ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΠΟΥΛΟΥΜΠΑΣΗ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ. Υπεύθυνη καθηγήτρια: ΕΛΕΝΗ ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΠΟΥΛΟΥΜΠΑΣΗ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ. Υπεύθυνη καθηγήτρια: ΕΛΕΝΗ ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ"

Transcript

1 0 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΛΕΚΤΙΚΩΝ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΠΡΟΣΡΟΦΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΠΟΥΛΟΥΜΠΑΣΗ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Υπεύθυνη καθηγήτρια: ΕΛΕΝΗ ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2007

2 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο κλινοπτιλόλιθος, ένυδρο, αργιλοπυριτικό, ορυκτό με κρυσταλλική, μικροπορώδη δομή, αποτελεί μορφή φυσικού ζεόλιθου που βρίσκεται σε αφθονία. Προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της δυνατότητάς του να χρησιμοποιηθεί σε ποικίλες αγροτικές, περιβαλλοντικές, και βιομηχανικές εφαρμογές. Η παρούσα εργασία εστιάζεται στην ανάπτυξη υψηλής εκλεκτικότητας και χαμηλού κόστους προσροφητικών υλικών αξιοποιώντας ένα φυσικό ορυκτό πόρο όπως είναι ο κλινοπτιλόλιθος. Ο τροποποιημένος κλινοπτιλόλιθος προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως μοριακό κόσκινο σε διεργασίες PSA για την επίτευξη του διαχωρισμού Ν 2 /CH 4 και CO 2 /CH 4, με στόχο την οικονομικότερη κατεργασία και αναβάθμιση κοιτασμάτων φυσικού αερίου ή βιοαερίου. Είναι γνωστό ότι η τροποποίηση των προσροφητικών ιδιοτήτων των φυσικών κλινοπτιλόλιθων με ιοντοεναλλαγή μπορεί να βελτιώσει την διαχωριστική τους δυνατότητα σημαντικά. Η προσρόφηση μπορεί να παρέχει ένα πλεονέκτημα συγκριτικά με τις οικονομικά και ενεργειακά δαπανηρές εναλλακτικές διεργασίες διαχωρισμού όπως η κρυογενική τεχνολογία ή άλλες μέθοδοι. Στο θεωρητικό τμήμα της εργασίας δίνονται πληροφορίες για την προέλευση και την γεωγραφική εντόπιση του κλινοπτιλόλιθου αλλά και σημαντικά στοιχεία για το δυναμικό της αγοράς του φυσικού αυτού ορυκτού πόρου, που αναπτύσσεται διαρκώς σε διάφορους τομείς μεταξύ των οποίων σε βιομηχανικές, γεωργικές, περιβαλλοντικές, πετρελαϊκές και εμπορικές αγορές. Στη συνέχεια γίνεται λεπτομερής περιγραφή της δομής και των φυσικοχημικών ιδιοτήτων των ζεόλιθων γενικά και του κλινοπτιλόλιθου ειδικότερα για να αιτιολογηθεί το μεγάλο εμπορικό και βιομηχανικό ενδιαφέρον που προκαλεί και η πληθώρα των εφαρμογών στις οποίες αξιοποιείται. Ακολουθεί μία ενότητα που περιλαμβάνει τα σημαντικότερα πεδία εφαρμογών των ζεόλιθων με ιδιαίτερη έμφαση στους περιβαλλοντικούς τομείς. Η πλειονότητα των εφαρμογών αυτών αντιμετωπίζουν ευκαιρίες για περαιτέρω επέκταση λόγω των περιβαλλοντικών τους διαστάσεων. Χαρακτηριστικά αναφέρεται η χρήση ζεόλιθου στην γεωργία σε λιπάσματα, η δυνατότητα αξιοποίησής του σε εδαφικά συστήματα, σε απορρυπαντικά, στον καθαρισμό αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων, ως φίλτρο σε πόσιμο νερό, ως προσροφητικό υλικό για τον έλεγχο της ρύπανσης και των οσμών, στην επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων, σε διαρροές

3 2 πετρελαίου και καθαρισμό οργανικών, ως μέσο αποθήκευσης ηλιακής ενέργειας και θερμότητας αποβλήτων αλλά και ως άριστα προσροφητικά υλικά για τον διαχωρισμό και τον καθαρισμό αερίων. Μάλιστα μελέτη της τελευταίας εφαρμογής του ζεόλιθου ως προσροφητικό υλικό για τον καθαρισμό του φυσικού αερίου εστιάζεται η παρούσα εργασία. Η πειραματική ενότητα της εργασίας περιλαμβάνει τον χαρακτηρισμό του ανεπεξέργαστου κλινοπτιλόλιθου, την παρασκευή και τον χαρακτηρισμό των ιοντοεναλλαγμένων παραγώγων, καθώς και την προκαταρκτική αξιολόγηση των τροποποιημένων δειγμάτων. Η παρασκευή των τροποποιημένων κλινοπτιλόλιθων περιλαμβάνει τον καθαρισμό του ορυκτού με όξινη κατεργασία και στη συνέχεια τροποποίησή του μέσω αντιδράσεων ιοντοεναλλαγής με μονοσθενή (Κ +, Νa +, NH 4 + ) και δισθενή κατιόντα (Ca 2+, Mg 2+ ), έτσι ώστε τόσο οι θερμοδυναμικές όσο και οι διαχυτικές ιδιότητες του υλικού να ευνοούν την προσρόφηση του Ν 2 και CO 2 και όχι του CH 4. Ο χαρακτηρισμός των δειγμάτων πραγματοποιείται με μετρήσεις ιοντοεναλλακτικής ικανότητας, με φθορισμό ακτίνων Χ (XRF) για προσδιορισμό της χημικής σύστασης των τροποποιημένων δειγμάτων, με περιθλασιμετρία ακτίνων Χ (XRD) και υπέρυθρη φασματοσκοπία (FTIR) για ταυτοποίηση και μελέτη της δομής των ιοντοεναλλαγμένων κλινοπτιλόλιθων, καθώς και με προσδιορισμό του πορώδους και της ειδικής επιφάνειας των υλικών. Στην ενότητα 12 παρουσιάζεται η οικονομική αξιολόγηση μίας μικρής βιομηχανικής μονάδας που παράγει τροποποιημένο κλινοπτιλόλιθο σύμφωνα με την διαδικασία που περιγράφηκε στην πειραματική ενότητα. Προσδιορίζεται το πάγιο κεφάλαιο της επένδυσης, το ετήσιο λειτουργικό κόστος και η αποδοτικότητα της μονάδας για μία μελετούμενη περίοδο δέκα ετών. Παράλληλα πραγματοποιείται ιδιωτικο-οικονομική ανάλυση και προσδιορίζονται οικονομικοί δείκτες (NPV, IRR) για τρεις διαφορετικές ετήσιες δυναμικότητες της μονάδας και διαπιστώνεται η επίδραση της οικονομίας κλίμακας στην κερδοφορία της μονάδας αλλά και στην τιμή του τελικού προϊόντος. Στην ενότητα 13 επιχειρείται να διερευνηθεί με βάση βιβλιογραφικά κυρίως δεδομένα το κατά πόσο είναι σκόπιμη η χρήση του τροποποιημένου κλινοπτιλόλιθου ως προσροφητικό υλικό σε διεργασίες PSA από τεχνικοοικονομική άποψη σε σύγκριση με άλλα εμπορικά υλικά (ενεργός άνθρακας) που χρησιμοποιούνται ήδη για τους διαχωρισμούς Ν 2 /CH 4 και CO 2 / CH 4.

4 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΑΓΟΡΑ ΖΕΟΛΙΘΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΖΕΟΛΙΘΩΝ Δομή ζεόλιθων Φυσικές ιδιότητες ζεόλιθων Χημικές ιδιότητες ζεόλιθων ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΖΕΟΛΙΘΩΝ Οικοδομική Πρόσθετα υλικά διατροφής ζώων Οι ζεόλιθοι στη γεωργία-δυνατότητες αξιοποίησης σε εδαφικά συστήματα Λιπάσματα Υδροπονικές καλλιέργειες (άνευ υποστρώματος) Απορρυπαντικά Αστικά και βιομηχανικά υδατικά απόβλητα Πόσιμο νερό Υδατοκαλλιέργειες Αποθήκευση ηλιακής ενέργειας και θερμότητας αποβλήτων Έλεγχος οσμών Διαχωρισμός αερίων Επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων Χαρτοβιομηχανία Έλεγχος ρύπανσης Διαρροές πετρελαίου και καθαρισμός οργανικών Μεταφορείς κολλοειδών Ξηραντικό υλικό Απορρίμματα κατοικίδιων ζώων Ιατρικές εφαρμογές Καταλύτες ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΟΝΤΟΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΩΝ ΙΟΝΤΟΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Χαρακτηρισμός ορυκτού Προέλευση ορυκτού Σύσταση ορυκτού Σχεδιασμός πειραμάτων Παρασκευή και ανάπτυξη ιοντοεναλλαγμένων κλινοπτιλόλιθων Καθαρισμός κλινοπτιλόλιθου Αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής-εφαρμογή παραγοντικού σχεδιασμού Μέτρηση ιοντοεναλλακτικής ικανότητας (Cation Exchange Capacity) κλινοπτιλόλιθου και των τροποποιημένων με ιοντοεναλλαγή δειγμάτων του (A) Προσδιορισμός κατιοντοεναλλακτικής ικανότητας ΝΗ (B) Προσδιορισμός επιμέρους εναλλακτικής ικανότητας εναλλάξιμων κατιόντων K +, Na +, Ca 2+, Mg 2+ κλινοπτιλόλιθου[106]...86

5 Μελέτη φθορισμού ακτίνων Χ (X-Ray Fluorescence) για προσδιορισμό χημικής σύστασης του κλινοπτιλόλιθου και των τροποποιημένων με ιοντοεναλλαγή δειγμάτων του Περιθλασιμετρία ακτίνων Χ (XRD) κλινοπτιλόλιθου και των τροποποιημένων με ιοντοεναλλαγή δειγμάτων του Μελέτη δομής με υπέρυθρη φασματοσκοπία (FTIR) κλινοπτιλόλιθου και των τροποποιημένων με ιοντοεναλλαγή δειγμάτων του Ποροσιμετρία-καθορισμός ειδικής επιφάνειας κλινοπτιλόλιθου και των τροποποιημένων με ιοντοεναλλαγή δειγμάτων του Συμπεράσματα από την εφαρμογή παραγοντικού σχεδιασμού στις αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής Μετρήσεις CEC κλινοπτιλόλιθου σε κατάσταση ισορροπίας ιοντοεναλλαγής με μονοσθενή και δισθενή κατιόντα Πειραματική διαδικασία και αποτελέσματα Συμπεράσματα και σχόλια από τη μελέτη ισορροπίας των ιοντοεναλλαγών με μονοσθενή και δισθενή κατιόντα Προκαταρκτική αξιολόγηση τροποποιημένων δειγμάτων ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ Προσδιορισμός παγίου κεφαλαίου επένδυσης Προσδιορισμός λειτουργικού κόστους Κόστος υλικών, πρώτων υλών Κόστος εργατικών Ενεργειακές καταναλώσεις Συντήρηση-Εποπτεία Ανάλυση αποδοτικότητας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ Ν 2 /CH Κριτήρια επιλογής προσροφητικού υλικού Διαχωρισμός Ν 2 /CH 4 : Προσροφητικά υλικά-βιβλιογραφική έρευνα Υποψήφια υλικά (τροποποιημένος φυσικός ζεόλιθος/ενεργοποιημένος άνθρακας)- Σύγκριση Χαρακτηριστικά κλινοπτιλόλιθου Χαρακτηριστικά ενεργοποιημένου άνθρακα Σύγκριση των δύο υλικών ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...155

6 5 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 4.1 : Μέσες τιμές ζεόλιθων για διαφορετικές εφαρμογές (στοιχεία 2001)...15 Πίνακας 4.2: Παγκόσμια παραγωγή (στοιχεία 2001) Πίνακας 5.3.1: Χημικοί τύποι και ιοντοεναλλακτικές ικανότητες κοινών ζεόλιθων..26 Πίνακας Ευρεσιτεχνίες για την χρήση φυσικών ζεόλιθων σε διαχωρισμούς αερίων..48 Πίνακας 7.1: Διαστάσεις καναλιών και θέσεις κατιόντων κλινοπτιλόλιθου...60 Πίνακας 7.2. Ιδιότητες κλινοπτιλόλιθου..60 Πίνακας 9.1 : Συνθήκες αντιδράσεων ιοντοεναλλαγής σε κλινοπτιλόλιθο βάσει ευρεσιτεχνιών.. 66 Πίνακας : Προσδιορισμός χημικής σύστασης ακατέργαστου κλινοπτιλόλιθου με φθορισμό ακτινών Χ..73 Πίνακaς : Kοκκομετρική ανάλυση κλινοπτιλόλιθου(2,5-5,0mm) Πίνακας : Χημική ανάλυση (XRF) φυσικού κλινοπτιλόλιθου και των κατεργασμένων με HCl δειγμάτων του Πίνακας : Παραγοντικός σχεδιασμός Πίνακας : Συνθήκες ιοντοεναλλαγής ασβεστίου σε κλινοπτιλόλιθο.. 77 Πίνακας : Συνθήκες ιοντοεναλλαγής νατρίου σε κλινοπτιλόλιθο.. 77 Πίνακας : Συνθήκες ιοντοεναλλαγής καλίου σε κλινοπτιλόλιθο Πίνακας : Συνθήκες ιοντοεναλλαγής αμμωνίου σε κλινοπτιλόλιθο...79 Πίνακας : Ιοντοεναλλακτική ικανότητα (μέθοδος οξικού αμμωνίου) φυσικού κλινοπτιλόλιθου και των κατεργασμένων με HCl δειγμάτων του Πίνακας : Επιμέρους CEC ακατέργαστου κλινοπτιλόλιθου...85 Πίνακας : CEC κλινοπτιλόλιθου ιοντοεναλλαγμένου με Ca 2+ (μέθοδος Ag-Th).85 Πίνακας : CEC κλινοπτιλόλιθου ιοντοεναλλαγμένου με Na + (μέθοδος Ag-Th).. 86 Πίνακας : CEC κλινοπτιλόλιθου ιοντοεναλλαγμένου με K + (μέθοδος Ag-Th).. 86 Πίνακας : CEC κλινοπτιλόλιθου ιοντοεναλλαγμένου με ΝΗ 4 + ( μέθοδος Ag-Th).87

7 6 Πίνακας : CEC κλινοπτιλόλιθου ιοντοανταλλαγμένου με ΝΗ 4 (μέθοδος οξικού αμμωνίου). 88 Πίνακας : Χημική σύσταση Ca-κλινοπτιλόλιθων Πίνακας : Χημική σύσταση Νa-κλινοπτιλόλιθων.90 Πίνακας : Χημική σύσταση Κ-κλινοπτιλόλιθων Πίνακας : Χημική σύσταση ΝΗ 4 -κλινοπτιλόλιθων..91 Πίνακας : Ταυτοποίηση κορυφών φάσματος IR φυσικού ακατέργαστου ζεόλιθου...96 Πίνακας : Ποροσιμετρία και ειδική επιφάνεια ιοντοεναλλαγμένων κλινοπτιλόλιθων...99 Πίνακας : Προσδιορισμός βαθμού ιοντοεναλλαγής ασβεστίου στις οκτώ αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής (δείγματα Ζ Ca) Πίνακας : Προσδιορισμός βαθμού ιοντοεναλλαγής νατρίου στις οκτώ αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής (δείγματα Ζ-04208Νa). 103 Πίνακας : Προσδιορισμός βαθμού ιοντοεναλλαγής καλίου στις οκτώ αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής (δείγματα Ζ-04208Κ) Πίνακας : Προσδιορισμός βαθμού ιοντοεναλλαγής αμμωνίου στις οκτώ αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής (δείγματα Ζ-04208ΝΗ 4 ) Πίνακας : Προφίλ αλληλεπιδράσεων των τριών παραμέτρων στην απόδοση ιοντοεναλλαγής με ασβέστιο..106 Πίνακας : Προφίλ αλληλεπιδράσεων των τριών παραμέτρων στην απόδοση ιοντοεναλλαγής με νάτριο..108 Πίνακας : Προφίλ αλληλεπιδράσεων των τριών παραμέτρων στην απόδοση ιοντοεναλλαγής με κάλιο Πίνακας : : Προφίλ αλληλεπιδράσεων των τριών παραμέτρων στην απόδοση ιοντοεναλλαγής με αμμώνιο Πίνακας ιοντοεναλλαγή με.k Πίνακας ιοντοεναλλαγή με Ca Πίνακας ιοντοεναλλαγή με Νa Πίνακας ιοντοεναλλαγή με Mg Πίνακας ιοντοεναλλαγή με ΝΗ Πίνακας : Ιοντικές και ενυδατωμένες ακτίνες μονοσθενών και δισθενών κατιόντων

8 7 Πίνακας : Μετρήσεις ρόφησης αερίων (950mbar, 20 ο C) σε ιοντοεναλλαγμένους κλινοπτιλόλιθους Πίνακας : Κόστος εξοπλισμού Πίνακας : Μετατροπή του κόστους εξοπλισμού σε πάγιο κεφάλαιο επένδυσης Πίνακας : Κόστη πρώτων υλών Πίνακας : Ώρες λειτουργίας μονάδας Πίνακας : Προσδιορισμός κόστους εργασίας Πίνακας : Πινακας : Προσδιορισμός κόστους ενεργειακών καταναλώσεων Πίνακας : Κόστη συντήρησης-επίβλεψης Πίνακας : Ετήσιο λειτουργικό κόστος Πίνακας : Ανάλυση κερδοφορίας Πίνακας : Ανάλυση χρηματοροών Πίνακας : Καθαρή παρούσα αξία και εσωτερικός βαθμός απόδοσης Πίνακας : Ανάλυση κερδοφορίας συναρτήσει της δυναμικότητας της μονάδας..130 Πίνακας : Ανάλυση χρηματοροών(ετήσια δυναμικότητα 20t).130 Πίνακας : Ανάλυση χρηματοροών(ετήσια δυναμικότητα 600t) Πίνακας :Καθαρή παρούσα αξία και εσωτερικός βαθμός απόδοσης συναρτήσει ετήσιας παραγωγής της μονάδας Πίνακας : Αντιπροσωπευτικές παράμετροι εμπορικών προσροφητών Πίνακας : Προσροφητές για μεθάνιο και άζωτο σε χαμηλή πίεση..136 Πίνακας : Προσροφητές για μεθάνιο και άζωτο σε μέση πίεση (~100 psig) Πίνακας : Προσροφητές για μεθάνιο και άζωτο σε υψηλή πίεση (~300 psig) 140 Πίνακας : Προσροφητές για διαχωρισμό Ν 2 /CH 4 βιβλιογραφική έρευνα ευρεσιτεχνιών. 141 Πίνακας : Αντίστροφες τιμές χρόνου διάχυσης Ν 2 και CH 4 σε ιοντοεναλλαγμένους κλινοπτιλόλιθους Πίνακας :Ζήτηση ενεργοποιημένου άνθρακα(σε εκατ. lbs).144

9 8 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 5.1.1: Τετράεδρα πυριτίου και αργιλίου, βασική δομή ζεόλιθου. 19 Σχήμα Σχήμα Δευτερογενείς δομικές μονάδες (SBU) στους ζεόλιθους...21 Σχήμα : Νατριούχος ζεόλιθος Α, που χρησιμοποιείται ως αποσκληρυντικό νερού σε σκόνες απορρυπαντικών...22 Σχήμα 5.1.5: Τρισδιάστατο πλέγμα των συνθετικών ζεόλιθων Χ και Υ...23 Σχήμα : Σύνθεση συνθετικού χώματος με την εμπορική ονομασία ZeoPro ΤΜ Σχήμα : Αναπαράσταση του μηχανισμού μεταφοράς των θρεπτικών συστατικών στο φυτό μέσω της ζεοπονικής τεχνολογίας...37 Σχήμα 7.1: Πλέγμα κλινοπτιλόλιθου στα επίπεδα [0 0 1] (α), [1 0 0] (β), [0 1 0] (γ) αντίστοιχα Σχήμα 7.2: Δεκαμελής δακτύλιος στο επίπεδο [0 0 1] Σχήμα 7.3: Οκταμελής δακτύλιος στο επίπεδο [0 0 1] Σχήμα 7.4: Οκταμελής δακτύλιος στο επίπεδο [1 0 0] Σχήμα 7.5: Θέσεις κατιόντων στους οκταμελείς και δεκαμελείς δακτυλίους του πλέγματος Σχήμα : Μεταβολή της Ι.Κ.Α. στον κλινοπτιλόλιθο συναρτήσει του χρόνου κορεσμού..81 Σχήμα : Ιοντοεναλλακτική ικανότητα δειγμάτων κλινοπτιλόλιθου από διαφορετικά κοιτάσματα συναρτήσει του χρόνου κορεσμού..82 Σχήμα : XRD aκατέργαστου κλινοπτιλόλιθου..92 Σχήμα : Aκατέργαστος κλινοπτιλόλιθος και ιοντοεναλλαγμένα προϊόντα με ιόντα Κ +, Νa +, Ca 2+, Mg 2+ και ΝΗ Σχήμα : Aκατέργαστος κλινοπτιλόλιθος και κατεργασμένα με HCl δείγματα Σχήμα : φάσμα FT-IR ακατέργαστου κλινοπτιλόλιθου...96 Σχήμα : φάσμα FT-IR φυσικού κλινοπτιλόλιθου και κατεργασμένων με HCl δειγμάτων του Σχήμα : φάσμα FT-IR NH 4 - κλινοπτιλόλιθου

10 9 Σχήμα : Ισόθερμες καμπύλες ρόφησης και εκρόφησης αζώτου σε ιοντοεναλλαγμένους κλινοπτιλόλιθους Σχήμα : Κατανομή μικροπόρων σε ιοντοεναλλαγμένα δείγματα Σχήμα : Κατανομή μεσοπόρων σε ιοντοεναλλαγμένα δείγματα.102 Σχήμα : Επίδραση των τριών παραμέτρων στην απόδοση της ιοντοεναλλαγής με ασβέστιο Σχήμα : Επίδραση των τριών παραμέτρων στην απόδοση της ιοντοεναλλαγής με νάτριο.107 Σχήμα : Επίδραση των τριών παραμέτρων στην απόδοση (βαθμό) της ιοντοεναλλαγής με κάλιο Σχήμα : Επίδραση των τριών παραμέτρων στην απόδοση της ιοντοεναλλαγής με αμμώνιο Σχήμα : Μεταβολή ιοντοεναλλακτικής ικανότητας τροποποιημένου κλινοπτιλόλιθου με κατιόντα Κ, Να, Ca, Mg συναρτήσει του χρόνου αντίδρασης..115 Σχήμα :Ποσοστό αύξησης ιοντοεναλλακτικής ικανότητας για τα επιμέρους εναλλάξιμα κατιόντα συναρτήσει του χρόνου ιοντοεναλλαγής

11 10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο κλινοπτιλόλιθος, ένυδρο, αργιλοπυριτικό, ορυκτό με κρυσταλλική, μικροπορώδη δομή, αποτελεί μορφή φυσικού ζεόλιθου που βρίσκεται σε αφθονία. Προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της δυνατότητάς του να χρησιμοποιηθεί σε ποικίλες αγροτικές, περιβαλλοντικές, και βιομηχανικές εφαρμογές. Στην παρούσα εργασία θα εξεταστεί η δυνατότητα χρησιμοποίησης τροποποιημένου κλινοπτιλολιθικού υλικού ως προσροφητικό υλικό για τον καθαρισμό του φυσικού αερίου. Περίπου το 35% των αποθεμάτων του φυσικού αερίου παγκοσμίως είναι μολυσμένα με άκαυστα συνθετικά όπως το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακα. Η παρουσία τέτοιων συστατικών σε σημαντικές συγκεντρώσεις (συνήθως πάνω από 4% mol ) μειώνει τη θερμογόνο δύναμη του αερίου και δεν πληρεί τις υπάρχουσες προδιαγραφές για τα συστήματα μεταφοράς και διανομής του φυσικού αερίου. Για την απομάκρυνση του CO 2 από το φυσικό αέριο χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι όπως η διεργασία Ryan-Holmes καθώς και στήλες προσρόφησης με αμίνες, με αρκετά χαμηλό κόστος. Ο διαχωρισμός N 2 /CH 4 σε βιομηχανική κλίμακα όμως παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες. Η κύρια διεργασία που χρησιμοποιείται σήμερα για την επίτευξη αυτού του διαχωρισμού είναι η κρυογενική απόσταξη που όμως είναι ιδιαιτέρως ενεργοβόρα και επιπλέον χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος λειτουργίας. Εναλλακτικά οι παραγωγοί του φυσικού αερίου συχνά επιλέγουν «εγκλεισμό» αποθεμάτων αερίου υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο ή βασίζονται στην ανάμιξή του με αέριο χαμηλής περιεκτικότητας σε άζωτο λόγω του υψηλού κόστους της απόσταξης. Θα πρέπει επομένως να αναπτυχθούν μέθοδοι που θα προσφέρουν μία ρεαλιστική και οικονομική λύση για την αναβάθμιση των φτωχών κοιτασμάτων φυσικου αερίου που έως τώρα έχουν παραμείνει ανεκμετάλλευτα. Μεγάλο βάρος της επιστημονικής έρευνας έχει δοθεί τα τελευταία χρόνια στον μη κρυογενικό διαχωρισμό N 2 /CH 4 με σκοπό την αναβάθμιση κοιτασμάτων φυσικού αερίου ή βιοαερίου. Η μέθοδος που είναι γνωστή σαν προσρόφηση εναλλασσόμενης πίεσης ή ρόφηση με κυκλική διακύμανση της πίεσης (pressure swing adsorption, PSA) έχει δώσει τα πιο ελπιδοφόρα αποτελέσματα.

12 11 Ο διαχωρισμός και ο καθαρισμός των αερίων μιγμάτων με την προσρόφηση εναλλασσόμενης πίεσης (PSA) είναι ξεχωριστής σημασίας για τις βιομηχανίες κατεργασίας αερίων λόγω των χαμηλών ενεργειακών απαιτήσεων και των πλεονεκτημάτων στο κόστος συγκριτικά με τις συμβατικές μεθόδους διαχωρισμού. Ιδιαίτερα τα τελευταία 25 χρόνια έχει αποτελέσει σημαντική λειτουργική μονάδα για την χημική βιομηχανία. Μία μεγάλη ποικιλία δυαδικών και πολυσυστατικών αερίων μιγμάτων διαχωρίζονται εμπορικά χρησιμοποιώντας την τεχνολογία αυτή. Η τεχνολογία PSA αποτελεί μία κυκλική διαδικασία διαλείποντος έργου, όπου η προσρόφηση διεξάγεται σε μία σχετικά μεγάλη πίεση και η εκρόφηση (αναγέννηση) πραγματοποιείται σε μία χαμηλότερη πίεση, χρησιμοποιώντας συνήθως ένα μέρος του προϊόντος από το στάδιο της προσρόφησης. Η αρχή του διαχωρισμού χρησιμοποιώντας την PSA είναι η παραγωγή αέριας φάσης εμπλουτισμένης στα λιγότερο επιλεκτικά προσροφημένα συστατικα του μίγματος τροφοδοσίας, όταν αυτό έρχεται σε επαφή με τον προσροφητή. Τα προσροφημένα συστατικά στη συνέχεια εκροφώνται μειώνοντας τις σχετικές πιέσεις τους για να παραχθεί αέριο εμπλουτισμένο στα πιο επιλεκτικά προσροφημένα συστατικά του μίγματος τροφοδοσίας. Η διαδικασία της εκρόφησης επίσης καθαρίζει τον προσροφητή έτσι ώστε να μπορέσει να ξαναχρησιμοποιηθεί. Στην πράξη σε μία διεργασία PSA, το βήμα της προσρόφησης συνήθως διεξάγεται, φέροντας σε επαφή το μίγμα της τροφοδοσίας με το προσροφητικό υλικό σε μία ακίνητη, στερεωμένη, κλίνη, ή με εισαγωγή του αερίου μίγματος πάνω από την κλίνη του προσροφητή στο υψηλότερο επίπεδο πίεσης του κύκλου. Το περισσότερο επιλεκτικά προσροφημένο από τα συστατικά συγκρατείται στην κλίνη και το αέριο ρεύμα εμπλουτισμένο στα λιγότερο επιλεκτικά συστατικά του μίγματος τροφοδοσίας παράγεται ως εκροή της κλίνης [1]. Συγκεκριμένα στην περίπτωση του φυσικού αερίου ή του βιοαερίου, το αέριο εισάγεται από τον πυθμένα της στήλης δια μέσου του προσροφητικού υλικού. Σε αυτή τη φάση το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακα προσροφούνται στο προσροφητικό μέσο, ενώ το μη προσροφημένο μεθάνιο (>97%) εξάγεται από την κορυφή της στήλης. Δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος διαχωρισμός είναι ιδιαίτερα δύσκολος λόγω της φύσεως των μορίων, η βασική παράμετρος που καθορίζει την απόδοση μιας τέτοιας διεργασίας είναι οι ιδιότητες του προσροφητικού υλικού. Παρά τα πλεονεκτήματα της προσρόφησης για την αναβάθμιση του μεθανίου, ο διαχωρισμός

13 12 αυτός παρουσιάζει δυσκολίες λόγω της έλλειψης ικανοποιητικού προσροφητικού υλικού. Ένα τέτοιο υλικό πρέπει να έχει υψηλή εκλεκτικότητα αζώτου/μεθανίου. Το μεθάνιο έχει μεγαλύτερη πολικότητα (26*10-25 cm -3 για το μεθάνιο έναντι 17,6*10-25 cm -3 για το άζωτο). Και τα δύο μόρια είναι μη πολικά, παρόλο που το άζωτο έχει ένα μέτριο σύστημα δύο δίπολων. Μεταξύ των υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό, συγκαταλέγονται συνθετικοί ζεόλιθοι 4Α, ενεργοποιημένη αλουμίνα, καθώς και μοριακοί ηθμοί άνθρακα (CMS) χωρίς όμως ιδιαίτερα αποτελέσματα. Πρόσφατα μεγάλο μέρος της ερευνητικής δραστηριότητας έχει στραφεί στη μελέτη ενός φυσικού ζεόλιθου, του κλινοπτιλόλιθου, ο οποίος εμφανίζει αρκετές δυνατότητες για την επίτευξη του παραπάνω διαχωρισμού, χρησιμοποιώντας την PSA τεχνολογία. Από τη διερεύνηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, με βάση δεδομένα για πιέσεις έως 1 ατμόσφαιρα και για μεμονωμένα αέρια (N 2, CH 4 ) προτείνεται ως το πλέον κατάλληλο υλικό ο κλινοπτιλόλιθος και μάλιστα διάφορες ιοντοεναλλαγμένες μορφές του. Ο διαχωρισμός που επιτυγχάνεται με τον κλινοπτιλόλιθο βασίζεται σε διαφορές στη διάχυση των δύο μορίων στους μικροπόρους του υλικού, καθώς υπάρχει μία μικρή λειτουργική διαφορά στις διαμέτρους των δύο μορίων (3,8Å για το μεθάνιο και 3.64 Å για το άζωτο). Πρόσφατες έρευνες έχουν συσχετίσει τις επιδράσεις διαφόρων κατιόντων όσον αφορά το «φράξιμο» των καναλιών του κλινοπτιλόλιθου με τα χαρακτηριστικά προσρόφησης/διάχυσης. Για παράδειγμα οι ρυθμοί προσρόφησης αζώτου και μεθανίου ποικίλλουν σημαντικά λόγω της επίδρασης των διαφορετικών κατιόντων στο μπλοκάρισμα των καναλιών. Γενικότερα ο διαχωρισμός αερίων με κρυσταλλικά, μικροπορώδη προσροφητικά υλικά όπως ο ζεόλιθος, εξαρτάται από τρείς παράγοντες: τη δομή και τη σύσταση του πλέγματος, το είδος των κατιόντων και την καθαρότητα του ζεόλιθου. Διαφορετικές μορφές κατιόντων σε ένα δεδομένο ζεόλιθο μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές διαφορές στην επιλεκτική προσρόφηση ενός δεδομένου αερίου, λόγω τόσο της θέσης όσο και του μεγέθους των εναλλασσόμενων κατιόντων, που επηρεάζουν το τοπικό ηλεκτροστατικό πεδίο και την πόλωση των προσροφούμενων υλικών. Η αναβάθμιση και ο καθαρισμός του φυσικού αερίου αποτελεί μία υποσχόμενη εφαρμογή κινητικού διαχωρισμού για τον φυσικό κλινοπτιλόλιθο. Λόγω της πορώδους δομής του επιτρέπει σε μικρότερα μόρια όπως το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακα να διαχέονται ταχέως, ενώ εμποδίζει την διάχυση ελαφρώς μεγαλύτερων μορίων όπως το μεθάνιο. Η δυνατότητα της διαμόρφωσης του μεγέθους

14 13 του πόρου μέσω αντιδράσεων ιοντοεναλλαγής επεκτείνει το δυναμικό των εφαρμογών του ζεόλιθου-προσροφητή. Ωστόσο η χρήση του κλινοπτιλόλιθου για διαχωρισμούς αερίων και καθαρισμό του φυσικού αερίου σε βιομηχανική κλίμακα μπορεί να συναντήσει εμπόδια λόγω των διακυμάνσεων στην σύσταση του ορυκτού από διαφορετικές τοποθεσίες. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με κατάλληλο καθαρισμό και τροποποίηση του υλικού με αντιδράσεις ιοντοεναλλαγής [2]. Πιο συγκεκριμένα η κατεργασία του κλινοπτιλόλιθου με HCl απομακρύνει τα ανεπιθύμητα άλατα και τις άμορφες προσμίξεις που φράζουν τους πόρους του ζεόλιθου, επηρεάζοντας τη γεωμετρία των καναλιών, το άνοιγμα των πόρων και τον ολικό όγκο των πόρων του, κι έτσι διευρύνονται οι δυνατότητές του στον διαχωρισμό αερίων. Επιπλέον η τροποποίηση του υλικού, με την εισαγωγή στο πλέγμα εναλλάξιμων κατιόντων μέσω αντιδράσεων ιοντοεναλλαγής, επηρεάζει σημαντικά τις προσροφητικές του ιδιότητες ανάλογα με τον τύπο, τον αριθμό αλλά και την τοποθεσία των κατιόντων μέσα στην πορώδη κρυσταλλική δομή. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται η χρήση φυσικών ζεόλιθων, κυρίως χαμπαζίτη και κλινοπτιλόλιθου εδώ και 25 χρόνια για τον καθαρισμό φυσικού αερίου με υψηλή περιεκτικότητα σε CO 2, H 2 S και υγρασία [3]. Επίσης τα τελευταία 30 περίπου χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα μεγάλο ενδιαφέρον για την χρήση ενεργειακών πόρων που παλιότερα δεν θεωρούνταν ιδιαιτέρως κερδοφόροι. Για παράδειγμα, το 1975 μία πειραματική μονάδα μέτρησης στήθηκε στις ΗΠΑ με την προοπτική της ανάκτησης και του καθαρισμού αερίου ρεύματος (50% CΗ 4, 40% CO 2 ) που παραγόταν από αναερόβια αποσύνθεση οργανικών αποβλήτων. Το εν λόγω αέριο περνούσε μέσα από προσροφητές για την απομάκρυνση του νερού, του υδροθείου και των μερκαπτανών. Στη συνέχεια το εν μέρει καθαρισμένο αέριο κατεργαζόταν εκτενέστερα με προσρόφηση χρησιμοποιώντας μίγμα φυσικών ζεόλιθων (εριονίτη-χαμπαζίτη) για την απομάκρυνση του CO 2 [4]. Έχει ακόμη αναφερθεί ότι ο κλινοπτιλόλιθος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον διαχωρισμό μίγματος N 2 -CH 4 χρησιμοποιώντας την μέθοδο PSA. Βρέθηκε ότι η αποδοτικότητα αυτού του διαχωρισμού μπορεί να ελεγχθεί από τον πληθυσμό των κατιόντων στην επιφάνεια και ότι ένας τέτοιος διαχωρισμός είναι οικονομικά εφικτός για μικρές εγκαταστάσεις [5].

15 14 2. ΣΚΟΠΟΣ Το ζεολιθικό κοίτασμα από τo Kardjali στο νοτιοανατολικό τμήμα της Βουλγαρίας που εξετάζεται στην παρούσα εργασία αποτελεί κλινοπτιλόλιθο υψηλής καθαρότητας >90% με δυνατότητα χρήσης σε πολλές εφαρμογές. Η μελέτη εστιάζεται στην ανάπτυξη υψηλής εκλεκτικότητας και χαμηλού κόστους προσροφητικών υλικών, χρησιμοποιώντας τροποποιημένο κλινοπτιλόλιθο ως μοριακό κόσκινο σε διεργασίες PSA για την επίτευξη του διαχωρισμού Ν 2 /CH 4 και CO 2 /CH 4, με στόχο την οικονομικότερη κατεργασία και αναβάθμιση κοιτασμάτων φυσικού αερίου ή βιοαερίου. Δεδομένου ότι ο κλινοπτιλόλιθος αποτελεί φυσικό ζεόλιθο επομένως παρουσιάζει κάποιες διακυμάνσεις στη σύστασή του, το πρόβλημα αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με κατάλληλο καθαρισμό και τροποποίηση του υλικού. Γι αυτό το λόγο κρίθηκε σκόπιμο να γίνει αρχικά καθαρισμός του ορυκτού (όξινη κατεργασία), και στη συνέχεια τροποποίησή του μέσω αντιδράσεων ιοντοεναλλαγής με διάφορα μονοσθενή (Κ +, Νa +, NH 4 + ) και δισθενή κατιόντα (Ca 2+, Mg 2+ ), έτσι ώστε τόσο οι θερμοδυναμικές όσο και οι διαχυτικές ιδιότητες του υλικού προσρόφηση του Ν 2 και CO 2 και όχι του CH 4. να ευνοούν την Επιπλέον στην παρούσα εργασία επιχειρείται να διερευνηθεί με βάση βιβλιογραφικά κυρίως δεδομένα το κατά πόσο είναι σκόπιμη η χρήση του τροποποιημένου κλινοπτιλόλιθου ως προσροφητικό υλικό σε διεργασίες PSA από τεχνικοοικονομική άποψη σε σύγκριση με άλλα εμπορικά υλικά που χρησιμοποιούνται ήδη για τους διαχωρισμούς Ν 2 /CH 4 και CO 2 / CH 4.

16 15 ΜΕΡΟΣ Α: ΘΕΩΡΙΑ 3. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΗ Οι ζεόλιθοι αποτελούν μία μεγάλη ομάδα ένυδρων αργιλοπυριτικών ορυκτών των αλκαλίων και αλκαλικών γαιών με τρισδιάστατες κρυσταλλικές δομές. Χαρακτηρίζονται από την ικανότητα να αποβάλλουν και να προσλαμβάνουν το νερό και να ανταλλάσσουν τα συστατικά κατιόντα τους. Ανακαλύφθηκαν το 1756 από τον Σουηδό ορυκτολόγο Freiherr Axel Fredrick Cronstedt, στον οποίο αποδίδεται και η ονομασία τους. Ετυμολογικά η λέξη «ζεόλιθος» («zeolite») προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ζέω» και «λίθος», λόγω της ιδιάζουσας αναβράζουσας εμφάνισης του ορυκτού κατά την αποβολή νερού, όταν υφίσταται θέρμανση [6], [7]. Οι ζεόλιθοι είναι δευτερογενή υλικά που προήλθαν από εξαλλοίωση διαφόρων αργιλο-πυριτικών ορυκτών, όπως αστρίων και αστριοειδών, κάτω από την επίδραση υδροθερμικών φαινομένων. Ο σχηματισμός τους ευνοείται σε αλκαλικό περιβάλλον (ph>8), αφού η διαλυτότητα των πυριτικών αλάτων αυξάνει σε υψηλές τιμές ph, ενώ παράλληλα απαιτείται η άφθονη παρουσία ασβεστίου, νατρίου και καλίου που αποτελούν βασικά στοιχεία της δομής τους. Μάλιστα η συγκέντρωση των ιόντων Ca 2+, Na +, και Κ +, καθώς και των ιόντων Η + και του SiO 2 στα υδατικά διαλύματα είναι καθοριστικός παράγοντας του είδους του ζεόλιθου που θα σχηματιστεί. Η εξόρυξη και η εκμετάλλευση των φυσικών ζεόλιθων εντατικοποιήθηκαν σε παγκόσμια κλίμακα από τα τέλη της δεκαετίας του 50. Μέχρι τότε είχαν καταγραφεί περισσότερες από 2000 ζεολιθοφόρες περιοχές σε περισσότερες από 40 χώρες. Σήμερα έχει διαπιστωθεί ότι οι ζεόλιθοι αποτελούν τα πιο διαδεδομένα πυριτικά ορυκτά στα ιζηματογενή πετρώματα. Η αφθονία τους, η υψηλή περιεκτικότητα των αποθέσεων σε ορυκτό και η ανεύρεση εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων σε μικρό βάθος, προσέδωσαν στους φυσικούς ζεολίθους τεράστιο εμπορικό ενδιαφέρον, οδηγώντας στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στον τομέα των εφαρμογών τους. Αν και έχουν αναγνωριστεί σχεδόν 50 διαφορετικά είδη φυσικών ζεόλιθων και έχουν δημιουργηθεί περισσότερα από 100 είδη συνθετικών ζεόλιθων, το κοιτασματολογικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους ιζηματογενείς σχηματισμούς που περιέχουν τα είδη: κλινοπτιλόλιθο, μορντενίτη, ανάλκιμο, χαμπαζίτη, νατρόλιθο και φιλλιψίτη [8].

17 16 Τα περισσότερα σχετικά καθαρά αποθέματα ζεόλιθου βρίσκονται κοντά σε ηφαιστειογενείς περιοχές. Οι περισσότεροι γεωλόγοι συμφωνούν ότι υπάρχουν ακόμη αρκετά αποθέματα για να ανακαλυφθούν σε λιγότερο εξερευνημένες ηφαιστειογενείς περιοχές του κόσμου. Προκαταρκτικές γεωλογικές εξερευνήσεις στην Αιθιοπία έχουν δείξει ότι εκτεταμένα αποθέματα (αρκετά εκατομύρια τόννοι) σχετικά καθαρού ζεόλιθου υπάρχουν στην Κοιλάδα Rift της Ανατολικής Αφρικής. Άλλα ζεολιθικά αποθέματα είναι γνωστά από την Κένυα και την Τανζανία. Το 1927 ο Leonard περιέγραψε την πρώτη χρήση περιθλασιμετρίας ακτίνων Χ για την αναγνώριση στην σύνθεση ορυκτών. Οι πρώτες δομές ζεόλιθων προσδιορίστηκαν το 1930 από τους Taylor και Pauling. Το 1932 ο McBain καθιέρωσε τον όρο μοριακό κόσκινο για να καθορίσει πορώδη στερεά υλικά που δρουν ως κόσκινα σε μοριακή βάση. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 30 οι R. Barrer και J. Sameshima έκαναν εκτενή δουλειά στη σύνθεση των ζεόλιθων. Το 1948 ο Richard Barrer πρώτος συνέθεσε ένα συνθετικό ζεόλιθο. Περίπου στον ίδιο χρόνο, ο Milton κατασκεύασε το συνθετικό ζεόλιθο Α. Νέοι φυσικοί ζεόλιθοι ανακαλύπτονται ακόμη και νέοι συνθετικοί ζεόλιθοι εφευρίσκονται σε πολλά εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. Υπάρχουν πολυάριθμοι φυσικοί και συνθετικοί ζεόλιθοι, ο καθένας με μία μοναδική δομή. Τα μεγέθη των πόρων που διατίθενται βιομηχανικά κυμαίνονται από 3 Å μέχρι περίπου 8Å. Κάποια από τα εμπορικά υλικά (φυσικά και συνθετικά) είναι: Α, beta, μορντενίτης και ZSM-5 [9]. Η επιλογή των εφαρμογών για τις οποίες προορίζεται το κάθε είδος ζεόλιθου καθορίζεται από τις θεμελιώδεις φυσικο-χημικές του ιδιότητες, οι οποίες με τη σειρά τους σχετίζονται άμεσα με τη χαρακτηριστική κρυσταλλική του δομή και τη χημική του σύσταση.

18 17 4. ΑΓΟΡΑ ΖΕΟΛΙΘΩΝ Οι ζεόλιθοι σχηματίστηκαν από τις αρχαίες ροές ηφαιστειακής τέφρας που εγκαθίστανται στις γειτονικές θάλασσες και λίμνες. Λόγω της αρνητικά φορτισμένης δομής τους έλκουν και συγκρατούν πολλά θετικά φορτισμένα ιόντα, απορροφούν πολλούς περιβαλλοντικούς ρύπους, ενώ παράλληλα λειτουργούν και ως καταλύτες σε διάφορες διεργασίες. Το ανοικτό κρυσταλλικό τους πλέγμα και η πορώδης δομή καθιστά τους ζεόλιθους ικανούς να να προσροφούν πολλούς διαφορετικούς τύπους αερίων, υγρασία, ραδιοενεργά στοιχεία και πληθώρα άλλων υλικών. Τα κανάλια στη δομή των ζεόλιθων παρέχουν μία μεγάλη ειδική επιφάνεια, όπου μπορούν να λάβουν μέρος χημικές αντιδράσεις. Αυτή η μοναδική ομάδα φυσικών ορυκτών έχει σημαντικές βασικές φυσικοχημικές ιδιότητες και αναφέρονται συχνά ως «μοριακά κόσκινα». Αυτά τα μοναδικά χαρακτηριστικά παρέχουν σημαντικά οφέλη και πλεονεκτήματα στο δυναμικό της αγοράς (τεχνολογικά και οικονομικά) σε διάφορους τομείς μεταξύ των οποίων σε βιομηχανικές, γεωργικές, περιβαλλοντικές, πετρελαϊκές και εμπορικές αγορές. Η τρέχουσα αγορά των ζεόλιθων μπορεί να αναλυθεί σε τρεις ευδιάκριτες περιοχές: στους φυσικούς ζεόλιθους, στους συνθετικούς ζεόλιθους, και στα συνθετικά συστατικά απορρυπαντικών. Και οι τρεις αυτές αγορές αντιμετωπίζουν ευκαιρίες για επέκταση λόγω των περιβαλλοντικών εφαρμογών τους. Η παγκόσμια κατανάλωση φυσικών ζεόλιθων εκτιμάται σε 3.98 εκατομμύρια τόνους ετησίως (2001) με βάση την αναφερόμενη παραγωγή από κάποιες χώρες αλλά και βάσει εκτιμήσεων της παραγωγής δημοσιευμένων σε εμπορικά περιοδικά. Από αυτή την ποσότητα 2,6 εκατ. τόνοι κατανέμονται στην κινέζικη αγορά για το κτίσιμο της υποδομής τους (βιομηχανία τσιμέντου). Οι ζεόλιθοι χρησιμοποιούνται σε πολλά μέρη στον κόσμο αλλά είναι σχετικά καινούργιοι στην Βόρεια Αμερική. Στις ΗΠΑ η κατανάλωση των φυσικών ζεόλιθων είναι μικρότερη της παραγόμενης ποσότητας. Ενδεικτικά αναφέρεται βάσει πηγών των Γεωλογικών Ερευνών των ΗΠΑ, ότι το 1998 πωλήθηκαν μετρικοί τόνοι ζεόλιθου, ενώ η παραγωγή ανερχόταν σε μετρικούς τόνους. Η Ανατολική Ευρώπη (παραγωγή 2001: μετρικοί τόνοι), η Δυτική Ευρώπη (κατανάλωση 2001: μετρικοί τόνοι), η Αυστραλία και η Ασία είναι οι παγκόσμιοι ηγέτες στον εφοδιασμό της διαρκώς αυξανόμενης παγκόσμιας ζήτησης σε ζεόλιθο [10], [11].

19 18 Η αγορά αυτή αυξάνεται σε 4.58 εκατ. μετρικούς τόννους ετησίως το 2005, ενώ αναμένεται να αυξηθεί σε 5.5 εκατ. μετρικούς τόνους το Η κατανάλωση συνθετικών ζεόλιθων εκτιμάται σε 1.36 εκατ. μετρικούς τόνους το Το 2005 αυξάνεται σε 1.61 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως, ενώ αναμένεται να αυξηθεί σε 1.86 εκατ. μετρικούς τόνους το Επομένως η ολική κατανάλωση ζεόλιθων φτάνει μέσα στο 2005 σε 6.19 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως και αναμένεται σε 7.36 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως το Η αξία αυτής της αγοράς υπολογίζεται σε $2.52 δισεκατομμύρια για το 2005 και σε $2.94 δισεκατομμύρια δολάρια το 2010 [12], [13]. Όσον αφορά τις τιμές των φυσικών ζεόλιθων, αυτές ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την περιεκτικότητα σε ζεόλιθο και την κατεργασία. Οι αναφερόμενες τιμές είναι μόνο ενδεικτικές, ενώ οι ακριβείς τιμές εξαρτώνται από τους όρους του συμβολαίου μεταξύ του πωλητή και του αγοραστή. Οι μέσες τιμές για φυσικούς και συνθετικούς ζεόλιθους καθώς και για τις διάφορες εφαρμογές δίνονται στον πίνακα 4.1. Τύπος ζεόλιθου/εφαρμογές Φυσικοί ζεόλιθοι Βιομηχανική ή αγροτική χρήση Τιμή σε δολλάρια ανά μετρικό τόνο Κοκκώδη προϊόντα (κάτω των 40mesh) Αλεσμένο υλικό (-40 έως -325mesh) Άμμος κατοικιδίων, υδατοκαλλιέργειες 2001)[13] ή απομάκρυνση οσμών Συνθετικοί ζεόλιθοι Καταλύτες Καταλυτική πυροδιάσπαση Διάσπαση H/C 20,000-25,000 Αναμόρφωση 12,000-15,000 Αλκυλίωση Υδροκατεργασία Απορρυπαντικά Μοριακά κόσκινα Πίνακας 4.1 : Μέσες τιμές ζεόλιθων για διαφορετικές εφαρμογές (στοιχεία

20 19 Χαρακτηριστικά αναφέρονται οι εκτιμήσεις της παραγωγής σε συγκεκριμένες χώρες που διαθέτουν υψηλά αποθέματα ζεόλιθου: Κίνα 2,6 εκατ. τόννοι, Κούβα τόννοι, Ιαπωνία τόννοι, ΗΠΑ τόννοι, Ουγγαρία τόννοι, Σλοβακία τόννοι, Γεωργία τόννοι, Νέα Ζηλανδία τόννοι, Ελλάδα τόννοι, Καναδάς, Ιταλία και άλλες δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης από τόννους, Αυστραλία τόννοι, Βουλγαρία 2000 τόννοι και Νότια Αφρική τόννοι. Μικρά ποσά φυσικών ζεόλιθων παράγονται επίσης στην Αργεντινή, την Γερμανία και την Ινδονησία (Πίν. 4.2) [11]. ΧΩΡΑ Κίνα Κούβα Ιαπωνία Η.Π.Α. Ουγγαρία Σλοβακία Γεωργία Ελλάδα ΕΤΗΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 2.5 εκατ. Τον χιλ. τον χιλ. τον. 36 χιλ. τον χιλ. τον. 9 χιλ. τον. 6 χιλ. τον 4-5 χιλ. τον. Ν. Ζηλανδία 5 χιλ. τον. Βουλγαρία 2 χιλ. τον. Β. Αφρική 1-2 χιλ. τον. Άλλες χώρες * 4 χιλ. τον. Πίνακας 4.2: Παγκόσμια παραγωγή(στοιχεία 2001)[11] * Αυστραλία, Καναδάς και Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης Η αγορά των ζεόλιθων στις ΗΠΑ - η μεγαλύτερη εκ των οποίων αφορά την κατεργασία υδατικών αποβλήτων, συστατικά απορρυπαντικών και παραγωγή καταλυτών - διευρύνεται διαρκώς καθώς νέες εφαρμογές αναπτύσσονται. Πεδία αυξανόμενου ενδιαφέροντος αποτελούν οι περιβαλλοντικοί καθαρισμοί βαρέων μετάλλων και ραδιοενεργών υλικών αλλά και το υψηλής τεχνολογίας πεδίο της κατάλυσης σε πετροχημικές και διυλιστικές διεργασίες.

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΤΥΠΟΥ ZSM-5 ΑΠΟ ΤΕΦΡΑ ΦΛΟΙΩΝ ΡΥΖΙΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΟΥΡΝΟΥ ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2 Το διοξείδιο του πυριτίου εμφανίζεται ως άμορφο και ως κρυσταλλικό. Ο χαλαζίας είναι η πιο σημαντική κρυσταλλική μορφή του διοξειδίου του πυριτίου. Παρασκευάζεται σύμφωνα με την αντίδραση: SiO 2 +Na 2

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση ζεόλιθων στην αποκατάσταση ποιοτικών παραμέτρων του εδάφους Εφαρμογή στο έργο

Χρήση ζεόλιθων στην αποκατάσταση ποιοτικών παραμέτρων του εδάφους Εφαρμογή στο έργο Χρήση ζεόλιθων στην αποκατάσταση ποιοτικών παραμέτρων του εδάφους Εφαρμογή στο έργο LIFE "Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός.

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 11.1. Ποια είδη χημικών δεσμών γνωρίζετε; Υπάρχουν δύο βασικά είδη χημικών δεσμών: ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός και ο ομοιοπολικός

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ Εξεταστική επιτροπή: Αναπληρωτής καθηγητής Β. Περδικατσης Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 14 Ιουνίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α... 1 Α1. Β... 1 Α2. Γ... 1 Α3. Δ... 1 Α4. Α... 1 Α5. Α....

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΕΛΒΙΟ Α.Ε. Συστηµάτων Παραγωγής Υδρογόνου και Ενέργειας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ Θ. Χαλκίδης,. Λυγούρας, Ξ. Βερύκιος 2 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός

Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός Η χρήση ατμού είναι ευρέως διαδεδομένη σχεδόν σε όλη την βιομηχανία. Ο ατμός μεταφέρει μεγάλη ποσότητα ενέργειας με την μορφή θερμότητας και χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία για την επιτάχυνση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Ουσίες UVCB Gabriele CHRIST http://echa.europa.eu 1 Ουσίες UVCB Άγνωστης (U) ή Ασταθούς σύνθεσης (V) Προϊόντα πολύπλοκων αντιδράσεων (C) ή Βιολογικά υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ 92% των ορυκτών του φλοιού της γης είναι πυριτικά 39% 12% 12% 11% 5% 5% 5% 3% 8% Πλαγιόκλαστα Αλκαλικοί άστριοι Χαλαζίας Πυρόξενοι Αμφίβολοι Μαρμαρυγίες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Μάθημα 10 ο Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Σχέση σειράς συμπλήρωσης τροχιακών και ΠΠ Μνημονικός κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα