ΧΡΙΣΤΙΝΑ Γ. ΑΓΓΕΛΙΔΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧΡΙΣΤΙΝΑ Γ. ΑΓΓΕΛΙΔΗ"

Transcript

1 ΧΡΙΣΤΙΝΑ Γ. ΑΓΓΕΛΙΔΗ Ο ΤΣΑΓΓΑΡΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ Στα μέσα του 10ου αιώνα ο επίσκοπος Μονεμβασίας, Παύλος, συνέταξε μια σειρά από ψυχωφελείς διηγήσεις, όπου εξιστορούνται πνευματικές εμπειρίες και περιπέτειες προσώπων που έδρασαν στη Μονεμβασία, τη Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη 1. Ο Παύλος γνώριζε τις αξιοθαύμαστες αυτές ιστορίες από προφορικές αφηγήσεις, όπως άλλωστε δηλώνεται είτε έμμεσα, με τον παρατακτικό τρόπο σύνταξης, είτε άμεσα, με τον εισαγωγικό τύπο Δνηγησατό τις 2. Τα χαρακτηριστικά αυτά παραπέμπουν στις Πατερικές διηγήσεις και εντάσσουν τα κείμενα του Παύλου στο γενικό πλαίσιο της αναβίωσης του πρώιμου μοναχισμού, μιας τάσης που ανιχνεύεται από τις αρχές του 9ου αιώνα στο μοναστικό βίο και κυριάρχησε στην αγιολογική φιλολογία του 10ου αιώνα. Η υφολογική ιδιαιτερότητα και ο προγραμματικός σκοπός των ψυχωφελών διηγήσεων δεν επιτρέπει βέβαια την ακριβή χρονολόγηση τους, ωστόσο πρόκειται πιθανότατα για αφηγήσεις που αποκρυσταλλώθηκαν κατά το δεύτερο μισό του 9ου αιώνα και προσαρμόσθηκαν στοιχειωδώς από τον Παύλο στη συγκυρία της εποχής του. Εξαι- 1. Ο Παύλος έζησε στην Κωνσταντινούπολη πιθανότατα ως εκπρόσωπος της μονής του στο όρος Λάτρος. Το 955 ανέλαβε επισκοπικά καθήκοντα στη Μονεμβασία εξακολούθησε όμως να διαμένει επί μεγάλα χρονικά διαστήματα στη Βασιλεύουσα (J.WoRTLEY, Les récits édifiants de Paul, évêque de Monembasie et d'autres récits, Παρίσι 1987 [στη συνέχεια WOKTLEY], σελ. 1-7). Οι αφηγήσεις του εκτυλίσσονται στους γεωγραφικούς χώρους που συνδέονται με τη ζωή και τη δράση του: έξι διαδραματίζονται στην Κωνσταντινούπολη (WORTLEY, αρ. 5, 6, 7, 11, 12, 13), τρεις στην Πελοπόννησο (αρ. 2, 9, 14), τέσσερις στη Μικρά Ασία (αρ. 3, 4, 10) και μία (αρ. 8) στην Αφρική. 2. Διηγήσεις αρ. 1, 3, 4, 5, 10, 12.

2 68 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΔΗ τίας ακριβώς αυτής της χρονολογικής ρευστότητας η συλλογή του Παύλου Μονεμβασίας αποτελεί σημαντικό τεκμήριο για τον πνευματικό βίο αλλά και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα στην αυτοκρατορία από την εποχή της αναστήλωσης των Εικόνων ώς τη μονοκρατορία του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. Η πέμπτη διήγηση της Συλλογής 3 αφιερώνεται στην παραδειγματική εικονογράφηση της έννοιας του ((κρυπτού δούλου». Πρόκειται για την εξιστόρηση της συνάντησης ενός αυτοκρατορικού αξιωματούχου με έναν ευσεβέστατο πένητα, που ζούσε σε παρθενία με τη γυναίκα του και μοίραζε σε ελεημοσύνες τα κέρδη από την εργασία του, την κατασκευή χονδροειδών υποδημάτων. Η ιστορία εκτυλίσσεται αρχικά στα Χαλκοπρατεία, όπου κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας αγρυπνίας ο αξιωματούχος συνάντησε τον πένητα 4. Τα ξημερώματα, ο αξιωματούχος ακολουθεί τον πένητα στον 'Αγιο Ιωάννη του Διϊππίου 5, όπου ο φτωχός συνεχίζει την προσκύνηση και την προσευχή του. Τρίτο, τέλος, χώρο αποτελούν τα κελλιά που σύμφωνα με το κείμενο βρίσκονταν στον «κάτω» έμβολο της Αγίας Σοφίας 6 και όπου κατοικούσε ο τσαγγάρης με τη γυναίκα του. 3. WORTLEY, σελ Η αγρυπνία τελείται την Παρασκευή (WORTLEY, σελ. 52, στ. 2-3). Πρόκειται δηλαδή για την εβδομαδιαία αγρυπνία στα Χαλκοπρατεία, όπου κατέληγε η λιτή που ξεκινούσε από τη Θεοτόκο των Βλαχερνών (R. JANIN, La géographie ecclésiastique de l'empire byzantin. 1. Le siège de Constantinople et fe patriarcat oecuménique, III. Les églises et les monastères, Παρίσι 1969, σελ. 240). 5. Ο ναός είχε ιδρυθεί στις αργές του 7ου αιώνα στην είσοδο του Ιπποδρόμου* βλ. C. MANGO «Le Diïppion. Étude historique et topographique», BEB 8 (1950), σελ , πρβλ. και A. BERGER, Untersuchungen zu den Patria Konstantinupoleos, (= Ποικίλα Βυζαντινά 8), Βόννη 1988, σελ II περιγραφή στο κείμενο δεν επιτρέπει την ακριβή ταύτιση του χώρου, που ο συγγραφέας εννοεί ως «κάτω» έμβολο. Με το επίρρημα αυτό δηλώνεται ενδεχομένως η απόσταση από το Μίλιον, πρόκειται δηλαδή για στοά βόρεια ή ανατολικά της Αγίας Σοφίας. Στην περιοχή αυτή τοποθετείται από τη βιβλιογραφία η ιδιοκτησία της Ολυμπιάδας, που παραχωρήθηκε στη Μεγάλη Εκκλησία στις αρχές του 5ου αιώνα (Βίος Ολυμπιάδος 5-6, έκδ. ANNE-MARIE MALINGRE Y, Jean Chrysosiome, Lettres à Olympias (Sources chrétiennes lbbis), Παρίσι 1968, σελ Βλ. και τα σχόλια του G. DAGRON, Naissance d'une capitale. Constantinople et ses institutions de 330 à 451, Παρίσι 1974, σελ ). Μεταξύ των κτισμάτων της Ολυμπιάδας περιλαμβάνονταν εργαστήρια και

3 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας 69 Το ηθικοπλαστικό ενδιαφέρον της διήγησης έχει ήσσονα σημασία" η αγιολογική προσωπικότητα του ήρωα δεν είναι πρωτότυπη και ο τρόπος περιγραφής της ακολουθεί σειρά κοινών τόπων. Αντίθετα, ο ιδιάζων χαρακτήρας της ιστορίας μας επικεντρώνεται στην τοπογραφία των γεγονότων και στην επαγγελματική ιδιότητα του πρωταγωνιστή της, πένητα σκυτοτόμου (= τσαγγάρη). Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων θα μας απασχολήσει άλλωστε παρακάτω 7. Πράγματι, η συνεύρεση λατρευτικών χώρων, Χαλκοπρατεία- Ιωάννης Διϊππίου στην είσοδο του Ιπποδρόμου-Αγία Σοφία, με μια βιοτεχνική απασχόληση φαίνεται εκ πρώτης όψεως τυχαία και ανεξήγητη. Όμως, οι ψυχωφελείς διηγήσεις έχουν τη δική τους λογική και οι ψηφίδες που τις συναποτελούν δημιουργούν μιαν ολοκληρωμένη εικόνα, για την κατανόηση της οποίας οφείλουμε να ανατρέξουμε στα άδηλα, συχνά, ιστορικά συμφραζόμενα. Μερικές δεκαετίες πριν από τη συγγραφή του Παύλου Μονεμβασίας χρονολογείται η Διήγηαις περί της οικοδομής της 'Αγίας Σοφίας. Πρόκειται για ένα κείμενο, όπου ενσωματώνονται προφοη ομώνυμη μονή. Η μονή της Ολυμπιάδας αναφέρεται για τελευταία φορά στις πηγές κατά τον 7ο αιώνα (JANIN, Les églises et les monastères, σελ. 381), δεν είναι όμως γνωστή η τύχη των υπόλοιπων κτισμάτων. Στα χρονολογικά συμφραζόμενα του 10ου αιώνα σημειώνουμε τη μέριμνα του Ρωμανού Α' για τους πένητες που πλήγηκαν ιδιαίτερα από το λιμό του 927. Με αυτοκρατορική διαταγή οι πένητες εγκαταστάθηκαν σε πρόχειρες σανιδένιες κατασκευές που διαμορφώθηκαν κατά μήκος των εμβόλων της Πόλης και εξασφάλισαν υποτυπώδεις πόρους για τη διαβίωση τους με τη διανομή «τριμήσεων». Eivat, επομένως, δυνατό να ερμηνεύσουμε την εγκατάσταση του πένητα στον «κάτω» έμβολο της Αγίας Σοφίας στο πλαίσιο αυτών των εξαιρετικών συνθηκών, όπως άλλωστε και τη μνεία του «τριμήσεως» με το οποίο ο αυλικός αξιωματούχος φιλοδωρεί τη γυναίκα του (WORTLEY, σελ. 54). Παράλληλες μνείες αναφέρονται από τον C. MANGO, «The Life of St. Andrew the Fool Reconsidered», Rivista di Studi Bizantini e Slavi 2 [ Miscellanea A. Pertusi II] (1982), σελ. 301, ανατύπωση στου ίδιου, Byzantium and its Image, Variorum Reprints, Λονδίνο 1984, αρ. VIII. Για την επίσκεψη του αξιωματούχου στο κελλί του πένητα βλ. παρακάτω, σελ Πρέπει, ωστόσο, να παρατηρήσουμε ότι όλες οι ιστορίες της Συλλογής του Παύλου παρέχουν πλήθος στοιχείων για τον υλικό και πολιτισμικό περίγυρο της εποχής της σύνταξης τους, δηλαδή τα μέσα του 10ου αιώνα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη διήγηση περί των τριών γυναικών (WORTLEY, σελ ), που αποσκοπεί στην εικονογράφηση του γυναικείου αναχωρητισμού, αποτελεί όμως έξοχο δείγμα αφηγηματικής τεχνικής, με χαρακτηριστικά σχεδόν πρώιμης αναγέννησης.

4 70 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΑΙΔΙΙ ρικές διηγήσεις γύρω από την προεργασία και την οικοδόμηση του ναού, ορισμένες από τις οποίες απηχούν αντιλήψεις που κυκλοφορούσαν ήδη τον 6ο αιώνα. Το ιδιόμορφο αυτό έργο έχει αναλυτικά σχολιασθεί από τον G. Dagron 8, ο οποίος επισημαίνει την απόκλιση των πληροφοριών του κειμένου από τις τεκμηριωμένες μαρτυρίες και τις όψιμες μεταγραφές πρώιμων μυθολογημάτων έτσι ώστε να εναρμονίζονται στη συγκυρία της εποχής της καταγραφής τους. Στον Dagron οφείλουμε ακόμη τη διαπίστωση για τον πραγματικό χαρακτήρα της Αιηγήσεως: το ανώνυμο κείμενο συντάσσεται εκ πρώτης όψεως ως εγκώμιο στον αυτοκράτορα, που συνέλαβε και πραγματοποίησε τον σημαντικότερο ευκτήριο οίκο της Χριστιανωσύνης, όμως παράλληλα καταγγέλλονται τα μεγαλεπήβολα οράματα του Ιουστινιανού, που αγγίζουν τα όρια της ύβρης 9. Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα του κειμένου και αναφορές στα χρόνια της βασιλείας του Βασιλείου Α' οδηγούν, τέλος, τον Dagron να χρονολογήσει τη σύνταξη της Αιηγήσεως στο διάστημα μεταξύ του 830 και του Τρεις από τις εισαγωγικές παραγράφους της Διηγήσεως 11 αφορούν τις απαλλοτριώσεις από τον Ιουστινιανό ιδιοκτησιών, που βρίσκονταν εκεί όπου επρόκειτο να οικοδομηθεί η Αγία Σοφία. Πρόκειται για αυτόνομη, ίσως, πατριογραφική παράδοση εφόσον ούτε τα ονόματα των ιδιοκτητών ούτε οι εκτάσεις που κατείχαν ούτε οι τιμές εξαγοράς διασταυρώνονται από άλλες πηγές 12. Μεταξύ των 8. G. DAGRON, Constantinople imaginaire. Etudes sur le recueil des Patria, Παρίσι 1984, σελ Το κείμενο της Αιηγήσεως εκδόθηκε από τον Til. PREGER, Scriptores originum Constantinopolilanarum Ι, Αιψία 1901, σελ , 9. DAGRON, ό.π., σελ DAGRON, ό.π., σελ PREGER, ό.π., σελ Βλ. τα σχόλια του DAGRON, ό.π., σελ και Εδώ ας σημειώσουμε μόνο ότι ο ανώνυμος συντάκτης της Αιηγήσεως αποδίδει την ίδρυση της παλαιάς δρομικής Αγίας Σοφίας στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο (Λιήγησις 1, έκδ. PREGER, ό.π., σελ. 74), και μάλιστα μεταφέρει ότι ο Ιουστινιανός διέταξε την κατεδάφιση της προκειμένου να οικοδομηθεί η νέα Αγία Σοφία (Λιήγησις 2, ό.π,, σελ. 77). Όμως η οριοθέτηση των προς απαλλοτρίωση ιδιοκτησιών, για τις οποίες γίνεται λόγος στην αμέσως επόμενη παράγραφο, προδίδει άγνοια του χώρου που κάλυπτε η κωνσταντίνεια βασιλική.

5 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας 71 ιδιοκτητών αναφέρεται ο βασιλισκάριος (= τσαγγάρης) Ξενοφών, που διέμενε και ασκούσε το επάγγελμα του σε χώρο που αργότερα κατέλαβε το αριστερό τμήμα του γυναικωνίτη της Αγίας Σοφίας 13. Όπως και οι άλλοι κάτοχοι γης στην περιοχή, ο Ξενοφών αντέδρασε στην αναγκαστική απαλλοτρίωση και υποχώρησε μόνο όταν εξασφάλισε δύο όρους: την παροχή του διπλάσιου χρηματικού ποσού από εκείνο που του είχε αρχικά προταθεί και κυρίως τον επίσημο χαιρετισμό του από τους ηνιόχους κατά τις ιπποδρομίες. Ο πρώτος όρος εκπληρώθηκε προφανώς απρόσκοπτα. Ως προς τον δεύτερο, ο Ιουστινιανός ενέταξε την προσκύνηση του τσαγγάρη Ξενοφώντα στο σατιρικό τελετουργικό των ιπποδρομιών: οι ηνίοχοι προσκυνούσαν τα οπίσθια του Ξενοφώντα, που με τον τρόπο αυτό εκπροσωπούσε τον «άρχοντα των καταχθόνιων». Έτσι, σύμφωνα με τον Dagron, η εικόνα του ιπποδρόμου ως χώρου λατρείας των δυνάμεων του φωτός, δηλαδή του αυτοκράτορα-ήλιου, συμπληρώνεται με τον ακραίο αποτροπαϊκό χλευασμό των δυνάμεων του σκότους, που εκπροσωπούνται από το ανδρείκελο του αυτοκράτορα 14. Στην αναστροφή αυτή των θεσμίων και της τελετουργίας ας προσθέσουμε και την επαγγελματική ιδιότητα του αρχικού αποδέκτη της χλεύης, του κατασκευαστή των χονδροειδών υποδημάτων, που εδώ αντιδιαστέλλονται φυσικά προς τα πορφυρά υποδήματα, σύμβολα και εμβλήματα της αυτοκρατορικής ιδιότητας. Η σύνδεση του Ιπποδρόμου με την Αγία Σοφία και του Ιουστινιανού με τον κατασκευαστή ευτελών υποδημάτων, βασιλισκάριο Ξενοφώντα, οδηγούν σε ένα τρίτο κείμενο, τα ''Άκτα olà Καλαπόδιον. Το σπάνιο αυτό τεκμήριο για τα ιπποδρομιακά δρώμενα επιτρέπει, νομίζω, ένα επιπλέον σχόλιο στο χωρίο αυτό της Αιηγήσεως. Στα "Ακτα δια Καλαπόδιον καταγράφεται ο διάλογος μεταξύ του Ιουστινιανού, που εκπροσωπείται από τον μανδάτορα, και του 13. Η ιδιοκτησία του Ξενοφώντα βρισκόταν συνεπώς στο βόρειο μέρος της Αγίας Σοφίας, όπου πιθανότατα και ο «κάτω» έμβολος, τόπος κατοικίας και επαγγελματικής δραστηριότητας του πένητα-τσαγγάρη της διήγησης μας' βλ. και παραπάνω σημ Constantinople imaginaire, σελ. 222.

6 72 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΑΙΔΗ δήμου των Πράσινων, ο οποίος καταγγέλλει τις άνομες πρακτικές των Βένετων. Ως υποστηρικτής των Βένετων αναφέρεται ο κουβικουλάριος και σπαθάριος Καλαπόδιος 15. Καθώς η ιστοριογραφική παράδοση που διασώζει το κείμενο είναι αρκετά συγκεχυμένη, οι πολιτικές συνθήκες που οδήγησαν στις οξύτατες διατυπώσεις του διαλόγου παραμένουν ασαφείς. Είναι, όμως, πιθανόν ο διάλογος να εκφωνήθηκε κατά τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Ιουστινιανού 16. Εξαιτίας της χρονολογικής ρευστότητας του κειμένου κάθε ενδεχόμενη ταύτιση του καταγγελλομένου Καλαπόδιου με ιστορικό πρόσωπο είναι αμφίβολη, πάντως οι λεκτικές βολές των Πράσινων στόχευαν έναν ανώτατο αξιωματούχο, που κινούνταν στον στενό κύκλο του Ιουστινιανού 17. Όμως, ενώ στις αρχές του 9ου αιώνα, όταν δηλαδή συντάσσεται η Χρονογραφία του Θεοφάνη, που αποτελεί πηγή για το κείμενο μας, η συγκυρία στα πλαίσια της οποίας 15. Η βιβλιογραφία σχετικά με τις εκδόσεις του κειμένου και τις μεταφράσεις του παρατίθενται από τον Α. CAMERON, Circus Factions. Blues and Greens at Rome and Byzantium, Οξφόρδη 1976, σελ. 318 σημ. 1. Ο ίδιος προτείνει νέα αγγλική μετάφραση (ό.π., σελ ), που συνοδεύεται από σχόλια. 16. Οι μελετητές του κειμένου συσχετίζουν τα "Ακτα με τη Στάση του Νίκα (Bury, Stein και KarJin-Haytor) ή τα τοποθετούν στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Ιουστινιανού (Maas). Εδο') ακολουθώ τα συμπεράσματα του CAMERON, ό.π., σελ. 327, που αποσυνδέει το διάλογο από τα συμφραζόμενα της Στάσης του Νίκα. Στη σχετική μελέτη της, η PATRICIA KARUN-HAYTER, «Les "Ακτα δια Καλαπόδιον. Le contexte religieux et poliüque», Byzantion 43 (1973) [ανατύπωση στης ίδιας, Studies in Byzantine Political History, Variorum Reprints, Λονδίνο 1981, αρ. II], σελ , ερμηνεύει τις θρησκευτικού περιεχομένου αλληλοκατηγορίες τ6)ν δήμων με βάση τις παραδεκτές από τη βιβλιογραφία θρησκευτικές τους πεποιθήσεις (Βένετοι = ορθόδοξοι και Ιΐράσινοι = μονοφυσίτες). Σύμφωνα με τον CAMERON, Circus Factions, σελ , οι Πράσινοι εμφανίζονται στο διάλογο ως υπερασπιστές της ορθοδοξίας. 17. II KARUN-HAYTER, «Les "Ακτα δια Καλαπόδιον», σελ , ταυτίζει τον επιλεγόμενο Καλαπόδιο με τον πραιπόσιτο, κουβικουλάριο (και ευνούχο) Ναρσή. Ως επιπλέον επιχείρημα για την ταύτιση αυτή θεωρεί ότι το όνομα «Καλαπόδιος» χρησιμοποιείται ως δηλωτικό ευνούχου. Η σχετική μαρτυρία της Σούδας (έκδ. ADLER, III, σελ ) είναι όμως αρκετά ασαφής. Για τη σταδιοδρομία του Ναρσή ως βασικού συνεργάτη του Ιουστινιανού στην πραγμάτωση της Reconquista βλ. Τ. Κ. ΛοΓΓΓΗ, «Ο πρώτος αυτοκράτωρ Ρωμαίων και ο πρώτος Ρωμαίων απάντων. II ανολοκλήρωτη Reeonquista», Σύμμεικτα 5 (1983), σελ Για την τύχη του στο έργο του κύκλου του Πορφυρογέννητου βλ. του ίδιου, «Narsetis memoria», XVI. Internationaler Byzantinistenkongress. Akten H/2 [= JOB 32/2 (1982)], σελ Η Διήγησις αναφέρει το Ναρσή ως εκτελεστή των αυτοκρατορικών διαταγών, DAGRON, Constantinople imaginaire, σελ. 260.

7 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας 73 εκφωνήθηκαν τα "Ακτα είχε πια λησμονηθεί, είναι προφανές ότι ενεργή παρέμεινε στη συλλογική μνήμη η σύνδεση ανάμεσα στο ιπποδρομιακό τελετουργικό και το λοιδωρούμενο υποκείμενο, που συσχετίζεται με επαγγελματικό εργαλείο υποδηματοποιού. Όταν, αργότερα, ο ανώνυμος συντάκτης της Αιηγήσεως επιχειρεί συνολική καταγραφή όσων συναρθρώνουν την οικοδόμηση της Αγίας Σοφίας, εντάσσει στο κείμενο του μια σύντομη παρέκβαση που αφορά τις ιπποδρομιακές διαδικασίες. Εισάγει, λοιπόν, τον «άρχοντα των καταχθόνιων», το αυτοκρατορικό αντι-είδωλο, που εξυπηρετεί άλλωστε τον κοσμολογικό και παγανιστικό χαρακτήρα του Ιπποδρόμου 18. Ο «άρχων» περιγράφεται ως τσαγγάρης και η σωματική στάση του στον Ιππόδρομο αποτελεί την άρνηση κάθε κοσμιότητας. Υπογραμμίζεται, έτσι, με κάθε τρόπο η αντίθεση προς το πρότυπο του: τα ευτελή υποδήματα αντιδιαστέλλονται προς τα πορφυρά υποδήματα, εμβλήματα της αυτοκρατορικής ιδιότητας, στην επαγγελματική του ιδιότητα αναγνωρίζεται ονοματολογικά η ανάμνηση του Καλαπόδιου και η έκθεση των οπισθίων του ενισχύει την αντίθεση προς τη φωτεινή ρωμαλεότητα του προτύπου 19. Ο ανώνυμος συντάκτης μας βασίζεται αναμφίβολα σε διαμορφωμένες προφορικές παραδόσεις, τις οποίες όμως προσαρμόζει στην πατριογραφική λογική, που απαιτεί εύλογες ερμηνείες. Έτσι κατασκευάζεται ο βασιλισκάριος Ξενοφών, ως ιστορικό πρόσωπο σύγχρονο του Ιουστινιανού. Οι παράλογες απαιτήσεις του ερμηνεύουν την μετέπειτα τύχη του και παράλληλα μειώνουν την ιερότητα του χώρου που επέλεξε ο αλαζών αυτοκράτορας για την οικοδόμηση του ναού της του Θεού Σοφίας. Με τον τρόπο αυτό εξυπηρετείται ο ειρμός της αφήγησης καθώς η περί Ιπποδρόμου παρένθεση συνάπτεται με το κύριο θέμα, την Αγία Σοφία. Στο πορτραίτο του Ιουστινιανού, όπως παρουσιάζεται από τον συντάκτη της Αιηγήσεως, τα σχετικά με τον βασιλισκάριο Ξένοι 8. Για τον κοσμολογικό χαρακτήρα του ρωμαϊκού Ιπποδρόμου και την πρόσληψη του από τους Βυζαντινούς, βλ. DAGRON, Naissance d'une capitale, σελ H ταυτότητα Καλαπόδιος = ευνούχος (βλ. παραπάνω σημ. 17) θα ταίριαζε ιδιαίτερα σ' αυτό το παιχνίδι των αντιθέτων.

8 Ti ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΔΗ φώντα επέχουν παρενθετική θέση, δεν παύουν όμως να εντάσσονται στη γενική επικριτική αντιμετώπιση του αυτοκράτορα και ειδικότερα σκιαγραφούν τις σχέσεις του με τον Ιππόδρομο 20. Η κριτική στάση προς τον Ιουστινιανό αποτελεί παλαιό ιστοριογραφικό στοιχείο 21 και πιθανότατα κοινό τόπο της τρέχουσας προφορικής παράδοσης. Η αποκρυστάλλωση το^ν διηγήσεων αυτών σε γραπτή μορφή υποδηλώνει την ενεργοποίηση τους ανάλογα με την ιστορική συγκυρία. Το αφηγηματικό είδος, βέβαια, της Αιηγήσεως δεν επιτρέπει, όπως άλλωστε έχει επισημανθεί 22, την αναγωγή των πληροφοριών του κειμένου σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα" ωστόσο, τα χρονολογικά όρια που έχουν τεθεί και κυρίως η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία συντάχθηκε η Αιήγησις είναι νομίζω δυνατό να προσδιορισθούν κάπως ακριβέστερα. Έμμεσες και άμεσες πληροφορίες του κειμένου τεκμηριώνουν τη χρονολόγηση του στον 9ο αιώνα και η σύνταξη του εγκαινιάζει την καταγραφή της αρχαιολογίας της Κωνσταντινούπολης, που η ακμή της τοποθετείται μαζί με τα Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως στα τέλη του 10ου αιώνα. Το γεγονός ότι στην Αγία Σοφία αφιερώθηκε αυτοτελής πραγματεία ^σε αντίθεση προς τα σύντομα λήμματα με τα οποία ο συντάκτης των Πατρίων περιγράφει τον πολεοδομικό πλούτο της Βασιλεύουσας δηλώνει φυσικά τη σπουδαιότητα του μνημείου, αλλά και την επικαιρότητα του ως κτίσματος, εφόσον μεγάλο μέρος των εργασιών για την επισκευή και την ανανέωση του εικονογραφικού προγράμματος της εκκλησίας χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα 23. Αιχμή στη δια- 20. Τις σχέσεις αυτές αναλύει ο DAORON", Constantinople imaginaire, σελ DAGRON, ό.π.. σελ. 306, όπου σχολιάζεται η κριτική στάση των συγχρόνων του Ιουστινιανού σε σχέση με την αυτοκρατορική πολιτική. Για το ίδιο θέμα βλ. και ΔΓΟΝΥΣΙΑΣ MlüJOX, «II πολιτική στην καθημερινή ζωή του Βυζαντίου», ΙΙρακτικά του Λ' Διεθνούς Συμποσίου, // Καθημερινή ζωή στο Βΐ'Ζάντια, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών / Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1989, σελ passim. 22. Βλ. σχετικά τις παρατηρήσεις του DAGRON, Constantinople imaginaire, σελ Η αποκατάσταση του κτίσματος διήρκεσε από τα μέσα του 9ου ώς τις πρώτες δεκαετίες του 10ου αιώνα, C. Μ WOO, The Mosaics of St. Sophia at Istanbul, Washington 1962 (Dumbarton Oaks Studies VIII), σελ και του ίδιου, «Byzantine

9 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας δικασία αποκατάστασης της Αγίας Σοφίας αποτελούν τα έργα που περαιώθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Μιχαήλ Γ' 24. Έτσι, το Μάρτιο του 867, όταν μαζί με τον Μιχαήλ συμβασίλευε ο Βασίλειος Α', αποδόθηκε στη λατρεία των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης τμήμα του νέου διακόσμου της εκκλησίας. Η σημασία του έργου μαρτυρείται τόσο από τη σχετική Ομιλία του πατριάρχη Φωτίου 25 όσο και από την ψηφιδωτή επιγραφή στο μέτωπο της αψίδας του ιερού 26. Στην οικοδομική αυτή δραστηριότητα οφείλει και την επικαιρότητα της η επιλογή του θέματος για τη Αιήγησι. Πράγματι, η ενασχόληση με την αναστήλωση του κεντρικού σημείου αναφοράς στο δίκτυο των εκκλησιών της Κωνσταντινούπολης και η επίσημη τελετή για τα εγκαίνια του διακόσμου ενεργοποιούν την ανάμνηση των πρώτων θυρανοιξίων και, κατά συνέπεια, της όλης επιχείρησης που ανέλαβε ο Ιουστινιανός για την ίδρυση της Αγίας Σοφίας. Έτσι, συντάσσεται η Αιήγησις, όπου παρατίθενται όσα η προφορική παράδοση έχει διασώσει σχετικά με την οικοδόμηση του ναού και τα οποία εμπλουτίζονται με στοιχεία της εποχής. Ο 6ος αιώνας είναι, βέβαια, παρών στο κείμενο, όπως άλλο^στε επιτάσσει και το κύριο θέμα, μέσα από τα γεγονότα, τα ονόματα και τη δραστηριότητα ιστορικών προσώπων. Οι αναφορές αυτές διαφοροποιούνται ριζικά από την ιστοριογραφική παράδοση καθώς διαθλώνται στο πρίσμα των διαδοχικών σταδίων προφορικής επεξεργασίας τους 27. Παρούσα είναι επίσης και η ατμόσφαιρα του Writers on the Fabric of Hagia Sophia», στο: Hagia Sophia from the Age of Justinian to the Present (επιμ. R. Mark - A. Çakmak), Cambridge 1992, σελ. 45 κ.ε. 24. Η χορηγία του Μιχαήλ προς το ναό συμπληρώνεται με τη δωρεά πολυτίμων σκευών, ΣΤΝ. ΘΕΟΦ., σελ Πρόκειται για την 18η Ομιλία του Φωτίου, έκδ. Σ. ΑΡΙΣΤΑΡΧΗ, Τοϋ εν άγίοις πατρός ημών Φωτίου... λόγοι και όμιλίαι, τόμ. 2, Κωνσταντινούπολη 1900, σελ ' βλ. και τη σχολιασμένη αγγλική μετάφραση του C. MANGO, The Homilies of Photius, Patriarch of Constantinople, Cambridge Mass (Dumbarton Oaks Studies III), σελ Η έμμετρη επιγραφή εντάχθηκε στο πρώτο βιβλίο της Ιίαλατινής Ανθολογίας. Επί τόπου σώζονται σπαράγματα της, MANGO, The Mosaics of St. Sophia, σελ. 82 και πίνακες DAGROM, Constantinople imaginaire, σελ. 267.

10 76 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΔΗ 9ου αιώνα, η οποία και προσδίδει στη Αιήγησι το ιδιαίτερο χρώμα της. Στη διεξοδική καταγραφή του υψηλού κόστους της εκκλησίας και στη διαδικασία οικοδόμησης της καθώς και στη ρητή σύγκριση του ιουστινιάνειου κτίσματος με το σολομώντειο ναό των Ιεροσολύμων αναγνωρίζεται η βιβλική ατμόσφαιρα των χρόνων του Βασιλείου Α' και ο αμφίσημος χαρακτήρας της 28. Η εξίσωση των οικοδόμων αυτοκρατόρων με ιερά πρότυπα αποτελεί, βέβαια, κοινό τόπο της ιστοριογραφίας ήδη από τον 4ο αιώνα. Όμως, το κείμενο μας κινείται σε άλλα επίπεδα, όπου φαίνεται ότι η εξομοίωση αυτή βιώνεται ως ύβρις. Έτσι, η υποβόσκουσα κριτική προς τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό είναι δυνατό να ερμηνευθεί και ως ένδειξη δυσφορίας προς το ιδεολογικό περίβλημα της οικοδομικής δραστηριότητας του Βασιλείου Α'. Ωστόσο, άλλα ρεύματα που διατρέχουν τη Αιήγησι και στοιχεία που συναπαρτίζουν την προσωπικότητα του «πατριογραφικού» Ιουστινιανού μεταθέτουν το αυτοκρατορικό πρότυπο από τον Βασίλειο Α' στον προκάτοχο του, Μιχαήλ Γ', με τον οποίο άλλωστε συμβασίλευε κατά τα εγκαίνια του νέου διακόσμου της Αγίας Σοφίας. Πράγματι, ο Μιχαήλ, περισσότερο από ό,τι ο Βασίλειος, εναρμονίζεται με την εικόνα του αυτοκράτορα που συγχρωτίζεται τους υπηκόους του, συμμετέχει στον κόπο των τεχνιτών 29, ασχολείται με τα ιπποδρομιακά δρώμενα Οι ομοιότητες της Διηγήαεως με βιβλικά χωρία αναλύονται από τον DAGRON, ό.π., σελ Το γενικό αυτό πλαίσιο επισφραγίζεται με την αναφώνηση «Ενίκησά σε Σολομών», που αποδίδει ακριβέστατα την τάση αναμέτρησης του βυζαντινού αυτοκράτορα με τον βιβλικό βασιλέα (πρβλ. σχετικά, DAGRON, ό.π., σελ ). Π αμφίθυμη σχέση του Βασιλείου με την ιουδαϊκή παράδοση εντοπίζεται στην καταδίωξη αφενός των εβραίων κατοικούν της αυτοκρατορίας και στην έμφαση, αφετέρου, στην δαβιδική ή σολομώντεια «ιδεολογία» την οποία επεξεργάζεται η ιστοριογραφία της εποχής των Μακεδόνων. Για το ζήτημα αυτό βλ. Η. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ, «Η Σολομώντεια αμφιθυμία των πρώτων Μακεδόνων αυτοκρατόρων και οι αποκαλυπτικές καταβολές της», υπό έκδοση στα Πρακτικά Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Η Εβραϊκή παρονσια στον ελλαόικό χώρο, Ιος-ΐϋος αιώνας, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών / Ε.Ι. Ε., όπου και η σχετική βιβλιογραφία. 29. Όπως π.χ. στη χάραξη των θεμελίων (Διήγησις 6, ό.π., σελ. 81), στην πληρωμή των εργατών (Αιήγησις 9, σελ. 85). ΆΟ. II συχνή παρουσία του Μιχαήλ στον Ιππόδρομο αποτελεί βασικό στοιχείο για το σκοτεινό πορτραίτο του από την ιστοριογραφία των Μακεδόνων, όπως τουλάχιστον εκφρά-

11 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας 77 Ο συμπιληματικός χαρακτήρας του αυτοκράτορα στη Αιήγησι OLVCCγνωρίζεται και σε άλλα σημεία του κειμένου. Έτσι, τον Ιουστινιανό επικουρεί στο έργο του ο νουνεχής και άξιος αρχιτέκτων Ιγνάτιος, που αναπόφευκτα συνδέεται, νομίζω, με τον ομώνυμο πατριάρχη, η καθαίρεση του οποίου συντελέσθηκε κατά τη βασιλεία του Μιχαήλ Γ' και η επάνοδος του στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης οφείλεται στον Βασίλειο Α' 31. Φυσικά, ο συντάκτης της Αιηγήσεως δεν χρησιμοποιεί τον πατριάρχη ως πρότυπο του αρχιτέκτονα, ο οποίος άλλωστε, σε μεταγενέστερες προσθήκες στο κείμενο της Αιηγήσεως 32 συμφύρεται με τον σφετεριστή Υπάτιο. Ω στόσο, η περιγραφή των διώξεων που υπέστη ο Ιγνάτιος της Αιηγήσεως από τον αυτοκράτορα, η δικαίωση του και κυρίως η επιλογή του ονόματος είναι δυνατό να εγγραφούν στον κύκλο των σχέσεων του πατριάρχη Ιγνατίου με τους διαδοχικούς αυτοκράτορες Μιχαήλ Γ' και Βασίλειο Α'. Στη Αιήγησιν περί της οικοδομής της 'Αγίας Σοφίας ενσωματώνονται ποικίλες παραδόσεις, που αφορούν το αυτοκρατορικό πρότυπο, και συνδέουν τον αυτοκράτορα με σημαντικούς χώρους άσκησης των αυτοκρατορικών λειτουργιών, δηλαδή την Αγία Σοφία και τον Ιππόδρομο. Στο πλαίσιο αυτό αναβιώνουν παλαιές παραδόσεις, που εξυπηρετούν την πατριογραφική εικονογράφηση θεσμίων της πρωτεύουσας, όπως η παρουσία στον Ιππόδρομο ενός αυτοκρατοζεται στη ΣϊΝ. ΘΕΟΦ., σελ. 172, 173, 208 και κυρίως , όπου ο ιπποδρομιακός φανατισμός του Μιχαήλ εμποδίζει την έγκαιρη αντιμετώπιση της αραβικής επιδρομής στη Μικρά Ασία. 31. Στη Αιήγησι ο αρχιτέκτων Ιγνάτιος συνδέεται με δύο αυτοκράτορες: τον Ιουστινιανό, ο οποίος επείγεται να τελειώσει το οικοδόμημα και δεν ακολουθεί τις συνετές συμβουλές του αρχιτέκτονα, και τον διάδοχο του, Ιουστίνο Β', που προσκαλεί πάλι τον Ιγνάτιο για να επιδιορθώσει όσα τεχνικά αμαρτήματα διέπραξε ο Ιουστινιανός (Διήγησις 28, σελ ). Πρόκειται, βέβαια, για φανταστική μεταγραφή όσων πράγματι συνέβησαν μετά την πτώση του πρώτου τρούλλου της Αγίας Σοφίας (DAGRON, Constantinople imaginaire, σελ ), ωστόσο η κατάσταση των εκκλησιαστικών πραγμάτων από το 858 ώς το 867, θα ήταν δυνατό να αποτελεί το ερέθισμα για την αναβίωση των ιστορικών αναμνήσεων. 32. PREGER, Scriptores originum constantinopolitanarum II, Λιψία 1907, σελ ' πρβλ. και DAGRON, Constantinople imaginaire, σελ (για τη χειρόγραφη παράδοση) και (για τη γαλλική μετάφραση του κειμένου και σχόλια).

12 78 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΓΓΕΛΙΛΙΙ ρικού αντι-ειδώλου και η σύνδεση του με τον κατασκευαστή χονδροειδών υποδημάτων. Επιπλέον, εξαιτίας του ειδικού θέματος που πραγματεύεται η Αιήγησις, ο τσαγγάρης συνδέεται και με την οικοδομή της Αγίας Σοφίας. Όμως, στα σημεία του κειμένου, όπου ο Ιουστινιανός και οι συνεργάτες του δανείζονται χαρακτηριστικά από τη νεότερη, σύγχρονη με τη σύνταξη της Αιηγήσεως, περιρρέουσα ατμόσφαιρα ανιχνεύεται η διαδικασία παραγωγής νέων προφορικών παραδόσεων, οι οποίες χρησιμοποιούν μεταμορφωμένα στοιχεία της τρέχουσας πραγματικότητας. Το μικτό, παραδοσιακό και νεότερο, πατριογραφικό υπόστρωμα της Αιηγήσεως φωτίζει και τη μέθοδο εργασίας που ακολούθησε ο ΙΙαύλος Μονεμβασίας στη σύνταξη του κειμένου του. Έτσι, στην υποτιθέμενη αφήγηση του αυτοκρατορικού αξιωματούχου αναγνωρίζουμε στοιχεία που ήδη μερικές δεκαετίες νωρίτερα είχαν συνδεθεί μεταξύ τους. Με κέντρο την Αγία Σοφία, τα γεγονότα της αφήγησης εκτυλίσσονται αρχικά στα Χαλκοπρατεία και στη συνέχεια στο ναό του αγίου Ιωάννου στο Διιππιο, όπου μάλιστα ο αξιωματούχος παρευρίσκεται στο θαύμα της πύλης που ανοίγει αυτόματα 33. Η γειτνίαση των δύο αυτών εκκλησιών δεν αναιρεί, νομίζω, την επιλογή του ναού που είχε οικοδομηθεί στην είσοδο του Ιπποδρόμου ο^ς φυλακτήριο από τον δαιμονικό χαρακτήρα των ιπποδρομιακών δρωμένων 34. Οι πρόχειρες κατοικίες των πενήτων 33. WORTI.rv, σελ. 5:2, στ Παρόμοιο συμβάν αναφέρεται στο Βίο του Ανδρέα σαλού, PG III, 712. Κκεί πρόκειται για την Θεοτόκο του Φόρου' βλ. ΜΑΝΌ Ο, «The Life of St. Andrew Ihc Fool Rooonsiderod», σελ Τρίτο παράδειγμα αποτελεί η ανέκδοτη ψυχωφελής διήγηση «Θαϋμα εκ τίνος ιστορίας συντεθέν γενόμενον ύπο τοϋ αγίου πρωταποστόλου ΙΙέτρυυ» πρβλ. VERA VON FALKENIIAUSEN, «Petri Kettenfeier in Byzanz», Fest und Alltag in Byzanz, επιμ. G. PRINZINO - I). SIMON, Μόναχο 1990, σελ Ως προς το περιεχόμενο, η διήγηση αυτή είναι δυνατό να συσχετισθεί με εκείνην που αφορά τον Χριστό Αντιφωνητή, που στην καταγεγραμμένη μορφή της χρονολογείται στις αρχές του 10ου αιώνα: C. M.WfiO, The Brazen House. A Study of the Vestibule of the Imperial Palace of Constantinople, Κοπεγχάγη 1959, σελ Αξιοσημείο^το είναι ότι θαυματουργό αντικείμενο της αφήγησης είναι το πολύτιμο σανδάλι του σκηνώματος του αγίου Πέτρου. 34. 'Οτι στο Διιππιο ελλοχεύουν οι πειρασμοί του Ιπποδρόμου μαρτυρείται και στο Βίο τον Βασιλείου τον Νέου (περί το 955), έκδ. Α. Ν. VESELOVSKIJ, Sbornik oldelenija russkago jazyka i slovesnosti imp. Akad. Nauk 53 (1K92), σελ. 5-6.

13 Ο τσαγγάρης της Αγίας Σοφίας 79 στον «κάτω» έμβολο της Αγίας Σοφίας αποτελούν το τέλος της διαδρομής και το βασικό σημείο τοπογραφικής αναφοράς, εφόσον εκεί κατοικεί και δοξάζει εν παρθενία και ελεημοσύνη τον Θεό ο ευσεβής πένης. Με την αναφορά, τέλος, της επαγγελματικής του δραστηριότητας, την οποία εξασκεί κοντά στο ναό, ολοκληρώνεται η σύνδεση μεταξύ τσαγγάρη, Αγίας Σοφίας και Ιπποδρόμου που, όπως είδαμε, έχει ήδη διαμορφωθεί και αποκρυσταλλωθεί στη Αιήγησιν περί της οικοδομής της 'Αγίας Σοφίας. Η ποιοτική διαφορά των τοπογραφικών σημείων συνίσταται στην ανατροπή της κοσμικής και «παγανιστικής» ατμόσφαιρας της Αιηγήσεως, που πραγματοποιείται στο κείμενο του Παύλου Μονεμβασίας με την έμφαση στη θρησκευτική αξία τους, όπως άλλωστε αρμόζει στον ψυχωφελή χαρακτήρα της αφήγησης του. Χωρίς, λοιπόν, να απομακρύνεται από τον εκλεκτικισμό της πατριογραφικής παράδοσης ο Παύλος Μονεμβασίας επενδύει με νέες αξίες τους επιφανείς χώρους που φέρουν παλαιές μνήμες. Επιπλέον, στην αφήγηση του χρησιμοποιεί και παραδόσεις που διαμορφώθηκαν ή ενεργοποιήθηκαν σε νεότερους χρόνους. Έτσι, η έμφαση στο ναό της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων οφείλεται στην ιδιαίτερη σημασία που απέκτησαν κατά το δεύτερο μισό του 9ου αιώνα 35 η εκκλησία και τα ιερά λείψανα που είχαν εναποτεθεί εκεί. Στην ίδια εποχή οδηγεί και το επεισόδιο της επίσκεψης του αυτοκρατορικού αξιωματούχου στη σύζυγο του πένητα, όπου μεταγράφεται η επίσκεψη στην πτωχή χήρα που η Συνέχεια του Θεοφάνη αποδίδει στον Μιχαήλ Γ' 36. Είναι, επομένως, σαφές ότι η πέμπτη τουλάχιστον ψυχωφελής διήγηση της συλλογής του Παύλου Μονεμβασίας αποτελείται από συναρμογή διαφόρων προφορικών παραδόσεων, που στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα απέκτησαν την τελική μορφή τους. Ο τύπος 35. Βλ. σχετικά M. JlJGIE, La mort et l'assomption de la Sainte Vierge. Étude historicodoctrinale, Βατικανό 1944 (Studi e Testi 114), σελ ΣΤΝ. ΘΕΟΦ., σελ ' πρβλ. ωστόσο και την επίσκεψη στη χήρα Άννα, που πραγματοποίησε ο Ιουστινιανός προκειμένου να αποσπάσει τη συγκατάθεση της για την απαλλοτρίωση των γαιών της, Διήγησις 3 (έκδ. PREGER, σελ ).

14 80 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΛΠΈΛΙΔΙΙ και ο τρόπος της εργασίας του λόγιου ιεράρχη μας επιτρέπει να διακρίνουμε ένα επιπλέον στάδιο επεξεργασίας, που απηχεί τη γενικότερη τάση ιδιοποίησης του πατριογραφικού παρελθόντος από την θριαμβεύουσα κατά τον 10ο αιώνα αγιολογική φιλολογία Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκριση μεταξύ του προμεταφραστικού Βίου του Σαμψών, ιδρυτή του ομώνυμου ξενοδοχείου (F IIALKIN, «Saint Samson le xénodoque de Constantinople (VI e siècle)», Rivista di Studi Bizantini e Neoellenici n.s ( ), σελ. 5-17) και του Βίου που ο Συμεών ο Μεταφραστής ενέταξε στα Μηναία, PG 115, σελ και όπου ενσωματώνεται σειρά θαυμάτων ιστορικού και πατριογραφικού ενδιαφέροντος. Αξιοσημείωτη είναι η εισαγωγή στο κείμενο, όπου ο Συμεών εξηγεί τους λόγους που κατέστησαν αναγκαίες τις προσθήκες: εΰρομεν (εν ανντάγ- /ιατι)... ίγκώμιον τοΰ θείου Σαμψών έπιγεγραμμένον μερικήν έχον τινά διήγησιν των έκείvqj βεβιωμένων, πάνυ οέ φειδυύώς και μικρολόγως τών αυτού θαυμάτων άπογεύων τους φιλοκάλονς. ουδέ γαρ ήμέτερον τύ πρυκεί/ιενυν έργον, άλλ' Ιχνών ετέρων παρακολούθημα. Τοιγαροϋν κάνταϋθα το Ήροδότειον εκείνο λέγεαθαι χώραν εξει, 'Ιστιαίου το υπόδημα μάλλον είναι et καΐ 'Αρισταγόρας αυτό επεόύσατο.

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές.

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Μια πρώτη επαφή με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία:

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία: Εικονομαχία Αιτίες Συνέπειες Ορισμός: η θρησκευτική και πολιτική διαμάχη για τη λατρεία των εικόνων. 1 η Αιτία: 1η Συνέπεια: Αντίπαλες πλευρές: εικονομάχοι > το επίσημο κράτος και τμήμα του πληθυσμού εικονόφιλοι

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 1: Θεσσαλονίκη: Ιστορικά και Πολιτισµικά Χαρακτηριστικά Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης 1 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Οι Πατέρες των πρώτων αιώνων Ποιοι ονοµάζονταν

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται Ι. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ας διαβάσουμε τι θα μάθουμε στο σημερινό μάθημα: Σκοπός: Σκοπός του παρόντος μαθήματος είναι να απαντήσουμε σε ένα «γιατί»: Γιατί χρειάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εορτολογία. Ενότητα 8: Οι Εορτές των Αγίων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας

Εορτολογία. Ενότητα 8: Οι Εορτές των Αγίων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Εορτολογία Ενότητα 8: Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας A) (1 από 4) Μαρτύριο Πολυκάρπου (2 ος αι.): η αρχαιότερη μαρτυρία για την καθιέρωση ετήσιου εορτασμού της μνήμης των μαρτύρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές.

Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Ο Πανιερώτατος ομιλεί στα Μ.Μ.Ε. συνοδευόμενος από τις Πρυτανικές Αρχές. Μητροπολίτης Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρος Επίτιμος Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο

Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Συγκριτικό Εκκλησιαστικό Δίκαιο Ενότητα 2η: Η ελληνική εθνική νομοθεσία (μέρος Β ) Κυριάκος Κυριαζόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι. Τοκμακίδου Ελπίδα

ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι. Τοκμακίδου Ελπίδα ΓΙΑ ΔΕΣ ΠΕΡΒΟΛΙ ΟΜΟΡΦΟ: Ο κόσμος μας, ένα στολίδι Τοκμακίδου Ελπίδα ΠΣ Δημοτικού Κοινωνική διαμεσολάβηση Βιωματική μάθηση Οικοδόμηση της γνώσης «η δημιουργία νοήματος έχει αποδεσμευτεί από την αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 1 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 1 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 1 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης 1ης Διαδρομής Μονή Βαλτάδων Ναός Οσίου Δαυίδ Βυζαντινό Λουτρό Ναός Αγίου Νικολάου (Ορφανού) Ναός Αγίου Παντελεήμονα Ναός Σωτήρως Χριστός Ροτόντα Παλιά Πόλη,Κάστρα 2ης

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες.

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2016-2017 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2017 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: ΔΥΟ (2) ΩΡΕΣ Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β'

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β' ΜΕΡΟΣ Α' Πρόλογος Πατριάρχου Αλεξανδρείας κ.κ. ΠΕΤΡΟ Γ Ζ' 13 Πρόλογος Ηγουμένου Μονής Μαχαιρά Αρχιμαδρίτου ΑΡΣΕΝΙΟΥ... 15 Χρονικόν εορταστικών εκδηλώσεων Όκτακοσιετηρίδος Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΓΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο Λάζαρος ήταν στενός φίλος του Χριστού. Κατοικούσε στη Βηθανία, 3 χλμ. περίπου ανατολικά της Ιερουσαλήμ και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία φιλοξένησαν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Στα ίχνη της Γραφής Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Γ.1. «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Βασική ιδέα της έκθεσης είναι η παρουσίαση της γραφής ως μορφή

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά Αρχαία Ελληνική Γλώσσα

A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά Αρχαία Ελληνική Γλώσσα A Λυκείου Εξεταστέα ύλη περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2015 Θρησκευτικά ΚΕΦ 2 Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας σελ 13 ΚΕΦ 3 Ο χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία σελ 16 ΚΕΦ 6 «Ποιήσωμεν άνθρωπον»

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμικά στοιχεία διαφόρων ιστορικών περιόδων σε ένα μνημείο της Μακρινίτσας: Παιδαγωγική αξιοποίηση

Πολιτισμικά στοιχεία διαφόρων ιστορικών περιόδων σε ένα μνημείο της Μακρινίτσας: Παιδαγωγική αξιοποίηση Πολιτισμικά στοιχεία διαφόρων ιστορικών περιόδων σε ένα μνημείο της Μακρινίτσας: Παιδαγωγική αξιοποίηση Κατερίνα Σπανοπούλου Καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας, Νηπιαγωγός, Med. Μέλος Π.Ο. ΚΠΕ Μακρινίτσας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Οι προϋποθέσεις για την άνθηση του είδους Οι εκπρόσωποι Οι περιστάσεις συγγραφής και εκφώνησης Η παράδοση των κειμένων Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το είδος του αυτοκρατορικού

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα συνεχίσουν την επεξεργασία του έργου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ(Project)

ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ(Project) ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ(Project) Θέµα: Εσωτερική πολιτική της Μακεδονικής δυναστείας 9 ος - 11 ος αιώνας Οργάνωση σχεδίου Έλσα Βαρδάκα Εφαρµογή Σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Εορτολογία. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας

Εορτολογία. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Εορτολογία Ενότητα 1: Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Α) Γένεση των χριστιανικών εορτών (1 1. από 7) Εορτολόγια και ημερολόγια υπήρχαν πριν από την εμφάνιση της χριστιανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Αρχικές Σκέψεις Πόσο καλά γνωρίζουμε την πόλη μας; Πόσο καλά ξέρουμε την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος.

Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος. Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος. Μετά από επτά χρόνια κρίσης στις συνήθεις «ύποπτες» γειτονιές της φτώχειας και της ανέχειας

Διαβάστε περισσότερα