Χημικά. Χρονικά. Η Διοικούσα επιτροπή της Ε.Ε.Χ. Περιφερειακά τμήματα της Ε.Ε.Χ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χημικά. Χρονικά. Η Διοικούσα επιτροπή της Ε.Ε.Χ. Περιφερειακά τμήματα της Ε.Ε.Χ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ"

Transcript

1

2 Χημικά ΤΕΥΧΟΣ - ΜΑΪΟΣ 2012 ΕΠIΣHMO OPΓANO THΣ ENΩΣHΣ ΕΛΛHNΩN ΧHMIKΩN Χρονικά Ν.Π.Δ.Δ., Κάνιγγος 27, Αθήνα, Τηλ.: Fax: (Γραμματεία: M. Kαλλιάνη) - E.E.X.: - X.X.: Η Διοικούσα επιτροπή της Ε.Ε.Χ. Αρβανίτης Γ. (Πρόεδρος) Κοΐνης Σπ. (Α Αντιπρόεδρος), Παπαδόπουλος Αθ. (Β Αντιπρόεδρος) Μακρυπούλιας Φ. (Γεν. Γραμματέας), Λάμπη Ευγ. (Ειδ. Γραμματέας) Βαφειάδης Ιω. (Ταμίας), Αγαπαλίδης Δαμ., Σιταράς Ιω., Κακάτσου Π., Πάγκαλος Ν., Μπότσης Π. (Σύμβουλοι) Περιφερειακά τμήματα της Ε.Ε.Χ. Αττικής και Κυκλάδων (Πρόεδρος: Κ. Δοντάς) Κάνιγγος 27, Αθήνα, τηλ.: , Fax: , Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας (Πρόεδρος: Α. Παπαδόπουλος) Αριστοτέλους 6, Θεσσαλονίκη, τηλ. και fax: , Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας (Πρόεδρος: Κ. Κολλιόπουλος) Mαιζώνος 211 και Tριών Nαυάρχων, Πάτρα, τηλ.: , Κρήτης (Πρόεδρος: A. Kουβαράκης) Eπιμενίδου 19, Ηράκλειο, T.Θ. 1335, τηλ. και fax: , Θεσσαλίας (Πρόεδρος: Α. Κανλής) Σκενδεράνη 2, Βόλος, τηλ. και fax: , Ηπείρου - Κερκύρας - Λευκάδας (Πρόεδρος: Κ. Σκομπρίδης) Χαρ. Τρικούπη 6, Ιωάννινα, τηλ. και fax: , Αν. Στερεάς Ελλάδας - Εύβοιας - Ευρυτανίας (Πρόεδρος: Γ. Γούλα) Λεβαδίτου 2, Λαμία, κιν. τηλ.: , Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (Πρόεδρος: Π. Καραμανίδης) Μάρκου Μπότσαρη 7, Αλεξανδρούπολη , Τ.Θ. 259 τηλ. και fax: , , Βορείου Αιγαίου (Πρόεδρος: Ηλ. Πολυχνιάτης) Ηλία Βενέζη 1, Μυτιλήνη, τηλ. και fax: Νοτίου Αιγαίου (Πρόεδρος: Παν. Παππάς) Κλ. Πέππερ 1, Ρόδος, τηλ. & fax: , Κιν.: , Ιδιοκτήτης: Ένωση Ελλήνων Χημικών Εκδότης: O Πρόεδρος της Ε.Ε.Χ. Γεώργιος Aρβανίτης Αρχισυντάκτρια: Oριάνα Λανίτου Aναπληρωτής Αρχισυντάκτης: Δημήτριος Xηνιάδης Μέλη Συντακτικής Επιτροπής: N. Γραίκας, Eλ. Mπαλωμένου, K. Mαραγκού, Ά. Bογιατζή, N. Παπανικολάου Εκπρόσωπος της Δ.Ε. της Ε.Ε.Χ. στη Συντακτική Επιτροπή: Φώτης Mακρυπούλιας Βοηθός Έκδοσης (Επιμέλεια Ύλης): Κωνσταντίνα Τσιμπογιάννη Τιμή Τεύχους: 3 Συνδρομές: Βιομηχανίες - Οργανισμοί: 74 - Ιδιώτες: 50, Φοιτητές: 15 Συνδρομή Εξωτερικού: $120 Σχεδίαση - Παραγωγή Έκδοσης: Adjust Lane Αγίας Βαρβάρας 35, Κ. Χαλάνδρι & ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Σημείωμα του Eκδότη Eιδήσεις 3 Αερογραφίτης: Το ελαφρύτερο υλικό 3 Επαναξιολόγηση της επικινδυνότητας των καυσαερίων των πετρελαιοκινητήρων Επικαιρότητα 4 Διαγωνισμός παρασκευής σαπουνιού για μαθητές της Α Λυκείου 6 Απολογισμός Διεπιστημονικού Συνεδρίου 13ο Συνέδριο Ιατρικής Χημείας Βιβλιοπαρουσίαση 8 Ευαγγέλου Σπανδάγου - Η Χυμεία στην Αρχαία Ελλάδα Ενημέρωση 10 Φαινόμενο Mpemba ή γιατί το νερό που βράζει παγώνει ταχύτερα από το κρύο νερό του ψυγείου 11 26ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας Άρθρα 14 Γονεϊκή συμμετοχή και πρόοδος του μαθητή στο σχολείο: Η αίσθηση επάρκειας των γονέων ως αρχικός παράγοντας συμμετοχής Μπλούνα Μαρία, Μπατζιάκας Γιώργος, Κυπαρισσάκος Δημήτρης, Τζουνοπούλου Γιώτα 26 Αποφάσεις Δ.Ε. / Ε.Ε.Χ.

3 > ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Ένας από τους πρωταρχικούς και διακηρυγμένους στόχους μας είναι η «Αποκατάσταση και αναβάθμιση του ρόλου και της αξίας του μαθήματος της Χημείας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση». Διαρκής επιδίωξή μας ήταν και είναι η αποκατάσταση του ρόλου της Χημείας στην εκπαιδευτική διαδικασία, τόσο στο πρόγραμμα του Νέου Σχολείου όσο και στο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ώστε το μάθημα της Χημείας να έχει τη βαρύτητα που αντιστοιχεί στον επιστημονικό, οικονομικό, τεχνολογικό, περιβαλλοντικό, αλλά και κοινωνικό ρόλο της. Όταν ανακοινώθηκε το 2011 η πρόταση του Υπουργείου Παιδείας για το Νέο Λύκειο μελετήθηκε σχολαστικά από εξειδικευμένα στελέχη μας και αξιολογήθηκε: «ότι βρίσκεται στην κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού Συστήματος και της ενίσχυσης του κύρους και της κοινωνικής αποτελεσματικότητας του Λυκείου, χωρίς να παραγνωρίζει το γεγονός ότι στην πρόταση υπάρχουν στοιχεία που πρέπει να διασαφηνιστούν». Το διάστημα που ακολούθησε, αναμένοντας για την εφαρμογή της νέας δομής του Σχολείου από το Υπουργείο Παιδείας, η Ε.Ε.Χ. σε συνεργασία με τους άλλους επιστημονικούς κλάδους των Φυσικών Επιστημών, συνέχισε να επεξεργάζεται και να συνεισφέρει με ολοκληρωμένες και εποικοδομητικές προτάσεις. Όμως οι αλλεπάλληλες αλλαγές στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας φαίνεται ότι επηρέασαν δυσμενώς την πορεία υλοποίησης των αλλαγών στο Νέο Λύκειο με αποτέλεσμα να μην έχει κατατεθεί, μέχρι σήμερα, προς ψήφιση το νομοσχέδιο για τη Β/θμια Εκπαίδευση. Επιπλέον, με την υπ αριθμ. Πρωτ.36799/Γ2/ /ΥΠΔΒΜΘ Απόφαση (ΦΕΚ 1163 Β, 10 Απριλίου 2012) αλλάζει το Πρόγραμμα Σπουδών της Β Λυκείου από την επόμενη σχολική χρονιά ( ). Ανάμεσα στις αλλαγές είναι και η κατάργηση των παρακάτω μαθημάτων επιλογής που άπτονται των Φυσικών Επιστημών. 1) «Χημεία» 2) «Βιολογία» 3) «Αρχές Περιβαλλοντικών Επιστημών» Συνεχίζοντας την πρωτοβουλία για ενιαία δράση σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος η Ένωση Ελλήνων Φυσικών (Ε.Ε.Φ.), η Ένωση Ελλήνων Χημικών (Ε.Ε.Χ.), η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (Π.Ε.Β.), η Ένωση Εκπαιδευτικών Γεωλογίας (Ε.Ε.Γ.) και η Ένωση Πτυχιούχων Περιβαλλοντολόγων Ελλάδας (Ε.Π.Π.Ε.), καταθέσαμε εγγράφως τις κοινές απόψεις μας στο ΥΠΔΒΜΘ. Οι πέντε Επιστημονικές Ενώσεις, οι οποίες εκπροσωπούν δεκάδες χιλιάδες επιστημόνων και εκπαιδευτικών, διαπιστώνουν ότι: «η απόφαση αυτή είναι εσφαλμένη και πρέπει να επανεκτιμηθεί, για τους ακόλουθους λόγους: α) Πρόκειται για μαθήματα σχετικά υψηλού ενδιαφέροντος που συχνά επιλέγονταν από τους μαθητές τα προηγούμενα έτη. β) Η κατάργησή τους, μολονότι είναι μαθήματα επιλογής και όχι γενικής παιδείας, πλήττει την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των μαθητών/μαθητριών καθώς και τον γενικότερο εγγραμματισμό τους στις Φυσικές Επιστήμες στενεύοντας τους επαγγελματικούς ορίζοντές τους. γ) Δεν εξηγήθηκε ποτέ ποια λογική υπήρχε πίσω από την κατάργηση των συγκεκριμένων μαθημάτων και τη διατήρηση άλλων ή την εισαγωγή νέων.» Επισημαίνουμε ότι: «η κατάργηση αυτή είναι λανθασμένη στη σημερινή συγκυρία που το περιβάλλον υποβαθμίζεται σε όλο τον πλανήτη, που η κλιματική αλλαγή κλιμακώνεται επικίνδυνα που η γνώση για τις Φυσικές Επιστήμες και την Τεχνολογία ενδυναμώνει τους μελλοντικούς πολίτες μας να συμμετέχουν σε δημόσιες αποφάσεις για θέματα όπως το νερό, τα τρόφιμα, η παραγωγή ενέργειας, ο έλεγχος-θεραπεία των ασθενειών, η προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες κλπ.» Καταλήγουμε στην κοινή επιστολή προτείνοντας ότι : «Επειδή το τροποποιημένο αυτό ωρολόγιο πρόγραμμα θα εφαρμοστεί από την επόμενη σχολική χρονιά, θεωρούμε ότι υπάρχει χρόνος για να επανέλθει το εν λόγω μάθημα, στα μαθήματα επιλογής και σας ζητούμε να πράξετε τα δέοντα, ώστε και την επόμενη σχολική χρονιά οι μαθητές και οι μαθήτριες Β τάξης Λυκείου να έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν κάποια από τα μαθήματα «Αρχές Περιβαλλοντικών Επιστημών», «Βιολογία» και «Χημεία»». Όμως οι εξελίξεις στα εκπαιδευτικά ζητήματα δεν τελειώνουν εδώ. Μια νέα πρόκληση είναι ήδη μπροστά μας. Στις πρόσφατες τοποθετήσεις εκπαιδευτικών, επιχειρήθηκε η τοποθέτηση Μηχανικού του κλάδου ΠΕ12.08 (Χημικοί Μηχανικοί) σε κενή οργανική θέση της Γενικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που αντιστοιχούσε στον κλάδο ΠΕ04.02 (Χημικοί). Η σαφής βελτίωση του τρόπου λειτουργίας του Τμήματος Παιδείας & Χημικής Εκπαίδευσης της Ε.Ε.Χ., μας έδωσε τη δυνατότητα έγκαιρης ενημέρωσης και αντίδρασης. ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <1

4 > ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ Συγκεκριμένα διαμαρτυρηθήκαμε εγγράφως καθώς «η γενίκευση της πρακτικής αυτής εκτός από ότι είναι δυσμενής για τον κλάδο ΠΕ04, θα υποσκάψει μάλλον παρά θα βελτιώσει τη λειτουργία των σχολικών μονάδων της Γενικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όπως αναλύουμε παρακάτω: α) Σύμφωνα με την εγκύκλιο ανάθεσης μαθημάτων στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (118842/Γ2/ΦΕΚΒ /1984/ , ΑΝΑ- ΘΕΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ), στα γενικά μαθήματα Χημείας σε Γυμνάσια και Γενικά Λύκεια οι δύο ειδικότητες έχουν ισότιμη Α ανάθεση (παρόλο που από το πρόγραμμα σπουδών υπερέχουν οι Χημικοί), ενώ στα μαθήματα Χημείας στα ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ οι Χημικοί Μηχανικοί έχουν συνήθως υψηλότερη ανάθεση, όπως στα μαθήματα: Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας (Ποιοτική και Ποσοτική Ανάλυση), Στοιχεία Βιοχημείας, Περιβαλλοντική Χημεία, Χημική Τεχνολογία Ι, Χημική Τεχνολογία ΙΙ, κ.α., χωρίς πάντα να είναι ξεκάθαρο ότι στα μαθήματα αυτά με βάση το πρόγραμμα σπουδών υπερέχουν των Χημικών. Η διάκριση αυτή φαίνεται να είναι αποτέλεσμα μεροληπτικής θεώρησης των σπουδών/προσόντων των δύο ειδικοτήτων. Αν σε αυτό προστεθεί και η πρακτική των τοποθετήσεων εκπαιδευτικών του κλάδου των Μηχανικών (ΠE12.08) σε οργανικές θέσεις του κλάδου των Χημικών (ΠΕ04.02) θα σημειωθεί, σε βάθος χρόνου, μετακίνηση τους από την Τεχνολογική στη Γενική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παράλληλα τα κενά που θα δημιουργούνται στην Τεχνολογική Εκπαίδευση εξαιτίας της μετακίνησης αυτής θα καλύπτονται από Μηχανικούς δεδομένης της προτεραιότητας που έχουν οι ΠΕ12.08 στις αναθέσεις μαθημάτων στην Τεχνολογική Εκπαίδευση, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση των οργανικών θέσεων του κλάδου ΠΕ04 και την αύξηση των οργανικών θέσεων του κλάδου ΠΕ12 (ΠΕ12.08) στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Όμως, σύμφωνα με το Νόμο 1566/ΦΕΚ.Α/167/ και ειδικότερα στο άρθρο 14 παράγραφος 6 για τη μεταφορά οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών από κλάδο σε κλάδο απαιτείται προεδρικό διάταγμα, που απ όσο γνωρίζουμε δεν υπάρχει. β) Οι εκπαιδευτικοί της ειδικότητας ΠΕ12.08 δεν έχουν ως Β Ανάθεση βασικά μαθήματα της Γενικής Εκπαίδευσης, τα οποία όμως έχουν οι εκπαιδευτικοί του κλάδου ΠΕ04.02 όπως Μαθηματικά Γυμνασίου, Γεωγραφία, Φυσική, Βιολογία, με αποτέλεσμα παρόλη την τοποθέτηση τους σε ένα σχολείο ενδεχομένως να απαιτείται να διατεθεί στο σχολείο και άλλος εκπαιδευτικός για την κάλυψη των μαθημάτων Β Ανάθεσης. Η συνεχής εναλλαγή του προσωπικού δεν φαίνεται να λειτουργεί προς τη διαμόρφωση ενός σταθερού παιδαγωγικού περιβάλλοντος σε μια σχολική μονάδα. γ) Δεδομένου ότι οι οργανικές θέσεις έχουν νομοθετηθεί ενιαία - κατά Κλάδο και Ειδικότητα, με την Ειδικότητα των μηχανικών ΠΕ12 να καλύπτει ανάγκες της Τεχνολογικής συνιστώσας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και με την ειδικότητα των ΠΕ04 να καλύπτει τις ανάγκες της Γενικής συνιστώσας της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Ν.1566/1985), η πρακτική της διείσδυσης των Μηχανικών στη Γενική Εκπαίδευση με όρους μεταφοράς οργανικών θέσεων από κλάδο σε κλάδο δεν είναι σαφές πως υπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των ελλήνων μαθητών. Καταλήγοντας ζητήσαμε να μας ενημερώσει το Υπουργείο Παιδείας, εγγράφως, επιφυλασσόμενοι για την άσκηση παντός νόμιμου δικαιώματος μας σύμφωνα με τις αρμοδιότητες μας, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 2 του Ν. 1804/88 : αν η τρόπον τινά μετακίνηση Μηχανικών της ειδικότητας ΠΕ12.08 σε κενούμενες οργανικές θέσεις του κλάδου των Φυσικών Επιστημών της ειδικότητας ΠΕ04.02 είναι σύννομη και με βάση ποιες διατάξεις αν η υπάρχουσα διαφοροποίηση στις αναθέσεις υπέρ της ειδικότητας ΠΕ12.08 και σε βάρος της ειδικότητας ΠΕ04.02 είναι αποτέλεσμα μελετημένης απόφασης εκ μέρους του υπουργείου και σε ποια διαφορικά στοιχεία του προγράμματος Σπουδών των δύο Τμημάτων (Χημικών Μηχανικών και Χημικών) έχει στηριχθεί. αν η πρακτική διείσδυσης Μηχανικών ΠΕ12.08 σε θέσεις ΠΕ04.02 στη Γενική Εκπαίδευση υπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες των ελλήνων μαθητών της Γενικής Εκπαίδευσης και με ποιο τρόπο. Τέλος, να υπενθυμίσουμε ότι παρά τις συνεχείς και πολυετείς προσπάθειες της Ε.Ε.Χ., συνεχίζεται η εισαγωγή μαθητών σε σχολές ΑΕΙ και ΤΕΙ που έχουν ως προαπαιτούμενο μάθημα τη Χημεία, μέσω της Τεχνολογικής κατεύθυνσης, χωρίς οι μαθητές αυτοί να έχουν διδαχθεί βασικές γνώσεις Χημείας, γεγονός που προκαλεί προβλήματα τόσο στη λειτουργία αυτών των σχολών όσο και στους φοιτητές οι οποίοι αδυνατούν να παρακολουθήσουν τα σχετικά μαθήματα. 2> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

5 > ΕΙΔΗΣΕΙΣ Αερογραφίτης: Το ελαφρύτερο υλικό Ο αερογραφίτης (aerographite) είναι ένα συνθετικό αφρώδες υλικό που αποτελείται από ένα πορώδες διασυνδεδεμένο δίκτυο σωληναρίων άνθρακα. Με πυκνότητα 0,18 mg/cm 3 περίπου, φέρεται να είναι το ελαφρύτερο μέχρι σήμερα δομικό υλικό. Αναπτύχθηκε από μια ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου του Κιέλου στη Γερμανία. Ο αερογραφίτης είναι εξαιρετικά πορώδης και σε μεγάλη κλίμακα θα έμοιαζε με ένα μαύρο σφουγγάρι. Πριν από τον αερογραφίτη το ρεκόρ κατείχαν το aerogel (το χρησιμοποίησε η NASA για να συλλέξει σκόνη από έναν κομήτη) με πυκνότητα 1 mg/cm 3 (δηλαδή 99,9% κενός χώρος) και έπειτα o μεταλλικός αφρός (metallic microlattice) με πυκνότητα 0,9 mg/cm 3. Σε ό,τι αφορά τις ιδιότητες του, ο αερογραφίτης μπορεί να συμπιεστεί κατά περίπου φορές και να επανέλθει στο αρχικό μέγεθός του, αντέχει 35 φορές μεγαλύτερο βάρος από το aerogel, ενώ είναι ηλεκτρικά αγώγιμος και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε εξαιρετικά λεπτές και ελαφριές μπαταρίες. Πηγή: / adma /abstract Για τη Συντακτική Επιτροπή / Ν. Γραίκας Επαναξιολόγηση της επικινδυνότητας των καυσαερίων των πετρελαιοκινητήρων Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προειδοποιεί ότι τα καυσαέρια από τους πετρελαιοκινητήρες των οχημάτων είναι καρκινογόνα, απόφαση που τα καθιστά εξίσου επικίνδυνα για την υγεία με το παθητικό κάπνισμα, τον αμίαντο, το αρσενικό και την υπεριώδη ακτινοβολία. Μελετώντας πολλές παλαιότερες εκθέσεις, οι ειδικοί του Διεθνούς Οργανισμού Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC), ανακοίνωσαν ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις (sufficient evidence) για τη σχέση των καυσαερίων πετρελαιοκινητήρων με την εμφάνιση καρκίνου των πνευμόνων και περιορισμένες αποδείξεις (limited evidence) για τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στην ουροδόχο κύστη. Oσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση τόσο μεγαλύτερος είναι και ο κίνδυνος. Οι επιστήμονες του IARC καλούν τον πληθυσμό να προσπαθήσει να περιορίσει την έκθεσή του σε αυτά. Την αντίδραση της βιομηχανίας αυτοκινήτων παγκοσμίως προκάλεσαν οι ανακοινώσεις του IARC. Ο εκπρόσωπος της Ένωσης Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων δήλωσε αιφνιδιασμένος, παρά το γεγονός ότι συμβουλευτική ομάδα του οργανισμού ζητούσε αρκετά χρόνια την επαναξιολόγηση των καυσαερίων από τους πετρελαιοκινητήρες και την ανάλυση των δεδομένων που υπάρχουν για τις επιδράσεις τους στην υγεία των ανθρώπων. Η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να θεωρεί τα καυσαέρια πετρελαιοκινητήρων «πιθανώς καρκινογόνα», με την αιτιολογία, ότι οι νέοι κινητήρες παράγουν λιγότερα αέρια και πως πρέπει να γίνουν περισσότερες μελέτες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Σε ό,τι αφορά τα καυσαέρια από τα βενζινοκίνητα οχήματα, ο IARC τα χαρακτηρίζει «πιθανώς καρκινογόνα για τους ανθρώπους», κατηγορία στην οποία τα έχει εντάξει από το Πηγή: Για τη Συντακτική Επιτροπή / Ν. Γραίκας ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <3

6 > ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ Διαγωνισμός παρασκευής σαπουνιού για μαθητές της Α Λυκείου Το Σάββατο 12 Μαϊου πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Χανίων ο μαθητικός διαγωνισμός παρασκευής σαπουνιού. Ο διαγωνισμός συνδιοργανώθηκε από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης Χανίων (ΕΚΦΕ) και την ΕΕΧ (Π.Τ.Κρήτης). Συμμετείχαν 8 Λύκεια των Χανίων με τις αντίστοιχες ομάδες τους. Οι μεγάλοι μονομάχοι ήταν 1. Λύκειο Χώρας Σφακίων ΟΜΑΔΑ ΟΙ ΣΦΑΚΙΑΝΟΙ 2. Λύκειο Παλαιόχωρας ΟΜΑΔΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΘΑΡΑ ΧΕΡΙΑ 3. Λύκειο Βάμου ΟΜΑΔΑ ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΜΟ 4. Εκκλησιαστικό Λύκειο ΟΜΑΔΑ ΟΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΟΙ 5. 3ο Λύκειο Χανίων ΟΜΑΔΑ ΣΑΠΟΥΝΟΠΕΡΑ 6. 4ο Λύκειο Χανίων ΟΜΑΔΑ ΟΙ ΑΣΥΝΑΓΩΝΙΣΤΟΙ 7. ΕΠΑΛ Ακρωτηρίου ΟΜΑΔΑ SOAP MASTERS 8. EΠΑΛ Ελ. Βενιζέλου ΟΜΑΔΑ ΤΑ ΣΑΠΟΥΝΟΠΑΙΔΑ Σκοπός του διαγωνισμού ήταν η ευαισθητοποίηση των μαθητών για την παραδοσιακή κατασκευή σαπουνιού, η ανάδειξη της χρησιμότητας της επιστήμης της Χημείας για την καθημερινή φροντίδα και βελτίωση της ζωής μας, η τόνωση του ενδιαφέροντος των μαθητών για την Χημεία, η σύνδεση του σχολικού γίγνεσθαι με την καθημερινή ζωή. Η ανάδειξη των δεξιοτήτων και των δυνατοτήτων των μαθητών μας, να συνεργάζονται, να αναζητούν και να εφαρμόζουν εργαστηριακές τεχνικές, συνδέοντάς τις με τη δημιουργία παραδοσιακών προϊόντων καθημερινής χρήσης. Σκοπός επίσης του διαγωνισμού ήταν η συνεργασία με πολιτιστικούς συλλόγους, φορείς, αλλά και μεμονωμένα άτομα που ασχολούνται με παραδοσιακές τεχνικές παρασκευής σαπουνιού, στηρίζουν τις παραδόσεις και τους οικολογικούς τρόπους διαχείρισης των οικιακών αποβλήτων. Να αναδειχτεί η συνεργασία του σχολείου με την κοινωνία ως αναπόσπαστο κομμάτι της και να «ανοιχτούν» οι μαθητές μας σ αυτήν. Ο Διαγωνισμός ξεκίνησε στις 9.30 με τις ομάδες να παίρνουν τον αντίστοιχο φάκελό τους και να καταλαμβάνουν τους πάγκους εργασίας τους. Τους δόθηκαν τα απαραίτητα όργανα-συσκευές, κοινό λάδι και ΝαΟΗ, ενώ τα άλλα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν τα κρατούσε η κάθε ομάδα. Το κάθε σχολείο είχε την δική του συνταγή. Όλες οι ομάδες ήταν προετοιμασμένες και εκτέλεσαν τελετουργικά τη διαδικασία. Μικροπροβλήματα είχαν με το πήξιμο (σαπωνοποίηση) δυο ομάδες αλλά στο τέλος υπερβάλλοντας εαυτούς στο παραδοσιακό ανακάτεμα (με το χέρι) τα κατάφεραν. Τα παιδιά αλλά και όλοι μας, οργανωτική επιτροπή συνοδοί υπεύθυνοι καθηγητές, ευχαριστηθήκαμε τη διαδικασία αυτή. Ανταλλάξαμε απόψεις για την παρασκευή του σαπουνιού, τα αρώματα και τα χρώματα, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, τεχνικές και μεθόδους. Στο τέλος τοποθετήθηκε σε καλούπια το σαπούνι, που παρασκευάστηκε και φυλάχτηκε σε ειδικό χώρο, αφήνοντάς το να «ωριμάσει». Μετά από μερικές μέρες θα βγει από τα καλούπια από τους συναδέλφους του ΕΚΦΕ σύμφωνα με τις οδηγίες των παρασκευαστών και θα αφεθεί να ολοκληρωθεί η σαπωνοποίηση όλο το καλοκαίρι. 4> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

7 Τα παιδιά αλλά και όλοι μας, οργανωτική επιτροπή συνοδοί υπεύθυνοι καθηγητές, ευχαριστηθήκαμε τη διαδικασία αυτή. Ανταλλάξαμε απόψεις για την παρασκευή του σαπουνιού, τα αρώματα και τα χρώματα, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, τεχνικές και μεθόδους. Η κριτική επιτροπή θα κρίνει τις παρασκευές το Σεπτέμβριο και θα ανακοινώσει τα αποτελέσματα, ενώ σε ειδική εκδήλωση θα γίνουν οι απονομές. Οι 3 καλύτερες παρασκευές θα βραβευτούν κατά σειρά, η πρώτη με χημικά αντιδραστήρια 150 ευρώ, η δεύτερη με 100 ευρώ και η Τρίτη με 50 ευρώ. Χορηγός μας είναι η ΕΕΧ. Θέλοντας να ενισχύσει με κάθε τρόπο την πειραματική διδασκαλία στα σχολεία μας. Όλοι οι συμμετέχοντες θα πάρουν βεβαιώσεις συμμετοχής και μικρά αναμνηστικά δώρα. Επίσης θα ξεναγηθούν στο Μουσείο Χημείας Χανίων. Κλείνοντας την αναφορά μας στο διαγωνισμό παρασκευής σαπουνιού θέλουμε να τονίσουμε ότι με τον τρόπο αυτό η κατάκτηση της γνώσης γίνεται ευχάριστη και ουσιαστική με το μοναδικό τρόπο που τα ΕΚΦΕ εξασφαλίζουν, τα ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ με ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες ξεφεύγοντας από το «κλειστό» σχολείο και δίνοντας μια διαφορετική νότα και διάσταση στο εκπαιδευτικό μας έργο. Επίσης θερμά ευχαριστούμε την ΕΕΧ για τη χορηγία και τη στήριξή της. Ο Υπεύθυνος του ΕΚΦΕ Χανίων Δ. Μαρκογιαννάκης Χημικός ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <5

8 > ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη 9 Μαΐου 2012 οι εργασίες του 13ου Συνεδρίου Ιατρικής Χημείας στην κατάμεστη κεντρική αίθουσα του Συνεδριακού και Πολιτιστικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Πατρών. Το συνέδριο οργανώθηκε από το Διατμηματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ιατρική Χημεία: Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Φαρμακευτικών Προϊόντων των Τμημάτων Χημείας, Φαρμακευτικής, Ιατρικής σε συνδιοργάνωση με το 1ο FP7-SEE-DRUG Workshop με κεντρικούς ομιλητές τους Κλεομένη Μπάρλο, Δημήτρη Νανόπουλο, Ruth Padel. Απολογισμός Διεπιστημονικού Συνεδρίου 13ο Συνέδριο Ιατρικής Χημείας 9-10 Μαΐου 2012 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών Κεντρικοί Ομιλητές: Κλεομένης Μπάρλος, Δημήτρης Νανόπουλος, Ruth Padel Το διεπιστημονικό συνέδριο χαιρέτισαν ο Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, κ. Δημήτρης Καλπαξής, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Πατρέων κ. Κωνσταντίνος Μπουρδούλης, οι Πρόεδροι των Τμημάτων Χημείας, Φαρμακευτικής, Φιλοσοφίας, Φιλολογίας, κκ Θεόδωρος Χριστόπουλος, Σωτήριος Νικολαρόπουλος, Μιχάλης Παρούσης, Μενέλαος Χριστόπουλος, ο Διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Ιατρική Χημεία κ. Γιάννης Ματσούκας και ο συντονιστής της ημερίδας FP7-SEE-DRUG, Αναπληρωτής Καθηγητής Φαρμακευτικής, κ. Γεώργιος Σπυρούλιας. Η απονομή των τιμητικών βραβεύσεων έγινε από τον πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, κ. Χρήστο Χατζηθεοδώρου, ως εκπρόσωπος του Πρύτανη. Ο Κλεομένης Μπάρλος τιμήθηκε για την προσφορά του στην επιστήμη της Χημείας, στις βιοεπιστήμες και στη βιοτεχνολογία. Κατά την ομιλία του αναφέρθηκε στην Τέχνη της Χημικής Σύνθεσης και σε πρωτοποριακές μεθόδους σύνθεσης σημαντικών για την Ιατρική Πεπτιδίων και Πρωτεϊνών, όπως είναι η Ινσουλίνη. Οι συνθέσεις του, αριστουργηματικές όπως χαρακτηρίστηκαν από τους ομιλητές, γίνονται με βάση την τριτυλορητίνη, γνωστή διεθνώς ως Barlos Resin, θεωρουμένη στη Διεθνή Στις κεντρικές ομιλίες του Συνεδρίου παρευρέθηκε ο Μίμης Πλέσσας, μέλος της χημικής οικογένειας, Διδάκτωρ Χημείας ο ίδιος όπου και του δόθηκε αναμνηστικό ανάγλυφο Ορίζοντες του Πανεπιστημίου Πατρών Επιστημονική Κοινότητα ως ένα μεγάλο βήμα στη συνθετική χημεία για την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων. Οι μέθοδοι Μπάρλου χρησιμοποιούνται από χιλιάδες Ερευνητές. Ο Διακεκριμένος Καθηγητής Φυσικής και Κοσμολογίας στο Πανεπιστήμιο Texas A&M, Δημήτρης Νανόπουλος παρουσίασε αποτελέσματα του Πειράματος CERN και μίλησε για το σωματίδιο HIGGS, το οποίο πιστεύεται, ότι είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία της μάζας στα στοιχεία της ύλης. Η ομιλία του είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον υπογραμμίζοντας την μεγάλη σημασία των μέχρι τώρα ευρημάτων στην επιβεβαίωση του σωματιδίου HIGGS, το DNA της ύλης όπως έχει χαρακτηριστεί. Στον Δημήτρη Νανόπουλο δόθηκε ανάγλυφο Το Δέντρο της Γνώσης απεικόνιση της Εξέλιξης και της Ανθρώπινης Γνώσης. Η Ruth Padel, συγγραφέας-ποιήτρια, τρισέγγονη του Κάρολου Δαρβίνου, αναφέρθηκε στη σύνδεση Επιστήμης και Ποίησης. Η Ruth Padel είναι Φιλέλληνας και το Έργο της, ποιητικό και συγγραφικό, είναι εμπνευσμένο από τον Κάρολο Δαρβίνο. Η ομιλία της στην ελληνική γλώσσα μέσα από ποιήματά της και από ανέκδοτες φωτογραφίες του οικογενειακού δέντρου των προγόνων της από τον Έρασμο Δαρβίνο, γιατρό και ποιητή, πάππο του Κάρολου 6> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

9 Δαρβίνου μέχρι την ίδια, ήταν ένα συναρπαστικό ταξίδι στη ζωή του Δαρβίνου και στις συνθήκες που οδήγησαν στη θεωρία της Εξέλιξης, το μεγαλύτερο όπως θεωρείται επίτευγμα του ανθρώπινου νου. Η Ruth Padel γοήτευσε την Πανεπιστημιακή Κοινότητα με τη λυρική ομιλία της. Για την προσφορά της στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες της απονεμήθηκε δίπλωμα τιμής καθώς και ανάγλυφο Το Δέντρο της Γνώσης, απεικόνιση του οικογενειακού δέντρου του Δαρβίνου. Στις κεντρικές ομιλίες του Συνεδρίου παρευρέθηκε ο Μίμης Πλέσσας, μέλος της χημικής οικογένειας, Διδάκτωρ Χημείας ο ίδιος όπου και του δόθηκε αναμνηστικό ανάγλυφο Ορίζοντες του Πανεπιστημίου Πατρών, απεικόνιση της προσφοράς του στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό. Τους τρεις κεντρικούς ομιλητές παρουσίασαν οι κκ Αναστάσιος Βάρβογλης, Ομότιμος Καθηγητής Χημείας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η Αικατερίνη Κωστίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και ο Αριστείδης Ζδέτσης, Καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών. Το απόγευμα της Τετάρτης πραγματοποιήθηκαν ομιλίες διεπιστημονικού χαρακτήρα από τους κκ Αναστάσιο Βάρβογλη, Ομότιμο Καθηγητή Χημείας του ΑΠΘ ( Χημεία, Balzak και Πρωτεΐνες ), Μιχάλη Παρούση, Πρόεδρο Τμήματος Φιλοσοφίας ( Γενόσημα: Ηθικά διλήμματα και νομικά δικαιώματα ), Χρήστο Τερέζη, Κοσμήτορας Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών ( Ο Ιπποκράτης και η νέα αντίληψη για τον Άνθρωπο ), Θεόδωρο Χριστόπουλο, Πρόεδρο Τμήματος Χημείας ( Κοινωνιολογία και Αρχιτεκτονική στο Νανόκοσμο: Αισθητήρες DNA ), Γιάννη Ματσούκα, Καθηγητή Χημείας ( Η Χημεία στην υπηρεσία της Ιατρικής και της Κοινωνίας ) και Γεώργιο Σπυρούλια, Αναπληρωτή Καθηγητή Φαρμακολογίας ( Το πρόγραμμα FP7- SEE-DRUG: Η συμβολή της Φασματοσκοπίας NMR στις Βιοεπιστήμες ). Κατά την παραμονή της στην Πάτρα, η Ruth Padel ζήτησε και επισκέφθηκε το αρχαιολογικό μουσείο Πατρών καθώς και το Μεσολόγγι, όπου ξεναγήθηκε στο μνημείο του Λόρδου Βύρωνα, την Πινακοθήκη και το μνημείο ηρώων της πόλης. Η Ruth Padel εκφράστηκε με μεγάλο ενθουσιασμό για το επίπεδο και την υποδοχή της στο συνέδριο, για το αρχαιολογικό μουσείο Πατρών και για τα μέρη που επισκέφτηκε. Η Ruth Padel με την ομιλία της, με επίκεντρο τον Κάρολο Δαρβίνο, αποτέλεσε το συνδετικό κρίκο μεταξύ Θετικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών αναδεικνύοντας τη διεπιστημονικότητα του συνεδρίου. Για την Οργανωτική και Επιστημονική Επιτροπή Γιάννης Ματσούκας Καθηγητής Χημείας Διευθυντής ΜΠΣ Ιατρική Χημεία Γιώργος Σπυρούλιας Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Φαρμακευτικής Συντονιστής 1ου FP7-SEE-DRUG Workshop ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <7

10 > BIBΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ευαγγέλου Σπανδάγου - Η Χυμεία στην Αρχαία Ελλάδα Παναγιώτης Σίσκος / Καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γεν. Γραμματέας του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι οι θετικές επιστήμες, δηλαδή τα Μαθηματικά, η Αστρονομία, η Φυσική, η Ιατρική, η Μετεωρολογία, η Ορυκτολογία κ.ά. θεμελιώθηκαν και αναπτύχθηκαν στην Αρχαία Ελλάδα. Η ανθρωπότητα τις γνώρισε από τα συγγράμματα των Αρχαίων Ελλήνων Επιστημόνων (όσα διασώθηκαν) από τα οποία και διδάχθηκε. Η επιστήμη όμως της χημείας δεν αναγνωριζόταν ως ελληνική. Αυτό οφείλεται στο μύθο που επεκράτησε για πολλούς αιώνες, ότι δηλαδή η χημεία έχει τις ρίζες της στην Αρχαία Αίγυπτο και ότι τη διέδωσαν οι Άραβες Αλχυμιστές και κατόπιν οι Αλχυμιστές του Μεσαίωνα. Η μεγάλη συμβολή των Αρχαίων Ελλήνων στην επιστήμη αυτή δεν ήταν ευρέως γνωστή. Το 1888 όμως ο διακεκριμένος Γάλλος χημικός Marcelin Berthelot (Μαρσελέν Μπερτελό) στο μνημειώδες βιβλίο του με τίτλο: «Η της Αλχυμείας γένεσις» αποδεικνύει ότι οι χημικές γνώσεις των Αρχαίων Ελλήνων ήταν πολύ μεγάλες και πέρασαν στην Αλεξάνδρεια της ελληνιστικής περιόδου κι από εκεί στον Αραβικό κόσμο. Ο Μπερτελό είχε μελετήσει πολλά ελληνικά χειρόγραφα του 3ου έως και του 8ου αιώνα για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας μεγάλος Έλληνας χημικός και ιστορικός των φυσικών επιστημών ο Μιχαήλ Στεφανίδης, μετέφρασε στα ελληνικά το βιβλίο του Μπερτελό και αποκατάστησε την αλήθεια και στον ελληνικό χώρο. Ακολούθησε και το μνημειώδες βιβλίο του με τίτλο «Συμβολαὶ εἰς τὴν Ἱστορίαν τῶν Φυσικῶν Ἑπιστημῶν» και ιδίως της χημείας. Το έργο του Στεφανίδη συνέχισε, με διάφορα άρθρα και ο αείμνηστος Καθηγητής της Ανόργανης Χημείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ιωάννης Τσαγκάρης. Αναφέρουμε ακόμα και τα πρακτικά Πανελληνίου Συμποσίου της Ένωσης Ελλήνων Χημικών με τίτλο «Η Ιστορική Εξέλιξη της Χημείας στην Ελλάδα» (14 15 Οκτωβρίου 1994). Με το παρόν βιβλίο ο φίλος μαθηματικός συγγραφέας Ευάγγελος Σπανδάγος, αφενός προβάλλει τις απόψεις και τις εργασίες των προμνημονευθέντων και αφετέρου, μελετώντας έργα Αρχαίων Ελλήνων φυσικών φιλοσόφων, παρουσιάζει, από μια νέα οπτική γωνία, τη συμβολή και τα επιτεύγματα των Αρχαίων Ελλήνων στη Χημεία. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου κατ αρχή υιοθετούνται οι απόψεις Ελλήνων ιστορικών της χημείας ότι ο όρος «χημεία» πρέπει να γράφεται με «υ». Ο συγγραφέας εντυπωσιάζει με το γεγονός ότι καταλογογράφει πολλές σύγχρονες χημικές έννοιες, οι οποίες διατυπώθηκαν από φιλοσόφους της Αρχαίας Ελλάδος, όπως η έννοια του στοιχείου, η έννοια του ατόμου, η ισοδυναμία μάζας ενέργειας, το φαινόμενο της εντροπίας, η στερεοχημική ισομέρεια, τα κβάντα της ενέργειας, οι αρχές της ποσοτικής και ποιοτικής αναλύσεως, ο χημικός νόμος των ορισμένων αναλογιών κ.ά. Με πολλά παραδείγματα αποδεικνύει ότι οι διάφοροι κλάδοι της 8> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

11 χημείας (χημική μεταλλουργία, φαρμακευτική χημεία, χημεία τροφίμων, χημεία των αρωμάτων, βρωματοχημεία και τεχνουργική χημεία) έχουν τις απαρχές τους στην Αρχαία Ελλάδα. Θίγει επίσης το θέμα της χρυσοποιίας των Ελλήνων χυμευτών της Αλεξανδρείας διευκρινίζοντας ότι οι Έλληνες χυμευτές πειραματίστηκαν την παρασκευή του χρυσού, χωρίς όμως να τους διακρίνει ο μυστικισμός των αλχυμιστών των ανατολικών χωρών. Στο βιβλίο παρουσιάζονται και οι χημικές μέθοδοι στην Αρχαία Ελλάδα, τα διάφορα αντιδραστήρια, τα σκεύη και τα όργανα των χυμευτών, διάφορες χυμευτικές συνταγές. Εντύπωση προκαλεί ένας πίνακας με την Αρχαιοελληνική ονοματολογία 100 περίπου χημικών στοιχείων και χημικών ενώσεων, οι οποίες αναφέρονται σε έργα Ελλήνων χυμευτών. Ο πίνακας συνοδεύεται από την ετυμολογία των ονομάτων. Ένας τέτοιος πίνακας παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε βιβλίο στη νεότερη Ελλάδα. Ένας δεύτερος πίνακας αναφέρει 51 πραγματείες Αρχαίων Ελλήνων στις οποίες περιέχονται απαρχές χημείας ή θέματα χημείας. Παρουσιάζονται επίσης διάφοροι ελληνικοί πάπυροι (4ου 8ου αιώνα) με θέματα χημείας. Μια παράγραφος παρουσιάζει τις διώξεις των Ελλήνων χυμευτών της Αλεξανδρείας από τον 3ο έως και τον 6ο αιώνα. Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στις 6 περιόδους εξελίξεως της χημείας στην Αρχαία Ελλάδα και στα ονόματα και τη δράση γνωστών και άγνωστων στη νεώτερη Ελλάδα χυμευτών. Ω κορωνίδα των Επιστημών, θαυματουργή Χυμεία, που μέσα από τα σκύβαλα στολίδια βγάζεις και πετράδια, μπορείς τα τίμια να πλάσεις από την ατιμία, να βρεις ερωτικούς παλμούς και στην καρδιά την άδεια; Κωστής Παλαμάς Μεγάλο ενδιαφέρον προκαλούν οι συνταγές των εμπειρικών χημικών της Αρχαίας Ελλάδος που περιέχονται στο βιβλίο και οι οποίες αναφέρονται στην επιχρύσωση μετάλλων, στη λήψη μετάλλων και αμετάλλων στοιχείων από τα ορυκτά τους, στην παρασκευή της υάλου, του «μέλαντος» (μελάνι), αρωμάτων, τσιμέντου, ποτών, φαρμάκων κ.ά. Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι το παρόν βιβλίο του Ευαγγέλου Σπανδάγου «Η Χυμεία στην Αρχαία Ελλάδα» έρχεται αφενός να καλύψει ένα κενό στη σχετική βιβλιογραφία και αφετέρου να διαχωρίσει τους Έλληνες χυμευτές από τους αλχυμιστές των ανατολικών χωρών, που είχαν αντικειμενικό σκοπό μόνο την παρασκευή χρυσού και τους οποίους διέκρινε ένας έντονος μυστικισμός. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσω το απόφθεγμα του χυμευτή Πελαγίου, το οποίο παρουσιάζει ο συγγραφέας του βιβλίου μαζί με άλλα αποφθέγματα: «Ὁμοῖος ὁμοῖον, σῖτος σῖτον, χρυσὸς χρυσόν, ἄργυρος ἄργυρον γεννᾷ», δηλαδή το όμοιο σώμα γεννά πάλι όμοιο, ο σίτος γεννά σίτο, ο χρυσός γεννά χρυσό και ο άργυρος άργυρο. Το απόφθεγμα αυτό έχει μεγάλη σημασία, διότι αποδεικνύει ότι Έλληνες χυμευτές είχαν αντιληφθεί ότι η μετατροπή μετάλλων σε χρυσό ήταν αδύνατη. Εύχομαι στον φίλο Ευάγγελο να συνεχίσει το έργο του στην έρευνα της ιστορίας των θετικών επιστημών της Αρχαίας Ελλάδος και να ολοκληρώσει την παρουσίαση των 4 5 άλλων έργων των Αρχαίων Ελλήνων, Μαθηματικών και Φυσικών που υπολείπονται. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟ ΣΠΑΝΔΑΓΟ Ο Ευάγγελος Σπανδάγος είναι μαθηματικός (π. καθηγητής του Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου Αθηνών) και συγγραφέας εκατόν σαράντα τεσσάρων βιβλίων. Έχει βραβευτεί αρκετές φορές για τις εργασίες του τις σχετικές με τις θετικές επιστήμες στην αρχαία Ελλάδα και όχι μόνο του έχουν απονεμηθεί αρκετά βραβεία και διακρίσεις. Κάποια από αυτά είναι: Διεθνές βραβείο παγκόσμιου ομίλου για τη μελέτη των αρχαίων πολιτισμών (I.CA.C) 1997, βραβείο Ακαδημίας Αθηνών(2000), τιμητική διάκριση πόλεως Ρεθύμνης 2002, βραβείο Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, βραβείο από την Ένωση Ελλήνων Φυσικών (2009), βραβείο από την Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος (2009), πρώτο Πανελλήνιο βραβείο ποίησης (2009), χρυσό μετάλλιο πνευματικής αξίας Α τάξεως από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών. Είναι Γενικός Γραμματέας του Παγκόσμιου Ομίλου για την προβολή των αρχαίων ελληνικών μαθηματικών, τακτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών, επίτιμο μέλος της εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων και του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασός». ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <9

12 > ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Φαινόμενο Mpemba ή γιατί το νερό που βράζει παγώνει ταχύτερα από το κρύο νερό του ψυγείου Η Βασιλική Εταιρεία Χημείας της Βρετανίας προσφέρει 1250 ευρώ και αναγνώριση σε όποιον βρει την απάντηση για το περίεργο αυτό φαινόμενο Η Βασιλική Εταιρεία Χημείας της Βρετανίας προσφέρει 1250 ευρώ και αναγνώριση σε όποιον βρει την απάντηση για το περίεργο αυτό φαινόμενο, το οποίον περιγράφεται ως εξής: Αν τοποθετήσουμε σε ένα καταψύκτη δύο δοχεία με ίση ποσότητα νερού στο καθένα, το ένα με νερό 35 βαθμών Κελσίου και το άλλο με νερό 100 βαθμών Κελσίου, θα διαπιστώσουμε ότι αυτό που θα ψυχθεί και παγώσει πρώτο θα είναι το νερό των 100 βαθμών Κελσίου. Το φαινόμενο αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Αναφορά κάνει ο Αριστοτέλης στο βιβλίο χημείας του τα Μετεωρολογικά (v. I b31-349a4), o Francis Bacon στο Nova Organum (Lib. II, L), o Descartes στο Les Meteores, αλλά αυτός που ζήτησε ερμηνεία του φαινομένου και καταγραφή στην εποχή των καταψυκτών ήταν ένας φοιτητής αφρικανικού κολεγίου. Το φαινόμενο αυτό φέρει το όνομα ενός Τανζανού φοιτητή του Erasto Mpemba και έτσι είναι γνωστό μέχρι σήμερα. Για πρώτη του φορά στο δευτεροβάθμιο σχολείο Magamba της Ταγκανίκας στα 1963 έτρωγε παγωτό και είδε ότι βραστό νερό που έπεσε στο σκεύος του παγωτού πάγωσε γρήγορα. Αργότερα ως φοιτητής του δευτεροβάθμιου κολεγίου Mkwawa κατά τη διάρκεια σχετικών πειραμάτων που έκανε, συγκεκριμενοποίησε το φαινόμενο, απευθύνθηκε στους καθηγητές του για να πάρει απαντήσεις, αλλά εκείνοι τον αγνόησαν. Ο Mpemba όμως δεν τα παράτησε, αλλά ήρθε σε επαφή με τον καθηγητή της Φυσικής του Πανεπιστημίου Νταρ ελ Σαλάμ της Τανζανίας Dr. Denis G. Osborne μετά από μία διάλεξη που είχε δώσει, θέτοντας το συγκεκριμένο ερώτημα, που αναφέραμε αρχικά με τα δύο δοχεία με ίσες ποσότητες νερού, το ένα στους 35 C (95 F) και το άλλο στους 100 C (212 F), γιατί παγώνει γρηγορότερα το δεύτερο, ζητώντας απάντηση. Ο Dr. Osborne εκτέλεσε το πείραμα, επιβεβαίωσε το εύρημα του Mpemba και εξέδωσε τα πορίσματά του το 1969 [Mpemba, Erasto B.; Osborne, Denis G. (1969). «Cool?». Physics Education (Institute of Physics) 4 (3): ]. Μία πρώτη παρατήρηση που δίνεται είναι ότι μεγάλες σχετικά ποσότητες διαλυμένων αερίων στο βραστό νερό έχουν διαφύγει, γιατί η διαλυτότητά τους βαίνει μειούμενη, γι αυτό τα δοχεία που χρησιμοποιούνται είναι ανοιχτά. Ένα δεύτερο σημείο είναι ότι η ψύξη επιτυγχάνεται από τον πυθμένα του δοχείου προς την κορυφή του, που η τελευταία μένει θερμή όσο ψύχεται το βραστό νερό, ενώ στο άλλο δοχείο η ψύξη επιτυγχάνεται από την επιφάνεια προς το κέντρο του δοχείου. Ερμηνείες ικανοποιητικές δεν υπάρχουν, αλλά το φαινόμενο αυτό αποτελεί μία συνιστώσα ενός μεγάλου γνωστού άγνωστου, παράγοντα ζωής, του νερού. Για τη Συντακτική Επιτροπή / Δ. Χηνιάδης 10> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

13 26ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας Το Σάββατο 17 Μαρτίου 2012 πραγματοποιήθηκε ο 26ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας. Στο διαγωνισμό αυτό έλαβαν μέρος 1250 μαθητές και ειδικότερα 420 μαθητές της Γ Λυκείου, 828 μαθητές της Β Λυκείου και 2 μαθητές της Α Λυκείου (εξετάσθηκαν στα θέματα της Β Λυκείου), από όλες τις περιφέρειες της χώρας. Τα θέματα του διαγωνισμού διέθεταν σχετική πρωτοτυπία και την απαραίτητη διακριτική ικανότητα. Η διόρθωση των γραπτών (1η και 2η βαθμολόγηση) ξεκίνησε την Δευτέρα 19 Μαρτίου και ολοκληρώθηκε την Δευτέρα 30 Απριλίου. Από τους μαθητές της Γ Λυκείου: το 50% έγραψε βαθμό πάνω από τη βάση (μεταξύ ), ενώ 5% των μαθητών έγραψε βαθμό μεταξύ Από τους μαθητές της Β Λυκείου: το 15% έγραψε βαθμό πάνω από τη βάση (μεταξύ ), ενώ 1% των μαθητών έγραψε βαθμό μεταξύ Οι πρώτοι επτά (7) σε επίδοση μαθητές της Γ Λυκείου: Ονοματεπώνυμο βαθμός Σχολείο ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 91 18ο ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΣΠΥΡΟΣ 91 ΠΕΙΡ. ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 91 3ο ΓΕΛ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΤΖΩΡΤΖΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 90 2ο ΓΕΛ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ 89 2ο ΓΕΛ ΡΟΔΟΥ ΜΠΑΛΩΜΕΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 88 3ο ΓΕΛ ΧΑΝΙΩΝ 88 ΕΚΠ. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΛΑΡΙΣΣΑ και οι πρώτοι τέσσερις (4) σε επίδοση μαθητές της Β Λυκείου: Ονοματεπώνυμο βαθμός Σχολείο ΚΑΛΜΟΥΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 88 ΕΚΠ. ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΡΑΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 86 ΕΛΛ. ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ 84,5 2ο ΓΕΛ ΣΠΑΡΤΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΘΩΜΑΣ 83,5 3ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ θα εκπροσωπήσουν την Ελλάδα στην 44η Διεθνή Ολυμπιάδα Χημείας που θα διεξαχθεί Ιουλίου 2012 στις ΗΠΑ (Ουάσιγκτον). Στον 26ο ΠΜΔΧ του 2012 με σκοπό τη διασφάλιση μεγαλύτερης αξιοπιστίας και αδιαβλητότητας του διαγωνισμού έγιναν οι ακόλουθες αλλαγές: Η επιτροπή των θεμάτων ήταν 5-μελής. Κανένα μέλος της επιτροπής δεν είχε πρόσβαση σε όλα τα θέματα, ενώ η τελική επιλογή των θεμάτων έγινε από δύο μέλη (τον αντιπρόεδρο της ΕΕΧ κ. Σ. Κοΐνη και τον πρόεδρο του ΤΠΧΕ κ. Α. Μαυρόπουλο). Οι λύσεις των θεμάτων αναρτήθηκαν στον ιστοχώρο της ΕΕΧ (http://www.eex.gr) αμέσως μετά την αποστολή των γραπτών, από τα εξεταστικά κέντρα προς τα γραφεία της ΕΕΧ στην Αθήνα. Η βαθμολόγηση όλων των γραπτών έγινε στα γραφεία της ΕΕΧ, από περίπου είκοσι (20) συναδέλφους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι εργάστηκαν συστηματικά. Εκ μέρους του ΤΠΧΕ της ΕΕΧ, θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλους τους συναδέλφους οι οποίοι συνετέλεσαν στη επιτυχή διεξαγωγή του 26ου ΠΜΔΧ (επιτηρητές, διευθυντές εξεταστικών κέντρων, θεματοδότες και βαθμολογητές). θα εκπαιδευτούν στο Χημικό τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και μετά από εξετάσεις θα επιλεγούν τέσσερις (4) οι οποίοι Α. Μαυρόπουλος Πρόεδρος του ΤΠΧΕ Κ. Αποστολόπουλος Γραμματέας του ΤΠΧΕ ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <11

14 > ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ - ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ - ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΑΤΡΑ - Τηλέφωνα: , FAX : Πάτρα, ΠΡΟΚΗΡΥΞH Για την πλήρωση εβδομήντα (70) κενών θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών ακαδ. έτους Το Τμήμα Χημείας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών στην υπ αριθμ. 8/ συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης με την Ειδική Σύνθεση και σύμφωνα με την υπ αριθμ /Β7/ Υ.Α. (ΦΕΚ 1028/τ.Β /3-4-12) που αφορά την αντικατάσταση του ΠΜΣ του Τμήματος, αποφάσισε την προκήρυξη εβδομήντα (70) κενών θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών, στα πλαίσια λειτουργίας του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών (Π.Μ.Σ.) για το ακαδημαϊκό έτος ως κάτωθι: i. Εφαρμοσμένη Βιοχημεία: Κλινική Χημεία, Βιοτεχνολογία, Αξιολόγηση Φαρμακευτικών Προϊόντων. ii. Προηγμένα Πολυμερικά και Νανοδομημένα Υλικά. iii. Κατάλυση για Αντιρρύπανση και Παραγωγή Καθαρής Ενέργειας. iv. Περιβαλλοντική Ανάλυση. v. Αναλυτική Χημεία και Νανοτεχνολογία. vi. Συνθετική Χημεία. vii. Πράσινη Χημεία και Καθαρές Τεχνολογίες Γίνονται δεκτοί κάτοχοι τίτλου σπουδών των Πανεπιστημιακών Τμημάτων των Σχολών Θετικών Επιστημών, Πολυτεχνικών, Επιστημών Υγείας, Ιατρικής, Γεωτεχνικών Επιστημών, Γεωπονικών Σχολών, Επιστημών Παραγωγής, Σχολή Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, συναφών Τμημάτων του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου και των Α.Τ.Ε.Ι., καθώς και ομοταγών ιδρυμάτων της αλλοδαπής. Απαιτείται η επαρκής γνώση μιας ξένης γλώσσας, κατά προτίμηση της Αγγλικής, που θα αποδεικνύεται είτε από την κατοχή τουλάχιστον πτυχίου First Certificate in English (FCE) του Πανεπιστημίου Cambridge (ή ισοδύναμου) ή με σχετική εξέταση από ειδική επιτροπή. Η επιλογή θα γίνει με συνεκτίμηση του γενικού βαθμού του πτυχίου, της βαθμολογίας σε τρία μαθήματα του Προπτυχιακού Προγράμμα τος Σπουδών του κάθε υποψηφίου σχετικά με την αντίστοιχη ειδίκευση, της επίδοσης σε διπλωματική εργασία, όπου προβλέπεται στο προπτυχιακό επίπεδο, και της συνέντευξης (εκτίμηση της προσωπικότητας, της πιθανής ερευνητικής δραστηριότητας, δύο συστατικές επιστολές) του υποψήφιου από την Επιτροπή Επιλογής. Οι υποψήφιοι πτυχιούχοι άλλων Τμημάτων ΑΕΙ και ΑΤΕΙ, οι οποίοι ενδιαφέρονται για μεταπτυχιακές σπουδές, για να εγγραφούν, θα πρέπει να έχουν διδαχθεί ή να εξεταστούν σε μαθήματα ή περιεχόμενα μαθημάτων προπτυχιακού επιπέδου, ανά ειδίκευση, ως κάτωθι: Α) Οι Πτυχιούχοι των Τμημάτων AEI: i) «Εφαρμοσμένη Βιοχημεία: Κλινική Χημεία, Βιοτεχνολογία, Αξιολόγηση Φαρμακευτικών προϊόντων»: 1. Οργανική Χημεία Λειτουργικών Ομάδων. 2. Γενική Βιοχημεία. 3. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι (Χρωματογραφικές Μέθοδοι, Φασματοσκοπικές Μέθοδοι). ii) «Προηγμένα Πολυμερικά και Νανοδομημένα Υλικά»: 1. Επιστήμη Πολυμερών (Χημεία και Φυσικοχημεία Πολυμερών). 2. Φυσικοχημεία (Θερμοδυναμική, Φυσικοχημεία Κολλοειδών). 3. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι (Χρωματικοί Μέθοδοι-Φασματοσκοπικές Μέθοδοι). 4. Οργανική Χημεία Λειτουργικών Ομάδων. iii) «Κατάλυση για Αντιρρύπανση και Παραγωγή Καθαρής Ενέργειας»: 1. Φυσικοχημεία Ι και ΙΙ. 2. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι (Χρωματογραφικές Μέθοδοι,Φασματοσκοπικές Μέθοδοι). iv) «Περιβαλλοντική Ανάλυση»: 1. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι και ΙΙ. 12> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

15 2. Φυσικοχημεία Ι και ΙΙΙ. v) «Αναλυτική Χημεία και Νανοτεχνολογία»: 1. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι και ΙΙ. 2. Αναλυτική Χημεία ΙΙ. vi) «Συνθετική Χημεία»: 1. Οργανική Χημική ΙΙ και ΙΙΙ. 2. Ανόργανη Χημεία ΙΙΙ. 3. Ενόργανη Χημική Ανάλυση ΙΙ. vii) «Πράσινη Χημεία και Καθαρές Τεχνολογίες»: 1. Οργανική Χημική Ι. 2. Ενόργανη Χημική Ανάλυση Ι και ΙΙ. Β) Οι Πτυχιούχοι των ΑΤΕΙ, οι οποίοι θα υποβάλλουν αίτηση υποψηφιότητας, προκειμένου να εγγραφούν, θα εξετάζονται ανάλογα με τον κύκλο ειδίκευσης που θα δηλώσουν, σε όλα τα παραπάνω καθορισμένα μαθήματα. Επιπλέον θα εξετάζονται και στα μαθήματα: 1. Γενική Χημεία. 2. Αναλυτική Χημεία Ι. Σε περίπτωση που οι υποψήφιοι δεν έχουν διδαχθεί τα ως άνω αναφερόμενα ανά κατεύθυνση μαθήματα, οφείλουν για την εγγραφή τους να εξεταστούν σε αυτά. Η χρέωση των μαθημάτων, θα κρίνεται κατά περίπτωση από την Επιτροπή Επιλογής. Οι υποψήφιοι μπορούν να επικοινωνήσουν με τη Γραμματεία του Τμήματος Χημείας, για τις απαιτούμενες διευκρινήσεις σχετικά με τα εξεταζόμενα μαθήματα. Οι εξετάσεις των προπτυχιακών μαθημάτων για την εισαγωγή στον κύκλο του Μ.Δ.Ε., θα γίνονται στις τρεις εξεταστικές περιόδους του εκάστοτε ακαδημαϊκού έτους, για τους απόφοιτους των ΑΤΕΙ και ΑΕΙ, με δικαίωμα εξέτασης των μαθημάτων μόνο μια φορά, και με την προϋπόθεση ότι κατοχυρώνουν την θέση εισαγωγής τους, από την προκήρυξη του Μ.Π.Σ. του Τμήματος της επόμενης ακαδημαϊκής χρονιάς. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν αίτηση υποψηφιότητας στην Γραμματεία του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών ή ταχυδρομικώς με συστημένη επιστολή μέσω ΕΛΤΑ, από την ημέρα δημοσίευσης στον ημερήσιο τύπο και μέχρι Στην αίτηση ενδιαφέροντος, η οποία έχει αναρτηθεί στον δικτυακό τόπο του Τμήματος Χημείας (www.chem.upatras.gr), υπάρχει δυνατότητα επιλογής τριών ειδικοτήτων με σειρά προτίμησης. Κατά τη διάρκεια των σπουδών τους οι υποψήφιοι υποχρεούνται στην παρακολούθηση και επιτυχή εξέταση μαθημάτων, την παρουσίαση σεμιναρίων και την συμμετοχή στην εργαστηριακή εκπαίδευση προπτυχιακών φοιτητών. Απαραίτητα δικαιολογητικά: 1. Αίτηση ενδιαφέροντος (δίδεται από την Γραμματεία του Τμήματος Χημείας). 2. Πιστοποιητικό αναλυτικής βαθμολογίας. 3. Βιογραφικό σημείωμα. 4. Επικυρωμένη φωτοτυπία αστυνομικής ταυτότητας. 5. Επικυρωμένο αντίγραφο πτυχίου. Σε περίπτωση που οι τίτλοι σπουδών προέρχονται από Πανεπιστήμιο αλλοδαπής απαιτείται η σχετική βεβαίωση ισοτιμίας και αντιστοιχίας από τον ΔΟΑΤΑΠ. 6. Επιστημονικές δημοσιεύσεις. 7. Επικυρωμένο αποδεικτικό ξένης γλώσσας. 8. Δύο συστατικές επιστολές. 9. Βεβαίωση χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή Φωτογραφία. Περισσότερες πληροφορίες θα παρέχονται από την Γραμματεία του Τμήματος στα τηλέφωνα και Γνωστοποιείται ότι οι υποψήφιοι θα προσέλθουν την και ώρα 10:00 π.μ. ενώπιον της Επιτροπής Επιλογής για συνέντευξη. Ο Πρόεδρος του Τμήματος Χημείας Θεόδωρος Χριστόπουλος Καθηγητής ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <13

16 > ΑΡΘΡΑ Γονεϊκή συμμετοχή και πρόοδος του μαθητή στο σχολείο: Η αίσθηση επάρκειας των γονέων ως αρχικός παράγοντας συμμετοχής Μπλούνα Μαρία / Δασκάλα / Μαθηματικός Διεύθυνση: Αχινός Στυλίδας, ΤΚ 35300, Τηλ & , Μπατζιάκας Γιώργος / Καθηγητής β/βάθμιας, ΠΕ17 ΑΣΕΤΕΜ-ΣΕΛΕΤΕ Διεύθυνση: Γιαννοπούλου 11, ΒΟΛΟΣ, τηλ , Κυπαρισσάκος Δημήτρης / Δάσκαλος Διεύθυνση: Διομήδη Κομνηνού 44, Αγ. Γεώργιος Ιωλκού, ΒΟΛΟΣ, ΤΚ , τηλ & , Τζουνοπούλου Γιώτα / Καθηγήτρια β/βάθμιας, Θεολόγος Διεύθυνση: Κεντρικής 74, Μελίκη Ημαθίας, ΤΚ 59031, Τηλ & , Η σημασία της συνεργασίας γονέων και εκπαιδευτικών για την πρόοδο των μαθητών έχει διαπιστωθεί με πολλές μελέτες (Epstein, 1995; Lunenburg και Irby, 2002; Reynolds και Clements, 2005). Η συγκεκριμένη έρευνα εστιάζει στην αίσθηση αυτοεπάρκειας των γονέων που είναι μια από τις παραμέτρους που διαμορφώνουν την αρχική τους απόφαση να εμπλακούν στη σχολική προσπάθεια του παιδιού τους με τρόπο σταθερό και αποτελεσματικό (Hoover-Dempsey και Sandler, 1995; Hoover-Dempsey και συν., 2005). Συμμετείχαν 61 γονείς μαθητών α/βάθμιας εκπαίδευσης από δημόσια σχολεία της κεντρικής και βόρειας Ελλάδας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γονείς δηλώνουν γενικά υψηλή αίσθηση ικανότητας να βοηθήσουν τα παιδιά τους στη σχολική τους πρόοδο ενώ παράλληλα θεωρούν, ότι και ο ρόλος του δασκάλου είναι καίριας σημασίας. Από τους γονείς καταγράφηκαν επίσης παράγοντες που ενισχύουν την αυτοεπάρκειά τους (επικοινωνία με τον δάσκαλο, περισσότερος διαθέσιμος χρόνος), καθώς και παράγοντες που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη σχολική πρόοδο του παιδιού τους (επιβράβευση ή αποδοκιμασία από τον δάσκαλο αντίστοιχα). Τα ευρήματα μπορούν να συνεισφέρουν στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών πολιτικών που ενισχύουν σε έκταση και βάθος τη σύνδεση σχολείου και οικογένειας. Λέξεις-κλειδιά: αυτοεπάρκεια γονέων, γονεϊκή εμπλοκή, σχολική πρόοδος, α/βάθμια εκπαίδευση Σε κάθε απόπειρα εξέτασης της σχολικής μονάδας εντός του περιβάλλοντός της προκύπτει εξαρχής η στενή σχέση που έχουν οι επιλογές των οργανωτικών και διοικητικών φορέων με τη στάση των γονέων. Οι στόχοι που τίθενται από έναν σχολικό οργανισμό του δίνουν κατεύθυνση και όραμα ενώ συγχρόνως αλληλεπιδρούν με εσωτερικές και εξωτερικές παραμέτρους που είναι δυνατόν να ενισχύουν αλλά και να εμποδίζουν την επίτευξή τους ( Everard και Morris, 1999). Επομένως, η ύπαρξη και η αποτελεσματική λειτουργία αμφίδρομων διαύλων επικοινωνίας, που συνδέουν πολλαπλές συνιστώσες του εσωτερικού και εξωτερικού πλαισίου του σχολείου, έχουν βαρύνουσα σημασία για την ισορροπία και την εξέλιξή του. Όπως αναφέρει η Αθανασούλα-Ρέππα (2008), σύμφωνα με σχετικές έρευνες, οι δραστηριότητες άμεσης επικοινωνίας συνιστούν το 80% της εργασίας ενός υπεύθυνου διοίκησης, ενώ και στο υπόλοιπο 20% περιλαμβάνονται μορφές έμμεσης επικοινωνίας τόσο με το εσωτερικό όσο και με το εξωτερικό περιβάλλον του εκπαιδευτικού Η οργανωσιακή απόδοση και αποτελεσματικότητα ενός σχολείου συνδέεται με τη διακρίβωση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών που προσδιορίζουν την ποιοτική του διάσταση 14> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

17 οργανισμού. Ειδικά στις σύγχρονες κοινωνίες, η διαρκής και ποιοτική ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων αλλά και η καλλιέργεια και αναβάθμιση των διαπροσωπικών σχέσεων και συνεργασιών αποτελούν κομβικά σημεία σε όλα τα επίπεδα του εκπαιδευτικού σχεδιασμού και των πολιτικών που εκπονούνται και εφαρμόζονται (Commission of the European Communities, 2007). Ακριβώς στην περιοχή όπου εφάπτονται το εσωτερικό και το εξωτερικό περιβάλλον εντοπίζεται ο γονεϊκός παράγοντας καθώς και οι επικοινωνιακές απαιτήσεις που τον συνοδεύουν. Στον μεθοριακό χώρο συνάντησης γονέων και εκπαιδευτικών πολλές διακυμάνσεις χαρακτήρισαν -και χαρακτηρίζουν- τις εκατέρωθεν στάσεις και σχέσεις: Καχυποψία και συγκρούσεις, σύγχυση ρόλων, μετακύλιση ευθυνών, περιχαράκωση και παρεξηγήσεις παρατηρούνται στη μια άκρη του φάσματος. Από την άλλη, άμεση ανταπόκριση, αποσαφήνιση ρόλων και ενεργειών, πολύμορφη συμμετοχή, αποδοχή και εμπιστοσύνη είναι προκλήσεις που συνθέτουν την «εταιρική» αντίληψη των τελευταίων δεκαετιών μεταξύ γονέων και σχολείου (Poulou και Matsagouras, 2007).Τα ανοιχτά στην επικοινωνία σχολεία ενθαρρύνουν και επιδιώκουν τη συνεργασία με τους γονείς, τον σαφή προσανατολισμό τους στην υποστήριξη της μαθησιακής διαδικασίας, την ενεργό συμβολή τους στις δραστηριότητες του σχολείου. Η οργανωσιακή απόδοση και αποτελεσματικότητα ενός σχολείου συνδέεται με τη διακρίβωση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών που προσδιορίζουν την ποιοτική του διάσταση. Σύμφωνα με τους Hoy και Miskel (2005), ένας σημαντικός δείκτης αποτελεσματικότητας για το σύγχρονο σχολείο είναι η ευρεία διεπαφή και συνεργασία με την οικογένεια και την κοινότητα. Ο Πασιαρδής (2004, σ.117) επισημαίνει την ανάγκη να αναπτυχθούν «ποικίλες μορφές και μέσα επικοινωνίας» με τους γονείς των μαθητών. Σ αυτήν την εμπλουτισμένη Πίνακας 1. ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΛΟ ΗΛΙΚΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Ν % ΑΝΔΡΕΣ 12 19,7 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 49 80,3 <30 ετών 2 3, ετών 32 52, ετών 23 37,7 51 και πάνω 4 6, , , ,7 Περισσότερα 5 8,2 Δημοτικό 2 3,3 Γυμνάσιο 7 11,5 Λύκειο 17 27,9 Μεταδευτεροβάθμια 9 14,8 Τριτοβάθμια 23 37,7 Μεταπτυχιακό 3 4,9 Δημόσιος υπάλληλος Ιδιωτικός υπάλληλος 5 8,2 Αυτοαπασχολούμενος 8 13,1 Οικιακά 18 29,5 Άλλο 5 8,2 Πόλη 35 57,4 Κωμόπολη Χωριό ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <15

18 > ΑΡΘΡΑ επικοινωνία συμπεριλαμβάνονται συστήματα ενημέρωσης και επιμόρφωσης, συνεργασία των γονέων στη στοχοθεσία του σχολείου και βέβαια ενεργός υποστήριξη της προόδου των μαθητών (Πασιαρδής και Πασιαρδή, 2000). Στα σύγχρονα αποτελεσματικά σχολεία η συμβολή και τα δικαιώματα των συμμετεχόντων στην εκπαιδευτική διαδικασία ενθαρρύνονται και αξιοποιούνται σε μεγάλο βαθμό. Οι περιφράσεις που περιγράφουν τη συμβολή των γονέων στη σχολική πραγματικότητα και τη συνεργασία σχολείου-γονέων δύσκολα μπορούν να αποδοθούν με μονοσήμαντους όρους, παρ ότι η εμφατική χρήση τους σε ζητήματα σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική διαρκώς επεκτείνεται. Ο όρος «γονεϊκή εμπλοκή/συμμετοχή» (parent i n v o l v e m e n t ) π ε ρ ι λ α μ β ά ν ε ι στοιχεία αμφίδρομης επικοινωνίας και συνεργασίας με το σχολείο με σκοπό τη συστηματική υποβοήθηση της προσπάθειας του μαθητή και τη δημιουργία υψηλών προσδοκιών και κινήτρων (Patrikakou, 2008). Επιπλέον, αναφέρεται σε ενεργό συμμετοχή των γονέων σε δραστηριότητες και αποφάσεις του σχολείου, αλλά και τη γενικότερη υποστήριξη στόχων σχετικών με την αποτελεσματική μάθηση, την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη του μαθητή, όπως και την κοινοτική αλληλεγγύη (Γεωργίου, 2009). Εφ όσον η πολυδιάστατη γονεϊκή εμπλοκή συντελείται με τρόπους, ένταση και συχνότητα που συνδέονται θετικά με τους παραπάνω στόχους, αποδεικνύεται καθοριστικής σημασίας για τη σχολική επιτυχία των παιδιών. Σειρά διεθνών ερευνών τις τελευταίες δεκαετίες έχουν αναφέρει ότι επηρεάζει και προβλέπει ως ένα βαθμό τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών, ενισχύει τα κίνητρα και την αυτοπεποίθησή τους, επιδρά σε παραμέτρους σχετικές με την ψυχική και συναισθηματική τους υγεία, συντελεί σε ομαλή κοινωνικοποίηση και περιορίζει βίαιες συμπεριφορές, εξαρτήσεις και παραβατικότητα (Michigan Department of Education, 2001; Patall, Cooper και Robinson, 2008). Οι Fan και Chen (2001, όπ. αναφ. σε Reynolds και Clements, 2005, σ. 121), τονίζουν ιδιαίτερα την ισχυρή σχέση μεταξύ του επιπέδου προσδοκιών που έχουν οι γονείς για τα παιδιά τους και των σχολικών αποτελεσμάτων. Όσο περισσότερο οι γονείς -αλλά και οι δάσκαλοι- δηλώνουν, συζητούν και ωθούν τα παιδιά σε υψηλότερους αναμενόμενους στόχους, τόσο αναβαθμίζεται και ενισχύεται η σχολική επίτευξη των μαθητών (Christenson και Peterson, ). Φαίνεται πως οι μαθητές που οι γονείς τους ενεργοποιούνται και συνεργάζονται άμεσα με το σχολείο για να υποστηρίξουν τη σχολική πρόοδο των παιδιών τους, από την πρώιμη παιδική ως και την εφηβική ηλικία, παρουσιάζουν καλύτερη ακαδημαϊκή αλλά και κοινωνική συμπεριφορά (Caspe, Lopez και Wolos, n.d.). Στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν κάποιοι αντίστοιχοι ερευνητικοί προσανατολισμοί, το πεδίο παραμένει πρόσφορο για ανάλογες υποθέσεις και διακριβώσεις (Γεωργίου, 2009; Σταμέλος και Μπαρτζάκλη, 2005; Συμεού, 2003). Η αποτελεσματική παρέμβαση των γονέων αποτιμάται κυρίως ποιοτικά -και όχι απλώς ποσοτικά. Η Epstein (1995) διακρίνει έξι μορφές γονεϊκής συμμετοχής, οι οποίες επηρεάζουν αποφασιστικά όχι μόνο τη σχολική επιτυχία ενός παιδιού αλλά και την μετέπειτα ζωή του. Η πρόκληση για την εκπαιδευτική κοινότητα είναι να ενισχυθεί η πολύμορφη, ουσιαστική εμπλοκή των γονέων, έτσι ώστε να αξιοποιούνται οι αρμονικές συνεργασίες στον μέγιστο βαθμό, σε σχέση με την πρόοδο των μαθητών αλλά και την επίτευξη γενικότερων παιδαγωγικών στόχων (Lunenburg και Irby, 2002; Christenson, Godber και Anderson, 2005). Είναι σκόπιμο να αναφερθεί, ότι οι παράγοντες που συχνά επικαλούνται οι γονείς για να αιτιολογήσουν τον μικρό βαθμό συμμετοχής τους είναι η έλλειψη διαθέσιμου χρόνου αλλά και η έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με το πρόγραμμα και τα μαθήματα των παιδιών τους (Patrikakou, 2008). Αξίζει να επισημανθούν ιδιαίτερα οι δυσκολίες γονέων χαμηλών μορφωτικών ή κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων -καθώς και των αλλοδαπών (Fischer, 2003). Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να αφορούν πολιτιστικές διαφορές στις αντιλήψεις ως προς τον ρόλο του γονέα ή/και του εκπαιδευτικού, και επίσης στερεότυπα ή επιφυλάξεις που δρουν ανασταλτικά, περιοριστικά, και διαχωριστικά εν τέλει, και δεν πρέπει να παραβλέπονται από όσους παράγουν εκπαιδευτικές πολιτικές (Theodorou, 2007). Αντίθετα, μεταξύ των παραγόντων που ενεργοποιούν τους γονείς να εμπλακούν με πολύμορφο και παραγωγικό τρόπο στη μάθηση των παιδιών τους έχουν αναφερθεί τόσο οι εκπαιδευτικές πολιτικές σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο όσο και οι απαιτήσεις, η ηλικία και ο χαρακτήρας του ίδιου του παιδιού (Reynolds, 1992). Επιπλέον, οι πεποιθήσεις και οι προσδοκίες των ίδιων των γονέων -και των δασκάλων- τείνουν να διαμορφώσουν στη συνέχεια αντίστοιχες επιλογές και συνεργασίες. Ο ρόλος τους στη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού διαμορφώνει και διαμορφώνεται σταδιακά από τις γενικότερες αντιλήψεις, τα κίνητρα, το αίσθημα ευθύνης και τις σχέσεις που αναπτύσσονται (Epstein, 1995; Patrikakou, 2008). Η πολυδιάστατη φύση της συνεργασίας σχολείου-οικογένειας αντανακλάται στην ευρεία και περίπλοκη επιρροή των γονέων στην σχολική πρόοδο των παιδιών. Η διαδικασία εμπλοκής των γονέων στην εκπαίδευση των παιδιών τους περιγράφεται ως μια διαδοχή σταδίων εξέλιξης (Hoover-Dempsey και Sandler, 1995), από την αρχική απόφασή τους να κινητοποιηθούν, την επιλογή των τρόπων και των τεχνικών που επηρεάζονται από συγκεκριμένα 16> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

19 Οι σχολικοί οργανισμοί, η ηγεσία και οι εκπαιδευτικοί, αντιμετωπίζουν την πρόκληση να αναπτύξουν κατάλληλες πρωτοβουλίες και στρατηγικές που θα ενισχύσουν τα κίνητρα και την αποτελεσματικότητα της γονεϊκής συμμετοχής, μέσα σε κλίμα εμπιστοσύνης δεδομένα και προκλήσεις -ενδογενείς και εξωγενείς- την εναρμόνισή τους με τους στόχους και τις προσδοκίες του σχολείου ως την τελικά διαμορφωμένη αίσθηση επάρκειας και αυτοπεποίθησης του ίδιου του παιδιού ως προς τις σχολικές απαιτήσεις. Το πρώτο από αυτά τα πέντε στάδια, η απόφαση του γονέα να εμπλακεί, είναι καθοριστικό για την ανάπτυξη και τη διαμόρφωση της γονεϊκής συμμετοχής. Αυτή η αρχική επιλογή διαμορφώνεται ως συνισταμένη πολλών παραμέτρων, τόσο ενδοπροσωπικών όσο και σε σχέση με τις συνθήκες και τις απαιτήσεις του περίγυρου (Grolnick, Benjet, Kurowski και Apostoleris, 1997). Στο μοντέλο των Hoover- Dempsey και Sandler (1995) οι παράμετροι αυτές ομαδοποιούνται σε τρεις άξονες: α) πώς έχουν κατασκευάσει οι γονείς τον καθαυτό ρόλο τους, β) την προσωπική αίσθηση επάρκειας που έχουν ως προς την ικανότητά τους να βοηθήσουν το παιδί τους στο σχολείο και, γ) τις απαιτήσεις, ευκαιρίες και προκλήσεις που τίθενται από το ίδιο το παιδί και το σχολείο του. Η αίσθηση αυτοεπάρκειας των γονέων συνδέεται γενικότερα με την περιγραφή της αυτοεπάρκειας ή «αξιοσύνης» στην κοινωνιογνωστική θεωρία του Bandura (Κολιάδης, 2006). Όσο ισχυρότερη είναι η πεποίθηση ικανότητας που έχει ένα άτομο, τόσο υψηλότερους στόχους θέτει και αυτοδεσμεύεται για να τους επιτύχει με ανάλογη ένταση και διάρκεια προσπάθειας, υπερπηδώντας εμπόδια και δυσκολίες. Αντίθετα, η χαμηλή αίσθηση επάρκειας προκαλεί παθητικότητα, εύκολη παραίτηση και απογοητεύσεις, που οδηγούν σε νέο κύκλο απώλειας ελέγχου των καταστάσεων (Bandura, 1993). Με τον τρόπο αυτό συνδέεται ο βαθμός αυτοεκτίμησης με το αιτιακό υπόβαθρο αλλά και τον τρόπο δράσης που προκύπτει ως αποτέλεσμα. Οι πεποιθήσεις, επομένως, των γονέων για τις ικανότητες και την επάρκειά τους να επηρεάσουν την σχολική προσπάθεια του παιδιού τους, ενεργοποιούν τη βασική τους απόφαση. Σύμφωνα με τους Hoover-Dempsey και Sandler (1997), αυτή η αίσθηση επάρκειας των γονέων συνδέεται θετικά με την επικέντρωσή τους στην αξία της προσπάθειας που τα παιδιά καταβάλλουν στο σχολείο κι όχι τόσο με τις ικανότητές που αυτά τυχόν διαθέτουν ή με άλλους τυχαίους παράγοντες. Επίσης, οι γονείς με υψηλό αίσθημα αυτοεπάρκειας αναπτύσσουν και εφαρμόζουν στρατηγικές για να αντιμετωπίζουν δυσκολίες που απειλούν τη σχολική πρόοδο των Πίνακας 2. Πίνακας 3. ΑΥΤΟΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΟΝΕΩΝ Μορφωτικό Επίπεδο Μ. Ο. N ΔΗΜΟΤΙΚΟ 35,00 2 ΓΥΜΝΑΣΙΟ 43,57 7 ΛΥΚΕΙΟ 46,65 17 ΜΕΤΑΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ 44,78 9 ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ 46,26 23 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ 38,33 3 Σύνολο 45,08 61 ΑΥΤΟΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΟΝΕΩΝ Επάγγελμα Μ. Ο. N ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ 44,92 25 ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ 49,80 5 ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΣ 43,88 8 ΟΙΚΙΑΚΑ 46,33 18 ΑΛΛΟ 38,60 5 Σύνολο 45,08 61 ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012 <17

20 > ΑΡΘΡΑ Διάγραμμα 1. παιδιών τους. Πιστεύουν ότι η προσπάθεια έχει καίρια σημασία και ότι η ευφυΐα διαμορφώνεται, όπως και οι ικανότητες και οι επιδόσεις. Παρ όλο που η αίσθηση επάρκειας των γονέων αποδεικνύεται σύνθετος και κάποιες φορές αμφισβητούμενος παράγοντας (Anderson και Minke, 2007, Reed, Jones, Walker και Hoover- Dempsey, 2000), φαίνεται πως οι γονείς με θετικό αίσθημα ικανότητας έχουν την προδιάθεση να αποφασίσουν να συμμετάσχουν ενεργά στην προσπάθεια του παιδιού τους για σχολική πρόοδο και, αν αυτή η επιλογή ενισχυθεί και από άλλες συνθήκες, να επιτύχουν υψηλότερα επίπεδα ποιοτικής υποστήριξης όλης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, με σημαντικά αποτελέσματα για την πολύπλευρη ανάπτυξη του μαθητή (Hoover-Dempsey, Battiato, Walker, Reed, DeJong, και Jones, 2001). Οι σχολικοί οργανισμοί, η ηγεσία και οι εκπαιδευτικοί, αντιμετωπίζουν την πρόκληση να αναπτύξουν κατάλληλες πρωτοβουλίες και στρατηγικές που θα ενισχύσουν τα κίνητρα και την αποτελεσματικότητα της γονεϊκής συμμετοχής, μέσα σε κλίμα εμπιστοσύνης (Adams, Forsyth και Mitchell, 2009). Το σχολείο μπορεί να επηρεάσει θετικά το οικογενειακό περιβάλλον, αίροντας περιορισμούς και αδυναμίες, καλλιεργώντας σχέσεις και επίπεδα προσδοκιών, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για μαθητές και γονείς. Αποτελεί ανάγκη, ιδιαίτερα για το ελληνικό σχολικό περιβάλλον, να δημιουργηθούν οργανωμένες μορφές επικοινωνίας μεταξύ εκπαιδευτικών-γονέων, με επίκεντρο πάντα τον μαθητή κάτι που συνδέεται με τη διαπιστωμένη ανάγκη ριζοσπαστικών αλλαγών και βελτιώσεων στην εκπαίδευση (Μπρούζος, 2002). Ενθαρρύνοντας προσεγγίσεις, στηρίζοντας τους γονείς, που με την σειρά τους στηρίζουν αποτελεσματικά τη σχολική πρόοδο του παιδιού τους και κινητοποιώντας τους σε πρώιμα στάδια, το σχολείο μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα των μαθητικών επιδόσεων αλλά και την ποιότητα όλου του σχολικού πλαισίου ως κοινότητας μάθησης. Η διερεύνηση της γονεϊκής αυτοεπάρκειας και οι απόψεις των γονέων για σχολικές παραμέτρους που επηρεάζουν ευνοϊκά τόσο τους ίδιους όσο και τα παιδιά τους στην πρώτη βαθμίδα εκπαίδευσης βρίσκεται στην αφετηρία αυτής της προσέγγισης και θα μπορούσε να προβλέψει, ως ένα βαθμό, τη γονεϊκή συμμετοχή στην εξέλιξη της μαθητικής προσπάθειας και επιτυχίας. 18> ΧΗΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ // ΜΑΪΟΣ 2012

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Τηλ.: 2610 96 9931 Telefax: 2610 997 728 E-mail: pharminf@upatras.gr Πάτρα 31 Μαϊου 2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ «Το Τμήμα Φαρμακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016

Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Γεωλογίας του Α.Π.Θ. της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του Ε.Μ.Π. του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση στη Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2016 2017 Το Τμήμα Νηπιαγωγών της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

β. Διδακτορικό Δίπλωμα (ΔΔ) στην Πληροφορική. Η παρούσα ανακοίνωση αφορά την εισαγωγή μεταπτυχιακών φοιτητών για απόκτηση ΜΔΕ στα πλαίσια του ΠΜΣ.

β. Διδακτορικό Δίπλωμα (ΔΔ) στην Πληροφορική. Η παρούσα ανακοίνωση αφορά την εισαγωγή μεταπτυχιακών φοιτητών για απόκτηση ΜΔΕ στα πλαίσια του ΠΜΣ. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Για εισαγωγή Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Από το Τμήμα Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι-Αθήνα Τηλ: 210 6878809-813, 210 6878888 Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου»

«Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟ ΕΓΚΡΙΣΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Παιδιού και Εφήβου» Πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα Ρέθυµνο, 25 Ιουνίου 2015 Α.Π.: 376 Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων υποψήφιων Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών µε αντικείµενο «Πολιτισµός, Παιδεία και Ανθρώπινη Ανάπτυξη» Από το έτος 2014

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) Επιστήμη Υλικών για Προηγμένες Τεχνολογίες

Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) Επιστήμη Υλικών για Προηγμένες Τεχνολογίες Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) Επιστήμη Υλικών για Προηγμένες Τεχνολογίες ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το ΠΕΓΑ «Επιστήμη Υλικών για Προηγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Δ Η Μ Ο Κ Ρ Ι Τ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ρ Α Κ Η Σ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΝΕΑ ΧΗΛΗ 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ H E L L E N I

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ALEXANDER TECHNOLOGICAL EDUCATIONAL INSTITUTE OF THESSALONIKI ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Καινοτόμα Συστήματα Αειφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013 ΠΡΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΙΑ ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ») ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» (ΓΙΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Δ Η Μ Ο Κ Ρ Ι Τ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ρ Α Κ Η Σ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΝΕΑ ΧΗΛΗ 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ H E L L E N I

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος

Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Στην Οικονομική Ανάλυση Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παιδαγωγικό Τμήμα Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής» ΕΔΡΑ : ΜΑΡΟΥΣΙ (ΣΤΑΘΜΟΣ «ΕΙΡΗΝΗ» ΗΣΑΠ) ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Το Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οργανώνει και λειτουργεί από το Ακαδημαϊκό Έτος 1998-1999, Πρόγραμμα Διδακτορικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Βιοϊατρικές Μέθοδοι και Τεχνολογία στη Διάγνωση» Πρώτο έτος λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: "Δημοσίευση ανακοίνωσης για εισαγωγή κατ ανώτατο είκοσι (20) μεταπτυχιακών φοιτητών"

ΘΕΜΑ: Δημοσίευση ανακοίνωσης για εισαγωγή κατ ανώτατο είκοσι (20) μεταπτυχιακών φοιτητών Πάτρα, 9 Ιουλίου 2015 Αριθ. Πρωτ.: 2421/15819 ΠΡΟΣ: Την Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Έρευνας του Παν/μίου Πατρών ΕΝΤΑΥΘΑ ΚΟΙΝ.: 1. κ. Γεώργιο Νικηφορίδη Δ/ντή Σπουδών του Προγράμματος 2. Γραμματεία Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ» «PETROLEUM OIL AND GAS MANAGEMENT AND TRANSPORTATION» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. Για την εισαγωγή 22 Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ειδίκευσης

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. Για την εισαγωγή 22 Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ειδίκευσης ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Για την εισαγωγή 22 Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ειδίκευσης «Σχεδιασμός, Οργάνωση και Διαχείριση Συστημάτων Μεταφορών» 1. Τα Τμήματα Πολιτικών Μηχανικών (ΤΠΜ) και Αγρονόμων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα,10/3/2017 Αρ. Πρωτ. ΕΣΔΥ/ οικ762 Προς: Όπως ο Πίνακας Διανομής

Αθήνα,10/3/2017 Αρ. Πρωτ. ΕΣΔΥ/ οικ762 Προς: Όπως ο Πίνακας Διανομής www.esdy.edu.gr Λ. Αλεξάνδρας 196, 115 21, Αθήνα Τ.+30 213 2010105, 213 2010106, 2132010108 Φ. +30 210 6460658 Ε. education@esdy.edu.gr ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα,10/3/2017 Αρ. Πρωτ. ΕΣΔΥ/ οικ762 Προς:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 50 ΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 50 ΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ, ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» Πανεπιστημιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός»

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ. «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ και ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟ ΕΓΚΡΙΣΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επαγγελματική Συμβουλευτική και Προσανατολισμός» Πρόσκληση υποβολής

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών

Προκήρυξη θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 14 Ο χλμ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ - Ν.ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ ΘΕΡΜΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 570 01 ΕΛΛΑΣ Τηλ.: 2310 807 525 Fax: 2310 474 520 E-mail: infosoh@ihu.edu.gr www.hum.ihu.edu.gr Θεσσαλονίκη, 18/03/2014 Αρ. Πρωτ.:

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Distance Education Unit Επιστήμες της Αγωγής - Εκπαιδευτική Ηγεσία (18 ΜΗΝΕΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ο κλάδος αποσκοπεί στην προσφορά ενός ολοκληρωμένου προγράμματος στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ Ακαδημαϊκό έτος

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τέρμα Μαγνησίας, 62124 Σέρρες Τηλέφωνο : 23210 49341 Fax : 23210 49128 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2016 2017 Το Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ ΓΑΛΛΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟ ΤΗΛ: (28310) 77211-15-16 FAX: (28310) 77241-22 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Τοµέας Φιλοσοφίας του Τµήµατος Φιλοσοφικών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Θεσσαλονίκης

Παράρτημα Θεσσαλονίκης Με την αριθμ. 18/02-06-2015 πράξη της Δ.Ε. της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. τροποποιείται η προκήρυξη του Π.Μ.Σ. του Παιδαγωγικού Τμήματος με τίτλο «Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης» αναφορικά με τις κατηγορίες υποψηφίων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στην «Επιστήμη Οίνου και Ζύθου Master of Science in Wine and Beer Science» με κατευθύνσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ ΧΑΡΟΚΟΠΟΥ 89, 17671 ΑΘΗΝΑ -ΤΗΛ: 210-9549280, FAX: 210-9549281 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ Άρθρο 1 1. Υποψηφιότητες για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ 6 Ο χλμ AΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ-ΜΑΚΡΗΣ 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ Τ Μ Η ΜΑ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ε Ι Α H E L L E N I C R

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων:

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων: Τρεις κατευθύνσεις προσανατολισμού : Ανθρωπιστικές Θετικές Οικονομίας και Πληροφορικής καθώς και πέντε επιστημονικά πεδία, περιλαμβάνει το νέο σύστημα των Πανελλήνιων εξετάσεων, όπως ανακοίνωσε το υπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 15.05.2014 Αρ. Πρ. 765 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α.

Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α. Γενικά Δικαιολογητικά Εγγραφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΙ ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΕΛ & ΕΠΑΛ-Β ή ΕΠΑΛ-Α. 1. Αίτηση Έγγραφής (χορηγείται από τη γραμματεία του Τμήματος εισαγωγής). 2. Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

(β) Χρόνια Νοσήματα και Συμπεριφορές Υγείας (έως 10 φοιτητές). (γ) Λοιμώδη Νοσήματα - Εργαστηριακή Δημόσια Υγεία (έως 7 φοιτητές).

(β) Χρόνια Νοσήματα και Συμπεριφορές Υγείας (έως 10 φοιτητές). (γ) Λοιμώδη Νοσήματα - Εργαστηριακή Δημόσια Υγεία (έως 7 φοιτητές). ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αθήνα, 20/3/ 2015 Αρ. Πρωτ. ΕΣΔΥ/ οικ. 466 Προς: Όπως ο Πίνακας Διανομής ΘΕΜΑ: «Φοίτηση στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας για την απόκτηση Μεταπτυχιακών Διπλωμάτων Ειδίκευσης στη

Διαβάστε περισσότερα

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925 1 ο Επιστημονικό Πεδίο Κοινά με άλλα Επιστημονικά Πεδία 1ο και 4ο - Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών (Αγρίνιο) -Πολιτισμικής Τεχ/γίας και Επικ/νίας (Μυτιλήνη) -Τεχνών Ήχου και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του

Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Ο Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: από την επιλογή του επαγγέλματος στην άσκησή του Θεοδώρα Χασεκίδου-Μάρκου, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β/θμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης Βήματα-κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παράρτημα Θεσσαλονίκης Αλ. Παπαναστασίου 13, Σχ. "Ευκλείδη" 54639, Θεσσαλονίκη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα PROFILES ανακοινώνει τη δυνατότητα δήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο δεύτερο κύκλο βιωματικών εργαστηρίων (2012-2013) με θέμα το σχεδιασμό και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών οδηγός σπουδών Ιστορικά Στοιχεία Ίδρυση του Τμήματος: Το Τμήμα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ Σύμφωνα με το άρθρο 9 του Ν.3685/08 - Απόφαση της Γ.Σ.Ε.Σ. του Τμήματος Φαρμακευτικής του Ε.Κ.Π.Α., Συνεδρίασης της 22-11-2016 1. Αρμόδια όργανα

Διαβάστε περισσότερα

Νέος Κανονισμός Εκπόνησης Διδακτορικών Διατριβών 2014

Νέος Κανονισμός Εκπόνησης Διδακτορικών Διατριβών 2014 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Νέος Κανονισμός Εκπόνησης Διδακτορικών Διατριβών 2014 1. Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ» ΑΙΤΗΣΗ.

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ» ΑΙΤΗΣΗ. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ» ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 03.05.2017 Α.Π: 402 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 3330 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του Τμήματος κατέχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες στην εφαρμογή μεθόδων που τους δίνουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: FAX:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: FAX: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 74 100 ΡΕΘΥΜΝΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 28310-77650 FAX: 28310-77654 AΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ρέθυμνο 8/5/2017 Α.Π. 212 Θέμα: Προκήρυξη

Διαβάστε περισσότερα

13 ο Συνέδριο Ιατρικής Χημείας

13 ο Συνέδριο Ιατρικής Χημείας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ: ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 13 ο Συνέδριο Ιατρικής Χημείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ: Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Φαρμακευτικών Προϊόντων & 1 ο FP7-7-SEE-DRUG

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3) εξάμηνα. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016

Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3) εξάμηνα. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ- Educational Sciences: Science, Environment and Technology in Education» Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παιδαγωγικό Τμήμα Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΠΜΣ «Διδακτική στις Φυσικές Επιστήμες, στην Πληροφορική και την Υπολογιστική Επιστήμη, τα Μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

έ ς ά ς ής ί ς έ ς ής ύ ς ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ: ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ έ ές ά ΐ ώ έ ύ ύ έ ί ώ

έ ς ά ς ής ί ς έ ς ής ύ ς ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ: ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ έ ές ά ΐ ώ έ ύ ύ έ ί ώ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ: ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ έ ήςίς ός ά ώ ϊό έςάςήςίς έςήςύς ύίςώόήίςέέή όέήςύς ήςός ήςής άί ί Έάήώώ έές ές ήές έάί ίή άςίςήή άΐώ έύύέ

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Εκπόνησης Μεταδιδακτορικής Έρευνας

Κανονισμός Εκπόνησης Μεταδιδακτορικής Έρευνας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Κανονισμός Εκπόνησης Μεταδιδακτορικής Έρευνας Βόλος, 2015 Άρθρο 1 Εκπόνηση Μεταδιδακτορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ (ΤΕΙ), ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ (ΤΕΙ), ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ (ΤΕΙ), ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ «ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ-ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ» Πρόσκληση - Προκήρυξη Το τμήμα Νοσηλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Το ΠΜΣ θα λειτουργήσει εφόσον υπάρχει επαρκής αριθμός αιτήσεων (ενδεικτικά τουλάχιστον 10-12 εγγραφές).

Το ΠΜΣ θα λειτουργήσει εφόσον υπάρχει επαρκής αριθμός αιτήσεων (ενδεικτικά τουλάχιστον 10-12 εγγραφές). ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΕ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ -ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Tα Τμήματα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΚΟΙΝΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΤΟΡΙΝΟ, ΣΧΟΛΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΤΕΙ ΑΘΗΝΩΝ, ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΟΙΝΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. Εκπαιδευτικός Οργανισμός Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΖΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ για μαθητές ΣΤ' Δημοτικού, Γυμνασίου και Α' Λυκείου. ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: Η Έδρα UNESCO Διαπολιτισμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ των Τμημάτων Ιατρικής, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών - Μηχανικών Υπολογιστών και Πληροφορικής ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών

Προκήρυξη θέσεων μεταπτυχιακών φοιτητών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 14 Ο χλμ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ - Ν.ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ ΘΕΡΜΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 570 01 ΕΛΛΑΣ Τηλ.: 2310 807 525 Fax: 2310 474 520 E-mail: infosoh@ihu.edu.gr www.hum.ihu.edu.gr Θεσσαλονίκη, 17/03/2014 Αρ. Πρωτ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Διάρκεια σπουδών: Τέσσερα (4) εξάμηνα ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Το Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση».

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση». ΔΟΜΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράµατα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χηµείας στη Δευτεροβάθµια και Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση» http://diaviou.auth.gr/physics_and_chemistry_edu

Διαβάστε περισσότερα

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!»

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» 2 ΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 «Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» Προκήρυξη Φιλολογικών Αγώνων «ΔΕΛΑΣΑΛ» Το Τμήμα Φιλολογικών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους »

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους » EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π. & Δ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 2 ο ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ Φιλοθέη, 23-8-2011 Αριθ. Πρωτ. : 234 Ανδρέα Μεταξά 7 Τ.Κ. 15237 Φιλοθέη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Γιώργος Χαλκιόπουλος - Βιολόγος

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Γιώργος Χαλκιόπουλος - Βιολόγος ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : Γιώργος Χαλκιόπουλος - Βιολόγος 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

22ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Φυσικής 2012 Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών (Ε.Ε.Φ) διοργανώνει τον 22 ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Φυσικής σε

22ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Φυσικής 2012 Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών (Ε.Ε.Φ) διοργανώνει τον 22 ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Φυσικής σε 22ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Φυσικής 2012 Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών (Ε.Ε.Φ) διοργανώνει τον 22 ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Φυσικής σε συνεργασία με το Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2014 1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (ΔΔΦΕ) Το Τμήμα Φυσικής του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στην «ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΝΤΕΟ, ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΓΡΑΦΙΚΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ ΗΜΕΡΊΔΑ «ΔΙΔΑΚΤΙΚΆ ΜΟΝΤΈΛΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΈΣ ΠΡΟΣΕΓΓΊΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ/ΤΡΙΏΝ ΑΠΌ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΌ ΣΤΟ ΓΥΜΝΆΣΙΟ»

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ ΗΜΕΡΊΔΑ «ΔΙΔΑΚΤΙΚΆ ΜΟΝΤΈΛΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΈΣ ΠΡΟΣΕΓΓΊΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ/ΤΡΙΏΝ ΑΠΌ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΌ ΣΤΟ ΓΥΜΝΆΣΙΟ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Β ΑΘΗΝΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ Π.Μ.Σ. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ (Γ.Σ.Ε.Σ. Τμήματος της ) Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ Π.Μ.Σ. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ (Γ.Σ.Ε.Σ. Τμήματος της ) Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ Π.Μ.Σ. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ (Γ.Σ.Ε.Σ. Τμήματος της 10-6-2016) Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Άρθρο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Ο εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας του Μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΉΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΝ/ΚΗ ΔιΝΣΗ Δ/Ο/Κ & Ο/Κ ΟΝ. ΥΠΗΡΕΣ/ΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΉΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΝ/ΚΗ ΔιΝΣΗ Δ/Ο/Κ & Ο/Κ ΟΝ. ΥΠΗΡΕΣ/ΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ .~ ΕΜΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤιΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΉΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΝ/ΚΗ ΔιΝΣΗ Δ/Ο/Κ & Ο/Κ ΟΝ. ΥΠΗΡΕΣ/ΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Προς: Κοιν: -Το Διεθνές Πρακτορείο Δημοσιεύσεων - Διαφημίσεων "ΔΙΤΣ" Σταδίου 43 τ.κ. 10559

Διαβάστε περισσότερα

Με υπουργική απόφαση θα καταταχθούν τα Τμήματα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ στα παραπάνω Επιστημονικά Πεδία.

Με υπουργική απόφαση θα καταταχθούν τα Τμήματα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ στα παραπάνω Επιστημονικά Πεδία. Το ΥΠΟΠΑΙΘ θα προβεί σε νέες νομοθετικές ρυθμίσεις όσον αφορά το εξεταστικό σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ με τις Πανελλήνιες το σχ. έτος 2015-16 για τους παρακάτω λόγους: 1) Με το σύστημα του Νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΕΔΡΑ: ΑΜΑΡΟΥΣΙΟ (ΣΤΑΘΜΟΣ «ΕΙΡΗΝΗ» ΗΣΑΠ) ΤΑΧ.Δ/ΝΣΗ : ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ Τ.Κ 141 2 ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Distance Education Unit Δημόσια Υγεία (18 ΜΗΝΕΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO) Περιγραφή Στόχος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών Δημόσια Υγεία είναι να δώσει στους φοιτητές την ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Τµήµα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισµικών Αγαθών (Τ.Ι.Α.Δ.Π.Α.) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θέμα: Το νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση για το σχολικό έτος 2015-2016

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θέμα: Το νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση για το σχολικό έτος 2015-2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΕΙ ΑΘΗΝΩΝ (TΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ T.E) ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ (ΙΔΡΥΜΑ ΙΑΤΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ) ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ, ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΔΑ: 73ΒΘ469Β7Γ-4ΦΖ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΑΔΑ: 73ΒΘ469Β7Γ-4ΦΖ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Τα Τμήματα Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΠΤΔΕ), Παιδαγωγικό Προσχολικής Εκπαίδευσης (ΠΤΠΕ) και Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης οργανώνουν και λειτουργούν από το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ»

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» Θέση Φωτογραφίας ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός πρωτοκόλλου: Ημερομηνία παραλαβής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πάτρα Μάιος 2013 1 Προσωπικά στοιχεία Όνομα πατρός Αριστείδης Όνομα μητρός Άννα-Μαρία Έτος γέννησης 25/02/1975

Διαβάστε περισσότερα

Energy. study live excel. MSc in Energy Systems. MSc in Energy Management. MSc in Energy Building Design

Energy. study live excel. MSc in Energy Systems. MSc in Energy Management. MSc in Energy Building Design www.ihu.edu.gr Thessaloniki study live excel Masters of Science Programmes in: Energy MSc in Energy Systems MSc in Energy Management MSc in Energy Building Design Information & Online Applications at www.tech.ihu.edu.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 18.05.2016 Α.Π: 548 Το Τµήµα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστηµίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις Στο Τμήμα Aρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι δυνατή η εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής Πρόνοιας σε Συμβουλευτικές Δεξιότητες και Ενίσχυση της Επαγγελματικής τους Ταυτότητας»

«Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής Πρόνοιας σε Συμβουλευτικές Δεξιότητες και Ενίσχυση της Επαγγελματικής τους Ταυτότητας» Εκδήλωση Ενδιαφέροντος Συμμετοχής Επιδοτούμενο Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθηση ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων «Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακά στην Ελλάδα

Μεταπτυχιακά στην Ελλάδα Μεταπτυχιακά στην Ελλάδα Μουντάκης Κώστας: Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Πρώην σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Dr. Αρβανίτη Νέλη: Σχολική Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής 1 Δικαιολογητικά

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος

Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ : «ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ 1 Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Τμήμα Ερευνητικών Προγραμμάτων Μονάδα Διενέργειας Διαγωνισμών &Διαχείρισης Συμβάσεων Μεγ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα