Διαδικασίες Δηµιουργικότητας και Καλλιτεχνική Δηµιουργία 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαδικασίες Δηµιουργικότητας και Καλλιτεχνική Δηµιουργία 1"

Transcript

1 Διαδικασίες Δηµιουργικότητας και Καλλιτεχνική Δηµιουργία 1 Ανδρέας Γιαννακούλας 2 Μετάφραση: Φανή Τριανταφύλλου Επιµέλεια: Ευφροσύνη Μουρελή Ο Κόσµος καθώς τον αντιλαµβάνοµαι είναι ένα δίκτυο που ασταµάτητα δηµιουργείται από εµένα, στον χρόνο και τον χώρο Tagore, Personality (1917) Και ψυχή εί µέλλει γνώσεσθαι αυτήν είς ψυχήν αυτή βλεπτέον Πλάτων 1 Στο απεριόριστο δυνητικό χώρο της επιστήµης, ανοίγονται συνέχεια εναλλακτικοί δρόµοι για εξερεύνηση, δρόµοι εντελώς καινούργιοι αλλά και πολύ παλιοί, τρόποι και µορφές, φαινόµενα και πραγµατικότητες που µπορούν να αλλάξουν βαθιά τις φαντασίες και την πραγµατικότητά µας, να επηρεάσουν τη δηµιουργικότητα µας και να τροποποιήσουν την ατοµική και συλλογική µας εικόνα, µέχρι και την ποιότητα και αυτή καθαυτή τη συνέχεια της ύπαρξης µας. Έχει παρατηρηθεί ότι σήµερα κάθε κλάδος της επιστήµης µοιάζει να καταδεικνύει ότι ο κόσµος βασίζεται πάνω σε πολύ λεπτές οντότητες όπως είναι τα quarks, τα µηνύµατα του DNA και κάποιοι πρωταρχικοί νευρώνες που καθορίζουν το ατοµικό πεπρωµένο από την αρχή της ζωής, από και τη στιγµή της σύλληψης. 1 Ευχαριστούµε θερµά τον κ. Α. Γιαννακούλα για το κείµενό του: CREATIVE PROCESSES AND ARTISTIC CREATION που µας έστειλε τιµώντας τον καινούργιο Μετάλογο. Το copyright ανήκει στον συγγραφέα. 2 Ανδρέας Γιαννακούλας, Ψυχίατρος, Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής, Πλήρες Μέλος και Επιβλέπων της IPA. Επισκέπτης Καθηγητής σε διάφορα Ευρωπαϊκά και Ιταλικά Πανεπιστήµια. Ιδρυτικό Μέλος και κύριος Διδάσκων στη Σχολή Ψυχοθεραπείας Παιδιών και Εφήβων (ASNEA) στο Ινστιτούτο Παιδικής Νευροψυχιατρικής, Παν/µιο Μιλάνου. Ιδρυτικό και Επίτιµο Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας. Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 1

2 Αποστερηµένος από το ασυνείδητό του, ληστευµένος από την ψυχή του, την εµπειρία του, καθώς και από τον φαντασιακό και προσωπικό του εαυτό, ο Οιδίποδας της νευροεπιστήµης σταµατά την αναζήτηση του εαυτού του και του ανθρώπου που τον έφερε στον κόσµο. 2 Ωστόσο οι ποιητές µας διδάσκουν ότι από την επαφή αυτή του ανθρώπου µε τον εαυτό του και τους σηµαντικούς άλλους 3, µέσα στους αιώνες, αναβλύζουν οι πιο γόνιµες και εφευρετικές δυνάµεις της κουλτούρας µας, και είναι πολύ γνωστό ότι οι ποιητές και οι καλλιτέχνες ήταν αυτοί που ενστάλαξαν µέσα στα πάθη και στις περιπέτειες του ατόµου την ανθρώπινη διάσταση του ψυχικού και του τραγικού. Ο όρος τραγωδία κατά τη γνώµη µου περιλαµβάνει τόσο την Ελληνική σηµασία όσο και την ψυχαναλυτική: πράγµατι από τους αρχαίους καιρούς οι γνωστές αλήθειες για τον φυσικό κόσµο, την πορεία της ιστορίας και την ποικιλία της ανθρώπινης συµπεριφοράς έχουν µεταφραστεί δηµιουργικά σε µυθολογικές ιστορίες, τραγικά έργα, ποιητικές κατασκευές, και συµβολικές, ονειρικές δηµιουργίες. Αποδίδοντας στο άτοµο την ιδιότητα της συµβολικής δηµιουργίας των ονείρων του, στις αρχές του XX Αιώνα, στο βιβλίο του Η Ερµηνευτική των Ονείρων, ο Sigmund Freud αναγνώρισε τον δηµιουργό µέσα στον καθένα µας και µεταµόρφωσε εκ βάθρων την ποιότητα της ανθρώπινης επίγνωσης και εµπειρίας, σηµατοδοτώντας την έναρξη της αληθινής προσωποποίησης. Μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο που επινόησε ο Freud, ο ασθενής µπορεί να βρει την δική του προσωπική ιστορία, η οποία περιέχει µια αρχαϊκή οικειότητα µε το τοπικό του ιδίωµα, και αγκυροβολεί σε χρόνο και χώρο, στις ρίζες του, τη χώρα του, το οικογενειακό του περιβάλλον - θα µπορούσαµε να πούµε στην ουσία των θεµάτων και των εικόνων από όπου πηγάζει και αποκρυσταλλώνεται ο Εαυτός. Αναφερόµενος στην προέλευση του έργου τέχνης, ο Heidegger ( ) έγραψε: «Με τον όρο προέλευση θέλουµε να αναφερθούµε σε αυτό από το οποίο και µέσω του οποίου κάτι είναι αυτό που είναι και µε τον τρόπο που Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 2

3 είναι. [...] Η προέλευσή του είναι η πηγή της φύσης του. Το ερώτηµα σχετικά µε την προέλευση του έργου τέχνης αφορά στην πηγή της φύσης του. Συνήθως το έργο αναδύεται από τη δραστηριότητα του καλλιτέχνη και µέσω αυτής. Ο καλλιτέχνης είναι η προέλευση του έργου τέχνης. Κανείς (απ τους δυο) δεν είναι τίποτα χωρίς τον άλλον [η πλαγιογραφή είναι δική µου] 4. Ήδη προς τα τέλη του XVII Αιώνα, ο Άγγλος φιλόσοφος John Locke ( ) σηµείωνε ότι ό, τι είναι γνωστό τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά - έρχεται σε µας µέσω των αισθήσεών µας: οι τεχνοκριτικοί, πράγµατι, θεωρούν ότι τίποτα ορατό δεν µπορεί να κατανοηθεί από την αίσθηση της όρασης παρά µόνο το φως και τα χρώµατα. Είναι πραγµατικά εξαιρετικό ότι ο βασικός αντιπρόσωπος των µοντέρνων επιστηµών, ο Albert Einstein ( ), έγραφε: Τα µάτια του επιστήµονα εστιάζουν στα φαινόµενα τα οποία είναι προσβάσιµα στην παρατήρηση τη στιγµή της αντίληψης τους και της επιστηµονικής διατύπωσής τους. Στην απόπειρα να δηµιουργήσει µια εννοιολογική διατύπωση που να εκφράζει το πλήθος των παρατηρούµενων δεδοµένων, το τόσο πολύπλοκο και τεράστιο, ο επιστήµονας χρησιµοποιεί ένα ολόκληρο οπλοστάσιο εννοιών που απορρόφησε ουσιαστικά µε το γάλα της µάνας του. 5 Σύµφωνα µε τον Helmholtz 6, έναν από του δασκάλους του Freud, οι αντιλήψεις βασίζονται σε ασυνείδητα συµπεράσµατα τα οποία καθιστούν δυνατόν να διακριθεί το σύνηθες στο ασύνηθες, το οικείο στο καινούργιο. Κατά την Marion Milner η αντίληψη του εξωτερικού κόσµου είναι από µόνη της µια δηµιουργική πράξη, µια πράξη φαντασίας [ ] χωρίς φαντασία, πράγµατι, δεν θα µπορούσαµε να δούµε αυτό που είναι εκεί για να ιδωθεί [ ] είναι µια κατάσταση που όλοι βιώνουµε σε ορισµένα στάδια της παιδικής µας ηλικίας, και που µετά φαίνεται να χάνεται µε το µεγάλωµα (παρότι παραµένει). Αλλά µπορούµε να την ξαναβρούµε στην τέχνη και στη δηµιουργικότητα κάποιου [ ] 7. Ο Κόσµος όπως τον ξέρουµε µέσα από τις αισθήσεις µας είναι η µόνη δηµιουργία του ανθρώπου ως Δηµιουργού. Ακολουθώντας τον Rycroft, χρησιµοποιώ τη λέξη φαντασία για τις διαδικασίες της επεξεργασίας (working through), της οργάνωσης και της διάρθρωσης του φαντασιακού, διαδικασίες που απαιτούν προσπάθεια και µια Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 3

4 εκτελεστική ικανότητα από το Εγώ. 8 Με αυτήν την έννοια, η φαντασία είναι µια θεµελιώδης ανθρώπινη ιδιότητα, µέσω της οποίας ανθίζουν λίγο πολύ γόνιµες δραστηριότητες και λειτουργίες σε διάφορα πρόσωπα και σε διάφορα κοινωνικά και πολιτισµικά περιβάλλοντα. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι η εικόνα που δηµιουργείται από το όνειρο είναι οι γόνιµες οι µη διανοηµένες, απωθηµένες ή αποσχισµένες (dissociated) πλευρές που η φαντασία της εν εγρηγόρσει ζωής δεν έχει προβλέψει. 9 Στο άρθρο του το 1908, Δηµιουργικοί Συγγραφείς και Ονειροπόληση (Creative Writers and Day Dreaming), ο Freud υπογραµµίζει την οµοιότητα µεταξύ του ποιητή που ονειροπολεί και του παιδιού που παίζει: αναδύεται η συνέχεια ανάµεσα στην τέχνη και τη συνήθη ψυχική λειτουργία στην καθηµερινή ζωή. Ο Donald Winnicott, ένας αριστοτέχνης ποιητής της ανθρώπινης φύσης, αντιπροσωπεύει την κυρίαρχη Βρετανική στάση όσον αφορά στην εξέλιξη τόσο των θεωρητικών όσο και των κλινικών (ψυχαναλυτικών) θεµελίων καθώς και των απόψεων που σχετίζονται µε την εµπειρική γνώση και τη δηµιουργικότητα. Ο ίδιος, υιοθέτησε την Προσωκρατική σοφία κατά το ότι εκτίµησε την ελευθερία και τον αυθορµητισµό της σκέψης και της εµπειρίας στη δηµιουργία. Σαράντα χρόνια µετά το άρθρο Δηµιουργικοί Συγγραφείς και Ονειροπόληση (Creative Writers and Day Dreaming) (Freud, 1908), στο Παιχνίδι και Πραγµατικότητα (Playing and Reality) (1951), ο Winnicott επεξεργάζεται περαιτέρω τις ιδέες του Freud και παρατηρεί ότι η σχέση µεταξύ του παιχνιδιού και της δηµιουργίας επεκτείνεται πέραν του ενδιάµεσου πεδίου, ανάµεσα στην εσωτερική ψυχική δραστηριότητα και τον εξωτερικό κόσµο [ ]», δηλαδή, περιλαµβάνει το όλο πολιτισµικό πεδίο: Για να µελετήσει κανείς το παιχνίδι και κατόπιν την πολιτισµική ζωή του ατόµου θα πρέπει να µελετήσει τη µοίρα του δυνητικού χώρου ανάµεσα σε κάθε µωρό και τη µητέρα του η οποία ουσιαστικά προσαρµόζεται (σε αυτό) λόγω της αγάπης. Με αυτόν τον τρόπο, ο Winnicott τόνισε τη ζωτική διαλεκτική σχέση µεταξύ του τι προσφέρει ο κόσµος και τι δηµιουργεί το άτοµο. Κατά τη γνώµη του, στη φυσιολογικότητα, η µητέρα κάνει Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 4

5 δυνατή την ψευδαίσθηση (illusion 10 ) του παιδιού ότι το στήθος που εκείνο φαντάζεται είναι το ίδιο στήθος που εκείνη του προσφέρει: το παράδοξο βρίσκεται στο ότι το αντικείµενο που δηµιουργείται είναι ταυτόχρονα το αντικείµενο που ανευρίσκεται. Οφείλουµε στον Winnicott την έννοια της ψευδαίσθησης (illusion) ως µιας µη παθολογικής διαδικασίας η οποία διαφέρει από το παραλήρηµα (delusion) καθόσον δεν αφορά στο πρόβληµα της πίστης, και δεν γίνεται ποτέ δόγµα, και επίσης είναι διαφορετική από την (παθολογική) ψευδαίσθηση (hallucination), η οποία συνιστά µια λανθασµένη ερµηνεία της αληθινής εµπειρίας. Σύµφωνα µε τον Freud, η ψευδαίσθηση της µεταβίβασης ως λανθασµένη σύνδεση και η φαντασίωση της µεταβίβασης ως ανακατασκευή, θεωρήθηκαν σταδιακά όχι σαν ένα λάθος που θα έπρεπε να διορθωθεί, αλλά σαν µια µεταφορική αναπαράσταση της ψυχικής πραγµατικότητας (Rycroft, Khan, Pontalis και άλλοι). Η Marion Milner επίσης θεώρησε την µεταβίβαση χωρίς παθολογικές υποδηλώσεις ως δηµιουργική ψευδαίσθηση. Δυνητικός χώρος είναι ένας γενικός όρος που χρησιµοποίησε ο Winnicott για να αναφερθεί στην ενδιάµεση περιοχή της εµπειρίας η οποία βρίσκεται ανάµεσα στην ψευδαίσθηση και την πραγµατικότητα -µεταβατική µε τη διπλή έννοια: ότι βρίσκεται ανάµεσα και ότι µεσολαβεί ανάµερα στην εσωτερική ψυχική πραγµατικότητα και την εξωτερική πραγµατικότητα. Πράγµατι, στο βιβλίο του Σύνορα της Ψυχανάλυσης. Μεταξύ Ονείρου και Πόνου (Frontiers in Psychoanalysis. Between Dream and Pain) (1981), ο Pontalis δηλώνει ότι Η περιοχή των µεταβατικών φαινοµένων συνιστά έναν ψυχικό χώρο ανάµεσα στο έξω και στο µέσα, έναν κατ ουσίαν αν και όχι πραγµατικό, δυνητικό χώρο όπου ο Winnicott τοποθετεί την προέλευση της δηµιουργικότητας. Στο βιβλίο του Θεραπευτική Συµβουλευτική στην Παιδοψυχιατρική (Therapeutic Consultations in Child Psychiatry (1971), ο Winnicott µεταφορικά υπογραµµίζει ότι στο βάθος-βάθος, ο πυρήνας που δοµεί το θέµα της συµβουλευτικής συνεδρίας είναι η έντονη συµµετοχή του ασθενή στην ελεύθερη δηµιουργία του Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 5

6 δικού του χώρου: ενός χώρου µέσω του οποίου διακινούνται σηµαντικά αντικείµενα, χειρονοµίες, ανάγκες, επιθυµίες και, φυσικά, προσωπικά µυστικά. Στο άρθρο του Unheimlich (Το Ανοίκειο, 1919), ο Freud εισάγει µια ιδιαίτερα γόνιµη ενόραση, δηλαδή τη σχέση ανάµεσα στο αόρατο µυστικό του έργου τέχνης (το κρυφό νόηµα) και το ίδιο το έργο τέχνης (το απόν νόηµα) 11 : Το Unheimlich (Ανοίκειο) είναι το είδος εκείνο του τρόµου που µας γυρίζει πίσω σε αυτό που γνωρίζουµε από πολύ καιρό και το οποίο µας είναι οικείο. Ο γερµανικός όρος unheimlich είναι, από σηµασιολογικής πλευράς, το αντίθετο του heimlich (από το heim, σπίτι ) που σηµαίνει ιδιωτικό, γνωστό, αξιόπιστο, προσωπικό, οικείο. Το Unheimlich (µε το στερητικό Un) σηµαίνει εποµένως ασυνήθιστο, παράξενο, και ανοίκειο. Στο Λεξικό της Γερµανικής γλώσσας από τον Daniel Sanders, σηµαίνει επίσης το κρατηµένο µέσα, το κρυφό αλλά κι αυτό που προσπαθεί να έρθει στο φως. Το ανοίκειο, λοιπόν, αναδύεται, σε ένα αντικείµενο ή σε µια κατάσταση, όταν συνυπάρχουν στοιχεία του ξένου και του οικείου µε ένα είδος συναισθηµατικής δυαδικότητας. Στον έρωτα κατ εξοχήν διαταρακτική εµπειρία η αβεβαιότητα, ο δισταγµός, η αναρώτηση, το δέος, και η εφόρµηση του απρόσµενου µοιάζει εν µέρει σαν όνειρο να είναι έµφυτα και οµοούσια µε εκείνη την κατάσταση του νου, κατά την οποία υπάρχει µια συνεχής µεταφορική αναζήτηση του οικείου στο ξένο, µε την ελπίδα ότι κάτι συχνά ασαφές και αρχαϊκό - παρόν στο εγώ ως εσωτερική εικόνα, θα µπορούσε όχι µόνο να προβληθεί, αλλά επίσης να επαναανακαλυφθεί ως εξωτερική αντίληψη που ανά-δηµιουργείται σαν κάτι τελείως αυθεντικό και καινούργιο. Στην εφηβεία και όχι µόνο το στάδιο του φλερτ και της αρχής του έρωτα, µε το οποίο ξεκινά η σχέση ενός ζευγαριού, µπορεί να ιδωθεί σαν µια πιεστική και παθιασµένη ανταλλαγή, µια ακολουθία πολλαπλών ήχων και συνηχήσεων, όχι µόνο για το µάτι, το αυτί, αλλά για όλες τις αισθήσεις και τα συναισθήµατα και για τη ψυχή γενικά: πράγµατι, ένα παιχνίδι συνεχούς Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 6

7 καθρεφτίσµατος µεταξύ δυο προσώπων, των ατοµικών και των κοινών τους φαντασιών σε µια απόλυτα ονειρική διάθεση, που υποστηρίζεται από ασυνείδητα συµπεράσµατα και είναι φορτωµένη µε βαθιά δηµιουργικές επικλήσεις. Ο πλούτος των δυνατοτήτων σε αυτή την κατάσταση του νου εκφράζεται καλά µε την τέχνη, που πάντα επιλέγει τον έρωτα σαν ένα από τα αντικείµενά της. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι όταν οι σύντροφοι, στην αρχική φάση του έρωτα, δηµιουργούν και βρίσκουν τον εαυτό τους ο ένας στον άλλον, υποκειµενοποιώντας ο ένας τον άλλον, ένας δηµιουργικός δυναµισµός αναδύεται µεταξύ τους. Στην περίπτωση αυτή, η µεταφορά είναι, όπως είναι και στην τέχνη, ο κύριος τρόπος να γνωρίζεις, να διερευνάς και να επικοινωνείς. Στο τρίτο κεφάλαιο του Three Essays on the Theory of Sexuality (Τρία Δοκίµια για τη Θεωρία της σεξουαλικότητας) (Ο Μετασχηµατισµός της Εφηβείας), Η Ανεύρεση ενός Αντικειµένου, ο Freud είπε: Υπάρχουν λοιπόν καλοί λόγοι σχετικά µε το γιατί το παιδί που βυζαίνει στο στήθος της µητέρας του έχει γίνει το πρωτότυπο κάθε σχέσης αγάπης. Η ανεύρεση ενός αντικειµένου είναι στην ουσία η επαν-εύρεσή του [...] 12. Με αυτήν την έννοια, η επαν-εύρεση του αντικειµένου (Freud) δίνει στο τελευταίο ένα ξεχωριστό δυναµικό και ένα είδος ενέργειας που εκπέµπεται και της οποίας το περιεχόµενο δεν δηλώνεται, ούτε νιώθεται ούτε καταγράφεται, σαν να µην είχε ποτέ πιο πριν υπάρξει και βιωθεί. Από την άλλη, στην εφηβεία, το ελεύθερο παιχνίδι των ενδόµυχων βιωµάτων και των πρόσφατων κοινών αναµνήσεων προεξάρχει εξαιρετικά και είναι έντονα παρόν περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο διαθέσιµο λεξιλόγιο και δίνει µια αναµφισβήτητη δύναµη σε αυτό που βιώνεται σαν πραγµατικό - στο εδώ-και-τώρα. Με αυτήν την έννοια, τα στοιχεία του παιχνιδιού, ο εσωτερικός φαντασιακός κόσµος και η εξωτερική πραγµατικότητα µπορούν να συµπορευτούν δηµιουργικά. Συνεπώς, το δυναµικό της περιοχής της ψευδαίσθησης που διατηρείται και την οποία µοιράζονται οι σύντροφοι, έγκειται, στις δυνατότητες της ανεξάντλητης ποικιλίας και ανταλλαγής παιχνιδιού και οικειότητας, όπου µπορούν να εκδραµατιστούν σεξουαλικές φαντασιώσεις, λέξεις Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 7

8 και σιωπές, φράσεις, αλήθειες και σαρκικές εικόνες, που φυλάσσονται για τις στιγµές της οικειότητας και της µυητικής πληρότητας: Είναι στο παιχνίδι και µόνο στο παιχνίδι που το άτοµο, είτε είναι παιδί είτε ενήλικος, µπορεί να είναι δηµιουργικό και να χρησιµοποιήσει την προσωπικότητα του, και µόνο όταν είναι δηµιουργικό το άτοµο ανακαλύπτει τον Εαυτό του (Winnicott, Playing and Reality). Η τέχνη και η ποίηση λοιπόν έχουν κάτι µαγικό, όπως το παιχνίδι και ο έρωτας, όπου το όνειρο εισέρχεται στην πραγµατικότητα και η πραγµατικότητα εισέρχεται στο όνειρο (Winnicott, Playing and Reality). Με άλλους όρους, στην οικειότητα η εµπειρία είναι υπαινικτική, αλληγορική, αινιγµατική, ριζοσπαστικά παιχνιδιάρα, µεταβατική και πάνω απ όλα δηµιουργική (δες Starobinski, Khan, Milner, Rycroft και άλλους). Παραφράζοντας τον Freud, η εµπειρία της οικειότητας του παιδιού µε τη µητέρα του οργανώνει τη σεξουαλικότητά του και αναµφίβολα ολόκληρη την ψυχική του ζωή. Νοµίζω ότι αυτό θα µπορούσε να είναι ακριβώς η ψυχολογική βάση της διαδικασίας της δηµιουργικής µεταφοροποίησης και συµβολοποίησης (όπως λέει η Milner στο: The Role of Illusion in Symbol formation Ο Ρόλος της Ψευδαίσθησης στη δηµιουργία των Συµβόλων 13 ): για να αντιληφθούµε, για να συλλάβουµε το άγνωστο µέσω του γνωστού και για να επιτρέψουµε αµοιβαία το γνωστό να αντιπροσωπεύσει το άγνωστο. Με αυτήν την έννοια η µεταφορά (όπως η συµβολική δηµιουργία) τίθεται σαν ένας πολύπλοκος διαµεσολαβητής ανάµεσα στον υπερβαίνοντα και ιδιοσυγκρασιακό κόσµο των αισθήσεων, των αισθηµάτων και των υποκειµενικών συναισθηµάτων από τη µία πλευρά, και τον σταθερό, ευσταθή κόσµο των σχηµάτων και των προτύπων των κοινωνικά κωδικοποιηµένων νοηµάτων απ την άλλη. Όπως είναι πολύ γνωστό, στα κείµενα του Freud η δηµιουργικότητα ήταν η µετουσίωση της παιδικής σεξουαλικότητας και επιθετικότητας, παρόλο που ο Freud ποτέ δεν περιέγραψε µε πραγµατικά πειστικό τρόπο την αληθινή φύση της Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 8

9 µετουσιωτικής δηµιουργικής δραστηριότητας. Κατά τη Melanie Klein, εξάλλου, η τέχνη ήταν ουσιαστικά επανορθωτική και συνέπεια της καταστροφικότητας και του αισθήµατος της ενοχής, όπως διαπιστώνεται από το παιδί στην καταθλιπτική θέση (Hanna Segal). Ο Winnicott, στο έργο του: The Depressive Position in Normal Emotional Development (Η Καταθλιπτική Θέση στην Φυσιολογική Συναισθηµατική Ανάπτυξη) 14 δεν φαίνεται ικανοποιηµένος µε την Κλαϊνική αισθητική: πράγµατι, γράφει ότι το αίσθηµα της ενοχής και η επακόλουθη επιθυµία για επανόρθωση είναι πηγή δύναµης, κοινωνικής συνεισφοράς, και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων αλλά όχι της τέχνης, η οποία έχει τις ρίζες της σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Κατά τον Winnicott υπήρξαν άλλες ρίζες για τη δηµιουργικότητα αλλά η επανόρθωση παρέχει µια σηµαντική σύνδεση ανάµεσα στην δηµιουργική ορµή και τη ζωή που διάγει ο ασθενής. Συνεπώς, κατά τη γνώµη του, τα πρώιµα εξελικτικά στάδια είναι εγγενώς δηµιουργικά και το παιδί δηµιουργεί µέσα από την επιθυµία του την µητέρα η οποία είναι έτοιµη να ευρεθεί, έτσι ώστε το υποκειµενικά νοερά δηµιουργούµενο αντικείµενο είναι την ίδια στιγµή το αντικειµενικά ευρισκόµενο αντικείµενο. Ο Winnicott γράφει ότι Ο κόσµος δηµιουργείται εκ νέου από κάθε ανθρώπινο πλάσµα και αυτό το έργο αρχίζει τουλάχιστον τη στιγµή της γέννησης και του πρώτου θεωρητικού ταΐσµατος και προσθέτει Εµείς γνωρίζουµε ότι ο κόσµος υπήρχε πριν από το παιδί, αλλά εκείνο δεν το γνωρίζει και στην αρχή έχει την ψευδαίσθηση ότι ό,τι βρίσκει δηµιουργήθηκε από το ίδιο. Θα πρέπει να δεχτούµε ότι αυτές συνιστούν κάποιες από τις βαθύτερες αναλυτικές αναζητήσεις. Φυσικά, η ανάπτυξη νέων υποθέσεων και νέων θεωρήσεων έχουν δώσει νέα ώθηση σε αυτόν τον ενδιαφέροντα διάλογο. Ιδιαίτερα προς το τέλος της ζωής του, ο Winnicott διαβεβαίωνε ξεκάθαρα ότι η δηµιουργικότητα συνδέεται µε την ικανότητα να είναι κανείς επιθετικός: κατά την γνώµη του η επιθετικότητα κατέχει εξέχουσα θέση στην εξέλιξη καθώς και στη διαδικασία αποχωρισµού / ατοµικοποίησης. Εκτός από την αναγκαιότητα να Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 9

10 καθιστά κανείς τον εαυτό του και τους άλλους πραγµατικούς (real), (η επιθετικότητα) προσκαλεί προς τη διερεύνηση µιας σχετικά απόµακρης περιοχής: τι υπάρχει έξω από τον εαυτό και τι µέσα. Στο πολύ γνωστό έργο του Άµλετ και Freud 15, ο Jean Starobinski τόνισε ότι το ασυνείδητο δεν είναι µόνο µια γλώσσα. Είναι δραµατουργία. Η λέξη είναι σαν θεατρικό έργο, σαν µια οµιλούσα δράση που τεντώνεται ανάµεσα στα δυο άκρα της κραυγής και της σιωπής. Και καταλήγει τίποτα δεν είναι πέρα από τον Οιδίποδα, επειδή ο Οιδίποδας είναι ήδη ο ίδιος βάθος έχει µια πλευρά φλεγόµενης τοπικότητας, ένα βάθος που διακινδυνεύουµε να χάσουµε ή να αρνηθούµε (Masud Khan, Pontalis και άλλοι). Η Marion Milner, στη σηµαντική της οµιλία στο Συµπόσιο για την Αλλαγή στη χρησιµοποίηση των ονείρων στην ψυχαναλυτική πρακτική ( Change of the use of dreams in the psychoanalytical practice ) (London, July 1975), αναφέρθηκε στον κόσµο της τέχνης. Ανέφερε τον Maritain, ο οποίος µιλά για την δηµιουργική υποκειµενικότητα ως µια εµπειρία στο περιθώριο του ονείρου 16 και λέει ότι πολλοί άνθρωποι την έχουν τελείως σβήσει από τον εαυτό τους, και στον Ehrenzweig ο οποίος, αφού µελέτησε την τέχνη και τον Freud επί πολύ καιρό, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι [ ] ο νους, στο πιο βαθύ τµήµα του, εκπληρώνει καθήκοντα (δηµιουργικής) ολοκλήρωσης που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες της συνειδητής νοητικής επιφανειακής δραστηριότητας. Τέλος, η Milner αναφερόµενη στον καλλιτέχνη µέσα σε όλους µας ενώ ονειρευόµαστε, και στις απαρτιωτικές λειτουργίες της τέχνης, θεωρεί ότι, Θεµελιώδης, [στο όνειρο και στην τέχνη] είναι η ενόρµηση να έρθει κανείς σε επαφή µε τον Εαυτό του, να γνωρίσει όχι µόνο κοµµάτια του ίδιου του Εαυτού του, αλλά και την ολότητά του. 18, 17 Συµπερασµατικά, θα πρέπει να σκεφτούµε ότι ως προς την µεταβίβαση όλα αυτά σηµαίνουν ότι ο αναλυτής και ο αναλυόµενος αποτελούν µέρος µιας ολικής διαδικασίας ευρύτερης από το ψυχαναλυτικό πλαίσιο, µέσα στην οποία ο Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 10

11 ένας δηµιουργείται και βρίσκεται από τον άλλον. Η αισθητική αλλά επίσης και η θεραπευτική παράλληλος απηχούν (παραφράζοντας) τα λόγια του Πλάτωνα: Και ψυχή εί µέλλει γίγνεσθαι αυτήν είς ψυχήν αυτή βλεπτέον. Βιβλιογραφία 1. Einstein A., Introduction, in Max Jammer, Concepts of Space, Freud S., Creative Writers and DayDreaming ( ), SE, vol. IX ( ), Freud S., Interpretation of Dreams (I) 1900, SE, vol. IV (1900), Freud S., Interpretation of Dreams (II) 1900, SE, vol. V ( ), Freud S., Three Essays on the Theory of Sexuality (The Transformation of Puberty) The Finding of an Object (1905), SE, vol. VII ( ), Freud S., The Uncanny 1919, SE, vol. XVII ( ), Heidegger M., The Origin of the Work of Art, in Off the Beaten Track, Milner M., On Not Being Able to Paint, Milner M., The Suppresses Madness of Sane Men, Pontalis J. B., Frontiers in Psychoanalysis. Between Dream and Pain, Rycroft C., Imagination and Reality, Schelling F., Philosophy of Mythology, (lessons) Starobinski J., Hamlet and Freud, in Ernest Jones, Hamlet and Oedipus, Winnicott D. W., The Depressive Position in Normal Emotional Development, in British Journal of Medical Psychology, Volume 28, Issue 23, pp , June Winnicott D. W., Playing and Reality, Winnicott D. W., Therapeutic Consultations in Child Psychiatry, Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 11

12 ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Ο συγγραφέας θα ήθελε να παραµείνει το αρχαίο κείµενο, αφού θεωρεί ότι αυτό αντιστέκεται σε οποιαδήποτε µετάφραση, και δεν αποδίδεται κατάλληλα ούτε και στη νεοελληνική γλώσσα. (Αν η ψυχή πρόκειται να γνωρίσει τον εαυτό της, θα πρέπει να κοιτάξει µέσα σε µια ψυχή). 2 Λιπὼν Κόρινθον Οἰδίπους, πατρός νόθος πρὸς τῶν ἁπάντων λοιδορούµενος ξένος, ἦλθεν πυθέσθαι Πυθικῶν θεσπισµάτων, ζητῶν ἑαυτὸν καὶ γένους φυτόσπορον. Aristofane Grammatico, III sec a.c. 3 Aναφορά στους «σημαντικούς άλλους» του J. Bowlby. 4 The Origin of the Work of Art in Martin Heidegger, Off the Beaten Track, Introduction by Albert Einstein in Max Jammer, Concepts of Space, Ο Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz (Potsdam 1821 Berlin Charlottenburg 1894) ήταν Γερµανός γιατρός και φυσικός ο οποίος συνέβαλε σηµαντικά σε αρκετές ευρείες περιοχές της µοντέρνας επιστήµης. 7 Marion Milner, On Not Being Able to Paint, Charles Rycroft, Imagination and Reality, Το όνειρο είναι ένας επισκέπτης που δεν τον σκεφτήκαµε»... (προσωπική επικοινωνία µε τον συγγραφέα). 10 Ο συγγραφέας θεωρεί ότι η έννοια του όρου «illusion» (τουλάχιστον στα πλαίσια των ιδεών του D. Winnicott) δεν αποδίδεται ούτε µε τη λέξη «ψευδαίσθηση», ούτε µε τη λέξη «αυταπάτη» ή «πλάνη» (προσωπική επικοινωνία). 11 Masud Khan and André Green. 12 Sigmund Freud, SE, Volume VII ( ), 1953, pp In The Suppresses Madness of Sane Men, 1987, pp In British Journal of Medical Psychology, Volume 28, Issue 23, pp , June In Ernest Jones, Hamlet and Oedipus, Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 12

13 16 Go, go, go, said the bird: Human kind. Cannot bear very much reality.... (T. S. Eliot, Three Quarters, The Dry) (Πήγαινε, πήγαινε, είπε το πουλί: Ανθρώπινο είδος. Δεν µπορεί να αντέξει πάρα πολλή πραγµατικότητα...) 17 Marion Milner, The Suppressed Madness of Sane Men, 1987, pp Marion Milner, op. cit., pp Τεύχος 24 metalogos-systemic-therapy-journal.gr 13

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθυντής:, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α εξάμηνο 10.2016-2.2017 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ (2 2ωρα) ΜΑΘΗΜΑ 1 (14

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας Ενότητα 4: Η συμβολή της ψυχανάλυσης στη μουσικοθεραπεία και στη διδασκαλία μουσικής Ψαλτοπούλου Ντόρα Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά»

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα ζευγάρια και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ & ΕΜΠΝΕΥΣΗ. Εισαγωγή

ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ & ΕΜΠΝΕΥΣΗ. Εισαγωγή ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ & ΕΜΠΝΕΥΣΗ Εισαγωγή Λέγοντας έμπνευση συνήθως εννοούμε την ξαφνική και κάποτε αναπάντεχη εμφάνιση κάποιας σκέψης, φαντασίας ή παράστασης. Συχνά, όχι όμως πάντα, η εμφάνιση αυτή φαίνεται να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Χριστίνα Μιχαλοπούλου Σχολιασµός του κειµένου του Φώτη Μπόµπου "Διασικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική διεργασία" Όταν πρωτοάκουσα την

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»?

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? Της Τζινας Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ED. M, MA HARVARD UNIVERSITY, ΨΥΧΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ειδίκευση σε Παιδιά, Εφήβους, Οικογένειες, Ζευγάρια, Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης Ηεπιστήµη της ψυχολογίας καιοι µεγάλες θεωρητικές σχολές ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc PhD Ψυχολογία Είναι η επιστήµη που µελετά τη συµπεριφορά και τις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 SANE - System Attachment Narrative Encephalon Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το Κλινικό

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION Σωτήρης Μανωλόπουλος Η Elsa Schmidt Kitsikis πρόσφατα δηµοσίευσε και στα Ελληνικά µια αληθινή Αναφορά στον Bion συνδέοντας µε πρωτότυπη σκέψη και πηγαίο συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ

Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ 16/12/2001, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία Ο Κορνήλιος Καστοριάδης µιλάει για την ψυχανάλυση Επιµέλεια: Φώτης Απέργης Ο τίτλος δεν θα µπορούσε να είναι πιο λιτός:

Διαβάστε περισσότερα

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ 3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ «Η ΑΣΙΓΑΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΔΙΠΟΔΕΙΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ» ΕSPERIA PALACE HOTEL Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd

Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants. Στέφανος Μιχιώτης, 2010, cc by-nc-nd ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Οργανωσιακή Κουλτούρα & Αλλαγή Στέφανος Μιχιώτης Researcher, University of Greenwich Scientific Director, Tetras Consultants Περιεχόμενο 1 ης συνάντησης Το σύστημα αντιλήψεων και η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY Η θεραπεία μέσω των εικαστικών τεχνών, διεθνώς γνωστή ως Art Therapy, αξιοποιώντας τη θεραπευτική δύναμη της εικαστικής δημιουργικής πράξης σε χώρους θεραπευτικούς,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η μητέρα μοιάζει με πηγή σε βουνό που ποτίζει το δέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογοι Σελίδα.1

Διάλογοι Σελίδα.1 Διάλογοι 2012-2013 Σελίδα.1 Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο Η ουσία της έννοιας Νοημοσύνη Ζούμε σε έναν κόσμο όπου τα πράγματα τα ρυθμίζουν οι Αρχές και όχι οι επιθυμίες και οι στόχοι μας. Τα γεγονότα με σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος!

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Εισαγωγική Εκπαίδευση στο κλασικό Ψυχόδραμα του Moreno Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Η ανάπτυξη της προσωπικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα θεατρικού παιχνιδιού

Οµάδα θεατρικού παιχνιδιού Οµάδα θεατρικού παιχνιδιού 2 0 1 6-2 0 1 7 ιάρκεια : 80 ώρες (1 ΣΚ / µήνα) Κόστος : 700 / έτος (έως 10 δόσεις των 70 ) ηλώσεις συµµετοχής : έως 26-09-2016 Στοιχεία επικοινωνίας : 210-8259.289 info@ergastiripaixnidiou.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Σημαντικές ημερομηνίες και πρόσωπα στην ιστορία της Ψυχολογίας 350 π.χ. 320 π.χ 400 μ.χ. 1500 μ.χ. 1650 μ.χ. 1651 μ.χ. Ο Πλάτων προωθεί την έννοια

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. ΘΕΜΑΤΑ Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειµένου χωρίς δικά σας σχόλια σε λέξεις.

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. ΘΕΜΑΤΑ Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειµένου χωρίς δικά σας σχόλια σε λέξεις. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή Γιατίδιατυπώνονταιθεωρίεςγιατην ανάπτυξη; Γιατί η παρατήρηση της συµπεριφοράς (τόσοτωνπαιδιώνόσοκαιτωνενηλίκων) προκαλείενδιαφέρονταερωτήµατα. Oπως. είχνουµεσεέναπαιδί

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε θέματα που σχετίζονται με εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Οικογένεια & επιλογή σταδιοδρομίας {1} Αναπαραγωγή του σχεδίου οικογενειακής

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Συνείδηση, αντίληψη και τυφλή όραση

Συνείδηση, αντίληψη και τυφλή όραση Συνείδηση, αντίληψη και τυφλή όραση Κώστας Παγωνδιώτης, Τμήμα Φιλοσοφίας, Παν. Πατρών Cogito, no. 2, 2005, σελ. 55-56 Σε τι διαφέρει μια συνειδητή νοητική κατάσταση από μια ασυνείδητη νοητική κατάσταση;

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη Εκπαίδευση Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΑΠΑΕΙ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη 18, 19 & 20 Δεκεμβρίου 2015 Μουσικό εργαστήριο για παιδιά που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα. Το εργαστήριο πραγματοποιείται για

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 7-8 Μαΐου 2014, Πάτρα ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Διοργάνωση: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. http://www.imibe.gr info@imibe.gr

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. http://www.imibe.gr info@imibe.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ και ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ http://www.imibe.gr info@imibe.gr Άννα Παγοροπούλου Επικ. Καθηγήτρια Ψυχολογίας Φιλοσοφική Σχολή Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Η σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα