Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012"

Transcript

1 & Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

2 Πρόλογος Η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια συνδέεται με μία κρίση πολιτική, κρίση των θεμελιωδών μας πολιτικών θεσμών, οι οποίοι επηρεάζουν τα ήθη και τη λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας. Για τον λόγο αυτό, αναπτύσσεται ένας γενικότερος προβληματισμός ως προς τις βασικές αρχές, δομές και λειτουργίες των πολιτικών θεσμών στη χώρα μας. Το ΚΠΕΕ θεωρεί ότι στην παρούσα συγκυρία, με δεδομένα τα προβλήματα και τις αδυναμίες που διαπιστώνονται στη λειτουργία της κοινωνίας μας και στο πλαίσιο της αναζήτησης ιδεών και προτάσεων για την Ελλάδα μετά την κρίση, αποτελεί προτεραιότητα η επανεξέταση του κύριου θεσμικού πλαισίου της χώρας με άλλα λόγια, της οργάνωσης των εξουσιών, όπως αυτή προδιαγράφεται από το Σύνταγμα. Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια βάση προβληματισμού, όπως αποτυπώθηκε σε εσωτερικές συζητήσεις στο Κέντρο Πολιτικής Έρευνας και Επικοινωνίας. Στόχος του είναι να αποτελέσει το έναυσμα και το κατ αρχήν θεματολόγιο μιας ευρύτερης συζήτησης γύρω από τα θέματα αυτά. Γιώργος Ψάλτης Πρόεδρος Επιτροπής Διοίκησης ΚΠΕΕ Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο & Α. Το πλαίσιο της συζήτησης Τα προβλήματα της σημερινής Ελλάδας είναι εκτυφλωτικώς ορατά και εκκωφαντικώς κραυγαλέα. Μεταξύ άλλων, παρατηρούνται: δημοσιονομικός εκτροχιασμός, με τεράστια ελλείμματα και μη βιώσιμο δημόσιο χρέος, με τη χώρα να βρίσκεται ουσιαστικά σε κατάσταση χρεοκοπίας, χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, πολιτικό σύστημα σε ανυποληψία, δημόσια διοίκηση αναποτελεσματική, υπερστελεχωμένη, που μαστίζεται από αφόρητη γραφειοκρατία και εκτεταμένη διαφθορά, 2

3 επιλεκτική εφαρμογή των νόμων και βραδύτητα στην απονομή δικαιοσύνης, προβληματική λειτουργία του συστήματος παιδείας, υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, ασύδοτο συνδικαλιστικό κίνημα, τροχοπέδη σε κάθε μεταρρύθμιση, μέσα μαζικής ενημέρωσης που χαρακτηρίζονται από χαμηλή ποιότητα, ρηχή προσέγγιση και λαϊκισμό, ενώ συχνά εξυπηρετούν κακώς νοούμενα επιχειρηματικά συμφέροντα. Οι παθογένειες της χώρας αντικατοπτρίζονται στις χαμηλές οικονομικές επιδόσεις της. Γενική είναι η αίσθηση ότι «το πράγμα δεν πάει άλλο!». Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε στην επίλυση των προβλημάτων; Ξεκινάμε τη συζήτηση από το θεσμικό (και μάλιστα το συνταγματικό) πλαίσιο. Ειδικότερα, εξετάζουμε εναλλακτικές προτάσεις θεσμικών μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την οργάνωση και διάκριση των εξουσιών. Ο ρόλος των θεσμών στην οικονομική επίδοση. Πολλές μελέτες για την οικονομική ανάπτυξη συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι το θεσμικό περιβάλλον αποτελεί καθοριστικό, αν όχι τον κυριότερο, παράγοντα της αναπτυξιακής δυναμικής μιας οικονομίας. Κι αυτό, επειδή η οικονομική συμπεριφορά των μονάδων λήψεως αποφάσεων (οργανισμών, επιχειρήσεων ή ατόμων) διαμορφώνεται από τους υπάρχοντες θεσμούς. Οι θεσμοί διαμορφώνουν κίνητρα για την ανθρώπινη δραστηριότητα, είτε αυτή είναι πολιτική είτε οικονομική είτε κοινωνική. Ειδικότερα, μειώνοντας την αβεβαιότητα, παρέχουν μία σταθερή ή προβλέψιμη δομή στην καθημερινότητα. Όμως, η μείωση της αβεβαιότητας, την οποία επιφέρουν οι θεσμοί, δεν συνεπάγεται απαραιτήτως και αποτελεσματικότητα. Δεν αποκλείεται μία κοινωνία να διαθέτει μεν ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο, πλην όμως αυτό να συμβάλλει στην εμπέδωση φαινομένων πολιτικής ή οικονομικής υπανάπτυξης, που επηρεάζουν αρνητικά την οικονομική πρόοδο και τη γενικότερη ευημερία των πολιτών της. Σε μια τέτοια περίπτωση, ακόμη και οι σταθερότεροι θεσμοί επιβάλλεται να αλλάξουν. Θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ανάγκη συνταγματικής αναθεώρησης. Στην Ελλάδα σήμερα αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η χώρα χρειάζεται άμεση επανεκκίνηση. Αυτό σημαίνει, εκτός των άλλων, και αναδιαμόρφωση των δημοσίων θεσμών. Στον βαθμό που αυτοί είναι εμπεδωμένοι στον καταστατικό χάρτη της πολιτείας, αυτό καθιστά πιθανότατα αναγκαία μια άμεση συνταγματική αναθεώρηση. Γνώμονας για την επιλογή των μεταρρυθμιστικών προτάσεων δεν μπορεί παρά να είναι η διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου που (α) συμβάλλει στην αποκατάσταση της πολιτικής νομιμοποίησης του συστήματος διακυβέρνησης (η οποία σήμερα έχει κλονιστεί σοβαρότατα), (β) εγγυάται μια πιο εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του κράτους κατά την υλοποίηση των εκάστοτε διακηρυγμένων στόχων του, και (γ) διευκολύνει, ή πάντως δεν δημιουργεί προσκόμματα, στην παραγωγική λειτουργία της οικονομίας. Σύμφωνα με τη σύγχρονη συνταγματική σκέψη, οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται καλύτερα στο βαθμό που η πολιτειακή ζωή μιας χώρας είναι οργανωμένη στη βάση ενός καταλλήλου πλαισίου θεσμικών αντίβαρων (διαφορετικά: ενός συστήματος θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών / checks and balances), που, χωρίς να δημιουργούν προσκόμματα στη λήψη των αναγκαίων αποφάσεων, διασφαλίζουν τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία των πολιτικών και διοικητικών «εντολοδόχων» και την αποφυγή ή διόρθωση αυθαιρεσιών, παρανομιών, στρεβλώσεων και σφαλμάτων. 3

4 Η μη-διάκριση των εξουσιών στην ελληνική πολιτεία. Από τη γέννηση του ελληνικού κράτους, τα συντάγματα της χώρας υιοθέτησαν την αρχή της διάκρισης των εξουσιών και έδωσαν λύσεις παρόμοιες με εκείνες των συνταγμάτων των δυτικών δημοκρατιών. Από την άποψη αυτή, η λογική των θεσμικών αντίβαρων αποτελεί (τουλάχιστον εν σπέρματι) τμήμα της θεωρητικής συνταγματικής μας παράδοσης όχι, όμως, πάντοτε και της συνταγματικής μας πρακτικής. Στο εσωτερικό της εκτελεστικής εξουσίας, και ιδίως μετά την καθιέρωση της αρχής της «δεδηλωμένης» το 1875, υπήρχε μία, στρεβλή έστω, κατανομή της εξουσίας μεταξύ του ανώτατου άρχοντα και του πρωθυπουργού. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όμως, ο πρωθυπουργός καθίσταται απόλυτος κυρίαρχος. Το Σύνταγμα του 1975 καθιέρωνε ένα (περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό) θεσμικό αντίβαρο, καθώς παρείχε κάποιες δυνατότητες ρύθμισης των πολιτειακών εξελίξεων στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (ένα μονοπρόσωπο όργανο της πολιτείας που, σε αντίθεση με τον βασιλέα, τον οποίο αντικατέστησε, εμφανίζεται δημοκρατικά νομιμοποιημένο) και του επέτρεπε σε οριακές περιστάσεις να προκαλεί την προσφυγή στον μεγάλο πολιτικό κριτή του δημοκρατικού συστήματος, δηλαδή, στη λαϊκή ψήφο. Όμως, οι εξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας αφαιρέθηκαν στην αναθεώρηση του Ως αποτέλεσμα, η όποια εξισορρόπηση μεταξύ των φορέων της εκτελεστικής εξουσίας έχει στην ουσία πλήρως καταργηθεί. Σε συνδυασμό με την πλειοψηφικής λογικής δομή των ελληνικών εκλογικών συστημάτων, που τείνουν να διασφαλίζουν στον νικητή των εκλογών απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η κατάργηση των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας σημαίνει ότι ο εκάστοτε πρωθυπουργός δεν είναι απλώς ο κατέχων τα πολιτικά πρωτεία, αλλά ο κυρίαρχος νικητής σε ένα παιγνίδι χωρίς άλλους αξιόλογους «παίκτες με δικαίωμα αρνησικυρίας». Εν ολίγοις, στο μετά το 1986 σύστημα διακυβέρνησης, ο πρωθυπουργός διαθέτει συνήθως απόλυτο πολιτικό έλεγχο της εκτελεστικής, όσο και της νομοθετικής εξουσίας, ενώ μπορεί να επηρεάζει σε κάποιο βαθμό και τη δικαστική. Επιπλέον, στην Ελλάδα αντίθετα απ ό,τι συμβαίνει, π.χ., στο επίσης πρωθυπουργοκεντρικό βρετανικό σύστημα, όπου ο πρωθυπουργός περιορίζεται από άτυπους κανόνες πολιτικής και θεσμικής συμπεριφοράς η απουσία ισχυρής «κοινωνίας των πολιτών» (civil society) και η εργαλειακή περί θεσμών αντίληψη του συνόλου σχεδόν του πολιτικού κόσμου (που εύκολα παρακάμπτει ή υποσκάπτει τους θεσμούς, όταν αυτοί στέκονται εμπόδιο στις άμεσες ουσιαστικές επιλογές, συχνά ιδιοτελούς χαρακτήρα όπως αποδεικνύει η συμπεριφορά διαφόρων βουλευτών της συμπολίτευσης όταν η κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι ισχνή, αλλά κυρίως η στάση σε διάφορα θέματα υπουργών, που έχουν αναγάγει σε βασικό γνώμονα για την άσκηση των καθηκόντων τους την προσωπική τους απήχηση σε μερίδες της κοινής γνώμης) αποδυναμώνουν κάθε δυνατότητα ελέγχου και εξισορρόπησης των αποφάσεων στα πλαίσια των κοινοβουλευτικού διαδικασιών και του δημοσίου διαλόγου. Αποτελεί, λοιπόν, προτεραιότητα της επόμενης συνταγματικής μεταρρύθμισης μια σαφέστερη οριοθέτηση των εξουσιών και η εισαγωγή θεσμικών αντίβαρων, προκειμένου να αναβαθμιστεί ο πολιτικός βίος στη χώρα και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και ακεραιότητα των πολιτικών και διοικητικών αποφάσεων. Στον στόχο αυτό αποβλέπουν ποικίλες προτάσεις, ορισμένες από τις οποίες σταχυολογούνται παρακάτω. Οι προτάσεις αυτές είναι αναγκαίο να αξιολογηθούν προσεκτικά, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να πει με σχετική ασφάλεια, κατά πόσον η υιοθέτησή τους θα βελτιώσει τα πράγματα (και πάντως, δεν θα τα χειροτερεύσει). 4

5 Β. Προτάσεις (και αντίλογος) 1. Προκαθορισμένη κυβερνητική/κοινοβουλευτική θητεία; Ως προς τα κριτήρια που πρέπει να διέπουν την οργάνωση της εκτελεστικής εξουσίας και τη σχέση της με τη νομοθετική, υποστηρίζεται έντονα η άποψη ότι είναι ανάγκη η χώρα να κυβερνάται για επαρκές χρονικό διάστημα δημοκρατικά μεν, σταθερά και αποτελεσματικά δε. Κατά την άποψη αυτή, το βασικό ζητούμενο της θεσμικής οργάνωσης της εκτελεστικής εξουσίας είναι η αποφυγή της πολιτικής αβεβαιότητας, η οποία υπονομεύει την κυβερνητική αποτελεσματικότητα και διαταράσσει την οικονομική δραστηριότητα. Ως εκ τούτου, προέχει η ανάδειξη σταθερών κυβερνήσεων, η επιβίωση των οποίων να μην εξαρτάται από έναν ή λίγους βουλευτές. Επίσης, δεν πρέπει η αντιπολίτευση να είναι σε θέση να δημιουργεί κλίμα πολιτικής αστάθειας, ζητώντας εκλογές ανά πάσα στιγμή. Αντιστρόφως, δεν πρέπει ούτε η κυβέρνηση να είναι σε θέση να προσφεύγει οπορτουνιστικά σε πρόωρες εκλογές, επικαλούμενη προσχηματικά «εθνικούς λόγους». Συμπολίτευση και αντιπολίτευση οφείλουν να ασκούν τον θεσμικό τους ρόλο για προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα και οι εκλογές να γίνονται σε τακτούς χρόνους. Εξάλλου, είναι πιθανόν η προκαθορισμένη θητεία να επιδρά βελτιωτικά στην απόδοση μιας κυβέρνησης, ιδίως εάν η εκτελεστική εξουσία απαρτίζεται από εξωκοινοβουλευτικά στελέχη. Εν πάση περιπτώσει, η άποψη αυτή υποστηρίζει ότι η λαϊκή εντολή δίνεται για μια πλήρη θητεία, για όλα τα θέματα και για όλες τις περιστάσεις, γνωστές ή αναφυόμενες για πρώτη φορά. Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι η θεσμική κατοχύρωση σταθερής κυβερνητικής θητείας, χωρίς δυνατότητα κοινοβουλευτικής ανατροπής της κυβέρνησης, δεν είναι συμβατή με την αρχή του συνεχούς ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας και καθιστά ανέφικτη την αλλαγή πολιτικής πορείας, ακόμη και σε περιστάσεις όπου η κυβερνητική εξουσία ασκείται κατά προδήλως κακό ή ανεδαφικό τρόπο. Για παράδειγμα, η ύπαρξη αυστηρά προσδιορισμένης κυβερνητικής θητείας θα οδηγούσε σε διαιώνιση στην εξουσία μια κυβέρνησης που ασκεί το έργο της κατά τρόπο προδήλως αντίθετο προς τις προεκλογικές προκηρύξεις, ή άκρως ανεύθυνο και επικίνδυνο για τα εθνικά συμφέροντα. Γενικότερα, η αυστηρά προσδιορισμένη κυβερνητική θητεία αφαιρεί ένα στοιχείο εξισορρόπησης από το σύστημα, ιδίως σε περιστάσεις όπου η κυβέρνηση έχει χάσει την πολιτική της νομιμοποίηση ή βρίσκεται σε προφανή δυσαρμονία με το αίσθημα των ψηφοφόρων. Ας σημειωθεί σχετικά ότι σύστημα προκαθορισμένης κοινοβουλευτικής θητείας εισήχθη προσφάτως στο Ηνωμένο Βασίλειο (Fixed-term Parliaments Act 2011), όπου όμως η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα είναι δυνατή (α) εάν η κυβέρνηση απολέσει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων και δεν προκύψει άλλη κυβέρνηση με δεδηλωμένη εντός 14 ημερών, καθώς και (β) εάν η Βουλή των Κοινοτήτων εγκρίνει την πρόωρη διάλυσή της με πλειοψηφία 2/3 των μελών της. Στην πράξη, μεταφραζόμενη στα καθ ημάς, η νέα αγγλική ρύθμιση θα ισοδυναμούσε με κατάργηση της διάταξης του άρθρου 41, παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος, που προβλέπει διάλυση της Βουλής με πρόταση της κυβέρνησης, με στόχο την ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπισθεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Έχει κατ επανάληψη παρατηρηθεί καταχρηστική προσφυγή στη διάταξη αυτή, δια της επικλήσεως προσχηματικών «εθνικών θεμάτων», προκειμένου οι κυβερνήσεις να αποκτήσουν τακτικό εκλογικό πλεονέκτημα. Εν τούτοις, δεν αποκλείεται η προσφυγή με πρωτοβουλία της κυβερνήσεως στη λαϊκή ετυμηγορία να δικαιολογείται πολιτικά από σημαντικές νέες περιστάσεις, ως προς τις οποίες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η κυβέρνηση διαθέτει κάποια λαϊκή εντολή (π.χ., περιστάσεις οικονομικής ή εθνικής κρίσης, που δημιουργούν νέα διακυβεύματα και νέες διαχωριστικές γραμμές, ως προς τις οποίες ο λαός ουδέποτε είχε τοποθετηθεί, έτσι ώστε η μη προσφυγή σε εκλογές να δημιουργεί αίσθημα απώλειας νομιμοποίησης της κυβέρνησης). 5

6 2. Εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας; Έχει προταθεί, κατά το γερμανικό πρότυπο, η πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης (άρθρο 34, παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος) να κατατίθεται παραδεκτώς μόνον εάν περιλαμβάνει πρόταση νέου πρωθυπουργού. Ο στόχος αυτής της ρύθμισης είναι να αποφεύγεται η «σύγκλιση δυσπιστίας» πολιτικά αντιθέτων δυνάμεων και να διασφαλίζεται, επομένως, στο μέτρο του δυνατού, η συνέχεια στη δημόσια ζωή εκεί όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές κυβερνητικές λύσεις. Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι η απλή απουσία κοινοβουλευτικής στήριξης αποτελεί επαρκή λόγο, προκειμένου να καθίσταται αναγκαία η πτώση της κυβερνήσεως, διότι το ζητούμενο της πρότασης δυσπιστίας είναι η προσφυγή στις κάλπες και όχι ο σχηματισμός εναλλακτικής κυβερνήσεως από την υφιστάμενη Βουλή. Το επιχείρημα καθίσταται ισχυρότερο, εάν ληφθεί υπ όψιν (α) η υπεραντιπροσώπευση του πρώτου σε δύναμη κόμματος στο κοινοβούλιο, λόγω των ελληνικών εκλογικών συστημάτων, και (β) η παράδοση κομματικής πειθαρχίας οι δύο αυτοί παράγοντες καθιστούν την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινοβουλίου εξαιρετικά δυσχερή πράγμα που σημαίνει ότι αυτή επέρχεται μόνον όταν η κυβέρνηση βρίσκεται σε ακραία δυσαρμονία με την κοινή γνώμη. Έτσι, κατά την μακρά περίοδο της Μεταπολίτευσης μόνον τρεις φορές κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με το φάσμα της απώλειας της δεδηλωμένης (1993, 2009 και 2011). Σε τέτοιες συνθήκες, όμως, θα ήταν αδιανόητο η κυβέρνηση να παραμένει γαντζωμένη στην εξουσία, απλώς και μόνον επειδή το υφιστάμενο κοινοβούλιο προϊόν άλλων, και μάλιστα παρωχημένων, πολιτικών συνθηκών δεν μπορεί να δώσει άλλη λύση: ο λαός μπορεί! Ούτε ισχύει ότι η πτώση της κυβέρνησης κατά τα προεκτεθέντα αποτελεί για την οικονομία της χώρας πηγή μεγαλύτερης αβεβαιότητας από την άμεση προσφυγή στις κάλπες. Επίσης, η υποβολή πρότασης δυσπιστίας σε περιπτώσεις όπου δεν απειλείται η δεδηλωμένη έχει κατοχυρωθεί στην συνταγματική μας παράδοση ως μορφή κοινοβουλευτικού ελέγχου, που μάλιστα δεν παρακωλύει υπέρμετρα την ομαλή άσκηση της κυβερνητικής δραστηριότητας, διότι δεν είναι επιτρεπτή παρά μόνον μετά την παρέλευση εξαμήνου από την προηγούμενη επιβεβαίωση της εμπιστοσύνης της Βουλής στην εκάστοτε κυβέρνηση. 3. Πενταετής κοινοβουλευτική περίοδος; Στο ίδιο πνεύμα της ενίσχυσης της κυβερνητικής σταθερότητας, έχει προταθεί οι εκλογές να διεξάγονται ανά πενταετία, αντί της ισχύουσας τετραετίας. Γενικότερα, οι προτάσεις περί προκαθορισμένης κυβερνητικής/κοινοβουλευτικής θητείας, εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας και εκλογών ανά πενταετία βασίζονται στην αντίληψη ότι η διάκριση μεταξύ δημοκρατικών και αυταρχικών λύσεων εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο εσωτερικής λειτουργίας των κομμάτων και λιγότερο από την συχνότητα προσφυγής στις κάλπες. Η αντίθετη άποψη προκρίνει την διατήρηση της τετραετίας ως εμπεδωμένης πρακτικής, που διασφαλίζει σε μία κυβέρνηση επαρκή χρόνο για την ανάπτυξη της πολιτικής της, χωρίς όμως να καθιστά άτονη και απόμακρη την πίεση του εκλογικού κύκλου. Με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται ο βαθμός ανταπόκρισης (responsiveness) του πολιτικού συστήματος στο κοινωνικό περιβάλλον πράγμα επιθυμητό, εάν κανείς προτιμά τις δημοκρατικές από τις αυταρχικές λύσεις. Σημειώνεται ότι στη διεθνή πρακτική συναντώνται τόσο η πενταετής κοινοβουλευτική περίοδος (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία) όσο και η τετραετής (Γερμανία, Ισπανία). Στις ΗΠΑ, οι εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων διεξάγονται ανά διετία. 4. Πρόωρες εκλογές για το υπόλοιπο της κοινοβουλευτικής περιόδου; Έχει επίσης προταθεί, εάν κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου προκηρυχθούν για οποιονδήποτε λόγο πρόωρες εκλογές, η κυβέρνηση που θα προκύψει από αυτές να έχει θητεία μό- 6

7 νον για το υπόλοιπο της περιόδου. Με τον τρόπο αυτό, τυχόν πρόωρες εκλογές δεν θα επηρεάζουν τον χρόνο διεξαγωγής των τακτικών εκλογών. Ανάλογη ρύθμιση ισχύει στη Σουηδία, όπου έχουν να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές από το 1958! Πάντως, στη Σουηδία από το 1994 και εξής οι εκλογές διεξάγονται ανά τετραετία (ενώ από το 1970 έως το 1994, διεξάγονταν ανά τριετία). 5. Διάλυση της Βουλής λόγω αδυναμίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας; Ασχέτως της θέσης που παίρνει κανείς στην παραπάνω συζήτηση, λίγοι θα διαφωνήσουν ότι αποτελεί πραγματικό πρόβλημα το ενδεχόμενο πρόωρης διάλυσης της βουλής, και συνακόλουθης πτώσης της κυβερνήσεως, και μάλιστα ως συνέπεια ελεύθερης απόφασης της αντιπολίτευσης, λόγω μη συγκεντρώσεως της αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά τα οριζόμενα από το άρθρο 32, παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη τους Συντάγματος όχι απλώς επιτρέπει οπορτουνιστική συμπεριφορά της αντιπολίτευσης κατά τον χρόνο των ψηφοφοριών, αλλά, ακόμη χειρότερα, δημιουργεί από την πρώτη στιγμή στρεβλώσεις στην κυβερνητική συμπεριφορά. Αυτό ισχύει, όταν μία νεοεκλεγμένη κυβέρνηση γνωρίζει ότι σε, π.χ., ενάμισι ή δύο έτη θα προσκρούσει στη διαδικασία εκλογής Προέδρου. Παρεμποδίζεται έτσι εκ των προτέρων ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη της κυβερνητικής πολιτικής με ορίζοντα τον πλήρη εκλογικό κύκλο. Ειδικά στο βαθμό που, εν όψει της αναθεωρήσεως του 1986, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει καταστεί καθαρώς διακοσμητικός, δικαιολογείται η αναθεώρηση του Συντάγματος, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή (α) η εκλογή Προέδρου στην τρίτη ψηφοφορία με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών, ή (β) η παράταση της θητείας του απερχομένου Προέδρου, π.χ. για ένα έτος, με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών. Εναλλακτικώς, πρέπει να εξετασθεί η απ ευθείας εκλογή του τελευταίου από τον λαό. 6. Εκλογικό σύστημα Προσφάτως εγέρθηκε το ζήτημα της αντικατάστασης του ισχύοντος εκλογικού νόμου από ένα νέο σύστημα, κατά το οποίο οι βουλευτές εκλέγονται εν μέρει σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες και εν μέρει σε εθνική βάση ή σε επικαθείμενες μείζονες περιφέρειες, πάντοτε χωρίς σταυρό προτίμησης. Το προτεινόμενο σύστημα υποτίθεται ότι είναι γερμανικής εμπνεύσεως, περιέχει όμως στοιχεία που μεταβάλλουν ριζικά τη δυναμική του γερμανικού μοντέλου. Πέραν της πρόβλεψης ενός ελαχίστου ορίου εκλογικού ποσοστού (π.χ. του υφισταμένου 3%) που απαιτείται για την είσοδο στη Βουλή ενός κόμματος ή εκλογικού σχήματος, η καθ ημάς εκδοχή του συστήματος (α) περιλαμβάνει ισχυρότατη ενίσχυση της κοινοβουλευτικής παρουσίας του πρώτου κόμματος, που πέραν της αναλογικής του εκπροσώπησης προικίζεται με ένα προκαθορισμένο αριθμό πρόσθετων εδρών, ενώ (β) αποκλείει και τη «σπασμένη» ψήφο, δηλαδή την επιλογή από τον ψηφοφόρο διαφορετικής κομματικής λίστας για τη μονοεδρική απ ό,τι για την ευρεία περιφέρεια. Η κριτική στο προτεινόμενο σύστημα δεν εξαντλείται στα επιχειρήματα υπέρ της απλής αναλογικής. Αντιθέτως, το προτεινόμενο σύστημα περιέχει «γκρίζες ζώνες», από το ξεκαθάρισμα των οποίων εξαρτάται, ποιες θα είναι οι συνέπειές του για τη δομή του ελληνικού κομματικού συστήματος (αριθμός κομμάτων, αλλά και δυνατότητα ανανέωσης του κοινοβουλευτικού προσωπικού των κομμάτων με νέα πρόσωπα, και μάλιστα όχι μόνον δια της επιλογής τους από τις κομματικές ηγεσίες). Με δεδομένη τη σημερινή ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού και τη μαζική αποστασιοποίηση των πολιτών από το παραδοσιακό κομματικό σύστημα, η επιλογή ενός τέτοιου συστήματος σε οποιαδήποτε παραλλαγή του μόνον ουδέτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί. Ερωτάται, συνεπώς, κατά πόσον οι παρούσες συνθήκες της χώρας είναι πρόσφορες για αναθεώρηση του εκλογικού συστήματος ή εάν, αντιθέτως, μια 7

8 τέτοια αναθεώρηση θα εκληφθεί ως ωμή και στερούμενη νομιμοποίησης παρέμβαση στις εξελίξεις. Ενδεχομένως, λοιπόν, να είναι προτιμότερη η συνέχιση της μακράς πλέον ελληνικής παράδοσης των παραλλαγών της ενισχυμένης αναλογικής. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι πρόσφατοι εκλογικοί νόμοι (από τη δεκαετία του 90 και μετά) έχουν νοθεύσει την αρχική φιλοσοφία της ενισχυμένης αναλογικής, αφού ενισχύουν την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του πρώτου κόμματος σχεδόν αποκλειστικά εις βάρος του δευτέρου, και όχι των μικροτέρων. Αυτό αποτελεί παράγοντα αστάθειας του κομματικού συστήματος. Πρέπει, ως εκ τούτου, να εξετασθεί η αποκατάσταση της αρχικής λειτουργίας των εκλογικών συστημάτων αυτού του τύπου, που, σε μια προσπάθεια δημιουργίας σταθερών μεγάλων κομμάτων με κυβερνητική προοπτική, ευνοεί όχι μόνον το πρώτο, αλλά όλα τα μεγάλα κόμματα εις βάρος των μικρών κομμάτων (τα οποία γίνονται αντιληπτά ως οιονεί κόμματα διαμαρτυρίας ή των άκρων). 7. Αριθμός βουλευτών Η μείωση του αριθμού των βουλευτών (ενδεχομένως σε 200) αποτελεί σύνηθες αντικείμενο δημόσιας συζήτησης. Πρόκειται για πρόταση εμφανώς δημοφιλή, που μάλιστα έχει εξεταστεί ως ενδεχόμενο ερώτημα δημοψηφίσματος. Το άρθρο 51, παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος ήδη επιτρέπει τη μείωση του αριθμού των βουλευτών σε 200. Η σχετική απόφαση θα μπορούσε, συνεπώς, να υλοποιηθεί με την απλή νομοθετική διαδικασία. Ο μικρότερος αριθμός βουλευτών σημαίνει και μικρότερο αριθμό υποψηφίων βουλευτών και μπορεί να συνεπάγεται μικρότερη διακίνηση μαύρου πολιτικού χρήματος. Επίσης, ενδέχεται να οδηγήσει σε επιλογή καλύτερης ποιότητας υποψηφίων είδους που μπορεί να θεωρηθεί ως ουσιώδες εν ανεπαρκεία. Σε συνδυασμό δε με τη θέσπιση δύο θητειών κατ ανώτατο όριο (βλ. επόμενο σημείο 8) και την καθιέρωση εκλογικού συστήματος με μονοεδρικές περιφέρειες και κατάργηση του σταυρού προτίμησης, περιορίζει την ανεπιθύμητη δύναμη επιρροής των ΜΜΕ. Υπέρ της μειώσεως συνηγορεί ο περιορισμένος ρόλος των βουλευτών, ειδικά σε συνθήκες απόλυτου κυβερνητικού ελέγχου της νομοθετικής ατζέντας και ισχυρής κομματικής πειθαρχίας. (Πρακτικώς, πάντως, η μείωση του αριθμού των βουλευτών δεν είναι απλή υπόθεση, όσο μεγάλος αριθμός βουλευτών ασκεί και υπουργικά καθήκοντα). Η ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του κοινοβουλίου, η μεταβολή των σχέσεων κυβερνήσεωςκοινοβουλίου και η αποδυνάμωση των κομματικών ηγεσιών ενδέχεται να οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα. Επίσης, η μείωση του αριθμού των βουλευτών ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω ολιγοπώληση του βουλευτικού αξιώματος από τα «επώνυμα» ή οικονομικώς ισχυρότερα άτομα και οικογένειες και να δυσχεράνει την ανανέωση του πολιτικού δυναμικού. Μάλιστα, θα μπορούσε να συζητηθεί και η αναθεώρηση του Συντάγματος στην κατεύθυνση, όχι της μείωσης, αλλά της αύξησης του αριθμού των βουλευτών. Η σμίκρυνση της σχέσης αριθμού εκλογέων και βουλευτών θα καθιστούσε ευχερέστερη την εκλογή ικανών υποψηφίων, διότι θα περιόριζε την εκλογική σημασία της γενικής αναγνωρισιμότητας των υποψηφίων, η οποία σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από την οικογενειακή ισχύ ή την προβολή προβολή από τα ΜΜΕ, και θα ενίσχυε τον ρόλο πιο ολιγάριθμων και συγκεντρωμένων εκλογικών κοινών, που είναι πιθανότερο να (ανα)γνωρίζουν την ποιότητα και τις ικανότητες κάποιου επαγγελματικώς ή κοινωνικώς καταξιωμένου υποψηφίου, ο οποίος όμως δεν διαθέτει κληρονομική αναγνωρισιμότητα ή μεγάλη προβολή από τα ΜΜΕ. Επίσης, η αύξηση του αριθμού των βουλευτών θα διαφοροποιούσε τα κίνητρα των εκλεγμένων βουλευτών, αφού θα περιόριζε τις προσδοκίες τους για υπουργοποίηση, οδηγώντας τους έτσι σε περισσότερο κριτική στάση απέναντι στην εκτελεστική εξουσία, ενώ θα μείωνε και την πολιτική βαρύτητα εντός του κοινοβουλίου των σταθερά επανεκλεγόμενων ισχυρών τοπαρχών. Κατά την άποψη αυτή, η εξοικονόμηση πόρων δεν αποτελεί σοβαρό αντεπιχείρημα, διότι το συνολικό κόστος λειτουργίας του 8

9 κοινοβουλίου μπορεί πάντοτε να συγκρατηθεί με πιο αυστηρή διαχείριση και ανακατανομή των διαθέσιμων πόρων. 8. Θέσπιση δύο θητειών κατ ανώτατο όριο για κάθε αιρετό αξίωμα Ο περιορισμός της παραμονής των πολιτικών προσώπων στο ίδιο αξίωμα για μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρείται από πολλούς ως πηγή δεινών μονοπώλησης της αντιπροσώπευσης από μια στενή κάστα επαγγελματιών πολιτικών. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται ανώτατο όριο δύο θητειών σε οποιοδήποτε αιρετό αξίωμα. Η αντίρρηση στην πρόταση αυτή έχει τρεις πυλώνες: Πρώτον, στο πλαίσιο ενός πελατειακού συστήματος, παραμένει δυνατόν τα κεντρικά πρόσωπα της πολιτικής κάστας να μεταπηδούν σε διαφορετικά αξιώματα (π.χ. από το αξίωμα του βουλευτή σε εκείνο του δημάρχου ή του περιφερειάρχη), διατηρώντας ζωντανή την πελατειακή τους βάση. Δεύτερον, η προοπτική επανεκλογής καθιστά τα πολιτικά πρόσωπα περισσότερο ανοικτά στα αιτήματα της κοινωνίας και της οικονομίας. Με άλλα λόγια, ο βαθμός ανταπόκρισης (responsiveness) των αιρετών αξιωματούχων στα αιτήματα της εκλογικής βάσης μειώνεται, όταν οι πρώτοι δεν έχουν το κίνητρο της επανεκλογής. Συναφώς, η απουσία του κινήτρου αυτού μπορεί να καταστήσει ισχυρότερο το κίνητρο του παράνομου πλουτισμού ή της συναλλαγής με ενδεχόμενους μελλοντικούς εργοδότες για τους κατόχους αιρετών θέσεων. Τέλος, η πολυετής κοινοβουλευτική παρουσία πολλών βουλευτών δεν αποτελεί καθαρώς αρνητικό φαινόμενο, αλλά έχει και θετικές όψεις, αφού με την προϊούσα κοινοβουλευτική εμπειρία αποκτάται νομοθετική και ελεγκτική εξειδίκευση, αναδεικνύονται οι πολιτικοί ηγέτες και προπαρασκευάζονται τα μέλη των κυβερνήσεων. 9. Απόλυτο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων; Για την ενίσχυση της σχετικής αυτονομίας και τη βελτίωση του ελεγκτικού ρόλου του κοινοβουλίου, έχει προταθεί η εισαγωγή απόλυτου ασυμβιβάστου μεταξύ της υπουργικής και της βουλευτικής ιδιότητας. Σε μια πιο ριζοσπαστική εκδοχή, η πρόταση περιλαμβάνει τη θέσπιση κωλύματος των υπουργών, αναπληρωτών υπουργών και υφυπουργών να είναι υποψήφιοι βουλευτές μετά τη λήξη της θητείας τους στην κυβέρνηση, στην οποία υπηρέτησαν. Η εν λόγω πρόταση είναι αντίθετη στη συνταγματική μας παράδοση και απαιτεί την αναθεώρηση του ισχύοντος Συντάγματος σε κατεύθυνση οριακώς ανεκτή από το ίδιο. Στα υπέρ της μετρούν η πιθανολογούμενη βελτίωση της κοινοβουλευτικής λειτουργίας, η ανετότερη ανάδειξη σε υπουργικά αξιώματα ανθρώπων με τεχνοκρατική επάρκεια, αλλά και ο πιθανολογούμενος περιορισμός του ρουσφετιού ως μέσου επανεκλογής των υπουργών στο κοινοβούλιο. Η πρόταση παρουσιάζει, συνεπώς, μεγάλο ενδιαφέρον. Γεννά, όμως, και σημαντικά τεχνικά ζητήματα σε σχέση με την οριοθέτηση και πρακτική εφαρμογή της. Σημειώνεται ότι η παραίτηση υπουργών από τη θέση του βουλευτή θα αποκτούσε σαφέστερο νόημα στην περίπτωση προεδρικού συστήματος, οπότε ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας θα είχε ιδιαίτερη ευχέρεια επιλογής υπουργών. 10. Μέγεθος κυβερνήσεων Αποτελεί ευρύτατα διαδεδομένη πεποίθηση ότι τα ελληνικά κυβερνητικά σχήματα είναι εξαιρετικά πολυάριθμα και ως εκ τούτου δύσκαμπτα. Προτείνεται, συνεπώς, ο περιορισμός του αριθμού των υπουργείων και των υπουργικών θέσεων, ενδεχομένως και δια της θεσπίσεως συνταγματικών περιορισμών. Κατ αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζεται, θα αυξηθεί η λειτουργικότητα, η σύμπνοια και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων, σε συνδυασμό με μείωση κρατικών αρμοδιοτήτων, που μπορεί να ανατεθούν είτε σε αμιγώς ιδιωτικούς φορείς, είτε σε φορείς βασιζόμενους σε σύμπραξη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (ΣΔΙΤ). 9

10 Σε αντίκρουση αυτής της θέσεως, μπορεί να επισημανθεί ότι (α) οι σύγχρονες κυβερνήσεις είναι επιφορτισμένες με εξαιρετικά εκτενείς αρμοδιότητες, οι οποίες μπορούν να ασκηθούν μόνον από μεγάλο αριθμό ατόμων, έτσι ώστε αν περιοριστεί ο αριθμός των υπουργών να καταλήξουμε απλώς σε ανάθεση περισσότερων αρμοδιοτήτων σε μετακλητούς λειτουργούς (γενικούς γραμματείς ή συμβούλους) ή σε διοικητικούς μανδαρίνους, και (β) ότι το μείζον πρόβλημα δημιουργείται από την έλλειψη σύμπνοιας μεταξύ υπουργών, οι αρμοδιότητες των οποίων αλληλεπικαλύπτονται λόγω των περιβόητων «συναρμοδιοτήτων», αλλά και μεταξύ υπουργού και υφυπουργών στο ίδιο υπουργείο, λόγω της επιλογής της «ομάδας» από τον πρωθυπουργό με κριτήρια μικροκομματικής ισορροπίας και όχι διοικητικής αποτελεσματικότητας. Συνεπώς, ενδεχομένως η απάντηση στο πρόβλημα να βρίσκεται στην εξάλειψη των συναρμοδιοτήτων και στην κατοχύρωση στην πράξη της αντίληψης ότι οι υπουργοί πρέπει να επιλέγουν οι ίδιοι τους υφυπουργούς τους. 11. Νομοθετική πρωτοβουλία Για την ενίσχυση του ρόλου του κοινοβουλίου, έχει προταθεί να διευρυνθεί η δυνατότητα νομοθετικής πρωτοβουλίας των βουλευτών, με την εξαίρεση της υποβολής νομοσχεδίων που είναι δημοσιονομικού χαρακτήρα ή οδηγούν σε δημοσιονομική επιβάρυνση του κράτους για τα τελευταία, την αρμοδιότητα της νομοθετικής πρωτοβουλίας πρέπει να διατηρήσουν κατ αποκλειστικότητα οι φορείς της εκτελεστικής εξουσίας. 12. Συνταγματικό Δικαστήριο Μία πρόταση που παραμένει εκκρεμής από την εποχή της προηγούμενης συνταγματικής αναθεώρησης, αφορά την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου, με κατάλληλη προσαρμογή των διατάξεων του άρθρου 100 του ισχύοντος Συντάγματος περί Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου. Ο νέος θεσμός μπορεί να ασκεί προληπτικό ή κατασταλτικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νομοσχεδίων και των νόμων, αντίστοιχα. Η οργάνωση του νέου δικαστικού οργάνου, πέραν του ζητήματος της συνθέσεως, πρέπει να εξετασθεί και από τη σκοπιά της ενεργοποίησης της αρμοδιότητας. Ειδικότερα, εάν δεν επιλεγεί ένα σύστημα γενικού προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητος όλων των νομοσχεδίων, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι τρόποι, με τους οποίους ένα ζήτημα μπορεί να τεθεί στην κρίση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πριν κυρώσει νόμο, θα μπορούσε να έχει το δικαίωμα να ζητήσει από το Συνταγματικό Δικαστήριο να αποφανθεί κατά προτεραιότητα επί της συνταγματικότητάς του. Επίσης, τα διάφορα δικαστήρια θα μπορούσαν να προσφεύγουν στο Συνταγματικό Δικαστήριο με προδικαστικό ερώτημα, εάν στο πλαίσιο κάποιας δίκης προκύψει αμφιβολία ως προς τη συνταγματικότητα νόμου. Έτσι, το σύστημα του διάχυτου ελέγχου συνταγματικότητας θα αντικαθίστατο από ένα νέο σύστημα συγκεντρωτικού ελέγχου, το οποίο δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί ειδική αποκλειστική προθεσμία για την άσκηση του ελέγχου συνταγματικότητας ή να προβλέπεται η δυνατότητα η απόφανση περί αντισυνταγματικότητας να μην έχει αναδρομικό χαρακτήρα, προκειμένου να μη διαταράσσονται οι ήδη διαμορφωμένες κοινωνικοοικονομικές καταστάσεις. Πέραν του ελέγχου συνταγματικότητας, το Συνταγματικό Δικαστήριο θα μπορούσε να εκδικάζει τις υποθέσεις εκλογικού δικαίου (ενστάσεις σχετικά με εκλογές και δημοψηφίσματα, ζητήματα εκλογιμότητας και ασυμβιβάστων, κ.λπ.) και να αίρει συγκρούσεις δικαιοδοσίας ή αρμοδιοτήτων, συμβάλλοντας έτσι ουσιαστικά στο ξεκαθάρισμα νομικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων, που ταλανίζουν την χώρα μας. 10

11 13. Ευθύνη υπουργών, βουλευτική ασυλία Είναι γενική πλέον η πεποίθηση ότι οι διατάξεις του ισχύοντος Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών πρέπει να τροποποιηθούν το ταχύτερο δυνατόν, καθώς η ισχύουσα ειδική αποσβεστική προθεσμία για την άσκηση της ποινικής δίωξης έχει καταστήσει τους ασκούντες την υπουργική εξουσία πρακτικώς ακαταδίωκτους. Σχετικώς, προτείνεται οι υπουργοί να υπόκεινται στην κοινή ποινική διαδικασία, όπως όλοι οι λοιποί δημόσιοι λειτουργοί, ή πάντως τα αδικήματά τους να μην παραγράφονται νωρίτερα από το γενικώς προβλεπόμενο. Επίσης, είναι διαδεδομένη η πεποίθηση ότι οι διατάξεις περί βουλευτικής εξουσίας εφαρμόζονται καταχρηστικά πράγμα που έχει οδηγήσει ακόμη και σε καταδίκες της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων! Συνεπώς, προτείνεται είτε η πλήρης κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας της είτε ο περιορισμός της αποκλειστικώς στα όρια της άσκησης των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων. Παρ ότι λίγοι θα αμφισβητούσαν την αποτυχία του υπάρχοντος συστήματος, υπάρχουν οπαδοί μιας ήπιας διαδικασίας μεταρρύθμισης των σχετικών θεσμών, πάντοτε εντός της λογικής της διατήρησης του ειδικού καθεστώτος, με στόχο μια περισσότερο αποπολιτικοποιημένη και απροσωπόληπτη λειτουργία τους, που όμως να μην οδηγεί σε παρακώλυση της λειτουργίας του κυβερνητικού ή του κοινοβουλευτικού συστήματος. Από την άποψη αυτή, προέχει η κατοχύρωση του συστήματος διακυβέρνησης απέναντι στον κίνδυνο καταχρηστικής καταδίωξης των υπουργών και βουλευτών από πολιτικούς αντιπάλους ή και απλούς δικομανείς ή εμπαθείς πολίτες, τα βέλη των οποίων προσελκύουν όσοι βρίσκονται υπό το φως της πολιτικής δημοσιότητας. Ως εκ τούτου, το ζήτημα της υπουργικής ευθύνης πρέπει να αντιμετωπιστεί στα πλαίσια του ισχύοντος ειδικού καθεστώτος πρωτίστως με διαδικαστικά μέτρα, όπως τα προσφάτως υιοθετηθέντα, τα οποία ενισχύουν τον ρόλο του δικαστικού συμβουλίου στην προδικασία. Παρατηρείται, επίσης, ότι η ευθύνη των υπουργών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποκλειστικό γνώμονα το ποινικό δίκαιο η παράλληλη αστική ευθύνη για αποζημίωση ή αδικαιολόγητο πλουτισμό μπορεί να αποτελεί ισχυρό όπλο αντιμετώπισης των φαινομένων διαφθοράς και αυθαιρεσίας των υπουργών, που όμως δεν έχει μέχρι σήμερα αξιοποιηθεί. Πάντως, ως προς το ζήτημα του χρόνου παραγραφής των ποινικών ευθυνών των υπουργών, δεν φαίνεται να υπάρχει ρητή αντίθετη άποψη. Όσο για το ζήτημα του θεσμού της βουλευτικής ασυλίας, οι υποστηρικτές του σημερινού συστήματος τονίζουν ότι η καλή του λειτουργία εναπόκειται κυρίως στην ευσυνειδησία και τις πρακτικές της ίδιας της Βουλής. 14. Προεδρικές εξουσίες Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του Συντάγματος του 1975 το κατέστησαν όλο και χειρότερο. Ιδίως η αναθεώρηση του 1986, με την αφαίρεση των ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ανέτρεψε τη βασική λογική της εξισορρόπησης των εξουσιών εντός του εκτελεστικού πυλώνα και αφαίρεσε ένα κρίσιμο σταθεροποιητικό παράγοντα, που σε εξαιρετικές περιστάσεις θα μπορούσε να παρέμβει διορθωτικά, εμποδίζοντας τη διολίσθηση του κυβερνητικού συστήματος σε επικίνδυνες ατραπούς δια της παραπομπής των επίμαχων ζητημάτων στη λαϊκή ετυμηγορία. Το 1985, οι αιτιάσεις περί του «μη δημοκρατικού» χαρακτήρα της Προεδρίας ήσαν ήδη αναχρονιστικές και προσχηματικές. Σήμερα, αποδεικνύεται ότι πραγματικά αντιδημοκρατική είναι η έλλειψη θεσμικών ανασχέσεων στις εκάστοτε πρωθυπουργικές «εμπνεύσεις», ιδίως όταν αυτές ουδέποτε ετέθησαν στην κρίση του λαού. Από την άποψη αυτή, η αποκατάσταση των περί Προέδρου προβλέψεων του 1975 (δικαίωμα αναπομπής των ψηφισμένων νομοσχεδίων και δυνατότητα προκλήσεως πρόωρων εκλογών, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται η χρησιμοποίηση του φορτισμένου όρου «δυσαρμονία») θα μπορούσε να δράσει εξυγιαντικά και να εισαγάγει στο πολιτειακό παιγνίδι ένα πολύ ισχυρό θεσμικό αντίβαρο, που θα παρήγαγε τα αποτελέσματά του περισσότερο δια της δυνητικής παρά δια της ενεργού ασκήσεως των σχετικών αρμοδιοτήτων. 11

12 Η αποκατάσταση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου θα μπορούσε να συνδυαστεί με την ενίσχυση της νομιμοποίησης του θεσμού δια της απ ευθείας εκλογής από τον λαό. Πάντως, η ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου θα αναδείκνυε το σημαντικό πρόβλημα της σχέσης του χρόνου της προεδρικής εκλογής με τον κοινοβουλευτικό-κυβερνητικό εκλογικό κύκλο, σχέση σήμερα καθαρώς συμπτωματική, λόγω του διαφορετικού (θεωρητικού, αλλά και πραγματικού) μήκους των θητειών. Οι υποστηρικτές της ενίσχυσης των εξουσιών του Προέδρου ή και της καθιέρωσης προεδρικού συστήματος στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι στις περιπτώσεις αυτές η διάρκεια θητείας Προέδρου και Βουλής και, επομένως, οι εκλογές για την ανάδειξή τους θα έπρεπε να συμπίπτουν (π.χ., ανά τετραετία). 15. Προεδρικό σύστημα στην Ελλάδα; Μία πρόταση που έχει συζητηθεί πολύ προσφάτως, εν όψει κυρίως της κακής λειτουργίας του σημερινού συστήματος, σχετίζεται με την εγκαθίδρυση στη χώρα μας προεδρικού συστήματος αμερικανικού ή κυπριακού τύπου ή ημιπροεδρικό γαλλικού τύπου. Σ ένα τέτοιο σύστημα, η εκτελεστική εξουσία ανήκει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος την ασκεί με την επικουρία του υπουργικού συμβουλίου. Σε ένα ημιπροεδρικό σύστημα τύπου Γαλλίας ο πρόεδρος θα μπορούσε να έχει αυξημένες αρμοδιότητες σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Οι υπουργοί είναι υπεύθυνοι ενώπιον του Προέδρου και ανά πάσα στιγμή ανακλητοί από αυτόν. Στο σύστημα αυτό, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και θέση πρωθυπουργού, υπάρχει απόλυτο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και κοινοβουλευτικών καθηκόντων. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται άμεσα από τον λαό (με σχετική πλειοψηφία ή με απόλυτη πλειοψηφία σε εκλογές δύο γύρων) και ασκεί τα καθήκοντά του για σταθερό διάστημα. Σε αντίκρουση των σχετικών προτάσεων, παρατηρείται ότι η εισαγωγή προεδρικού συστήματος ενδέχεται να δράσει στην κατεύθυνση της περαιτέρω ενίσχυσης των αυταρχικών ή/και δημοψηφισματικών-διχαστικών στοιχείων του ελληνικού πολιτικού συστήματος, χωρίς καν να εγγυάται την εκλογή στη θέση του Προέδρου (μια θέση ακόμη ισχυρότερη κι από αυτή του σημερινού πρωθυπουργού) κάποιου κατάλληλου προσώπου. Ο λαϊκισμός και ο βοναπαρτισμός μπορεί σε ένα τέτοιο σύστημα να προστεθούν την οικογενειοκρατία, τους κλειστούς κομματικούς μηχανισμούς (machine politics) και τον διχαστικό λόγο ως παράγοντες ακόμη βαθύτερης δυσλειτουργίας του πολιτικού συστήματος. Επίσης, η νοτιοαμερικανική εμπειρία δείχνει τους τεράστιους κινδύνους εκτροπής που ενέχει η κατάληψη της προεδρικής καρέκλας από πρόσωπα που δεν διαθέτουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Αλλά και η εμπειρία των ΗΠΑ δημιουργεί έντονες αμφιβολίες ως προς τη νομοθετική αποτελεσματικότητα μιας κυβέρνησης που δεν διαθέτει επαρκή κοινοβουλευτική στήριξη. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά, το προεδρικό σύστημα θα πρέπει να είναι οργανωμένο, σύμφωνα με τις απόψεις αυτές, σε εξαιρετικά αυταρχική βάση αλλά αυτό δεν φαίνεται επιθυμητό, ούτε είναι συμβατό με την αρχή των θεσμικών ισορροπιών και ελέγχων. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, η εισαγωγή προεδρικού συστήματος είναι ασύμβατη με τις αρχές του σημερινού πολιτεύματος και προσκρούει σε μη αναθεωρητέες διατάξεις του Συντάγματος και καθώς προϋποθέτει την άσκηση πρωτογενούς συντακτικής εξουσίας, και όχι απλώς της αναθεωρητικής λειτουργίας, θα ήταν νοητή μόνον σε εντελώς έκτακτες («επαναστατικές») περιστάσεις. 16. Δεύτερο νομοθετικό σώμα (Γερουσία); Ερωτάται, κατά πόσον η εισαγωγή διπλού νομοθετικού σώματος, συγκροτούμενου από Βουλή και Γερουσία, θα μπορούσε να βελτιώσει τα πράγματα. Στην πράξη, πάντως, οι πιθανότητες αποδοχής μιας τέτοιας προτάσεως εμφανίζονται πολύ ασθενείς, καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει σχετική παράδοση, ούτε πρόκειται για μια ιδέα με ευρεία απήχηση. 12

13 Εάν συσταθεί δεύτερο νομοθετικό σώμα (Γερουσία), ως προς τη σύνθεσή του, σε αυτό θα μπορούσαν να μετέχουν πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας, διατελέσαντες πρωθυπουργοί ή υπουργοί Εξωτερικών τουλάχιστον επί τριετία, άτομα υποδεικνυόμενα βάσει νόμου, σε κάποιο μικρό ποσοστό, από επιστημονικούς φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις, καθώς και άλλα άτομα εκλεγόμενα με άμεση καθολική ψηφοφορία σε εθνική λίστα, με αναλογικό σύστημα, μεταξύ των διαφόρων εκλογικών σχημάτων. Η Γερουσία θα μπορούσε να διαθέτει, παράλληλα προς τη Βουλή, νομοθετική πρωτοβουλία και θα μπορεί να αποστέλλει στη Βουλή προτάσεις νόμων προς ψήφιση. Οι προτάσεις της Γερουσίας θα καθίστανται νόμοι του κράτους βάσει διαδικασίας που πρέπει να ορισθεί. Ο αντίλογος έχει ως εξής: εναντίον της προτάσεως για εισαγωγή δεύτερου νομοθετικού σώματος συνηγορεί, πέραν των συνταγματικών μας συνηθειών, η ασαφής νομιμοποιητική βάση του προτεινόμενου θεσμού. Εάν η Γερουσία δεν αποτελεί γνησίως αντιπροσωπευτικό σώμα, ειδικά δε αν διαθέτει ex officio ή ισόβια μέλη, θα εισαγάγει στο πολίτευμα ένα σημαντικό αυταρχικό-ολιγαρχικό στοιχείο, χωρίς προς τούτο να υπάρχει κάποια ισχυρή δικαιολογητική βάση. Εάν πρόκειται για σώμα εμμέσως εκλεγόμενο, π.χ. από τους φορείς της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, θα νοθεύσει την ισορροπία μεταξύ κεντρικής διακυβέρνησης και αντιπροσωπευτικών θεσμών τοπικής εμβέλειας και αναφοράς. Εάν, πάλι, τα μέλη της αναδεικνύονται με απ ευθείας εκλογή, δεν είναι φανερό τι θα προσθέσει στο υπάρχον σύστημα, πέραν της γραφειοκρατίας, των πρόσθετων εξόδων και της κακοφωνίας. Σε κάθε περίπτωση, η Γερουσία θα καθιστούσε πιο περίπλοκο και περισσότερο αδιαφανές το κοινοβουλευτικό σύστημα και θα αυτονομούσε ακόμα περισσότερο την πολιτική τάξη από τους πολίτες-εντολείς της. 17. Δικαστική εξουσία Για την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας έναντι της εκτελεστικής εξουσίας, έχει προταθεί η κατάργηση της διατάξεως του άρθρου 90, παρ. 5 του ισχύοντος Συντάγματος και η ανάδειξη των προέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων (Συμβουλίου της Επικρατείας, Αρείου Πάγου και Ελεγκτικού Συνεδρίου) με απόφαση των δικαστικών αυτών σωμάτων μεταξύ των αρχαιοτέρων μελών τους ίσως μάλιστα με εναλλαγή στο αξίωμα του προέδρου σε τακτά χρονικά διαστήματα, π.χ. ανά 12 ή 6 μήνες. Ανάλογη ρύθμιση έχει προταθεί και για την κάλυψη της θέσης του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, με επιλογή μεταξύ των μελών του Αρείου Πάγου και των αντιεισαγγελέων του. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Επίσης, με το σύστημα της εναλλαγής ή της βραχείας προεδρίας, αποφεύγεται η δημιουργία σταθερών πυλώνων εξουσίας. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να προτείνεται από τη δικαστική εξουσία μικρή λίστα υποψηφίων, προς τελική επιλογή από την εκτελεστική εξουσία. Πρέπει, πάντως, να παρατηρηθεί ότι, ενώ η κοινή γνώμη τείνει να θεωρεί πρώτιστο πρόβλημα της δικαιοσύνης την έλλειψη ανεξαρτησίας της, τίποτε δεν εγγυάται ότι η πλήρης ανεξαρτησία και αυτοδιοίκηση του δικαστικού συστήματος δεν θα οδηγήσει στην κατίσχυση εντός του κυκλωμάτων διαφθοράς, τα οποία θα αναπαράγονται ανεμπόδιστα, ή στην επικράτηση ενός κλίματος ανέλεγκτης δικαστικής αυθαιρεσίας. Δεδομένης της μέχρι τώρα ελληνικής εμπειρίας, ο κίνδυνος μιας τέτοιας εξέλιξης δεν είναι αμελητέος: αρκεί να αναλογιστεί κανείς την υπόθεση του «παραδικαστικού» κυκλώματος, αλλά και την γενικότερη αίσθηση περί εκτεταμένης δικαστικής διαφθοράς, αναξιοκρατίας και κακοδικίας. 18. Ελεγκτικό Συνέδριο Απολύτως συναφές με τους συνταγματικούς δημοσιονομικούς κανόνες (βλ. σημείο 20) είναι και το ζήτημα του θεσμικού ρόλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Οι ισχύουσες διατάξεις και πρακτικές είναι απολύτως αναχρονιστικές. Ο δημοσιονομικός έλεγχος που ασκείται περιορίζεται στα τυπικά στοιχεία 13

14 και τη νομιμότητα των κρατικών δαπανών, χωρίς να διασφαλίζει σε τίποτε τον έλεγχο αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητάς τους. Επίσης, η δικαστική όψη της λειτουργίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου δημιουργεί πολλαπλές συγχύσεις ως προς τη σχέση της τόσο με τις διοικητικές του αρμοδιότητες, όσο και με το σύστημα των διοικητικών δικαστηρίων. 19. Ανεξάρτητες αρχές Κατά τον χρόνο της υιοθέτησης της σχετικής διάταξης του ισχύοντος Συντάγματος (άρθρο 101Α, το οποίο προσετέθη με την αναθεώρηση 2001), η λειτουργία ανεξαρτήτων αρχών με συνταγματική κατοχύρωση εθεωρείτο ότι θα εμπέδωνε το κράτος δικαίου και θα δημιουργούσε ισχυρά θεσμικά αντίβαρα στα πεδία αρμοδιότητάς τους. Δέκα χρόνια αργότερα, η εμπειρία είναι απογοητευτική. Από τις πέντε αρχές, μόνον δύο φαίνεται να έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών: ο Συνήγορος του Πολίτη μια αρχή που επισημαίνει κακώς κείμενα της διοικήσεως, αλλά όμως στερείται επαρκών μηχανισμών επιβολής των απόψεών της και το ΑΣΕΠ, που εμφανίζεται να εγγυάται την ακεραιότητα των διαδικασιών επιλογής προσωπικού, πλην όμως το κατορθώνει μόνον επειδή εφαρμόζει άκρως αναχρονιστικές και χρονοβόρες διαδικασίες, στηριγμένες στον φορμαλισμό των τυπικών προσόντων και τα κοινωνικά κριτήρια και όχι στα ουσιαστικά προσόντα και την εξατομικευμένη κρίση. Οι υπόλοιπες αρχές περιέπεσαν σε ανυποληψία, με χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις το ΕΣΡ και την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, ή προκάλεσαν την κοινή γνώμη με τις εξτρεμιστικές τους αντιλήψεις και την άκρως επεκτατική αντίληψη του ρόλου της, για να περιπέσουν έπειτα σε σχετική αδράνεια, όπως η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Οι υπάρχουσες συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές δημιουργήθηκαν χωρίς να έχει συζητηθεί σε βάθος η νομιμοποιητική τους βάση, η σχέση τους με τη νομοθετική εξουσία ή ακόμη και η σκοπιμότητά τους. Ας σημειωθεί ότι ο «δημοφιλής» και «φιλελεύθερος» στόχος του αυτοπεριορισμού της κυβερνητικής εξουσίας δια της δημιουργίας ανεξαρτήτων αρχών περιορίσθηκε κατά την αναθεώρηση του 2001 μόνον στα πεδία που σχετίζονται με τα ατομικά δικαιώματα, τα ΜΜΕ της τηλεοπτικής δημοκρατία και την πολυπόθητη πρόσβαση στη δημοσιοϋπαλληλική καριέρα. Αντιθέτως, η εισαγωγή του νέου θεσμού δεν άγγιξε καθόλου τους όρους λειτουργίας της οικονομίας (το οικονομικό σύνταγμα του τόπου). Τέλος, μεγάλες δυσκολίες σημειώθηκαν ως προς την επιλογή των ηγεσιών των αρχών, λόγω απουσίας της αναγκαίας συναίνεσης μεταξύ των κύριων κοινοβουλευτικών κομμάτων. Βασιλεύει έτσι ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής, ως απόρροια της απαιτούμενης πλειοψηφίας 4/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Κάποιες αρχές, μάλιστα, κατέληξαν να αποτελούν χώρο παιδιάς συνταξιούχων δικαστικών που δεν διέθεταν ούτε την ειδική εμπειρία ούτε την κατάλληλη αντίληψη για την άσκηση των προεδρικών τους καθηκόντων σε αυτές. Θεωρούμε ότι η ριζική επανεξέταση της νομιμοποιητικής βάσης, του πεδίου αρμοδιότητας, του τρόπου λειτουργίας και της επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών χρήζει άμεσης επανεξέτασης. 20. Δημόσια οικονομικά Η συζήτηση για τον θεσμικό εξορθολογισμό της δημοκρατίας μας πρέπει να επεκταθεί και στις διατάξεις του Συντάγματος που σχετίζονται με την οικονομική ζωή. Ειδικότερα, η κρίση δημοσίου χρέους στην οποία έχει βυθιστεί η χώρα αποδεικνύει ότι οι διατάξεις των άρθρων 78 έως 80 του ισχύοντος Συντάγματος, που οριοθετούν τη δημοσιονομική διαχείριση, είναι ατελέσφορες και χρήζουν γενικής επανεξέτασης. Άλλωστε, η αναθεώρηση των διατάξεων αυτών αποτελεί και αίτημα των Ευρωπαίων εταίρων-δανειστών μας, που αποτυπώνεται με σαφήνεια στις αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου Στο πλαίσιο αυτό, πέραν των εναλλακτικών ουσιαστικών δημοσιονομικών κανόνων που πρέπει να 14

15 εξετασθούν (κανόνας ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, περιορισμός του φόρου εισοδήματος σ ένα ποσοστό επί του βεβαιωμένου εισοδήματος κάθε φορολογουμένου, περιορισμός των δημοσίων εσόδων ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, περιορισμός της δυνατότητας δανεισμού του κράτους σ ένα ποσοστό των ετησίων δημοσίων εσόδων, κ.λπ.), η συζήτηση πρέπει να αφορά και στη διαδικασία σύνταξης προϋπολογισμού και ελέγχου της εκτέλεσής του. Γ. Στόχοι και κριτήρια αποδοχής προτάσεων Οι προτάσεις που καταγράφονται παραπάνω, έχουν ως στόχο την καλύτερη οργάνωση των βασικών πολιτειακών θεσμών, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους, αλλά και τη σαφέστερη κατανομή ρόλων στο σύστημα διακυβέρνησης. Κριτήρια για την αποδοχή ή απόρριψη των προτάσεων αυτών θεωρούμε ότι πρέπει να είναι η αποκατάσταση της νομιμοποίησης των πολιτειακών θεσμών, η ενίσχυση των θεσμικών ισορροπιών και ελέγχων, η διασφάλιση πολιτικής σταθερότητας και η καταπολέμηση του πελατειακού κράτους και της προσωποπαγούς-ιδιοκτησιακής αντίληψης της πολιτικής. Ασφαλώς, τα παραπάνω θέματα δεν εξαντλούν τα πεδία συνταγματικού ενδιαφέροντος, ως προς τα οποία είναι επιθυμητή η αναθεώρηση των ισχυουσών διατάξεων. Μια τέτοια καταγραφή θα έπρεπε να περιλαμβάνει προτάσεις για ζητήματα όπως: ο ρόλος, η λειτουργία και τα οικονομικά των πολιτικών κομμάτων, το καθεστώς των πολιτικών προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των βουλευτικών προνομίων και του «πόθεν έσχες» των πολιτικών εν γένει, η παιδεία, και ιδίως η λειτουργία των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (άρθρο 16), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (άρθρα 14-15), η προστασία του περιβάλλοντος (άρθρο 24), η δημόσια διοίκηση (άρθρα ). Αποτελούν, πάντως, οι προτάσεις που καταγράφονται εδώ επαρκές ερέθισμα για την έναρξη ενός γόνιμου, ελπίζουμε, διαλόγου, ο οποίος θα οδηγήσει το συντομότερο δυνατόν στον τόσο αναγκαίο θεσμικό εξορθολογισμό και εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας. 15

16 Σπευσίππου 26-28, Αθήνα Τηλέφωνο: Ιστότοπος: Ηλεκτρονική διεύθυνση:

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση.

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση. ΕΜΠΑΡΓΚΟ 18.00 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΕ & ΕΒΕΑ κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΙΧΑΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ «ΡΕΥΜΑ ΣΚΕΨΗΣ» ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Χαροκόπου 2 & Λεωφ. Συγγρού 196 176 71 Καλλιθέα, Αθήνα Tηλ. : 210 9545000 Φαξ: 210 3615634 Ε-mail: pressoffice@anexartitoiellines.gr Ιστοσελίδα: http://www.anexartitoiellines.gr Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3.3 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2 Άρθρο 1 του Συντάγματος Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Η Εκτελεστική Εξουσία. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Η Εκτελεστική Εξουσία Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκτελεστική εξουσία -Πρόκειται για την πιο απαραίτητη συνιστώσα της διακυβέρνησης. -Η εκτελεστική εξουσία διαχωρίζεται ανάμεσα στο πολιτικό σκέλος, που χαράσσει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α. Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Η αρχή της δεδηλωμένης - Ο σχηματισμός της Κυβέρνησης Ο θεσμός της εμπιστοσύνης της Βουλής στην Κυβέρνηση έχει την καταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.2 Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον ΠτΔ και την Κυβέρνηση.

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Η συνθήκη του Μάαστριχτ τροποποίησε τις προηγούμενες ευρωπαϊκές συνθήκες και δημιούργησε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που βασιζόταν σε τρεις πυλώνες: τις Ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα αποτύπωσης των απόψεων των πολιτών για προτεινόμενες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις Ιανουαρίου 2017

Έρευνα αποτύπωσης των απόψεων των πολιτών για προτεινόμενες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις Ιανουαρίου 2017 Έρευνα αποτύπωσης των απόψεων των πολιτών για προτεινόμενες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις 7-1 Ιανουαρίου 217 Ταυτότητα της έρευνας Φορέας Διεξαγωγής Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης & Αγοράς Ερευνητικού Πανεπιστημιακού

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 9 ο :Αμερικανικό Δίκαιο ΙI- Οι θεσμοί Ι Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Το Ευρωπαϊκό όραμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Δημητρίου Ζιγκολη Αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης Κομοτηνή, 16-12-2014 Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η επικείμενη εκλογή νέου Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) DROIPEN 139 COPEN 223 CODEC 2357 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: το Συμβούλιο αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με μια ετήσια πανευρωπαϊκή συζήτηση στο πλαίσιο της νομοθετικής έκθεσης πρωτοβουλίας σχετικά με τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογές. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Εκλογές. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκλογές Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Εκλογές -Διαφορετικές λειτουργίες των εκλογών: Εξασφαλίζουν έναν ανταγωνιστικό τρόπο ανάδειξης των προσώπων στα δημόσια αξιώματα, αποτελώντας παράλληλα έναν μηχανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση -Η έννοια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης επιχειρεί να συλλάβει τις περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα.

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ. Κέλλυ Κωτσαρέλη

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ. Κέλλυ Κωτσαρέλη ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Κέλλυ Κωτσαρέλη Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αποτελεί έναν μοναδικό σχηματισμό οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας ανάμεσα σε 27 ευρωπαϊκές χώρες, που όλες μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΤΟΥΛΗ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΔΗΜΟΙ»

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΤΟΥΛΗ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΔΗΜΟΙ» ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΤΟΥΛΗ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ 14-15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΙ ΔΗΜΟΙ» (Νομιμότητα-Διαφάνεια-Αποτελεσματικότητα) 1 Κυρίες και

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο διδάσκοντες: Ανδρ. Δημητρόπουλος, καθηγητής, Θ. Αντωνίου, επ. καθηγήτρια εισήγηση: Παναγιώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2041(INI) της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2041(INI) της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού 2015/2041(INI) 24.9.2015 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του

Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του 1. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος αποτελεί ένα ιδιαίτερα κρίσιμο αλλά και επίκαιρο ζήτημα, που

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 1 Αθήνα, 25-04-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/25-04-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε πλήρη Ολοµέλεια στο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ. Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012

Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ. Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012 Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012 Το Συνέδριό μας πραγματοποιήθηκε σε μία περίοδο που την χαρακτηρίζει μία άνευ προηγουμένου πολιτική, οικονομική και κοινωνική κρίση, τις ζοφερές

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 23 Ιανουαρίου 2017 η Ευρωπαϊκή Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310 9.5.2008 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 115/181 ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 310 (πρώην άρθρο 268 της ΣΕΚ) 1. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα της Ένωσης, πρέπει να προβλέπονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11.7.2007 SEC(2007) 936 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ Συνοδευτικό έγγραφο της Λευκής Βίβλου για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Κώστα Σκανδαλίδη 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 14ης Απριλίου σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36)

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 14ης Απριλίου σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36) EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 14ης Απριλίου 2011 σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 16 Μαρτίου 2011 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Οργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης 19/4/2016 Η οργάνωση της δημόσιας διοίκησης Διοικητικές προσφυγές Αναφορά Νομική βάση: άρθρο 27 ΚΔΔ/σίας Ασκείται αν δεν είναι δυνατή η άσκηση απλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν είναι καθόλου σχήμα λόγου, ότι τα οικονομικά των 325 Δήμων της χώρας βρίσκονται επί ξυρού ακμής (σε κρίσιμο σημείο). Η οικονομική κατάσταση και δυσπραγία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτευμάτων

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτευμάτων Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.4 Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια. Οι αποφάσεις τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο Σχέδιο Νόμου: «Δομή, Λειτουργία, Διασφάλιση της Ποιότητας των Σπουδών και Διεθνοποίηση των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο Σχέδιο Νόμου: «Δομή, Λειτουργία, Διασφάλιση της Ποιότητας των Σπουδών και Διεθνοποίηση των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων» Άρθρο 8, παρ. 2 (εδάφιο β) και παρ. 4 (εδάφιο α) Με στόχο, αφενός, την επιτυχή εφαρμογή του νέου Νόμου για μια ποιοτική αλλαγή στη λειτουργία των ΑΕΙ και, αφετέρου, την αποφυγή τυχόν νομικών εμπλοκών αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.5.2015 JOIN(2015) 24 final 2015/0110 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων 2 Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΑΝΤΙΠΡΥΤΑΝΕΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (Πανεπιστήμιο Πατρών 29/11/2012) Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ, ανεπαίσθητη πτώση της ΝΔ, νέες απώλειες για το ΠαΣοΚ το 80% ζητεί παραμονή στην ευρωζώνη ενώ μόνο το 13% θέλει επιστροφή στη δραχμή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Τι Πιστεύουν οι Έλληνες για τη Συνταγματική Αναθεώρηση & τον Εκλογικό Νόμο

Τι Πιστεύουν οι Έλληνες για τη Συνταγματική Αναθεώρηση & τον Εκλογικό Νόμο 07.2016 1 Τι Πιστεύουν οι Έλληνες για τη Συνταγματική Αναθεώρηση & τον Εκλογικό Νόμο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Οικονομικών & Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις:

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ Υπό Ιωάννου Διώτη α) Εισαγωγή Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: Από την μια πλευρά δηλαδή πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΣ : Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΣ : Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή.

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή. ικηγορικό Γραφείο Γιούλης Αποστολοπούλου Στέφανου Ζαφ. Βαzάκα Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η Μου ετέθη το εξής θέμα: Δημοτική αρχή (δήμαρχος) προτίθεται να προσλάβει ένα νομικό - δικηγόρο σε θέση ειδικού συνεργάτη,

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

10. ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ 10. ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ Σύμφωνα με την παράγραφο (ι) του Διατάγματος του Υπουργικού Συμβουλίου, ημερομηνίας 20 Ιουλίου 2011, με το οποίο διορίστηκα, εμπίπτει στους όρους εντολής μου η υποβολή «εισηγήσεων για τον

Διαβάστε περισσότερα

Στον κήπο. Δημοκρατίας. της Τέταρτης. Περί διαγραφών και ανεξαρτητοποιήσεων. Βουλευτών, και άλλες διατάξεις. Χρήστος Κηπουρός 2006,

Στον κήπο. Δημοκρατίας. της Τέταρτης. Περί διαγραφών και ανεξαρτητοποιήσεων. Βουλευτών, και άλλες διατάξεις. Χρήστος Κηπουρός 2006, Στον κήπο της Τέταρτης Δημοκρατίας Περί διαγραφών και ανεξαρτητοποιήσεων Χρήστος Κηπουρός 2006, 1 Στον κήπο της Τέταρτης Δημοκρατίας Περί διαγραφών και ανεξαρτητοποιήσεων Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Το Προεδρείο της Βουλής Το Προεδρείο της Βουλής προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα. Αποτελείται από τον Πρόεδρο της Βουλής, από επτά(7) Αντιπροέδρους, τρεις (3)

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Αναπληρωτή

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής. σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ (2011/2274 (INI))

Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής. σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ (2011/2274 (INI)) ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής 17.9.2012 2011/2274(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ 2011-2012 (2011/2274 (INI)) Επιτροπή Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση.

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση. Αθήνα, 04 Μαίου 2015 Αριθ. Πρωτ.1273 Προς Τον Υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού κ. Γεώργιο Σταθάκη Τον Υπουργό Επικρατείας κ. Αλέξανδρο Φλαμπουράρη Τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα. 5-7 Οκτωβρίου 2016

Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα. 5-7 Οκτωβρίου 2016 Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα 5-7 Οκτωβρίου 2016 Ταυτότητα της έρευνας Φορέας Διεξαγωγής Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης & Αγοράς Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Αρ.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.9.2016 JOIN(2016) 43 final 2016/0298 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Οι προσπάθειες για τον καθορισμό του νέου πλαισίου λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα