Χημική Σύσταση Υδροβίων Μακροφύτων σε Υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χημική Σύσταση Υδροβίων Μακροφύτων σε Υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας"

Transcript

1 ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Χημική Σύσταση Υδροβίων Μακροφύτων σε Υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας Εύα Παπαστεργιάδου Θ ε σ σ α λ ο ν ίκ η

2 Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) ιδρύθηκε το 1991 ύστερα από πρόταση του ΥΠΕΧΩΔΕ προς την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με βάση το συμβόλαιο αριθμός B91/91/SIN/8192 μεταξύ της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Γεν. Διεύθυνση XI) και του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας. The Greek Biotope/Wetland Centre has been established in 1991, following a proposal to CEC by the Greek Ministry of Environment, Physical Planning and Public Works, under CEC Contract Number B91/9l/SIN/8192 between the Commission of European Communities (DG XI) and The Goulandris Natural History Museum. Η πλήρης αναφορά στην εργασία αυτή είναι ως εξής: Παπαστεργιάδου Εύα Χημική σύσταση Υδροβίων μακροφύτων σε υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας. Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), 27 σελ. Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, Ελληνικό Κέντρο This document may be cited as follows: Papastergiadou Eva Chemical composition of aquatic macrophytes in wetlands of Northern Greece. The Goulandris Natural History Museum, Greek Biotope/Wetland Centre (EKBY), 27 p.

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ / CONTENTS Σελ. / Page Π ΕΡΙΛ Η Ψ Η... 2 A BSTRACT... 3 ΕΙΣΑ ΓΩΓΗ / IN T R O D U C T IO N... 4 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ Μ ΕΘΟΔΟΙ / M ATERIALS A N D M ETH O D S 5 ΑΠΟΤΕΛ ΕΣΜ Α ΤΑ ΚΑΙ ΣΥ ΖΗ ΤΗΣΗ / RESULTS A N D D ISC U SSIO N... 7 I. Χ Η Μ ΙΚ Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΦΥΤΙΚ Ω Ν ΕΙΔΩΝ / CHEM ICAL COM POSITION O F PLA NT SPECIES Salvinia natans Vallisneria spiralis Trap a natans Nymphoides pelt at a Polygonum amphibium Nymphaea alba II. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ Υ Π ΕΡΟ Χ Η Σ Κ Α ΤΙΟ Ν ΤΩ Ν / O R D ER OF CATION C O N C E N T R A T IO N III. Π ΕΡΙΕΧ Ο Μ ΕΝ Ο Θ ΡΕΠ ΤΙΚ Ω Ν ΣΤΟ ΙΧΕΙΩ Ν ΑΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ / N IT R O G EN A N D PHOSPHORUS CONTEN T O F P L A N T S ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ / R E FE R EN C ES

4 ΧΗΜ ΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Υ Δ ΡΟ Β ΙΩ Ν Μ Α Κ ΡΟ Φ ΥΤΩ Ν ΣΕ Υ Γ Ρ Ο Τ Ο Π Ο Υ Σ ΤΗ Σ ΒΟ ΡΕΙΑ Σ ΕΑΑΑΑΑΣ ΕΥΑ Π Α Π Α Σ Τ Ε Ρ Γ ΙΑ Α Ο Υ 1, Ph.D. ΠΕΡΙΑΗΨΗ Τα υδρόβια φυτά, λόγω της γρήγορης αύξησης και της υψηλής τους ικανότητας για αφομοίωση θρεπτικώ ν ουσιών, έχο υ ν αξιοσημείωτες δυνατότητες για αφαίρεση θρεπτικών στοιχείω ν από το νερό και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε καθαρισμούς αποβλήτω ν. Σκοπός της εργασίας αυτής ήταν η καταγραφή, σε υγροτόπους της Β όρειας Ελλάδας, υδροφυτικώ ν ειδώ ν με υψ ηλή ικανότητα συσσώρευσης θρεπτικών ή και άλλων στοιχείω ν, καθώς και των διαφορώ ν στη χημική τους σύσταση. Για τον σκοπό αυτό αναλύθηκαν δείγματα των ειδών Salvinia natans, Vallisneria spiralis. Trapa natans, Nymphoides peltala. Polygonum amphibiurn και Nymphaea alba (φύλλα και βλαστοί), τα οποία συλλέχθηκαν από τις εξής λίμνες της Βόρειας Ελλάδας: Μ ικρή Π ρέσπα, Μ εγάλη Π ρέσπα, Κ αστοριά, Βεγορίτιδα, Κερκίνη και Βόλβη-Ρεντίνα. Δίνονται τα αποτελέσματα που αφορούν τις συγκεντρώσεις 11 μετάλλων (Na, Κ, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, Pb, Ni, Cd) καθώς και του αζώτου και του φωσφόρου στους ιστούς των φυτικών ειδών και οι διαφορές στη χημική τους σύσταση. Ακόμη, υπολογίστηκαν ο παράγοντας συγκέντρωσης και ο παράγοντας διάκρισης για το είδος Nymphaea alba. 1 Ε π ισ τη μ ο νικ ή σ υ νερ γά τιδα, Μ ο υ σ είο Γ ο υ λ α νδρή Φ υσ ικής Ισ το ρία ς, Ε λ λ η νικ ό Κ έντρ ο Β ιοτόπω ν Υ γρ ο τό π ω ν, 14ο χλμ. Θ εσ σ α λ ο ν ίκ η ς-μ η χ α νιώ ν α ς Θ έρμη 2

5 CHEMICAL COMPOSITION OF AQUATIC M ACROPHYTES IN W ETLANDS OF NORTHERN GREECE EVA PAPASTERGIADOU2, Ph.D. ABSTRACT The aquatic macrophytes show a rem arkable capacity to remove nutrients from water, due to their fast growing rate and high assimilating ability. They represent, therefore, a potential use for the purification o f wastewater. The objectives o f this w ork were: a) to identify hydrophytic species, in wetlands o f N orthern Greece, with high capability to accumulate nutrients or other elements, and b) to record the differences in their chemical com position. Plant samples o f the species Salvinia nutans, Vallisneria spiralis, Trapa natans, Nymphoides peltata, Polygonum amphibium and Nymphaea alba (whole plants - leaves - petioles), were collected and analysed. The plants were collected from the following lakes located in N orthern Greece: Mikri Prespa, Megali Prespa, K astoria, Vegoritis, Kerkini and Volvi-Rentina. The elements determined included 11 metals (Na, K, Ca, Mg, Fe, Cu, M n, Zn, Pb, Ni, Cd), as well as nitrogen and phosphorus. The differences in the chemical composition of the plants are pointed out. The C oncentration factor and the Discrimination factor were also calculated for the species Nymphaea alba. 2 Senior R esearch Scientist, T he G o u lan d ris N a tu ra l H isto ry M useum, G reek B iotope/w etland C entre, 14th k m T h essalo n ik i-m ih an io n a, G R T henni, G reece 3

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tu υδρόβια μακρόφυτα, όπως και ορισμένα άλλα υγροτοπικά φυτά, έχουν αξιοσημείωτες δυνατότητες για αφαίρεση θρεπτικών στοιχείω ν από το νερό, λόγω της γρήγορης αύξησης και της υψηλή τους ικανότητας να αφομοιώνουν τα θρεπτικέχ στοιχεία. Η πρόσληψη και αφομοίωση θρεπτικών στοιχείω ν είναι λειτουργία η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες στους οποίους περιλαμβάνονται ο ρυθμός αύξησης, η βιομάζα, η περιεκτικότητα των ιστών σε θρεπτικά στοιχεία, οι φυσικοχημικές ιδιότητες του νερού κ.λπ. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί περαιτέρω στη χρησιμοποίηση των ειδών για καθαρισμό αποβλήτων σε ειδικά κατασκευασμένους υγροτόπους. Οι πληροφορίες σχετικά με τη χημική σύσταση των υδρόβιων φυτών είναι πολύ χρήσιμες και συμβέχλλουν στην καλύτερη γνώση των βιογεωχημικών κύκλων, των τροφικών αλυσίδων, και της οικοφυσιολογίας. Ακόμη πρόσφατες προσεγγίσεις χρησιμοποίησης υδρόβιων φυτών ως τροφή για ζωικούς οργανισμούς (Boyd 1978) και για αφαίρεση θρεπτικών συστατικών από ρυπασμένα νερά, απαιτούν δεδομένα για τη χημική σύσταση των φυτών. Π ολλές ερευνητικές εργασίες έχουν επικεντρω θεί στην πρόσληψη και συσσώρευση των ανόργανων κατιόντων (Na, Κ, Ca, Mg) καθώς και του φωσφόρου και αζώτου και στον ρόλο που μπορεί να παίξουν τα ανώτερα υδρόβια μακρόφυτα στη διεργασία την ονομαζόμενη de-trophication (Janauer 1981). Εκτεταμένη επισκόπηση για τη χημική σύσταση των υδρόβιων φυτών έχ ει γίνει κυρίως από τη Hutchinson (1975). Επίσης, ο W estlake (1975) συγκέντρωσε στοιχεία για ορισμένα φυτά των ποταμών. Η βιβλιογραφία στον Ευρωπαϊκό χώρο είναι ε:πίσης πολύ μεγάλη (D ykyjova 1979, D ykyjova & Kvet 1980, Koväcs et al. 1984), 4

7 σε αντίθεση με την παντελή έλλειψ η σχετικώ ν αναφορών από τον Ελληνικό χώρο. Σκοπός της εργασίας αυτής ήταν ο εντοπισμός σε υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας, υδροφυτικών ειδών με υψηλή ικανότητα συσσώρευσης θρεπτικών και άλλων ανοργάνων στοιχείων, και η καταγραφή των διαφορώ ν στη χημική τους σύσταση. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΑΟΙ Συλλέχθηκαν φυτικά δείγματα από πληθυσμούς των ειδών Salvinia natans. Vallisneria spiralis, Trapa naians, Nymphoides peltata. Polygonum amphibium και Nymphaea alba, από διάφορες λίμνες της Βόρειας Ελλάδας: Μ ικρή Π ρέσπα, Μ εγάλη Π ρέσπα, Καστοριά, Βεγορίτιδα, Κ ερκίνη και Βόλβη-Ρεντίνα. Τα φυτικά δείγματα συλλέγχθηκαν κατά τη διάρκεια της βλαστητικής περιόδου (Μ άϊος - Ιούλιος 1987). Ταυτόχρονα συλλέγονταν για ανάλυση και νερό της λίμνης. Οι αναλύσεις έγιναν σε ολόκληρο το φυτό, όσον αφορά τα φυτικά δείγματα όλων των ειδών, επειδή είναι δύσκολο να γίνει διαχωρισμός σε επιμέρους τμήματα (φύλλα, βλαστοί, ρίζες). Στο είδος Nymphaea alba έγινε και χωριστή ανάλυση στα επιπλέοντα φύλλα και στους μίσχους τους, οι οποίοι είναι βυθισμένοι στο νερό. Στα δείγματα των φυτών και του νερού προσδιορίστηκαν 11 μέταλλα (Na, Κ, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Pb, Ni, Cd, Cu) καθώς και το άζωτο και ο φώσφορος (A.Ρ.Η.A. 1980). Τα φυτικά τμήματα, ξηράθηκαν για 2 ώρες σε πυριατήριο στη θερμοκρασία των 1()5 C και στη συνέχεια κονιοποιήθηκαν (Allen et al. 1974). Για τη πέψη του φυτικού δείγματος χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της υγρής καύσης με μίγμα νιτρικού/υπερχλω ρικού οξέος (H N O 3/HCIO 4) σε αναλογία 4:1. Για όλα τα δείγματα έγιναν δύο σ ειρές αναλύσεων. Ο προσδιορισμός των 11 μετάλλων έγινε με τη 5

8 φασματοσκοπία της Α τομικής Α πορρόφησης. Η ευαισθησία του οργάνου δίνεται σ τον Π ίνακα 1. Π ίνακας 1. Ευαισθησία της Α τομικής Α πορρόφησης (PERKIN ELM ER, model 2380), για 1% απορρόφηση. Table 1. Sensitivity o f the A tom ic A bsorption Spectrophotom eter (PERKIN ELM ER, model 2380), for 1% absorption. Στοιχείο Ευαισθησία Στοιχείο Ευαισθησία Element Sensitivity (mg/1) Element Sensitivity (mg/1) Νάτριο (Na) 0,0120 Χαλκός (Cu) 0,077 Κάλιο (K) 0,0430 Κάδμιο (Cd) 0,028 Ασβέστιο (Ca) 0,0920 Χρώμιο (Cr) 0,078 Μαγνήσιο (Mg) 0,0078 Νικέιλιο (Ni) 0,140 Σίδηρος (Fe) 0,1000 Μόλυβδος (Pb) 0,190 Μαγγάνιο (Mn) 0,0520 Ψευδάργυρος (Zn) 0,0180 Ο προσδιορισμός του ολικού οργανικού αζώτου στα φυτικά δείγματα έγινε με τη μέθοδο Kjeldahl (Allen et.al. 1974, Π απαμίχος - Α ληφραγκής 1988) και του φωσφόρου φασματοσκοπικά με τη μέθοδο του φωσφορομολυβδαινικού οξέος (Allen et al. 1974, APHA 1980). Ό λες οι αναλύσεις έγιναν εις διπλούν και δίνεται ο μέσος όρος. Α πό τα δεδομένα, υπολογίστηκαν επίσης ο παράγοντας συγκέντρωσης (Concentration factor), και ο παράγοντας διάκρισης (Discrimination factor), με χρήση των τύπων: π ε ρ ιε χ ό μ ε ν ο του σ το ιχ ε ίο υ σ το φυτό (pg/g ξη ρ ο ύ βάρους) Π α ρ ά γο ντα ς Σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ η ς ^ π ε ρ ιε χ ό μ ε ν ο του σ το ιχ ε ίο υ στο ν ερ ό (pg/m l) Χ /Υ σ το φυτό (π ε ρ ιε χ ό μ ε ν ο σ ε ξ η ρ ό υλικό) Π α ρ ά γο ντα ς Δ ιά κ ρ ισ η ς Χ /Υ στο ν ερ ό 6

9 όπου X και Υ τα δύο στοιχεία που πρόκειται να συγκριθούν. Ο παράγοντας αυτός εκφράζει την ποσοτική σύνδεση ανάμεσα στα δύο στοιχεία, λαμβάνοντας υπ όψη το λόγο των δύο στοιχείω ν στο νερό (K oväcs, 1978). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ I. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ Σύντομη περιγραφή των ειδών Το είδος Salvinia natans είναι υδρόβιο πτεριδόφυτο το οποίο πλέει ελεύθερα επάνω στην επιφάνεια του νερού (free floating). To είδος Vallisneria spiralis είναι βυθισμένο καθ όλη τη διάρκεια του έτους στο νερό, ριζωμένο στον πυθμένα και μόνο τα άνθη του φτάνουν στην επιφάνεια του νερού (submerged), ενώ τα είδη Trapa natans, Nymphoides peltata. Polygonum amphibium. και Nymphaea alba είναι φυτά ριζωμένα στον πυθμένα με φύλλα και άνθη επιπλέοντα σ τη ν επ ιφ άνεια του νερ ο ύ (floating-leaved) (Wetzel 1983). 1. Salvinia natans To είδος Salvinia natans συλλέχθηκε από τέσσερεις σταθμούς στη ΒΑ πλευρά της λίμνης Κ ερκίνης. Η χημική του σύσταση δίνεται στον Πίνακα 2. Οι συγκεντρώσεις του καλίου στη φυτομάζα ήταν υψηλότερες σε σύγκριση με τις συγκεντρώσεις Ca και Na στα δείγματα όλων των σταθμών, γεγονός το οποίο συμφωνεί με τα δεδομένα της Hutchinson 7

10 Πίνακας 2. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Salvinia natans Table 2. natans z Concentration of metals in the aquatic m acrophyte Salvinia Salvinia natans Λίμνη Κ ερκίνη (Lake Kerkini) Σ το ιχ ε ίο Σταθμός 1 Σταθμός 2 Σταθμός 3 Σταθμός 4 Element Station 1 Station 2 Station 3 Station 4 O 1,36 1,62 1,54 0,59 K 2,56 3,52 3,20 1,46 Ca 1,33 1,31 1,47 1,29 Mg 0,32 0,34 0,33 0,44 Fe (pg/g) M n Zn Cu ,8 Pb 12 5 ' y 3 10 Ni ,5 Cd (1975) που δείχνουν οτι η περιεκτικότητα των φυτικών ιστών υδροβίων φυτών σε κάλιο είναι υψηλότερη της περιεκτικότητας σε νάτριο, ασβέστιο και μαγνήσιο. Α πό τα μικροθρεπτικά (Fe, Μη, Ζη), το κατιόν του σιδήρου παρουσιάζει τις υψ ηλότερες τιμές έναντι των άλλων δύο. 2. Vallisneria spiralis Το είδος Vallisneria spiralis σ υλλέχθηκε από δύο σταθμούς στην ανατολική πλευρά της λίμνης Βεγορίτιδας και από ένα σταθμό

11 Πίνακας 3. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Vallismria spiralis Table 3. C oncentration o f metals in the aquatic m acrophyte Vallisneria spiralis Vallisneria spiralis Λ. Β Ε Γ Ο Ρ ΙΤ ΙΔ Α Λ. ΒΟΛΒΗ-ΡΕΝΤΙΝΑ Σ το ιχείο L ak e V egoritis Lake V olvi - Rentina Elem ent Σ ταθμός 1 Σ ταθμός 2 Σ ταθμός 1 S tatio n 1 S tatio n 2 S tatio n 1 N a % 0,91 0,69 2,32 K 6,31 6,36 9,68 Ca 16,02 15,84 1,31 Mg 0,72 0,71 0,84 Fe (pg/g) M n Zn Cu Pb Ni Cd της λίμνης Βόλβης, στην έξοδο της λίμνης προς το Ρήχιο ποταμό (περιοχή Ρεντίνα). Η χημική του σύσταση δίνεται στον Π ίνακα 3. Οι συγκεντρώσεις του κατιόντος του ασβεστίου είναι πολύ υψηλές στους δύο σταθμούς της λίμνης Βεγορίτιδας (Πίν. 3) και υπερτερούν έναντι των άλλω ν μακροθρεπτικών στοιχείων. Στα δείγματα που προέρχονται από το σταθμό της Βόλβης υπερέχει το κάλιο και ακολουθούν το νάτριο και το ασβέστιο. Σ ότι αφορά τα μικροθρεπτικά, υπερέχει σε όλους τους σταθμούς ο σίδηρος, ακολουθούμενος από το μαγγάνιο, οι τιμές του οποίου είναι πολύ υψ ηλές στα δείγματα της Β όλβης. Π αρατηρούνται ακόμη αυξημένες 9

12 συγκεντρώσεις καδμίου και νικελίου μέσα στους φυτικούς ιστούς (Πίν. 3). 3. Trapa natans Το είδος Trapa natans απειλείται με εξαφάνιση από την Ευρώπη. Υ πάρχουν μέχρι σήμερα σχετικά λίγες αναφορές κυρίως από την Κ εντρική και Ν Α Ευρώπη, όπου συναντώνται πληθυσμοί του είδους (Jorga et. al. 1982). Θ εωρείται ως ένας ευαίσθητος δείκτης που αντιδρά γρήγορα σε αυξημένες ανθρω πογενείς επιδράσεις. Το είδος Trapa natans σ υλλέχθηκε από τρείς σταθμούς της λίμνης Βόλβης (νοτιοανατολική πλευρέχ), δύο σταθμούς της λίμνης Καστοριάς (βορειοδυτική πλευρά) και ένα σταθμό της λίμνης Κ ερκίνης. Η χημική του σύσταση δίνεται στον Π ίνακα 4. Οι συγκεντρώσεις του κατιόντος ασβεστίου υπερέχουν έναντι των άλλων μακροθρεπτικών στοιχείω ν στους ιστούς του φυτού Trapa natans, ακολουθούμενες από τις συγκεντρώσεις του κατιόντος καλίου, ενώ οι συγκεντρώσεις του νατρίου είναι οι χαμηλότερες (Πίν. 4). Σ ότι αφορά τα μικροθρεπτικιϊ στοιχεία υπερέχει το μαγγάνιο ακολουθούμενο από το σίδηρο. Γενικά, παρατηρούνται διαφοροποιήσεις μεταξύ των σταθμών στις συγκεντρώσεις των περισσοτέρω ν κατιόντων (Πίν. 4). 10

13 Π ίνακας 4. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Trapa natans Table 4. Concentration o f metals in the aquatic m acrophyte Trapa natans Trapa natans Λ ΙΜ ΝΗ ΛΙΜΝΗ ΒΟΛΒΗ Λ ΙΜ ΝΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑ Στοιχείο ΚΕΡΚΙΝΗ Lake Kerkini Lake Volví Lake Kastoria Elem ent Σταθμός 1 Station 1 Σταθμός 1 Station 1 Σταθμός 2 Station 2 Σταθμός 3 Station 3 Σταθμός 1 Station 1 Σταθμός 2 Station 2 N a % 0,22 0,76 0,74 0,79 0,42 0,23 K 0,86 1,16 1,11 1,12 2,10 1,09 Ca 1,37 1,46 1,22 1,01 2,61 1,8 Mg 0,38 1,08 0,98 0,64 0,88 0,71 Fe (pg/g) Mn , Zn , Cu ,6 2,6 3 Pb Ni Cd Nymphoides peltata To είδος Nymphoides pelt at ο σ υλλέχθηκε από τρείς σταθμούς της λίμνης Κ ερκίνης (δύο στη βορειοδυτική πλευρά και έναν στη βορειοανατολική πλευρά) και από ένα σταθμό της λίμνης Μ ικρής Π ρέσπας (βόρεια πλευρά, περιοχή Βρωμολίμνης). Η χημική του σύσταση δίνεται στον Π ίνακα 5. 11

14 Πίνακας 5. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Nymphoides peltata Table 5. Concentration o f metals in the aquatic m acrophyte Nymphoides peltata Nymphoides peltata Λ ΙΜ Ν Η Κ Ε Ρ Κ ΙΝ Η Λ. Μ ΙΚΡΗ Σ το ιχείο ΓΙΡΕΣΠΑ L ak e K erkini L. Mikri Prespa Elem ent Σταθμός 1 Σταθμός 2 Σταθμός 3 Σταθμός 1 Station 1 Station 2 Station 3 Station 1 N a % 0,53 0,39 1,37 0,39 K 2,81 1,26 1,37 1,82 Ca 0,72 0,56 0,69 0,87 Mg 0,32 0,37 0,36 0,38 Fe (pg/g) Mn ,4 50,5 210 Zn 43 24,9 40,6 34 Cu Pb Ni Cd Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το είδος Nymphoid.es ρβΐίαία συνήθως αναπτύσσεται σε νερά με υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο (Ηίΐιΐ & Κείιηεΐΐ 1971), όπως άλλωστε αναφέρεται και από το Β ορειοελλαδικό χώρο (Π απαστεργιάδου 1990). Σ ότι αφορά τις συγκεντρώσεις των στοιχείω ν μέσα στο φυτό, οι συγκεντρώσεις του κατιόντος του καλίου υπερέχουν σε όλους τους σταθμούς όπου αυτό αναπτύσσεται. Α κολουθεί το ασβέστιο και στη συνέχεια το νάτριο (Πίν. 5). Σ ότι αφορά τις συγκεντρώσεις των μικροθρεπτικών υ π ερ έχει το μαγγάνιο έναντι του σ ιδήρου και ψ ευδαργύρου, ενώ οι 12

15 συγκεντρώσεις των βαρέων μετάλλων Pb, Ni, Cd είναι αρκετά χαμηλές. 5. Polygonum am phibium To Polygonum amphibium είναι αμφίβιο είδος, το οποίο συλλέχθηκε από δύο σταθμούς της λίμνης Κ αστοριάς (ανατολική πλευρά), δύο σταθμούς της λίμνης Μ εγάλης Π ρέσπας (νότια πλευρά, παραλία χωριού Ψαράδες) και δύο σταθμούς της λίμνης Κ ερκίνης (ανατολική πλευρά). Η χημ ική του σύσταση δίνετα ι στον Π ίνακα 6. Π ίνακας 6. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Polygonum amphibium Table 6. Concentration o f metals in the aquatic m acrophyte Polygonum amphibium Polygonum am phibium Σ το ιχείο Elem ent ΛΙΜΝΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑ Λ. ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΕΣΠΑ ΛΙΜ ΝΗ ΚΕΡΚΙΝΗ Lake K astoria Lake Megali Prespa Lake Kerkini Σταθμός 1 Σταθμός 2 Σταθμός I Σταθμός 2 Σταθμός 1 Σταθμός 2 Station 1 Station 2 Station 1 Station 2 Station 1 Station 2 N a % 0,10 0,07 0,08 0,19 0,14 0,11 K 1,61 1,42 2,36 2,76 1,94 1,5 Ca 2,22 2,11 3,48 2,82 1,13 2,4 Mg 0,64 0,74 0,42 0,43 0,36 0,46 Fe (pg/g) M n ,2 348 Zn ,6 73 Cu 4,7 6, ,9 4 Pb Ni Cd

16 Επειδή το είδος αυτό είναι αμφίβιο, θα πρέπει στη θρέψη του να είναι αρκετά ανεξάρτητο από το νερό. Στις λίμνες της Βόρειας Ελλάδας, απ όπου συλλέχθηκαν δείγματα του είδους, αναπτύσσεται σε νερά πλούσια σε ασβέστιο και με υψηλό ρη (Π απαστεργιάδου 1990). Οι συγκεντρώσεις των στοιχείω ν μέσα στους φυτικούς ιστούς δείχνουν μια σαφή υπεροχή του ασβεστίου με εξαίρεση ένα σταθμό της λίμνης Κ ερκίνης, στον οποίο υπερέχει το κάλιο. Σ ότι αφορά τις συγκεντρώσεις των μικροθρεπτικών, οι συγκεντρώσεις του σιδήρου και του μαγγανίου είναι υψηλές, με ελαφρά υπεροχή του κατιόντος του σιδήρου (Πίν. 6). Οι συγκεντρώσεις των υπολοίπων κατιόντων Pb, Ni, Cd είναι και εδώ χαμηλές. 6. Nymphaea alba Το είδος Nymphaea alba συλλέγχθη κε από τέσσερις σταθμούς της λίμνης Κ ερκίνης (βορειοδυτική και βόρεια πλευρά της λίμνης), καθώς και από δύο σταθμούς της λίμνης Μ ικρής Π ρέσπας (βόρεια πλευρά, περιοχή βρωμολίμνης). Η χημική σύσταση του φυτού δίνεται στον Πίνακα 7. Ό σον αφορά την περιεκτικότητα σε μέταλλα των φυτικών ιστών του είδους Nymphaea alba (Κ, Na, Ca, Mg, Fe, Mn, Cu, Zn κλπ.), υπάρχουν πολύ λίγες πληροφ ορίες (Bernatowicz 1969, Petkova & Lubjanov 1969) σε σύγκριση με άλλα είδη του γένους (Nymphaea odorata, Nymphaea tuberosa, κλπ.), τα οποία δεν εξαπλούνται στον Ελληνικό χώρο. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων Na, Κ, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, για ολόκληρο το φυτό (εκτός από τις ρίζες και τα άνθη) δίνονται στον Πίν. 7. Π αρατηρείται γενικά υπεροχή του N a (με εξαίρεση το δείγμα 5 της Π ρέσπας) και του Κ έναντι των άλλων κατιόντων. Επίσης, το 14

17 Μη υπερέχει στα περισσότερα δείγματα έναντι του Ρε και Ζη εκτός του δείγματος 1 της Κ ερκίνης που υπερέχει ο σίδηρος. Σε κατά μέσο Πίνακας 7. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο υδρόβιο φυτό Nymphaea alba Table 7. C oncentrations o f metals in the aquatic m acrophyte Nymphaea alba Nymphaea alba Λ ΙΜ Ν Η Κ Ε Ρ Κ ΙΝ Η Λ. Μ ΙΚ Ρ Η Π Ρ Ε Σ Π Α Σ το ιχείο Lake Kerkini L. Mikri Prespa Elem ent Σταθμός 1 Σταθμός 2 Σταθμός 3 Σταθμός 1 Σταθμός 2 Station 1 Station 2 Station 3 Station 1 Station 2 N a % 2,8 4,1 4,22 2,205 3,13 Κ Ca Mg ,82 1,7155 2,105 2,795 2,65 1,55 1,146 1,145 1,345 1,91 0,24 0,2595 0,25 0,176 0,2755 Fe (pg/g) 93, ,5 134,5 133,5 Mn Zn Cu Pb Ni Cd ,5 47, ,1 25, ,8 5, ,6 8 7,5 9 8, όρο συγκεντρώσεις, η ακολουθία υπεροχής των κατιόντων για τη Nymphaea alba είναι: N a>k > C a>m g>m n>fe>z n. Μ ια σύγκριση των αποτελεσμάτων μας με τα στοιχεία του Bernatowicz (1969) από την Πολωνία και την Ο υγγαρία, για το είδος Nymphaea alba δείχνει οτι τα κατιόντα του N a, Κ, Ca και Mg βρίσκονται σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις, ενώ το Μη και o Fe σε υψ ηλότερες συγκεντρώσεις από ότι τα δείγματα της Nymphaea alba από τη Β όρεια Ελλάδα. 15

18 Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων στα δείγματα του νερού για τους σταθμούς όπου έγινε και η συλλογή των φυτικών δειγμάτων δίνονται στον Π ίνακα 8. Πίνακας 8. Συγκεντρώσεις των μετάλλων στο νερό στους σταθμούς των λιμνών Κ ερκίνη και Μ ικρή Π ρέσπα. (Σ ε ό λα τα δείγμ α τα του νερ ο ύ οι σ υ γ κ εν τρ ώ σ εις τω ν σ το ιχ ε ίω ν Fe, Μ η κ α ι Ζ η ή τα ν κ ο ντά σ τα όρια ευ α ισ θη σ ία ς του ο ρ γά νο υ Fe:0,12, M n:0,055, Z n:0,018 mg/1) Table 8. Concentration o f metals in the water o f lake Kerkini and Mikri Prespa. Σ το ιχείο Λ ΙΜ Ν Η ΚΕΡΚ ΙΝΗ Λ. ΜΙΚΡΗ ΠΡΕΣΠΑ E lem ent Lake Kerkini Lake Mikri Prespa Σταθμός 1 Σταθμός 2 Σταθμός 3 Σταθμός 4 Σταθμός 1 Σταθμός 2 Station! Station 2 Station 3 Station 4 Station 1 Station 2 N a (mg/1) 11,4 12,0 11,0 12,6 5,0 6,0 K (m g/1) 2,4 2,1 2,6 3,98 1,7 1,9 Ca (mg/1) 19,4 20,4 23,9 16,55 35,8 39,8 M g (mg/1) 7,6 7,5 7,4 9,8 12,9 15,4 Fe (mg/1) 0,12 0,14 0,13 0,13 0,12 0,14 M n (mg/1) 0,055 0,060 0,065 0,060 0,055 0,060 Zn (mg/1) 0,018 0,012 0,022 0,012 0,018 0,021 Οι συγκεντρώσεις του ασβεστίου υπερέχουν στο νερό έναντι των άλλων κατιόντων, σε όλους τους σταθμούς και των δυο λιμνών (Πίν. 8). Στα Σχήματα 1 και 2 δίνονται οι συγκεντρώσεις των κατιόντων χωριστά στα φύλλα και στους μίσχους των φύλλων, για να φανεί η κατανομή των μετάλλων στα διάφορα μέρη του φυτού. Γενικά, οι συγκεντρώσεις όλων των στοιχείω ν είναι μεγαλύτερες μέσα στους μίσχους των φύλλων, οι οποίοι είναι βυθισμένοι μέσα στο νερό και φτάνουν σε μήκος μέχρι και 7γπ (κυρίως στα δείγματα της λίμνης Κ ερκ ίνης, λόγω της αυξομείω σης τη ς στάθμης), με εξα ίρ εσ η το 16

19 ασβέστιο, του οποίου οι συγκεντρώσεις είναι μεγαλύτερες στα επιπλέοντα φύλλα. Μ εγαλύτερες συγκεντρώσεις Ca στα φύλλα από ότι στους μίσχους αναφέρουν και οι Cowgill (1973, 1974) και Riemer & Toth (1968) για τα είδη Nymphaea odor ala και Nymphaea tuberosa. Μια πιθανή εξήγηση γι αυτό, σύμφωνα με τους Wetzel (1983) και H utchinson (1975), είναι οτι τα είδη με επιλέοντα φύλλα, επειδή ακριβώς έχουν τις κύριες φωτοσυνθετικές δομές τους σε επαφή με την ατμόσφαιρα, έχουν γενικά μικρότερες φωτοσυνθετικές κατακρημνίσεις ανθρακικού ασβεστίου στα βυθισμένα τους μέρη. Στα φύλλα υπερέχει το ασβέστιο έναντι των άλλων κατιόντων (Σχ. 1), με εξαίρεση ένα δείγμα της Κ ερκίνης (1 ΚΕΡ.) που υπερέχει το νάτριο, και ακολουθούν το νάτριο με υπεροχή έναντι του καλίου (με εξαίρεση τα δείγματα 3 και 5) και τέλος το μαγνήσιο. Η ακολουθία υπεροχής στα φύλλα (μέσες τιμές όλων των δειγμάτων), είναι: C a>n a>k >M g. Στους μίσχους υπερέχει το νάτριο (με εξαίρεση το δείγμα 5 από τη Μ ικρή Π ρέσπα που υπερέχει ελαφρά το κάλιο) και ακολουθούν στη συνέχεια το κάλιο, το ασβέστιο και το μαγνήσιο (N a>k >C a>m g). Σε ότι αφορά τις συγκεντρώσεις των κατιόντων Fe, M n και Zn, στους μίσχους υπερέχει σε όλα τα δείγματα το μαγγάνιο και ακολουθεί ο σίδηρος, όπως παρατηρείται και στα περισσότερα δείγματα στα φύλλα. Ο Zn δεν παρουσιάζει διαφορές στα δύο μέρη (Σχ. 2). Η ακολουθία υπεροχής στα φύλλα και στους μίσχους (μέσες τιμές όλων των δειγμάτων) είναι: M n>fe>zn. Ακόμη υπολογίστηκαν ο παράγοντας συγκέντρωσης (C oncentration factor, Π ίν. 9), καθώς και ο παράγοντα ς διάκρισ ης 17

20 % dry weight 1Ker 2Ker 3Ker 5M ipre 6MiPre (A) Mg Na 1Ker 2Ker 3Ker 4Ker 5MIPre 6MiPre Mg E Ca m i Κ ϋ ϋ Na Σ χήμα 1. Συγκεντρώσεις των κατιόντων Na, Κ, Ca, Mg στα φύλλα (Α) και στους μίσχους των φύλλων (Β) του είδους Nymphaea alba σε δυο υγροτόπους τη ς Β όρειας Ελλάδας. Figure 1. C oncentration o f cations Na, K, Ca, Mg in leaves (A) and petioles (B) o f Nymphaea alba in two wetlands o f N orthern Greece

21 dry weight Ker 2Ker 3Ker 4Ker 5MIPre 6MiPre jg/g dry weight Ι!ΠΙ!Π3 7 η MM Fe IM H E Mn (B) 1Ker 2Ker 3Ker 4Ker SM ipre 6M ipre 0HIIII1Zn HH Fe iff lm n Σχήμα 2. Συγκεντρώσεις των κατιόντων Fe, Mn, Zn στα φύλλα (A) και στους μίσχους των φύλλων (Β) του είδους Nymphaea alba σε δυο υγροτόπους της Β όρειας Ελλάδας. Figure 2. Concentration o f cations Fe, M n, Zn in leaves (A) and petioles (B) o f Nymphaea alba in two wetlands o f N orthern Greece 19

22 Πίνακας 9. Π αράγοντας συγκέντρωσης των στοιχείω ν στο υδρόβιο φυτό Nymphaea alba, σε σχέση με τη συγκέντρωσή τους στο νερό των λιμνών. Table 9. C oncentration factor o f metals in the aquatic macrophyte Nymphaea alba, in relation to their concentration in the water. Nymphaea alba Σ τοιχείο Π αράγοντας συγκέντρωσης Element C oncentration factor K 10M 04 N a 103 Ca 102 Mg 102 (Discrim ination factor, Πίν. 10), or οποίον είναι γνωστοί από τη βιβλιογραφία και χρησιμοποιήθηκαν από τους Kovács (1978), Kovács & Toth (1979), Dykyjova (1979), Ráth (1984) κλπ. Ο παράγοντας συγκέντρωσης χρησιμοποιείται για σύγκριση της περιεκτικότητας του στοιχείου στο φυτό με την αντίστοιχη περιεκτικότητα στο νερό. Το νερό των λιμνών π ερ ιεχει κάλιο σε σχετικά μικρές συγκεντρώσεις (Πίν. 8: 1,7-3,98 mg/1). Το στοιχείο αυτό όμως συσσωρεύεται από το εφυδατικό είδος Nymphaea alba σε τάξη μεγέθους 103-ΙΟ4 που είναι αξιοσημείωτα υψ ηλότερη από ότι η συσσώρευση του ασβεστίου και του μαγνησίου ( 102) και εν μέρει και του νατρίου (103) (Πίν. 9). Ο παράγοντας διάκρισης που υπολογίστηκε για διάφορα ζεύγη στοιχείω ν (Πίν. 10), καθορίζει πιο στοιχείο από τα δύο προτιμιέται από τα φυτικά είδη. Α ν και χρησιμοποιείται ευρέως, βρίσκει εφαρμογή κυρίως στα ελεύθερα πλέοντα φυτά, τα οποία προσλαμβάνουν στοιχεία μόνο από το νερό. 20

23 Πίνακας 10. Π αράγοντας διάκρισης για διάφορα ζεύγη στοιχείω ν στο φυτό Nym phaea alba. Table 10. Discrim ination factor for different pairs o f metals in the aquatic m acrophyte Nym phaea alba. Nymphaea alba Στοιχείο Π αράγοντας διάκρισης Element D iscrim ination factor N a/k 0,267-0,756 M g/ca 0,361-0,425 M n/fe 1,5-7,35 M n/zn 1,12-4,76 Fe/Zn 0,39-0,89 H Nymphaea alba δείχνει προτίμηση στη συσσώρευση του καλίου έναντι του νατρίου, του ασβεστίου έναντι του μαγνησίου καθώς και του μαγγανίου έναντι των σιδήρου και ψευδαργύρου,και τέλος, στη συσσώ ρευση του ψ ευδαργύρου έναντι του σιδήρου. Μ ε τις ικανότητες συσσώρευσης στοιχείω ν τα υδρόβια φυτά παίζουν σημαντικό ρόλο και μπορούν να ελαττώνουν τις συγκεντρώσεις των υδάτων σε ορισμένα (τοξικά) μέταλλα. II. ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΥΠΕΡΟΧΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Σύμφωνα με την ακολουθία υπεροχής των κατιόντων Na, Κ, Ca και Mg, τα φυτά μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες κατηγορίες: 21

24 1. ΥΠΕΡΟΧΗ Ca 1.1. C a>k >M g>n a Trapa natans Polygonum amphibium 1.2. C a>k > N a>m g Vallisneria spiralis 1.3. C a>n a> K >M g Nymphaea alba ( φ ύ λ λ α ) 2. ΥΠΕΡΟΧΗ K 2.1. K >C a>n a>m g Nymphoides peltata Salvinia natans (K >N a>ca>m g) 3. ΥΠΕΡΟΧΗ Na 3.1. N a>k > C a>m g ( μ ί σ χ ο ι φ ύ λ λ ω ν ) Σύμφωνα με την ακολουθία υπεροχής των κατιόντων Ρε, Μη, Ζη, μπορούν να διακριθούν σ τις ακόλουθες κ ατηγορίες: 1. ΥΠΕΡΟΧΗ Fe 1.1. Fe>M n>zn Vallisneria spiralis Salvinia natans (Fe>M n>zn) Polygonum amphibium 2. ΥΠΕΡΟΧΗ Mn 2.1. M n>fe>zn Trapa natans Nymphoides peltata Nym phaea alba (Fe>Mn>Zn) III. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στον Π ίνακα 11 δίνονται οι μέσες συγκεντρώσεις του περιεχομένου του αζώτου και του φωσφόρου των φυτικών ειδών Salvinia natans. Vallisneria spiralis. Trapa natans. Nymphoides peltata. Polygonum amphibium και N ym phaea alba. 22

25 Π ίνακας 11. Μ έσες τιμές του περιεχομένου του αζώτου και του φωσφόρου σε υδρόβια φυτικά είδη Table 11. M ean values o f the contents o f nitrogen and phosphorus in various aquatic plant species. Φυτά N % P % Plant species Salvinia natans 2,03 1,37 Vallisneria spiralis 2,60 1,12 Trapa natans 2,40 1,45 Nymphoides peltata 2,46 1,43 Polygonum amphibium 2,93 1,37 Nym phaea alba 2,16 1,30 Το άζωτο παρουσιάζει τις υψ ηλότερες συγκεντρώσεις του στα είδη Polygonum amphibium (2,93%), Vallisneria spiralis (2,59%) και Nymphoides peltata (2,46%). Η χαμηλότερη τιμή εμφανίζεται στο είδος Salvinia natans (2,03%). Ο φώσφορος παρουσιάζει τις υψ ηλότερες συγκεντρώσεις στα είδη Trapa natans (1,45 %) και Nymphoides peltata (1,43 %). Η χαμηλότερη τιμή εμφανίζεται στο είδος Vallisneria spiralis (1,125 %). 23

26 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστίες απευθύνονται στο ΕΚΒΥ για τη χρηματοδότηση μέρους της εργασίας, στο Εργαστήριο Εδαφολογίας του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος και ιδιαίτερα στον κ. Δ. Αληφραγκή, καθώς και στο Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής και Φυτογεωγραφίας, και ιδιαίτερα στην κ. Χρύσα Πυρίνη για τη βοήθειά τους στην πραγματοποίηση των χημικών αναλύσεων. 24

27 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Allen, S., M. Gimsow, J. Parkinson, and C. Quarmby, Chemical analysis o f ecological materials. Blackwell Sei. Publ., 569 p. American Public Health Association (A.P.H.A.) Standard methods fo r the examination o f water and wastewater. 16th ed., New York 1200 p. Bernatowitcz, S., Macrophytes in the lake Warniak and their chemical composition. Ekol. Pol. Ser. A., 17: Boyd, E., Chemical analyses o f some vascular aquatic plants. A rch. H ydrobiol., 67(l): Cowgill, G., Biogeochemistry o f rare-earth elements in aquatic macrophytes o f Linsey Pond. North Branford, Connecticut. Geochim. Cosmochim. Acta, 37: Cowgill, G., The hydrochemistry o f Linsley Pond, North Branford, Connecticut. II. The chemical composition o f the aquatic macrophytes. A rch. H ydrobiol. Suppl., 45: Dykyjova, D. and I. Kvet, M ineral nutrient economy in wetlands on the Trehon basin Biosphere Reserve, Czechoslovakia. Folia G eobot. Phytotax., 16: Dykyjova, D., Selective uptake o f mineral ions and their concentration factors in aquatic higher plants. Folia G eobot. Phytotax., 14: Hild, J. and K. R ehnelt, Ökosoziologische Untersuchungen an den Kuhlen der Berendonk und des Kermisdahl. V egetatio, 22:

28 H utchinson, G. E., A Treatise on Limnology 111. Limnological Botany. Jo h n Wiley & Sons Inc., New Y ork, 660 p. Janauer, G. A., Die Zonierung submerser Wassepflanzen und ihre Beziehung zur Gewässerbelastung am Beispiel der Fische (Niederösterreich). Verh Zool. Bot Ges. in Österreich, Wien, 120:73-98 Jorga, W, W. Pietsch, and G. Weise, Beiträge zur Ökologie und Bioindikation von Trapa natans L. Limnologica, 1(5) Koväcs, M., The element accumulation in submerged aquatic plant species in lake Balaton. Acta Biol. H ung., 24(3-4): Koväcs, M. and S. J. Toth, On biogenic accumulation in lake Balaton aquatic plants. V ituni 14: Koväcs, Μ I. N yarg and S. J. Toth, The microelement content o f some submerged and floating aquatic plants. A cta Botanica H ung. 30(1,2): Π απαμίχος, N. και Δ. Α ληφραγκής, Περιγραφή δειγματοληψίας και εργαστηριακή ανάλοσΐ] δασικών εδαφών και φυτικών ιστών. Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Π εριβάλλοντος, Α.Π.Θ., 149 σελ. Π απαστεργιάδου, E., Φυτοκοινωνιολογική και οικολογική μελέτη των υδροβίων μακροφύτων (υδροφύτων) στη Βόρεια Ελλάδα. Διδακτορική διατριβή, Τμήμα Βιολογίας Α.Π.Θ., 266 σελ. και 70 σελ. Παράρτημα. Petkova, I. and L. Lubjanov, Microelement concentrations in macrophytes from Ukraine. Ukr. Bot. Zh., 26:

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-5 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της ΤΖΙΜΑΣ Σ. ΒΙΟΗΠΕΙΡΟΣ Ε.Ε. (BIOLAB EPIRUS) στην Άρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Ethn. Antistasis 42, Alexandria. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Ethn. Antistasis 42, Alexandria. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/9 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Η μελέτη της πρόσληψης και αξιοποίησης των ανόργανων θρεπτικών από τα φυτά H αξιοποίηση περιλαμβάνει τη: διακίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί Ενότητα 14: Επίδραση ρύπανσης στα ψάρια Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Μπόμπορη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. 1. Ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν να πετυχαίνουν σπουδαία αποτελέσµατα καταναλώνοντας το λιγότερο δυνατό κόπο και χρόνο. Για το σκοπό αυτό προσπαθούν να οµαδοποιούν τα πράγµατα

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae)

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Σταυρινός Ελευθέριος Δρ Γεωπόνος - Εδαφολόγος Μέλος του ΔΣ Εδαφολογικής Εταιρείας www.edafologiki.gr Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος.

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ατόµου σε µια οµοιοπολική ένωση είναι το φαινοµενικό ηλεκτρικό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Soil Fertility & Plant Nutrition

Soil Fertility & Plant Nutrition Soil Fertility & Plant Nutrition E. Katsalirou Spring 2015 Γονιμότητα Εδάφους & Θρέψη Φυτών Εισαγωγή Στόχοι Πως βασικές εδαφικές ιδιότητες& λειτουργίες επηρεάζουν την διαθεσιμότητα των απαραίτητων θρεπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Σκοπιμότητα άρδευσης Η άρδευση αποσκοπεί κυρίως στην τροφοδότηση της κόμης του φυτού με νερό. Μόνο το 1% του νερού που φτάνει στην κόμη των φυτών παραμένει στους φυτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ

ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ Κίνηση στα αγγεία του ξύλου Κίνηση μέσω του φλοιού Τρόποι μετακίνησης των θρεπτικών στοιχείων στο εσωτερικό της ρίζας: Κίνηση με διάχυση

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της BIOLAB Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε στην Άρτα Υλικά /Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΕΤΙΑΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΕΤΙΑΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΕΤΙΑΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΘΕΣΤΟ Δευτέρα 9 Μαρτίου 2015 ΝΙΚΑΙΑ «Ορθή Διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στην Υδροχημεία, Κατανόηση της έννοιας Υδρο-γεωχημεία.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση οικολογικής ποιότητας τεσσάρων ελληνικών λιμνών με βάση τα υδρόβια μακρόφυτα πρώτα αποτελέσματα.

Αξιολόγηση οικολογικής ποιότητας τεσσάρων ελληνικών λιμνών με βάση τα υδρόβια μακρόφυτα πρώτα αποτελέσματα. Αξιολόγηση οικολογικής ποιότητας τεσσάρων ελληνικών λιμνών με βάση τα υδρόβια μακρόφυτα πρώτα αποτελέσματα. Δημήτριος Ζέρβας, Γεώργιος Πουλής, Βασιλική Τσιαούση Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων, Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013)

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013) ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ SAGE10 Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος θρέψης σε κλειστά υδροπονικά συστήματα

Έλεγχος θρέψης σε κλειστά υδροπονικά συστήματα Έλεγχος θρέψης σε κλειστά υδροπονικά συστήματα Κλειστά υδροπονικά συστήματα Πλεονεκτήματα Εξοικονόμηση λιπασμάτων και νερού Μείωση απορροής υπολειμμάτων λιπασμάτων (νιτρικά, φωσφορικά) στα επιφανειακά

Διαβάστε περισσότερα

Soil Fertility & Plant Nutrition

Soil Fertility & Plant Nutrition Soil Fertility & Plant Nutrition E. Katsalirou Spring 2015 Γονιμότητα Εδάφους & Θρέψη Φυτών Πηγές& Πρόσληψη Θρεπτικών Στοιχείων Φωτοσύνθεση Φως 6 CO 2 +12 H 2 O C 6 H 12 O 6 +6O 2 +6H 2 O Χλωροφύλλη Ο

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Τροποποίησης ΑΕΠΟ Ελλάδας - GCS00 Κήποι Παράρτημα 5.7 Ανάλυση Εδάφους - Θέση Κήποι (νέα θέση)

Φάκελος Τροποποίησης ΑΕΠΟ Ελλάδας - GCS00 Κήποι Παράρτημα 5.7 Ανάλυση Εδάφους - Θέση Κήποι (νέα θέση) Φάκελος Τροποποίησης ΑΕΠΟ Ελλάδας - GCS00 Κήποι Παράρτημα 5.7 Ανάλυση Εδάφους - Θέση Κήποι (νέα θέση) Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/2 Σ04866-A01/24.04.15 Ε Κ Θ Ε Σ Η Δ Ο Κ Ι Μ Ω Ν T E S

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ & Ε ΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΜΕ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Ε ΑΦΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων.

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων. Άρθρο του Νίκου Παπανικόλα (nicpapa) Είναι δύσκολη η διάγνωση των ελλείψεων, μιας και παίζουν παρά πολλοί παράγοντες ρόλο σε ένα ενυδρείο. Για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε φυτά σε ένα ενυδρείο, θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Τα δείγματα που εξετάζονται και αναλύονται από το Χημικό Τμήμα του Π.Ε.Δ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Γιώργος Πουλής, Δημήτρης Ζέρβας, Βασιλική Τσιαούση e-mail: gpoulis@ekby.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ε Λ Η Τ Η Ρ Ι Ο Κ Υ Κ Λ Α Δ Ω Ν

Ε Π Ι Μ Ε Λ Η Τ Η Ρ Ι Ο Κ Υ Κ Λ Α Δ Ω Ν Ε ρ μ ο ύ π ο λ η, 0 9 Μ α ρ τ ί ο υ 2 0 1 2 Π ρ ο ς : Π ε ρ ιφ ε ρ ε ι ά ρ χ η Ν ο τ ίο υ Α ιγ α ί ο υ Α ρ ι θ. Π ρ ω τ. 3 4 2 2 κ. Ι ω ά ν ν η Μ α χ α ι ρ ί δ η F a x : 2 1 0 4 1 0 4 4 4 3 2, 2 2 8 1

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ Newsletter 12 η Έκδοση ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ Ο οργανισμός ανάπτυξης Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα αρδευτικών πόρων της καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013)

Ποιότητα αρδευτικών πόρων της καλλιέργειας ελιάς (περίπτωση ΝΗΛΕΑΣ, 2011 και 2013) ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες άχυρου και πυρηνόξυλου ως καυσίμων βιομάζας. Training material for B4B seminars

Ιδιότητες άχυρου και πυρηνόξυλου ως καυσίμων βιομάζας. Training material for B4B seminars Ιδιότητες άχυρου και πυρηνόξυλου ως καυσίμων βιομάζας Training material for B4B seminars Επισκόπηση - Δυναμικό αχύρου και πυρηνόξυλου - Πρότυπα στερεής βιομάζας - ΕΛΟΤ EN ISO 17225-1:2014: Γενικές απαιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΙΣΜΑΡΙΔΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΙΣΜΑΡΙΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΙΣΜΑΡΙΔΑΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ-ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος Επίκ. Καθηγήτρια Τ. Γιαννακοπούλου ΠΟΛΥΤΕΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Σοφία Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ Ονοματολογία Αν η ένωση έχει μοριακό τύπο της μορφής Η x A δηλαδή είναι ένα οξύ, τότε : α) Αν το Α δεν έχει Ο (οξυγόνο)

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του κόλπου της Παλαιόχωρας

Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του κόλπου της Παλαιόχωρας ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΤΕΕ HELECO 20 - ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου 2 Μαρτίου 200 Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 9: Μόρια και ενώσεις, Ονοματολογία Ανόργανων Ενώσεων Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Περιεχόμενα Μαθήματος 5. Χημικοί δεσμοί, Μόρια και ενώσεις Χημικοί Τύποι Ονοματολογία Χημικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περιπτώσεις: ΠΕΖΑ και ΜΕΡΑΜΒΕΛΛΟ, 2011 και 2013)

Εδαφικές συνθήκες - θρέψη καλλιέργειας ελιάς (περιπτώσεις: ΠΕΖΑ και ΜΕΡΑΜΒΕΛΛΟ, 2011 και 2013) ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ SAGE10 Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ FRAMME LIFE 08 NAT//GR//000533 ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ Το FRAMME, "Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών - Ασφάλεια & Αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης Αριθμός Οξείδωσης ή τυπικό σθένος Είναι ένας αριθμός που εκφράζει την ενωτική ικανότητα των στοιχείων με βάση ορισμένες παραδοχές. Η χρησιμοποίηση του επιβλήθηκε για τους πιο κάτω λόγους : Χρησιμεύει στη

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο Χημεία Α Λυκείου Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο 1) Θέμα 2530 (Ερώτημα 2.1. ) Δίνονται: υδρογόνο, 1 H, άζωτο, 7 N α) Να γράψετε την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες για το άτομο του αζώτου.

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος Υπολογισμός μακροστοιχείων Βασική σύνθεση μακροστοιχείων για διάφορες καλλιέργειες Είδος ΝΟ 3 Η 2 PO 4 SO 4 NH 4 K + Ca ++ Mg ++ EC mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL 2009-2012 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : 1.628.911 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ Δημήτρης Σάββας ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ Καλλιέργεια σε πλάκες υποστρώματος σταθερού σχήματος (π.χ. πετροβάμβακας)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1...1 1.1 Βασικά εδαφικά συστατικά...1 1.2 Στερεή εδαφική φάση:...2 1.3 Υγρή εδαφική φάση...2 1.4 Αέρια εδαφική φάση:...3 1.5 Σχηματική απεικόνιση των τριών φάσεων εδάφους...3 1.6

Διαβάστε περισσότερα

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 2 η Νιτρικό άζωτο (μέρος γ) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 2 η Νιτρικό άζωτο (μέρος γ) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Θρέψη Φυτών Ενότητα 2 η Νιτρικό άζωτο (μέρος γ) Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Στόχοι ενότητας 1. Περιγραφή των διαδικασιών ρύθμισης της

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Πρεβέντη Φανή, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει: Πρεβέντη Φανή, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει: Πρεβέντη Φανή, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Τα κάστανα αποτελούν εποχιακό καρπό του φθινοπώρου και του χειμώνα αφού συλλέγονται από τα μέσα Οκτώβρη έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Κατά τη φύλαξη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 14 ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-ΜΗΧΑΝ1ΩΝΑΣ / 57001 ΘΕΡΜΗ / ΤΗΛ. 473.320,475.604 / ΕΑΧ: 471.795 Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων Δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων Παραδοτέο: Έκθεση των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

heavy metals, sediments, gulf of Heraklion, Crete

heavy metals, sediments, gulf of Heraklion, Crete 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 739 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ Κοκκομετριας και των συγκεντρωσεων ΤΩΝ μεταλλων στα επιφανειακα ιζηματα του κολπου του ηρακλειου, κρητης. Γ. Αλεξανδράκης 1, Κ. Ντούνας

Διαβάστε περισσότερα

Μυτιλήνη 18/01/2017 ΓΙ Α ΤΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ & ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΗΚΑΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΒΕΤΕ ΥΠΟΨΙΝ:

Μυτιλήνη 18/01/2017 ΓΙ Α ΤΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ & ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΗΚΑΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΒΕΤΕ ΥΠΟΨΙΝ: ΨΑΡΩΝ Kαραντώνη 6, 800 ΜΥΤΙΛΗΝΗ Τηλ.: 225027333, Fax: 225063 / email: info@tedklesv gr Μυτιλήνη 8/0/207 ΔΗΜΟΣ: ΨΑΡΩΝ Σας ενημερώνουμε για την κατάσταση των δειγμάτων, όπως αυτή προκύπτει κατόπιν εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1 Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. Για τις ενέργειες ΕL και ΕN των στιβάδων L και N αντίστοιχα, ισχύει ότι ΕL < ΕN ΣΩΣΤΟ, Όσο απομακρυνόμαστε από τον πυρήνα τόσο αυξάνεται η ενεργειακή στάθμη

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Χρήση πρότυπων τασιενεργών και οργανικών οξέων για την ηλεκτροαποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 6: Βιογεωχημεία και Ανθρωπογενείς Επιδράσεις στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα