Αριθµοί κλειδιά της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριθµοί κλειδιά της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη"

Transcript

1 Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισμού Αριθµοί κλειδιά της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Έκδοση 2007 Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2

3 EURYDICE eurostat Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Έκδοση 2007 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

4 Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται στο Διαδίκτυο μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu). Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2007 ISBN ISSN ECSC-EC-EAEC, Brussels Luxembourg, 2007 Επιτρέπεται η αναπαραγωγή εκτός από εμπορικούς σκοπούς, με την προϋπόθεση ότι αναφέρεται η πηγή. Τυπώθηκε στο Βέλγιο

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το ανθρώπινο δυναμικό είναι το σημαντικότερο πλεονέκτημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσπάθειά της να γίνει η πιο ανταγωνιστική και δυναμική στον κόσμο οικονομία που βασίζεται στη γνώση. Η συμβολή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι καθοριστική για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου, ο οποίος τέθηκε στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας του 2000, διότι αυτή εξασφαλίζει την κατάρτιση επαγγελματιών με υψηλά προσόντα και έχει ζωτική σημασία για την παραγωγή γνώσης και καινοτομίας. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη είναι σήμερα πεδίο εκτεταμένων αλλαγών: μέχρι το 2010 πρέπει να έχει δημιουργηθεί ο ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που είναι και ο απώτερος στόχος της διαδικασίας της Μπολόνιας. Η παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλών προδιαγραφών είναι το καλύτερο εφόδιο που μπορεί να προσφερθεί στον κάθε πολίτη για να ενταχθεί και να συμμετέχει ενεργά στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να εξαλειφθούν τα όποια κοινωνικοοικονομικά εμπόδια περιορίζουν την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως τονίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Αποδοτικότητα και ισότητα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η παρούσα πρώτη έκδοση Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη χρησιμοποιεί τυποποιημένους και κατά συνέπεια συγκρίσιμους ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες. Παρουσιάζει μια αξιολογική εικόνα των πολιτικών που έχουν στόχο να εξασφαλίσουν σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους την πρόσβαση σε μια τριτοβάθμια εκπαίδευση άριστης ποιότητας. Η έκθεση αυτή καταγράφει την κατάσταση σε σχέση με την κινητικότητα των σπουδαστών σε διεθνή κλίμακα, στοιχείο που αποτελεί τον πυρήνα του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και τις εθνικές πολιτικές που ενθαρρύνουν αυτή την κινητικότητα. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο που αναδεικνύει η έκθεση είναι οι διαφορές ως προς τα ποσοστά συμμετοχής και αποφοίτησης με βάση το φύλο και τον τομέα σπουδών. Τέλος, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα προγράμματα διδακτορικών σπουδών, εφόσον τα προγράμματα αυτά εκπαιδεύουν ερευνητές υψηλού επιπέδου και έχουν καθοριστική σημασία για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. 3

6 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2007 Πιστεύουμε ότι η έκδοση Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2007, που είναι αποτέλεσμα συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Μονάδα Ευρυδίκη και το Δίκτυο Ευρυδίκη και την Eurostat, Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αποτελεί σημαντικό εγχείρημα. Αυτή η κοινή προσπάθεια επέτρεψε τη συλλογή και επεξεργασία αξιόπιστων πληροφοριών από διαφορετικές πηγές. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται σε συνοπτική μορφή και σε διαγράμματα για να διευκολυνθεί η κατανόησή τους. Η παρούσα έκδοση παρουσιάζει τις εξελίξεις στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης την τελευταία δεκαετία σε όρους χρηματοδότησης και συμμετοχής. Δείχνει ότι πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά, ιδίως για να διευκολυνθεί η κινητικότητα των σπουδαστών σε διεθνές επίπεδο. Τέλος, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες πολιτικές, η κάθε μία στο δικό της ειδικό κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο, αντιμετωπίζουν τις κοινές προκλήσεις που συνδέονται με την κοινωνική διάσταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ελπίζουμε ότι αυτή η έκδοση θα σας φανεί ενδιαφέρουσα και χρήσιμη. Ján Figel Επίτροπος υπεύθυνος για την εκπαίδευση, κατάρτιση, τον πολιτισμό και τη νεολαία Joaquín Almunia Επίτροπος υπεύθυνος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις 4

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 3 Περιεχόμενα 5 Εισαγωγή 7 Κύρια θέματα 11 Κωδικοί, συντομογραφίες και ακρωνύμια 19 Κωδικοί χωρών 19 Στατιστικοί κωδικοί 20 Συντομογραφίες και ακρωνύμια 20 Κεφάλαιο Α Οργάνωση 21 Κεφάλαιο Β Συμμετοχή 35 Κεφάλαιο Γ Πόροι 57 Τμήμα I Επένδυση 57 Τμήμα II Χρηματοοικονομικές συνεισφορές των σπουδαστών 69 Τμήμα III Διδακτικό προσωπικό 79 Κεφάλαιο Δ Οικονομική στήριξη 83 Τμήμα I Φοιτητικές υποτροφίες και δάνεια 83 Τμήμα II Στεγαστικές ενισχύσεις 101 Τμήμα III Οικονομική στήριξη γονέων 107 Κεφάλαιο E Διεθνής κινητικότητα 113 Τμήμα I Φοιτητές εξωτερικού 113 Τμήμα Ii Στήριξη της κινητικότητας 121 Κεφάλαιο ΣΤ Πτυχιούχοι 129 5

8 Αριθμοί-κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2007 Εθνικά δεδομένα 143 Διαγράμματα χώρας που παρουσιάζουν τις ροές οικονομικής στήριξης των φοιτητών και των ιδιωτικών συνεισφορών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση 143 Γλωσσάριο και στατιστικά εργαλεία 153 Ταξινομήσεις 153 Ορισμοί 156 Βάσεις δεδομένων 161 Πίνακας διαγραμμάτων 163 Ευχαριστίες 167 6

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτή η πρώτη έκδοση Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη αποτελείται από 70 δείκτες που προσφέρουν ποιοτικά και στατιστικά δεδομένα. Τα ποιοτικά στοιχεία αφορούν κατά κύριο λόγο την κοινωνική διάσταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και περιγράφουν τα επίσημα δημόσια συστήματα οικονομικής στήριξης των φοιτητών από την κεντρική διοίκηση καθώς και τις χρηματοοικονομικές συνεισφορές που απαιτούνται από αυτούς. Η φύση αυτών των πληροφοριών δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τις κοινωνικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν σήμερα οι φοιτητές στην Ευρώπη, οι οποίες θα μπορούσαν να παρουσιαστούν μόνο σε ειδικές εμπειρικές μελέτες. Η σχέση συμπληρωματικότητας ανάμεσα στις ποιοτικές και τις στατιστικές πληροφορίες αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό και των έξι θεματικών κεφαλαίων αυτής της έκδοσης, με τους τίτλους «Οργάνωση», «Συμμετοχή», «Πόροι», «Οικονομική στήριξη», «Διεθνής κινητικότητα» και «Πτυχιούχοι». Ακόμη, αυτή η έκδοση περιέχει διάφορες χρονολογικές σειρές ιδιαίτερα χρήσιμες για τον εντοπισμό των πρόσφατων τάσεων αναφορικά με την συμμετοχή, την κινητικότητα και τους πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η εισαγωγική επισκόπηση με τίτλο «Κύρια θέματα» επιτρέπει στους αναγνώστες να εντοπίζουν γρήγορα τις βασικές πληροφορίες που περιέχονται σε αυτή την έκθεση και συνοψίζει τα μοντέλα χρηματοδότησης και δημόσιας οικονομικής στήριξης των φοιτητών τα οποία προκύπτουν από τις συγκρίσεις. Αυτή η έκθεση είναι μία από τις τέσσερις εκδόσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που δημοσιεύθηκαν από το δίκτυο Ευρυδίκη το Οι άλλες τρεις εκδόσεις είναι η Ειδική έκθεση: η δομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη : Εθνικές τάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνιας (εκδόθηκε το Μάιο του 2007) μια μελέτη για τη διακυβέρνηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (προορίζεται να εκδοθεί στα τέλη του 2007) και το Ευρωπαϊκό Γλωσσάριο για την Εκπαίδευση, Τόμος 5 «Διαδικασία λήψης αποφάσεων, συμβουλευτικοί, επιχειρησιακοί και ρυθμιστικοί φορείς στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» (εκδόθηκε το Μάρτιο του 2007). Στην παρούσα έκθεση, οι όροι «ανώτατη εκπαίδευση» και «τριτοβάθμια εκπαίδευση» είναι συνώνυμα. Ορισμένες χώρες, ωστόσο, χρησιμοποιούν τους δύο όρους για να κάνουν διάκριση ανάμεσα στα προγράμματα του επιπέδου ISCED 5Α και του επιπέδου ISCED 5Β (βλ. αναλυτικότερα στο Γλωσσάριο). Πηγές Σε αυτή την έκθεση χρησιμοποιούνται δύο κύριες πηγές πληροφοριών: το Δίκτυο Ευρυδίκη και το Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα (ESS) ο συντονισμός του οποίου ασκείται από τη Eurostat. Η συλλογή πληροφοριών από το δίκτυο ΕΥΡΥΔΙΚΗ Οι δείκτες του δικτύου Ευρυδίκη παρέχουν πληροφορίες που προέρχονται κυρίως από τη νομοθεσία, τις εθνικές κανονιστικές διατάξεις, επίσημα έγγραφα και άλλες αναγνωρισμένες πηγές που αφορούν την εκπαίδευση και ειδικότερα την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πρόκειται ουσιαστικά για συστάσεις και κανονιστικές απαιτήσεις που διατυπώνονται σε κεντρικό επίπεδο. Τα στοιχεία συνελέγησαν από τις εθνικές μονάδες του Δικτύου Ευρυδίκη (οι οποίες είναι κατά κανόνα οργανικές μονάδες των Υπουργείων Παιδείας) και παραπέμπουν σε ορισμούς που περιέχονται στο Handbook for Standardised Data Collection for Key Data Subject-based Module A financial support for students and student financial contributions in higher education (Εγχειρίδιο για τη συλλογή τυποποιημένων δεδομένων για την έκδοση Αριθμοί κλειδιά Θεματική ενότητα Α «οικονομική ενίσχυση φοιτητών και χρηματοοικονομικές συνεισφορές φοιτητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση») που διατίθεται στο δικτυακό τόπο του Δικτύου Ευρυδίκη (http://www.eurydice.org). 7

10 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Με βάση αυτά τα στοιχεία παρουσιάζεται μια γενική εικόνα των διαφόρων διαδικασιών που διέπουν την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, των συστημάτων ιδιωτικής χρηματοδότησης και των μορφών δημόσιας οικονομικής ενίσχυσης των φοιτητών και των γονέων τους. Διάφοροι δείκτες περιέχουν ποσοτικές πληροφορίες (κατώτατα και ανώτατα ποσοστά συνεισφορών ή ενισχύσεων κλπ.). Τα στοιχεία του δικτύου Ευρυδίκη αφορούν αποκλειστικά φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που είναι υπήκοοι ή/και μόνιμοι κάτοικοι της οικείας χώρας, οι οποίοι παρακολουθούν προγράμματα πλήρους φοίτησης (ημερήσιας) για την απόκτηση πρώτου πτυχίου (επίπεδο 5 ISCED) και κατέχουν επιδοτούμενη από το κράτος θέση σπουδών. Οι φοιτητές προγραμμάτων για την απόκτηση δεύτερου τίτλου σπουδών του επιπέδου ISCED 5 ή όσοι ακολουθούν προγράμματα μερικής φοίτησης ή εσπερινών μαθημάτων δεν καλύπτονται από τα στοιχεία για την κοινωνική διάσταση τα οποία συλλέγονται από το Δίκτυο Ευρυδίκη. Ορισμένοι δείκτες αφορούν ειδικά φοιτητές του επιπέδου ISCED 6. Οι πίνακες εθνικών δεδομένων για την κατάσταση των φοιτητών του επιπέδου ISCED 6 είναι διαθέσιμοι στα παραρτήματα της έκδοσης στο δικτυακό τόπο του Δικτύου Ευρυδίκη (www.eurydice.org). Το έτος αναφοράς για το περιεχόμενο σπουδών είναι το ακαδημαϊκό έτος 2005/06 και τα στοιχεία για τις μεταρρυθμίσεις που προγραμματίστηκαν ή τίθενται σε εφαρμογή τα δύο επόμενα έτη παρουσιάζονται στις «συμπληρωματικές σημειώσεις» για τις χώρες. Οι συλλογές δεδομένων της EUROSTAT και του ESS Οι δύο βασικές πηγές δεδομένων της Eurostat που χρησιμοποιούνται στην έκθεση είναι η συλλογή UOE (Ίδρυμα Στατιστικών της UNESCO /ΟΟΣΑ/ Eurostat) και η Έρευνα για το Εργατικό Δυναμικό (LFS). Οι συλλογές αυτών των δεδομένων πραγματοποιούνται από το ESS το οποίο αποτελείται από τη Eurostat και τις στατιστικές υπηρεσίες, υπουργεία, κεντρικές τράπεζες και άλλους οργανισμούς οι οποίοι συλλέγουν επίσημες στατιστικές στα κράτη μέλη της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Τουρκία. Αναλυτικότερες επεξηγήσεις παρέχονται στο τμήμα «Γλωσσάριο και στατιστικά εργαλεία». Επειδή αυτές οι συλλογές δεδομένων δεν πραγματοποιούνται την ίδια χρονική στιγμή, είναι διαφορετικές και οι μέθοδοι στατιστικής επεξεργασίας τους, οι διαδικασίες επαλήθευσης, οι ημερομηνίες δημοσίευσης και τα έτη αναφοράς. Όλα τα δεδομένα που προέρχονται από αυτές τις συλλογές τα επεξεργάστηκε και τα κοινοποίησε απευθείας η Eurostat. Το έτος αναφοράς τους είναι το 2003/04 και, όσον αφορά τα δεδομένα για τις χρηματοδοτήσεις, το Η παρούσα θεματική έκδοση παρέχει στατιστικά στοιχεία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση κατανεμημένα ανά επίπεδο σπουδών της ταξινόμησης ISCED (ISCED 5B, ISCED 5A και ISCED 6), έτσι ώστε να δοθεί μια πληρέστερη εικόνα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Λόγω αυτής της πολυμορφίας, παρά το γεγονός ότι η συλλογή δεδομένων UOE χρησιμοποιεί την ταξινόμηση ISCED, η δομή των σπουδών του επιπέδου ISCED 5B παρουσιάζει μεγάλη ανομοιογένεια μεταξύ των διαφόρων χωρών. Το γεγονός αυτό περιορίζει σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα σύγκρισης των στατιστικών στοιχείων σχετικά με τα ποσοστά φοίτησης, τη χρηματοδότηση και τους πτυχιούχους του επιπέδου ISCED 5 στις διάφορες χώρες, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάγνωση της έκθεσης και την ανάλυση των δεδομένων. Περισσότερα από τα παρουσιαζόμενα στατιστικά στοιχεία της Eurostat είναι διαθέσιμα στη βάση δεδομένων NewCronos (ec.europa.eu/eurostat). Γεωγραφική κάλυψη Η έκδοση Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2007 καλύπτει 31 ευρωπαϊκές χώρες, δηλαδή όλες τις χώρες που συμμετέχουν στις δραστηριότητες του Δικτύου Ευρυδίκη στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης της ΕΕ στον τομέα της διαβίου μάθησης. Επειδή ορισμένες χώρες έχουν περιφερειακή πολιτική οργάνωση, οι δείκτες Ευρυδίκη γι αυτές τις χώρες παρουσιάζονται ανά διοικητική περιφέρεια (Βέλγιο και Ηνωμένο Βασίλειο). Για τα δεδομένα από τις πηγές της Eurostat, τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μόνο σε εθνικό επίπεδο. 8

11 Εισαγωγή Τομείς της εκπαίδευσης Τα στοιχεία Ευρυδίκη αφορούν τα δημόσια και τα χρηματοδοτούμενα από το κράτος ιδιωτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα στοιχεία της Eurostat καλύπτουν επίσης τον ανεξάρτητο ιδιωτικό τομέα όσον αφορά ορισμένους δείκτες. Εταιρικές σχέσεις και μεθοδολογία Η επιλογή δεικτών γι αυτή την πρώτη έκδοση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τις εθνικές μονάδες του Δικτύου Ευρυδίκη και τη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Eurostat). Για τη συλλογή των δεδομένων από τις πηγές του Δικτύου Ευρυδίκη, η Ευρωπαϊκή Μονάδα Ευρυδίκη (EEU) συνέταξε ερωτηματολόγια σε συνεργασία με τις εθνικές μονάδες του δικτύου. Τα ερωτηματολόγια αυτά ελέγχθηκαν από τις εθνικές μονάδες για να διασφαλιστεί η χρηστικότητα και η συνοχή τους. Στη συνέχεια, τα στοιχεία που συνελέγησαν αναλύθηκαν και συγκρίθηκαν από την EEU. Όλες οι παρατηρήσεις αναφορικά με τα στατιστικά και αναλυτικά δεδομένα της έκθεσης συντάχθηκαν από την EEU. Τέλος, το Δίκτυο Ευρυδίκη, σε συνεργασία με τη Eurostat και το ESS, έλεγξε ολόκληρη την έκθεση. Η EEU είναι υπεύθυνη για το περιεχόμενο και την τελική μορφή της έκδοσης. Υλοποίησε επίσης και όλες τις εργασίες παραγωγής των χαρτών, διαγραμμάτων και πινάκων του εγγράφου. Έχει την πλήρη ευθύνη για την προαναφερθείσα επισκόπηση των «κύριων θεμάτων» και για την παρουσίαση της έκθεσης στις διάφορες γλώσσες. Η Eurostat επεξεργάστηκε και κατάρτισε τους στατιστικούς δείκτες και τις συνοδευτικές «συμπληρωματικές σημειώσεις». Όλα αυτά τα στοιχεία ελέγχθηκαν από το ESS. Το τμήμα «ευχαριστίες» στο τέλος του εγχειριδίου αναφέρει όλους όσους συνέβαλαν στην παραγωγή της παρούσας έκδοσης, η οποία είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας. Συμβατικά στοιχεία και παρουσίαση του περιεχομένου Για την ευκολότερη δυνατή ανάγνωση και κατανόησή του από όσο το δυνατό περισσότερους αναγνώστες, αυτό το εγχειρίδιο περιέχει ένα φάσμα γραφικών (ιστογραμμάτων, χαρτών και διαγραμμάτων) που συμπληρώνονται με παρατηρήσεις για τα βασικά στοιχεία της περιγραφής και της σύγκρισης των εκπαιδευτικών συστημάτων. Οι τιμές του κάθε ποσοτικού δείκτη παρουσιάζονται σε πίνακα κάτω από το οικείο διάγραμμα. Όταν οι πίνακες με τα αριθμητικά στοιχεία είναι υπερβολικά μεγάλοι για να δημοσιευθούν σε έντυπη μορφή, υπάρχει παραπομπή στα παραρτήματα του δικτυακού τόπου Ευρυδίκη (http://www.eurydice.org). Ακριβώς κάτω από κάθε διάγραμμα ακολουθεί επεξηγηματική σημείωση και συμπληρωματικές σημειώσεις για τις χώρες. Όλες οι ακριβείς επεξηγήσεις των όρων και των εννοιών που είναι απαραίτητα για την κατανόηση των δεικτών παρουσιάζονται είτε στις επεξηγηματικές σημειώσεις είτε στο γλωσσάριο στο τέλος του βιβλίου. Οι συμπληρωματικές σημειώσεις αφορούν σημαντικά στοιχεία σε σχέση με την ιδιαιτερότητα της κάθε χώρας. Οι κωδικοί του ονόματος της κάθε χώρας, οι στατιστικοί κωδικοί και οι συντομογραφίες και τα ακρωνύμια παρουσιάζονται στην αρχή της έκθεσης. Στα διαγράμματα και τους πίνακες, οι χώρες παρουσιάζονται με τη σειρά πρωτοκόλλου τους, όπως έχει οριστεί από την Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (EUR-OP). Οι χώρες παρουσιάζονται με την αλφαβητική σειρά που αντιστοιχεί στην ονομασία τους γραμμένη στη δική τους γλώσσα και όχι στη γλωσσική εκδοχή αυτής της έκδοσης. Στο τέλος της έκδοσης, υπάρχει επίσης πίνακας διαγραμμάτων με όλα τα διαγράμματα ανά κεφάλαιο και τμήμα. 9

12 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Ηλεκτρονική έκδοση Αυτή η πρώτη έκδοση Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη διατίθεται επίσης δωρεάν σε ηλεκτρονική μορφή στους δικτυακούς τόπους του δικτύου Ευρυδίκη και της Eurostat (http://www.eurydice.org και Η ηλεκτρονική έκδοση περιέχει και ορισμένα επιπλέον διαγράμματα από αυτά που περιέχονται στην έντυπη μορφή. Αυτά τα πρόσθετα διαγράμματα επισημαίνονται στην τυπωμένη έκδοση με παραπομπή στον αριθμό του σχετικού διαγράμματος ακολουθούμενου από ένα a (π.χ. Διάγραμμα A3a). Στο δικτυακό τόπο του δικτύου Ευρυδίκη, η πρόσβαση για την ανάγνωση και μεταφόρτωση αυτής της έκθεσης είναι δυνατή από διαφορετικά σημεία εισόδου και με τους ακόλουθους τρόπους περιόδευσης: πρόσβαση στο πλήρες κείμενο της έκδοσης μέσω του καταλόγου των εκδόσεων σε αυτή την περίπτωση, οι χρήστες του δικτυακού τόπου μπορούν να μεταφορτώσουν ολόκληρη την έκθεση σε μορφή PDF η πρόσβαση είναι δυνατή μέσω του «browse by topic» (θεματική περιόδευση) ανάλογα με το επιλεγόμενο θέμα ή επιμέρους στοιχείο, οι χρήστες μπορούν να διαβάσουν την έκθεση κατά κεφάλαιο ή τμήμα του κειμένου και στις δύο περιπτώσεις μπορούν να μεταφορτώσουν επιμέρους κεφάλαια η πρόσβαση στα διαγράμματα είναι δυνατή μέσω του «browse by indicator and Figure» (περιόδευση βάσει δεικτών και διαγραμμάτων) σε αυτή την περίπτωση, η μεταφόρτωση του κάθε διαγράμματος γίνεται χωριστά, μαζί με το συνοδευτικό γραφικό περιεχόμενο και τις παρατηρήσεις του. 10

13 ΚΥΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ Παρατηρούνται τα ίδια πρότυπα οργάνωσης και συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση την Ευρώπη, αλλά η δημογραφική εικόνα του φοιτητικού πληθυσμού παρουσιάζει έντονες διαφορές. Όλες σχεδόν οι χώρες έχουν θέσει σε εφαρμογή, αν και σε διαφορετικούς βαθμούς και χρησιμοποιώντας ποικίλες μεθόδους, διαδικασίες περιορισμού του αριθμού των εισακτέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σε ορισμένες χώρες αυτός ο περιορισμός αφορά μόνο έναν ή δύο τομείς σπουδών, άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη παρέμβαση της κεντρικής κυβέρνησης (Διαγράμματα A1 και A2). Τα ποσοστά φοίτησης εξακολουθούν να αυξάνονται και τα προγράμματα σπουδών ακαδημαϊκού χαρακτήρα του επιπέδου ISCED 5A επικρατούν σε όλες τις χώρες με ποσοστό άνω του 80% των φοιτητών στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Διάγραμμα B1). Το 2004, από το σύνολο των εγγεγραμμένων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης (επίπεδα ISCED 0-6) στην ΕΕ-27, ο αριθμός των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (επίπεδα ISCED 5-6) μόλις υπερέβαινε τα 17 εκατομμύρια, ποσοστό ελαφρώς ανώτερο του 15%. Σε απόλυτους αριθμούς, οι φοιτητές προγραμμάτων ακαδημαϊκών σπουδών αυξάνονταν συνεχώς από το 2001 έως το Τα προγράμματα τριτοβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης μικρής διάρκειας (ISCED 5B) προσελκύουν σχετικά λίγους φοιτητές, με σταθερά ή μειούμενα ποσοστά. Αυτό δεν παρατηρείται στο Βέλγιο και τη Σλοβενία, όπου οι φοιτητές είναι σχεδόν ισομερώς κατανεμημένοι ανάμεσα σε προγράμματα ακαδημαϊκής και επαγγελματικής κατεύθυνσης. Στη Δανία, την Εσθονία, την Ισπανία, την Ουγγαρία και την Τουρκία, ο αριθμός των εγγεγραμμένων φοιτητών στο επίπεδο ISCED 5B αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από το συνολικό αριθμό φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι κοινωνικές, οικονομικές και νομικές επιστήμες παρουσιάζουν τον μεγαλύτερο αριθμό πτυχιούχων σχεδόν σε όλες τις χώρες, ενώ οι γεωργικές και κτηνιατρικές σπουδές και γενικά οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν τα χαμηλότερα ποσοστά (Διάγραμμα ΣΤ5). Τα ποσοστά συμμετοχής των νέων ηλικίας 18 έως 39 ετών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (Διάγραμμα Β4) παρουσιάζουν αποκλίσεις μέχρι και σε τριπλάσιο ποσοστό μεταξύ των χωρών. Τα υψηλότερα ποσοστά σε όλες τις χώρες παρατηρούνται στην κατηγορία ηλικιών από 20 έως 24 ετών (Διάγραμμα Β9), αλλά η ηλικιακή κατανομή των φοιτητών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές, ιδίως μεταξύ των φοιτητών μερικής φοίτησης που είναι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα του επιπέδου ISCED 5B. Τα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης μικρής διάρκειας (ISCED 5B) συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο αριθμό σπουδαστών μερικής φοίτησης. Στην ΕΕ-27 η μέση ηλικία σπουδαστών μερικής φοίτησης είναι κατά 6 έτη μεγαλύτερη από την ηλικία των φοιτητών πλήρους φοίτησης. Όμως, σε ορισμένες χώρες (Βουλγαρία, Γερμανία, Ιρλανδία, Πολωνία, Ρουμανία και Φινλανδία), οι φοιτητές και των δύο κατηγοριών αρχίζουν τις σπουδές τους στην ίδια ή σχεδόν στην ηλικία. Σε άλλες χώρες παρατηρούνται διαφορές ηλικίας τριών έως τεσσάρων ετών (Διάγραμμα B10). Στην Ισπανία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι μισοί από το σύνολο των φοιτητών μερικής φοίτησης είναι τουλάχιστον κατά 10 έτη μεγαλύτεροι από τους συναδέλφους τους πλήρους φοίτησης. Η Γερμανία είναι η μόνη χώρα όπου η μέση ηλικία φοιτητών πλήρους φοίτησης είναι σχεδόν η ίδια με αυτή των φοιτητών μερικής φοίτησης και όπου η διαφορά ανάμεσα στις δύο κατηγορίες φοιτητών είναι μικρή και δεν αυξάνεται στις μεγαλύτερες ομάδες ηλικιών. 11

14 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Ακόμη, το ποσοστό εγκατάλειψης ή καθυστερημένης ολοκλήρωσης των σπουδών παρουσιάζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών και στο εσωτερικό της ίδιας χώρας, ανάλογα με το αν παρατηρείται σε προγράμματα σπουδών ISCED 5A ή 5B (Διάγραμμα B12). Το εύρος της διακύμανσης του ποσοστού των φοιτητών οι οποίοι ολοκληρώνουν τον πρώτο κύκλο σπουδών τους έγκαιρα αρχίζει από επίπεδο κατώτερο του 50% και ανέρχεται σε επίπεδο ανώτερο του 90%. Στο επίπεδο ISCED 5A, τα ποσοστά ολοκλήρωσης των σπουδών υπερβαίνουν το 80% στη Βουλγαρία, την Ιρλανδία, την Κύπρο και τη Μάλτα. Στο επίπεδο σπουδών ISCED 5B το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 95% στην Ελλάδα και τη Λιθουανία. Στον αντίποδα, το ποσοστό φοιτητών που ολοκληρώνουν αυτά τα προγράμματα σπουδών στην Κύπρο και τη Λετονία είναι κατώτερο του 50%. Οι μέθοδοι δημόσιας χρηματοδότησης είναι οι ίδιες μεταξύ των χωρών, αλλά το επίπεδο δαπανών, η κατανομή δαπανών και το ύψος της ιδιωτικής χρηματοδότησης μπορεί να παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση οργανώνεται και χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από το δημόσιο. Καλύπτει το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών (άνω του 70% στην ΕΕ-27) (Διάγραμμα Α3) και απασχολεί το μεγαλύτερο ποσοστό διδακτικού προσωπικού. Η δαπάνη ανά φοιτητή αυξάνεται σε συνάρτηση με το επίπεδο ευημερίας εκφρασμένο ως κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ (Διάγραμμα Γ1). Η δημόσια χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό σε κεντρικό επίπεδο ή σε περιφερειακό σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Γερμανία και η Ισπανία, στις οποίες η αρμοδιότητα υπάγεται σε ενδιάμεσους οργανισμούς (Διάγραμμα Γ6). Παρατηρούνται ελάχιστες μεταβιβάσεις ποσών ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα διοίκησης. Ο ανεξάρτητος ιδιωτικός τομέας είναι ουσιαστικά ανύπαρκτος, ιδίως στα επίπεδα σπουδών ISCED 5A και 6. Στην Κύπρο, ωστόσο, ο ανεξάρτητος ιδιωτικός τομέας συμμετέχει σε μεγάλο βαθμό στην οργάνωση προγραμμάτων σπουδών του επιπέδου ISCED 5B στα οποία φοιτά ποσοστό άνω του 80% των φοιτητών. Στην Πορτογαλία καλύπτει τους μισούς από το σύνολο των φοιτητών αυτής της βαθμίδας. Η άμεση χρηματοδότηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων αποτελεί την κυρίαρχη μορφή χρηματοδότησης και το μεγαλύτερο μέρος διατίθεται για το διδακτικό προσωπικό (Διαγράμματα Γ5 και Γ8). Σε όλες σχεδόν τις χώρες, οι δαπάνες προσωπικού αποτελούν το μεγαλύτερο στοιχείο δαπάνης και συχνά υπερβαίνουν το 50% της συνολικής δαπάνης (Διάγραμμα Γ7). Εξαίρεση αποτελούν η Ελλάδα, η Σλοβακία και η Σουηδία. Στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης αφορά τα κτίρια και τις υποδομές (40,8%). Στη Σλοβακία, οι λειτουργικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν μεγαλύτερο ποσοστό του προϋπολογισμού σε σχέση με τις δαπάνες προσωπικού (46,8%). Στη Σουηδία, το ποσό που διατίθεται για την έρευνα είναι σχεδόν το ίδιο με αυτό που διατίθεται για τη διδασκαλία. Η συνολική δαπάνη για την παιδεία ως ποσοστό των συνολικών δημόσιων δαπανών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών (Διαγράμματα Γ1 και Γ2). Η άμεση χρηματοδότηση των ιδρυμάτων διαφέρει ανάλογα με το επίπεδο της οικονομικής ενίσχυσης στους φοιτητές και την αναμενόμενη προσωπική χρηματοοικονομική συνεισφορά των ίδιων. Η ύπαρξη και οι μορφές ατομικής συνεισφοράς των φοιτητών, αλλά και τα ποσά που αυτοί καταβάλλουν παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές. Για τα προγράμματα σπουδών επιπέδου ISCED 5, η πάγια ετήσια συνεισφορά κυμαίνεται από ΜΑΔ 200 έως 1000 ευρώ. Σε δεκαέξι χώρες οι φοιτητές καταβάλλουν συνεισφορά για το κόστος σπουδών. Ο αριθμός αυτός πρόκειται να αυξηθεί στο εγγύς μέλλον, διότι ορισμένες χώρες έχουν αποφασίσει να εφαρμόσουν παρόμοιες πολιτικές (ορισμένα ομόσπονδα γερμανικά κράτη από την περίοδο 2006/07 και η Ουγγαρία την περίοδο 2007/08) ή να τις εφαρμόσουν σε ευρύτερη κλίμακα (Λιθουανία). Αντίθετα, η Σλοβενία πρόκειται να καταργήσει συνεισφορές που καταβάλλουν σήμερα οι φοιτητές προγραμμάτων master. 12

15 Κύρια θέματα Στην Ιταλία και στην επιδοτούμενη από την κυβέρνηση ιδιωτική εκπαίδευση της Νορβηγίας, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα είναι απολύτως ελεύθερα να καθορίζουν το ποσό της συνεισφοράς (Διαγράμματα Γ9 και Γ10). Όταν καθορίζεται ανώτατο όριο, αυτό μπορεί να υπερβαίνει και τις ΜΑΔ ευρώ στο δημόσιο τομέα για φοιτητές μη επιδοτούμενων από το κράτος σπουδών στη Λετονία. Σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα είναι ελεύθερα να καθορίζουν το ύψος των διδάκτρων για τους νεοεισαγόμενους με ανώτατο όριο τα ΜΑΔ ευρώ από την περίοδο 2006/07 στην Αγγλία και τη Βόρεια Ιρλανδία και το 2007/08 στην Ουαλία. Η αναλογία των φοιτητών προς τους διδάσκοντες μπορεί να κυμαίνεται από ένα έως τρία στις διάφορες χώρες (Διάγραμμα Γ15). Σε ορισμένες, η μέση αναλογία είναι δέκα φοιτητές ανά διδάσκοντα (Σλοβακία, Φινλανδία, Σουηδία και Ισλανδία) ο αριθμός αυτός υπερβαίνει τους 25 στην Ελλάδα και την Σλοβενία. Η δαπάνη ανά φοιτητή παρουσιάζει τεράστια διαφορά. Γενικά, είναι χαμηλότερη σε χώρες στις οποίες ο αριθμός φοιτητών ανά διδάσκοντα είναι υψηλότερος και αντιστρόφως (Διαγράμματα Γ8 και Γ15). Όμως, η σχέση ανάμεσα σε αυτά τα δύο στοιχεία συνδέεται στενά με τους μισθούς του διδακτικού προσωπικού αυτό ίσως εξηγεί και το γεγονός ότι ορισμένες χώρες δαπανούν περισσότερα ανά φοιτητή σε σχέση με άλλες, ακόμη και αν η αναλογία φοιτητών και διδασκόντων είναι η ίδια. Από την τάση αυτή εξαιρούνται σαφώς τρεις χώρες (Βουλγαρία, Λιθουανία και Σλοβακία) οι οποίες έχουν χαμηλό δείκτη φοιτητών προς διδάσκοντες (λιγότεροι από 15 φοιτητές ανά διδάσκοντα), αλλά έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά δαπανών στην Ευρώπη για το διδακτικό προσωπικό. Από την άλλη πλευρά, στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι δαπάνες ήταν από τις υψηλότερες μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών το 2004, ο γενικός δείκτης φοιτητών προς διδάσκοντες ήταν 18:1, υψηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ-27 (15,9:1). Στα διδακτορικά προγράμματα προηγμένης έρευνας (επίπεδο ISCED 6) συμμετέχει μόνο το 3% των εγγεγραμμένων φοιτητών αλλά, σε πολλές χώρες, ο αριθμός τους αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με το ρυθμό αύξησης του αριθμού των φοιτητών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνολικά (Διαγράμματα Β2 και Β3). Τα προγράμματα αυτά παρέχονται κυρίως στους τομείς των επιστημών και της τεχνολογίας. Οι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν χαμηλό ποσοστό (γενικά κατώτερο του 1% των ατόμων ηλικίας 25 έως 64 ετών) (Διάγραμμα ΣΤ1). Σε αντίθεση με τα προγράμματα σπουδών του επιπέδου ISCED 5, για τα οποία η επιστήμη και τεχνολογία αντιπροσωπεύει ποσοστό κατώτερο του 27% των φοιτητών, οι μελλοντικοί πτυχιούχοι που θα διαθέτουν υψηλό βαθμό ειδίκευσης στις επιστήμες και την τεχνολογία θα αντιπροσωπεύουν το 39% των φοιτητών του επιπέδου ISCED 6. Σε δεκατρείς χώρες, οι νέοι κάτοχοι διδακτορικών διπλωμάτων στις θετικές επιστήμες, τα μαθηματικά και την πληροφορική αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο ποσοστό, ενώ μόνο σε πέντε άλλες χώρες κυριαρχούν οι κοινωνικές, οικονομικές και νομικές επιστήμες (Διάγραμμα ΣΤ6). Η εικόνα της συμμετοχής των γυναικών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες. Οι γυναίκες παρουσιάζουν χαμηλότερη κινητικότητα από τους άνδρες και εξακολουθούν να είναι μειοψηφία στους τομείς των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας καθώς και στα προγράμματα διδακτορικών σπουδών (προηγμένη έρευνα) (Διάγραμμα Β6). Η κατανομή ανδρών και γυναικών στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα είναι σχετικά παρόμοια σε όλες τις χώρες, ανεξάρτητα από το σχετικό μέγεθος των δύο τομέων (Διάγραμμα Α4). Οι γυναίκες αποτελούν κατά κανόνα την πλειοψηφία σε όλες τις ηλικίες. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τόσο μεγαλύτερο είναι και το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών (Διάγραμμα Β5). Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τα προγράμματα διδακτορικών σπουδών (προηγμένη έρευνα) και το ακαδημαϊκό προσωπικό. 13

16 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Μόνο στην Τουρκία η εκπροσώπηση των γυναικών είναι χαμηλή σε όλες τις βαθμίδες σπουδών. Στα τρία κράτη τη Βαλτικής, στην Ισπανία και την Ιταλία, οι φοιτήτριες αποτελούν την πλειοψηφία στο επίπεδο σπουδών ISCED 6. Σε ορισμένους τομείς, ωστόσο, όπως οι θετικές επιστήμες, τα μαθηματικά, η πληροφορική, οι σπουδές μηχανικών, οι τομείς της παραγωγής και της μεταποίησης, οι άνδρες εξακολουθούν να είναι πλειοψηφία το αντίθετο συμβαίνει στις ανθρωπιστικές σπουδές και στις τέχνες, την εκπαίδευση και την υγεία και πρόνοια (Διάγραμμα B7). Οι γυναίκες που παρακολουθούν προγράμματα σπουδών μερικής φοίτησης είναι μεγαλύτερες στην ηλικία από τους άνδρες συναδέλφους τους. Οι άνδρες επιδεικνύουν μεγαλύτερη κινητικότητα από τις γυναίκες επιλέγοντας σπουδές στο εξωτερικό (Διάγραμμα Ε4). Από γενιά σε γενιά, ο αριθμός γυναικών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αυξήθηκε περισσότερο από τον αριθμό των ανδρών αυτό αφορά ιδίως το επίπεδο σπουδών ISCED 5Α. Το 2004, η πλειοψηφία των πτυχιούχων με πρώτο τίτλο σπουδών των επιπέδων ISCED 5Α και 5Β ήταν γυναίκες (Διάγραμμα ΣΤ3). Αντίθετα, το ποσοστό γυναικών που αποκτούν διδακτορικό δίπλωμα παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με αυτό των ανδρών, αν και παρουσιάζει σαφή αύξηση (Διάγραμμα ΣΤ3α). Η Δανία και η Φινλανδία είναι οι μόνες χώρες στις οποίες οι άρρενες πτυχιούχοι με πρώτο πτυχίο σπουδών ISCED 5Β αποτελούν την πλειοψηφία (Διάγραμμα ΣΤ3). Στο επίπεδο σπουδών ISCED 6, στη Βουλγαρία, την Εσθονία, την Ιταλία, την Κύπρο, την Λετονία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία και την Ισλανδία, το ποσοστό πτυχιούχων γυναικών ήταν υψηλότερο ή ίσο με 50% το Ο πολύ χαμηλός αριθμός πτυχιούχων γυναικών του επιπέδου ISCED 6 εξηγεί εν μέρει γιατί οι γυναίκες που διδάσκουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση εξακολουθούν να είναι λιγότερες από το ανδρικό (Διάγραμμα Γ13). Γενικά, οι γυναίκες που διδάσκουν στα πανεπιστήμια είναι νεότερης ηλικίας από τους άνδρες συναδέλφους τους. Στη Φινλανδία και τη Σουηδία άνδρες και γυναίκες είναι συνομήλικοι σε όλες τις κατηγορίες του ακαδημαϊκού προσωπικού. Όσον αφορά τη διεθνή κινητικότητα των φοιτητών, ο αριθμός των φοιτητών εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλός, αλλά μεγάλος στο επίπεδο διδακτορικών σπουδών (ISCED 6). Η κατανομή αυτών των φοιτητών δεν είναι ισομερής σε όλη την Ευρώπη. Ορισμένες χώρες φιλοξενούν πολύ περισσότερους φοιτητές από άλλες και ορισμένοι θεματικοί τομείς είναι περισσότεροι ελκυστικοί. Το ποσοστό σπουδαστών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο εξωτερικό (σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, σε κράτος μέλος ΕΖΕΣ/ΕΟΧ ή σε υποψήφια για ένταξη χώρα) ήταν μόλις 2% το 2004 (Διάγραμμα Ε1). Παρατηρείται πολύ υψηλή κινητικότητα φοιτητών από την Κύπρο, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν, διότι οι εκπαιδευτικές επιλογές είναι λιγότερες σε αυτές τις χώρες. Πέρα από αυτές τις ειδικές περιπτώσεις, οι φοιτητές από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη κινητικότητα. Αντίθετα, οι φοιτητές από την Ισπανία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζουν τη χαμηλότερη κινητικότητα. Η κατανομή των διεθνών φοιτητών στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι τυχαία. ΟΙ φοιτητές μεταβαίνουν στο εξωτερικό με σκοπό να αποκτήσουν πρόσβαση σε ειδικούς τύπους εκπαίδευσης που δεν είναι διαθέσιμοι στη δική τους χώρα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, επειδή οι απαιτήσεις εισαγωγής είναι λιγότερο περιοριστικές. Οι τομείς των τεχνών και ανθρωπιστικών σπουδών, της υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, της γεωργίας και της κτηνιατρικής φαίνεται ότι προσελκύουν το μεγαλύτερο αριθμό σπουδαστών στο εξωτερικό. Όμως, οι βασικοί πόλοι έλξης διαφέρουν από χώρα σε χώρα (Διάγραμμα Ε5). Το επίπεδο σπουδών είναι επίσης ένα σημαντικό διαφοροποιητικό στοιχείο: οι φοιτητές διδακτορικών σπουδών παρουσιάζουν μεγαλύτερη κινητικότητα από τους φοιτητές των επιπέδων ISCED 5Β και 5Α. 14

17 15 Κύρια θέματα Το Βέλγιο, η Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών από το εξωτερικό, ανεξάρτητα από το αν η προέλευσή τους δηλώνεται με την εθνικότητα ή με τον προηγούμενο τόπο σπουδών τους. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στο επίπεδο σπουδών ISCED 6. Η Βουλγαρία είναι ιδιαίτερα ελκυστική όσον αφορά τις ιατρικές σχολές, το Βέλγιο τις κτηνιατρικές και η Αυστρία για τους τομείς των τεχνών και ανθρωπιστικών σπουδών. Η κινητικότητα των φοιτητών δεν είναι άσχετη με την κατανομή της χρηματοδοτικής ενίσχυσης που χορηγούν οι διάφορες χώρες. Η δυνατότητα μεταφοράς των εθνικών ενισχύσεων συνήθως υπόκειται σε περιορισμούς ο συνηθέστερος όρος είναι η συνέχιση ενός προγράμματος σπουδών που άρχισε στην οικεία χώρα (Διαγράμματα Ε8-Ε10). Στις περισσότερες χώρες με περιορισμένες δυνατότητες εκπαίδευσης, υπάρχει πλήρης δυνατότητα μεταφοράς της οικονομικής ενίσχυσης (γερμανόφωνη κοινότητα Βελγίου, Ισλανδία, Λιχτενστάιν), ή υπόκειται σε ελάχιστες προϋποθέσεις (Κύπρος). Από την άλλη, η έλλειψη κινητικότητας των πολωνών φοιτητών μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι η κεντρική κυβέρνηση δεν χορηγεί οικονομική ενίσχυση για να ελαφρύνει το κόστος μετακίνησης των φοιτητών (παρά το γεγονός ότι οι πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις επιτρέπουν στα εκπαιδευτικά ιδρύματα να χορηγούν τέτοιες ενισχύσεις). Όμως, δεν υπάρχει συστηματική σύνδεση ανάμεσα στη δημόσια ενίσχυση για την ενθάρρυνση της κινητικότητας και την πραγματική κινητικότητα, διότι η κινητικότητα ενδέχεται να επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες. Οι έλληνες φοιτητές δεν δικαιούνται καμία οικονομική ενίσχυση, αλλά είναι από τους πλέον κινητικούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι παρατηρήθηκε στην Ελλάδα η μεγαλύτερη μείωση κινητικότητας των φοιτητών κατά το διάστημα από το 1998 έως το Το σύστημα οικονομικής ενίσχυσης υπό μορφή υποτροφιών ή συνδυασμού υποτροφιών και δανείων είναι το συνηθέστερο. Όταν διατίθεται στους φοιτητές στέγη με μειωμένο ενοίκιο, ο αριθμός των θέσεων στέγασης είναι πολύ περιορισμένος. Τα ανώτατα ποσά των φοιτητικών δανείων είναι κατά κανόνα υψηλότερα από τα ποσά των υποτροφιών. Συνήθως κυμαίνονται από ΜΑΔ έως ευρώ ετησίως. Τα δάνεια συνήθως χορηγούνται με ευνοϊκούς όρους όσον αφορά το επιτόκιο και τους όρους αποπληρωμής. Η περίοδος αποπληρωμής αρχίζει όταν οι φοιτητές ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Στις περισσότερες χώρες στις οποίες χορηγούνται δάνεια, οι οφειλές είναι δυνατόν να παραγραφούν ή να μειωθούν υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Έντεκα χώρες δεν χορηγούν δάνεια, ενώ η Ισλανδία είναι η μόνη χώρα η οποία χορηγεί μόνο δάνεια. Επίσης, μόνο η Ρουμανία χορηγεί δάνεια με το επιτόκιο της αγοράς, απαιτεί την αποπληρωμή τους κατά τη διάρκεια των σπουδών και δεν συνδέει την αποπληρωμή με το εισόδημα των δανειοληπτών φοιτητών. Από τις 21 χώρες που παρέχουν φοιτητική στέγη με μειωμένο ενοίκιο μόνο οκτώ (Διάγραμμα Δ12) έχουν καθορίσει ανώτατο μίσθωμα (ΜΑΔ από 61 ευρώ έως ΜΑΔ 338 ευρώ, ανάλογα με τη χώρα). Ο αριθμός των θέσεων στέγης είναι συχνά πολύ περιορισμένος και δεν καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 15% των φοιτητών, με εξαίρεση τη Βουλγαρία (24%) και την Ουγγαρία (22%). Οι διαφορετικοί τρόποι πρόσληψης της οικονομικής κατάστασης των φοιτητών σε σχέση με το εισόδημα των γονέων τους και το φάσμα των μέτρων που λαμβάνουν οι δημόσιες αρχές έχουν ως αποτέλεσμα να υπάρχει μία πληθώρα συστημάτων χρηματοδότησης. Γενικά, στην Ευρώπη, τα συστήματα ενισχύσεων των φοιτητών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διαφοροποιούνται με βάση την «αρχή» της οικονομικής ανεξαρτησίας (ή της εξάρτησης) τους, αφενός, και την «αρχή» της καθολικής στήριξης «ή της

18 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη στοχευμένης στήριξης», αφετέρου. Η αρχή της καθολικής στήριξης στην κατανομή της ενίσχυσης υπερισχύει στις περιπτώσεις που οι νέοι θεωρούνται οικονομικά ανεξάρτητοι από τους γονείς τους. Αντίθετα, η χορήγηση της ενίσχυσης είναι περισσότερο συνδεδεμένη με το οικογενειακό εισόδημα στις περιπτώσεις που θεωρείται ότι η εξάρτηση παρατείνεται και σε μεγαλύτερες ηλικίες ( 1 ). Με ποικίλους τρόπους και για διαφορετικούς σκοπούς, όλες οι κεντρικές δημόσιες διοικήσεις χορηγούν άμεσες οικονομικές ενισχύσεις στους φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Διάγραμμα Δ3). Η στήριξη αυτή είναι δυνατό να παρέχεται αδιακρίτως σε όλους, ή σχεδόν όλους τους φοιτητές. Μόνο το ατομικό εισόδημα ή μέρος του εισοδήματος ενός φοιτητή μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για τη χορήγηση της ενίσχυσης. Το σύστημα αυτό βασίζεται στην αρχή της «καθολικής οικονομικής στήριξης». Αντίθετα, η κεντρική διοίκηση μπορεί να κατευθύνει απευθείας την ενίσχυση σε μια μικρότερη ομάδα φοιτητικού πληθυσμού αυτό συνήθως ωφελεί φοιτητές που το εισόδημα των γονέων τους είναι χαμηλότερο από ένα συγκεκριμένο όριο. Και τα δύο συστήματα ενδέχεται να θέτουν ως όρο την επιτυχή φοίτηση των φοιτητών για να συνεχιστεί η χορήγηση της ενίσχυσης. Στις περιπτώσεις που οι φοιτητές θεωρούνται απολύτως οικονομικά ανεξάρτητοι από τους γονείς τους, η κεντρική διοίκηση δεν χορηγεί καμία ενίσχυση στους γονείς και λαμβάνεται υπόψη μόνο το εισόδημα των ίδιων των φοιτητών για να αποφασιστεί η χορήγηση ή μη της οικονομικής ενίσχυσης. Με βάση την αντίθετη λογική, όταν θεωρείται ότι οι γονείς αναλαμβάνουν την πλήρη οικονομική ευθύνη για τους φοιτητές, μπορεί να επωφελούνται από φορολογικές ελαφρύνσεις ή περαιτέρω δικαιώματα οικογενειακού επιδόματος. Η ενίσχυση αυτή χορηγείται συνήθως από τον προϋπολογισμό της κεντρικής κυβέρνησης για την κοινωνική πρόνοια ή στο πλαίσιο του φορολογικού συστήματος και όχι από τον προϋπολογισμό για την παιδεία (Διαγράμματα Δ15-Δ17). Βάσει της ίδιας αρχής της οικονομικής εξάρτησης, λαμβάνεται υπόψη και η κοινωνικοοικονομική προέλευση των φοιτητών στα κριτήρια για την κατανομή της οικονομικής συνδρομής. Το οικογενειακό εισόδημα είναι καθοριστικός παράγοντας για τον καθορισμό του ποσού, της μεθόδου και των τύπων ενίσχυσης την οποία δικαιούνται οι φοιτητές. Όλες οι σκανδιναβικές χώρες εφαρμόζουν την αρχή της οικονομικής ανεξαρτησίας των φοιτητών. Καμία από τις χώρες αυτές δεν χορηγεί ενίσχυση στους γονείς και το ποσό της ενίσχυσης στους φοιτητές δεν καθορίζεται με βάση το εισόδημα των γονιών τους. Η ενίσχυση μπορεί, ωστόσο, να λάβει διαφορετικές μορφές. Η Δανία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Νορβηγία χορηγούν στους φοιτητές συνδυασμό υποτροφιών και δανείων, ενώ η Ισλανδία χορηγεί μόνο δάνεια. Η αρχή της καθολικής οικονομικής ενίσχυσης στους φοιτητές είναι λιγότερο ενιαία στη Μάλτα, τις Κάτω Χώρες, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στις Κάτω Χώρες όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα να λάβουν δάνειο (που μπορεί να μετατραπεί σε υποτροφία, εάν ολοκληρώσουν τις σπουδές τους εντός 10 ετών), ανεξάρτητα από το εισόδημα των γονέων τους, και ορισμένοι φοιτητές, με χαμηλό εισόδημα γονέων, μπορούν να λάβουν πρόσθετη ενίσχυση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα δάνεια χορηγούνται σε όλους τους φοιτητές, αλλά μόνο οι φοιτητές με χαμηλό οικογενειακό εισόδημα μπορούν να λάβουν το ανώτατο ποσό του δανείου. Στη Ρουμανία, χορηγούνται δάνεια σε όλους τους φοιτητές αλλά δεν χορηγούνται υποτροφίες. Η κατάσταση στη Βουλγαρία, την Ιρλανδία, την Ισπανία και την Ουγγαρία έχει πιο ειδικά χαρακτηριστικά, διότι η οικονομική ενίσχυση στο σύνολό της χορηγείται με βάση το γονεϊκό εισόδημα και, συνεπώς, υιοθετείται η αρχή της οικονομικής εξάρτησης, αλλά οι γονείς δεν λαμβάνουν κανένα οικογενειακό επίδομα ή φορολογική ελάφρυνση. (1) Στο τέλος του κειμένου υπάρχει διάγραμμα που παρουσιάζει το δημόσιο σύστημα οικονομικής ενίσχυσης της κάθε χώρας και της προσωπικής οικονομικής συνεισφοράς των φοιτητών. Ο φοιτητής θεωρείται το κεντρικό στοιχείο και ο βασικός δικαιούχος. Τα παρουσιαζόμενα μοντέλα χρηματοδότησης δεν περιγράφουν τη χρηματοδότηση του τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: δεν λαμβάνονται υπόψη οι δημόσιες επιδοτήσεις στα εκπαιδευτικά ιδρύματα ούτε η ιδιωτική χρηματοδότηση στην οποία ενδέχεται να έχουν πρόσβαση τα ιδρύματα ή οι σπουδαστές. Παρουσιάζονται οι διάφορες μορφές οικονομικής ενίσχυσης και ατομικής συνεισφοράς και οι αποδέκτες τους, εξαιρουμένων των ειδικών ενισχύσεων που χορηγούν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 16

19 Κύρια θέματα Όλες οι άλλες χώρες ακολουθούν το μοντέλο της οικονομικής εξάρτησης από τους γονείς με στοχευμένη οικονομική ενίσχυση. Αυτές οι χώρες αυτές θεωρούν ότι οι φοιτητές εξακολουθούν να υπόκεινται στην οικονομική ευθύνη των γονέων τους. Με βάση αυτό το μοντέλο, παρατείνεται η χορήγηση των οικογενειακών επιδομάτων ή/και παρέχονται φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι διατάξεις αυτές γενικά είναι προς όφελος όλων των γονέων. Παράλληλα με αυτό το σύνολο μέτρων, αυτές οι χώρες χορηγούν και άμεση ενίσχυση στους φοιτητές, υπό μορφή υποτροφιών, δανείων ή συνδυασμού μιας υποτροφίας με ένα δάνειο, κατά περίπτωση, σε συνάρτηση με το εισόδημα των γονέων τους. Το Βέλγιο, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Κύπρος, το Λουξεμβούργο, η Αυστρία, η Πολωνία, η Σλοβενία, η Σλοβακία και το Λιχτενστάιν ακολουθούν πλήρως αυτό το πρότυπο. Στην Εσθονία, οι γονεϊκές δαπάνες για την τριτοβάθμια εκπαίδευση των παιδιών εκπίπτουν από τη φορολογία. Οι βασικές ενισχύσεις για την κάλυψη του κόστους διαβίωσης δεν λαμβάνουν υπόψη το οικογενειακό εισόδημα, εφόσον βασίζονται σε ένα σύστημα ιδιαίτερα αξιοκρατικό. Δικαιούχοι μπορεί να είναι μόνο οι φοιτητές που δεν παρουσιάζουν απλά μια φυσιολογική πρόοδο αλλά άριστα αποτελέσματα. Χορηγείται ειδική ενίσχυση στους φοιτητές που μπορούν να αποδείξουν ότι είναι άποροι, αλλά, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το οικογενειακό εισόδημα δεν λαμβάνεται υπόψη. Παρόμοια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα, όπου οι γονείς λαμβάνουν οικογενειακό επίδομα και επωφελούνται από φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι υποτροφίες, ωστόσο, χορηγούνται μόνο σε φοιτητές με βάση το δικό τους εισόδημα και με πολύ επιλεκτικά ακαδημαϊκά κριτήρια. Στην Τουρκία, τα δάνεια για την κάλυψη του κόστους διαβίωσης διατίθενται σε όλους τους φοιτητές και είναι ανεξάρτητα από το οικογενειακό εισόδημα. Διάγραμμα A: Θέση των χωρών σε σχέση με την αρχή της οικονομικής ανεξαρτησίας των φοιτητών από τους γονείς και την αρχή της καθολικής στήριξης κατά τη χορήγηση της οικονομικής ενίσχυσης στους φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης του επιπέδου ISCED 5 το 2005/06 Αρχή της οικονομικής ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ από τους γονείς Καθολική οικονομική στήριξη των φοιτητών DK, FI, SE, IS, NO MT, NL, RO, UK-ENG/WLS/NIR, UK-SCT EE, EL, TR BG, IE, ES, HU BE, CZ, DE, FR, IT, CY, LV, LT, LU, AT, PL, SI, SK, LI Στοχευμένη στήριξη με βάση το οικογενειακό εισόδημα Αρχή της οικονομικής ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ από τους γονείς Χώρες με έντονα στοιχεία: Οι φοιτητές που κατέχουν επιδοτούμενη από το κράτος θέση σπουδών δεν καταβάλλουν ατομικές συνεισφορές για διοικητικά τέλη και δίδακτρα. Πηγή: Ευρυδίκη, 2005/06. 17

20 Αριθμοί κλειδιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Επεξηγηματική σημείωση Το διάγραμμα λαμβάνει υπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες που παρουσιάζονται στα κεφάλαια Γ και Δ της έκθεσης και συνοψίζονται στα εθνικά διαγράμματα στο τέλος του εγγράφου. Έχει στόχο να παρουσιάσει μια γενική εικόνα των τάσεων και της θέσης της κάθε χώρας σε σχέση με τα δύο εξεταζόμενα στοιχεία. Η απεικόνιση σε δύο άξονες δεν βασίζεται σε κανένα υπολογισμό ή κλίμακα. Στις χώρες που εφαρμόζουν και την αρχή της καθολικής στήριξης και την αρχή της πλήρους οικονομικής ανεξαρτησίας των φοιτητών δεν ζητείται από τους φοιτητές να καταβάλουν καμία ατομική συνεισφορά για το κόστος των σπουδών. Σε τρεις χώρες (Φινλανδία, Σουηδία και Νορβηγία), απαιτούνται μόνο οι εισφορές σε φοιτητικές οργανώσεις. Στην Ισλανδία, εφαρμόζονται χαμηλά δίδακτρα εγγραφής. Άρα, η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να θεωρηθεί δωρεάν. Αντίθετα, όταν επιλέγεται το μοντέλο της οικονομικής εξάρτησης από τους γονείς, σε ορισμένες περιπτώσεις η πρόσβαση είναι δωρεάν και σε άλλες περιπτώσεις ισχύει μια κλίμακα οικονομικής συνεισφοράς. Σε αρκετές χώρες όπου καταβάλλονται ατομικές συνεισφορές, οι δημόσιες αρχές παραχωρούν απαλλαγές ή μειώσεις (Διάγραμμα Δ4). Η στήριξη αυτή βασίζεται πάντοτε στο γονεϊκό εισόδημα. Σε ορισμένες χώρες, η ενίσχυση έχει τη μορφή υποτροφιών ή/και δανείων). Στη Λιθουανία παραχωρείται απαλλαγή από τα έξοδα εγγραφής σε επιλεκτική βάση η οποία σχετίζεται με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις και στους φοιτητές με τις υψηλότερες βαθμολογίες. Το σύστημα των ατομικών συνεισφορών, που έχει ως βασικό στόχο να περιορίσει ή να μειώσει το επίπεδο της δημόσιας δαπάνης για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και να εξασφαλίσει την στήριξη των φοιτητών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα κοινωνιών στις οποίες υπάρχει ισχυρή αντίληψη οικονομικής ανεξαρτησίας των νέων. Στις χώρες αυτές, χωρίς να εγκαταλείπεται αυτή η αρχή, τουλάχιστον εν μέρει, οι συνεισφορές αυτές επιβάλλονται σε όλους τους φοιτητές ανεξαιρέτως. Με βάση αυτή τη λογική, η μόνη δυνατή μορφή οικονομικής στήριξης θα ήταν τα δάνεια τα οποία θα επέτρεπαν στις αρχές να διατηρήσουν, μακροπρόθεσμα, τα δημοσιονομικά οφέλη που θα ήλπιζαν να αποκομίσουν από τις ατομικές συνεισφορές των φοιτητών. Στις χώρες που ακολουθούν αυτή την προσέγγιση περιλαμβάνονται η Ισλανδία, και σε μικρότερο βαθμό οι Κάτω Χώρες. 18

Αριθμοί-Κλειδιά της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρώπη - 2007

Αριθμοί-Κλειδιά της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρώπη - 2007 ελτίο Τύπου Αριθμοί-Κλειδιά της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρώπη - 2007 Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη πραγματοποιούνται μεγάλες αλλαγές που αφορούν στην καθιέρωση μέχρι το έτος 2010 ενός

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος

Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος Πολιτικές Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος Μισσός Βλάσης Ερευνητής του Παρατηρητηρίου Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, phd student Χαρακτηριστικά των σχημάτων ΕΕΕ στις χώρες τις Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµοί Κλειδιά στις Τεχνολογίες των Πληροφοριών και της Επικοινωνίας στα σχολεία στην Ευρώπη Έκδοση 2004

Αριθµοί Κλειδιά στις Τεχνολογίες των Πληροφοριών και της Επικοινωνίας στα σχολεία στην Ευρώπη Έκδοση 2004 ελτίο Τύπου Αριθµοί Κλειδιά στις Τεχνολογίες των Πληροφοριών και της Επικοινωνίας στα σχολεία στην Ευρώπη Έκδοση 24 Η ανάπτυξη της δυναµικής της τεχνολογίας των πολυµέσων και του ιαδικτύου για εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΤΑ-ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)?

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? MEMO/11/406 Βρυξέλλες, 16 Ιουνίου 2011 Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? Στις διακοπές να περιµένετε το απροσδόκητο. Σχεδιάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πανεπιστημιακός Χάρτης Erasmus Erasmus Charter for Higher Education 2014-2020 3 βασικές δράσεις (Key Actions) KA1 Μαθησιακή Κινητικότητα των Aτόμων ΚΑ2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΜΕ - ΟΛΜΕ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πάτρα, 04/11/2015 Συνεδριακό Κέντρο ΤΕΙ

Πάτρα, 04/11/2015 Συνεδριακό Κέντρο ΤΕΙ TMHMA ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ -------------------------------------------------------------------- ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ERASMUS+ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Πάτρα, 04/11/2015 Συνεδριακό Κέντρο ΤΕΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

EURYDICE Διασφάλιση Ποιότητας στην Κατάρτιση των Εκπαιδευτικών στην Ευρώπη

EURYDICE Διασφάλιση Ποιότητας στην Κατάρτιση των Εκπαιδευτικών στην Ευρώπη EURYDICE Διασφάλιση Ποιότητας στην Κατάρτιση των Εκπαιδευτικών στην Ευρώπη Ευρυδίκη Το δίκτυο πληροφοριών για την εκπαίδευση στην Ευρώπη Το παρόν έγγραφο εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Μονάδα Ευρυδίκη με

Διαβάστε περισσότερα

Σημείωση: Το σύμβολο Χ που εμφανίζεται στο Σχήματα δηλώνει τις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα PISA και αποφάσισαν να μην θέσουν σε κυκλοφορία το

Σημείωση: Το σύμβολο Χ που εμφανίζεται στο Σχήματα δηλώνει τις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα PISA και αποφάσισαν να μην θέσουν σε κυκλοφορία το 2 Όλοι σχεδόν οι 15χρονοι νέοι έχουν ήδη χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό υπολογιστή. Αλλά τα αγόρια το έκαναν για μεγαλύτερο διάστημα και συχνότερα από τα κορίτσια Γενικά, όλοι, σχεδόν, οι 15χρονοι νέοι (99,31%)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΜΕ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ETUCE (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εκπαιδευτικών, τμήμα της EDUCATION INTERNATIONAL)

ΟΛΜΕ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ETUCE (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εκπαιδευτικών, τμήμα της EDUCATION INTERNATIONAL) ΟΛΜΕ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ETUCE (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εκπαιδευτικών, τμήμα της EDUCATION INTERNATIONAL) ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ (2012) ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ 55 συνδικαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Αθήνα 18 Ιουνίου 2009, Διήμερη συνάντηση εργασίας του ΤΕΕ «Πιστοποίηση Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΟΠΟΥ ΚΑΤΟΙΚΟΥΝ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΟΠΟΥ ΚΑΤΟΙΚΟΥΝ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Βλέπε «Οδηγίες» στη σελίδα 4 E 411 ( 1 ) ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ. ΦΑΣΗ 1η

ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ. ΦΑΣΗ 1η ΗΛΩΣΗ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ Το σύστηµα της ηλεκτρονικής υποβολής υποστηρίζει την εισαγωγή στοιχείων από εξωτερικό αρχείο. Ο σκοπός της εισαγωγής στοιχείων από αρχείο είναι η αποφυγή πολλαπλών πληκτρολογήσεων αν τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+

Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Η Διεθνής Κινητικότητα στο πλαίσιο του Erasmus+ Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 5 Δεκεμβρίου 2014 Αθανάσιος Καυκαλίδης Υπεύθυνος για τη Διεθνή Κινητικότητα & τις Κεντρικές Δράσεις ΕRASMUS + Τομέας Ανώτατης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2020 ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2020 ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ EL Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Μετά τη Λισσαβόνα: προς μια κοινωνία της γνώσης Η δομή των επαγγελματικών προσόντων αλλάζει Από τη μεσοπρόθεσμη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 - FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμοί-Κλειδιά της Εκπαίδευσης 2012 Εξελίξεις στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας

Αριθμοί-Κλειδιά της Εκπαίδευσης 2012 Εξελίξεις στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας Αριθμοί-Κλειδιά της Εκπαίδευσης 2012 Εξελίξεις στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας Η έκθεση Αριθμοί-Κλειδιά της Εκπαίδευσης 2012 είναι μια εμβληματική έκδοση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ Γραφείο Erasmus Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ Ημ/νία: 20/05/2014 Αρ. Πρωτοκ.: 548 Κτίριο Α, Κωστακιοί, 471 00 Άρτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26810 50544 e-mail: erasmus @ teiep. gr ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

EB71.3 - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009. Μετεκλογική ανάλυση Πρώτα αποτελέσματα: επικέντρωση στην κατανομή ανδρών/γυναικών

EB71.3 - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009. Μετεκλογική ανάλυση Πρώτα αποτελέσματα: επικέντρωση στην κατανομή ανδρών/γυναικών Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Διεύθυνση Γ Σχέσεις με τους πολίτες ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 27/10/2009 EB71.3 - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009 Μετεκλογική ανάλυση Πρώτα αποτελέσματα: επικέντρωση στην κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

16 33 37 83 86 363 367 388 Πίνακας 29: 363 366 388 63 66 68 76 77 78 87 88 Böwer Michou Ungerer 333 373 376 377 378 383 386 387 388 388 - - - - - - - - - 1/4 - - - - - -. - - - -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016 1. Κινητικότητα φοιτητών ERASMUS+ με σκοπό την Πρακτική Άσκηση Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2004R0917 EL 19.07.2007 004.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 917/2004 ΤΗΣΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 29ης Απριλίου 2004 για λεπτομέρειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012

L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012 L 307/62 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7.11.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EE) αριθ. 1020/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Νοεμβρίου 2012 σχετικά με την έγκριση σχεδίου κατανομής, στα κράτη μέλη, των

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τρίτη, 8 Μαΐου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο ονομάζεται το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 -

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Μετακίνηση Φοιτητών σε Πανεπιστήμια του Εξωτερικού με το Πρόγραμμα ΕΡΑΣΜΟΣ 2014-2015

Μετακίνηση Φοιτητών σε Πανεπιστήμια του Εξωτερικού με το Πρόγραμμα ΕΡΑΣΜΟΣ 2014-2015 ΦΟΙΤΗΤΕΣ Μετακίνηση Φοιτητών σε Πανεπιστήμια του Εξωτερικού με το Πρόγραμμα ΕΡΑΣΜΟΣ 2014-2015 Oι θέσεις που υπάρχουν για μετακίνηση φοιτητών του Τμήματός μας σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 27.6.2011 COM(2011) 382 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ που αφορά την εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition. Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005

Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition. Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005 Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition Summary in Greek Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Η εκπαίδευση και η δια βίου μάθηση διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Παρουσίαση του J.M. Barroso, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης Φεβρουαρίου 2011 Περιεχόμενα 1 I. Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Το εν λόγω ποσό πρέπει να αναγράφεται σε ευρώ στρογγυλεµένο στο πλησιέστερο ευρώ.

Το εν λόγω ποσό πρέπει να αναγράφεται σε ευρώ στρογγυλεµένο στο πλησιέστερο ευρώ. Οδηγίες συµπλήρωσης της δήλωσης INTRASTAT (ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ) Η δήλωση αυτή υποβάλλεται στην Υπηρεσία ΦΠΑ για κάθε µήνα µέχρι την 10 η µέρα του επόµενου µήνα που έπεται του µήνα αναφοράς. Σε περίπτωση που κάποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2009 Αποχή και εκλογική συµπεριφορά κατά τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2009

ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2009 Αποχή και εκλογική συµπεριφορά κατά τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2009 Γενική ιεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα παρακολούθησης της κοινής γνώµης Βρυξέλλες, 13 Νοεµβρίου 2012 ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2009 Αποχή και εκλογική συµπεριφορά κατά τις ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμοί Κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και ιευθυντές Σχολείων στην Ευρώπη

Αριθμοί Κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και ιευθυντές Σχολείων στην Ευρώπη Αριθμοί Κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και ιευθυντές Σχολείων στην Ευρώπη Έκδοση 2013 Έκθεση Ευρυδίκη Εκπαίδευση και Κατάρτιση Αριθμοί Κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και Διευθυντές Σχολείων στην Ευρώπη Έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Το Τμήμα Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ο.Π.Ε.) ιδρύθηκε το 1927, ένα από τα 5 ιδρυτικά τμήματα του Α.Π.Θ. Το 1973 εξειδικεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική έκθεση: εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Η δομή της τριτοβάθμιας 2006/07. Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ειδική έκθεση: εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Η δομή της τριτοβάθμιας 2006/07. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ειδική έκθεση: Η δομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2006/07 Η δομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Ευρωπαϊκή Επιτροπή EURYDICE Ειδική έκθεση: Η δομή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ 1 Θέμα: Σύστημα Εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση για το 2008 1. Περίοδος Διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση σχολείων

Χρηματοδότηση σχολείων Χρηματοδότηση σχολείων στην Ευρώπη Μηχανισμοί, μέθοδοι και κριτήρια για τη δημόσια χρηματοδότηση Έκθεση Eurydice Εκπαίδευση και κατάρτιση Χρηματοδότηση σχολείων στην Ευρώπη: Μηχανισμοί, μέθοδοι και κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ταχυδρομική Αγορά Στοιχεία και τάσεις αγοράς. Διεύθυνση Ταχυδρομείων ΕΕΤΤ

Ελληνική Ταχυδρομική Αγορά Στοιχεία και τάσεις αγοράς. Διεύθυνση Ταχυδρομείων ΕΕΤΤ Ελληνική Ταχυδρομική Αγορά Στοιχεία και τάσεις αγοράς Διεύθυνση Ταχυδρομείων ΕΕΤΤ Ετήσια Μελέτη Ελληνικής Ταχυδρομικής Αγοράς Η διεύθυνση ταχυδρομείων της ΕΕΤΤ διεξήγαγε την ετήσια μελέτη της ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ το 2013 Ατυχήματα στην Ελλάδα Σε 3.828 ανήλθε το 2013 ο αριθμός των ατυχημάτων από αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ 2011 και 2012 η ανεργία στην Ελλάδα συνέχισε να αυξάνεται σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και ειδικά στους ενήλικες νέους.

Μεταξύ 2011 και 2012 η ανεργία στην Ελλάδα συνέχισε να αυξάνεται σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και ειδικά στους ενήλικες νέους. Η ποιότητα της μετάφρασης και η συνοχή της με το πρωτότυπο κείμενο εργασίας αποτελούν αποκλειστική ευθύνη των συγγραφέων της μετάφρασης. Σε περίπτωση οποιασδήποτε αντίφασης μεταξύ του αρχικού έργου και

Διαβάστε περισσότερα

Διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη

Διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Πολιτικές, δομές, χρηματοδότηση και ακαδημαϊκό προσωπικό Ευρωπαϊκή Επιτροπή EURYDICE Διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη Πολιτικές,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία περιόδου 2014-2020 Στρατηγικές για την έξυπνη εξειδίκευση (RIS3) Αλεξανδρούπολη, 17 Απριλίου, 2013 EC-DG REGIO.G.

Προετοιμασία περιόδου 2014-2020 Στρατηγικές για την έξυπνη εξειδίκευση (RIS3) Αλεξανδρούπολη, 17 Απριλίου, 2013 EC-DG REGIO.G. Προετοιμασία περιόδου 2014-2020 Στρατηγικές για την έξυπνη εξειδίκευση (RIS3) Αλεξανδρούπολη, 17 Απριλίου, 2013 EC-DG REGIO.G.5-Greece & Cyprus 1 1) Κανονιστικές καινοτομίες 2014-2020 Επίτευξη των στόχων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2013 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ GRUNDTVIG

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ GRUNDTVIG ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Κυριάκος Φιλίνης Συνέδριο με θέμα: Διάσπαση και Αποκλεισμός: Κατανοώντας και Ξεπερνώντας τις Πολύπλευρες Επιπτώσεις της Κρίσης» Αθήνα, 25 Νοεμβρίου 2015 Στόχος του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σημείωση 1: Ο φοιτητής είναι δυνατό να μεταβεί στο εξωτερικό για να παρακολουθήσει

Σημείωση 1: Ο φοιτητής είναι δυνατό να μεταβεί στο εξωτερικό για να παρακολουθήσει ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (ΤΕΙ) ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΓΙΑ ΦΟΙΤΗΤΕΣ στα πλαίσια του Προγράμματος ERASMUS+ Μαθησιακής Κινητικότητας Φοιτητών για Σπουδές (σε ΑΕΙ της Ευρώπης)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Τα βασικά μεγέθη της εκπαίδευσης 2012-2013 Αποτύπωση των βασικών μεγεθών της εκπαίδευσης Το ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ANAΠΤΥΞH KAI ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ

ANAΠΤΥΞH KAI ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ ANAΠΤΥΞH KAI ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ Παρουσίαση του J.M. Barroso, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 30ής Ιανουαρίου 2012 Αντιμετώπιση των «φαύλων κύκλων» στην Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition. Μια µατιά στην εκπαίδευση: είκτες του ΟΟΣΑ Έκδοση 2006

Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition. Μια µατιά στην εκπαίδευση: είκτες του ΟΟΣΑ Έκδοση 2006 Education at a Glance: OECD Indicators - 2006 Edition Summary in Greek Μια µατιά στην εκπαίδευση: είκτες του ΟΟΣΑ Έκδοση 2006 Περίληψη στα ελληνικά Η έκθεση «Μια µατιά στην εκπαίδευση» παρουσιάζει στους

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4204, 30/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4204, 30/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Για σκοπούς μερικής εναρμόνισης με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.: L255, 30.9.2005, σ.22.

Διαβάστε περισσότερα

TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας

TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας istockphoto Περιεχόμενα Οι υπηρεσίες μας εν συντομία... 2 Δημιουργία μιας βάσης γνώσεων για τις περιφέρειες σύγκλισης της Ευρώπης...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών οδηγός σπουδών Ιστορικά Στοιχεία Ίδρυση του Τμήματος: Το Τμήμα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ Στο πλαίσιο του προγράμματος ERASMUS+ οι φοιτητές μπορούν να μετακινηθούν για σπουδές και πρακτική άσκηση.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ Στο πλαίσιο του προγράμματος ERASMUS+ οι φοιτητές μπορούν να μετακινηθούν για σπουδές και πρακτική άσκηση. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ Το ERASMUS+ είναι το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό, το οποίο τη νέα περίοδο 2014-2020 συνεχίζεται ενισχυμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 72 ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 72 ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Standard Eurobarometer European Commission ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 72 ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2009 Standard Eurobarometer 72 / Φθινόπωρο 2009 TNS Opinion & Social ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ GREECE Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής:

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής: TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ «3. Στη Γ Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα τριών (33) ωρών, που περιλαµβάνει µαθήµατα γενικής παιδείας δεκατριών (13) συνολικά διδακτικών ωρών εβδοµαδιαίως

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3930, 3/12/2004. «Ο ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) (Αρ. 2) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004»

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3930, 3/12/2004. «Ο ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) (Αρ. 2) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004» «Ο ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) (Αρ. 2) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004» Για σκοπούς καλύτερης εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - (α) «Οδηγία 77/452/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης

Διαβάστε περισσότερα

Τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και η ενίσχυση των φορολογικών εσόδων στην Ελλάδα

Τα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και η ενίσχυση των φορολογικών εσόδων στην Ελλάδα ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς, 5 Ιουλίου 26 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Απριλίου 2012 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η

Διαβάστε περισσότερα

Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ

Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ Όρια βαρέων μετάλλων για ΕΕ αποβλήτων. Ακολουθούν τα όρια των βαρέων μετάλλων στα Ευρωπαϊκά πρότυπα για το κομπόστ και τα προϊόντα της αναερόβιας ζύμωσης, από το προσχέδιο της Έκθεσης για τα κριτήρια αποχαρακτηρισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών. Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 18 Μάρτιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκλιση Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Κοινή Πρακτική CP 3. Διακριτικός χαρακτήρας -Απεικονιστικά σήματα που περιέχουν

Σύγκλιση Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Κοινή Πρακτική CP 3. Διακριτικός χαρακτήρας -Απεικονιστικά σήματα που περιέχουν EL EL Σύγκλιση Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Κοινή Πρακτική CP 3. Διακριτικός χαρακτήρας -Απεικονιστικά σήματα που περιέχουν περιγραφικά/στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα λεκτικά στοιχεία A. Η ΚΟΙΝΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΛΑΡΗ-ΣΦΗΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΑΣΤΕΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ INTERNET Ονομάζεται μια ομάδα παγκόσμιων πόρων πληροφοριών. Αυτοί οι πόροι έχουν τόσο μεγάλο εύρος

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Πολύ μακροχρόνια ανεργία σε % του ενεργού πληθυσμού Euro area(eur 11:BE,DE,ES,FR,IE,IT,LU,NL,AT,PT,FI) 1992 1992 1993 1993 1994 1994 Άντρες 2.2 Γυναίκες 4.3 Σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Health at a Glance: Europe 2010

Health at a Glance: Europe 2010 Health at a Glance: Europe 2010 Summary in Greek Περίληψη στα ελληνικά HEALTH AT GLANCE: EUROPE 2010 ISBN 978-92-64-090309 OECD 2010 1 Περίληψη Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιτύχει σημαντική πρόοδο όσον

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Πασχάλης Χαριζάνης Α. Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1. Κερί Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος η παραγωγή κεριού για

Διαβάστε περισσότερα

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Greek Οι συντάξεις µε µια µατιά : Οι δηµόσιες πολιτικές στις χώρες του ΟΟΣΑ -Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΕΕ el Πολλές άλλες πληροφορίες σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατίθενται στο διαδίκτυο μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu). Δελτίο καταλογογράφησης υπάρχει στο τέλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΏΜΑΤΟΣ Αριθμός Πτυχίου :..

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΏΜΑΤΟΣ Αριθμός Πτυχίου :.. ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΤΚ41110 Λάρισα Τηλ. 2410684600 http://www.teilar.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΏΜΑΤΟΣ Αριθμός Πτυχίου :.. Αυτό το παράρτημα διπλώματος ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα