Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ"

Transcript

1 ISBN: ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Εκπαιδευτικό Υλικό Θεματική Ενότητα Παγκόσμια Οικονομική Κρίση Οι ρίζες της σημερινής κρίσης στο μεταπολεμικό σχεδιασμό της παγκόσμιας οικονομίας ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ

2

3

4 ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΓΣΕΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Θεματική Ενότητα: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Οι ρίζες της σημερινής κρίσης στο μεταπολεμικό σχεδιασμό της παγκόσμιας οικονομίας Γιάννη Βαρουφάκη Βλάσση Μισσού Φθινόπωρο 2012

5

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γιάννη Παναγόπουλου, Προέδρου ΓΣΕΕ...9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το Κραχ του 1929 στη σημερινή Κρίση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Οι δύο πηγές κρίσεων: Οι αγορές εργασίας και κεφαλαίου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Η διττή φύση της εργασίας Η διττή φύση του κεφαλαίου Μια απλή θεωρία οικονομικών κρίσεων (α) Η Αξία του Χρόνου Εργασίας (β) Η Αξία που δημιουργεί το Έργο της... Εργασίας Βιβλιογραφία Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Το Κραχ του 1929 και τα μαθήματα που πρέπει να διδαχθούμε από αυτό Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός... 43

7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Τα πρωτόγονα κραχ του 19ου αιώνα Λίγο πριν το Η Μεγάλη κατάρρευση του Ποσοτική Θεωρία του Χρήματος και ο Κανόνας του Χρυσού Η ερμηνεία του Τζον Μέιναρντ Κέυνς Ο Κέυνς και η δύναμη της προφητείας Πώς η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει στην Κρίση Επίλογος: Η κρίση ως κακόν αμιγές καλού! Βιβλιογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Από το Παγκόσμιο Σχέδιο της μεταπολεμικής περιόδου ( ) στον Παγκόσμιο Μινώταυρο ( ) Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Οι καταβολές του Παγκόσμιου Σχεδίου Η συνδιάσκεψη του Μπρέτον Γουντς Οι δύο πυλώνες του Παγκόσμιου Σχεδίου Η χρυσή περίοδος του Παγκόσμιου Σχεδίου Η Μεγάλη Κοινωνία Το Παγκόσμιο Σχέδιο συντρίβεται Η πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, ο στασιμοπληθωρισμός και η άνοδος των επιτοκίων Ο Παγκόσμιος Μινώταυρος γεννιέται Αποθεματικό Νόμισμα Αυξανόμενο ενεργειακό κόστος Καθηλωμένοι πραγματικοί μισθοί και υψηλή παραγωγικότητα Γεωπολιτική ισχύς και το παράδειγμα της Αργεντινής... 99

8 3.8. Ο Παγκόσμιος Μινώταυρος στις δόξες του: Η οικοδόμηση ιδιωτικού χρήματος από τον χρηματοπιστωτικό τομέα Επίλογος: Λίγο πριν την κατάρρευση Βιβλιογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η Κρίση των Καιρών μας Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Η Κατάρρευση Το σπάσιμο της φούσκας και ο ρόλος τραπεζών (π.χ. Goldman Sachs) Ο Ρόλος της Goldman Sachs και των περίφημων CDS στην κατάρρευση Ελλάδα και Γερμανία: Οι δύο όψεις του ίδιου προβληματικού νομίσματος Η στάση της Γερμανίας Το δώρο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Η διττή κρίση της Ευρώπης και τι απαιτείται για την επίλυσή της Σταθεροποίηση - πρώτο μέρος Σταθεροποίηση - δεύτερο μέρος Ανάκαμψη Γιατί επιμένει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη μη λύση; Στατική Προβολή Ηθικός Πανικός Υπαρκτό Συμφέρον Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΕΠΙΛΟΓΟΣ...137

9

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ηχώρα μας βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς και ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης. Η κρίση αυτή έχει τεράστιες επιπτώσεις στον κόσµο της μισθωτής εργασίας και το συνδικαλιστικό κίνηµα είναι υποχρεωµένο και ν αγωνιστεί και να δώσει απαντήσεις. Από τη θέση σε ισχύ του διεθνούς μηχανισμού δανεισμού της χώρας, έχουμε γίνει μάρτυρες πολιτικών οι οποίες έχουν δυσµενέστατες επιπτώσεις στο εισόδηµα, στην απασχόληση, στις εργασιακές σχέσεις, σε θεμελιώδη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώµατα των ανθρώπων του µόχθου, στη µισθωτή εργασία. Κι είναι αλήθεια ότι το συνδικαλιστικό κίνηµα παρά τους µεγάλους αγώνες, τους πολύ σκληρούς αγώνες που έδωσε, δεν κατόρθωσε να δώσει µια οριστική, µια µόνιµη απάντηση και να προστατεύσει αποτελεσµατικά αυτό τον κόσµο από τις επιπτώσεις µέτρων, που ήταν µέτρα άδικα, µέτρα άνισα και µέτρααναποτελεσµατικά για την αντιµετώπιση της κρίσης. 9 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Απεδείχθηκε περίτρανα ότι αυτό που χρόνια τώρα συζητούµε, ότι πρέπει στο συνδικαλιστικό κίνηµα να δούµε τις εποχές που αλλάζουν, τις προτεραιότητες και τα διακυβεύµατα ούτως ώστε να οργανωθούµε µε τρόπο τέτοιο που θα δίνουµε απαντήσεις, αλλά ταυτόχρονα θα έχουµε και τη δυνατότητα να κάνουµεαποτελεσµατικούς αγώνες, είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε. Η κρίση αυτή προφανώς δεν αφορά µόνο την Ελλάδα. Όµως, στην Ελλάδα παρουσιάζεται µε ιδιαίτερη οξύτητα γιατί βρισκόµαστε

11 εν µέσω των δίδυµων ελλειµµάτων, του χρέους αφενός και των δηµοσιονοµικών αφετέρου. Αντιµετωπίζει ανάλογα προβλήµατα και η Ευρώπη, και βλέπουµε ότι κι εκεί το συνδικαλιστικό κίνηµα προσπαθεί να αναδιοργανωθεί, να αναστοχαστεί όλη του την πορεία και να προσπαθήσει να δώσει σύγχρονες απαντήσεις. Στο πολιτικό επίπεδο κυριαρχούν οι νεοσυντηρητικές δυνάµεις, οι δυνάµεις του νεοφιλελευθερισµού που χρησιμοποιούν, την Ευρώπη αλλά κυρίως τη χώρα µας, ως πειραµατόζωο κοινωνικών και ιδεολογικών αναζητήσεων που καµία σχέση δεν έχουν µε τα δικαιώµατα και τα συµφέροντα των δυνάµεων της εργασίας. Επιδιώκουν σε µεγάλοβαθµό να υποβαθµίσουν την προστασία της µισθωτής εργασίας, να απελευθερώσουν τις αγορές, σε τέτοιο βαθµό που τελικά να οδηγούμαστε σε κοινωνικό αποκλεισµό ευρύτατων ομάδων του πληθυσμού, σε αποκλεισµό των μισθωτών από παραδοσιακά κυρίαρχα και αδιαπραγµάτευταδικαιώµατά τους. 10 Παρατηρούµε ότι η κυρίαρχη τάση των εργοδοτών και των κυβερνήσεων, που ουσιαστικά εκφράζουν τα συµφέροντά τους, είναι να αποκεντρώνουν τις συλλογικές διαπραγµατεύσεις, σε βαθµό µάλιστα που να αµφισβητείται όλο το πλαίσιο των συλλογικών διαπραγµατεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και να επικρατούν τελικά και κυρίαρχα η εργοδοτική αυθαιρεσία και οι ατοµικέςσυµβάσεις εργασίας. Η Ελλάδα είναι το πειραµατικό εργαστήρι εφαρμογής τέτοιου είδους πολιτικών και επικίνδυνων κοινωνικών πειραμάτων που έχουν ως στόχο, μέσω της εξουδετέρωσης του ρόλου των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων, την κατάργηση των ενιαίων ορίων προστασίας του κόσμου της εργασίας ως «εμποδίων» στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Είναι προφανές ότι τα αποτελέσματα του πειράματος που γίνεται στην Ελλάδα, ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε., θα επιχειρηθεί να εφαρμοσθούν άμεσα και σε άλλες χώρες, που βρίσκονται ή θα βρεθούν δέσμιες της οικονομικής κρίσης και των οικονομικών-δανειακών τους αναγκών.

12 Πρέπει λοιπόν πρώτα εµείς, βλέποντας ταυτόχρονα το τι συµβαίνει στο ευρωπαϊκό συνδικαλιστικό κίνηµα, να αρχίσουµε να αναδιοργανώνουµε τις δυνάµεις µας, να έχουµε µια συνεκτική αυτόνοµη στρατηγική, η οποία θα είναι πλήρως απαγκιστρωµένη από τον ξύλινο κοµµατικό λόγο, τις προτεραιότητες και τον εναγκαλισµό που έθεταν παλαιότερα τα κόµµατα στα συνδικάτα και να αναπτυχθεί η αυτόνοµη στρατηγική των συνδικάτων που θα υπερασπίζει τα αδιαπραγµάτευταδικαιώµατα της µισθωτής εργασίας. Τα συνδικάτα στη χώρα µας παραδοσιακά αναπτύχθηκαν σε ισχυρούς κλάδους της παραγωγής ή των υπηρεσιών. Λόγω του µεγάλου κατακερµατισµού της δοµής της απασχόλησης, µε δεδοµένο ότι υπάρχουν επιχειρήσεις εκ των οποίων οι έχουν κάτω από 9 εργαζόµενους, µε μεγάλη δυσκολία δημιουργείται συνδικαλιστική οργάνωση και θα πρέπει ν αντιµετωπίσουµε αυτό το συγκεκριµένο γεγονός. Τα λίγα ισχυρά συνδικάτα που έδιναν τον τόνο και που εύκολα γίνονται λεία στην προπαγάνδα περί συντεχνιών και περί ειδικών συµφερόντων, δεν µπορούν ν αποτελούν από μόνα τους απάντηση στο µέλλον. Πρέπει να κινηθούµε µε νέα ορµή, µε νέα στόχευση, ώστε να µπορέσουµε στους κόλπους των συνδικάτων να προσελκύσουµε περισσότερο κόσµο, νέο κόσµο, µορφές απασχόλησης, που µέχρι τώρα ούτε εκφράζονται ούτε εκπροσωπούνται. Επίσης ο λόγος των συνδικάτων να ανοίξει και να µην είναι υπόθεση µόνο υπεράσπισης των µελών του, αλλά υπεράσπισης των ευρύτερων δυνάµεων της µισθωτής εργασίας, που δεν έχουν δοµές, που δεν έχουν τη δυνατότητα διαπραγµάτευσης. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 11 Ταυτόχρονα θα πρέπει να επεκταθούµε ώστε να εκφράσουµε κι αυτούς που είτε είναι οι απόµαχοι της εργασίας -κι αυτοί δεν έχουν δοµέςδιαπραγµάτευσης-, είτε αυτούς που χάνουν τη δουλειά τους, τους ανέργους που ήταν εργαζόµενοι κι επιδιώκουν να ξαναγίνουν εργαζόµενοι και οι οποίοι στερούνται στοιχειωδών δυνατοτήτων να διαπραγµατευτούν το µέγιστο δικαίωµα που είναι η εργασία με σεβασμό στην ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια.

13 Για να γίνουν όλα αυτά δεν µπορούµε και δεν πρέπει να αρκεστούμε στα παραδοσιακά εργαλεία. Τα παραδοσιακά εργαλεία, τις υπάρχουσες δοµές µας, την εμπειρία και τους αγώνες των μελών μας πρέπει να τις κρατήσουµε πρέπει όµως να τις αναπτύξουµε και να τις επεκτείνουµε ώστε να εκφράσουµε και αυτό τον κόσµο. Γι αυτό πρέπει να δούµε ποιες είναι οι προτεραιότητες. Ποιες είναι οι προτεραιότητες στα ζητήµατα που τίθενται για να υπερασπίσουµε ή να επιδιώξουµε στο επόµενο διάστηµα, όταν η χώρα βγει απ την κρίση, γιατί η κρίση κι ο κύκλος της κρίσης εξαρτάται κι απ τους δικούς µας αγώνες προκειμένου να κλείσει όσο το δυνατόν πιο σύντομα, ώστε να µπούµε στη φάση όπου θα αγωνιστούµε για να κερδίσουµε ξανά ό,τι μας πήραν, ό,τι χάσαµε στην περίοδο της κρίσης. Επιπλέον, οφείλουμε να πάµε ένα βήµα περισσότερο, γιατί αυτή η χώρα -µια πλούσια χώρα που ο πλούτος της κατανέµεται άδικα και άνισα- πρέπει να µπορέσει να προσφέρει ευηµερία στο σύνολο των πολιτών και κυρίως των ανθρώπων του µόχθου. 12 Για να το κάνουµε αυτό πρέπει να είµαστε πάρα πολύ σαφείς ποιες είναι οι προτεραιότητες των συνδικάτων. Τα συνδικάτα πρέπει να έχουν σταθερό µέτωπο στα ζητήµατα της απασχόλησης, δηλαδή της εργασίας για όλους, της σταθερής, σίγουρης, ικανοποιητικής και ποιοτικής εργασίας για όλους, στο ζήτηµα των εργασιακών σχέσεων, στο ζήτηµα της κοινωνικής ασφάλισης και βεβαίως στο ζήτηµα των αµοιβών. Εµείς πρέπει να τα ξαναφέρουµε στην πρώτη γραµµή. Ειδικά τώρα μέσα στο απαράδεκτο θεσμικό πλαίσιο που είναι σε ισχύ με στόχο την κατάργηση των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας και τη δημιουργία σ επιχειρησιακό επίπεδο, µια ζούγκλας συλλογικοποιημένων ατομικών συμβάσεων, περισσότερο από ποτέ, οφείλουμε να βρισκόµαστε στην πρώτη γραμμή. Να βρεθούµε δίπλα στην κάθε µικρή επιχείρηση, δίπλα στον κάθε εργαζόµενο, στις µικρές οµάδες εργαζοµένων σ αυτά τα υβριδικά σχήµατα που σπρώχνουν οι εργοδότες να δηµιουργηθούν, τις ενώσεις προσώπων και από άτυπες µορφές διαπραγµάτευσης να τις µετατρέψουµε σε τυπικές, δεµένες µε το συνδικαλιστικό κίνηµα,

14 ώστε κι αυτή η προσπάθεια εργοδοτών και κυβερνήσεων να πέσει στο κενό. Θα πρέπει σ όλο το επόµενο διάστηµα να δώσουµε τη µάχη της συγκέντρωσης των διαπραγµατεύσεων, της προσπάθειας των συνδικάτων να βρίσκεται σε κάθε σηµείο που δηµιουργείται δικαίωµα και δυνατότητα διαπραγµάτευσης. Οι εργαζόμενοι οφείλουμε να σπάσουµε την τάση που θέλει την πλήρη αποκέντρωση έως διάλυση των συλλογικών διαπραγµατεύσεων. Αυτή είναι η δύναµη των συνδικάτων. Η δύναµή τους είναι η δυνατότητα να διαπραγµατεύονται συλλογικά με γνώμονα το συλλογικό συμφέρον. Να αποτελούν τον έναν ισχυρό πόλο στην εργασιακή σχέση. Μιας κι ο άλλος είναι ούτως ή άλλως ισχυρός και είναι ο εργοδότης. Και για να είµαστε ισχυροί χρειάζεται να έχουµε ενότητα, να έχουµε ταξική, σαφώς προσδιορισµένη γραµµή, να έχουµε τη δική µας αυτόνοµη στρατηγική. Αυτό είναι το καθήκον µας, αυτή θα πρέπει να είναι η προσπάθειά µας, ώστε στο επόµενο διάστηµα, όχι µόνο τους παραδοσιακά συνδικαλισµένους εργαζόµενους να εκφράσουµε, που κατά τεκµήριο είναι και µεγαλύτεροι στην ηλικία και σχετικά καλύτερα αµοιβόµενοι απ τους άλλους, αλλά να εκφράσουµε τις νέες γενιές της εργατικής τάξης της χώρας µας, να κάνουµε τα συνδικάτα ελκτικά κι ελκυστικά, να βρεθούν µαζί µας για να δώσουµε τους µεγάλους αγώνες που απαιτούνται. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 13 Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΓΣΕΕ

15

16 ΕισαγωγΗ: Από το Κραχ του 1929 στη σημερινή Κρίση Δύο φορές στην ιστορία της η ανθρωπότητα ξάφνιασε τον εαυτό της: το 1929 και το Και τις δύο αυτές φορές ο κόσμος άλλαξε. Το κραχ του 1929 δρομολόγησε τραγικές εξελίξεις, που όταν καταλάγιασαν (στη δεκαετία του 50) ο κόσμος δε θύμιζε σε τίποτα την προ του 1929 εποχή. H κατάρρευση του 2008 άναψε το φιτίλι διαδοχικών κρίσεων που σήμερα δημιουργούν τις συνθήκες για έναν κόσμο που δε θα θυμίζει σε τίποτα την προ του 2008 εποχή. H κρίση του ευρώ εντάσσεται σε αυτές τις εξελίξεις. Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Κοιτάζοντας στο παρελθόν για σημάδια του μέλλοντός μας, θα σταθούμε στο γεγονός ότι το πρώτο θύμα του 1929 ήταν το «κοινό νόμισμα» της εποχής: ο Kανόνας του Xρυσού. Κατέρρευσε καθώς τα κράτη αντί να συντονίσουν τις ενέργειές τους, ώστε να συμπιέσουν το συνολικό άθροισμα δημόσιου χρέους και τραπεζικών ζημιών, βάλθηκαν να περιορίσουν τις δημόσιες δαπάνες και να προσπαθήσουν το ένα να βγει από την κρίση εις βάρος του άλλου. Έτσι, η κρίση θέριεψε και μόνο οι ανθρωποθυσίες του B Παγκόσμιου Πολέμου την τιθάσεψαν. 15 Μετά το τέλος του πολέμου, οι HΠA συνειδητοποίησαν το αυτονόητο. Ότι για να μην επιστρέψει η κρίση, έπρεπε να σχεδιαστεί ο τρόπος με τον οποίο θα συνδυαζόταν η νομισματική σταθερότητα με την ανακύκλωση των αμερικανικών πλεονασμάτων στο εξωτερικό (ώστε να δημιουργείται στην Ευρώπη και στην Ασία ζήτηση για τα αμερικανικά προϊόντα).

17 Αυτό το Παγκόσμιο Σχέδιο, το οποίο συνδύαζε το σύστημα του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods), το Σχέδιο Μάρσαλ (Marshall), τις συνεχείς αμερικανικές προσπάθειες στήριξης Iαπωνίας και Γερμανίας κ.λπ., οδήγησε στη μακροβιότερη, σταθερότερη περίοδο καπιταλιστικής ανάπτυξης. Όμως, η σταθερότητα γεννά αστάθεια είτε στον ιδιωτικό τομέα είτε στο δημόσιο και για αυτό το Παγκόσμιο Σχέδιο κατέρρευσε το Έτσι ο κόσμος εισήλθε σε μία νέα, περίεργη, περίοδο ελεγχόμενης ανισορροπίας την οποία ονομάζουμε, για λόγους που θα δείτε παρακάτω, Παγκόσμιο Μινώταυρο. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έως και το 2008 οι HΠA συντηρούσαν την παγκόσμια ζήτηση αγαθών, επιτρέποντας το εμπορικό τους έλλειμμα να γιγαντωθεί με αντάλλαγμα ένα τσουνάμι κεφαλαίων (γερμανικών, ιαπωνικών, αραβικών και πιο πρόσφατα, κινεζικών), τα οποία έρεαν προς τη Γουόλ Στριτ (Wall Street) καλύπτοντας τα αμερικανικά εμπορικά και κρατικά ελλείμματα. 16 Οι HΠA, με απλά λόγια, λειτουργούσαν ως μια τεράστια ηλεκτρική σκούπα που απορροφούσε τα πλεονάσματα των χωρών, οι οποίες στήριζαν το μοντέλο ανάπτυξής τους στα επιθετικά εμπορικά πλεονάσματα. Σε αντάλλαγμα, ο υπόλοιπος κόσμος έστελνε στη Νέα Υόρκη ένα σημαντικό ποσοστό των κερδών και πλεονασμάτων του -ποσά από τα οποία τρεφόταν τόσο το κτηνώδες αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα, όσο και το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκε το ευρώ. H Γερμανία το αποδέχθηκε κρίνοντας ότι θα μπορούσε να λειτουργεί εντός της Ευρωζώνης όπως και πριν: δηλαδή, ως παραγωγός εμπορικών πλεονασμάτων, τα οποία θα διοχέτευε τόσο εντός της υπόλοιπης Ευρωζώνης όσο και εκτός -βασικά στις αγγλοσαξονικές χώρες. O όρος, όμως, που έθεσε στη Γαλλία και στον Nτελόρ ήταν ότι η νομισματική ένωση θα γινόταν κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν του μάρκου. Με άλλα λόγια, δε θα άφηνε περιθώριο για τη δημιουργία ευρωπαϊκού χρέους, για τη στήριξη των κρατών από την Eυρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚT) ή για ίδρυση ενός μηχανισμού ανακύκλωσης των πλεονασμάτων εντός της Ευρωζώνης. Σε αυτή την Ευρωζώνη εντάχθηκε και η Ελλάδα το Σε μια νομισματική ένωση που στερείτο της δυνατότητας να ανα-

18 κυκλώνει τα πλεονάσματα και τα ελλείμματα -μια δυνατότητα που, όπως θα δούμε, είναι εκ των ουκ άνευ σε μια βιώσιμη νομισματική ένωση. Έτσι, οι τρεις προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας βιώσιμης νομισματικής ένωσης έλειπαν εξαρχής. Όσο η αμερικανική ηλεκτρική σκούπα απορροφούσε μανιωδώς τα πλεονάσματα των άλλων και το τοξικό χρήμα της Γουόλ Στριτ επιτάχυνε την οικονομική μεγέθυνση παγκοσμίως, η σαθρή αρχιτεκτονική του ευρώ άντεχε. O σεισμός, όμως, του 2008 ήταν τέτοιος που το αρχιτεκτόνημα ράγισε. Από τότε οι ρωγμές αυτές βαθαίνουν περισσότερο με κάθε κίνηση της EE να τις κουκουλώσει αρνούμενη ότι ο κόσμος άλλαξε διά παντός το 2008 και συνεπώς ότι οι υπάρχουσες συνταγές δε θα αποτρέψουν την κατάρρευση. Σήμερα η EE πρέπει να αποφασίσει μεταξύ των μόνο δύο εναλλακτικών που διαθέτει: είτε να σώσει το ευρώ αλλάζοντας την αρχιτεκτονική του είτε να δρομολογήσει τη διάσπασή του π.χ. σε τρεις ζώνες (μάρκου, στερλίνας και μιας νέας Λατινικής Ένωσης). Επειδή η δημιουργία ενός νέου ισχυρού μάρκου θα ήταν καταστροφική για τη Γερμανία και συνεπώς το πρώτο βήμα για εξελίξεις τύπου μεσοπολέμου σε όλη την ήπειρό μας, ο επανασχεδιασμός της Ευρωζώνης θα έπρεπε να είναι μονόδρομος. Δυστυχώς, τίποτα από αυτά που συζητούνται σήμερα στο πλαίσιο της EE δεν αφήνει περιθώριο να ελπίσουμε ότι οι ηγέτες μας ετοιμάζουν τον απαιτούμενο επανασχεδιασμό. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 17 Αυτή είναι η συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε παγιδευμένοι σήμερα -τόσο εμείς οι Έλληνες όσο και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι. Στις σελίδες που ακολουθούν, η Ευρωπαϊκή Κρίση εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιό της και εξηγούνται λεπτομερώς οι πτυχές του βασικού επιχειρήματος το οποίο παρουσιάσαμε παραπάνω. Αναλυτικότερα, το Κεφάλαιο 1 εντοπίζει δύο αγορές οι οποίες τείνουν να αποσταθεροποιήσουν ένα καπιταλιστικό σύστημα: πρόκειται για τις αγορές εργασίας και κεφαλαίου. Το Κεφάλαιο 2 εστιάζει την πρώτη μεγάλη Κρίση, εκείνη του 1929, από την οποία έχουμε πολλά να διδαχθούμε σήμερα. Το Κεφάλαιο 3 περνά στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο, στη διάρκεια της οποίας εφαρμόστηκε με επιτυχία ένα Παγκόσμιο Σχέδιο βάσει του οποίου ο διεθνής καπιταλισμός πέρασε τη μακροβιότερη περίοδο ανάπτυξης, σταθερότητας και σύγκλισης των οικονομιών που τον

19 απάρτιζαν. Το Κεφάλαιο 4 αναφέρεται στην κατάρρευση του Παγκόσμιου Σχεδίου και στη μετάβαση στη δεύτερη μεταπολεμική περίοδο, αυτήν που ονομάζουμε Παγκόσμιο Μινώταυρο. Μελετά τη δημιουργία του μοντέλου ανάπτυξης, στο πλαίσιο του οποίου ο Μινώταυρος έζησε τις μεγάλες του δόξες, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αναδείχθηκε στον κεντρικό άξονα του παγκοσμιοποιούμενου καπιταλισμού και, πιο κοντά σε εμάς, ιδρύθηκε η Ευρωζώνη. Εστιάζει στο «δεύτερο 1929»: στην Κρίση του 2008, η οποία ουσιαστικά έδωσε τη χαριστική βολή στον Παγκόσμιο Μινώταυρο κατά τη δεύτερη μεταπολεμική περίοδο, και προτείνει μια συγκεκριμένη ερμηνεία της ευρωπαϊκής Κρίσης και της Κρίσης της ελληνικής οικονομίας. Μια ερμηνεία που αποτελεί επέκταση των κεφαλαίων που προηγήθηκαν. 18

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Οι δύο πηγές κρίσεων: Οι αγορές εργασίας και κεφαλαίου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Το κεφάλαιο αυτό εστιάζει σε δύο «περίεργες» αγορές. Στην αγορά εργασίας και στην αγορά κεφαλαίων. Γιατί «περίεργες»; Επειδή λειτουργούν περίεργα, τουλάχιστον σε σχέση με τις υπόλοιπες αγορές. Δηλαδή; Πάρτε μια λαϊκή αγορά. Κάποια στιγμή, το μεσημέρι, οι τιμές πέφτουν για να ξεπουλήσουν οι πωλητές. Όσο οι τιμές πέφτουν, τόσο αυξάνεται η ζήτηση και «φεύγουν» τα ζαρζαβατικά και οι πατάτες από τους πάγκους. Στην αγορά εργασίας και στην αγορά κεφαλαίου αυτό δε συμβαίνει. Κυρίως δε συμβαίνει σε περίοδο κρίσης. Για παράδειγμα τόσο το 1929, όσο και στις μέρες μας, της σημερινής Κρίσης, οι μισθοί μειώνονται αλλά παράλληλα μειώνεται και η ζήτηση εργασίας. Το ίδιο και στην κεφαλαιαγορά: μειώνεται η «τιμή» του χρήματος (το επιτόκιο δηλαδή) και παράλληλα μειώνεται η ζήτηση χρήματος, δηλαδή, η έφεση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών να δανείζονται με στόχο τις επενδύσεις και τις αγορές αντίστοιχα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 19 Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση της διττής φύσης της εργασίας και του τρόπου που αυτή η διττή φύση της εργασίας οδηγεί στη διττή φύση του κεφαλαίου. Επίσης, το κεφάλαιο σκοπό έχει να εξηγή-

21 σει πως η διττή αυτή φύση εργασίας και κεφαλαίου είναι υπεύθυνη για την τάση του καπιταλιστικού συστήματος να αποσταθεροποιείται, από μόνο του και να παραγάγει συνθήκες Κρίσης. Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Ολοκληρώνοντας τη μελέτη του κεφαλαίου: Ü Θα γνωρίσετε τη διαφορά μεταξύ της εργασίας ως εμπόρευμα και ως δραστηριότητα που γεννά αξία. Ü Θα αναγνωρίσετε τη διαφορά μεταξύ κεφαλαίων και κεφαλαιουχικών αγαθών. Ü Θα είστε σε θέση να αναλύετε τη διαδικασία που γεννιούνται ενδογενώς οι οικονομικές κρίσεις εντός των αγορών εργασίας και κεφαλαίου. Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Αξία-Τιμή 20 Εμπορική αξία της εργασίας σε αντιδιαστολή με την αξία του δημιουργεί η εργασία Υπεραξία Οικονομική Κρίση - ενδογενής Οικονομικός Κύκλος Αυτόματοι μηχανισμοί ανάκαμψης-ύφεσης 1.1. Η διττή φύση της εργασίας Η ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης εργασίας έγκειται στο ότι δεν είναι δυνατόν να εμπορευματοποιηθεί πλήρως, ανεξάρτητα από τη θέληση του εργαζόμενου. Αντίθετα από κάποια μηχανή που συμμετέχει στη διαδικασία παραγωγής και η οποία μετατρέπει συγκεκριμένες ποσότητες εισροών σε συγκεκριμένες ποσότητες και μορφές εκροών, η

22 ανθρώπινη εργασία λειτουργεί πολύ διαφορετικά. Όταν ο επιχειρηματίας αγοράζει μια γεννήτρια, την παίρνει και φεύγει. Την αποσπά από τον πωλητή και την κάνει ό,τι θέλει. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί με την εργασία: για να έχει την εργασία του εργαζόμενου ο επιχειρηματίας πρέπει να ανέχεται συνεχώς και την παρουσία του... Πράγματι, όταν ένας εργοδότης μισθώνει την εργασία ενός ατόμου, η εργασία που λαμβάνει δεν μπορεί να αποσχιστεί ολοκληρωτικά από τη βούληση του εργαζόμενου. Ο εργαζόμενος και να θέλει, δεν μπορεί να πουλήσει πλήρη υποταγή στη βούληση του εργοδότη, ανεξάρτητα από το μισθό. Με άλλα λόγια, ο εργαζόμενος δεν μπορεί να πουλήσει το έργο του, όσο και να το θέλει. Καθώς είναι λοιπόν αδύνατον να αγοραστεί η εργασία αυτή καθαυτή, οι εργοδότες καταφεύγουν στη λύση να μισθώσουν κάτι άλλο: το χρόνο του εργαζόμενου και να προσπαθήσουν, στη διάρκεια αυτού του μισθωμένου χρόνου, να αποσπάσουν όσο περισσότερο έργο μπορούν. Έτσι, η αδυναμία σύναψης μιας σύμβασης που θα προσδιορίζει πλήρως τους όρους ανταλλαγής μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου (τόσα χρήματα για τόσο έργο) οδηγεί στη δημιουργία μιας ιδιότυπης σύμβασης η οποία καθορίζει το ύψος του μισθού και τις ώρες (και συνθήκες) εργασίας. Γιατί ιδιότυπη; Επειδή δεν προσδιορίζει αυτό που ο εργοδότης θέλει πραγματικά (το έργο του εργαζόμενου) αλλά κάτι που αναγκάζεται να μισθώσει με στόχο να αποσπάσει (με τρόπο που η σύμβαση δε δύναται να προσδιορίσει) αυτό που πραγματικά θέλει από τον εργαζόμενο (το έργο του) και το οποίο, εντέλει, εμφυσά αξία στα προϊόντα που παράγονται από την επιχείρηση. Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 21 Έχουμε συνεπώς το εξής παράδοξο: η ανθρώπινη εργασία, η οποία δε γίνεται να υποδουλωθεί ολοκληρωτικά στα κελεύσματα των εργοδοτών, να είναι ταυτόχρονα και η πηγή της αξίας που παράγεται. Το γεγονός ότι λόγω της φύσης της εργασίας, ο εργοδότης αναγκάζεται να μισθώσει κάτι που δε θέλει (το χρόνο των εργαζόμενων) για να αποσπάσει αυτό που θέλει (το έργο) δημιουργεί μια συνεχή διαδικασία διαπάλης στο χώρο δουλειάς, κάτι που πρώτος ο Καρλ Μαρξ ( ) υπέδειξε.

23 Υπό αυτό το πρίσμα, προκύπτει η διττή φύση της εργασίας: εργασιακός χρόνος από τη μία και από την άλλη η πραγματική εργασία ή το έργο που προκύπτει στη διαδικασία παραγωγής. Η διαφορά μεταξύ των δύο είναι μεγάλη. Ο εργασιακός χρόνος είναι ουσιαστικά το «εμπόρευμα» το οποίο μισθώνει ο εργοδότης, αν και αυτό καθαυτό δεν έχει καμία αξία για αυτόν. Το έργο από την άλλη είναι αυτό που ποθεί ο εργοδότης και το οποίο δίνει αξία στα προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας. Όμως αυτό το πολυπόθητο έργο δεν μπορεί ποτέ να είναι εμπόρευμα: ο εργαζόμενος δεν μπορεί να το πουλήσει, όσο και να θέλει καθώς αποτελεί απόρροια της ανθρώπινης δραστηριότητάς του, επέκταση του σώματος και του μυαλού του. 22 Ιδού λοιπόν το παράδοξο στην αγορά εργασίας: εκείνο που δεν εμπορευματοποιείται (το έργο) δημιουργεί αξία, ενώ εκείνο που εμπορευματοποιείται (ο χρόνος εργασίας) δεν παράγει, από μόνο του, τίποτα. Αντίθετα λοιπόν με την αγορά των λαχανικών, όπου ο αγοραστής καταβάλει την τιμή του εμπορεύματος που ποθεί, στην αγορά εργασίας ο αγοραστής-εργοδότης πληρώνει μια τιμή (το μισθό) για κάτι που δε θέλει (το χρόνο εργασίας). Το αγοράζει μπας και καταφέρει να αποσπάσει εκτός της διαδικασίας της αγοράς (δηλαδή, κεκλεισμένων των θυρών, εντός της επιχείρησης) αυτό που πραγματικά έχει αξία, αλλά το οποίο επειδή δεν μπορεί να εμπορευματοποιηθεί, δεν έχει τιμή: την εργασία ή το έργο. Ο Μαρξ επ αυτού έγραψε τα εξής: «Στην αγορά, ως ιδιοκτήτης του εμπορεύματος εργασιακός χρόνος (ο εργαζόμενος), αντίκρισε τους ιδιοκτήτες ενός άλλου εμπορεύματος (εργοδότης), πωλητής εναντίον πωλητή. Το συμβόλαιο με το οποίο πούλησε στον εργοδότη την εργασιακή του δύναμη απέδειξε, σαν να λέμε όπως ένα κι ένα κάνουν δύο, ότι διαθέτει τον εαυτό του ως ελεύθερος άνθρωπος. Όταν έκλεισε όμως η συναλλαγή, ανακάλυψε ότι δεν ήταν ελεύθερος άνθρωπος, ότι ο χρόνος για τον οποίο είναι ελεύθερος να πουλάει την εργασιακή του δύναμη, είναι ο χρόνος για τον οποίο είναι αναγκασμένος να την πουλάει, ότι στην πραγματικότητα ο απομυζητής του δεν τον παρατάει όσο υπάρχουν για εκμετάλλευση ακόμα και ένας μυς, ένα νεύρο, μια σταγόνα αίματος». Karl Marx, Capital, Chapter 10, Vol. I,.

24 Αυτή η σύμβαση εργασίας, που έρχεται να συμπληρώσει την παραπάνω αντίθεση, ενσωματώνει τη διττή φύση της εργασίας: από τη μία μεριά, υπάρχει το εμπόρευμα το οποίο οι εργοδότες μισθώνουν στην αγορά εργασίας, το χρόνο εργασίας. Από την άλλη, είναι η δραστηριότητα καθαυτή, η δύναμη που δίνει ζωή, που εμποτίζει με αξία το τελικό προϊόν της εργασίας και που δεν είναι άλλη από το έργο, την πραγματική εργασία, την εργασιακή εισροή στη διάρκεια της παραγωγής. Ο χρόνος εργασίας, όπως όλα τα εμπορεύματα, έχει μια τιμή (μισθό) και πωλείται κατόπιν συμφωνίας ανά ώρα, ημέρα, μήνα. Γιατί όμως να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον έμμεσο τρόπο και να μην αγοράσουν απευθείας την απαιτούμενη εισροή εργασίας, το έργο του εργαζόμενου; Διότι, όπως ήδη εξηγήσαμε, η εργασιακή εισροή, το έργο, είναι περίπου σαν το ταλέντο ή την ιδιαίτερη κλίση ή χάρισμα ή δημιουργική στιγμή που έχει κάποιος και το οποίο μπορεί να κατέχεται, να εφαρμόζεται στην παραγωγή αλλά δεν αγοράζεται καθαυτό. Κατ αυτή την έννοια λοιπόν, δεν μπορεί και να εμπορευματοποιηθεί. Ο μόνος τρόπος για να φτάσει κανείς σε αυτήν είναι μέσω της μίσθωσης χρόνου εργασίας στη διάρκεια του οποίου ο αγοραστής-εργοδότης προσπαθεί να εξαγάγει από τον εργαζόμενο όση μεγαλύτερη εισροή εργασίας ή έργου μπορεί. Όσο έντονη κι αν είναι η προσπάθεια του εργοδότη να μετατρέψει τον εργαζόμενο σε μηχανή, η ανθρώπινη φύση είναι τέτοια που ποτέ δεν επιτρέπει αυτήν την πλήρη μετατροπή. Ακόμα και ο εργαζόμενος να ήθελε να μετατραπεί σε μηχάνημα, δεν μπορεί να το κάνει! Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 23 Το ενδιαφέρον είναι ότι αν και οι εργοδότες έχουν έννομο συμφέρον να προσπαθήσουν να μετατρέψουν τους εργαζόμενούς τους σε μηχανές, καταργώντας έτσι τη διττή φύση της εργασίας, μια τέτοια μετατροπή θα ήταν καταστροφική και για τους ίδιους! Ας δούμε γιατί. Αν τα κατάφερναν, τότε τα προϊόντα τους δε θα είχαν πια αξία -στο βαθμό που μόνο η ανθρώπινη εργασία (σε αντιδιαστολή με την εργασία των μηχανών ή των αλόγων) παράγει οικονομική αξία! Αν τα προϊόντα της αυτοκινητοβιομηχανίας ή των βιομηχανιών μικροτσίπ εξακολουθούν να έχουν αξία (κόντρα στην τάση πτώσης των τιμών όσο περισσότερο αυτοματοποιείται η παραγωγή), αυτό ισχύει επειδή εξακολουθεί να εμπλέκεται στην παραγωγική διαδικασία ο ανθρώπι-

25 νος παράγοντας. Αν η παραγωγή γινόταν απόλυτα αυτόματη (τόσο των τελικών αγαθών, όσο και των πρώτων υλών), οι τιμές των προϊόντων θα έτειναν στο μηδέν! Έτσι, οι εργοδότες, αν τελικά κατάφερναν να εκμηχανίσουν τους εργαζόμενους, θα καταστρέφονταν ως κοινωνική τάξη! 24 Τα δύο στοιχεία που απαρτίζουν τη διττή φύση της εργασίας, εντοπίζονται, ακόμα και «γεωγραφικά», σε δύο διαφορετικές «τοποθεσίες». Ο χρόνος εργασίας ανταλλάσσεται στην αγορά εργασίας. Η εισροή εργασίας ή το έργο λαμβάνει χώρα την ώρα της δουλειάς στην επιχείρηση (στο χωράφι, εργοστάσιο, γραφείο), αφού δηλαδή ο εργαζόμενος έχει ήδη αποχωρήσει από την αγορά εργασίας και με υπογεγραμμένη μια σύμβαση εργασίας στην τσέπη, έχει εισέλθει στην παραγωγική διαδικασία, όπου η σχέση εργαζόμενου και εργοδότη παύει να είναι σχέση αγοραία και γίνεται άμεση, κοινωνική σχέση όπου ο εργοδότης προσπαθεί να αποσπάσει το έργον του εργαζόμενου. Υπό αυτή την έννοια, το μόνο μέρος της καπιταλιστικής οικονομίας που μένει έξω από την αγορά είναι η εταιρεία, το εργοστάσιο, το μαγαζί -η επιχείρηση. Για όσο διαρκεί η παραγωγική διαδικασία σε αυτήν, ο ρόλος της αγοράς είναι ανύπαρκτος. Η αγορά εργασίας, για τον εργαζόμενο, απλά προσφέρει τη μοναδική διέξοδο σε περίπτωση που ο εργαζόμενος αποφασίσει να παραιτηθεί ή απολύεται. Τι σημασία έχει αυτή η διττή φύση της εργασίας; Γιατί ισχυριζόμαστε ότι εξηγεί, σε κάποιον βαθμό, τις οικονομικές κρίσεις; Η απάντηση είναι ότι το κάνει επειδή το κλειδί για να καταλάβουμε το επίπεδο του κέρδους των επιχειρήσεων και τις αυξομειώσεις του, δεν είναι άλλο παρά η διττή φύση της εργασίας. Ας δούμε τη διασύνδεση διττής φύσης της εργασίας με την κερδοφορία των επιχειρήσεων, η οποία όταν πέσει κάτω από ένα σημείο, φέρνει την κρίση: αν υποθέσουμε ότι η αγορά μήλων είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική, μπορεί κάποιος να κερδίσει αγοράζοντας μήλα και πουλώντας τα στην ίδια αγορά; Προφανώς όχι. Έστω ότι πωλούνται προς 1 ευρώ το κιλό. Αν αγοράσω ένα κιλό και το πουλήσω, τότε κατά μέσο όρο, δε θα βγάλω δεκάρα κέρδος. Άρα, εφόσον η αγορά μήλων είναι ανταγωνιστική, δεν μπορώ να κερδίζω συστηματικά χρήματα αγοράζοντας και πουλώντας. Υπάρχει κάποια εγγυημένα αγορά όπου μπορώ συστηματικά να κερδίζω με τις αγοραπωλησίες; Ναι, η αγορά εργασίας!

26 Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας είναι η διττή της φύση. Ο αγοραστής-εργοδότης αγοράζει το εμπόρευμα (χρόνος εργασίας) καταβάλλοντας την τιμή που προσδιορίζει η αγορά (το μισθό) και κατόπιν, αποσπά από τον εργαζόμενο κάτι «άλλο»: την εργασία, το έργο του. Αυτό το έργο ή η εργασία είναι η «ενέργεια», η δραστηριότητα που εμφυσά αξία στο προϊόν της εργασίας. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: η Μαρία εργάζεται σε φούρνο για ένα 8ωρο ημερησίως. Αυτές οι 40 ώρες την εβδομάδα αμείβονται με 300 ευρώ. Τις ώρες αυτές, η Μαρία εργάζεται ζυμώνοντας και φουρνίζοντας ψωμί αξίας 400 ευρώ. Το εμπόρευμα που αγοράζει ο εργοδότης-φούρναρης από τη Μαρία είναι οι 40 ώρες της και η τιμή αυτού του εμπορεύματος (χρόνου εργασίας) είναι τα 300 ευρώ. Το πόσο ψωμί παράγει η Μαρία δεν είναι μέρος της σύμβασης εργασίας της -δεν αποτελεί εμπόρευμα. Όσο πιο αποτελεσματικός είναι ο εργοδότης-φούρναρης στο να πείθει τη Μαρία να δουλεύει εντονότερα και καλύτερα, τόσο περισσότερη αξία θα παράγει εκείνη για αυτόν. Άρα, η διαφορά μεταξύ της τιμής του ψωμιού που παράγει η Μαρία, τα 400 ευρώ, και του εμπορεύματος (χρόνου εργασίας) που πουλάει στον εργοδότηφούρναρη, τα 300 ευρώ, είναι η λεγόμενη υπεραξία από την οποία ο εργοδότης-φούρναρης θα πληρώσει το ενοίκιο, τον τόκο που χρωστά στην τράπεζα και τις πρώτες ύλες. Ό,τι μείνει, του μένει ως κέρδος. Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Το μέγεθος της υπεραξίας και άρα των κερδών που είναι η χρηματική της έκφραση βασίζεται πάνω σε μία αμιγώς κοινωνική διαδικασία, εγγενή στο χώρο παραγωγής, αλλά άμεσα συνδεδεμένη με ολόκληρη την οικονομία. Το πόσες μονάδες εργασιακής εισροής θα μπορέσει να απομυζήσει ο εργοδότης-φούρναρης από τη Μαρία κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Εξαρτάται από την κοινωνική δύναμη που έχει ο πρώτος πάνω στη δεύτερη, στην κοινωνική σχέση μεταξύ τους (π.χ. μπορεί η Μαρία να δουλεύει πιο αποδοτικά επειδή έχει φιλική σχέση με την οικογένεια του φούρναρη), όσο και στις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των εργαζομένων. 25 Ας αναλογιστούμε, π.χ. την περίπτωση όπου η ανεργία αυξάνεται απότομα στην πόλη ή στον κλάδο. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι πολύ πιθανό η Μαρία να φοβάται περισσότερο μήπως απολυθεί και συνεπώς κάτι τέτοιο την κάνει να δουλεύει εντατικότερα, οπότε αυξάνε-

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης 1 Κάθε οικονομικό σύστημα λειτουργεί με στόχο την ικανοποίηση των αναγκών των καταναλωτών. Μέσα σε αυτό υπάρχουν οργανισμοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί, τράπεζες, επιχειρήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης Η θέση της "κυκλοφορίας" στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος και στην παραγωγή υπεραξίας και κέρδουςτου Γιώργου Σταμάτη Είναι ευρέως δεδομένη η άποψη, ότι, κατά τον Μαρξ, ο τομέας της «κυκλοφορίας»,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας

1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας 1.3 Λειτουργίες της εργασίας και αντιλήψεις περί εργασίας Η εργασία επιτελεί τέσσερεις βασικές λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες: την παραγωγή του πλούτου της κοινωνίας την αναπαραγωγή των ατόμων την

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 1. Κατά τα φαινόμενα, οι δανειστές θα τραβήξουν στα άκρα τον χρηματοδοτικό στραγγαλισμό της χώρας, με μη καταβολή της δανειακής δόσης. Δημιουργείται ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης Άξιες και τιμές παραγωγής: Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» του Γιώργου Σταμάτη 1. Εισαγωγή Σκοπός μας δεν είναι να δείξουμε απλώς, ότι μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου»

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1/7 Το κύριο οικονομικό πρόβλημα Έχει παγκόσμια ισχύ Από αυτό απορρέουν όλα τα άλλα οικονομικά προβλήματα Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας. 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας. 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί 1) Οι τρεις προσεγγίσεις αποτίμησης της οικονομικής δραστηριότητας είναι Α) προσεγγίσεις κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 6: Δημόσιο Χρέος και Ελλείμματα του Κρατικού Προϋπολογισμού Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ Αθήνα 13/05/2008 Κύριε Πρόεδρε της Κυβέρνησης, Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι ιοικητές Τραπεζών, ηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής ΑΡΓΕΙΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής ΑΡΓΕΙΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Εκπαιδευτικό Υλικό Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής Θεματική Ενότητα Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Mακροοικονομική Κεφάλαιο 7 Αγορά περιουσιακών στοιχείων, χρήμα και τιμές

Mακροοικονομική Κεφάλαιο 7 Αγορά περιουσιακών στοιχείων, χρήμα και τιμές 7.1 Τι είναι το χρήμα; Mακροοικονομική Κεφάλαιο 7 Αγορά περιουσιακών στοιχείων, χρήμα και τιμές 1) Ένα μειονέκτημα του συστήματος του αντιπραγματισμού είναι ότι Α) δεν υπάρχει εμπόριο. Β) οι άνθρωποι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 07: Χρήμα Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ 2000 2013 : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Επιχειρήσεις και οργανισµοί Να απαντήσετε αν είναι σωστή ή λανθασµένη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Kεφάλαιο 11 Θα επαναλάβουµε αυτά που είχαµε πει την προηγούµενη φορά. Παραστατικά αν έχουµε το εξής παίγνιο όπου οι δύο παίχτες παίρνουν ταυτόχρονα τις αποφάσεις τους αφού αποφασίσει ο Ι, θα δούµε πόσα

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα 9: Κρατικές Πολιτικές και Χρηματοπιστωτικά Θέματα Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική Ένωση Λιθογράφων Μισθωτών Γραφικών Τεχνών Τύπου-Χάρτου-Μ.Μ.Ε. & Συναφών Επαγγελμάτων. Ανακοίνωση

Πανελλαδική Ένωση Λιθογράφων Μισθωτών Γραφικών Τεχνών Τύπου-Χάρτου-Μ.Μ.Ε. & Συναφών Επαγγελμάτων. Ανακοίνωση Πανελλαδική Ένωση Λιθογράφων Μισθωτών Γραφικών Τεχνών Τύπου-Χάρτου-Μ.Μ.Ε. & Συναφών Επαγγελμάτων Αριστοτέλους 11 15, 6ος ορ. Αθήνα, τηλ: 210 5223756, fax: 210 5223721 Ανακοίνωση Ήρθε η ώρα να μπει ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής»

«Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής» «Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής» Ναταλία Σπυροπούλου Ερευνήτρια ΕΚΚΕ Μεθοδολογία και δείγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν ληφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΔΕΟ 41 ΤΟΜΟΣ A

ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΔΕΟ 41 ΤΟΜΟΣ A www.rontistiria-eap.gr e-mail: rontistiria_eap@yahoo.gr ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΔΕΟ 41 ΤΟΜΟΣ A 1 η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 www.rontistiria-eap.gr e-mail: rontistiria_eap@yahoo.gr ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  Neapolis University þÿ º±Ê

þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  Neapolis University þÿ º±Ê Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2013-01-14 þÿ Á  ¼¹± ±À ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌĵÁ þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  þÿ º±Ê http://hdl.handle.net/11728/8986

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ernest Mandel Το λυκόφως του μονεταρισμού Ernest Mandel Γιατί ο Κέυνς δεν είναι η απάντηση Το Λυκόφως του Μονεταρισμού (1992) Καθώς οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3ο. Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ, GDP)

Μάθηµα 3ο. Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ, GDP) Μάθηµα 3ο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ, GDP) Ορισµός Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) (Gross Domestic Product - GDP) είναι το σύνολο όλων των προϊόντων αγαθών και υπηρεσιών που παράγει µια οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΟΘ για ΕΠΑΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΟΜΑΔΑ Α 1.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! Από την πρώτη ηµέρα διακυβέρνησης της Ν.., καθηµερινά µε συνεχείς δηλώσεις,επανέρχεται στην επικαιρότητα το θέµα της Κοινωνικής ασφάλισης και η ανάγκη αλλαγών που «χρειάζεται».

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» Το βασικό συμπέρασμα: Η επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων μετά την ανακήρυξη του δημοψηφίσματος στο τέλος του Ιουνίου διέκοψε την ασθενική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση http://www.economics.edu.gr 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1.2 Η Επιχείρηση : σχολικό βιβλίο 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας µας, το ίδιο σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση

Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση Διεθνής συνάντηση Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ, RProject, 4/11/2016: Για μια στρατηγική υπέρ της εργασίας μέσα στην κρίση Γιάννης Μηλιός 1. Λιτότητα Η λιτότητα δεν είναι ούτε «εσφαλμένη», ούτε «ορθή» πολιτική. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013.

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Αγαπητοί Σύντροφοι, Χαιρετίζω τις εργασίες του σημερινού

Διαβάστε περισσότερα

Απόδειξη: Ξεκινώντας από την (3), οποιαδήποτε αλλαγή της κατανοµής θα ζηµιώσει τον Β. Άρα η (3) είναι κατά Pareto αποτελεσµατική. Ξεκινώντας από την (

Απόδειξη: Ξεκινώντας από την (3), οποιαδήποτε αλλαγή της κατανοµής θα ζηµιώσει τον Β. Άρα η (3) είναι κατά Pareto αποτελεσµατική. Ξεκινώντας από την ( Θέµατα Εισαγωγής στην Πολιτική Οικονοµία, 3η Φεβρουαρίου 2010 Γιάνης Βαρουφάκης, Μάνος Κουντούρης ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΤΕ ΣΕ 2 ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ Α ΚΑΙ ΣΕ 1 ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ Β ΜΕΡΟΣ Α ΑΠΑΝΤΗΣΤΕ ΜΟΝΟ ΣΕ 2

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών Γιάννης Καλογήρου, Καθηγητής ΕΜΠ Άγγελος Τσακανίκας, Επ. Καθηγητής ΕΜΠ Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την έξοδο από την κρίση και η συμβολή του για μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 7: Η Ανοικτή Οικονομία Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικιακή εργασία και πραγματικό ωρομίσθιο των εργαζομένων Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικιακή εργασία και πραγματικό ωρομίσθιο των εργαζομένων Γιώργος Σταμάτης του Γιώργου Σταμάτη Θα ασχοληθούμε στα ακόλουθα με τη σχέση μεταξύ οικιακής εργασίας και πραγματικού ωρομισθίου των μισθωτών εργαζομένων και θα δείξουμε ότι, όσο αυξάνεται το ποσοστό της οικιακής εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων 1 Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγµατος Διεθνές αποκεντρωµένο δίκτυο διαπραγµατευτών

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΒ ΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 7.1 Η Έννοια του Εισοδήµατος 7.2 Μορφές Εισοδήµατος 7.3 Οι Μεταβιβαστικές Πληρωµές 7.4 Η ιανοµή του Εισοδήµατος και Η Φτώχεια ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κωστας Βεργοπουλος ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΥΘΕΝΑ

Κωστας Βεργοπουλος ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΥΘΕΝΑ 1 Κωστας Βεργοπουλος ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΥΘΕΝΑ Με προσφατη συνεντευξη του στην Καθημερινη της 31 ης Ιανουαριου, ο προεδρος της Βουλης των Ελληνων παραδεχθηκε με ειλικρινεια που τον τιμα μια πραγματικοτητα, που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 18 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα