ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΣΟΛΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ. ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2004

2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΣΟΛΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ. Ηµεροµηνία κατάθεσης: 9 Νοεµβρίου 2004 Εικόνα εξωφύλλου: Καλλιτεχνική αναπαράσταση της σιδηροκαµίνου του Klenshyttan (Σουηδία), όπως ήταν το (Πηγή: Alfrey J., Putnam T., (1992), Η βιοµηχανική κληρονοµιά, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυµα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1992, σ. 324). ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2004 ii

3 Ευχαριστίες Ευχαριστούµε θερµά τους: Χαραλάµπους., Επιβλέποντα καθηγητή, Χαδουµέλη Α., Βοηθό ιευθυντή του Τεχνολογικού-Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου, Γιαννόπουλο Ε., Επίκουρο καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, Μυλωνά Ι., Ειδικό Ενδυµατολόγο και Οπλογνώστη του Πολεµικού Μουσείου Αθηνών, Παγκάλου Μ., Συντηρήτρια Αρχαιοτήτων, Παπαδηµητρίου Ειρήνη, Φοιτήτρια Φιλοσοφικής (τµήµα Ιστορίας & Αρχαιολογίας) του Πανεπιστηµίου Αθηνών, Περράκη ηµόκριτο, Φωτογράφο, που η υλική και ηθική τους υποστήριξη υπήρξε καθοριστική για την πραγµατοποίηση της εργασίας αυτής. 115

4 Περιεχόµενα Περίληψη...v Abstract...vi Λέξεις-κλειδιά...vii Keywords...vii Πρόλογος... viii Κεφάλαιο Πρώτο:Η βιοµηχανική κληρονοµιά Εισαγωγή Το αντικείµενο της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Η σηµασία της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Το ενδιαφέρον για τη βιοµηχανική κληρονοµιά Ιστορική εξέλιξη Η ιατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς ιαφορές ανάµεσα στη διατήρηση βιοµηχανικής κληρονοµιάς και την διατήρηση της αρχαιολογικής και ιστορικής πολιτισµικής κληρονοµιάς Το κοινό της βιοµηχανικής κληρονοµιάς...9 Κεφάλαιο εύτερο: Προβλήµατα στη διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Εισαγωγή Κατηγορίες βιοµηχανικών ευρηµάτων Βιοµηχανικά τοπία Βιοµηχανικός εξοπλισµός Προϊόντα βιοµηχανικής παραγωγής Έντυπα και αρχειακό υλικό Προβλήµατα Προβλήµατα βιοµηχανικών τοπίων Προβλήµατα βιοµηχανικού εξοπλισµού Προβλήµατα ογκώδους εξοπλισµού Προβλήµατα επιστηµονικού και µικροεξοπλισµού Προβλήµατα εντύπων και αρχειακού υλικού Προβλήµατα προϊόντων βιοµηχανικής παραγωγής Σύνθετα Απλά Προβλήµατα αντικειµένων 20 ου -21 ου αιώνα Κεφάλαιο Τρίτο: Προτάσεις για τη διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Εισαγωγή Η ανάγκη για τεκµηρίωση Οι αναγκαίες επιλογές Η επιλογή βιοµηχανικών τοπίων και κτιρίων Η επιλογή βιοµηχανικού εξοπλισµού και αντικειµένων Η διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Η διατήρηση βιοµηχανικού τοπίου και κτιρίων...49 iii

5 3.4.2 Η συντήρηση ογκώδους εξοπλισµού Η συντήρηση βιοµηχανικού µικροεξοπλισµού και επιστηµονικού εξοπλισµού Η συντήρηση έντυπου και αρχειακού υλικού Η διατήρηση αντικειµένων βιοµηχανικής παραγωγής Η διατήρηση αντικειµένων του 20 ου και 21 ου αιώνα Η διατήρηση µουσειακών συλλογών Υγεία και ασφάλεια...66 Κεφάλαιο Τέταρτο: Η διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς στην Ελλάδα Εισαγωγή Ιστορικά στοιχεία Βιοµηχανικοί τοµείς και τοποθεσίες Ενέργεια Κλωστοϋφαντουργία-µεταξουργία Μεταλλεία Μεταλλουργία- Μηχανουργία Χηµική βιοµηχανία Επεξεργασία αγροτικών προϊόντων Βυρσοδεψία Βιοµηχανία οικοδοµικών προϊόντων Χαρτοβιοµηχανία Τρέχουσα κατάσταση Το θεσµικό πλαίσιο προστασίας Κατάσταση διατήρησης Παραδείγµατα Τα µεταλλεία της Σερίφου...85 Το εργοστάσιο «Υφανέτ» στη Θεσσαλονίκη...86 Το εργοστάσιο «Υφανέτ» στη Θεσσαλονίκη Το κεραµοποιείο Ευσταθίου και Κρίτωνος ηλαβέρη στη Λεύκα Πειραιά Σφάλµα! εν έχει οριστεί σελιδοδείκτης Το εργοστάσιο φωταερίου (Γκάζι) Οι εγκαταστάσεις της Γαλλικής Εταιρίας Μεταλλείων Λαυρίου Ιστορικά στοιχεία Η διάσωση του τοπίου Κατάσταση διατήρησης Η Γαλλική Σκάλα και το Φρέαρ Serpieri Συµπεράσµατα Στρατιωτικές εγκαταστάσεις και εξοπλισµός Συµπεράσµατα-Επίλογος Βιβλιογραφία Βιβλία-Μονογραφίες Άρθρα Πρακτικά Συνεδρίων Ενηµερωτικά Φυλλάδια Ευχαριστίες iv

6 Περίληψη Η παρούσα εργασία αναφέρεται σε θέµατα που αφορούν στη διατήρηση των υπολειµµάτων της βιοµηχανικής δραστηριότητας, όπως αυτή έλαβε χώρα κυρίως στις χώρες της υτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αµερικής, από το 18 ο αιώνα και ύστερα. Το πρώτο κεφάλαιο της εργασίας αποτελεί µια εισαγωγή στις έννοιες βιοµηχανική συντήρηση και κληρονοµιά, παραθέτοντας τα σχετικά ιστορικά στοιχεία, καθώς και στις απαρχές της φιλοσοφίας διατήρησης του βιοµηχανικού παρελθόντος. Επίσης, επιχειρείται και η τοποθέτηση της βιοµηχανικής συντήρησης σε ένα πλαίσιο που ορίζεται από θεσµοθετηµένους κανόνες της παραδοσιακής συντήρησης, καταλήγοντας σε µια συγκριτική αποτίµηση. Στη συνέχεια, γίνεται ανάλυση των δυσχερειών που εµφανίζει η διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς που, για λόγους ευκολίας, διαχωρίζεται σε τοµείς που αφορούν στην κλίµακα και στις χρήσεις των αντικειµένων. Οι δυσχέρειες αυτές ξεπερνούν τα παραδοσιακά διλήµµατα που αντιµετωπίζει συνήθως ο συντηρητής, ή τουλάχιστον εµφανίζονται σε αντίστοιχα αρχαιολογικά τοπία, όπου ο διαχωρισµός της σωστικής διαδικασίας κατά κλάδο, είναι σαφής. Το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει τις τάσεις διατήρησης και τις προτεινόµενες λύσεις της σχετικής βιβλιογραφίας. Η προσέγγιση είναι θεωρητικού υποβάθρου και δεν εστιάζεται στις αµιγώς πρακτικές µεθόδους της συντήρησης, αλλά κινείται σε ένα γενικότερο επίπεδο, που εµφανίζεται περισσότερο ως προϊόν διεπιστηµονικής συνεργασίας και αξιοποίησης των εξεταζόµενων καταλοίπων του βιοµηχανικού πολιτισµού, λαµβάνοντας υπόψη παραµέτρους οικονοµικής, κοινωνικής και ηθικής φύσεως. Στο τέταρτο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται µια σύντοµη εισαγωγή στην ιστορία της βιοµηχανίας στον ελληνικό χώρο, καθώς και στην κατάσταση διατήρησης των σωζόµενων βιοµηχανικών µνηµείων. Τέσσερα τοπία, στη Σέριφο, στον Πειραιά, στην Θεσσαλονίκη και στο Λαύριο, παρουσιάζονται ειδικότερα. Στο σύνολό της, η εργασία αποτελεί πεδίο προβληµατισµού και συµπερασµάτων πάνω στα θέµατα διατήρησης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς που εξετάζονται. Αποφεύγεται η υποστήριξη συγκεκριµένων απόψεων και η κρίση υπαρχόντων τάσεων, παρουσιάζοντας κυρίως βιβλιογραφικές θέσεις. Γίνεται προσπάθεια να τεθούν κυρίως κάποια ερωτήµατα που αφορούν άγνωστες πτυχές της σωστικής διαδικασίας που έχει επιφορτιστεί ο συντηρητής, καθώς και η ανάγκη για εντατικοποίηση της επιστηµονικής έρευνας για την ιστορία και τη διατήρηση του παρελθόντος του τεχνικού πολιτισµού. v

7 Abstract This essay refers to aspects concerning the preservation of the remains of the industrial activity, as it mainly took place in the countries of Western Europe and North America, since the18th century. The first chapter introduces the terms of industrial conservation and industrial heritage. The beginning of this kind of conservation philosophy and other related historical evidence are also stated, as well as an effort to place the preservation of the industrial past in a context prescribed by established rules of traditional conservation, aiming to an assessment. In continuance, there is an analysis of the difficulties of industrial conservation. This analysis became easier after sorting the industrial heritage by size and use. The conservator, who is used to working on typical archaeological fields, will find these difficulties more complicated than the traditional dilemmas he usually deals with. In the next chapter the conservation tendencies and solutions from the international bibliography are presented. It is a theoretical approach which does not focus on typical conservation methods, but it is generalised, as a result of multiple scientific cooperation in the preservation of the ruins of industrial civilization, concerning economical, social and moral parameters. The subject of the 4 th chapter is an introduction to the industrial past of Greece as well as the present situation of the remaining industrial monuments. There is also a detailed presentation of four industrial sites in Serifos, Piraeus, Thessaloniki and Lavrion. The scope of this report is to put into consideration various issues regarding the conservation of industrial heritage and put forward some conclusions. Full support of specific opinions or criticism on others is avoided, as these opinions were found in international bibliography. The whole effort is focused on many unknown difficulties of industrial conservation. We conclude that more scientific research on the industrial past and preservation of the technical civilization is an imperative need. vi

8 Λέξεις-κλειδιά Αποκατάσταση Βιοµηχανία βιοµηχανικά ευρήµατα βιοµηχανική κληρονοµιά βιοµηχανική παραγωγή βιοµηχανικό αντικείµενο βιοµηχανικό κτίριο βιοµηχανικό µνηµείο βιοµηχανικό µουσείο βιοµηχανικό τοπίο βιοµηχανικοί τοµείς βιοµηχανικός εξοπλισµός επανάχρηση συντήρηση τεκµηρίωση Keywords conservation documentation industrial building industrial equipment industrial heritage industrial site industrial monument industrial museum industrial object industrial production industrial sectors industry maintenance reuse vii

9 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΣΟΛΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ. ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2004

10 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΤΣΟΛΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ. Ηµεροµηνία κατάθεσης: 9 Νοεµβρίου 2004 Εικόνα εξωφύλλου: Καλλιτεχνική αναπαράσταση της σιδηροκαµίνου του Klenshyttan (Σουηδία), όπως ήταν το (Πηγή: Alfrey J., Putnam T., (1992), Η βιοµηχανική κληρονοµιά, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυµα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1992, σ. 324). ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2004 ii

11 Πρόλογος Το θέµα της συντήρησης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς έχει τεθεί στο τµήµα µας αρκετές φορές µε διάφορες αφορµές: τα κατάλοιπα της εξόρυξης σιδηροµεταλλευµάτων στη Σέριφο, οι παλιές εγκαταστάσεις της Εταιρίας Αργυροµεταλλευµάτων και Βαρυτίνης στη Μήλο, η περίπτωση των παλιών εγκαταστάσεων της ΠΥΡΚΑΛ, ήταν κάποιες από τις περιπτώσεις που προέκυψαν σαν πιθανά πεδία εφαρµογής συντήρησης βιοµηχανικής κληρονοµιάς. Αυτή ήταν και η αφορµή που µας παρακίνησε να ερευνήσουµε βιβλιογραφικά το θέµα και να καταγράψουµε τις συνιστώσες του προβλήµατος και τις πιθανές λύσεις που προτείνονται από τη διεθνή βιβλιογραφία για ανάλογες περιπτώσεις. Η προσέγγιση του θέµατος µας προβληµάτισε αρκετά. Και αυτό γιατί, στην πορεία της καταγραφής, φάνηκε επιτακτική η ανάγκη δηµιουργίας µιας ικανής βάσης τεκµηρίωσης καταρχήν της ίδιας της συντήρησης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, ως κατοχυρωµένου τοµέα, διεπιστηµονικού µεν, αλλά και ανεξάρτητου, χωρίς να ακολουθεί αποκλειστικά τις µεθόδους της παραδοσιακής διάσωσης των ιστορικών και αρχαιολογικών αντικειµένων. Η ιδιαιτερότητα αυτή δεν έχει να κάνει τόσο µε τις τεχνικές εφαρµογές, ούτε µε τη χρήση διαφορετικών υλικών µέσων από τα όσα µέχρι τώρα διδάσκεται ο συντηρητής του τµήµατός µας. Εστιάζεται περισσότερο σε ένα σύνολο θεωρητικών κυρίως κανόνων και ηθικών διλληµάτων που προκύπτουν από την αρχική θεώρηση του βιοµηχανικού αντικειµένου, ως κάτι διαφορετικού από τα καταξιωµένα ευρήµατα πολιτιστικής κληρονοµιάς, θεώρηση που πολλές φορές φτάνει και στην υποβάθµιση της ιστορικής του αξίας. Για το λόγο αυτό, αποφύγαµε την εκτενή παράθεση µεθόδων συντήρησης που λίγο ή πολύ το γενικό τους πλαίσιο είναι γνωστό. Επίσης, η σχετική έρευνα του βιοµηχανικού παρελθόντος στη χώρα µας, κρίθηκε απαραίτητη, αφενός για την τεκµηρίωση της καθοριστικής του συµβολής στην πορεία της νεότερης Ελλάδας, άρα και την ανάγκη διατήρησής των υλικών του µαρτύρων, και αφετέρου για την επισήµανση µιας τάσης περιφρόνησης του παρελθόντος αυτού, σε µια χώρα που η ανεπανάληπτη ιστορική της πορεία, τείνει να επισκιάσει κάθε νεότερο επίτευγµα. viii

12 Κεφάλαιο Πρώτο Η βιοµηχανική κληρονοµιά

13 1.1 Εισαγωγή Προτού ασχοληθούµε µε την προστασία και την συντήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, θα πρέπει να σταθούµε στις έννοιες «βιοµηχανική κληρονοµιά» και «βιοµηχανική συντήρηση», να δούµε πώς αυτές ορίζονται και πώς αναπτύχθηκε το ενδιαφέρον για αυτές. Μέσα από το κεφάλαιο αυτό θα επιχειρηθεί η ανάλυση της αξίας των καταλοίπων του βιοµηχανικού πολιτισµού, και των λόγων για τους οποίους κρίνεται σκόπιµη η διατήρηση τους ως τεκµήρια του πρόσφατου παρελθόντος της ανθρώπινης δραστηριότητας και ιστορίας. Είναι πράγµατι πρόκληση να παρακολουθήσει κανείς πως εξελίχθηκε το ενδιαφέρον για τα µνηµεία του βιοµηχανικού πολιτισµού, το πώς ξεκίνησε, ουσιαστικά, ερασιτεχνικά. Ένας ερασιτεχνισµός, που ακόµα δεν έχει ξεπεραστεί τελειωτικά, η συνεχής αναζήτηση ταυτότητας, προσανατολισµού, σε συνδυασµό µε τις αντιφάσεις που συναντά κανείς στις αναζητήσεις αυτές, καθώς και η µη ευρεία αποδοχή των καταλοίπων της βιοµηχανίας ως πολιτισµικής κληρονοµιάς, που θέτουν τα προβλήµατα της διατήρησης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς και που θα εξεταστούν στο κύριο µέρος της εργασίας. 1.2 Το αντικείµενο της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Με τον όρο «βιοµηχανική κληρονοµιά» εννοούµε το σύνολο των πηγών του βιοµηχανικού παρελθόντος, που συνεισφέρουν στη γνώση της ιστορίας των παραγωγικών δραστηριοτήτων µιας χώρας ή ενός πληθυσµού. 1 Η πρόοδος της βιοµηχανίας δηµιουργεί ένα σωρό από αχρηστεµένα προϊόντα, µηχανές, κτίρια και υλικά. Ό,τι, όµως εγκαταλείπεται, σπάνια είναι χωρίς αξία. Παράλληλα, πολλά αντικείµενα και κτίρια ξαναχρησιµοποιούνται και, συχνά, µε τέτοιο τρόπο ώστε να µην αναγνωρίζονται. Ό,τι περισσεύει γίνεται η «πρώτη ύλη» της πολιτιστικής κληρονοµιάς. Στα κατάλοιπα της βιοµηχανικής κληρονοµιάς περιλαµβάνονται τα εξής : α) οι παλιές κατασκευές και τα βιοµηχανικά τοπία, δηλαδή τα πρώτα κτίρια παραγωγής, τα παλιά εργαστήρια, τα νέα εργοστάσια, οι κατοικίες των εργατών και εργοδοτών, β) ο εξοπλισµός, δηλαδή από τα παλιά εργαλεία ως τις πρώτες µηχανές, καθώς και ο βιοµηχανικός εξοπλισµός, γ) έντυπα και χειρόγραφα κείµενα, εικονογραφία, αρχεία, αποµνηµονεύµατα, φωτογραφικό υλικό,δ) άλλα τεκµήρια, όπως στολές εργατών ή άλλα προσωπικά αντικείµενα, διακοσµητικά, έπιπλα. και ε) τεκµήρια παραγόµενων προϊόντων. 1.3 Η σηµασία της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Η θεώρηση ενός τεχνικού µνηµείου ή ενός αντικειµένου βιοµηχανικής χρήσης ως φορέα πληροφοριών είναι σηµαντική, αλλά και αναγκαία, αφού σ αυτό βρίσκεται ενσωµατωµένο το σύνολο των επιδράσεων του πολιτισµού και του περιβάλλοντος. 2 Η σηµασία ενός τέτοιου στοιχείου ως έγκυρου φορέα πληροφοριών συνίσταται, εποµένως, στο γεγονός ότι αυτό αποτελεί µια πιστή απεικόνιση όλων αυτών των διαφορετικών επιδράσεων, της σειράς των αιτίων που οδήγησαν στην δηµιουργία του. Εποµένως, ένα τεχνικό µνηµείο ή αντικείµενο, ως αποτέλεσµα και συνισταµένη των πολιτισµικών επιδράσεων, και ταυτόχρονα ως φορέας πληροφοριών για αυτές, µπορεί να δώσει διευκρινίσεις για τις πολιτικές, την οικονοµία, σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, τις τεχνικές συνθήκες και εξελίξεις, τις κοινωνικές καταστάσεις, τις συνθήκες εργασίας, τις γεωλογικές συνθήκες και τις πρώτες ύλες, το δίκαιο και τα νοµικά θέµατα, τις οικολογικές και κλιµατικές συνθήκες, την ιατρική και τις 2

14 συνθήκες υγιεινής. Μπορεί ακόµα να αποτελέσει πηγή πληροφοριών για τις καλλιτεχνικές αντιλήψεις και τη θρησκεία αλλά και για πρόσωπα και µεµονωµένα περιστατικά. 1.4 Το ενδιαφέρον για τη βιοµηχανική κληρονοµιά Ιστορική εξέλιξη Η σηµερινή αντίληψη για τα τεχνικά µνηµεία και την βιοµηχανική συντήρηση διαµορφώθηκε και εξελίχθηκε µετά το τέλος του ευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου. Πατρίδα της βιοµηχανικής συντήρησης θεωρείται η Μ. Βρετανία, που υπήρξε, άλλωστε, και η κοιτίδα της βιοµηχανικής επανάστασης, περί τα µέσα του 18 ου αιώνα. Ήδη, από την τρίτη δεκαετία του 20 ου αιώνα, στη Μ. Βρετανία παρατηρείται ένα αυξανόµενο ενδιαφέρον κάποιων ιστορικών, τόσο επαγγελµατιών όσο και ερασιτεχνών, που σηµατοδοτεί την απαρχή ενός κινήµατος διάσωσης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς. 3 Παράλληλα, οι τοπικοί πληθυσµοί ξεκινούν να ενδιαφέρονται για τα βιοµηχανικά µνηµεία της περιοχής τους. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι το κτίριο της βιοµηχανίας µεταλλουργίας στο Sheffield της Μ. Βρετανίας, όπου,αρχικά, για τη διάσωσή του, ενδιαφέρθηκαν οι τοπικές αρχές και οι κάτοικοι. 4 Αυτή πραγµατοποιήθηκε τελικά µε εθελοντική εργασία, η οποία διήρκεσε 30 χρόνια. Ωστόσο, οι ερασιτεχνικές αυτές προσεγγίσεις χαρακτηρίζονται από πληθώρα ελλείψεων, τις οποίες έρχεται να καλύψει η βιοµηχανική συντήρηση, που αναπτύσσεται ως επιστηµονικός κλάδος µετά το 1960 και πάλι στη Μ. Βρετανία. 5 Στη Γερµανία, υπήρξε από νωρίς ενδιαφέρον για τη διατήρηση του βιοµηχανικού παρελθόντος. Αρχικά, µε την περιγραφή και διατήρηση των τεχνικών µνηµείων ασχολήθηκαν κυρίως σύλλογοι µηχανικών και πατριωτικές κινήσεις που έπαιρναν τα στελέχη τους από κινήσεις της νεολαίας. 6 Κατά την περίοδο του Μεσοπολέµου, η ενασχόληση µε τα «τεχνικά µνηµεία πολιτισµού» συγκεντρώνεται στο Μόναχο και στο «Γερµανικό Μουσείο των Επιτευγµάτων των Θετικών Επιστηµών και της Τεχνολογίας», το οποίο εκδίδει και την σειρά Technikgeschichte. Το 1932 οι Conrad Matschoss και Werner Lindner εκδίδουν το βιβλίο «Τεχνικά Μνηµεία Πολιτισµού», που θεωρείται πρόδροµος όλων των σηµερινών εκδόσεων για τα τεχνικά µνηµεία, ενώ παράλληλα η «Κίνηση Προστασίας της Πατρίδας» και ο «Σύλλογος Γερµανών Μηχανικών» αναπτύσσουν δραστηριότητες και πρωτοβουλίες για τη φροντίδα µνηµείων, µε ιδιαίτερη σηµασία και πολύτιµα στοιχεία για την ιστορία της τεχνολογίας. Παραδείγµατα τέτοιων δραστηριοτήτων είναι η διατήρηση της υψικαµίνου Luisenhuette, των µέσων του 19 ου αιώνα, στοwocklum του Saarland, ή του φυσερού του Schwarzenberg στο Freiberg, όπου ήταν και το ορυχείο-έκθεµα Alte Elisabeth.Από την εποχή εκείνη ξεκινά και η απαίτηση για την δηµιουργία υπαίθριου µουσείου για τη διατήρηση προβιοµηχανικών και πρωτοβιοµηχανικών µέσων παραγωγής. 7 Κατά την περίοδο της εθνικοσοσιαλιστικής διακυβέρνησης το ενδιαφέρον στρέφεται προς την τέχνη. Με τη λήξη του δεύτερου παγκοσµίου πολέµου όλες οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην αποκατάσταση µνηµείων τη τέχνης και µόνο µετά τις πρώτες µεγάλες κρίσεις της δεκαετίας του 60, που οδήγησαν στο κλείσιµο πλήθους βιοµηχανιών και στον «θάνατο των ορυχείων», δηµιουργήθηκε η ανάγκη να ληφθούν υπόψη τα σηµαντικότερα τεχνικά µνηµεία. Τότε ακριβώς γίνεται για πρώτη φορά αντιληπτή η επιρροή της Μ. Βρετανίας στη βιοµηχανική συντήρηση. 8 Η Μ. Βρετανία δικαίως θεωρείται σήµερα πατρίδα της βιοµηχανικής συντήρησης, αφού εκεί αναπτύχθηκαν, στα µέσα της δεκαετίας του 1950 οι σηµαντικές τάσεις που οδήγησαν στη δηµιουργία του επιστηµονικού αυτού κλάδου στη υτική Ευρώπη. Οι 3

15 πρώτες δραστηριότητες των Βρετανών την εποχή αυτή αποσκοπούσαν σαφώς στη σωτηρία και αποκατάσταση των τεχνικών µνηµείων. Η βιοµηχανική συντήρηση, ως κλάδος µε διεπιστηµονικό χαρακτήρα, αναπτύχθηκε αργότερα και σταδιακά συµβάλλοντας, όχι απλά στην προστασία τεχνικών µνηµείων, αλλά και στην ιστορία της τεχνολογίας και της οικονοµίας. Η συµβολή της αυτή βασίζεται στην κριτική και ερµηνεία καταγεγραµµένων και ταξινοµηµένων πηγών, δηλαδή των υλικών καταλοίπων της βιοµηχανίας και του συγκοινωνιακού τοµέα. Η επικράτηση της νέας αυτής αντίληψης στη Μ. Βρετανία οφείλεται στον Paulinyi Akos (1978) που αναφέρει ότι ουσιαστικά ήταν η ενασχόληση µερικών και η επιστήµη κάποιων άλλων, µε κοινό στοιχείο τις προσπάθειες για καταγραφή και σωτηρία βιοµηχανικών µνηµείων. 9 Στις αρχές της δεκαετίας του 70, ο Buchanan A. (1972), δίνει τον ορισµό της βιοµηχανικής συντήρησης: «είναι ένας ερευνητικός τοµέας που ασχολείται µε τη διερεύνηση, την κατανόηση, την καταγραφή και, σε µερικές περιπτώσεις, την διατήρηση των βιοµηχανικών µνηµείων. Η σηµασία των µνηµείων πρέπει να τεθεί στο πλαίσιο της ιστορίας της κοινωνίας και της τεχνολογίας[ ]. Ο κλάδος βασίζεται στον εντοπισµό και την διατήρηση παραµεληµένων υλικών καταλοίπων και µπορεί, µε την κριτική και την ερµηνεία αυτών των τεκµηρίων, στο πλαίσιο της οικονοµικής, κοινωνικής και τεχνικής εξέλιξης, να διευρύνει τις γνώσεις µας για την οικονοµική εξέλιξη και τις τεχνολογικές και κοινωνικές όψεις». 10 Μια άλλη αντίληψη προτείνεται από τον Raistrick A. (1972), που τονίζει ότι σκοπός της έρευνας, εν τέλει, δεν είναι τα υλικά αντικείµενα αυτά καθαυτά, αλλά η διερεύνηση και επιστηµονική ανάλυση αυτής της τάξης πηγών, µε τελικό στόχο τη συµβολή στην ιστορία της παραγωγικής δραστηριότητας του ανθρώπου και των συνθηκών της. Θεωρεί ότι η διατήρηση της βιοµηχανίας σχετίζεται άµεσα µε τη µελέτη του εργαζόµενου ανθρώπου σε σχέση µε τα εργαλεία του, τις κατασκευές, τα κτίρια και τις πρώτες ύλες µε τις οποίες εργάζεται καθώς και µε το άµεσο περιβάλλον στο οποίο διεξάγεται η εργασία. Η έρευνα θα έπρεπε, εποµένως, να περιλάβει και τα φυσικά τεκµήρια-κατάλοιπα και των άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων, κυρίως αυτών της γεωργίας και των επαγγελµάτων της υπαίθρου. 11 Ο τρόπος θεώρησης της βιοµηχανικής συντήρησης από τον Raistrick A. (1972), ανταποκρίνεται σε αρκετά σηµεία στην πολωνική αντίληψη που υιοθετήθηκε από τα ευρωπαϊκά σοσιαλιστικά κράτη. Κατά τον Pazdur J. (1953),θιασώτη της πολωνικής αντίληψης, δεν σχηµατίστηκε µια νέα επιστήµη, αλλά ένα διακλαδικό ερευνητικό πεδίο. Από το 1953 η Πολωνία διαθέτει ένα ινστιτούτο ιστορίας του υλικού πολιτισµού στην Ακαδηµία την Επιστηµών της. Το κέντρο βάρους των ερευνών εντοπίζεται στους ακόλουθους τοµείς : ιστορία των ορυχείων, µεταλλουργία, γεωργία, χειροτεχνικά επαγγέλµατα και βιοµηχανία, οικιστική δραστηριότητα και κατανάλωση από την παλαιολιθική εποχή ως την νεότερη. Επίσης, στην Πολωνία υπάρχει το ιδιαίτερο πλεονέκτηµα της θεσµικής κατοχύρωσης του τοµέα, αν και δεν πρέπει να λησµονούµε ότι, ακόµα και εδώ, πρώτα δηµιουργήθηκε η αντίληψη του κλάδου και έπειτα το ακαδηµαϊκό τµήµα της έρευνας. 12 Γενικά στα σοσιαλιστικά κράτη, η διατήρηση του βιοµηχανικού παρελθόντος, ήταν πολύ ισχυρότερα ενσωµατωµένη στη γενική εκπαιδευτική διαδικασία απ ότι στη υτική Ευρώπη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, στις χώρες αυτές η βιοµηχανική ιστορία γίνεται κατανοητή µε έντονα κοινωνικό-πολιτικό τρόπο. Σύµφωνα µε την θεώρηση αυτή η αναγνώριση της σηµασίας των τεχνικών και παραγωγικών επιτευγµάτων αποτελεί απότιση τιµής στις δραστηριότητες της εργατικής τάξης, και για τον λόγο αυτό η συντήρηση των τεχνικών µνηµείων αποτελεί «δικαίωµα και σοβαρή υποχρέωση» αυτής. Από αυτόν τον τρόπο θεώρησης προκύπτει µια πολύ ενδιαφέρουσα 4

16 παρατήρηση που συναντάται για πρώτη φορά. Πρόκειται για την µελέτη και συντήρηση των τεχνικών µνηµείων του παρόντος, τα οποία, µετά από κάποιο καιρό θα πρέπει να υπαχθούν κι αυτά στις δραστηριότητες της βιοµηχανικής συντήρησης. 13 Στον ερευνητικό χώρο της βιοµηχανικής συντήρησης ανήκουν τα υλικά τεκµήρια, τα οποία µπορούν να ταξινοµηθούν σε έµµεσα και άµεσα, ανάλογα µε τη δυνατότητα παροχής πληροφοριών, είτε ως κατάλοιπα µιας συγκεκριµένης βιοµηχανικής δραστηριότητας, είτε ως αντικείµενα που µπορούν να δώσουν επαρκείς πληροφορίες για τη δραστηριότητα αυτή Η ιατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Η πρώτη απτή διατήρηση καταλοίπων βιοµηχανικής δραστηριότητας πραγµατοποιήθηκε το 1794, όταν ιδρύθηκε στο Παρίσι. το πρώτο τεχνικό µουσείο στον κόσµο, το Conservatoire des Arts et Métiers. Το πρώιµο αυτό ενδιαφέρον για βιοµηχανικά κατάλοιπα, περιελέµβανε µόνο µηχανήµατα, τµήµατα εξοπλισµού, σύνεργα κ.λ.π.. Χρειάστηκαν εκατό χρόνια για να γενικευτεί το ενδιαφέρον για τη διάτήρηση της βιοµηχανικής, τεχνολογικής και αρχιτεκτονικής κληρονοµιάς σε ένα κάπως ευρύτερο κοινό. Το 1891 ανοίγει το πρώτο ανοιχτό µουσείο στον κόσµο, το Skansen στην Στοκχόλµη. Εκεί, τα κτίρια που δεν µπορούσαν να διασωθούν in situ, χτίστηκαν από την αρχή. Αυτό βέβαια, δεν ήταν αποτέλεσµα της συνειδητοποίησης της τεχνικής αξίας των µνηµείων αυτών, αλλά του γεγονότος ότι αποτελούσαν τυπικά τµήµατα του Σουηδικού τοπίου. 14 Στα τέλη του 19 ου αιώνα παρουσιάζονται πολλά ακόµα µουσεία τα οποία εξειδικεύονται στην επιστήµη και την τεχνολογία. Κάποια από αυτά είναι δηµοτικά βιοµηχανικά µουσεία, όπως το Βιοµηχανικό Μουσείο της Πράγας, που έχουν ως αντικείµενο την ιστορία της βιοµηχανίας και την ανάπτυξή της. Οι εκθεσιακοί χώροι οργανώνονται µε βάση την χρονολογική παράθεση καινοτοµιών της τεχνολογικής εξέλιξης και ασχολούνται κυρίως µε το φάσµα των πηγών ενέργειας, τη µεταλλουργία, την υφαντουργία και την εξέλιξη του αυτοκινήτου. Παράλληλα, δηµιουργούνται συλλογές βιοµηχανικών αντικειµένων από ιδιώτες. Και στις δυο περιπτώσεις τα αντικείµενα είναι, κατά βάση, εξειδικευµένα και οι συλλογές εστιάζονται στην εξειδικευµένη γνώση, µε αποτέλεσµα να γίνονται µουσεία για ειδήµονες. 15 Με το πέρασµα του χρόνου αναδιοργανώνονται τέτοιου είδους µουσειακές συλλογές και έχουµε την επανερµηνεία τους, καταργώντας την παλιά εξειδίκευση, παρουσιάζοντας την βιοµηχανική κουλτούρα σε ένα ευρύτερο πρίσµα και απευθυνόµενες πλέον σε ένα ευρύτερο κοινό. Υιοθετείται ένας αφηγηµατικός χαρακτήρας, αλλά εξακολουθούν να µην επιχειρούν µια πιο ολοκληρωµένη µελέτη των βιοµηχανικών κοινωνιών. Πολλά από αυτά τα µουσεία οφείλουν την ύπαρξή τους σε εταιρίες των οποίων τα στελέχη ήταν οι πρώτοι οργανωτές των συλλογών τους. 16 Η ίδρυση του Deutsche Museum στο Μόναχο, το 1906 έδωσε σηµαντική ώθηση στην ανάπτυξη της βιοµηχανικής συντήρησης. Ο ιδρυτής του, Arthur Miller, είχε, ήδη από το 1882, δηµιουργήσει στο Μόναχο την First Electric Exhibition και ήταν ο πρώτος που χρησιµοποίησε τον όρο «τεχνικό πολιτισµικό µνηµείο». Την πρώτη δεκαετία του 20 ου αιώνα ιδρύθηκαν τα πρώτα µουσεία που στεγάζονταν σε πρώην βιοµηχανικά συγκροτήµατα και έδειχναν την βιοµηχανική δραστηριότητα in situ. Τέτοιο παράδειγµα είναι το Rademacher forges στο Eskilstuna της Σουηδίας, όπου είκοσι µικρά σιδηρουργεία λειτουργούσαν από το Μεταξύ 1903 και 1906 ένα από αυτά είχε ήδη µετατραπεί σε µουσείο, ενώ ολόκληρη η περιοχή µετατράπηκε σε υπαίθριο µουσείο το

17 Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και οι καταστροφές που προκάλεσε ο Α Παγκόσµιος Πόλεµος, οδήγησαν σε ένα νέο µεγάλο ρεύµα τεχνικών µουσείων στις δεκαετίες του 1920 και του 1930, όπως το Open Air Mining Museum στη Ludvika (εικ. 1.1) της Σουηδίας, που άνοιξε το 1938, ενώ είχε ήδη αρχίσει η δηµιουργία της συλλογής από τη δεκαετία του Στο δεύτερο µισό του 20 ου αιώνα πολλαπλασιάστηκε εντυπωσιακά ο αριθµός των βιοµηχανικών µνηµείων και καθηµερινών αντικειµένων του πρόσφατου παρελθόντος που θεωρήθηκαν πόροι κληρονοµιάς, αναγνωρίστηκαν και προστατεύτηκαν. Παράλληλα, αυξήθηκε εντυπωσιακά και το κοινό που ενδιαφέρθηκε για την κληρονοµιά αυτή. 19 Εικόνα 1.1. Το υπαίθριο µουσείο της Ludvika, που αποτελεί τµήµα του ευρύτερου Οικοµουσείου Bergslagen, στη Σουηδία. (Πηγή: Ιστοσελίδα Οικοµουσείου Bergslagen: se) Ο Β Παγκόσµιος Πόλεµος και οι επιπτώσεις του ήταν η αιτία για τη δηµιουργία του τρίτου και µεγαλύτερου ρεύµατος για τη διατήρηση και προβολή της τεχνικής και βιοµηχανικής κληρονοµιάς. Το 1967 ιδρύεται το Ironbridge Gorge Museum Trust στη Μ. Βρετανία, το πρώτο ενός νέου είδους µουσείων, που χαρακτηρίζονταν από τη µεγάλη ποικιλία και τον συνδυασµό µουσείου και επιστηµονικής έρευνας. Αποτέλεσε, µάλιστα, το πρότυπο για εκατοντάδες τεχνολογικά και βιοµηχανικά µουσεία σε ολόκληρο τον κόσµο. 20 Πρόκειται για τα λεγόµενα «περιβαλλοντικά µουσεία» που συνδυάζουν την διατήρηση in situ και την ερµηνεία και ανάπτυξη συλλογών που περιλαµβάνουν από εξοπλισµό και βιοµηχανικά προϊόντα µέχρι κτιριακές εγκαταστάσεις, εργαστήρια, εργατικές κατοικίες και σιδηροδροµικά δίκτυα, που χρησίµευαν για τις ανάγκες της βιοµηχανίας. Εντάσσεται, δηλαδή για πρώτη φορά το περιβάλλον της βιοµηχανίας στη βιοµηχανική κληρονοµιά. Πέρα από τη σηµασία της νέας αυτής µορφής αφήγησης της βιοµηχανικής ιστορίας, τα µουσεία αυτού του τύπου πέτυχαν την προσέλκυση του κοινού και του τουρισµού. 21 Την ίδια εποχή ξεκινά στη Γαλλία η κίνηση των οικοµουσείων, µε στόχο τη συνεχή αλληλεπίδραση µουσείου και κοινού. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι το οικοµουσείο της περιοχής Fourmies-Trélon (εικ και 1.4), που κατάφερε να χρησιµοποιήσει αποτελεσµατικά το κοινό του, τόσο στη λήψη αποφάσεων για τη µουσειακή συγκρότηση και παρουσίαση των συλλογών, όσο και την τεκµηρίωση και την ερµηνεία. 22 Στην Πολωνία συντάσσεται το 1962 ειδικός νόµος για την προστασία των βιοµηχανικών µνηµείων, ενώ το 1973 έχουµε το πρώτο διεθνές συνέδριο στο Ironbridge Gorge Museum Trust, όπου συναντήθηκαν για πρώτη φορά ενδιαφερόµενοι για τα θέµατα της βιοµηχανικής αρχαιολογίας από όλο τον κόσµο. 23 Τις τελευταίες δεκαετίες έχει δηµιουργηθεί σε ολόκληρο τον κόσµο ένα κλίµα ενθουσιασµού για τη διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, ακόµα και σε χώρες και πόλεις που είναι κέντρα της κλασσικής τέχνης, όπως η Βενετία, όπου το

18 παρουσιάζεται η έκθεση µε τίτλο Venezia, citta industriale, ενώ το 1977 ιδρύεται στην Ιαπωνία η Society for Industrial Archaeology. 24 Οι αντιλήψεις περί βιοµηχανικής κληρονοµιάς στήριξαν, επίσης, και πολλά προγράµµατα αστικής ανάπλασης ή αναβίωσης σε περιοχές, συνήθως µε έντονη οικιστική ανάπτυξη, που είχαν µακρόχρονη βιοµηχανική ιστορία, που κατέληξαν να ασφυκτιούν από ένα κράµα εγκαταλειµµένων και ενεργών βιοµηχανιών. Έτσι, σε µια κοιλάδα στην περιοχή του Όσλο, το πρόγραµµα Akerseiva, µέσα από έναν µακρόχρονο ειδικό σχεδιασµό, κατέληξε στη δηµιουργία του «Περιβαλλοντικού Πάρκου Aker River» το Πρόκειται για κοινή επιχείρηση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που χάραξε νέες κατευθυντήριες γραµµές για τον γενικό περιβαλλοντικό σχεδιασµό και τη διάσωση των ιστορικών καταλοίπων. Αναγνώρισε ότι οι βιοµηχανίες, που επιβιώνουν σε µια περιοχή µε µακρόχρονη βιοµηχανική ιστορία, µπορεί να αντιπροσωπεύουν έναν συνδετικό κρίκο µε το παρελθόν και πρότεινε νέες χρήσεις για τα παλιά βιοµηχανικά κτίρια. 25 Σήµερα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποδεχθεί τη σηµασία της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, η οποία διασφαλίζεται από το γενικό νοµοθετικό πλαίσιο που ισχύει για την προστασία και διατήρηση µνηµείων και χώρων. 26 Εικόνα Tο οικοµουσείο της περιοχής Fourmies-Trélon και άποψη του εσωτερικού του. (Πηγή: ιστοσελίδα: ιαφορές ανάµεσα στη διατήρηση βιοµηχανικής κληρονοµιάς και την διατήρηση της αρχαιολογικής και ιστορικής πολιτισµικής κληρονοµιάς. Για τη διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς χρησιµοποιείται ουσιαστικά η µεθοδολογία έρευνας της τυπικής αρχαιολογίας και άλλων ιστορικών κλάδων. Η διαφορά, όµως, που παρατηρείται ανάµεσα στους δύο αυτούς επιστηµονικούς κλάδους, και ίσως, εν µέρει, να οφείλεται στο ότι η πρώτη είναι ακόµα πολύ νέα ως έννοια, έγκειται στα κριτήρια µε βάση τα οποία θα γίνει η επιλογή του τοπίου, κτίσµατος ή αντικειµένου που θα χαρακτηριστεί «κληρονοµιά». 27 Στην περίπτωση της αρχαιολογίας δεν υπερτερεί η µοναδικότητα, η σπανιότητα ή η αισθητική αξία, αλλά οι πληροφορίες που µπορούν να εξαχθούν από αυτό για την ιστορία του παρελθόντος, τις τεχνικές υποδοµές, τις κοινωνικές δοµές, την τέχνη κ.λ.π. Αντίθετα, 7

19 για να χαρακτηριστεί ένας χώρος ή ένα αντικείµενο ως «βιοµηχανική κληρονοµιά», το βάρος επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στην ιδιαιτερότητα, στην αισθητική και αρχιτεκτονική αξία στην περίπτωση ενός κτιρίου και στο κατά πόσο αντιπροσωπεύει τεχνολογικές καινοτοµίες στην περίπτωση του αντικειµένου. Παραµερίζεται, µε αυτόν τον τρόπο το τυπικό, το αντιπροσωπευτικό, για χάρη της µοναδικότητας και παραβλέπεται η σχέση των µνηµείων µε την βιοµηχανική ανάπτυξη και ιστορία των τεχνικών και των επιστηµών. Εποµένως, η συντήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς παρέκλινε, για µεγάλο διάστηµα, από έναν από τους πρωταρχικούς στόχους της, την θεώρηση της κοινωνίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας ως το βασικό αντικείµενο έρευνας. Αντί αυτού, παρέµεινε στην εξωτερική, κατά κάποιο τρόπο, εµφάνιση, στα οπτικά χαρακτηριστικά και σε µία επιφανειακή θεώρηση της λειτουργίας και ανάλυση της τεχνικής των µνηµείων, χωρίς να επιχειρήσει µια βαθύτερη θεώρηση της ιστορίας και σύνδεση µε τις υπόλοιπες ανθρώπινες δραστηριότητες. Αυτό ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι πρόκειται για έναν κλάδο που εµφανίστηκε εξαιρετικά πρόσφατα και, ουσιαστικά, ακόµα αναπτύσσεται και αναζητά προσανατολισµό. Μέχρι τα µέσα της δεκαετίας του 80 υπήρξε ελάχιστη έρευνα και τεκµηρίωση για συντήρηση βιοµηχανικού εξοπλισµού, σε αντίθεση µε την συντήρηση ανασκαφικού υλικού, και η βιοµηχανική συντήρηση αντιµετωπιζόταν σαν συντήρηση ρουτίνας απλών, µεγάλων αντικειµένων. 28 Υπάρχει, ωστόσο, και ένας άλλος, εξίσου σηµαντικός, παράγοντας που οδηγεί σε αυτή την προβληµατική. Από την βιοµηχανική επανάσταση και µετά, η τεχνολογική εξέλιξη, όπως και πολλοί άλλοι τοµείς, υπήρξε ραγδαία. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις και ο βιοµηχανικός εξοπλισµός έπρεπε πια να αντικαθίστανται πιο γρήγορα από ότι θα επέτρεπε η φυσική φθορά τους. Επιπλέον, τα κτίρια και ο εξοπλισµός υπόκεινται και σε µετασχηµατισµούς. Αυτές οι ταχύτατες διαδικασίες ανακαίνισης και µετασχηµατισµού είναι οι πιο χαρακτηριστικές για την ιστορία του βιοµηχανικού πολιτισµού. Παράλληλα, άλλα κτίρια και µηχανές εγκαταλείπονται, άλλα προϊόντα αχρηστεύονται και καταστρέφονται. Η βιοµηχανική συντήρηση θα επιλέξει ποια από τα εναποµείναντα αντικείµενα και τοπία, που για κάποιες περιόδους είναι υπεραρκετά, ενώ για άλλες είναι λιγότερα από το επιθυµητό, θα αναγνωριστούν ως «βιοµηχανική κληρονοµιά». Το σύνολο των αντικειµένων αυτών είναι µεγάλο και ιδιαίτερα όσο πλησιάζουµε στη σύγχρονη εποχή µε το πλήθος των καθηµερινών αντικειµένων. Η τυπική αρχαιολογική συντήρηση έχει το πλεονέκτηµα να ασχολείται µε τοµείς της ανθρώπινης δραστηριότητας από το απώτατο παρελθόν, και αυτό την καθιστά ικανή να κρίνει πιο καθαρά, λόγω της χρονικής απόστασης. Αντίθετα, η διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, καλείται, στην πραγµατικότητα, να αναγνωρίσει την ίδια την εποχή στην οποία κινείται, τον χαρακτήρα της και, τελικά, ποια από τα δηµιουργήµατά της αξίζουν να διασωθούν, χωρίς να της δίδεται η δυνατότητα αποστασιοποίησης. 29 Ωστόσο υπάρχει µια ακόµα δυσκολία, που είναι και αυτή ένας από τους παράγοντες που οδηγούν στην προβληµατική που αναφέρθηκε προηγουµένως, και έγκειται στις διαφορές ανάµεσα στους όρους «τεχνικό µνηµείο» (µε άλλα λόγια «µνηµείο βιοµηχανικής κληρονοµιάς») και «µνηµείο τέχνης». Ο διαχωρισµός ανάµεσα στους δυο αυτούς όρους είναι, συχνά, δύσκολος και ασαφής. Τα λεγόµενα «µνηµεία τέχνης» έτυχαν προνοµιακής µεταχείρισης, παρόλο που η συντήρηση των µνηµείων, ως κλάδος, επικεντρώνεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια µε την οριακή περιοχή ανάµεσα στην τέχνη και την τεχνική και µε τις τεχνικές εγκαταστάσεις. Το «µνηµείο», στους νόµους για την προστασία αυτών, ορίζεται ως «κινητό ή ακίνητο αντικείµενο που προέρχεται από µία περασµένη πολιτισµική περίοδο. Έχει ιδιαίτερη 8

20 αξία ως χαρακτηριστικό έργο της περιόδου κατασκευής του, για την κατανόηση της τέχνης και της ιστορικής εξέλιξης, για την γνώση της αρχαιότητας και την ιστορική έρευνα και για την διάσωση διαδικασιών που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον». 30 Ο ορισµός αυτός πρέπει να διαφοροποιηθεί σε ένα τουλάχιστον σηµείο, µε την διαγραφή της φράσης «που προέρχεται από µια περασµένη πολιτισµική περίοδο», ώστε να µπορούν να υπαχθούν στην έννοια αυτή και σύγχρονα µνηµεία. Κατ αντιστοιχία µε τον παραπάνω ορισµό, θα µπορούσε να οριστεί ως «τεχνικό µνηµείο» το κινητό ή ακίνητο αντικείµενο που χαρακτηρίζει την εποχή του και συµβάλλει στην κατανόηση µιας εργασιακής διαδικασίας. Μπορεί να προέρχεται από όλους τους χώρους της βιοµηχανίας, του εµπορίου, των µεταφορών, των υπηρεσιών παροχής αγαθών και κάθε άλλου τοµέα που έχει επηρεαστεί από τον τεχνικό πολιτισµό. 1.5 Το κοινό της βιοµηχανικής κληρονοµιάς Είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον να εξετάσουµε τί είναι αυτό που προσελκύει το κοινό στα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος. Και αυτό γιατί, όπως παρουσιάστηκε παραπάνω, το ενδιαφέρον του κοινού ήταν αυτό που έθεσε τις βάσεις για την ανάπτυξη της βιοµηχανικής συντήρησης και σ αυτό απευθύνεται τελικά. Εξάλλου, δε θα πρέπει να ξεχνάµε την εθελοντική εργασία που προσέφερε κατά καιρούς, από τις αρχές του αιώνα µέχρι και σήµερα, για τη διάσωση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς. Η έλξη του κοινού είναι ζωτικής σηµασίας και για έναν ακόµα λόγο, γιατί έτσι αποδεικνύεται ότι η ανάπτυξη του τοµέα αυτού µπορεί να αποδειχθεί κερδοφόρος, γεγονός που προκαλεί το ενδιαφέρον των κρατικών και τοπικών αρχών, καθώς και επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται η ανεύρεση οικονοµικών πόρων, ένα από τα πιο σηµαντικά προβλήµατα της διατήρησης της βιοµηχανικής κληρονοµιάς, λόγω του πολύ υψηλού της κόστους, σε πολλές περιπτώσεις. Πέρα από το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα µνηµεία της τεχνικής και βιοµηχανικής κληρονοµιάς για τους ιστορικούς και τους µελετητές, λόγω της τεχνικής τους αξίας, έχουν και συναισθηµατική αξία για το κοινό και τις τοπικές κοινωνίες. Όχι µόνο αποτελούν µέρος του τοπίου της περιοχής, αλλά και σηµαντικό παράγοντα για την οικονοµική ανάπτυξη κάποιων περιοχών. Έτσι βλέπουµε αυτά τα µνηµεία να αποτελούν συχνά ορόσηµο και να δεσπόζουν σε µία περιοχή. Σίγουρα, η νοσταλγία αποτέλεσε ένα από τα πρώτα κίνητρα για τη διάσωση τέτοιου είδους µνηµείων από τους τοπικούς πληθυσµούς, κυρίως στην περίπτωση ανεµόµυλων ή νερόµυλων που έχουν έντονο ροµαντικό χαρακτήρα. Επίσης, έχουν και κοινωνική αξία, προβάλλοντας τη σχέση ανάµεσα στον άνθρωπο και την εργασία. 31 Σήµερα υπάρχει ένας ακόµα λόγος, πιο βαθύς, ίσως που µας κάνει να στρεφόµαστε στη διατήρηση της βιοµηχανικής κληρονοµιάς και αυτός είναι το ότι οι βιοµηχανικά αναπτυγµένες χώρες προσεγγίζουν το λεγόµενο «τέλος εποχής»,και περνούν πλέον από την «βιοµηχανική εποχή» στη εποχή «της πληροφορίας και των υπηρεσιών». Το ερώτηµα είναι ποια είναι η κινητήρια δύναµη που ωθεί τον επισκέπτη στην ενασχόληση µε το παρελθόν και µε ποιο τρόπο ο συντηρηµένος βιοµηχανικός χώρος µπορεί να ικανοποιήσει τα κίνητρα αυτά. Το ότι οι ίδιοι οι επισκέπτες δεν είναι σε θέση να ερµηνεύσουν εύκολα ποια είναι τα κίνητρα τους, είναι µια ένδειξη ότι αρκετά από αυτά δρουν στο υποσυνείδητο. Πάντως κατά την επίσκεψη σ ένα τέτοιο χώρο, τίθεται σε λειτουργία µια διαδικασία που προκαλεί τις υποθέσεις τους για το πώς το παρελθόν µας οδήγησε στο παρόν. Τα αντικείµενα του υλικού πολιτισµού µιλούν σε µία «γλώσσα» µη λεκτική που γίνεται αντιληπτή από τον παρατηρητή στο επίπεδο του υποσυνείδητου. 32 Οι λειτουργίες της 9

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ Περίγραμμα της καθοδήγησης της Ερευνητικής υπο-ομάδας του Project «Εναλλακτκές Μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής Υπαίθρια μουσεία, Οικομουσεία, Στόχος τους open air, site museums η διάσωση - διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων ρ. Αναστασία Π. Βαλαβανίδου αρχιτέκτων µηχ.-µουσειολόγος Εφορεία Νεωτέρων Μνηµείων Κεντρικής Μακεδονίας, ΥΠΠΟΤ Ελένη Χρ. Οικονοµοπούλου αρχιτέκτων µηχ.,

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Αφήγηση και εθνική ταυτότητα: Η Κυπριακή Συλλογή στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Φωτεινή Αραβανή Βιβλιοθήκη Αρχείο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορικός - βιομηχανική αρχαιολόγος. Απρίλιος 2013

Ιστορικός - βιομηχανική αρχαιολόγος. Απρίλιος 2013 Μαρία Μαυροειδή Ιστορικός - βιομηχανική αρχαιολόγος Απρίλιος 2013 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόγραμμα «Ακαδημία Πλάτωνος» «Βιομηχανία» vs. «αρχαιολογία» = σχήμα οξύμωρο; «Βιομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους»

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» «Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας-Κώστας Γ. Μάνθος, MSc Αρχιτέκτων Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Λαύρειο, 14 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Σενή E.M.Π. Τ.Π.Π.Λ.

Όλγα Σενή E.M.Π. Τ.Π.Π.Λ. Όλγα Σενή E.M.Π. Τ.Π.Π.Λ. 1 1 1 1 1 1. ΔΙΑΣΠΑΡΤΟΙ ΤΟΠΟΙ ΕΞΟΡΥΞΗΣ Πηγάδια, στοές, γαύριες, μηχανοστάσια Βοηθητικά οικήματα, κατοικίες εργατών 4 2 2. ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ Μεταλλουργία. Παραγωγή, προώθηση, αποθήκευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση Δυνατοτήτων Αντιμετώπισης Παραγωγικών Προβλημάτων του Νόμου Κοζάνης. Αξιοποίηση των Εγκαταστάσεων της Εταιρείας Α.Ε.Β.Α.Λ.

Διερεύνηση Δυνατοτήτων Αντιμετώπισης Παραγωγικών Προβλημάτων του Νόμου Κοζάνης. Αξιοποίηση των Εγκαταστάσεων της Εταιρείας Α.Ε.Β.Α.Λ. Διερεύνηση Δυνατοτήτων Αντιμετώπισης Παραγωγικών Προβλημάτων του Νόμου Κοζάνης Αξιοποίηση των Εγκαταστάσεων της Εταιρείας Α.Ε.Β.Α.Λ. εχνολογικά Πάρκα / Τεχνοπόλεις Οργανισμοί, με κύρια επιδίωξή την αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

«ράσεις διατήρησης και ψηφιοποίησης στις Ελληνικές ηµοτικές Βιβλιοθήκες»

«ράσεις διατήρησης και ψηφιοποίησης στις Ελληνικές ηµοτικές Βιβλιοθήκες» «ράσεις διατήρησης και ψηφιοποίησης στις Ελληνικές ηµοτικές Βιβλιοθήκες» Γκιννή Ζωίτσα, Συντηρήτρια αρχειακού και βιβλιακού υλικού,υπ. ιδ. Πανεπιστήµιου Αιγαίου, Υπουργείο Πολιτισµού, ιεύθυνση Συντήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Θεματικά Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΤΟΠΙΚΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΙΕΘΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Βιβλίου. Δημήτρης Γερμανός Τμήμα Επιστήμων Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Παρουσίαση Βιβλίου. Δημήτρης Γερμανός Τμήμα Επιστήμων Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τόμος 8 (2015) Παρουσίαση Βιβλίου Ρέντζου, Κ., Σακελλαρίου, Μ. (2014). Ο χώρος ως παιδαγωγικό πεδίο σε προσχολικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Νάουσα 13-15. Μαΐου 2005. Μαρία Ρεπούση Επ. Καθηγήτρια Ιστορίας & Διδακτικής της Ιστορίας Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Νάουσα 13-15. Μαΐου 2005. Μαρία Ρεπούση Επ. Καθηγήτρια Ιστορίας & Διδακτικής της Ιστορίας Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Νάουσα 13-15 Μαΐου 2005 Μαρία Ρεπούση Επ. Καθηγήτρια Ιστορίας & Διδακτικής της Ιστορίας Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ Η αξιοποίηση της βιομηχανικής κληρονομιάς στην ιστορική εκπαίδευση Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Στο παραπάνω κείµενο ο συγγραφέας αναφέρεται στους χώρους θέασης και ακρόασης ως δηµιουργίες της ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ.

Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ. Η ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ. Η εισήγηση µου αποτελεί την θεώρηση από πλευράς µελετητών στις απαιτήσεις και προϋποθέσεις οι κατασκευές ώστε να έχουν ένα χαρακτήρα αειφόρου. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση και η αλληλεπίδραση της ΚΔΒΚ με τους επιστημονικούς φορείς της περιοχής

Η σχέση και η αλληλεπίδραση της ΚΔΒΚ με τους επιστημονικούς φορείς της περιοχής Η σχέση και η αλληλεπίδραση της ΚΔΒΚ με τους επιστημονικούς φορείς της περιοχής ημήτριος Μαυροματίδης, Πρόεδρος ιοικούσας Επιτροπής ΤΕΕ/Τ Μ Παρασκευή Χριστοπούλου, Πρόεδρος Αντιπροσωπείας ΤΕΕ/Τ Μ Forum

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. Σπύρος Τσιπίδης. Περίληψη διατριβής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Σπύρος Τσιπίδης Γεω - οπτικοποίηση χωρωχρονικών αρχαιολογικών δεδομένων Περίληψη διατριβής H παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να διαθέσετε ένα αρχείο στο διαδίκτυο;

Θέλετε να διαθέσετε ένα αρχείο στο διαδίκτυο; Θέλετε να διαθέσετε ένα αρχείο στο διαδίκτυο; Θέλετε να διαθέσετε ένα αρχείο στο διαδίκτυο; Ένας σύντομος οδηγός για να σας διευκολύνει στη λήψη αποφάσεων για τη διάθεση του αρχείου σας σε αποθετήριο του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΝΟΜΟΣ: 3028/2002 ΦΕΚ: Α 153/28.06.2002 ΤΙΤΛΟΣ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΘΡΟ 1: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ 1. Στην προστασία που παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος

Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος Ημερίδα, 23-5-2013 Αποθήκες Καρδιτσομαγούλας Ένα σύγχρονο «Κέντρο Πολιτισμού και Εκπαίδευσης» γεννιέται Συντήρηση - Αποκατάσταση Επίπλων και Ξύλινων κατασκευών Δραστηριότητες Εργαστηρίου Δρ. Τσίποτας Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:ΚΩΣΤΑΣ ΑΔΑΜΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Π.Θ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ TICCIH S0 ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο (25.1.2013) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Vagonetto είναι ένα θεματικό πάρκο, μοναδικό στον ελληνικό χώρο, που δίνει στον επισκέπτη τη δυνατότητα να γνωρίσει βήμα βήμα τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000»

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» Συμμετοχή στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000 Προκλήσεις και προοπτικές» 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

[Το μετόχι ως συνιστώσα παραγωγής του αγροτικού χώρου στην Κρήτη.

[Το μετόχι ως συνιστώσα παραγωγής του αγροτικού χώρου στην Κρήτη. [Το μετόχι ως συνιστώσα παραγωγής του αγροτικού χώρου στην Κρήτη. Η περίπτωση του μετοχιού Ησυχάκη στον Αλικιανό.] Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση ιδιαιτεροτήτων στην εξέλιξη του αγροτικού χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

THE CASTLE OF SERVIA HISTORICAL DOCUMENTATION, ARCHITECTURAL DESCRIPTION, PATHOLOGY, PROPOSED REPAIR WORKS

THE CASTLE OF SERVIA HISTORICAL DOCUMENTATION, ARCHITECTURAL DESCRIPTION, PATHOLOGY, PROPOSED REPAIR WORKS FORTMEDEC project - Aristotle University of Thessaloniki - 5th Framework Programme 1 st European workshop: Restoration and Use of the Medieval Fortifications in the Mediterranean Countries Veria, 27-29

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων

Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Υπουργείο Πολιτισµού - Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνηµείων Αγ. Ασωµάτων 11, 105 53 Αθήνα Τηλ: 210-3229820, 210-3225323 Φαξ: 210-3225628 E-mail: deam@culture.gr Ιστοσελίδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας, μέλος της Επιστ. Επιτρ. του ΜΜΜΛ (ΕΜΠ και ΥΠΠΟΤ), Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Το

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων

Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων Οµιλία Υπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων ηµήτρη Ρέππα στο διεθνές Συνέδριο µε θέµα: Εργαλεία για την εφαρµογή των ευρωπαϊκών οδηγιών στον τοµέα της υγείας στην εργασία το παράδειγµα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι (συνέχεια) Ο κλασικός αρχαιολόγος ταξινομεί το υλικό του: Κατά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το Ινστιτούτο Κύπρου στα πλαίσια της συνεχούς ανάπτυξής των ερευνητικών δραστηριοτήτων του αλλά και την στρατηγική του για ευρύτερη συμμετοχή στην προώθηση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Χαρακτηριστικό Παράδειγµα της Πολιτιστικής Πολιτικής της Ελλάδας Γενικές Αρχές: Α. Η πολιτιστική πολιτική της χώρας µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ: ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΑΘΗΝΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ: ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΑΘΗΝΑ k a k Αντιπροσωπεία στην Ελλάδα Πληροφόρηση, Τεκμηρίωση και Συντονισμός των Δικτύων Πληροφόρησης ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ: ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 14-16.06.2006 "Η Στρατηγική της Λισσαβόνας:

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών

Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών 11 Η Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Οι ακτές του Θερμαϊκού ως παραγωγικός χώρος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Οι ακτές του Θερμαϊκού ως παραγωγικός χώρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Οι ακτές του Θερμαϊκού ως παραγωγικός χώρος Όλγα Τραγανού-Δεληγιάννη Αρχιτέκτων ΥΠ.ΠΟ./ΕΝΜΚΜ, Μέλος TICCIH Αθηνά Καλλαρά Σχολική Σύμβουλος Α βάθμιας Εκπαίδευσης ΧΑΡΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Η κοινωνική διάσταση της καινοτομίας ως μοχλός της αειφορίας Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ Μιχαήλ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Το κείµενο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους 2010-2011 Φοιτητής : Λιούμπας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Σεμινάριο Εισαγωγικό Νοεμβρίου 2014 Εργαστήριο «ΤΠΠΛ συζητώντας για το μέλλον της βιομηχανικής μας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Σεμινάριο Εισαγωγικό Νοεμβρίου 2014 Εργαστήριο «ΤΠΠΛ συζητώντας για το μέλλον της βιομηχανικής μας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Σεμινάριο Εισαγωγικό 21-22 Νοεμβρίου 2014 Εργαστήριο «ΤΠΠΛ συζητώντας για το μέλλον της βιομηχανικής μας κληρονομιάς» Μαρία Καγιάφα Φιλιώ Πέππα Αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Ο συνολικός προϋπολογισµός της πράξης ανέρχεται στο ποσό των

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Ο συνολικός προϋπολογισµός της πράξης ανέρχεται στο ποσό των ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ & ΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Ιερισσός, 14/1/2013 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Εντάσσεται στο ΕΣΠΑ η εκπόνηση µελετών ανάδειξης πολιτιστικής κληρονοµιάς του ήµου Αριστοτέλη. Χρηµατοδοτείται µε προϋπολογισµό

Διαβάστε περισσότερα

Σωµατείο Επιχειρήσεων Μαρµάρου Αττικής. Πάρος Πεντέλη : Το χθες και το αύριο στην υπόγεια εκµετάλλευση ελληνικού µαρµάρου

Σωµατείο Επιχειρήσεων Μαρµάρου Αττικής. Πάρος Πεντέλη : Το χθες και το αύριο στην υπόγεια εκµετάλλευση ελληνικού µαρµάρου Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδας Ελληνική Τεχνολογική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Σωµατείο Επιχειρήσεων Πάρος Πεντέλη : Το χθες και το αύριο στην υπόγεια εκµετάλλευση ελληνικού µαρµάρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος. Περί μνημείων. Νίκος Μπελαβίλας

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος. Περί μνημείων. Νίκος Μπελαβίλας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος Περί μνημείων Νίκος Μπελαβίλας ΚΠΕ Λαυρίου 14 Δεκεμβρίου 2012 Πριν από 40 χρόνια, η Γενική Συνδιάσκεψη της UNESCO, υιοθετώντας τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες: Έρευνα, Συντήρησ η και Θέματα Δεοντολογίας Αθήνα, 3-7 Δεκεμβρίου 2006 Νέο Μουσείο Μπενάκη ( Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου)

Εικόνες: Έρευνα, Συντήρησ η και Θέματα Δεοντολογίας Αθήνα, 3-7 Δεκεμβρίου 2006 Νέο Μουσείο Μπενάκη ( Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου) ICOM ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ Εικόνες: Έρευνα, Συντήρησ η και Θέματα Δεοντολογίας Αθήνα, 3-7 Δεκεμβρίου 2006 Νέο Μουσείο Μπενάκη ( Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου) Το Ελληνικό Τμήμα του Διεθνούς Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Η XΑΡΤΑ ΤΟΥ NIZHNY TAGIL ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Η XΑΡΤΑ ΤΟΥ NIZHNY TAGIL ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Η XΑΡΤΑ ΤΟΥ NIZHNY TAGIL ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Ιούλιος, 2003, Nizhny Tagil, Ρωσία To ΤΙCCΙΗ είναι η παγκόσµια οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη»

Περιεχόμενα. Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» Περιεχόμενα 6 Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» 9 11 Μαργαρίτα Αντωνάκη, Γενική Διευθύντρια ΕΑΕΕ, «Η Κοινωνική Ευθύνη Αναπόσπαστο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει;

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; ΕΘΝΙΚΟN ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟN ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα: Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα