Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ"

Transcript

1 ISBN: ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ Παγκόσμια Οικονομική Κρίση ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Εκπαιδευτικό Υλικό Θεματική Ενότητα Παγκόσμια Οικονομική Κρίση Οι ρίζες της σημερινής κρίσης στο μεταπολεμικό σχεδιασμό της παγκόσμιας οικονομίας ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΒΛΑΣΣΗΣ ΜΙΣΣΟΣ

2

3

4 ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΓΣΕΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Θεματική Ενότητα: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Οι ρίζες της σημερινής κρίσης στο μεταπολεμικό σχεδιασμό της παγκόσμιας οικονομίας Γιάννη Βαρουφάκη Βλάσση Μισσού Φθινόπωρο 2012

5

6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γιάννη Παναγόπουλου, Προέδρου ΓΣΕΕ...9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το Κραχ του 1929 στη σημερινή Κρίση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Οι δύο πηγές κρίσεων: Οι αγορές εργασίας και κεφαλαίου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Η διττή φύση της εργασίας Η διττή φύση του κεφαλαίου Μια απλή θεωρία οικονομικών κρίσεων (α) Η Αξία του Χρόνου Εργασίας (β) Η Αξία που δημιουργεί το Έργο της... Εργασίας Βιβλιογραφία Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Το Κραχ του 1929 και τα μαθήματα που πρέπει να διδαχθούμε από αυτό Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός... 43

7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Τα πρωτόγονα κραχ του 19ου αιώνα Λίγο πριν το Η Μεγάλη κατάρρευση του Ποσοτική Θεωρία του Χρήματος και ο Κανόνας του Χρυσού Η ερμηνεία του Τζον Μέιναρντ Κέυνς Ο Κέυνς και η δύναμη της προφητείας Πώς η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει στην Κρίση Επίλογος: Η κρίση ως κακόν αμιγές καλού! Βιβλιογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Από το Παγκόσμιο Σχέδιο της μεταπολεμικής περιόδου ( ) στον Παγκόσμιο Μινώταυρο ( ) Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Οι καταβολές του Παγκόσμιου Σχεδίου Η συνδιάσκεψη του Μπρέτον Γουντς Οι δύο πυλώνες του Παγκόσμιου Σχεδίου Η χρυσή περίοδος του Παγκόσμιου Σχεδίου Η Μεγάλη Κοινωνία Το Παγκόσμιο Σχέδιο συντρίβεται Η πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, ο στασιμοπληθωρισμός και η άνοδος των επιτοκίων Ο Παγκόσμιος Μινώταυρος γεννιέται Αποθεματικό Νόμισμα Αυξανόμενο ενεργειακό κόστος Καθηλωμένοι πραγματικοί μισθοί και υψηλή παραγωγικότητα Γεωπολιτική ισχύς και το παράδειγμα της Αργεντινής... 99

8 3.8. Ο Παγκόσμιος Μινώταυρος στις δόξες του: Η οικοδόμηση ιδιωτικού χρήματος από τον χρηματοπιστωτικό τομέα Επίλογος: Λίγο πριν την κατάρρευση Βιβλιογραφία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η Κρίση των Καιρών μας Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Σκοπός Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Η Κατάρρευση Το σπάσιμο της φούσκας και ο ρόλος τραπεζών (π.χ. Goldman Sachs) Ο Ρόλος της Goldman Sachs και των περίφημων CDS στην κατάρρευση Ελλάδα και Γερμανία: Οι δύο όψεις του ίδιου προβληματικού νομίσματος Η στάση της Γερμανίας Το δώρο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Η διττή κρίση της Ευρώπης και τι απαιτείται για την επίλυσή της Σταθεροποίηση - πρώτο μέρος Σταθεροποίηση - δεύτερο μέρος Ανάκαμψη Γιατί επιμένει η Ευρωπαϊκή Ένωση στη μη λύση; Στατική Προβολή Ηθικός Πανικός Υπαρκτό Συμφέρον Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΕΠΙΛΟΓΟΣ...137

9

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ηχώρα μας βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς και ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης. Η κρίση αυτή έχει τεράστιες επιπτώσεις στον κόσµο της μισθωτής εργασίας και το συνδικαλιστικό κίνηµα είναι υποχρεωµένο και ν αγωνιστεί και να δώσει απαντήσεις. Από τη θέση σε ισχύ του διεθνούς μηχανισμού δανεισμού της χώρας, έχουμε γίνει μάρτυρες πολιτικών οι οποίες έχουν δυσµενέστατες επιπτώσεις στο εισόδηµα, στην απασχόληση, στις εργασιακές σχέσεις, σε θεμελιώδη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώµατα των ανθρώπων του µόχθου, στη µισθωτή εργασία. Κι είναι αλήθεια ότι το συνδικαλιστικό κίνηµα παρά τους µεγάλους αγώνες, τους πολύ σκληρούς αγώνες που έδωσε, δεν κατόρθωσε να δώσει µια οριστική, µια µόνιµη απάντηση και να προστατεύσει αποτελεσµατικά αυτό τον κόσµο από τις επιπτώσεις µέτρων, που ήταν µέτρα άδικα, µέτρα άνισα και µέτρααναποτελεσµατικά για την αντιµετώπιση της κρίσης. 9 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Απεδείχθηκε περίτρανα ότι αυτό που χρόνια τώρα συζητούµε, ότι πρέπει στο συνδικαλιστικό κίνηµα να δούµε τις εποχές που αλλάζουν, τις προτεραιότητες και τα διακυβεύµατα ούτως ώστε να οργανωθούµε µε τρόπο τέτοιο που θα δίνουµε απαντήσεις, αλλά ταυτόχρονα θα έχουµε και τη δυνατότητα να κάνουµεαποτελεσµατικούς αγώνες, είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε. Η κρίση αυτή προφανώς δεν αφορά µόνο την Ελλάδα. Όµως, στην Ελλάδα παρουσιάζεται µε ιδιαίτερη οξύτητα γιατί βρισκόµαστε

11 εν µέσω των δίδυµων ελλειµµάτων, του χρέους αφενός και των δηµοσιονοµικών αφετέρου. Αντιµετωπίζει ανάλογα προβλήµατα και η Ευρώπη, και βλέπουµε ότι κι εκεί το συνδικαλιστικό κίνηµα προσπαθεί να αναδιοργανωθεί, να αναστοχαστεί όλη του την πορεία και να προσπαθήσει να δώσει σύγχρονες απαντήσεις. Στο πολιτικό επίπεδο κυριαρχούν οι νεοσυντηρητικές δυνάµεις, οι δυνάµεις του νεοφιλελευθερισµού που χρησιμοποιούν, την Ευρώπη αλλά κυρίως τη χώρα µας, ως πειραµατόζωο κοινωνικών και ιδεολογικών αναζητήσεων που καµία σχέση δεν έχουν µε τα δικαιώµατα και τα συµφέροντα των δυνάµεων της εργασίας. Επιδιώκουν σε µεγάλοβαθµό να υποβαθµίσουν την προστασία της µισθωτής εργασίας, να απελευθερώσουν τις αγορές, σε τέτοιο βαθµό που τελικά να οδηγούμαστε σε κοινωνικό αποκλεισµό ευρύτατων ομάδων του πληθυσμού, σε αποκλεισµό των μισθωτών από παραδοσιακά κυρίαρχα και αδιαπραγµάτευταδικαιώµατά τους. 10 Παρατηρούµε ότι η κυρίαρχη τάση των εργοδοτών και των κυβερνήσεων, που ουσιαστικά εκφράζουν τα συµφέροντά τους, είναι να αποκεντρώνουν τις συλλογικές διαπραγµατεύσεις, σε βαθµό µάλιστα που να αµφισβητείται όλο το πλαίσιο των συλλογικών διαπραγµατεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και να επικρατούν τελικά και κυρίαρχα η εργοδοτική αυθαιρεσία και οι ατοµικέςσυµβάσεις εργασίας. Η Ελλάδα είναι το πειραµατικό εργαστήρι εφαρμογής τέτοιου είδους πολιτικών και επικίνδυνων κοινωνικών πειραμάτων που έχουν ως στόχο, μέσω της εξουδετέρωσης του ρόλου των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων, την κατάργηση των ενιαίων ορίων προστασίας του κόσμου της εργασίας ως «εμποδίων» στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Είναι προφανές ότι τα αποτελέσματα του πειράματος που γίνεται στην Ελλάδα, ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε., θα επιχειρηθεί να εφαρμοσθούν άμεσα και σε άλλες χώρες, που βρίσκονται ή θα βρεθούν δέσμιες της οικονομικής κρίσης και των οικονομικών-δανειακών τους αναγκών.

12 Πρέπει λοιπόν πρώτα εµείς, βλέποντας ταυτόχρονα το τι συµβαίνει στο ευρωπαϊκό συνδικαλιστικό κίνηµα, να αρχίσουµε να αναδιοργανώνουµε τις δυνάµεις µας, να έχουµε µια συνεκτική αυτόνοµη στρατηγική, η οποία θα είναι πλήρως απαγκιστρωµένη από τον ξύλινο κοµµατικό λόγο, τις προτεραιότητες και τον εναγκαλισµό που έθεταν παλαιότερα τα κόµµατα στα συνδικάτα και να αναπτυχθεί η αυτόνοµη στρατηγική των συνδικάτων που θα υπερασπίζει τα αδιαπραγµάτευταδικαιώµατα της µισθωτής εργασίας. Τα συνδικάτα στη χώρα µας παραδοσιακά αναπτύχθηκαν σε ισχυρούς κλάδους της παραγωγής ή των υπηρεσιών. Λόγω του µεγάλου κατακερµατισµού της δοµής της απασχόλησης, µε δεδοµένο ότι υπάρχουν επιχειρήσεις εκ των οποίων οι έχουν κάτω από 9 εργαζόµενους, µε μεγάλη δυσκολία δημιουργείται συνδικαλιστική οργάνωση και θα πρέπει ν αντιµετωπίσουµε αυτό το συγκεκριµένο γεγονός. Τα λίγα ισχυρά συνδικάτα που έδιναν τον τόνο και που εύκολα γίνονται λεία στην προπαγάνδα περί συντεχνιών και περί ειδικών συµφερόντων, δεν µπορούν ν αποτελούν από μόνα τους απάντηση στο µέλλον. Πρέπει να κινηθούµε µε νέα ορµή, µε νέα στόχευση, ώστε να µπορέσουµε στους κόλπους των συνδικάτων να προσελκύσουµε περισσότερο κόσµο, νέο κόσµο, µορφές απασχόλησης, που µέχρι τώρα ούτε εκφράζονται ούτε εκπροσωπούνται. Επίσης ο λόγος των συνδικάτων να ανοίξει και να µην είναι υπόθεση µόνο υπεράσπισης των µελών του, αλλά υπεράσπισης των ευρύτερων δυνάµεων της µισθωτής εργασίας, που δεν έχουν δοµές, που δεν έχουν τη δυνατότητα διαπραγµάτευσης. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 11 Ταυτόχρονα θα πρέπει να επεκταθούµε ώστε να εκφράσουµε κι αυτούς που είτε είναι οι απόµαχοι της εργασίας -κι αυτοί δεν έχουν δοµέςδιαπραγµάτευσης-, είτε αυτούς που χάνουν τη δουλειά τους, τους ανέργους που ήταν εργαζόµενοι κι επιδιώκουν να ξαναγίνουν εργαζόµενοι και οι οποίοι στερούνται στοιχειωδών δυνατοτήτων να διαπραγµατευτούν το µέγιστο δικαίωµα που είναι η εργασία με σεβασμό στην ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια.

13 Για να γίνουν όλα αυτά δεν µπορούµε και δεν πρέπει να αρκεστούμε στα παραδοσιακά εργαλεία. Τα παραδοσιακά εργαλεία, τις υπάρχουσες δοµές µας, την εμπειρία και τους αγώνες των μελών μας πρέπει να τις κρατήσουµε πρέπει όµως να τις αναπτύξουµε και να τις επεκτείνουµε ώστε να εκφράσουµε και αυτό τον κόσµο. Γι αυτό πρέπει να δούµε ποιες είναι οι προτεραιότητες. Ποιες είναι οι προτεραιότητες στα ζητήµατα που τίθενται για να υπερασπίσουµε ή να επιδιώξουµε στο επόµενο διάστηµα, όταν η χώρα βγει απ την κρίση, γιατί η κρίση κι ο κύκλος της κρίσης εξαρτάται κι απ τους δικούς µας αγώνες προκειμένου να κλείσει όσο το δυνατόν πιο σύντομα, ώστε να µπούµε στη φάση όπου θα αγωνιστούµε για να κερδίσουµε ξανά ό,τι μας πήραν, ό,τι χάσαµε στην περίοδο της κρίσης. Επιπλέον, οφείλουμε να πάµε ένα βήµα περισσότερο, γιατί αυτή η χώρα -µια πλούσια χώρα που ο πλούτος της κατανέµεται άδικα και άνισα- πρέπει να µπορέσει να προσφέρει ευηµερία στο σύνολο των πολιτών και κυρίως των ανθρώπων του µόχθου. 12 Για να το κάνουµε αυτό πρέπει να είµαστε πάρα πολύ σαφείς ποιες είναι οι προτεραιότητες των συνδικάτων. Τα συνδικάτα πρέπει να έχουν σταθερό µέτωπο στα ζητήµατα της απασχόλησης, δηλαδή της εργασίας για όλους, της σταθερής, σίγουρης, ικανοποιητικής και ποιοτικής εργασίας για όλους, στο ζήτηµα των εργασιακών σχέσεων, στο ζήτηµα της κοινωνικής ασφάλισης και βεβαίως στο ζήτηµα των αµοιβών. Εµείς πρέπει να τα ξαναφέρουµε στην πρώτη γραµµή. Ειδικά τώρα μέσα στο απαράδεκτο θεσμικό πλαίσιο που είναι σε ισχύ με στόχο την κατάργηση των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας και τη δημιουργία σ επιχειρησιακό επίπεδο, µια ζούγκλας συλλογικοποιημένων ατομικών συμβάσεων, περισσότερο από ποτέ, οφείλουμε να βρισκόµαστε στην πρώτη γραμμή. Να βρεθούµε δίπλα στην κάθε µικρή επιχείρηση, δίπλα στον κάθε εργαζόµενο, στις µικρές οµάδες εργαζοµένων σ αυτά τα υβριδικά σχήµατα που σπρώχνουν οι εργοδότες να δηµιουργηθούν, τις ενώσεις προσώπων και από άτυπες µορφές διαπραγµάτευσης να τις µετατρέψουµε σε τυπικές, δεµένες µε το συνδικαλιστικό κίνηµα,

14 ώστε κι αυτή η προσπάθεια εργοδοτών και κυβερνήσεων να πέσει στο κενό. Θα πρέπει σ όλο το επόµενο διάστηµα να δώσουµε τη µάχη της συγκέντρωσης των διαπραγµατεύσεων, της προσπάθειας των συνδικάτων να βρίσκεται σε κάθε σηµείο που δηµιουργείται δικαίωµα και δυνατότητα διαπραγµάτευσης. Οι εργαζόμενοι οφείλουμε να σπάσουµε την τάση που θέλει την πλήρη αποκέντρωση έως διάλυση των συλλογικών διαπραγµατεύσεων. Αυτή είναι η δύναµη των συνδικάτων. Η δύναµή τους είναι η δυνατότητα να διαπραγµατεύονται συλλογικά με γνώμονα το συλλογικό συμφέρον. Να αποτελούν τον έναν ισχυρό πόλο στην εργασιακή σχέση. Μιας κι ο άλλος είναι ούτως ή άλλως ισχυρός και είναι ο εργοδότης. Και για να είµαστε ισχυροί χρειάζεται να έχουµε ενότητα, να έχουµε ταξική, σαφώς προσδιορισµένη γραµµή, να έχουµε τη δική µας αυτόνοµη στρατηγική. Αυτό είναι το καθήκον µας, αυτή θα πρέπει να είναι η προσπάθειά µας, ώστε στο επόµενο διάστηµα, όχι µόνο τους παραδοσιακά συνδικαλισµένους εργαζόµενους να εκφράσουµε, που κατά τεκµήριο είναι και µεγαλύτεροι στην ηλικία και σχετικά καλύτερα αµοιβόµενοι απ τους άλλους, αλλά να εκφράσουµε τις νέες γενιές της εργατικής τάξης της χώρας µας, να κάνουµε τα συνδικάτα ελκτικά κι ελκυστικά, να βρεθούν µαζί µας για να δώσουµε τους µεγάλους αγώνες που απαιτούνται. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 13 Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΓΣΕΕ

15

16 ΕισαγωγΗ: Από το Κραχ του 1929 στη σημερινή Κρίση Δύο φορές στην ιστορία της η ανθρωπότητα ξάφνιασε τον εαυτό της: το 1929 και το Και τις δύο αυτές φορές ο κόσμος άλλαξε. Το κραχ του 1929 δρομολόγησε τραγικές εξελίξεις, που όταν καταλάγιασαν (στη δεκαετία του 50) ο κόσμος δε θύμιζε σε τίποτα την προ του 1929 εποχή. H κατάρρευση του 2008 άναψε το φιτίλι διαδοχικών κρίσεων που σήμερα δημιουργούν τις συνθήκες για έναν κόσμο που δε θα θυμίζει σε τίποτα την προ του 2008 εποχή. H κρίση του ευρώ εντάσσεται σε αυτές τις εξελίξεις. Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Κοιτάζοντας στο παρελθόν για σημάδια του μέλλοντός μας, θα σταθούμε στο γεγονός ότι το πρώτο θύμα του 1929 ήταν το «κοινό νόμισμα» της εποχής: ο Kανόνας του Xρυσού. Κατέρρευσε καθώς τα κράτη αντί να συντονίσουν τις ενέργειές τους, ώστε να συμπιέσουν το συνολικό άθροισμα δημόσιου χρέους και τραπεζικών ζημιών, βάλθηκαν να περιορίσουν τις δημόσιες δαπάνες και να προσπαθήσουν το ένα να βγει από την κρίση εις βάρος του άλλου. Έτσι, η κρίση θέριεψε και μόνο οι ανθρωποθυσίες του B Παγκόσμιου Πολέμου την τιθάσεψαν. 15 Μετά το τέλος του πολέμου, οι HΠA συνειδητοποίησαν το αυτονόητο. Ότι για να μην επιστρέψει η κρίση, έπρεπε να σχεδιαστεί ο τρόπος με τον οποίο θα συνδυαζόταν η νομισματική σταθερότητα με την ανακύκλωση των αμερικανικών πλεονασμάτων στο εξωτερικό (ώστε να δημιουργείται στην Ευρώπη και στην Ασία ζήτηση για τα αμερικανικά προϊόντα).

17 Αυτό το Παγκόσμιο Σχέδιο, το οποίο συνδύαζε το σύστημα του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods), το Σχέδιο Μάρσαλ (Marshall), τις συνεχείς αμερικανικές προσπάθειες στήριξης Iαπωνίας και Γερμανίας κ.λπ., οδήγησε στη μακροβιότερη, σταθερότερη περίοδο καπιταλιστικής ανάπτυξης. Όμως, η σταθερότητα γεννά αστάθεια είτε στον ιδιωτικό τομέα είτε στο δημόσιο και για αυτό το Παγκόσμιο Σχέδιο κατέρρευσε το Έτσι ο κόσμος εισήλθε σε μία νέα, περίεργη, περίοδο ελεγχόμενης ανισορροπίας την οποία ονομάζουμε, για λόγους που θα δείτε παρακάτω, Παγκόσμιο Μινώταυρο. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έως και το 2008 οι HΠA συντηρούσαν την παγκόσμια ζήτηση αγαθών, επιτρέποντας το εμπορικό τους έλλειμμα να γιγαντωθεί με αντάλλαγμα ένα τσουνάμι κεφαλαίων (γερμανικών, ιαπωνικών, αραβικών και πιο πρόσφατα, κινεζικών), τα οποία έρεαν προς τη Γουόλ Στριτ (Wall Street) καλύπτοντας τα αμερικανικά εμπορικά και κρατικά ελλείμματα. 16 Οι HΠA, με απλά λόγια, λειτουργούσαν ως μια τεράστια ηλεκτρική σκούπα που απορροφούσε τα πλεονάσματα των χωρών, οι οποίες στήριζαν το μοντέλο ανάπτυξής τους στα επιθετικά εμπορικά πλεονάσματα. Σε αντάλλαγμα, ο υπόλοιπος κόσμος έστελνε στη Νέα Υόρκη ένα σημαντικό ποσοστό των κερδών και πλεονασμάτων του -ποσά από τα οποία τρεφόταν τόσο το κτηνώδες αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα, όσο και το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού των ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκε το ευρώ. H Γερμανία το αποδέχθηκε κρίνοντας ότι θα μπορούσε να λειτουργεί εντός της Ευρωζώνης όπως και πριν: δηλαδή, ως παραγωγός εμπορικών πλεονασμάτων, τα οποία θα διοχέτευε τόσο εντός της υπόλοιπης Ευρωζώνης όσο και εκτός -βασικά στις αγγλοσαξονικές χώρες. O όρος, όμως, που έθεσε στη Γαλλία και στον Nτελόρ ήταν ότι η νομισματική ένωση θα γινόταν κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν του μάρκου. Με άλλα λόγια, δε θα άφηνε περιθώριο για τη δημιουργία ευρωπαϊκού χρέους, για τη στήριξη των κρατών από την Eυρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚT) ή για ίδρυση ενός μηχανισμού ανακύκλωσης των πλεονασμάτων εντός της Ευρωζώνης. Σε αυτή την Ευρωζώνη εντάχθηκε και η Ελλάδα το Σε μια νομισματική ένωση που στερείτο της δυνατότητας να ανα-

18 κυκλώνει τα πλεονάσματα και τα ελλείμματα -μια δυνατότητα που, όπως θα δούμε, είναι εκ των ουκ άνευ σε μια βιώσιμη νομισματική ένωση. Έτσι, οι τρεις προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας βιώσιμης νομισματικής ένωσης έλειπαν εξαρχής. Όσο η αμερικανική ηλεκτρική σκούπα απορροφούσε μανιωδώς τα πλεονάσματα των άλλων και το τοξικό χρήμα της Γουόλ Στριτ επιτάχυνε την οικονομική μεγέθυνση παγκοσμίως, η σαθρή αρχιτεκτονική του ευρώ άντεχε. O σεισμός, όμως, του 2008 ήταν τέτοιος που το αρχιτεκτόνημα ράγισε. Από τότε οι ρωγμές αυτές βαθαίνουν περισσότερο με κάθε κίνηση της EE να τις κουκουλώσει αρνούμενη ότι ο κόσμος άλλαξε διά παντός το 2008 και συνεπώς ότι οι υπάρχουσες συνταγές δε θα αποτρέψουν την κατάρρευση. Σήμερα η EE πρέπει να αποφασίσει μεταξύ των μόνο δύο εναλλακτικών που διαθέτει: είτε να σώσει το ευρώ αλλάζοντας την αρχιτεκτονική του είτε να δρομολογήσει τη διάσπασή του π.χ. σε τρεις ζώνες (μάρκου, στερλίνας και μιας νέας Λατινικής Ένωσης). Επειδή η δημιουργία ενός νέου ισχυρού μάρκου θα ήταν καταστροφική για τη Γερμανία και συνεπώς το πρώτο βήμα για εξελίξεις τύπου μεσοπολέμου σε όλη την ήπειρό μας, ο επανασχεδιασμός της Ευρωζώνης θα έπρεπε να είναι μονόδρομος. Δυστυχώς, τίποτα από αυτά που συζητούνται σήμερα στο πλαίσιο της EE δεν αφήνει περιθώριο να ελπίσουμε ότι οι ηγέτες μας ετοιμάζουν τον απαιτούμενο επανασχεδιασμό. Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ 17 Αυτή είναι η συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε παγιδευμένοι σήμερα -τόσο εμείς οι Έλληνες όσο και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι. Στις σελίδες που ακολουθούν, η Ευρωπαϊκή Κρίση εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιό της και εξηγούνται λεπτομερώς οι πτυχές του βασικού επιχειρήματος το οποίο παρουσιάσαμε παραπάνω. Αναλυτικότερα, το Κεφάλαιο 1 εντοπίζει δύο αγορές οι οποίες τείνουν να αποσταθεροποιήσουν ένα καπιταλιστικό σύστημα: πρόκειται για τις αγορές εργασίας και κεφαλαίου. Το Κεφάλαιο 2 εστιάζει την πρώτη μεγάλη Κρίση, εκείνη του 1929, από την οποία έχουμε πολλά να διδαχθούμε σήμερα. Το Κεφάλαιο 3 περνά στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο, στη διάρκεια της οποίας εφαρμόστηκε με επιτυχία ένα Παγκόσμιο Σχέδιο βάσει του οποίου ο διεθνής καπιταλισμός πέρασε τη μακροβιότερη περίοδο ανάπτυξης, σταθερότητας και σύγκλισης των οικονομιών που τον

19 απάρτιζαν. Το Κεφάλαιο 4 αναφέρεται στην κατάρρευση του Παγκόσμιου Σχεδίου και στη μετάβαση στη δεύτερη μεταπολεμική περίοδο, αυτήν που ονομάζουμε Παγκόσμιο Μινώταυρο. Μελετά τη δημιουργία του μοντέλου ανάπτυξης, στο πλαίσιο του οποίου ο Μινώταυρος έζησε τις μεγάλες του δόξες, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αναδείχθηκε στον κεντρικό άξονα του παγκοσμιοποιούμενου καπιταλισμού και, πιο κοντά σε εμάς, ιδρύθηκε η Ευρωζώνη. Εστιάζει στο «δεύτερο 1929»: στην Κρίση του 2008, η οποία ουσιαστικά έδωσε τη χαριστική βολή στον Παγκόσμιο Μινώταυρο κατά τη δεύτερη μεταπολεμική περίοδο, και προτείνει μια συγκεκριμένη ερμηνεία της ευρωπαϊκής Κρίσης και της Κρίσης της ελληνικής οικονομίας. Μια ερμηνεία που αποτελεί επέκταση των κεφαλαίων που προηγήθηκαν. 18

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Οι δύο πηγές κρίσεων: Οι αγορές εργασίας και κεφαλαίου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Το κεφάλαιο αυτό εστιάζει σε δύο «περίεργες» αγορές. Στην αγορά εργασίας και στην αγορά κεφαλαίων. Γιατί «περίεργες»; Επειδή λειτουργούν περίεργα, τουλάχιστον σε σχέση με τις υπόλοιπες αγορές. Δηλαδή; Πάρτε μια λαϊκή αγορά. Κάποια στιγμή, το μεσημέρι, οι τιμές πέφτουν για να ξεπουλήσουν οι πωλητές. Όσο οι τιμές πέφτουν, τόσο αυξάνεται η ζήτηση και «φεύγουν» τα ζαρζαβατικά και οι πατάτες από τους πάγκους. Στην αγορά εργασίας και στην αγορά κεφαλαίου αυτό δε συμβαίνει. Κυρίως δε συμβαίνει σε περίοδο κρίσης. Για παράδειγμα τόσο το 1929, όσο και στις μέρες μας, της σημερινής Κρίσης, οι μισθοί μειώνονται αλλά παράλληλα μειώνεται και η ζήτηση εργασίας. Το ίδιο και στην κεφαλαιαγορά: μειώνεται η «τιμή» του χρήματος (το επιτόκιο δηλαδή) και παράλληλα μειώνεται η ζήτηση χρήματος, δηλαδή, η έφεση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών να δανείζονται με στόχο τις επενδύσεις και τις αγορές αντίστοιχα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 19 Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση της διττής φύσης της εργασίας και του τρόπου που αυτή η διττή φύση της εργασίας οδηγεί στη διττή φύση του κεφαλαίου. Επίσης, το κεφάλαιο σκοπό έχει να εξηγή-

21 σει πως η διττή αυτή φύση εργασίας και κεφαλαίου είναι υπεύθυνη για την τάση του καπιταλιστικού συστήματος να αποσταθεροποιείται, από μόνο του και να παραγάγει συνθήκες Κρίσης. Προσδοκώμενα αποτελέσματα / Στόχοι Ολοκληρώνοντας τη μελέτη του κεφαλαίου: Ü Θα γνωρίσετε τη διαφορά μεταξύ της εργασίας ως εμπόρευμα και ως δραστηριότητα που γεννά αξία. Ü Θα αναγνωρίσετε τη διαφορά μεταξύ κεφαλαίων και κεφαλαιουχικών αγαθών. Ü Θα είστε σε θέση να αναλύετε τη διαδικασία που γεννιούνται ενδογενώς οι οικονομικές κρίσεις εντός των αγορών εργασίας και κεφαλαίου. Λέξεις / Έννοιες Κλειδιά Αξία-Τιμή 20 Εμπορική αξία της εργασίας σε αντιδιαστολή με την αξία του δημιουργεί η εργασία Υπεραξία Οικονομική Κρίση - ενδογενής Οικονομικός Κύκλος Αυτόματοι μηχανισμοί ανάκαμψης-ύφεσης 1.1. Η διττή φύση της εργασίας Η ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης εργασίας έγκειται στο ότι δεν είναι δυνατόν να εμπορευματοποιηθεί πλήρως, ανεξάρτητα από τη θέληση του εργαζόμενου. Αντίθετα από κάποια μηχανή που συμμετέχει στη διαδικασία παραγωγής και η οποία μετατρέπει συγκεκριμένες ποσότητες εισροών σε συγκεκριμένες ποσότητες και μορφές εκροών, η

22 ανθρώπινη εργασία λειτουργεί πολύ διαφορετικά. Όταν ο επιχειρηματίας αγοράζει μια γεννήτρια, την παίρνει και φεύγει. Την αποσπά από τον πωλητή και την κάνει ό,τι θέλει. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί με την εργασία: για να έχει την εργασία του εργαζόμενου ο επιχειρηματίας πρέπει να ανέχεται συνεχώς και την παρουσία του... Πράγματι, όταν ένας εργοδότης μισθώνει την εργασία ενός ατόμου, η εργασία που λαμβάνει δεν μπορεί να αποσχιστεί ολοκληρωτικά από τη βούληση του εργαζόμενου. Ο εργαζόμενος και να θέλει, δεν μπορεί να πουλήσει πλήρη υποταγή στη βούληση του εργοδότη, ανεξάρτητα από το μισθό. Με άλλα λόγια, ο εργαζόμενος δεν μπορεί να πουλήσει το έργο του, όσο και να το θέλει. Καθώς είναι λοιπόν αδύνατον να αγοραστεί η εργασία αυτή καθαυτή, οι εργοδότες καταφεύγουν στη λύση να μισθώσουν κάτι άλλο: το χρόνο του εργαζόμενου και να προσπαθήσουν, στη διάρκεια αυτού του μισθωμένου χρόνου, να αποσπάσουν όσο περισσότερο έργο μπορούν. Έτσι, η αδυναμία σύναψης μιας σύμβασης που θα προσδιορίζει πλήρως τους όρους ανταλλαγής μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου (τόσα χρήματα για τόσο έργο) οδηγεί στη δημιουργία μιας ιδιότυπης σύμβασης η οποία καθορίζει το ύψος του μισθού και τις ώρες (και συνθήκες) εργασίας. Γιατί ιδιότυπη; Επειδή δεν προσδιορίζει αυτό που ο εργοδότης θέλει πραγματικά (το έργο του εργαζόμενου) αλλά κάτι που αναγκάζεται να μισθώσει με στόχο να αποσπάσει (με τρόπο που η σύμβαση δε δύναται να προσδιορίσει) αυτό που πραγματικά θέλει από τον εργαζόμενο (το έργο του) και το οποίο, εντέλει, εμφυσά αξία στα προϊόντα που παράγονται από την επιχείρηση. Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 21 Έχουμε συνεπώς το εξής παράδοξο: η ανθρώπινη εργασία, η οποία δε γίνεται να υποδουλωθεί ολοκληρωτικά στα κελεύσματα των εργοδοτών, να είναι ταυτόχρονα και η πηγή της αξίας που παράγεται. Το γεγονός ότι λόγω της φύσης της εργασίας, ο εργοδότης αναγκάζεται να μισθώσει κάτι που δε θέλει (το χρόνο των εργαζόμενων) για να αποσπάσει αυτό που θέλει (το έργο) δημιουργεί μια συνεχή διαδικασία διαπάλης στο χώρο δουλειάς, κάτι που πρώτος ο Καρλ Μαρξ ( ) υπέδειξε.

23 Υπό αυτό το πρίσμα, προκύπτει η διττή φύση της εργασίας: εργασιακός χρόνος από τη μία και από την άλλη η πραγματική εργασία ή το έργο που προκύπτει στη διαδικασία παραγωγής. Η διαφορά μεταξύ των δύο είναι μεγάλη. Ο εργασιακός χρόνος είναι ουσιαστικά το «εμπόρευμα» το οποίο μισθώνει ο εργοδότης, αν και αυτό καθαυτό δεν έχει καμία αξία για αυτόν. Το έργο από την άλλη είναι αυτό που ποθεί ο εργοδότης και το οποίο δίνει αξία στα προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας. Όμως αυτό το πολυπόθητο έργο δεν μπορεί ποτέ να είναι εμπόρευμα: ο εργαζόμενος δεν μπορεί να το πουλήσει, όσο και να θέλει καθώς αποτελεί απόρροια της ανθρώπινης δραστηριότητάς του, επέκταση του σώματος και του μυαλού του. 22 Ιδού λοιπόν το παράδοξο στην αγορά εργασίας: εκείνο που δεν εμπορευματοποιείται (το έργο) δημιουργεί αξία, ενώ εκείνο που εμπορευματοποιείται (ο χρόνος εργασίας) δεν παράγει, από μόνο του, τίποτα. Αντίθετα λοιπόν με την αγορά των λαχανικών, όπου ο αγοραστής καταβάλει την τιμή του εμπορεύματος που ποθεί, στην αγορά εργασίας ο αγοραστής-εργοδότης πληρώνει μια τιμή (το μισθό) για κάτι που δε θέλει (το χρόνο εργασίας). Το αγοράζει μπας και καταφέρει να αποσπάσει εκτός της διαδικασίας της αγοράς (δηλαδή, κεκλεισμένων των θυρών, εντός της επιχείρησης) αυτό που πραγματικά έχει αξία, αλλά το οποίο επειδή δεν μπορεί να εμπορευματοποιηθεί, δεν έχει τιμή: την εργασία ή το έργο. Ο Μαρξ επ αυτού έγραψε τα εξής: «Στην αγορά, ως ιδιοκτήτης του εμπορεύματος εργασιακός χρόνος (ο εργαζόμενος), αντίκρισε τους ιδιοκτήτες ενός άλλου εμπορεύματος (εργοδότης), πωλητής εναντίον πωλητή. Το συμβόλαιο με το οποίο πούλησε στον εργοδότη την εργασιακή του δύναμη απέδειξε, σαν να λέμε όπως ένα κι ένα κάνουν δύο, ότι διαθέτει τον εαυτό του ως ελεύθερος άνθρωπος. Όταν έκλεισε όμως η συναλλαγή, ανακάλυψε ότι δεν ήταν ελεύθερος άνθρωπος, ότι ο χρόνος για τον οποίο είναι ελεύθερος να πουλάει την εργασιακή του δύναμη, είναι ο χρόνος για τον οποίο είναι αναγκασμένος να την πουλάει, ότι στην πραγματικότητα ο απομυζητής του δεν τον παρατάει όσο υπάρχουν για εκμετάλλευση ακόμα και ένας μυς, ένα νεύρο, μια σταγόνα αίματος». Karl Marx, Capital, Chapter 10, Vol. I,.

24 Αυτή η σύμβαση εργασίας, που έρχεται να συμπληρώσει την παραπάνω αντίθεση, ενσωματώνει τη διττή φύση της εργασίας: από τη μία μεριά, υπάρχει το εμπόρευμα το οποίο οι εργοδότες μισθώνουν στην αγορά εργασίας, το χρόνο εργασίας. Από την άλλη, είναι η δραστηριότητα καθαυτή, η δύναμη που δίνει ζωή, που εμποτίζει με αξία το τελικό προϊόν της εργασίας και που δεν είναι άλλη από το έργο, την πραγματική εργασία, την εργασιακή εισροή στη διάρκεια της παραγωγής. Ο χρόνος εργασίας, όπως όλα τα εμπορεύματα, έχει μια τιμή (μισθό) και πωλείται κατόπιν συμφωνίας ανά ώρα, ημέρα, μήνα. Γιατί όμως να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον έμμεσο τρόπο και να μην αγοράσουν απευθείας την απαιτούμενη εισροή εργασίας, το έργο του εργαζόμενου; Διότι, όπως ήδη εξηγήσαμε, η εργασιακή εισροή, το έργο, είναι περίπου σαν το ταλέντο ή την ιδιαίτερη κλίση ή χάρισμα ή δημιουργική στιγμή που έχει κάποιος και το οποίο μπορεί να κατέχεται, να εφαρμόζεται στην παραγωγή αλλά δεν αγοράζεται καθαυτό. Κατ αυτή την έννοια λοιπόν, δεν μπορεί και να εμπορευματοποιηθεί. Ο μόνος τρόπος για να φτάσει κανείς σε αυτήν είναι μέσω της μίσθωσης χρόνου εργασίας στη διάρκεια του οποίου ο αγοραστής-εργοδότης προσπαθεί να εξαγάγει από τον εργαζόμενο όση μεγαλύτερη εισροή εργασίας ή έργου μπορεί. Όσο έντονη κι αν είναι η προσπάθεια του εργοδότη να μετατρέψει τον εργαζόμενο σε μηχανή, η ανθρώπινη φύση είναι τέτοια που ποτέ δεν επιτρέπει αυτήν την πλήρη μετατροπή. Ακόμα και ο εργαζόμενος να ήθελε να μετατραπεί σε μηχάνημα, δεν μπορεί να το κάνει! Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 23 Το ενδιαφέρον είναι ότι αν και οι εργοδότες έχουν έννομο συμφέρον να προσπαθήσουν να μετατρέψουν τους εργαζόμενούς τους σε μηχανές, καταργώντας έτσι τη διττή φύση της εργασίας, μια τέτοια μετατροπή θα ήταν καταστροφική και για τους ίδιους! Ας δούμε γιατί. Αν τα κατάφερναν, τότε τα προϊόντα τους δε θα είχαν πια αξία -στο βαθμό που μόνο η ανθρώπινη εργασία (σε αντιδιαστολή με την εργασία των μηχανών ή των αλόγων) παράγει οικονομική αξία! Αν τα προϊόντα της αυτοκινητοβιομηχανίας ή των βιομηχανιών μικροτσίπ εξακολουθούν να έχουν αξία (κόντρα στην τάση πτώσης των τιμών όσο περισσότερο αυτοματοποιείται η παραγωγή), αυτό ισχύει επειδή εξακολουθεί να εμπλέκεται στην παραγωγική διαδικασία ο ανθρώπι-

25 νος παράγοντας. Αν η παραγωγή γινόταν απόλυτα αυτόματη (τόσο των τελικών αγαθών, όσο και των πρώτων υλών), οι τιμές των προϊόντων θα έτειναν στο μηδέν! Έτσι, οι εργοδότες, αν τελικά κατάφερναν να εκμηχανίσουν τους εργαζόμενους, θα καταστρέφονταν ως κοινωνική τάξη! 24 Τα δύο στοιχεία που απαρτίζουν τη διττή φύση της εργασίας, εντοπίζονται, ακόμα και «γεωγραφικά», σε δύο διαφορετικές «τοποθεσίες». Ο χρόνος εργασίας ανταλλάσσεται στην αγορά εργασίας. Η εισροή εργασίας ή το έργο λαμβάνει χώρα την ώρα της δουλειάς στην επιχείρηση (στο χωράφι, εργοστάσιο, γραφείο), αφού δηλαδή ο εργαζόμενος έχει ήδη αποχωρήσει από την αγορά εργασίας και με υπογεγραμμένη μια σύμβαση εργασίας στην τσέπη, έχει εισέλθει στην παραγωγική διαδικασία, όπου η σχέση εργαζόμενου και εργοδότη παύει να είναι σχέση αγοραία και γίνεται άμεση, κοινωνική σχέση όπου ο εργοδότης προσπαθεί να αποσπάσει το έργον του εργαζόμενου. Υπό αυτή την έννοια, το μόνο μέρος της καπιταλιστικής οικονομίας που μένει έξω από την αγορά είναι η εταιρεία, το εργοστάσιο, το μαγαζί -η επιχείρηση. Για όσο διαρκεί η παραγωγική διαδικασία σε αυτήν, ο ρόλος της αγοράς είναι ανύπαρκτος. Η αγορά εργασίας, για τον εργαζόμενο, απλά προσφέρει τη μοναδική διέξοδο σε περίπτωση που ο εργαζόμενος αποφασίσει να παραιτηθεί ή απολύεται. Τι σημασία έχει αυτή η διττή φύση της εργασίας; Γιατί ισχυριζόμαστε ότι εξηγεί, σε κάποιον βαθμό, τις οικονομικές κρίσεις; Η απάντηση είναι ότι το κάνει επειδή το κλειδί για να καταλάβουμε το επίπεδο του κέρδους των επιχειρήσεων και τις αυξομειώσεις του, δεν είναι άλλο παρά η διττή φύση της εργασίας. Ας δούμε τη διασύνδεση διττής φύσης της εργασίας με την κερδοφορία των επιχειρήσεων, η οποία όταν πέσει κάτω από ένα σημείο, φέρνει την κρίση: αν υποθέσουμε ότι η αγορά μήλων είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική, μπορεί κάποιος να κερδίσει αγοράζοντας μήλα και πουλώντας τα στην ίδια αγορά; Προφανώς όχι. Έστω ότι πωλούνται προς 1 ευρώ το κιλό. Αν αγοράσω ένα κιλό και το πουλήσω, τότε κατά μέσο όρο, δε θα βγάλω δεκάρα κέρδος. Άρα, εφόσον η αγορά μήλων είναι ανταγωνιστική, δεν μπορώ να κερδίζω συστηματικά χρήματα αγοράζοντας και πουλώντας. Υπάρχει κάποια εγγυημένα αγορά όπου μπορώ συστηματικά να κερδίζω με τις αγοραπωλησίες; Ναι, η αγορά εργασίας!

26 Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας είναι η διττή της φύση. Ο αγοραστής-εργοδότης αγοράζει το εμπόρευμα (χρόνος εργασίας) καταβάλλοντας την τιμή που προσδιορίζει η αγορά (το μισθό) και κατόπιν, αποσπά από τον εργαζόμενο κάτι «άλλο»: την εργασία, το έργο του. Αυτό το έργο ή η εργασία είναι η «ενέργεια», η δραστηριότητα που εμφυσά αξία στο προϊόν της εργασίας. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: η Μαρία εργάζεται σε φούρνο για ένα 8ωρο ημερησίως. Αυτές οι 40 ώρες την εβδομάδα αμείβονται με 300 ευρώ. Τις ώρες αυτές, η Μαρία εργάζεται ζυμώνοντας και φουρνίζοντας ψωμί αξίας 400 ευρώ. Το εμπόρευμα που αγοράζει ο εργοδότης-φούρναρης από τη Μαρία είναι οι 40 ώρες της και η τιμή αυτού του εμπορεύματος (χρόνου εργασίας) είναι τα 300 ευρώ. Το πόσο ψωμί παράγει η Μαρία δεν είναι μέρος της σύμβασης εργασίας της -δεν αποτελεί εμπόρευμα. Όσο πιο αποτελεσματικός είναι ο εργοδότης-φούρναρης στο να πείθει τη Μαρία να δουλεύει εντονότερα και καλύτερα, τόσο περισσότερη αξία θα παράγει εκείνη για αυτόν. Άρα, η διαφορά μεταξύ της τιμής του ψωμιού που παράγει η Μαρία, τα 400 ευρώ, και του εμπορεύματος (χρόνου εργασίας) που πουλάει στον εργοδότηφούρναρη, τα 300 ευρώ, είναι η λεγόμενη υπεραξία από την οποία ο εργοδότης-φούρναρης θα πληρώσει το ενοίκιο, τον τόκο που χρωστά στην τράπεζα και τις πρώτες ύλες. Ό,τι μείνει, του μένει ως κέρδος. Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Το μέγεθος της υπεραξίας και άρα των κερδών που είναι η χρηματική της έκφραση βασίζεται πάνω σε μία αμιγώς κοινωνική διαδικασία, εγγενή στο χώρο παραγωγής, αλλά άμεσα συνδεδεμένη με ολόκληρη την οικονομία. Το πόσες μονάδες εργασιακής εισροής θα μπορέσει να απομυζήσει ο εργοδότης-φούρναρης από τη Μαρία κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Εξαρτάται από την κοινωνική δύναμη που έχει ο πρώτος πάνω στη δεύτερη, στην κοινωνική σχέση μεταξύ τους (π.χ. μπορεί η Μαρία να δουλεύει πιο αποδοτικά επειδή έχει φιλική σχέση με την οικογένεια του φούρναρη), όσο και στις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των εργαζομένων. 25 Ας αναλογιστούμε, π.χ. την περίπτωση όπου η ανεργία αυξάνεται απότομα στην πόλη ή στον κλάδο. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι πολύ πιθανό η Μαρία να φοβάται περισσότερο μήπως απολυθεί και συνεπώς κάτι τέτοιο την κάνει να δουλεύει εντατικότερα, οπότε αυξάνε-

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής ΑΡΓΕΙΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Εκπαιδευτικό Υλικό. Θεματική Ενότητα. Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής ΑΡΓΕΙΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Εκπαιδευτικό Υλικό Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά Χαρακτηριστικά μιας Εναλλακτικής Οικονομικής Πολιτικής Θεματική Ενότητα Περιορισμοί, Στόχοι και Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! Από την πρώτη ηµέρα διακυβέρνησης της Ν.., καθηµερινά µε συνεχείς δηλώσεις,επανέρχεται στην επικαιρότητα το θέµα της Κοινωνικής ασφάλισης και η ανάγκη αλλαγών που «χρειάζεται».

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

1.1. ΟΜΑΔΑ Α. Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΟΘ για ΕΠΑΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΟΜΑΔΑ Α 1.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος).

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων 1 Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγµατος Διεθνές αποκεντρωµένο δίκτυο διαπραγµατευτών

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΒ ΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 7.1 Η Έννοια του Εισοδήµατος 7.2 Μορφές Εισοδήµατος 7.3 Οι Μεταβιβαστικές Πληρωµές 7.4 Η ιανοµή του Εισοδήµατος και Η Φτώχεια ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ(EΠΑΛ) ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και την λέξη Σωστό, εάν είναι σωστή και Λάθος εάν είναι λανθασμένη. Α1. Ο αντιπραγματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε ΚΕΦ. 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του μαθήματος των Οικονομικών είναι να προσφέρει τις αναγκαίες οικονομικές γνώσεις, ώστε να αντιλαμβανόμαστε σωστά τον τρόπο λειτουργίας της Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Η ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του 1929-31 ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013.

Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Ομιλία του Γιάννη Τασιούλα, προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων & Συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας, στο σεμινάριο της ΠΣΟ για τον αμίαντο, στις 30.10.2013. Αγαπητοί Σύντροφοι, Χαιρετίζω τις εργασίες του σημερινού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΩΣΕΙΣ (ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ)

ΗΛΩΣΕΙΣ (ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ) ΗΛΩΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗ 1 η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΕΓΣΣΕ 30/1/2008 Α Συνάντηση για την κατάρτιση και υπογραφή της νέας Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύµβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) 30.1.2008, Γραφεία ΓΣΕΕ ΗΛΩΣΕΙΣ (ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ονοματεπώνυμο: Γαζώνας Θωμάς Αρ. μητρώου: 1207Μ065 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Κατεύθυνση: Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα : Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Το σύστημα του Χρυσού

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κυρίες και κύριοι χαίρετε. Στα επόμενα λεπτά της παρουσίασής μου πρόκειται να εστιάσω κυρίως στο εμπορικό κομμάτι, στην εμπορική διάσταση που έχουν οι εξελίξεις στην περιοχή μας όσον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών.

Αλλάζει τις προτεραιότητες, τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Φέρνει αλλαγές στο καταναλωτικό προφίλ και στις συνήθειες των πολιτών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ, κ. ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΚΑΙ ΛΙΑΝΕΜΠΟΡΙΟ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ;

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; Βοηθούν στη διαφοροποίηση της οικονομικής βάσης της χώρας Βοηθούν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στον περιορισμό της

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Περίγραµµα κεφαλαίου Εθνικοί λογαριασµοί εισοδήµατος: Οι µετρήσεις του προϊόντος, του εισοδήµατος και της δαπάνης Ακαθάριστο εγχώριο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα