ΕΡΓΑΣTΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 3 ου- 4 ου εξαμήνου. Ομάδα : Υποομάδα : Ημερομηνία:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣTΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 3 ου- 4 ου εξαμήνου. Ομάδα : Υποομάδα : Ημερομηνία:"

Transcript

1 Αικατερίνη Κ. Μαρκοπούλου-Αλμπάνη Επικ. Καθηγήτρια Φαρμ. Ανάλυσης ΕΡΓΑΣTΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 3 ου- 4 ου εξαμήνου Ομάδα : Υποομάδα : Ημερομηνία: Ασκούμενοι Φοιτητές Ονοματεπώνυμο 1ος 2ος 3ος 4ος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Φαρμακευτικής Τομέας Φαρμακευτικής Τεχνολογίας-Εργαστήριο Φαρμακευτικής Ανάλυσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2014

2 1 Πρόλογος Οι σημειώσεις εργαστηριακών ασκήσεων Φαρμακευτικής Ανάλυσης του 3 ου εξαμήνου της Φαρμακευτικής Σχολής αποβλέπουν στην σύντομη ενημέρωση και εξοικείωση των φοιτητών με το αντίστοιχο αντικείμενο. Ο ρόλος της Ενόργανης Ανάλυσης που τμήμα της αποτελεί η Φασματοφωτομετρία Υπεριώδους είναι πολύ σημαντικός και καθοριστικός για την εξέλιξη της Φαρμακευτικής επιστήμης στην έρευνα και την τεχνολογία. Η ύλη των σημειώσεων περιλαμβάνει δύο τμήματα την Εισαγωγή και το Πειραματικό. Στην εισαγωγή γίνεται μια γενική παρουσίαση των θεωρητικών αρχών βάση* των οποίων αναπτύσσεται και εφαρμόζεται η Φασματοφωτομετρία Υπεριώδους (UV). Το πειραματικό τμήμα περιλαμβάνει την επί μέρους θεωρητική αναφορά και την πειραματική διαδικασία της πρακτικής άσκησης, όπου ο φοιτητής αναγράφει τα αποτελέσματα του πειράματος βήμα προς βήμα. Επιθυμία μας είναι η ύλη των εργαστηριακών ασκήσεων που περιγράφονται εδώ να βοηθήσουν τους φοιτητές μας να κατανοήσουν τις βασικές αρχές της Φαρμακευτικής Ανάλυσης τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν επάξια στις ανάγκες ενός Αναλυτικού Εργαστηρίου. *Ως κύρια βιβλιογραφική πηγή για τη συγγραφή του θεωρητικού μέρους των σημειώσεων χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο της Ανάλυσης Ι (Ιωάννης Κουντουρέλλης, επίτιμος καθηγητής Φαρμακευτικής Ανάλυσης)

3 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΉ ΑΝΑΛΥΣΗ Πρόλογος Φαρμακευτική Ανάλυση είναι ο κλάδος της Φαρμακευτικής που έχει σαν αντικείμενο έρευνας την ανάπτυξη και εφαρμογή μεθόδων για το ποιοτικό και ποσοτικό προσδιορισμό ουσιών που έχουν θεραπευτικές ή καλλυντικές ιδιότητες. Τα κυριότερα αντικείμενα μελέτης της ειδικότητας αυτής είναι: - Ο ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός καθώς και η ανάλυση της δομής των δραστικών ουσιών (φαρμάκων) σε σκευάσματα, βιολογικά υγρά και δρόγες που αναφέρονται στις φαρμακοποιίες με χημικές ηλεκτρικές και φυσικοχημικές ενόργανες μεθόδους ανάλυσης. - Η εκτίμηση της ποιότητας των αμιγών φαρμάκων, των φαρμακευτικών ουσιών, των φαρμακομορφών και καλλυντικών από χημικής πλευράς. - Η εύρεση και ο προσδιορισμός των ίδιων των φαρμάκων και των μεταβολιτών αυτών στα βιολογικά υγρά καθώς και των ενδογενών ουσιών. - Οι διεργασίες απομόνωσης κάθε δραστικής ουσίας - Η ανάπτυξη νέων μεθόδων ανάλυσης των φαρμάκων - Η συσχέτιση χημικής δομής και φάσματος που οδηγεί στην ασφαλή ταυτοποίηση του φαρμάκου. - Ο έλεγχος καθαρότητας του φαρμάκου, δηλαδή ο έλεγχος της παρουσίας ή μη ξένων προσμίξεων, οι οποίες τουλάχιστον πρέπει να βρίσκονται στο ελάχιστο επιτρεπτό όριο. - Ο έλεγχος σταθερής ποσότητας δραστικής ουσίας σε κάθε φαρμακοσκεύασμα. Σχεδόν κάθε φυσικοχημική ιδιότητα ενός χημικού συστατικού (στοιχείου, ιόντος ή ενώσεως), της οποίας το μέγεθος είναι συνάρτηση της μάζας ή της συγκέντρωσης του συστατικού αυτού, μπορεί ν αποτελέσει τη βάση μιας τεχνικής προσδιορισμού του. Ολες λοιπόν οι αναλυτικές τεχνικές συσχετίζουν τη μέτρηση μιας φυσικής ιδιότητας ή παραμέτρου με τη συγκέντρωση (ποσότητα) του προσδιοριζόμενου συστατικού.

4 3 Θεωρητικά και κυρίως για ιστορικούς λόγους η Φαρμακευτική Ανάλυση μπορεί να διαχωριστεί σε δύο κλάδους. Στις κλασικές τεχνικές (σταθμικές και ογκομετρικές) και στις ενόργανες που ονομάζονται και φυσικές ή φυσικοχημικές. Η διαφορά της ενόργανης ανάλυσης από τη χημική, βρίσκεται στο τρόπο υπολογισμού της ποσότητας μιας δραστικής ουσίας. Στις ενόργανες μεθόδους ανάλυσης, η ποσότητα ενός συστατικού υπολογίζεται βάση κάποιας φυσικοχημικής του ιδιότητας, σε αντίθεση με τις λεγόμενες κλασικές ή χημικές μεθόδους που ο προσδιορισμός γίνεται βάση της μάζας Οι σπουδαιότερες μέθοδοι ενόργανου ανάλυσης αναφέρονται στον Πίνακα 1, και ταξινομούνται σύμφωνα με το μετρούμενο μέγεθος σε τρεις γενικές κατηγορίες. ΠΙΑΝΑΚΑΣ 1: ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΝΟΡΓΑΝΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕΤΡΟΥΜΕΝΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ Οπτικές μέθοδοι Φλογοφωτομετρία εκπεμπόμενη ακτινοβολία Φθορισμομετρία α. ακτινών χ εκπεμπόμενη ακτινοβολία β. υπεριώδους εκπεμπόμενη ακτινοβολία γ. ορατού εκπεμπόμενη ακτινοβολία Φασματοφωτομετρία απορρόφησης υπεριώδους απορροφούμενη ακτινοβολία Φασματοφωτομετρία απορρόφησης ορατού απορροφούμενη ακτινοβολία Φασματοφωτομετρία απορρόφησης υπέρυθρου απορροφούμενη ακτινοβολία Φασματοφωτομετρία ατομικής απορρόφησης απορροφούμενη ακτινοβολία Φασματοφωτομετρία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού απορροφούμενη ακτινοβολία Φασματοσκοπία Raman σκεδαζόμενη ακτινοβολία Θολωσιμετρία σκεδαζόμενη ακτινοβολία Νεφελομετρία σκεδαζόμενη ακτινοβολία Πολωσιμετρία στροφή επιπέδου πολωμένου φωτός Διαθλασιμετρία δείκτης διάθλασης Ηλεκτρικές μέθοδοι Ποτενσιομετρία δυναμικό Κουλομετρία ποσότητα ηλεκτρισμού Πολαρογραφία ένταση ρεύματος Αμπερομετρία ένταση ρεύματος Αγωγιμομετρία αγωγιμότητα Διάφορες άλλες μέθοδοι Φαματοσκοπία μαζών λόγος μάζας προς σθένος προϊόντων θραύσης Ραδιοχημικές μέθοδοι Ραδιοχημική ανάλυση δια ενεργοποίησης δια ισοτοπικής αραίωσης εκπεμπόνη ακτινοβολία α, β, γ

5 4 Παρόλο που οι ενόργανες μέθοδοι ανάλυσης υπερτερούν στην ευαισθησία, την ταχύτητα, τη δυνατότητα χρήσης μικροποσοτήτων ή τη δυνατότητα επαναπόκτησης των δειγμάτων, παρουσιάζουν μειονεκτήματα που είναι τα εξής: Απαιτούνται ακόμα πρότυπα διαλύματα για τη βαθμονόμηση των οργάνων ή για την κατασκευή καμπύλων αναφοράς εφόσον πρόκειται να κάνουμε ποσοτικούς προσδιορισμούς. Υστερούν ως προς την ακρίβεια. Το κόστος των οργάνων είναι αρκετά υψηλό. Απαιτείται συνεχής συντήρηση των οργάνων ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ-ΟΡΑΤΟΥ (UV-Vis) Η φύση της ακτινοβολούμενης ενέργειας Το ορατό φως είναι μια μορφή ενέργειας που περιγράφεται αρχικά με δύο θεωρίες. Τη θεωρία των κυμάνσεων (wave theory) και εκείνη των σωματιδίων (corpuscular theory). Με καμία όμως θεωρία δεν μπόρεσαν να εξηγηθούν όλες οι ιδιότητες του φωτός επειδή μερικά φαινόμενα γίνονταν κατανοητά με τη μία ή την άλλη θεωρία. Μόλις το 1900 με τη θεωρία της κβαντομηχανικής (quantum theory) εξηγήθηκαν πλήρως ορισμένα φαινόμενα. Με τη θεωρία αυτή δεχόμαστε πως η υλική ενέργεια μπορεί να μετατρέπεται σε ενέργεια ακτινοβολίας μόνο κατά στοιχειώδη ποσά ορισμένου μεγέθους ή «κατά κβαντικές μονάδες». Οι μονάδες αυτές που χαρακτηρίζονται με τον όρο κβάντα ή φωτόνια καθώς επίσης και οι μονάδες της ακτινοβολούμενης ενέργειας μπορούν να έχουν συγχρόνως ιδιότητες κυμάτων και σωματιδίων. Πάντως οι θεμελιώδεις νόμοι της κβαντομηχανικής, βάσει των οποίων περιγράφονται οι διάφορες ακτινοβολίες είναι νόμοι πιθανοτήτων και όχι νόμοι βεβαιότητας. Αν υποθέσουμε πως η διάδοση του φωτός πραγματοποιείται υπό μορφή κυμάνσεων, τότε τα δύο πεδία που δημιουργούνται, το ηλεκτρικό και το μαγνητικό είναι κάθετα μεταξύ τους. Έτσι προκύπτει ο όρος ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Το ορατό φως αποτελεί μόνο μικρό μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, το οποίο εκτείνεται από την περιοχή των κοσμικών ακτινών μέχρι την περιοχή των ραδιοκυμάτων. λ(m) v(h2) Υπεριώδες Ορατό Υπέρυθρο

6 5 Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες με ευρεία εφαρμογή στη Φαρμακευτική Ανάλυση είναι οι εξής: Ακτίνες X (v=10 17 H2), Υπεριώδεις (c=10 15 H2), του Ορατού (v=10 14 H2), του Υπερύθρου (v=10 13 H2) και του Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού NMR (v=107 H2). Τα επιμέρους χρώματα του ορατού φωτός αντιστοιχούν σε ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες ενός ορισμένου μήκους κύματος. Έτσι το φως της ημέρας είναι δέσμες ακτινοβολιών διαφορετικού μήκους κύματος. Μια δέσμη ακτινοβολίας ενός ορισμένου μήκους κύματος καλείται μονοχρωματική και απομονώνεται με τη βοήθεια πρίσματος. Γενικά, μια κύμανση μπορεί να χαρακτηρισθεί με τρία διαφορετικά μεγέθη: με το μήκος κύματος λ, με τον αριθμό κύματος, με τη συχνότητα ν. Μήκος κύματος λ: Είναι η απόσταση (παράλληλη με τη διάδοση του κύματος) μεταξύ δύο διαδοχικών κορυφών του κύματος. Αριθμός κύματος :φανερώνει πόσα μήκη κύματος αντιστοιχούν σε ένα εκατοστό (cm) ν 1 λ ν.n (units, cm c 1 ) όπου v = συχνότητα n = δείκτης διάθλασης c = ταχύτητα φωτός στο κενό. Συχνότητα v: Είναι ο αριθμός κυμάνσεων (wavelength units) που διέρχεται από ένα δεδομένο σημείο στη μονάδα του χρόνου (sec). Οι μονάδες μέτρησης της συχνότητας v είναι κύκλοι ανά δευτερόλεπτο (cps ή hertz, hz). Η συχνότητα v μπορεί επίσης να εκφραστεί και από την εξίσωση: ν c λ.n όπου c = ταχύτητα φωτός στο κενό n = δείκτης διάθλασης λ = μήκος κύματος Η ταχύτητα του φωτός c στο κενό ισούται με c=2,977x10 10 cm/sec ενώ ο δείκτης διάθλασης στο κενό είναι ίσος με τη μονάδα n=1. Με βάση την παραπάνω εξίσωση λοιπόν η συχνότητα v

7 6 εκφράζει τον αριθμό μηκών κύματος που αντιστοιχεί σε μια απόσταση 2,977x10 8 m. Επίσης, από την εξίσωση φαίνεται η ταχύτητα του φωτός ή οποιασδήποτε ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας εξαρτάται από το μέσο διάδοσής της. Καθώς η ακτινοβολία διαπερνά το μέσο η τιμή της συχνότητας παραμένει σταθερή. Αντίθετα η τιμή του μήκους κύματος είναι μεταβλητή. Για να κατανοήσουμε πως μια ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία αντιδρά με την ύλη είναι ανάγκη να αναφερθούμε και στη σωματιδιακή φύση της ακτινοβολίας. Τα σωματίδια του φωτός που καλούνται φωτόνια περιέχουν ενέργεια. Η ποσότητα της ενέργειας που περιέχει κάθε φωτόνιο είναι ανάλογη της συχνότητας της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Η παρακάτω εξίσωση δίνει τη μαθηματική σχέση μεταξύ ενέργειας και συχνότητας. E h.ν h c λ.n όπου h = σταθερά του Planck 6,624x10-27 erg/sec ή 6.624x10-34 J/sec Ε = η ενέργεια της ακτινοβολίας σε erg, joules ή cal v = η συχνότητα της ακτινοβολίας σε hz c = η ταχύτητα του φωτός λ = μήκος του κύματος της ακτινοβολίας. Αυτό που είναι σημαντικό να προσέξουμε είναι ότι όπως προκύπτει από τις παραπάνω εξισώσεις αύξηση της ενέργειας ανά φωτόνιο συνεπάγεται αύξηση της τιμής της συχνότητας, οπότε έχουμε ελάττωση της τιμής του μήκους κύματος. Από την άλλη πλευρά ελάττωση της ενέργειας ανά φωτόνιο συνεπάγεται ελάττωση της τιμής της συχνότητας, άρα αύξηση στην τιμή του μήκους κύματος. Δηλαδή, ένα φωτόνιο με υψηλή τιμή συχνότητας v και κατ ανάγκη με μικρή τιμή μήκους κύματος λ περιέχει περισσότερη ενέργεια συγκριτικά με ένα άλλο φωτόνιο που έχει μικρή τιμή συχνότητας και μεγάλη τιμή μήκους κύματος λ. Εδώ πρέπει να διευκρινιστεί πως η ένταση μιας δέσμης ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι ανάλογη του αριθμού των φωτονίων που περιέχει και ανεξάρτητη από την ενέργεια κάθε φωτονίου. Ενέργεια Ηλεκτρομαγνητικής Ακτινοβολίας,Φάσματα υπεριώδους ορατού (UV-VIS) Όταν μια ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία προσπέσει σε μια ουσία, μέρος της ενέργειας που περικλείει μεταβιβάζεται στην ουσία. Ως συνέπεια αυτού μεγάλος αριθμός ατόμων ή μορίων μεταβαίνουν από τη βασική κατάσταση στη διεγερμένη. Σύμφωνα με την κβαντομηχανική

8 7 θεωρία η διεγερμένη κατάσταση ενός ατόμου ή μορίου ορίζεται επακριβώς, συνεπώς και η ποσότητα ενέργειας που προσλαμβάνεται είναι καθορισμένη. Το ποσό της ενέργειας παρέχεται από φωτόνια ορισμένου μήκους κύματος λ, οπότε η τιμή λ είναι χαρακτηριστική για κάθε ουσία. Σύμφωνα με τα παραπάνω προκύπτει η εξίσωση: Μ + h.v = M* Όπου Μ = δέκτης ενέργειας Μ* = δέκτης στη διεγερμένη κατάσταση Οι μονοατομικές ουσίες που συνήθως βρίσκονται σε αέρια κατάσταση μεταβαίνουν από τη βασική στη διεγερμένη κατάσταση μόνο όταν ηλεκτρόνια μεταπηδούν από τη μία στιβάδα σε άλλη με δαπάνη ενέργειας από τη χρησιμοποιούμενη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Στην περίπτωση όμως των μορίων δε συμβαίνουν μόνο ηλεκτρονικές διεγέρσεις. Και τούτο γιατί οι ηλεκτρονικές διεγέρσεις που καταγράφονται στα φάσματα απορρόφησης, συνοδεύονται από επί μέρους διεγέρσεις δόνησης και περιστροφής. Όλες αυτές τις διεγέρσεις ανεξάρτητα από το είδος τους είναι κβαντισμένες. Συμπεραίνεται, λοιπόν, ότι η απορρόφηση ενέργειας από ένα μόριο είναι πολυπλοκότερο φαινόμενο απ ότι η απορρόφηση ενέργειας από ένα άτομο. Έτσι τα φάσματα απορρόφησης των μορίων ή μοριακών ιόντων είναι φάσματα ταινιών, γιατί πολλές διεγέρσεις ευρισκόμενες ενεργειακά πολύ κοντά, μαζί με διάφορες επιδράσεις του διαλύτη αλληλοκαλύπτονται. Συνεπώς δεν είναι δυνατόν να ξεχωρίσουν οι διεγέρσεις και να δώσουν γραμμικό φάσμα. Είναι γνωστό ότι ο αριθμός των ηλεκτρονίων σε κάθε στοιβάδα είναι απόλυτα καθορισμένος. Η πιθανή θέση του ηλεκτρονίου στην τροχιά του περιγράφεται με μαθηματικές εξισώσεις που ονομάζονται τροχιακά. Στα φαρμακευτικά μόρια και εν γένει στις οργανικές ενώσεις υπάρχουν τέσσερα είδη ηλεκτρονίων. - Ηλεκτρόνια που βρίσκονται στις εσωτερικές στιβάδες και απαιτούν μεγάλα ποσά ενέργειας για να μεταπηδήσουν σε τροχιά μεγαλύτερης ενέργειας. Επομένως δεν απορροφούν στην περιοχή υπεριώδους ορατού. - Ηλεκτρόνια που συμμετέχουν σε σ δεσμούς. Αυτά απαιτούν ικανό ποσό ενέργειας για να μεταβούν στη διεγερμένη κατάσταση σ* και απορροφούν στην περιοχή του άπω υπεριώδους. - Ηλεκτρόνια π που συμμετέχουν σε διπλούς ή τριπλούς δεσμούς και απορροφούν στην περιοχή υπεριώδους-ορατού. - Ηλεκτρόνια η του μονήρους ζεύγους που βρίσκονται στην εξωτερική στιβάδα. Μεταβαίνουν στη διεγερμένη κατάσταση π* και απορροφούν στην περιοχή του υπεριώδους.

9 8 Στη Φασματοφωτομετρία Υπεριώδους ενδιαφέρον έχουν οι διεγέρσεις των π και η ηλεκτρονίων. Οι ηλεκτρονιακές διεγέρσεις που γίνονται με την απορρόφηση ακτινοβολίας, δίνονται με τη σειρά της μεγαλύτερης προς τη μικρότερη απαιτούμενη ενέργεια για την πραγματοποίησή τους. σ σ* > n σ* > π π* > n π* Οι διεγέρσεις η π* απαιτούν μικρότερη ενέργεια από εκείνη που απαιτείται για τη διέγερση σ σ*, οπότε και η διέγερση n π* προκαλείται από απορρόφηση ακτινοβολίας μικρότερης συχνότητας ή μεγαλύτερου μήκους κύματος. Η μετάπτωση π π* γίνεται από ενώσεις που έχουν π- δεσμό. Η ισχύς αυτού του δεσμού είναι μικρότερη του σ δεσμού, γι αυτό και το αιθυλένιο απορροφά σε μεγαλύτερα μήκη κύματος σε σχέση με το αιθάνιο (160 και 140 αντίστοιχα). Η μετάπτωση σ σ* γίνεται στις ενώσεις που έχουν μόνο σ μοριακά τροχιακά, όπως είναι οι κορεσμένοι υδρογονάνθρακες. Οι μεταπτώσεις n π* και η σ* οφείλονται στην ανύψωση ενός η αδεσμικού ηλεκτρονίου στο αντιδεσμικό π* ή σ* τροχιακό. Η πρώτη διέγερση εμφανίζεται στα 280 mm και έχει ασθενή ένταση. Τα φάσματα UV-VIS είναι ιδιαίτερα σημαντικά στη μελέτη της δομής των οργανικών ενώσεων, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας ότι κατάλληλοι δομικοί συσχετισμοί τέτοιων στοιχείων σε ένα μόριο, επηρεάζουν την ενεργειακή του κατάσταση και προκαλούν χαρακτηριστικές απορροφήσεις. Για παράδειγμα, σε συζυγιακά συστήματα όπως C=C-C=C ή C=C-C = 0 η απορρόφηση π π* μετατοπίζεται προς μεγαλύτερη μήκη κύματος σε σύγκριση με την απορρόφηση ακόρεστων μη συζυγιακών συστημάτων με το ίδιο πλήθος πολλαπλών δεσμών. Η αύξηση της συζυγίας, μετατοπίζει το μέγιστο της απορρόφησης προς μεγαλύτερα μήκη κύματος, λόγω περισσότερων δομών συντονισμού. Οι διαλύτες που χρησιμοποιούνται για τη λήψη φασμάτων UV-VIS δεν πρέπει να απορροφούν στην περιοχή υπεριώδους διότι θα παρεμβάλλουν στο φάσμα απορρόφησης της υπό προσδιορισμό ουσίας. Ορολογία Τα περισσότερα των φαρμακευτικών μορίων δίνουν απορροφήσεις στην περιοχή του υπεριώδους ορατού επειδή περιέχουν χαρακτηριστικές ομάδες στο μόριό τους. Η μέγιστη απορρόφηση ενός μορίου που αναφέρεται σε ορισμένο μήκος κύματος (λmax) καθώς και το σχήμα της ταινίας απορρόφησης μερικές φορές είναι χαρακτηριστικά μιας συγκεκριμένης ομάδας. Έτσι στη φασματοσκοπία χρησιμοποιείται ειδική ορολογία για να περιγράψουν τα χαρακτηριστικά του φάσματος σε σχέση με συγκεκριμένες χημικές ομάδες εντός του μορίου που καλούνται χρωμοφόρες.

10 9 Χρωμοφόρος ομάδα ή χρωμοφόρα: είναι μια χημική ομάδα που είναι υπεύθυνη για την απορρόφηση μιας ουσίας στην περιοχή υπεριώδους ορατού. Συνήθως, η ομάδα αυτή περιέχει τουλάχιστον έναν ή περισσότερους διπλούς δεσμούς π.χ. φαινιλική. Αυξόχρωμος ομάδα: αυξόχρωμη είναι μια χημική ομάδα που μόνη της δεν έχει μεγάλη ένταση απορρόφησης αλλά όταν βρίσκεται κοντά σε μια χρωμοφόρο ομάδα ή η μέγιστη απορρόφηση (λmax) μετατοπίζεται σε μεγαλύτερη μήκη κύματος ή αυξάνει η ένταση απορρόφησης ή συμβαίνουν και οι δύο προαναφερθείσες περιπτώσεις π.χ. υδροξυλικές αμινικές ομάδες όταν είναι υποκατάστατες σε φαινυλική μερίδα. Βαθυχρωμία: χαρακτηρίζεται το φαινόμενο κατά το οποίο μια ταινία απορρόφησης μετατοπίζεται σε μεγαλύτερη μήκη κύματος. Βαθυχρωμία έχουμε συνήθως όταν προστίθενται και άλλες αυξόχρωμες ομάδες στο μόριο της υπό εξέτασης ουσίας ή όταν χρησιμοποιείται διαφορετικός διαλύτης ο οποίος αλληλεπιδρά με το μόριό της αλλάζοντας την πολικότητα και κατ επέκταση τις δομές συντονισμού της. Η βαθυχρωμία ονομάζεται και κόκκινη μετατόπιση επειδή το λ max μετατοπίζεται προς την περιοχή του υπέρυθρου στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Υψιχρωμία: Καλείται η μετατόπιση της απορρόφησης προς βραχύτερα μήκη κύματος. Συνήθως, οφείλεται στις επιδράσεις του διαλύτη. Η υψιχρωμία ονομάζεται και μπλε μετατόπιση. Υπερχρωμισμός: είναι η αύξηση της έντασης απορρόφησης, δηλαδή η αύξηση της τιμής του Ε max ή Α 1 1. Υποχρωμισμός: είναι η ελάττωση της έντασης απορρόφησης, δηλαδή η ελάττωση της τιμής του Ε max ή Α 1 1. Οργανολογία Φασματοφωτομετρίας Υπεριώδους-ορατού Για τη λήψη φάσματος υπεριώδους ορατού χρησιμοποιούνται ειδικά όργανα: τα φασματοφωτόμετρα και τα φωτόμετρα. Στα φασματοφωτόμετρα η ουσία με μορφή διαλύματος σε κατάλληλο διαλύτη τοποθετείται σε κυψελίδα καθορισμένου πάχους (συνήθως 1 cm), ενώ σε μια άλλη κυψελίδα τοποθετείται μόνο διαλύτης. Κατάλληλη φωτεινή πηγή (λυχνία Hg ή δευτερίου για την περιοχή υπεριώδους και λυχνία βολφραμίου για την περιοχή του ορατού) στέλνει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία σε πρίσμα ή περιθλαστικό φράγμα, το οποίο την αναλύει σε μονοχρωματικές δέσμες. Διάφραγμα με λεπτή σχισμή (μονοχρωμάτορας) παρεμβάλλεται κατάλληλα και επιτρέπει τη διέλευση μια μόνο μονοχρωματικής δέσμης, η οποία ανακλάται σε κυρτό κάτοπτρο προς δύο ισοδύναμες δέσμες. Αυτές ανακλώμενες κατάλληλα διέρχονται από τις δύο κυψελίδες και στη συνέχεια με κατάλληλα φωτοκύτταρα προσδιορίζεται η έντασή τους. Όταν απορροφά μόνο ο διαλύτης, οι δύο δέσμες διέρχονται από τις δύο κυψελίδες με την ίδια ένταση και γραφίδα στο καταγραφικό

11 10 σύστημα δείχνει για το αντίστοιχο μήκος κύματος μηδενική απορρόφηση. Όταν αρχίζει να απορροφά και η ουσία, η δέσμη που διέρχεται από το διάλυμα έχει μικρότερη ένταση και γραφίδα κινείται, δείχνοντας την αντίστοιχη απορρόφηση. Το πρίσμα περιστρέφεται ισοταχώς ως προς καθορισμένο άξονα, με συνέπεια να κατευθύνει προς τη σχισμή του πετάσματος μονοχρωματικές δέσμες με διαρκώς μεταβαλλόμενο μήκος κύματος, το οποίο αναγνωρίζεται από τη θέση της ισοταχώς κινούμενης γραφίδας σε κατάλληλη κλίμακα τιμών μήκους κύματος. Έτσι η γραφίδα σημειώνει διαδοχικά σε κατάλληλα βαθμολογημένο χαρτί το μήκος κύματος και την αντίστοιχη απορρόφηση, δίνοντας την εικόνα του φάσματος της ουσίας. Ένα σχήμα φασματοφωτόμετρου δίνεται παρακάτω:

12 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 11

13 12 Πειραματική άσκηση 1 Μελέτη Φάσματος UV Βενζολίου Μεταβολές Φάσματος Απορρόφησης Βενζολίου Με Μεταβολή Του Εύρους Σχισμής Μονοχρωμάτορα Εισαγωγή: Το βενζόλιο δεν χρησιμοποιείται ως φάρμακο, διότι είναι τοξικό, αλλά είναι η μητρική ένωση των περισσοτέρων φαρμάκων. Το βενζόλιο παραχωρεί τρεις ταινίες απορρόφησης στην περιοχή του υπεριώδους που ονομάζεται Ε (Εmax ), E (Emax>900) και βενζοειδής Β 254 (Emax 200). Οι παραπάνω απορροφήσεις που οφείλονται σε διεγερμένες καταστάσεις π π* ηλεκτρονίων μέσα στο βενζολικό πυρήνα μπορούν να θεωρηθούν πολύπλοκες. Θεωρητικά θα ανέμενε κανείς τέσσερις ισοδύναμες ηλεκτρονικές διεγέρσεις, που θα παραχωρούσαν μια μόνο ταινία απορρόφησης. Στην πράξη, όμως, επειδή εντός του αρωματικού δακτυλίου λαμβάνουν χώρα φαινόμενα απώθησης ηλεκτρονίων ηλεκτρονίων σε συνάρτηση πάντοτε με την σχετική συμμετρία του μορίου, οι πραγματικές ενεργειακές καταστάσεις των ηλεκτρονίων εμφανίζονται τροποποιημένες. Όμως τα έξι ηλεκτρόνια ισομερώς κατανεμημένα στο ίδιο επίπεδο του εξαμελούς δακτυλίου προσδίδουν στο σύστημα σταθερότητα σε σύγκριση με άλλα συζυγή τριένια. Συνεπώς εξαιτίας της ιδιάζουσας ενεργειακής κατάστασης του βενζολίου, η ουσία παρουσιάζει ελαττωμένη τάση διέγερσης των π ηλεκτρονίων. Από τις τρεις ταινίες απορρόφησης οι δύο πρώτες 184, 204 ονομάζονται πρωταρχικές και η τρίτη 254 mm δευτερεύουσα. Η πρώτη, 184, θεωρείται ευνοούμενη απορρόφηση, γι αυτό χαρακτηρίζεται από μεγάλη τιμή μοριακού συντελεστή απορρόφησης, ενώ οι υπόλοιπες (204, 254 ) είναι απαγορευμένες και με μικρή τιμή μοριακού συντελεστή απορρόφησης. Μάλιστα η τελευταία 254 αναδύεται από τη διατάραξη της συμμετρίας του βενζολίου εξαιτίας της κάμψης των δεσμών. Με ένα μέτριο φασματοφωτόμετρο η πρώτη ταινία απορρόφησης 184 δεν καταγράφεται κανονικά επειδή βρίσκεται στα όρια της περιοχής άπω υπεριώδους υπεριώδους. Πρωταρχική ταινία απορρόφησης Ε Έχει σημασία όσον αφορά την ευαισθησία της μεθόδου και τους ποσοτικούς προσδιορισμούς, με την προϋπόθεση ότι λαμβάνει χώρα μετατόπισής της σε μεγαλύτερα μήκη κύματος ( ), διότι σε χαμηλά μήκη κύματος μπορεί να υπάρχουν παρεμβολές από το

14 13 διαλύτη ή και διέγερση του μοριακού οξυγόνου που είναι διαλυμένο σε μεγάλα ποσά στο απεσταγμένο νερό. Η βενζοειδής ταινία Β, 254 Αν και απαγορευμένη και συνεπώς μικρής έντασης, παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, γιατί δεν υπάρχουν παρεμβολές στο φάσμα της ούτε αυτές των εκδοχών. Όμως, σε χαμηλά μήκη κύματος εμφανίζεται ασαφής απορρόφηση, γι αυτό μετρήσεις κάτω από πρέπει να αποφεύγονται. Ένα άλλο γνώρισμα της βενζοειδούς ταινίας β του βενζολίου είναι η χαρακτηριστική λεπτή υφή που οφείλεται σε διεγέρσεις δόνησης των δεσμών, λόγω συμμετρίας της δομής του μορίου. Διεγέρσεις δονήσεις είναι οι χαρακτηριστικές απορροφήσεις που επικάθονται με τη μορφή λόγχων επί των κυρίων διεγέρσεων, των ηλεκτρονικών διεγέρσεων. Επίσης, πρέπει να προστεθεί ότι τα μέγιστα απορρόφησης δεν μεταβάλλονται από την πολικότητα ή μη των διαλυτών, αυτό πού επηρεάζεται είναι η οξύτητα των απορροφήσεων της λεπτής υφής. Τέλος, η βενζοειδής ταινία β που λαμβάνεται από το βενζόλιο σε κατάσταση ατμών, παρουσιάζει πολύ λεπτή υφή, επειδή δεν υπάρχουν επιδράσεις από τον διαλύτη υπό μορφή έντονων διαμοριακών αλληλεπιδράσεων. Διαλύτης βενζολίου- μεθανόλη Ως διαλύτης για την μελέτη της ουσίας χρησιμοποιήθηκε μεθανόλη διότι: - Δεν απορροφά αφού δεν έχει χρωμοφόρες ομάδες. - Είναι σχετικά μη πολική ένωση και δεν επιδρά στα φαρμακομόρια. - Εχει άριστες διαλυτικές ικανότητες Προσοχή: Η μεθανόλη είναι πτητική με αποτέλεσμα λόγω εξάτμισής της να μεταβάλλεται η συγκέντρωση της υπό προσδιορισμό διαλυμένης ουσίας. Ασκηση 1) Να ληφθούν τα παρακάτω φάσματα, να συμπληρωθούν τα κενά και να υπολογιστούν τα ζητούμενα. 2) Να υπολογίσετε σε όλα τα φάσματα του βενζολίου, δυο λόγους τιμών απορρόφησης (αποστάσεις σημείων από βασική γραμμή) που αντιστοιχούν σε μέγιστα και ελάχιστα του φάσματος. Σημ. Οι λόγοι να αναφέρονται πάντα στα ίδια σημεία (μήκη κύματος).

15 Βενζόλιο σε μεθανόλη. Εύρος σχισμής 0,5 14 Ανάλυση φάσματος: Τα βασικότερα στοιχεία του φάσματος είναι η πλούσια λεπτή υφή και η ισχυρή απορρόφηση, αφού η ένταση είναι μεγάλη. Δηλαδή, σε αυτό το εύρος σχισμής, όπου και παίρνουμε συνήθως τα φάσματα, η βενζοειδής ταινία Β του βενζολίου αποκαλύπτεται πλήρως με όλα τα χαρακτηριστικά της λεπτής υφής. Το φάσμα του βενζολίου είναι σημαντικό εξαιτίας της λεπτής υφής, η οποία επιτρέπει τη διεξαγωγή ποσοτικών προσδιορισμών. Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min *Λόγοι υψών.

16 Βενζόλιο σε πεντάνιο εύρος σχισμής 1 15 Σε αυτό το εύρος σχισμής παρατηρούμε ότι η ένταση απορρόφησης της ταινίας Β έχει ελαττωθεί και τα χαρακτηριστικά της λεπτής υφής (μέγιστα, ελάχιστα, ώμοι, παρεκκλίσεις ) είναι αμβλυμμένα. Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Α 1 = Α 2 = Α 3 = 1max 2max 1min 2min 1max 2min Βενζόλιο σε μεθανόλη εύρος σχισμής Σε αυτό το εύρος σχισμής παρατηρούμε ότι η ένταση της απορρόφησης της ταινίας Β ελαττώνεται ακόμη περισσότερο από ό,τι στο εύρος σχισμής 1. Η λεπτή υφή του φάσματος αμβλύνεται. Συγκεκριμένα, τα χαρακτηριστικά της λεπτής υφής διαμορφώνονται ως εξής:

17 16 Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min Βενζόλιο σε μεθανόλη εύρος σχισμής Σε αυτό το εύρος σχισμής παρατηρούμε σταδιακή ελάττωση της έντασης απορρόφησης της ταινίας Β καθώς και τη λεπτή υφή ακόμη περισσότερο αμβλυμένη. Αυτό γίνεται φανερό από το γεγονός ότι η κορυφή στα 236 μετατράπηκε σε ώμο. Τα χαρακτηριστικά της λεπτής υφής διαμορφώνονται ως εξής:

18 Εύρος ταινίας: 17 ΜΑΧ: ΜΙΝ: ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min 3) Σε χιλιοστομετρικό χαρτί να χαραχτούν δύο διαγράμματα μεταβολής απορρόφησης ενός μεγίστου και ενός ελαχίστου, σε συνάρτηση με το εύρος σχισμής του μονοχρωμάτορα. Τι παρατηρείτε; 4) Το εύρος σχισμής του μονοχρωμάτορα επηρεάζει (βαθυχρωμικά-υψιχρωμικά) το φάσμα του βενζολίου; 5) Πώς επηρεάζει η μεταβολή του εύρους σχισμής του μονοχρωμάτορα το φάσμα του βενζολίου. Ποιό εύρος σχισμής είναι το καταλληλότερο;

19 18 Πειραματική άσκηση 2 Μεταβολές Φάσματος Απορρόφησης UV Λόγω Υποκατάστασης Στον Αρωματικό Δακτύλιο Εισαγωγή: Μονοϋποκατάσταση στον αρωματικό δακτύλιο του βενζολίου ελαττώνει τη συμμετρία του μορίου, προκαλεί αλλαγές στην υφή του φάσματος, στην ένταση των απορροφήσεων και παρατηρείται βαθυχρωμική μετατόπιση του λmax. Στην περίπτωση μικρών υποκατάστατων (π.χ. CH 3 ) που δεν λειτουργούν αυξοχρωμικά προκαλείται αμελητέα βαθυχρωμική μετατόπιση. Διαφορετική υφή βενζοειδούς ταινίας Β, λόγω αλλαγής της συμμετρίας του μορίου, λαμβάνουμε και στην περίπτωση του όρθο-, μετα-, παρα- ξυλολίου. Παρατήρηση Η ελευθερία δόνησης των μορίων επηρεάζεται από δύο παράγοντες, έναν εσωτερικό και έναν εξωτερικό: 1. Συμμετρία στη χημική δομή (εσωτερικός παράγοντας) που συνεπάγεται ευκολότερη δόνηση. 2. Ο διαλυτής (εξωτερικός παράγοντας) καθώς όσο ελαττώνεται η πολικότητά του, τόσο μεγαλύτερη ευκολία έχουμε στη δόνηση του μορίου. Ασκηση 1) Να ληφθούν τα παρακάτω φάσματα, να συμπληρωθούν τα κενά και να υπολογιστούν τα ζητούμενα. Σημ.:Οι συγκρίσεις θα γίνουν με το φάσμα της ουσίας που δίνει την λεπτότερη υφή ή το φάσμα του βενζολίου 2) Να επιλέξετε δύο μέγιστα, δύο ελάχιστα σε συγκεκριμένα μήκη κύματος και αφού υπολογίσετε τις αποστάσεις τους από τη βασική γραμμή (δηλ. τις απορροφήσεις τους) να υπολογίσετε τους παρακάτω λόγους. Τολουόλιο σε πεντάνιο Μια ενδιαφέρουσα χρωμοφόρος ομάδα είναι το τολουόλιο που έχει υποκαταστήσει ένα υδρογόνο του βενζολίου με ομάδα. Στην περίπτωση, λοιπόν, του τολουολίου, επειδή υπάρχει ο μεθυλο-υποκαταστάτης η δόνηση του μορίου αισθητά, οπότε το τολουόλιο CH 3 λεπτή υφή και βαθυχρωμική μετατόπιση γιατί λειτουργεί λόγω του φαινόμενου.

20 19 Εύρος σχισμής: 1 Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min Ορθό Ξυλόλιο σε Πεντάνιο Οι δύο μεθυλικές ομάδες (υποκαταστάσεις) βρίσκονται σε CH 3 θέση. Κατά συνέπεια η δόνηση του δακτυλίου αισθητά και αυτό αντικατοπτρίζεται στο φάσμα. CH 3 Πράγματι το φάσμα του ορθο-ξυλόλιο λεπτή υφή.

21 ΜΑΧ: ΜΙΝ: 20 Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση Α 1 = 1 2 Α 2 = = 1 2 Μετά Ξυλόλιο σε πεντάνιο CH 3 CH 3 Στο μεταξυλόλιο τα μεθύλια βρίσκονται υποκατεστημένα σε -μετα θέση, στα οποία παρεμβάλλεται ο άνθρακας. Έτσι, το μόριο του μετα-ξυλολίου μπορεί να δονηθεί ευκολότερα από το ορθο-ξυλόλιο. Εύρος σχισμής: 1 Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση

22 Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min 21 Παρα Ξυλόλιο σε πεντάνιο CH 3 Συγκριτικά, με τα φάσματα του ορθο και μετα-ξυλολίου, τα παραξυλόλιο φαίνεται πιο πολύπλοκο, πράγμα που οφείλεται στις εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις των μεθυλίων στο μόριό του. Δηλαδή, το φάσμα του παραξυλολίου παρουσιάζει λεπτή υφή, παρόλο CH 3 που είναι διπλά υποκατεστημένο. Πράγματι, θέση των υποκαταστατών επιτρέπει στο μόριο να δονείται ομοιόμορφα, με αποτέλεσμα λόγω της συμμετρίας που έχει να δίνει φάσμα από άποψη λεπτής υφής. Εύρος σχισμής: 1 Εύρος ταινίας: ΜΑΧ: ΜΙΝ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση ΏΜΟΙ: ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ: Σημείο Απορρόφηση Σημείο Απορρόφηση Α 1 = Α 2 = 1max 2max 1min 2min

23 22 3)Ποια η εφαρμογή της ανεύρεσης λόγων απορρόφησης; 4)Πότε έχουμε λεπτότερη υφή φάσματος στο βενζόλιο, στο ορθο- μετά παρά ξυλολίου ή στο τολουολίου και γιατί; Φαινόλη Μια ενδιαφέρουσα χρωμοφόρος ομάδα είναι της φαινόλης στην οποία ένα υδρογόνο του βενζολίου έχει αντικατασταθεί με ομάδα. Στην περίπτωση, λοιπόν της φαινόλης, επειδή υπάρχει ο υδρόξυλουποκαταστάτης η δόνηση του μορίου αισθητά, οπότε ΟΗ η φαινόλη λεπτή υφή. Από άποψη χρωμοφόρων η φαινόλη βαθυχρωμική μετατόπιση γιατί το υδροξύλιο λειτουργεί. Τη μεγαλύτερη βαθυχρωμική μετατώπιση παρουσιάζει σε ρη.. Εύρος σχισμής: 1 Όξινο ρη Αλκαλικό ρη Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() 5)Συγκρίνετε το φάσμα της φαινόλης με αυτό του βενζολίου σε όξινο και αλκαλικό περιβάλλον. Ερμηνεύστε πλήρως το φαινόμενο.

24 23 Ανιλίνη Η χρωμοφόρος ομάδα της ανιλίνης δημιουργήθηκε με υποκαταστήσει ένός υδρογόνου του βενζολίου με ομάδα. Στην περίπτωση, λοιπόν της ανιλίνης, επειδή υπάρχει ο υποκαταστάτης, η δόνηση του μορίου αισθητά, οπότε η ανιλίνη λεπτή υφή και ΝΗ 2 βαθυχρωμική μετατόπιση γιατί η αμινοομάδα λειτουργεί. Δεν επηρεάζεται από το περιβάλλον της σε ρη. Εύρος σχισμής: 1 Όξινο ρη Αλκαλικό ρη Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() 5)Συγκρίνετε το φάσμα της ανιλίνης με αυτό του βενζολίου σε όξινο και αλκαλικό περιβάλλον. Ερμηνεύστε πλήρως το φαινόμενο Ναφθαλένιο Χ naphthalene naphthalene

25 24 Μια επίσης ενδιαφέρουσα χρωμοφόρος ομάδα είναι αυτή του ναφθαλενίου και των παραγώγων του (Χ=ΟΗ, -Cl,.). Στην περίπτωση, που το μόριό μας είναι το ναφθαλένιο, επειδή υπάρχει μια επιπλέον βενζολική υποκατάσταση στο μόριο του πρώτου βενζολίου έχουμε παρατεταμένη και βαθυχρωμική μετατόπιση. Η ταινία που μας δίνει σημαντική απορρόφηση στα, είναι η. Εύρος σχισμής: 1 Όξινο ρη Αλκαλικό ρη Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() Απορρόφηση Μήκος κύματος λ() 5)Συγκρίνετε το φάσμα του υποκατεστημένου παραγώγου του ναφθαλενίου με αυτό του ναφθαλενίου σε όξινο και αλκαλικό περιβάλλον.ερμηνεύστε πλήρως το φαινόμενο

26 25 Πειραματική άσκηση 3 Προσδιορισμός της Δραστικής Ουσίας Φουροσεμίδης σε Φαρμακοτεχνικά Σκευάσματα (δισκία) και Μελέτη αυτής με Υπεριώδη Ακτινοβολία (UV) Εισαγωγή: Ποσοτικοί προσδιορισμοί βάσει φασμάτων απορρόφησης στην περιοχή υπεριώδους ορατού Οι ποσοτικοί προσδιορισμοί με χρήση φασμάτων απορρόφησης βασίζονται στη σχέση που υπάρχει μεταξύ ποσότητας ακτινοβολίας που απορροφάται και συγκέντρωσης δραστικής ουσίας. Η πειραματική απόδειξη της παραπάνω πρότασης είναι η ακόλουθη: Αν μια μονοχρωματική δέσμη ακτινοβολίας ορισμένου μήκους κύματος προσπέσει σε μια διαλυμένη ουσία, που απορροφά στο συγκεκριμένο μήκος κύματος, τότε μέρος της ακτινοβολίας αυτής απορροφάται από τη διαλυμένη ουσία. Η ελάττωση της έντασης της μονοχρωματικής ακτινοβολίας από I o σε Ι είναι ανάλογη με τη συγκέντρωση του διαλύματος c, με το πάχος της στοιβάδας b και με ένα συντελεστή α, δηλαδή ισχύει η σχέση. Τελικά καταλήγουμε στη σχέση: A log Io I αbc Η εξίσωση αυτή εκφράζει το νόμο των Beer-Lambert, ο οποίος δείχνει πως η ένταση της δέσμης του μονοχρωματικού φωτός ελαττώνεται εκθετικά με την αύξηση της συγκέντρωσης του διαλύματος και με το πάχος της στιβάδας. Η σχέση log IO I καλείται απορρόφηση του διαλύματος. Επειδή το πάχος της στιβάδας διατηρείται σταθερό (1cm), ο συντελεστής α εκφράζεται σύμφωνα με τη συγκέντρωση του διαλύματος. Δηλαδή, όταν η συγκέντρωση του διαλύματος εκφράζεται σε g/100 ml ο συντελεστής α ονομάζεται Ειδικός Συντελεστής Απορρόφησης και συμβολίζεται με Α 1% 1cm ή Ε 1% 1cm (b=1cm). Όταν η συγκέντρωση του

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Σύνολο τεχνικών με τις οποίες μετράτε η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που πηγάζει από την ύλη (άτομα, μόρια ή ιόντα) ή αλληλεπιδρά με αυτήν. Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση ακτινοβολίας

Απορρόφηση ακτινοβολίας Απορρόφηση ακτινοβολίας Όταν η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία διέρχεται μέσα από ένα στρώμα στερεού, υγρού ή αερίου, είναι δυνατόν να απομακρυνθούν εκλεκτικά με απορρόφηση μερικές συχνότητες λόγω της μεταφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ. Διάφοροι τύποι σύγχρονων φωτόμετρων. Βασική αρχή λειτουργίας

ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ. Διάφοροι τύποι σύγχρονων φωτόμετρων. Βασική αρχή λειτουργίας ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ Το φασματοφωτόμετρο αποτελεί το πιο διαδεδομένο όργανο των βιοχημικών εργαστηρίων. Χρησιμοποιείται για την μέτρηση της συγκέντρωσης ουσιών μέσα σε ένα υγρό διάλυμα π.χ. για την μέτρηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού

Έλεγχοι. Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Έλεγχοι Τη συγκέντρωση του φαρμάκου σε δείγμα ιστού ή βιολογικού υγρού Το ρυθμό απελευθέρωσης του φαρμάκου από το σκεύασμα Έλεγχο ταυτότητας και καθαρότητας της πρώτης ύλης και των εκδόχων( βάση προδιαγραφών)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Οδηγός Συγγραφής Εργαστηριακών Αναφορών Εξώφυλλο Στην πρώτη σελίδα περιέχονται: το όνομα του εργαστηρίου, ο τίτλος της εργαστηριακής άσκησης, το ονοματεπώνυμο του σπουδαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΗΛΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝΕΝΟΡΓΑΝΗΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΜΙΧΑΗΛΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝΕΝΟΡΓΑΝΗΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΙΧΑΗΛΚΟΥΠΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝΕΝΟΡΓΑΝΗΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗΣΤΗΝΕΝΟΡΓΑΝΗΑΝΑΛΥΣΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑναλυτικήΤεχνική: Γενικήπεριγραφήτης εφαρμογήςενόςφυσικοχημικούφαινομένου (π.χ. στηναπορρόφησηακτινοβολίαςαπό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (CALIBRATION CURVE TECHNIQUE) ΓΕΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Σχεδόν στο σύνολό τους οι ενόργανες τεχνικές παρέχουν τη μέτρηση μιας φυσικής ή φυσικοχημικής παραμέτρου Ρ η οποία συνδέεται άμεσα η έμμεσα με την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Hλεκτρομαγνητικό φάσμα

ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Hλεκτρομαγνητικό φάσμα ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Hλεκτρομαγνητικό φάσμα ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Ενεργειακές καταστάσεις των χημικών σωματιδίων Εκπομπή και Απορρόφηση ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Χειρισμός Δείγματος (1)

Χειρισμός Δείγματος (1) Χειρισμός Δείγματος (1) Ηφασματοφωτομετρία IR χρησιμοποιείται για την εξέταση δειγμάτων σε κατάσταση: Αέρια Υγρή Στερεή Χειρισμός δείγματος ποικολότροπα ανάλογα με φύση δείγματος Χειρισμός Δείγματος (2)

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8 Β.1 Μονοχρωματική δέσμη φωτός, περνάει από τον αέρα σε ένα κομμάτι γυαλί. Το μήκος κύματος της δέσμης φωτός όταν αυτή περάσει από τον αέρα στο γυαλί: α. θα αυξηθεί β. θα μειωθεί γ. θα παραμείνει αμετάβλητο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4α ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑΣ (ΧΚ4α) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2014-15 ΟΛΑ ΤΑ ΤΜΗΜAΤΑ Τίτλος Πειράματος: ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές Κβαντοφυσική Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ Διακριτά Φάσματα Εκπομπής Το Quantum Spin-Off χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπό το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ Τα οδεύοντα κύματα στα οποία η διαταραχή της μεταβλητής ποσότητας (πίεση, στάθμη, πεδίο κλπ) συμβαίνει κάθετα προς την διεύθυνση διάδοσης του κύματος ονομάζονται εγκάρσια κύματα Αντίθετα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) δ. CH Ν ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5

δ. δείκτης με Κ a =10 10 Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 15: Βενζόλιο και αρωματικότητα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 15: Βενζόλιο και αρωματικότητα Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 15: Βενζόλιο και αρωματικότητα 1. Αρωματικές ενώσεις Αρωματικές ενώσεις: ενώσεις με ευχάριστη οσμή Αρωματικές ενώσεις αναφέρονται συνήθως στο βενζόλιο και σε ενώσεις με συγγενική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Φασματοσκοπία υπερύθρου Φασματοσκοπία ορατού-υπεριώδους Φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού Φασματοσκοπία μάζας 13.1 Οι αρχές της μοριακής φασματοσκοπίας: Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΘΕΜΑ ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Μια δέσµη φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε.

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. Άσκηση 6 Μελέτη φασμάτων Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Η βαθμολογία φασματοσκοπίου και η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά.

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 53 ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. 5. Άσκηση 5 5.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι η μελέτη του ηλεκτροοπτικού φαινομένου (φαινόμενο Pockels) σε θερμοκρασία περιβάλλοντος για κρύσταλλο KDP και ο προσδιορισμός της τάσης V λ/4. Στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος Γ Λυκείου 7 Μαρτίου 2015 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Η επεξεργασία των θεμάτων θα γίνει γραπτώς σε χαρτί Α4 ή σε τετράδιο που θα σας δοθεί (το οποίο θα παραδώσετε στο τέλος της εξέτασης). Εκεί θα σχεδιάσετε και όσα γραφήματα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΚΟΥΠΠΑΡΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΚΟΥΠΠΑΡΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΚΟΥΠΠΑΡΗ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Σημειώσεις από τα μαθήματα Φαρμακευτικής Ανάλυσης του καθηγητή κ. Ιωάννη Κουντουρέλλη ΑΝΙΣΟΤΡΟΠΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ 12 13 Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel Μέτρηση Γωνίας Bewse Νόμοι του Fesnel [] ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο πείραμα, δέσμη φωτός από διοδικό lase ανακλάται στην επίπεδη επιφάνεια ενός ακρυλικού ημι-κυκλικού φακού, πολώνεται γραμμικά και ανιχνεύεται από ένα

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στο σωστό συµπλήρωµά της.

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (INSTRUMENTAL METHODS OF ANALYSIS)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (INSTRUMENTAL METHODS OF ANALYSIS) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (INSTRUMENTAL METHODS OF ANALYSIS) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ (Ποιοτική Ανάλυση/ Ποσοτική Ανάλυση) Κλασσική Χημική Ανάλυση Ενόργανη Χημική Ανάλυση Σταθμική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ II Ατοµική Φασµατοσκοπία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Εισαγωγή στις Φασµατοµετρικές Τεχνικές

ΤΜΗΜΑ II Ατοµική Φασµατοσκοπία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Εισαγωγή στις Φασµατοµετρικές Τεχνικές ΤΜΗΜΑ II Ατοµική Φασµατοσκοπία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Εισαγωγή στις Φασµατοµετρικές Τεχνικές Εισαγωγή στις φασµατοµετρικές τεχνικές Οι φασµατοµετρικές τεχνικές αποτελούν µια µεγάλη οµάδα αναλυτικών τεχνικών, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 1 4 6 Διδάσκουσα Ε. Καλδούδη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσικής Αντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Η ηλεκτρονιακή δομή, στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικώς πολωμένα κύματα σε κάθετο επίπεδο

Γραμμικώς πολωμένα κύματα σε κάθετο επίπεδο ΚΥΚΛΙΚΟΣ ΔΙΧΡΩΙΣΜΟΣ Γραμμικώς πολωμένα κύματα σε κάθετο επίπεδο όταν το διάνυσμα του ηλεκτρικού πεδίου ταλαντεύεται κατά μήκος μιας ίσιας γραμμής τότε τα κύματα λέγονται επίπεδα ή γραμμικώς πολωμένα Γραμμικώς

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα