ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Χηµική Ανάλυση σε Εµφιαλωµένα Νερά ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ (επιβλέπων) ΚΑΡΑΤΖΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΨΥΛΛΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία έγινε χηµική ανάλυση σε εµφιαλωµένα νερά ώστε να ελεγχθεί η ποιότητα τους. Μελετήθηκαν εικοσιτέσσερα δείγµατα που κυκλοφορούν στην Ελληνική αγορά. Σε όλα τα δείγµατα εξετάστηκαν οι χηµικές τους παράµετροι, όπως αλκαλικότητα, σκληρότητα, αλατότητα, αγωγιµότητα, αµµωνιακά ιόντα, ph, θερµοκρασία, συγκέντρωση διαφόρων ιόντων (F -,Cl -,NO 3 -, NO 2, SO 4 2-,PO 4 3-,Br -,BrO 3 - ) και συγκέντρωση µετάλλων, αλλά και βαρέων µετάλλων. Σκοπός ήταν να ελέγξουµε κατά πόσο τα δείγµατα αυτά είναι κατάλληλα για πόση, κατά πόσο οι τιµές που µετρήθηκαν πειραµατικά για την κάθε παράµετρο συµβάδιζαν µε τις αναγραφόµενες τιµές στα µπουκάλια και επιπλέον αν οι τιµές των παραµέτρων υπακούουν στα όρια που προτείνει η Ελληνική Νοµοθεσία. Έτσι διεξήχθησαν µια σειρά πειραµάτων, µέσω των οποίων πάρθηκαν οι µετρήσεις για τις παραµέτρους που προαναφέρθηκαν, οι οποίες και συγκρίθηκαν τόσο µε τις αναγραφόµενες τιµές των µπουκαλιών, όσο και µε τα Νοµοθετικά όρια. Τα αποτελέσµατα έδειξαν πως υπήρχαν παρεκκλίσεις των πειραµατικών τιµών από τις αναγραφόµενες τιµές, πράγµα το οποίο εξηγείται από το γεγονός ότι οι αναλύσεις έγιναν σε διαφορετικά εργαστήρια και σε διαφορετικές εποχές. Το πιο σηµαντικό σηµείο όµως ήταν ότι κανένα δείγµα για όλες τις παραµέτρους, δεν ξεπερνούσε τα όρια που δίνονται από τη Νοµοθεσία, πράγµα το οποίο επιβεβαιώνει την καταλληλότητα των δειγµάτων αυτών για ανθρώπινη χρήση και πιο συγκεκριµένα για πόση.

3 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Φυσικοχηµικές παράµετροι Μέταλλα Βαρέα Μέταλλα ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Μέτρηση σκληρότητας Μέτρηση Αλατότητας Μέτρηση Αγωγιµότητας Μέτρηση ph Μέτρηση αλκαλικότητας και υπολογιστική µέθοδος HCO Μέτρηση TOC Μέτρηση F -,Cl -,NO - 3, NO 2, SO 2-4,PO 3-4,Br -,BrO Μέτρηση Βρωµικών Ιόντων Μέτρηση Αµµωνιακών Μέτρηση µετάλλων ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΧΡΗΣΕΩΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΖΩΝΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΑΡΜΟ ΙΩΝ ΑΡΧΩΝ, ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΧΡΟΝΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ Όρια παραµέτρων που αφορούν την ποιότητα του νερού ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Σχόλια ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β Πίνακες Αποτελεσµάτων Ατοµικής Απορρόφησης Καµπύλες Βαθµονόµησης Μετάλλων ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Πίνακες Αποτελεσµάτων Ιοντικής Χρωµατογραφίας Πρότυπες Καµπύλες Βαθµονόµησης Ιόντων µε τη µέθοδο Anions Πρότυπες Καµπύλες Βαθµονόµησης Ιόντων µε τη µέθοδο Anions ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 1

4 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό αποτελεί ένα από τα πιο βασικά, εάν όχι το βασικότερο, θρεπτικό συστατικό για τον ανθρώπινο οργανισµό και την ανθρώπινη ζωή γενικότερα. Η σηµασία του, αλλά και η αναγκαιότητα του, για την διατήρηση της ανθρώπινης ζωής και της καλής υγείας είναι γνωστή σε όλους µας. Η διατήρηση της υψηλής ποιότητας του, λοιπόν, είναι βασική προϋπόθεση για νερό που προορίζεται για πόση και γενικά για ανθρώπινη κατανάλωση. Σαν πόσιµο νερό, ορίζεται το νερό που χρησιµοποιείται για ανθρώπινη κατανάλωση είτε µε προηγούµενη επεξεργασία είτε χωρίς, όποια και αν είναι η προέλευση του. Πρέπει να είναι ασφαλές και ακίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Έτσι το νερό που προορίζεται για πόση θα πρέπει να είναι απαλλαγµένο από παθογόνους µικροοργανισµούς και επικίνδυνες χηµικές ουσίες. Ο κύριος τρόπος µεταφοράς νερού στις σύγχρονες κοινωνίες είναι τα δίκτυα ύδρευσης. Τα τελευταία χρόνια όµως, έχει ευρέως διαδοθεί η κατανάλωση εµφιαλωµένου νερού. Αυτή η τάση πιθανότατα να προέρχεται από το γεγονός ότι σε κάποιες περιοχές το νερό που διοχετεύεται από το δίκτυο ύδρευσης δεν πληροί τα κριτήρια ποιότητας. Στο εµπόριο κυκλοφορούν διάφορες κατηγορίες εµφιαλωµένων νερών, όπως το Φυσικό Μεταλλικό Νερό και το Επιτραπέζιο Νερό, κατηγορίες τις οποίες εξετάσαµε στην παρούσα εργασία. Ένα νερό χαρακτηρίζεται Φυσικό Μεταλλικό Νερό στην περίπτωση που προέρχεται από αναγνωρισµένη και προστατευόµενη υπόγεια πηγή, καθώς επίσης έχει και σταθερή σύσταση και ποιότητα χωρίς να υπόκειται σε καµία επεξεργασία. Η σύσταση του Φυσικού Μεταλλικού Νερού σε ανόργανα άλατα, ποικίλει ανάλογα µε την πηγή προέλευσης του. Έτσι παρατηρούµε ότι στην αγορά υπάρχουν ποικίλα είδη Φυσικού Μεταλλικού Νερού, άλλα πλούσια σε µαγνήσιο και ασβέστιο, κάποια άλλα πτωχά σε νάτριο κλπ. Το Επιτραπέζιο Νερό συνήθως είναι νερό επιφανείας ή υπόγειο νερό, που υφίσταται µια σειρά φωτοχηµικών επεξεργασιών, προκειµένου να απαλλαγεί από τα ακατάλληλα στοιχεία. Το εµφιαλωµένο νερό θεωρείται καλής ποιότητας, µε την προϋπόθεση ότι η πηγή προστατεύεται από γεωργικές ή άλλες δραστηριότητες, που θα µπορούσαν να επηρεάσουν τη σύσταση του νερού. Επιπλέον για να διατηρηθεί η υψηλή ποιότητα του εµφιαλωµένου νερού, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί κανόνες υγιεινής κατά τα διάφορα στάδια επεξεργασίας και εµφιάλωσης του, καθώς και φύλαξης του µέχρι να φτάσει στους καταναλωτές. Καταλήγουµε λοιπόν, ότι όταν τηρούνται οι κανόνες ασφάλειας, το εµφιαλωµένο νερό αποτελεί νερό υψηλής ποιότητας. Στην εργασία αυτή, στόχος ήταν να µελετήσουµε την ποιότητα κάποιων από τα εµφιαλωµένα νερά, που κυκλοφορούν στην Ελληνική αγορά. Έγινε χηµική ανάλυση των δειγµάτων και τα αποτελέσµατα που πήραµε από τη διεξαγωγή των πειραµάτων τα συγκρίναµε µε τις τιµές που προτείνει η Ελληνική Νοµοθεσία, αλλά και κατά πόσο οι συγκεντρώσεις που υπολογίσαµε πειραµατικά, πλησίαζαν τις αναγραφόµενες τιµές στα µπουκάλια. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 2

5 2 ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή, το νερό αποτελεί το σηµαντικότερο συστατικό για τον ανθρώπινο οργανισµό. Συνεπώς η ποιότητα του πόσιµου νερού πρέπει να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, αλλά και να ελέγχεται τακτικά. Στην παρούσα εργασία έγινε έλεγχος των φυσικοχηµικών παραµέτρων που αφορούν την ποιότητα του πόσιµου, και στην προκειµένη περίπτωση εµφιαλωµένου νερού. Για να ελέγξουµε την ποιότητα του νερού πρέπει να προσδιορίσουµε κάποιες βασικές παραµέτρους όπως είναι η αλκαλικότητα, η σκληρότητα, η συγκέντρωση του ολικού οργανικού άνθρακα, η συγκέντρωση σε ιόντα, η θερµοκρασία, το ph, η συγκέντρωση σε αµµωνιακά, αλλά και η συγκέντρωση των µετάλλων. Παρακάτω γίνεται µια σύντοµη αναφορά για την κάθε παράµετρο που µελετήθηκε και τις επιπτώσεις που µπορεί να έχει σε υψηλές συγκεντρώσεις και τους κινδύνους που πιθανόν να παρουσιάσουν για ανθρώπινη υγεία. 2.1 Φυσικοχηµικές παράµετροι Ο όρος σκληρότητα σχετίζεται µε τη δηµιουργία αποθέσεων και οφείλεται στην παρουσία διαλυµένων αλάτων ασβεστίου και µαγνησίου µε ανθρακικά και δισανθρακικά ιόντα. Η σκληρότητα του νερού διακρίνεται: Στην ολική σκληρότητα, που οφείλεται σε όλα τα κατιόντα που σχηµατίζουν ίζηµα µε το σάπωνα. Στη µόνιµη σκληρότητα, που είναι αυτή που παραµένει µετά τη µετατροπή των όξινων ανθρακικών σε ανθρακικά και την καθίζηση του αδιάλυτου µέρους από αυτά Στην παροδική σκληρότητα, η οποία οφείλεται στα κατιόντα τα οποία αποµακρύνονται µε το βράσιµο του νερού και είναι ίση µε τη διαφορά ανάµεσα στην ολική και τη µόνιµη (Πηγή: Χηµεία και Έλεγχος Ρύπανσης Νερού, Οικονοµόπουλος Αλέξανδρος). Μεγάλες τιµές σκληρότητας δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία, ενώ έχει βρεθεί ότι η αυξηµένη σκληρότητα στο νερό συµβάλλει στην µείωση των καρδιαγγειακών παθήσεων. Το σκληρό νερό δεν έχει καλή γεύση και εµποδίζει το καλό βράσιµο των τροφίµων. Στην Ελλάδα, λόγω της ασβεστολιθικής σύστασης πολλών περιοχών, τα νερά παρουσιάζουν συχνά υψηλή σκληρότητα. Αλκαλικότητα είναι η ικανότητα του φυσικού νερού να εξουδετερώνει µια ορισµένη ποσότητα υδρογονοκατιόντων και συνήθως προέρχεται από την παρουσία ανθρακικών, όξινων ανθρακικών, υδροξυλικών, αλλά και φωσφορικών. Η ολική αλκαλικότητα αντιστοιχεί στην ποσότητα του ισχυρού οξέος που απαιτείται για εξουδετέρωση µέχρι το ph να γίνει ίσο µε 4.5. Μεγάλες τιµές ολικής αλκαλικότητας προσδιορίζουν στο νερό αυξηµένη τάση απόθεσης αλάτων και αυξηµένη ρυθµιστική χωρητικότητα ph. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 3

6 Η αγωγιµότητα είναι η αριθµητική έκφραση της ικανότητας ενός υδατικού διαλύµατος να άγει το ηλεκτρικό ρεύµα. Αυτή η ικανότητα εξαρτάται από την παρουσία ιόντων, την ολική τους συγκέντρωση, το σθένος και τις επιµέρους συγκεντρώσεις τους, καθώς και την θερµοκρασία µέτρησης. Η αγωγιµότητα στα νερά αυξάνει µε την θερµοκρασία. Η θερµοκρασία του νερού επηρεάζει τη γεύση του. Όσο αυξάνεται η θερµοκρασία το νερό είναι λιγότερο εύγευστο γιατί εκδιώκονται τα διαλυµένα σ' αυτό αέρια. Η βέλτιστη θερµοκρασία θεωρείται µεταξύ 5-15 ο C. Με αύξηση της θερµοκρασίας του νερού πολλαπλασιάζονται τα τυχόν υπάρχοντα σε αυτό µικρόβια. Επίσης ελαττώνεται η ικανότητα του να διαλύει αέρια, ενώ αυξάνει η διαλυτότητα σε στερεά, ή και επιταχύνονται οι βιολογικές δράσεις. Η αλατότητα εκφράζεται σαν η συγκέντρωση των ολικών στερεών που περιέχονται στο νερό, όταν τα ανθρακικά άλατα έχουν µετατραπεί σε οξείδια τα βρωµιούχα και ιωδιούχα έχουν αντικατασταθεί από τα χλωριούχα και οι οργανικές ουσίες έχουν οξειδωθεί. Ο ολικός οργανικός άνθρακας, TOC, εκφράζει τη συγκέντρωση των οργανικών ενώσεων σε mg C ανά λίτρο δείγµατος. 2.2 Μέταλλα Το ασβέστιο στα ύδατα είναι φυσικής προέλευσης και οφείλεται στη χηµική σύσταση που έχουν τα πετρώµατα από τα οποία διέρχεται το νερό. Το ασβέστιο, δεσµευµένο µε ανθρακικά ιόντα, σχηµατίζει ανθρακικό ασβέστιο, που συµβάλλει στη δηµιουργία ολικής σκληρότητας. Υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου δεν θεωρούνται επιβλαβείς, όµως σε περιπτώσεις καταναλωτών µε νεφρολιθίασης, θα πρέπει να αποφεύγεται νερό µε υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου. Το νάτριο είναι ένα ακόµη µεταλλικό στοιχείο που περιέχεται στα φυσικά νερά και απαντάται σε αφθονία στη φύση. Είναι βασικό στοιχείο για τον άνθρωπο. εν θεωρείται ότι έχει επιβλαβείς επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία, ακόµα και σε µεγάλες συγκεντρώσεις, όπου όµως µπορεί να επηρεάσει τη γεύση του νερού. Εντούτοις, νερό µε υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο πρέπει να αποφεύγεται από άτοµα µε υπέρταση, όπως και από άτοµα που υποφέρουν από χρόνιες καρδιακές παθήσεις. Το µαγνήσιο είναι ένα από τα συνηθισµένα συστατικά που περιέχονται στα φυσικά νερά και βρίσκεται σε αφθονία στη φύση. Τα άλατα του µαζί µε αυτά του ασβεστίου αποτελούν την ολική σκληρότητα του νερού. Νερά µε µεγάλες συγκεντρώσεις µαγνησίου µπορεί να έχουν καθαρτικές ιδιότητες. Το φθόριο συναντάται στα νερά υπό τη µορφή φθοριούχων αλάτων, που προέρχονται από ηφαιστειογενή πετρώµατα. Θεωρείται βασικό στοιχείο για τον άνθρωπο, καθώς σε µικρές συγκεντρώσεις εµποδίζει τη δηµιουργία τερηδόνας στα δόντια. Υψηλή περιεκτικότητα σε φθόριο προκαλεί φθορίαση, αλλά και βλάβες στα οστά. 2.3 Βαρέα Μέταλλα Το αρσενικό είναι ένα ιδιαίτερο τοξικό στοιχείο. Το αρσενικό είναι ένα ηµι-µεταλλικό χηµικό στοιχείο το οποίο υπάρχει φυσιολογικά παντού µέσα στο περιβάλλον µας. Το ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 4

7 αρσενικό είναι άοσµο, χωρίς ιδιαίτερη γεύση, γεγονός που καθιστά την ανίχνευση του ιδιαίτερα δύσκολη. Φτάνει στους αποδέκτες από τα µεταλλεία, από τα εντοµοκτόνα και από την καύση ορυκτών καυσίµων. Συσσωρεύεται κυρίως στο συκώτι, τα νεφρά και τους πνεύµονες και εµποδίζει τη δράση των ενζύµων. Η παρατεταµένη έκθεση στο αρσενικό µπορεί να προκαλέσει καρκίνο, διαβήτη, ασθένειες του ήπατος, πεπτικά προβλήµατα και πάχυνση του δέρµατος. Στο νευρολογικό σύστηµα µπορεί να προκαλέσει δυσκολίες της ακοής, απώλεια της αίσθησης στα µέλη και µυρµηγκιάσµατα. Ο σίδηρος υπάρχει κυρίως σε υπόγεια νερά, που προέρχονται από πετρώµατα πλούσια σε άλατα σιδήρου. Η παρουσία σιδήρου στο πόσιµο νερό συµβάλλει στην καλή υγεία γιατί αποτελεί ένα από τα κύρια συστατικά της αιµοσφαιρίνης, που είναι υπεύθυνη για τη µεταφορά οξυγόνου στο αίµα. Η κατανάλωση, όµως, νερού που περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις σιδήρου, µπορεί να προκαλέσει βλάβες στους ανθρώπινους ιστούς. Ο σίδηρος προσδίδει γεύση στον νερό που είναι ανιχνεύσιµη και σε µικρές συγκεντρώσεις. Ο χαλκός είναι βασικό στοιχείο στον ανθρώπινο µεταβολισµό. Ο χαλκός προσδίδει χρώµα και συπτική γεύση στο πόσιµο νερό. εν υπάρχουν όµως ενδείξεις ότι προκαλεί προβλήµατα στην ανθρώπινη υγεία. Οι ενώσεις του φωσφόρου συναντώνται στα νερά είτε διαλυµένες, είτε σαν σωµατίδια. Μια από τις πηγές προέλευσης του φωσφόρου στα φυσικά νερά είναι τα λιπάσµατα. Η µεγαλύτερη ποσότητα ανόργανου φωσφόρου οφείλεται στα ανθρώπινα λύµατα και προέρχεται από τη διάσπαση των πρωτεϊνών κατά τον µεταβολισµό. Επίσης υπάρχει σε πολλά απορρυπαντικά και στα φωσφορικά λιπάσµατα. Γενικά όσο αφορά το φώσφορο δεν έχουν αναφερθεί επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Τα περισσότερα φυσικά νερά περιέχουν επίσης θειικά ιόντα. Η συγκέντρωση τους εξαρτάται συνήθως από την γεωλογία της περιοχής. Σε υψηλές συγκεντρώσεις µπορεί να έχουν δυσµενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, όπως διάρροια και αφυδάτωση. Επιπλέον σε µεγάλες συγκεντρώσεις τα θειικά κάνουν το νερό δυσάρεστο για πόση, αυξάνοντας τη σκληρότητα του. Το βρώµιο, αν υπάρχει στα νερά, µπορεί να σχηµατιστούν βρωµικά ιόντα µέσω της διαδικασίας της οζόνωσης. Το βρώµιο είναι δείκτης υφάλµυρων νερών. Τα βρωµιούχα ιόντα είναι ιδιαίτερα διαλυτά στο νερό. Τα βρωµικά ιόντα που µπορεί να περιέχονται στα εµφιαλωµένα νερά, συνήθως προέρχονται από την οζόνωση που είναι µέθοδος απολύµανσης. Επίσης κάτω από συγκεκριµένες συνθήκες, µπορούµε να συναντήσουµε τα βρωµικά ιόντα σε πυκνά υποχλωριώδη διαλύµατα, που χρησιµοποιούνται για την απολύµανση του πόσιµου νερού. Σε υψηλές συγκεντρώσεις είναι επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία, προκαλώντας ναυτία, γαστρικά προβλήµατα, αδυναµία ούρησης, διάρροια κλπ. Τα ιόντα χλωρίου είναι ευρέως διαδεδοµένα στη φύση και προέρχονται από τη διάβρωση των βράχων. Μπορεί επίσης να προκύψουν και από τη χρήση λιπασµάτων. Επιπλέον είναι πολύ ευδιάλυτα, αλλά και ευκίνητα µε αποτέλεσµα να διεισδύουν στο έδαφος. Τα χλωριούχα δεν έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, σε µεγάλες όµως συγκεντρώσεις προσδίδουν στο νερό γλυφή γεύση. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 5

8 Τα Νιτρικά στα φυσικά ύδατα προέρχονται από γεωργικά εκµεταλλεύσιµες εκτάσεις και οι συγκεντρώσεις τους µπορεί να είναι σχετικά υψηλές, εξαιτίας της µεγάλης ευκινησίας των ιόντων αυτών στο έδαφος. Τα νιτρώδη ιόντα αποτελούν ένα ενδιάµεσο στάδιο οξείδωσης των αζωτούχων ενώσεων από τη µορφή των αµµωνιακών προς τελικό προϊόν τα νιτρικά ιόντα. Στα φυσικά νερά η συγκέντρωση των νιτρωδών ιόντων είναι µηδενική έως ελάχιστη. Σε µεγάλες συγκεντρώσεις µπορεί να προκαλέσουν µεθαιµοσφαιριναναιµία και ιδιαίτερα στα βρέφη. Επίσης υψηλές ποσότητες νιτρικών ή νιτρωδών µπορεί να προκαλέσουν γαστρικά προβλήµατα και υπάρχει η υποψία για αύξηση του κινδύνου για καρκίνο. Η αµµωνία στα φυσικά νερά συνήθως βρίσκεται σε χαµηλές συγκεντρώσεις. Υψηλή συγκέντρωση αµµωνίας, είναι ένδειξη ρύπανσης από κοπρανώδεις ουσίες. Η αµµωνία δεν επηρεάζει άµεσα την υγεία στις συγκεντρώσεις που ενδέχεται να υπάρχει στα πόσιµα νερά, αποτελεί όµως σηµαντικό δείκτη ρύπανσης από κοπρανώδεις ουσίες. Σε µεγάλες συγκεντρώσεις δηµιουργεί προβλήµατα οσµής και γεύσης στο νερό. Αυτές είναι οι βασικές παράµετροι που µελετήσαµε στην παρούσα εργασία που αφορούν την ποιότητα του πόσιµου νερού και µας δείχνουν κατά πόσο αυτό είναι κατάλληλο είναι για πόση ή όχι. Στην επόµενη ενότητα παρουσιάζεται η πειραµατική διαδικασία που ακολουθήθηκε για τη µέτρηση των προαναφερθέντων παραµέτρων καθώς και τα αποτελέσµατα που πήραµε. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 6

9 3 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Τα δείγµατα εµφιαλωµένων νερών που αναλύθηκαν, ήταν κυρίως νερά που κυκλοφορούν στην αγορά των Χανίων, αλλά και κάποια ακόµα που κυκλοφορούν ευρύτερα στην ελληνική αγορά. Επίσης πήραµε και τρία δείγµατα από εµφιαλωµένα νερά που κυκλοφορούν στην Κύπρο. Έτσι έγινε έλεγχος της ποιότητας εικοσιτεσσέρων εµφιαλωµένων νερών τα οποία ήταν: 1) Λυττος 2) Σαµαριά 3) Ιόλη 4) Σεληνάρι 5) ίκτη 6) Ελοµάς 7) Αύρα 8) Ζαγόρι 9) Λέντας 10) Ρούβας 11) Κορπή 12) Λουτράκι 13) Kimi 14) Ζαρός 15) Σουρωτή 16) Contrex 17) Άγιος Νικόλαος 18) Βίκος 19) Στύλος 20) Σαµαρίνα 21) Κύκκος 22) Iris Λουτράκι 23) Αγρός 24) Νερά Κρήτης Κατά την διεξαγωγή των πειραµάτων, χρησιµοποιήθηκε απιονισµένο και υπερκάθαρο νερό, ανάλογα µε τις απαιτήσεις της ανάλυσης. Έτσι για τις αναλύσεις που έγιναν στην ιοντική χρωµατογραφία, αλλά και στον αυτόµατο αναλυτή ολικού οργανικού άνθρακα, χρησιµοποιούσαµε µόνο υπερκάθαρο νερό. Οι µετρήσεις που έγιναν στα πλαίσια του έλεγχου της ποιότητας των εµφιαλωµένων νερών, αφορούσαν την σκληρότητα, την αλκαλικότητα, τη συγκέντρωση ολικού άνθρακα (TOC), τη συγκέντρωση σε αµµωνιακά (NH 4 ), τις συγκεντρώσεις των ιόντων (π.χ χλωριούχα, νιτρικά, φωσφορικά κτλ), αλλά και την περιεκτικότητα τους σε µέταλλα (Ca, Mg, Na, κτλ). ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 7

10 3.1 Μέτρηση σκληρότητας Κατά τη διεξαγωγή του πειράµατος για τη µέτρηση της σκληρότητας, χρησιµοποιήθηκε πρότυπο διάλυµα EDTA, Eriochrome µαύρος δείκτης ρυθµιστικό διάλυµα και δείγµα όγκου 50ml. Η µέτρηση έγινε µε βάση την πρότυπη µέθοδο EDTA Tritimetric method 2340 C. H τιτλοδότηση έγινε χρησιµοποιώντας ως πρότυπο διάλυµα EDTA, ενώ στο δείγµα του νερού προσθέταµε µερικές σταγόνες δείκτη, ώστε το δείγµα να πάρει σκούρο µπλε χρώµα και ρυθµιστικό διάλυµα για να δώσει ph κοντά στο 10. Κατά την τιτλοδότηση, έπεφτε από την προχοϊδα το πρότυπο διάλυµα στο δοχείο που περιείχε το δείγµα, µε ταυτόχρονη ανάδευση. Μόλις το δοχείο, που περιείχε το δείγµα, αποκτούσε κοκκινωπή απόχρωση σταµατούσαµε την τιτλοδότηση και µετρούσαµε τον όγκο του πρότυπου διαλύµατος που καταναλώθηκε. Ο όγκος αυτός µετατρέπεται σε mg CaCO 3 /L, που είναι οι µονάδες που εκφράζεται η σκληρότητα, µέσω της σχέσης: mgcaco 3 ( A B) D 1000 = mlδείγµατος όπου: Α=ml τιτλοδοτούµενου που χρησιµοποιήθηκε για το δείγµα Β= ml τιτλοδοτούµενου που χρησιµοποιήθηκε για το τυφλό D=1 Σηµείωση: Οι τιτλοδοτούµενοι όγκοι πρέπει να είναι µεταξύ 1ml και 15ml. Έτσι σε περιπτώσεις που ο όγκος που καταναλωνόταν ήταν µεγαλύτερος των 15ml, βάζαµε µικρότερο όγκο δείγµατος π.χ. 25ml. 3.2 Μέτρηση Αλατότητας Η µέτρηση της αλατότητας έγινε µε χρήση οργάνου, της εταιρίας Crison 2202, Και η βαθµονόµηση γινόταν αυτόµατα. Η αλατότητα δινόταν σε µονάδες ppm. 3.3 Μέτρηση Αγωγιµότητας Η αγωγιµότητα µετρήθηκε από όργανο της εταιρίας Crison, µοντέλο 2202, και δινόταν σε µονάδες µs/cm 3.4 Μέτρηση ph Το ph µετρήθηκε, χρησιµοποιώντας phµετρο, της εταιρίας Crison, µοντέλο 2002, µε ηλεκτρόδια υάλου. Η βαθµονόµηση του phµετρου έγινε µε δυο ρυθµιστικά διαλύµατα στο ph 4 και ph Μέτρηση αλκαλικότητας και υπολογιστική µέθοδος HCO3 Η µέτρηση της αλκαλικότητας έγινε σύµφωνα µε την πρότυπη µέθοδο Titration method 2320 B. Για τη µέτρηση της αλκαλικότητας χρησιµοποιήθηκε πρότυπο διάλυµα HCl και 100ml δείγµατος. Το πείραµα ξεκινούσε µε µέτρηση του αρχικού ph του δείγµατος και της θερµοκρασίας του. Στη συνέχεια ξεκινούσαµε την τιτλοδότηση, µε ταυτόχρονη ανάδευση, άλλα και µέτρηση του ph. Όταν το ph του δείγµατος γινόταν ίσο µε 4.5 σταµατούσαµε την ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 8

11 τιτλοδότηση και µετρούσαµε τον όγκο του πρότυπου διαλύµατος που καταναλώθηκε. Ο όγκος που καταναλώθηκε µετατρέπεται σε mgcaco 3 /L µέσω της σχέσης: ( A B) N 5000 mg / LCaCO3 = mlδείγµατος Όπου: Α= ml πρότυπου οξέος που χρησιµοποιήθηκε στο δείγµα Β= ml πρότυπου οξέος που χρησιµοποιήθηκε στο τυφλό Ν= κανονικότητα του οξέος Για την µέτρηση των HCO 3 - δεν χρησιµοποιήθηκε πειραµατική µέθοδος, αλλά µετρήθηκαν µέσω της αλκαλικότητας. Συγκεκριµένα γίνεται µετατροπή της αλκαλικότητας µε βάση πίνακα που δίνει ένα συντελεστή ανάλογα µε το ph και τη θερµοκρασία των δειγµάτων, αρχικά σε mgc/l. Η σχέση είναι της µορφής: mgc/l=(total Alcalinity)* Factor Όπου Factor είναι: 0.25 για ph και θερµοκρασία T o C 0.24 για ph>7.9 και θερµοκρασία T o C 0.26 για ph<7.6 και θερµοκρασία Τ ο C Στη συνέχεια χρησιµοποιείται η σχέση, που προκύπτει από τα ΜΒ: mghco 3 /L=61*(mgC/L)/ Μέτρηση TOC Το όργανο µέτρησης TOC, Shimadzu 5000A, που υπάρχει στο εργαστήριο µετρά ολικό άνθρακα (οργανικό και ανόργανο). Η µέτρηση που θέλαµε να κάνουµε αφορούσε τον οργανικό άνθρακα. Έτσι πριν ξεκινήσει η µέτρηση των δειγµάτων, τα οξινίζαµε προσθέτοντας 150µl HCl 2N σε 15ml δείγµατος. Κάνοντας οξίνιση στα δείγµατα, ο ανόργανος άνθρακας που υπάρχει, µετατρέπεται σε αέριο CO 2. Βάζουµε το δείγµα στην κατάλληλη υποδοχή που υπάρχει στο όργανο µέτρησης του TOC. Η συλλογή των δειγµάτων γίνεται σε γυάλινες φιάλες, κατά προτίµηση σκούρες. Η διαδικασία ξεκινάει αρχικά µε αερισµό του δείγµατος (air sparging) για δέκα λεπτά (δηλαδή περνάει αέρας µέσα από το δείγµα), ώστε να αποµακρυνθεί το CO 2 και στο δείγµα παραµένει ο οργανικός άνθρακας. Το όργανο το ρυθµίσαµε να κάνει τρεις µετρήσεις στο κάθε δείγµα και να δίνει το µέσο όρο των αποτελεσµάτων. 3.7 Μέτρηση F -,Cl -,NO 3 -, NO 2, SO 4 2-,PO 4 3-,Br - Η µέτρηση της συγκέντρωσης των ιόντων F -,Cl -,NO 3 -, NO 2, SO42 -,PO 4 3-,Br -, που περιέχονται στα δείγµατα, έγινε µε χρήση της αναλυτικής µεθόδου της ιοντικής χρωµατογραφίας. Το όργανο της ιοντικής χρωµατογραφίας είναι της εταιρίας Dionex, µοντέλο DX500. Οι συνθήκες λειτουργίας του οργάνου, κατά την µέτρηση των ιόντων, εκτός των BrO 3 -,ήταν οι ακόλουθες: ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 9

12 Πίνακας 3.1 Συνθήκες λειτουργίας ιοντικής χρωµατογραφίας ιάλυµα έκλουσης 9 mm Na 2 CO 3 Ροή 1 ml/min Όγκος δείγµατος 25µL Σύστηµα εισαγωγής δείγµατος Περιστρεφόµενη βαλβίδα µε βρόγχο Στήλη Προστήλη Μεµβράνη καταστολής Αντλία Ανιχνευτής ιάλυµα αναγέννησης AS9-HC 25cm µήκος AG9-HC 5cm µήκος ASRS-II Ισοκρατική µοντέλο IP20 Αγωγιµοµετρικός µοντέλο CD20 Ηλεκτρονικά 100 ma Ευαισθησία 10 µs 200µS Επεξεργασία δείγµατος ιήθηση Χρόνος ανάλυσης 24 min Σύστηµα ολοκλήρωσης και ChemStation καταγραφής Η ταυτοποίηση των ιόντων έγινε, χρησιµοποιώντας το χρόνο κατακράτησης τους, ο οποίος είναι µοναδικός για το κάθε ιόν. Το εύρος του χρόνου κατακράτησης για το κάθε ιόν δίνεται στον πίνακα που ακολουθεί: Πίνακας 3.2 Ανιόν Χρόνος κατακράτησης min F - 3,534-4,024 Cl NO 2 7,2-8,5 Br NO PO 4 16, SO 4 18, Στο παράρτηµα Γ δίνονται χρωµατογραφήµατα πρότυπων διαλυµάτων σε διάφορες συγκεντρώσεις, χρωµατογραφήµατα κάποιων δειγµάτων που εξετάστηκαν, αλλά και οι καµπύλες βαθµονόµησης. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 10

13 3.8 Μέτρηση Βρωµικών Ιόντων Για τον προσδιορισµό της συγκέντρωσης των βρωµικών ιόντων χρησιµοποιήσαµε τη µέθοδο της ιοντικής χρωµατογραφίας, µε τα χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Προηγουµένως, όµως, τα δείγµατα έπρεπε να υποστούν κάποια επεξεργασία εξαιτίας της υψηλής συγκέντρωσης των ιόντων χλωρίου, που επικάλυπταν την κορυφή των βρωµικών ιόντων, καθώς οι χρόνοι κατακράτησης του είναι σχετικά κοντά. Έτσι τα προς ανάλυση δείγµατα, προτού εισαχθούν στη στήλη, τα φιλτράραµε µέσα από δυο ρητίνες που βρίσκονταν σε σειρά. Η πρώτη ρητίνη ήταν ισχυρά όξινη ρητίνη Ag, η οποία κατακρατούσε τα ιόντα χλωρίου υπό τη µορφή AgCl. Η δεύτερη ρητίνη ήταν H + και δέσµευε τον Ag + που πιθανόν αποµακρυνόταν από την πρώτη ρητίνη και κατά αυτό τον τρόπο προστατευόταν η στήλη διαχωρισµού. Τα δείγµατα τα φιλτράραµε από τις ρητίνες τρεις φορές, ώστε να εξασφαλίσουµε µεγαλύτερο ποσοστό αποµάκρυνσης των ιόντων χλωρίου. Μέσω αυτής της διαδικασίας γινόταν κατακράτηση των ιόντων χλωρίου σε µεγάλο ποσοστό, χωρίς όµως να δεσµεύονται τα βρωµικά ιόντα. Έτσι από το χρωµατογράφηµα, µπορούσαµε να διακρίνουµε τη συγκέντρωση των βρωµικών ιόντων στα δείγµατα. Όπως αναµενόταν, η συγκέντρωση των βρωµικών ιόντων ήταν πολύ µικρή και για το λόγο αυτό χρησιµοποιήθηκε βρόχος των 200µL και των 500µL, ενώ η ευαισθησία του οργάνου ήταν στα 10 µs/cm. Ο χρόνος κατακράτησης των βρωµικών ιόντων κυµαίνεται από min. Πίνακας 3.3 Μέθοδος BROMAT5 Όγκος δείγµατος 500µL Ευαισθησία 10µS/cm Πίνακας βαθµονόµησης µg/L Χρόνος κατακράτησης Οι καµπύλες βαθµονόµησης για τα βρωµικά ιόντα παρατίθενται στο Παράρτηµα Γ. Η βαθµονόµηση του οργάνου της Ιοντικής Χρωµατογραφίας έγινε χρησιµοποιώντας πρότυπα διαλύµατα γνωστών συγκεντρώσεων, τα οποία εισάγαµε στο όργανο της Ιοντικής Χρωµατογραφίας και καταγράφαµε το εµβαδόν των κορυφών που µας έδινε τα πρότυπα διαλύµατα ολοκληρώνοντας τις. Από τις τιµές που παίρναµε κατασκευάζαµε διαγράµµατα (καµπύλες βαθµονόµησης), βάση των οποίων υπολογίζαµε τη συγκέντρωση του κάθε ιόντος, σύµφωνα µε την περιοχή που παίρναµε για κάθε δείγµα. Οι συγκεντρώσεις των πρότυπων διαλυµάτων που χρησιµοποιήθηκαν αλλά και οι αντίστοιχες περιοχές παρουσιάζονται στο παράρτηµα Γ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 11

14 3.9 Μέτρηση Αµµωνιακών Η µέτρηση των αµµωνιακών στα δείγµατα έγινε µε χρήση των έτοιµων αντιδραστηρίων της εταιρίας MERCK, η οποία βασίζεται στη standard method Phenate method 4500-NH 3 D. Η µέτρηση της απορρόφησης έγινε µε χρήση φασµατοφωτόµετρου, Shimadzu UV- 1202, σε µήκος κύµατος λ=695nm. Οι κυψελίδες που τοποθετούσαµε το δείγµα ήταν των 2cm. Για τον προσδιορισµό της συγκέντρωσης των αµµωνιακών ιόντων κατασκευάστηκαν καµπύλες αναφοράς πρότυπων διαλυµάτων χλωριούχου αµµωνίου Μέτρηση µετάλλων Για να µετρήσουµε τη συγκέντρωση των µετάλλων στα δείγµατα, χρησιµοποιήσαµε τη µέθοδο της ατοµικής απορρόφησης µε φλόγα και φούρνο γραφίτη. Το όργανο της ατοµικής απορρόφησης είναι της εταιρίας Analytic Jena, µοντέλο 6 Vario. Για µέταλλα, στα οποία αναµέναµε υψηλές συγκεντρώσεις χρησιµοποιούσαµε τη φλόγα, ενώ για µέταλλα όπου αναµέναµε να έχουµε χαµηλές συγκεντρώσεις χρησιµοποιούσαµε φούρνο γραφίτη. Έτσι για το Ca, Mg και Na χρησιµοποιήσαµε φλόγα, ενώ για το As, Cu και Fe οι µετρήσεις έγιναν µε χρήση φούρνου γραφίτη. Πριν τοποθετήσουµε τα δείγµατα στις κυψελίδες, τα οξινίζαµε µε ΗΝΟ 3, ώστε να µειώσουµε το ph για να πάρουµε πιο ακριβείς µετρήσεις, εφόσον µειώνοντας το ph, αποφεύγουµε τη δηµιουργία ιζήµατος. Στη συνέχεια βάζαµε τα δείγµατα στις κυψελίδες, τις οποίες τοποθετούσαµε στις κατάλληλες υποδοχές της ατοµικής απορρόφησης και ξεκινούσαµε τις µετρήσεις. Από κάθε δείγµα γινότανε τρεις φορές µέτρηση και σαν τελική τιµή, παίρναµε το µέσο όρο. Για την ποσοτικοποίηση χρησιµοποιήθηκε η µέθοδος των πρότυπων καµπύλων. Η βαθµονόµηση του οργάνου έγινε χρησιµοποιώντας πρότυπα διαλύµατα γνωστών συγκεντρώσεων, τα οποία βάζαµε στο όργανο της ατοµικής απορρόφησης και καταγράφαµε τις απορροφήσεις για τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις. Από τις τιµές που παίρναµε κατασκευάζαµε διαγράµµατα (καµπύλες βαθµονόµησης), βάση των οποίων υπολογίζαµε τη συγκέντρωση του κάθε µετάλλου, σύµφωνα µε την απορρόφηση που παίρναµε για κάθε δείγµα. Οι συγκεντρώσεις των πρότυπων διαλυµάτων και οι πρότυπες καµπύλες παρουσιάζονται στο παράρτηµα Β. Στον παρακάτω πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα µήκη κύµατος που απορροφούσε η κάθε λάµπα που αντιστοιχούσε σε συγκεκριµένο µέταλλο. Πίνακας 3.4 Μέταλλο Μήκος Κύµατος nm Fe Ca Na 589 Mg As Cu ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 12

15 Σχ. Όργανο Ατοµικής Απορρόφησης Analytic Jena 6 Vario Πίνακας 3.5 Παράµετρος Φθοριούχα Φωσφορικά Βρωµιούχα Βρωµικά Χαλκός TOC Αµµωνιακά Νιτρώδη Αρσενικό Νιτρικά Ασβέστιο Μαγνήσιο Νάτριο Σίδηρος Θειικά Όριο Ποσοτικοποίησης 0.05mg/L 0.2 mg/l 0.1mg/L 0.2µg/L 2 µg/l 0.5mg/L 0.02 mg/l 0.25 mg/l 2µg/L 0.5 mg/l 1mg/L 1mg/L 1mg/L 5µg/L 0.1mg/L ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 13

16 4 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Το νερό, είτε στη φυσική του κατάσταση είτε µετά από επεξεργασία, που προορίζεται για πόση, πρέπει να πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις που προστάζει η ισχύουσα νοµοθεσία, προκειµένου να εξασφαλίζεται η προστασία της ανθρώπινης υγείας. Οι συναρµόδιες Αρχές εξασφαλίζουν ότι τα µέτρα που λαµβάνονται για την εφαρµογή της απόφασης που αφορά την ποιότητα του νερού δεν υποβαθµίζουν την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Η ποιότητα του νερού χαρακτηρίζεται από τις ποσότητες των υλικών που περιέχονται σ αυτό καθώς επίσης και από τους µικροοργανισµούς που έχουν αναπτυχθεί σε αυτό. Γι' αυτό, η ποιότητα του πόσιµου νερού καθορίζεται από υγειονοµικές διατάξεις της κάθε χώρας στις οποίες αναφέρονται τα επιτρεπτά όρια ξένων ουσιών, όπως π.χ. ανόργανης, οργανικής, βιολογικής και ραδιενεργούς προέλευσης. 4.1 ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ 1. Στην εφηµερίδα της κυβέρνησης της Ελληνικής ηµοκρατίας (αρ. Φύλλου 892) της 11/7/2001 στο δεύτερο τεύχος δηµοσιεύτηκε η απόφαση των συναρµοδίων Υπουργών (Εσωτερικών, ηµοσίας ιοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής Οικονοµίας, Ανάπτυξης Περιβάλλοντος Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων και Υγείας και Πρόνοιας) που αφορά την «ποιότητα νερού ανθρώπινης κατανάλωσης» σε συµµόρφωση προς την οδηγία του Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 3/11/ Σκοπός της απόφασης είναι η προστασία της ανθρώπινης υγείας από τις δυσµενείς επιπτώσεις που οφείλονται στην ρύπανση ή και µόλυνση του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και η διασφάλιση ότι το νερό αυτό είναι υγιεινό και καθαρό. 3. Ως «νερό ανθρώπινης κατανάλωσης» καθορίζεται το νερό, είτε στην φυσική του κατάσταση είτε µετά από επεξεργασία, που προορίζεται για πόση, µαγείρεµα Παρασκευή τροφής ή άλλες οικιακές χρήσεις ανεξάρτητα από πού προέρχεται (πχ. δίκτυα διανοµής, βυτίο, φιάλες ή δοχεία). Επίσης ως νερό ανθρώπινης κατανάλωσης θεωρείται για σκοπούς της απόφασης αυτής και το νερό που χρησιµοποιείται στις επιχειρήσεις παρασκευής τροφίµων για την Παρασκευή επεξεργασία συντήρηση ή εµπορία προϊόντων ή ουσιών που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση. Ως «οικιακά συστήµατα διανοµής» καθορίζονται οι σωληνώσεις, τα εξαρτήµατα και οι συσκευές που έχουν εγκατασταθεί µεταξύ των κρουνών που χρησιµοποιούνται για παροχή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και του δικτύου διανοµής και υπάγονται στον φορέα ύδρευσης. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 14

17 4. Η απόφαση αυτή δεν εφαρµόζεται στις πιο κάτω περιπτώσεις: Α) στο αναγνωρισµένο φυσικό µεταλλικό νερό, Β) στο νερό που θεωρείται επίσηµα ως φαρµακευτικό ιδιοσκεύασµα και Γ) στο νερό πηγών για ατοµική χρήση (µέση ηµερήσια ποσότητα 10µ³ - 50 άτοµα χρήση) που δεν χρησιµοποιείται για δηµόσια ή εµπορική χρήση. 4.2 ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ 5.1 Οι συναρµόδιες αρχές θα λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα ώστε να εξασφαλιστεί ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης είναι υγιεινό και καθαρό. Αυτό θεωρείται ότι συµβαίνει εφόσον το νερό: Α) είναι απαλλαγµένο µικροοργανισµών και παρασίτων και οποιωνδήποτε ουσιών, σε αριθµούς και συγκεντρώσεις, που αποτελούν ενδεχόµενο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και Β) πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις (παραµετρικές τιµές) που καθορίζονται στο παράρτηµα Ι (µέρη Α και Β) της απόφασης. 5.2 Οι παράµετροι του µέρους Γ του παραρτήµατος Ι, δίνονται µόνο για λόγους παρακολούθησης και για σκοπούς επανορθωτικών ενεργειών και περιορισµού χρήσεως σύµφωνα µε το άρθρο 8 της απόφασης. 4.3 ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΡΗΣΗΣ 6.1 Οι παραµετρικές τιµές που καθορίζονται στο παράρτηµα Ι της απόφασης θα πρέπει να τηρούνται για το νερό που: Α) παρέχεται από το δίκτυο διανοµής στο σηµείο του κτιρίου που βγαίνει από την βρύση που χρησιµοποιείται συνήθως για ανθρώπινη κατανάλωση. Β) παρέχεται από βυτίο, στο σηµείο που εξέρχεται από το βυτίο, Γ) τοποθετείται σε φιάλες ή δοχεία στο σηµείο που τοποθετείται στις φιάλες ή τα δοχεία και ) χρησιµοποιείται σε επιχείρηση παραγωγής τροφίµων, στο σηµείο όπου το νερό χρησιµοποιείται στην επιχείρηση. 6.2 Εάν υπάρχει πρόβληµα στην ποιότητα του νερού που παρέχεται από το δίκτυο διανοµής που εντοπίζεται µεταξύ του σηµείου που η δηµόσια παροχή εισέρχεται στο κτίριο και της βρύσης, τότε η ευθύνη τήρησης των παραµετρικών τιµών βαρύνει τον «διαχειριστή»; του κτιρίου, όµως οι αρµόδιες αρχές θα λάβουν τα κατάλληλα µέτρα ώστε να αρθεί / ελαχιστοποιηθεί το πρόβληµα και να ενηµερωθούν οι επηρεαζόµενοι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 15

18 4.4 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 7.1 Οι συναρµόδιες αρχές θα λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα ώστε να εξασφαλιστεί ότι παρακολουθείται τακτικά η ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης ώστε να ελέγχεται αν το διατιθέµενο νερό στους καταναλωτές πληροί τις απαιτήσεις της απόφασης και ειδικά τις παραµετρικές τιµές που προβλέπονται στην απόφαση. Για τον σκοπό αυτό θα λαµβάνονται δείγµατα που να αντιπροσωπεύουν την ποιότητα του νερού καθ όλη την διάρκεια του χρόνου. Θα µεριµνούν επίσης να γίνεται η κατάλληλη απολύµανση όπου χρειάζεται µε τρόπο που αυτή να είναι αποτελεσµατική και η συγκέντρωση των παραπροϊόντων να είναι η ελάχιστη. 7.2 Για να τηρούνται τα πιο πάνω οι συναρµόδιες αρχές θα καταρτίζουν κατάλληλα προγράµµατα παρακολούθησης που να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που καθορίζονται στο παράρτηµα ΙΙ της απόφασης. 7.3 Τα σηµεία δειγµατοληψίας καθορίζονται σύµφωνα µε τις σχετικές απαιτήσεις του παραρτήµατος ΙΙ. 7.4 Οι αναλύσεις θα γίνονται είτε σύµφωνα µε τις προδιαγραφές αναλύσεως παραµέτρων που καθορίζονται στο παράρτηµα ΙΙΙ της απόφασης είτε άλλες επικυρωµένες µέθοδοι που συνάδουν µε το παράρτηµα ΙΙΙ. 7.5 Οι συναρµόδιες αρχές θα εξασφαλίζουν ότι διενεργείται συµπληρωµατική παρακολούθηση για τις ουσίες και τους µικροοργανισµούς για τους οποίους δεν υπάρχει σχετική παραµετρική τιµή στο παράρτηµα Ι, όταν υπάρχουν λόγοι να πιστεύεται ότι οι ουσίες και οι µικροοργανισµοί αυτοί πιθανόν να υπάρχουν σε ποσότητες που µπορεί να αποτελέσουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. 4.5 ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΧΡΗΣΕΩΣ 8.1 Οι συναρµόδιες αρχές θα µεριµνούν ώστε να διερευνάται αµέσως κάθε παράλειψη της τήρησης των παραµετρικών τιµών και να εντοπίζονται τα αίτια. 8.2 Αν παρά τα µέτρα που λαµβάνονται το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης δεν πληροί τις παραµετρικές τιµές του παραρτήµατος Ι, οι συναρµόδιες αρχές θα εξασφαλίσουν ότι αναλαµβάνονται οι απαιτούµενες επανορθωτικές ενέργειες για αποκατάσταση της ποιότητας του λαµβάνοντας υπόψη τον βαθµό υπέρβασης των τιµών και τον ενδεχόµενο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. 8.3 Οι συναρµόδιες αρχές θα εξασφαλίζουν ότι η παροχή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης που αποτελεί ενδεχόµενο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία απαγορεύεται και διακόπτεται ή περιορίζεται η χρήση του ή αναλαµβάνονται οι αναγκαίες ενέργειες για να προστατευθεί η ανθρώπινη υγεία. Στις περιπτώσεις αυτές οι καταναλωτές ενηµερώνονται αµέσως και τους δίνονται οι σχετικές οδηγίες. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 16

19 4.6 ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ 9.1 ίνεται η δυνατότητα µε αντίστοιχες αποφάσεις να γίνονται παρεκκλίσεις από τις παραµετρικές τιµές του παραρτήµατος Ι µέρος Β µέχρι σε ένα ανώτατο όριο, εφόσον η παρέκκλιση δεν συνεπάγεται κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και εφόσον η παροχή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης δεν µπορεί στην συγκεκριµένη περιοχή να εξασφαλιστεί µε άλλο ενδεδειγµένο τρόπο Οι παρεκκλίσεις που αναφέρονται πιο πάνω θα δίνονται για συγκεκριµένες περιοχές µε σοβαρά προβλήµατα για συγκεκριµένη, περιορισµένη χρονική περίοδο και κάτω από αυστηρούς περιοριστικούς όρους και θα παρακολουθείται τακτικά και στενά. 9.3 Σε κάθε περίπτωση οι καταναλωτές ενηµερώνονται και καθοδηγούνται κατάλληλα. 9.4 Οι παρεκκλίσεις δεν ισχύουν για νερό ανθρώπινης κατανάλωσης που διατίθεται προς πώληση σε φιάλες ή δοχεία. 4.7 ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ 10. Οι συναρµόδιες αρχές δια των υπευθύνων θα λαµβάνουν όλα τα αναγκαία µέτρα ώστε κάθε ουσία ή υλικό νέων εγκαταστάσεων που χρησιµοποιείται για την παραγωγή ή την διανοµή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης καθώς και οι προσµίξεις που προέρχονται από αυτές τις ουσίες ή υλικό νέων εγκαταστάσεων δεν παραµένουν στο νερό σε συγκεντρώσεις µεγαλύτερες από εκείνες που απαιτούνται για τους σκοπούς της χρήσης τους και δεν υποβαθµίζουν την προστασία της ανθρώπινης υγείας. 4.8 ΖΩΝΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 11. Για να ανταποκρίνεται τον νερό που προέρχεται από πηγές υδροληψίας στις απαιτήσεις της απόφασης αυτής και στα πλαίσια της προστασίας της δηµόσιας υγείας είναι αναγκαίο να λαµβάνονται τα απαραίτητα µέτρα προστασίας των πηγών υδροληψίας για την παραγωγή πόσιµου νερού. 4.9 ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΑΡΜΟ ΙΩΝ ΑΡΧΩΝ, ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ 12. Καθορίζονται οι συναρµόδιες αρχές και οι υπεύθυνοι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 17

20 4.10 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ 13. Οι συναρµόδιες αρχές δια των υπευθύνων θα λαµβάνουν όλα τα αναγκαία µέτρα ώστε να εξασφαλιστεί ότι παρέχονται στους καταναλωτές κατάλληλες και ενηµερωµένες πληροφορίες σχετικά µε την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Για τον σκοπό αυτό θα δηµοσιεύεται σχετική έκθεση ανά τριετία. Οι εκθέσεις αυτές θα αφορούν περιοχές µε παροχή πέραν των 1000κ.µ. ηµερησίως ή να εξυπηρετούν περισσότερα από 5000 άτοµα ΧΡΟΝΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ 14. Οι πρόνοιες της απόφασης αυτής θα ισχύουν από την ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ 15. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για συγκεκριµένες γεωγραφικές περιοχές, θα ζητηθεί από την Ε.Ε. όπως οι πρόνοιες της απόφασης αυτής θα ισχύουν µετά την και για περίοδο που δεν θα υπερβαίνει την τριετία ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ 16. Καθορίζονται τα άρθρα σύµφωνα µε τα οποία θα επιβάλλονται διοικητικές και ποινικές κυρώσεις στους παραβάτες ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Στο παράρτηµα Ι δίνονται οι παράµετροι και οι παραµετρικές τιµές µε τις ελάχιστες απαιτήσεις. Στο µέρος Α του παραρτήµατος Ι δίνονται οι βιολογικές παράµετροι µε ιδιαίτερη αναφορά στο νερό που πωλείται σε φιάλες ή δοχεία. Στο µέρος Β του παραρτήµατος Ι δίνονται οι χηµικές παράµετροι. Στο µέρος Γ του παραρτήµατος Ι δίνονται οι ενδεικτικές παράµετροι καθώς και παράµετροι που αφορούν την ραδιενέργεια. Οι παράµετροι αυτοί, δίνονται µόνο για λόγους παρακολούθησης και για σκοπούς επανορθωτικών ενεργειών και περιορισµού χρήσεως σύµφωνα µε το άρθρο 8 της απόφασης. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΛΕΚΑ 18

Στην συγκεκριµένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα µετρήσουµε 3 παραµέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου µας,

Στην συγκεκριµένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα µετρήσουµε 3 παραµέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου µας, 8η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών- EUSO 2010 Τοπικός ιαγωνισµός Νοµού Μαγνησίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΦΕ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Σχολείο: Φύλλο Εργασίας Ονοµ/υµα: Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιµου Νερού

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Είδη εμφιαλωμένου νερού. Φυσικό μεταλλικό νερό Νερό φυσικής πηγής Καθαρισμένο νερό Αρτεσιανό νερό Νερό με ανθρακικό Νερό γεώτρησης

Είδη εμφιαλωμένου νερού. Φυσικό μεταλλικό νερό Νερό φυσικής πηγής Καθαρισμένο νερό Αρτεσιανό νερό Νερό με ανθρακικό Νερό γεώτρησης ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟ ΝΕΡΟ Εισαγωγή Ο όρος «εμφιαλωμένο νερό» αφορά το νερό το οποίο προσφέρεται αεροστεγώς συσκευασμένο σε γυάλινη ή πλαστική συσκευασία και προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Η κατανάλωση εμφιαλωμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι εμφιαλωμένων νερών. Επιτραπέζιο νερό Μεταλλικό νερό Ανθρακούχο νερό

Τύποι εμφιαλωμένων νερών. Επιτραπέζιο νερό Μεταλλικό νερό Ανθρακούχο νερό Εμφιαλωμένο νερό Τι είναι; Εμφιαλωμένο νερό καλείται το νερό που πωλείται στο εμπόριο συσκευασμένο αεροστεγώς εντός γυάλινων ή πλαστικών φιαλών ή δοχείων και προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Τύποι

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 5: Σκληρότητα Νερού Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 126/34 22.5.2003 Ο ΗΓΙΑ 2003/40/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Μαΐου 2003 για τον καθορισµό του καταλόγου, των οριακών τιµών συγκεντρώσεων και των ενδείξεων για την επισήµανση των συστατικών των φυσικών µεταλλικών

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 6η. Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών

Άσκηση 6η. Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού. Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Άσκηση 6η Συμπλοκομετρικές Ογκομετρήσεις Σκληρότητα νερού Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Ογκομετρικές Μέθοδοι Ανάλυσης Εξουδετέρωσης Οξυμετρία Ογκομετρικές μέθοδοι ανάλυσης Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 1 (2012): 33-42. http://www.jodysseus.gr υδάτων και διαχείριση σε ευαίσθητα νησιωτικά Διονύσιος Κουλουγλιώτης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΥΘ. ΚΑΡΑΟΥΛΗ Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινολόγος Μηχ. EPFL, Lausanne ΜSc Υγιεινής & Ασφάλειας Εργασίας RWTH- Aachen Πρ/μένη Δ/νσης Δημόσιας Υγείας Υπ. Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ Επωνυμία: ΔΕΥΑ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Διεύθυνση: Μελισσοχώρι Πόλη: Θεσσαλονίκη Τ.Κ.: 57018 Τηλ.: 23940 32040 Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Νικόλαος Παπαδόπουλος/ Μάγδα Αστεριάδου

Διαβάστε περισσότερα

1. Αναθεώρηση αναλυτικών παραµέτρων

1. Αναθεώρηση αναλυτικών παραµέτρων ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ Ο ΗΓΙΑ 98 / 83 ΕΟΚ ΚΥΑ Υ2/ 2600/ 2001 ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ. ρ Παναγιώτα Γεωργίου-Μπούφα, Ιατρός Μικροβιολόγος-Υγιεινολόγος Προϊσταµένη Κ.Ε..Υ., Υπ. Υγείας &

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ

Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΟΝΤΩΝ Οι στόχοι αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι οι µαθητές: Να χρησιµοποιούν τις φυσικές και χηµικές ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Ενότητα 5: Σκληρότητα Νερού Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΕΡΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΠΩΛΗΣΗ) ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ 1996 ΕΩΣ Κανονισμοί δυνάμει του άρθρου 29

ΟΙ ΠΕΡΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΠΩΛΗΣΗ) ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ 1996 ΕΩΣ Κανονισμοί δυνάμει του άρθρου 29 Ε.Ε. Παρ. III(I) 4018 ΚΛ.Π. 477/2004 Αρ. 3852, 30.4.2004 Αριθμός 477 Οι περί Φυσικών Μεταλλικών Νερών (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2004, οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει των διατάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ELQA. Διεργαστηρικά Σχήματα Ελέγχου Ικανότητας Διαγνωστικών & Βιοαναλυτικών Εργαστηρίων ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ELQA. Διεργαστηρικά Σχήματα Ελέγχου Ικανότητας Διαγνωστικών & Βιοαναλυτικών Εργαστηρίων ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ELQA Διεργαστηρικά Σχήματα Ελέγχου Ικανότητας Διαγνωστικών & Βιοαναλυτικών Εργαστηρίων ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Εσωτερικός Έλεγχος Ποιότητας Εξωτερικός Έλεγχος Ποιότητας Εσωτερικός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΙΣΧΥΟΝ ΚΑΙ ΝΕΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΙΣΧΥΟΝ ΚΑΙ ΝΕΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ- ΙΣΧΥΟΝ ΚΑΙ ΝΕΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Βασιλική Καραούλη Π.Μ. Υγιεινολόγος- Υπ. Υγείας-Πρόνοιας ΙΣΧΥΟΝ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Το υπάρχον Θεσµικό Πλαίσιο για την ποιότητα του πόσιµου νερού

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

XHMEIA ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ XHMEIA ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης γίνονται ανάµεσα σε ηλεκτρολύτες µε ανταλλαγή ιόντων. Για να πραγµατοποιηθεί µια αντίδραση διπλής αντικατάστασης πρέπει ένα τουλάχιστον από τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥΣ

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥΣ Το νερό είναι μια από τις πλέον σημαντικές θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός, μιας και μεταφέρει όλα τα υδατοδιάλυτα στοιχεία (όπως οι πρωτεΐνες, οι βιταμίνες Β & C ) που είναι απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η συστηματική μελέτη διαφορετικών τύπων μεταθετικών αντιδράσεων. Θεωρητικό Μέρος Περιγραφή χημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ) Συνεργάτες Χηµικοί: Ερρίκος Γιακουµάκης Γιώργος Καπελώνης Μπάµπης Καρακώστας Ιανουάριος 2005 2 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ Ονοματολογία Αν η ένωση έχει μοριακό τύπο της μορφής Η x A δηλαδή είναι ένα οξύ, τότε : α) Αν το Α δεν έχει Ο (οξυγόνο)

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Τα δείγματα που εξετάζονται και αναλύονται από το Χημικό Τμήμα του Π.Ε.Δ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο)

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Υπολογισμός υδροχημικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΤΑΞΗ: Α Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΤΑΞΗ: Β Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τμήμα: Aρ.:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ISO Εµβαλωµατής Αντώνης ΑΕ

ΕΝ ISO Εµβαλωµατής Αντώνης ΑΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ HACCP ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ EΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΜΦΙΑΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Εµβαλωµατής Αντώνης Υπεύθυνος ιαχείρισης Ποιότητας-ΣΟΥΡΩΤΗ ΑΕ Μήτρακας Μανασσής Επίκουρος καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)»

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ για το έργο «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» για το έτος 2010 ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Λουτρών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί στόχοι και προγράμματα παρακολούθησης για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης

Γενικοί στόχοι και προγράμματα παρακολούθησης για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I «ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΜΕΡΟΣ A Γενικοί στόχοι και προγράμματα παρακολούθησης για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης 1. Τα προγράμματα παρακολούθησης για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης πρέπει:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΑΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Ι. Δρακόπουλος & Ε. Κυριαζίδου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤEIΧΑΝ: Μ. Τσιοπούλου & Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2003-2004 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Α Ενιαίου Λυκείου Ηµεροµηνία: 14.6.2004 ιάρκεια : 1 ώρα Ονοµατεπώνυµο: Τµήµα: Αριθµός:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 008-009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 009 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (επιλογής) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δευτέρα, 1/6/009 ΧΡΟΝΟΣ:,5 ώρες ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς: Ολογράφως: Υπογραφή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole Χημικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole 46 Να γραφούν οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης με τις οποίες μπορούν να παρασκευαστούν: α ΗΒr β Pb(OH) γ KNO α Το HBr είναι

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία Σταύρος Λαλάς*, Βασίλειος Αθανασιάδης και Όλγα Γκορτζή Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Βαρέα

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ. Ταστοιχεία αυτά για τα δίκτυα που είναι κατασκευασµένα από χαλκοσωλήναή γαλβανισµένο σίδηρο είναι :

ΓΕΝΙΚΑ. Ταστοιχεία αυτά για τα δίκτυα που είναι κατασκευασµένα από χαλκοσωλήναή γαλβανισµένο σίδηρο είναι : ΓΕΝΙΚΑ Τονερό που παραµένει µέσα στις σωληνώσεις των υδραυλικών δικτύων των σπιτιών ή στα ψυκτικά µηχανήµατα, διαβρώνει τα υλικά κατασκευής ή κόλλησης και παραλαµβάνει ορισµένα τοξικά στοιχεία για τον

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ

XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ: XHMEIA Α ΛΥΚΕΙΟΥ GI_A_CHIM_0_2530 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/05/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 2.1 Δίνονται: υδρογόνο, 1H, άζωτο, 7N α) Να γράψετε την κατανοµή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: EΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/03/2015 (ΘΕΡΙΝΑ ΤΜΗΜΑΤΑ)

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: EΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/03/2015 (ΘΕΡΙΝΑ ΤΜΗΜΑΤΑ) ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ: EΦ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9/03/015 (ΘΕΡΙΝΑ ΤΜΗΜΑΤΑ) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις A.1-A.5 να γράψετε στο τετράδιο απαντήσεων τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα