Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012"

Transcript

1 & Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

2 Πρόλογος Η οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια συνδέεται με μία κρίση πολιτική, κρίση των θεμελιωδών μας πολιτικών θεσμών, οι οποίοι επηρεάζουν τα ήθη και τη λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας. Για τον λόγο αυτό, αναπτύσσεται ένας γενικότερος προβληματισμός ως προς τις βασικές αρχές, δομές και λειτουργίες των πολιτικών θεσμών στη χώρα μας. Το ΚΠΕΕ θεωρεί ότι στην παρούσα συγκυρία, με δεδομένα τα προβλήματα και τις αδυναμίες που διαπιστώνονται στη λειτουργία της κοινωνίας μας και στο πλαίσιο της αναζήτησης ιδεών και προτάσεων για την Ελλάδα μετά την κρίση, αποτελεί προτεραιότητα η επανεξέταση του κύριου θεσμικού πλαισίου της χώρας με άλλα λόγια, της οργάνωσης των εξουσιών, όπως αυτή προδιαγράφεται από το Σύνταγμα. Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια βάση προβληματισμού, όπως αποτυπώθηκε σε εσωτερικές συζητήσεις στο Κέντρο Πολιτικής Έρευνας και Επικοινωνίας. Στόχος του είναι να αποτελέσει το έναυσμα και το κατ αρχήν θεματολόγιο μιας ευρύτερης συζήτησης γύρω από τα θέματα αυτά. Γιώργος Ψάλτης Πρόεδρος Επιτροπής Διοίκησης ΚΠΕΕ Οργάνωση των εξουσιών αναθεώρηση του Συντάγματος: 20 σημεία για διάλογο & Α. Το πλαίσιο της συζήτησης Τα προβλήματα της σημερινής Ελλάδας είναι εκτυφλωτικώς ορατά και εκκωφαντικώς κραυγαλέα. Μεταξύ άλλων, παρατηρούνται: δημοσιονομικός εκτροχιασμός, με τεράστια ελλείμματα και μη βιώσιμο δημόσιο χρέος, με τη χώρα να βρίσκεται ουσιαστικά σε κατάσταση χρεοκοπίας, χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, πολιτικό σύστημα σε ανυποληψία, δημόσια διοίκηση αναποτελεσματική, υπερστελεχωμένη, που μαστίζεται από αφόρητη γραφειοκρατία και εκτεταμένη διαφθορά, 2

3 επιλεκτική εφαρμογή των νόμων και βραδύτητα στην απονομή δικαιοσύνης, προβληματική λειτουργία του συστήματος παιδείας, υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, ασύδοτο συνδικαλιστικό κίνημα, τροχοπέδη σε κάθε μεταρρύθμιση, μέσα μαζικής ενημέρωσης που χαρακτηρίζονται από χαμηλή ποιότητα, ρηχή προσέγγιση και λαϊκισμό, ενώ συχνά εξυπηρετούν κακώς νοούμενα επιχειρηματικά συμφέροντα. Οι παθογένειες της χώρας αντικατοπτρίζονται στις χαμηλές οικονομικές επιδόσεις της. Γενική είναι η αίσθηση ότι «το πράγμα δεν πάει άλλο!». Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε στην επίλυση των προβλημάτων; Ξεκινάμε τη συζήτηση από το θεσμικό (και μάλιστα το συνταγματικό) πλαίσιο. Ειδικότερα, εξετάζουμε εναλλακτικές προτάσεις θεσμικών μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την οργάνωση και διάκριση των εξουσιών. Ο ρόλος των θεσμών στην οικονομική επίδοση. Πολλές μελέτες για την οικονομική ανάπτυξη συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι το θεσμικό περιβάλλον αποτελεί καθοριστικό, αν όχι τον κυριότερο, παράγοντα της αναπτυξιακής δυναμικής μιας οικονομίας. Κι αυτό, επειδή η οικονομική συμπεριφορά των μονάδων λήψεως αποφάσεων (οργανισμών, επιχειρήσεων ή ατόμων) διαμορφώνεται από τους υπάρχοντες θεσμούς. Οι θεσμοί διαμορφώνουν κίνητρα για την ανθρώπινη δραστηριότητα, είτε αυτή είναι πολιτική είτε οικονομική είτε κοινωνική. Ειδικότερα, μειώνοντας την αβεβαιότητα, παρέχουν μία σταθερή ή προβλέψιμη δομή στην καθημερινότητα. Όμως, η μείωση της αβεβαιότητας, την οποία επιφέρουν οι θεσμοί, δεν συνεπάγεται απαραιτήτως και αποτελεσματικότητα. Δεν αποκλείεται μία κοινωνία να διαθέτει μεν ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο, πλην όμως αυτό να συμβάλλει στην εμπέδωση φαινομένων πολιτικής ή οικονομικής υπανάπτυξης, που επηρεάζουν αρνητικά την οικονομική πρόοδο και τη γενικότερη ευημερία των πολιτών της. Σε μια τέτοια περίπτωση, ακόμη και οι σταθερότεροι θεσμοί επιβάλλεται να αλλάξουν. Θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ανάγκη συνταγματικής αναθεώρησης. Στην Ελλάδα σήμερα αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η χώρα χρειάζεται άμεση επανεκκίνηση. Αυτό σημαίνει, εκτός των άλλων, και αναδιαμόρφωση των δημοσίων θεσμών. Στον βαθμό που αυτοί είναι εμπεδωμένοι στον καταστατικό χάρτη της πολιτείας, αυτό καθιστά πιθανότατα αναγκαία μια άμεση συνταγματική αναθεώρηση. Γνώμονας για την επιλογή των μεταρρυθμιστικών προτάσεων δεν μπορεί παρά να είναι η διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου που (α) συμβάλλει στην αποκατάσταση της πολιτικής νομιμοποίησης του συστήματος διακυβέρνησης (η οποία σήμερα έχει κλονιστεί σοβαρότατα), (β) εγγυάται μια πιο εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του κράτους κατά την υλοποίηση των εκάστοτε διακηρυγμένων στόχων του, και (γ) διευκολύνει, ή πάντως δεν δημιουργεί προσκόμματα, στην παραγωγική λειτουργία της οικονομίας. Σύμφωνα με τη σύγχρονη συνταγματική σκέψη, οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται καλύτερα στο βαθμό που η πολιτειακή ζωή μιας χώρας είναι οργανωμένη στη βάση ενός καταλλήλου πλαισίου θεσμικών αντίβαρων (διαφορετικά: ενός συστήματος θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών / checks and balances), που, χωρίς να δημιουργούν προσκόμματα στη λήψη των αναγκαίων αποφάσεων, διασφαλίζουν τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία των πολιτικών και διοικητικών «εντολοδόχων» και την αποφυγή ή διόρθωση αυθαιρεσιών, παρανομιών, στρεβλώσεων και σφαλμάτων. 3

4 Η μη-διάκριση των εξουσιών στην ελληνική πολιτεία. Από τη γέννηση του ελληνικού κράτους, τα συντάγματα της χώρας υιοθέτησαν την αρχή της διάκρισης των εξουσιών και έδωσαν λύσεις παρόμοιες με εκείνες των συνταγμάτων των δυτικών δημοκρατιών. Από την άποψη αυτή, η λογική των θεσμικών αντίβαρων αποτελεί (τουλάχιστον εν σπέρματι) τμήμα της θεωρητικής συνταγματικής μας παράδοσης όχι, όμως, πάντοτε και της συνταγματικής μας πρακτικής. Στο εσωτερικό της εκτελεστικής εξουσίας, και ιδίως μετά την καθιέρωση της αρχής της «δεδηλωμένης» το 1875, υπήρχε μία, στρεβλή έστω, κατανομή της εξουσίας μεταξύ του ανώτατου άρχοντα και του πρωθυπουργού. Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όμως, ο πρωθυπουργός καθίσταται απόλυτος κυρίαρχος. Το Σύνταγμα του 1975 καθιέρωνε ένα (περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό) θεσμικό αντίβαρο, καθώς παρείχε κάποιες δυνατότητες ρύθμισης των πολιτειακών εξελίξεων στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (ένα μονοπρόσωπο όργανο της πολιτείας που, σε αντίθεση με τον βασιλέα, τον οποίο αντικατέστησε, εμφανίζεται δημοκρατικά νομιμοποιημένο) και του επέτρεπε σε οριακές περιστάσεις να προκαλεί την προσφυγή στον μεγάλο πολιτικό κριτή του δημοκρατικού συστήματος, δηλαδή, στη λαϊκή ψήφο. Όμως, οι εξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας αφαιρέθηκαν στην αναθεώρηση του Ως αποτέλεσμα, η όποια εξισορρόπηση μεταξύ των φορέων της εκτελεστικής εξουσίας έχει στην ουσία πλήρως καταργηθεί. Σε συνδυασμό με την πλειοψηφικής λογικής δομή των ελληνικών εκλογικών συστημάτων, που τείνουν να διασφαλίζουν στον νικητή των εκλογών απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η κατάργηση των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας σημαίνει ότι ο εκάστοτε πρωθυπουργός δεν είναι απλώς ο κατέχων τα πολιτικά πρωτεία, αλλά ο κυρίαρχος νικητής σε ένα παιγνίδι χωρίς άλλους αξιόλογους «παίκτες με δικαίωμα αρνησικυρίας». Εν ολίγοις, στο μετά το 1986 σύστημα διακυβέρνησης, ο πρωθυπουργός διαθέτει συνήθως απόλυτο πολιτικό έλεγχο της εκτελεστικής, όσο και της νομοθετικής εξουσίας, ενώ μπορεί να επηρεάζει σε κάποιο βαθμό και τη δικαστική. Επιπλέον, στην Ελλάδα αντίθετα απ ό,τι συμβαίνει, π.χ., στο επίσης πρωθυπουργοκεντρικό βρετανικό σύστημα, όπου ο πρωθυπουργός περιορίζεται από άτυπους κανόνες πολιτικής και θεσμικής συμπεριφοράς η απουσία ισχυρής «κοινωνίας των πολιτών» (civil society) και η εργαλειακή περί θεσμών αντίληψη του συνόλου σχεδόν του πολιτικού κόσμου (που εύκολα παρακάμπτει ή υποσκάπτει τους θεσμούς, όταν αυτοί στέκονται εμπόδιο στις άμεσες ουσιαστικές επιλογές, συχνά ιδιοτελούς χαρακτήρα όπως αποδεικνύει η συμπεριφορά διαφόρων βουλευτών της συμπολίτευσης όταν η κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι ισχνή, αλλά κυρίως η στάση σε διάφορα θέματα υπουργών, που έχουν αναγάγει σε βασικό γνώμονα για την άσκηση των καθηκόντων τους την προσωπική τους απήχηση σε μερίδες της κοινής γνώμης) αποδυναμώνουν κάθε δυνατότητα ελέγχου και εξισορρόπησης των αποφάσεων στα πλαίσια των κοινοβουλευτικού διαδικασιών και του δημοσίου διαλόγου. Αποτελεί, λοιπόν, προτεραιότητα της επόμενης συνταγματικής μεταρρύθμισης μια σαφέστερη οριοθέτηση των εξουσιών και η εισαγωγή θεσμικών αντίβαρων, προκειμένου να αναβαθμιστεί ο πολιτικός βίος στη χώρα και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και ακεραιότητα των πολιτικών και διοικητικών αποφάσεων. Στον στόχο αυτό αποβλέπουν ποικίλες προτάσεις, ορισμένες από τις οποίες σταχυολογούνται παρακάτω. Οι προτάσεις αυτές είναι αναγκαίο να αξιολογηθούν προσεκτικά, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να πει με σχετική ασφάλεια, κατά πόσον η υιοθέτησή τους θα βελτιώσει τα πράγματα (και πάντως, δεν θα τα χειροτερεύσει). 4

5 Β. Προτάσεις (και αντίλογος) 1. Προκαθορισμένη κυβερνητική/κοινοβουλευτική θητεία; Ως προς τα κριτήρια που πρέπει να διέπουν την οργάνωση της εκτελεστικής εξουσίας και τη σχέση της με τη νομοθετική, υποστηρίζεται έντονα η άποψη ότι είναι ανάγκη η χώρα να κυβερνάται για επαρκές χρονικό διάστημα δημοκρατικά μεν, σταθερά και αποτελεσματικά δε. Κατά την άποψη αυτή, το βασικό ζητούμενο της θεσμικής οργάνωσης της εκτελεστικής εξουσίας είναι η αποφυγή της πολιτικής αβεβαιότητας, η οποία υπονομεύει την κυβερνητική αποτελεσματικότητα και διαταράσσει την οικονομική δραστηριότητα. Ως εκ τούτου, προέχει η ανάδειξη σταθερών κυβερνήσεων, η επιβίωση των οποίων να μην εξαρτάται από έναν ή λίγους βουλευτές. Επίσης, δεν πρέπει η αντιπολίτευση να είναι σε θέση να δημιουργεί κλίμα πολιτικής αστάθειας, ζητώντας εκλογές ανά πάσα στιγμή. Αντιστρόφως, δεν πρέπει ούτε η κυβέρνηση να είναι σε θέση να προσφεύγει οπορτουνιστικά σε πρόωρες εκλογές, επικαλούμενη προσχηματικά «εθνικούς λόγους». Συμπολίτευση και αντιπολίτευση οφείλουν να ασκούν τον θεσμικό τους ρόλο για προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα και οι εκλογές να γίνονται σε τακτούς χρόνους. Εξάλλου, είναι πιθανόν η προκαθορισμένη θητεία να επιδρά βελτιωτικά στην απόδοση μιας κυβέρνησης, ιδίως εάν η εκτελεστική εξουσία απαρτίζεται από εξωκοινοβουλευτικά στελέχη. Εν πάση περιπτώσει, η άποψη αυτή υποστηρίζει ότι η λαϊκή εντολή δίνεται για μια πλήρη θητεία, για όλα τα θέματα και για όλες τις περιστάσεις, γνωστές ή αναφυόμενες για πρώτη φορά. Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι η θεσμική κατοχύρωση σταθερής κυβερνητικής θητείας, χωρίς δυνατότητα κοινοβουλευτικής ανατροπής της κυβέρνησης, δεν είναι συμβατή με την αρχή του συνεχούς ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας και καθιστά ανέφικτη την αλλαγή πολιτικής πορείας, ακόμη και σε περιστάσεις όπου η κυβερνητική εξουσία ασκείται κατά προδήλως κακό ή ανεδαφικό τρόπο. Για παράδειγμα, η ύπαρξη αυστηρά προσδιορισμένης κυβερνητικής θητείας θα οδηγούσε σε διαιώνιση στην εξουσία μια κυβέρνησης που ασκεί το έργο της κατά τρόπο προδήλως αντίθετο προς τις προεκλογικές προκηρύξεις, ή άκρως ανεύθυνο και επικίνδυνο για τα εθνικά συμφέροντα. Γενικότερα, η αυστηρά προσδιορισμένη κυβερνητική θητεία αφαιρεί ένα στοιχείο εξισορρόπησης από το σύστημα, ιδίως σε περιστάσεις όπου η κυβέρνηση έχει χάσει την πολιτική της νομιμοποίηση ή βρίσκεται σε προφανή δυσαρμονία με το αίσθημα των ψηφοφόρων. Ας σημειωθεί σχετικά ότι σύστημα προκαθορισμένης κοινοβουλευτικής θητείας εισήχθη προσφάτως στο Ηνωμένο Βασίλειο (Fixed-term Parliaments Act 2011), όπου όμως η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα είναι δυνατή (α) εάν η κυβέρνηση απολέσει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων και δεν προκύψει άλλη κυβέρνηση με δεδηλωμένη εντός 14 ημερών, καθώς και (β) εάν η Βουλή των Κοινοτήτων εγκρίνει την πρόωρη διάλυσή της με πλειοψηφία 2/3 των μελών της. Στην πράξη, μεταφραζόμενη στα καθ ημάς, η νέα αγγλική ρύθμιση θα ισοδυναμούσε με κατάργηση της διάταξης του άρθρου 41, παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος, που προβλέπει διάλυση της Βουλής με πρόταση της κυβέρνησης, με στόχο την ανανέωση της λαϊκής εντολής προκειμένου να αντιμετωπισθεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Έχει κατ επανάληψη παρατηρηθεί καταχρηστική προσφυγή στη διάταξη αυτή, δια της επικλήσεως προσχηματικών «εθνικών θεμάτων», προκειμένου οι κυβερνήσεις να αποκτήσουν τακτικό εκλογικό πλεονέκτημα. Εν τούτοις, δεν αποκλείεται η προσφυγή με πρωτοβουλία της κυβερνήσεως στη λαϊκή ετυμηγορία να δικαιολογείται πολιτικά από σημαντικές νέες περιστάσεις, ως προς τις οποίες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η κυβέρνηση διαθέτει κάποια λαϊκή εντολή (π.χ., περιστάσεις οικονομικής ή εθνικής κρίσης, που δημιουργούν νέα διακυβεύματα και νέες διαχωριστικές γραμμές, ως προς τις οποίες ο λαός ουδέποτε είχε τοποθετηθεί, έτσι ώστε η μη προσφυγή σε εκλογές να δημιουργεί αίσθημα απώλειας νομιμοποίησης της κυβέρνησης). 5

6 2. Εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας; Έχει προταθεί, κατά το γερμανικό πρότυπο, η πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης (άρθρο 34, παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος) να κατατίθεται παραδεκτώς μόνον εάν περιλαμβάνει πρόταση νέου πρωθυπουργού. Ο στόχος αυτής της ρύθμισης είναι να αποφεύγεται η «σύγκλιση δυσπιστίας» πολιτικά αντιθέτων δυνάμεων και να διασφαλίζεται, επομένως, στο μέτρο του δυνατού, η συνέχεια στη δημόσια ζωή εκεί όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές κυβερνητικές λύσεις. Η αντίθετη άποψη τονίζει ότι η απλή απουσία κοινοβουλευτικής στήριξης αποτελεί επαρκή λόγο, προκειμένου να καθίσταται αναγκαία η πτώση της κυβερνήσεως, διότι το ζητούμενο της πρότασης δυσπιστίας είναι η προσφυγή στις κάλπες και όχι ο σχηματισμός εναλλακτικής κυβερνήσεως από την υφιστάμενη Βουλή. Το επιχείρημα καθίσταται ισχυρότερο, εάν ληφθεί υπ όψιν (α) η υπεραντιπροσώπευση του πρώτου σε δύναμη κόμματος στο κοινοβούλιο, λόγω των ελληνικών εκλογικών συστημάτων, και (β) η παράδοση κομματικής πειθαρχίας οι δύο αυτοί παράγοντες καθιστούν την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινοβουλίου εξαιρετικά δυσχερή πράγμα που σημαίνει ότι αυτή επέρχεται μόνον όταν η κυβέρνηση βρίσκεται σε ακραία δυσαρμονία με την κοινή γνώμη. Έτσι, κατά την μακρά περίοδο της Μεταπολίτευσης μόνον τρεις φορές κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με το φάσμα της απώλειας της δεδηλωμένης (1993, 2009 και 2011). Σε τέτοιες συνθήκες, όμως, θα ήταν αδιανόητο η κυβέρνηση να παραμένει γαντζωμένη στην εξουσία, απλώς και μόνον επειδή το υφιστάμενο κοινοβούλιο προϊόν άλλων, και μάλιστα παρωχημένων, πολιτικών συνθηκών δεν μπορεί να δώσει άλλη λύση: ο λαός μπορεί! Ούτε ισχύει ότι η πτώση της κυβέρνησης κατά τα προεκτεθέντα αποτελεί για την οικονομία της χώρας πηγή μεγαλύτερης αβεβαιότητας από την άμεση προσφυγή στις κάλπες. Επίσης, η υποβολή πρότασης δυσπιστίας σε περιπτώσεις όπου δεν απειλείται η δεδηλωμένη έχει κατοχυρωθεί στην συνταγματική μας παράδοση ως μορφή κοινοβουλευτικού ελέγχου, που μάλιστα δεν παρακωλύει υπέρμετρα την ομαλή άσκηση της κυβερνητικής δραστηριότητας, διότι δεν είναι επιτρεπτή παρά μόνον μετά την παρέλευση εξαμήνου από την προηγούμενη επιβεβαίωση της εμπιστοσύνης της Βουλής στην εκάστοτε κυβέρνηση. 3. Πενταετής κοινοβουλευτική περίοδος; Στο ίδιο πνεύμα της ενίσχυσης της κυβερνητικής σταθερότητας, έχει προταθεί οι εκλογές να διεξάγονται ανά πενταετία, αντί της ισχύουσας τετραετίας. Γενικότερα, οι προτάσεις περί προκαθορισμένης κυβερνητικής/κοινοβουλευτικής θητείας, εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας και εκλογών ανά πενταετία βασίζονται στην αντίληψη ότι η διάκριση μεταξύ δημοκρατικών και αυταρχικών λύσεων εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο εσωτερικής λειτουργίας των κομμάτων και λιγότερο από την συχνότητα προσφυγής στις κάλπες. Η αντίθετη άποψη προκρίνει την διατήρηση της τετραετίας ως εμπεδωμένης πρακτικής, που διασφαλίζει σε μία κυβέρνηση επαρκή χρόνο για την ανάπτυξη της πολιτικής της, χωρίς όμως να καθιστά άτονη και απόμακρη την πίεση του εκλογικού κύκλου. Με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται ο βαθμός ανταπόκρισης (responsiveness) του πολιτικού συστήματος στο κοινωνικό περιβάλλον πράγμα επιθυμητό, εάν κανείς προτιμά τις δημοκρατικές από τις αυταρχικές λύσεις. Σημειώνεται ότι στη διεθνή πρακτική συναντώνται τόσο η πενταετής κοινοβουλευτική περίοδος (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία) όσο και η τετραετής (Γερμανία, Ισπανία). Στις ΗΠΑ, οι εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων διεξάγονται ανά διετία. 4. Πρόωρες εκλογές για το υπόλοιπο της κοινοβουλευτικής περιόδου; Έχει επίσης προταθεί, εάν κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου προκηρυχθούν για οποιονδήποτε λόγο πρόωρες εκλογές, η κυβέρνηση που θα προκύψει από αυτές να έχει θητεία μό- 6

7 νον για το υπόλοιπο της περιόδου. Με τον τρόπο αυτό, τυχόν πρόωρες εκλογές δεν θα επηρεάζουν τον χρόνο διεξαγωγής των τακτικών εκλογών. Ανάλογη ρύθμιση ισχύει στη Σουηδία, όπου έχουν να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές από το 1958! Πάντως, στη Σουηδία από το 1994 και εξής οι εκλογές διεξάγονται ανά τετραετία (ενώ από το 1970 έως το 1994, διεξάγονταν ανά τριετία). 5. Διάλυση της Βουλής λόγω αδυναμίας εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας; Ασχέτως της θέσης που παίρνει κανείς στην παραπάνω συζήτηση, λίγοι θα διαφωνήσουν ότι αποτελεί πραγματικό πρόβλημα το ενδεχόμενο πρόωρης διάλυσης της βουλής, και συνακόλουθης πτώσης της κυβερνήσεως, και μάλιστα ως συνέπεια ελεύθερης απόφασης της αντιπολίτευσης, λόγω μη συγκεντρώσεως της αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά τα οριζόμενα από το άρθρο 32, παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη τους Συντάγματος όχι απλώς επιτρέπει οπορτουνιστική συμπεριφορά της αντιπολίτευσης κατά τον χρόνο των ψηφοφοριών, αλλά, ακόμη χειρότερα, δημιουργεί από την πρώτη στιγμή στρεβλώσεις στην κυβερνητική συμπεριφορά. Αυτό ισχύει, όταν μία νεοεκλεγμένη κυβέρνηση γνωρίζει ότι σε, π.χ., ενάμισι ή δύο έτη θα προσκρούσει στη διαδικασία εκλογής Προέδρου. Παρεμποδίζεται έτσι εκ των προτέρων ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη της κυβερνητικής πολιτικής με ορίζοντα τον πλήρη εκλογικό κύκλο. Ειδικά στο βαθμό που, εν όψει της αναθεωρήσεως του 1986, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει καταστεί καθαρώς διακοσμητικός, δικαιολογείται η αναθεώρηση του Συντάγματος, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή (α) η εκλογή Προέδρου στην τρίτη ψηφοφορία με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών, ή (β) η παράταση της θητείας του απερχομένου Προέδρου, π.χ. για ένα έτος, με απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών. Εναλλακτικώς, πρέπει να εξετασθεί η απ ευθείας εκλογή του τελευταίου από τον λαό. 6. Εκλογικό σύστημα Προσφάτως εγέρθηκε το ζήτημα της αντικατάστασης του ισχύοντος εκλογικού νόμου από ένα νέο σύστημα, κατά το οποίο οι βουλευτές εκλέγονται εν μέρει σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες και εν μέρει σε εθνική βάση ή σε επικαθείμενες μείζονες περιφέρειες, πάντοτε χωρίς σταυρό προτίμησης. Το προτεινόμενο σύστημα υποτίθεται ότι είναι γερμανικής εμπνεύσεως, περιέχει όμως στοιχεία που μεταβάλλουν ριζικά τη δυναμική του γερμανικού μοντέλου. Πέραν της πρόβλεψης ενός ελαχίστου ορίου εκλογικού ποσοστού (π.χ. του υφισταμένου 3%) που απαιτείται για την είσοδο στη Βουλή ενός κόμματος ή εκλογικού σχήματος, η καθ ημάς εκδοχή του συστήματος (α) περιλαμβάνει ισχυρότατη ενίσχυση της κοινοβουλευτικής παρουσίας του πρώτου κόμματος, που πέραν της αναλογικής του εκπροσώπησης προικίζεται με ένα προκαθορισμένο αριθμό πρόσθετων εδρών, ενώ (β) αποκλείει και τη «σπασμένη» ψήφο, δηλαδή την επιλογή από τον ψηφοφόρο διαφορετικής κομματικής λίστας για τη μονοεδρική απ ό,τι για την ευρεία περιφέρεια. Η κριτική στο προτεινόμενο σύστημα δεν εξαντλείται στα επιχειρήματα υπέρ της απλής αναλογικής. Αντιθέτως, το προτεινόμενο σύστημα περιέχει «γκρίζες ζώνες», από το ξεκαθάρισμα των οποίων εξαρτάται, ποιες θα είναι οι συνέπειές του για τη δομή του ελληνικού κομματικού συστήματος (αριθμός κομμάτων, αλλά και δυνατότητα ανανέωσης του κοινοβουλευτικού προσωπικού των κομμάτων με νέα πρόσωπα, και μάλιστα όχι μόνον δια της επιλογής τους από τις κομματικές ηγεσίες). Με δεδομένη τη σημερινή ρευστότητα του πολιτικού σκηνικού και τη μαζική αποστασιοποίηση των πολιτών από το παραδοσιακό κομματικό σύστημα, η επιλογή ενός τέτοιου συστήματος σε οποιαδήποτε παραλλαγή του μόνον ουδέτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί. Ερωτάται, συνεπώς, κατά πόσον οι παρούσες συνθήκες της χώρας είναι πρόσφορες για αναθεώρηση του εκλογικού συστήματος ή εάν, αντιθέτως, μια 7

8 τέτοια αναθεώρηση θα εκληφθεί ως ωμή και στερούμενη νομιμοποίησης παρέμβαση στις εξελίξεις. Ενδεχομένως, λοιπόν, να είναι προτιμότερη η συνέχιση της μακράς πλέον ελληνικής παράδοσης των παραλλαγών της ενισχυμένης αναλογικής. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι πρόσφατοι εκλογικοί νόμοι (από τη δεκαετία του 90 και μετά) έχουν νοθεύσει την αρχική φιλοσοφία της ενισχυμένης αναλογικής, αφού ενισχύουν την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του πρώτου κόμματος σχεδόν αποκλειστικά εις βάρος του δευτέρου, και όχι των μικροτέρων. Αυτό αποτελεί παράγοντα αστάθειας του κομματικού συστήματος. Πρέπει, ως εκ τούτου, να εξετασθεί η αποκατάσταση της αρχικής λειτουργίας των εκλογικών συστημάτων αυτού του τύπου, που, σε μια προσπάθεια δημιουργίας σταθερών μεγάλων κομμάτων με κυβερνητική προοπτική, ευνοεί όχι μόνον το πρώτο, αλλά όλα τα μεγάλα κόμματα εις βάρος των μικρών κομμάτων (τα οποία γίνονται αντιληπτά ως οιονεί κόμματα διαμαρτυρίας ή των άκρων). 7. Αριθμός βουλευτών Η μείωση του αριθμού των βουλευτών (ενδεχομένως σε 200) αποτελεί σύνηθες αντικείμενο δημόσιας συζήτησης. Πρόκειται για πρόταση εμφανώς δημοφιλή, που μάλιστα έχει εξεταστεί ως ενδεχόμενο ερώτημα δημοψηφίσματος. Το άρθρο 51, παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος ήδη επιτρέπει τη μείωση του αριθμού των βουλευτών σε 200. Η σχετική απόφαση θα μπορούσε, συνεπώς, να υλοποιηθεί με την απλή νομοθετική διαδικασία. Ο μικρότερος αριθμός βουλευτών σημαίνει και μικρότερο αριθμό υποψηφίων βουλευτών και μπορεί να συνεπάγεται μικρότερη διακίνηση μαύρου πολιτικού χρήματος. Επίσης, ενδέχεται να οδηγήσει σε επιλογή καλύτερης ποιότητας υποψηφίων είδους που μπορεί να θεωρηθεί ως ουσιώδες εν ανεπαρκεία. Σε συνδυασμό δε με τη θέσπιση δύο θητειών κατ ανώτατο όριο (βλ. επόμενο σημείο 8) και την καθιέρωση εκλογικού συστήματος με μονοεδρικές περιφέρειες και κατάργηση του σταυρού προτίμησης, περιορίζει την ανεπιθύμητη δύναμη επιρροής των ΜΜΕ. Υπέρ της μειώσεως συνηγορεί ο περιορισμένος ρόλος των βουλευτών, ειδικά σε συνθήκες απόλυτου κυβερνητικού ελέγχου της νομοθετικής ατζέντας και ισχυρής κομματικής πειθαρχίας. (Πρακτικώς, πάντως, η μείωση του αριθμού των βουλευτών δεν είναι απλή υπόθεση, όσο μεγάλος αριθμός βουλευτών ασκεί και υπουργικά καθήκοντα). Η ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του κοινοβουλίου, η μεταβολή των σχέσεων κυβερνήσεωςκοινοβουλίου και η αποδυνάμωση των κομματικών ηγεσιών ενδέχεται να οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα. Επίσης, η μείωση του αριθμού των βουλευτών ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω ολιγοπώληση του βουλευτικού αξιώματος από τα «επώνυμα» ή οικονομικώς ισχυρότερα άτομα και οικογένειες και να δυσχεράνει την ανανέωση του πολιτικού δυναμικού. Μάλιστα, θα μπορούσε να συζητηθεί και η αναθεώρηση του Συντάγματος στην κατεύθυνση, όχι της μείωσης, αλλά της αύξησης του αριθμού των βουλευτών. Η σμίκρυνση της σχέσης αριθμού εκλογέων και βουλευτών θα καθιστούσε ευχερέστερη την εκλογή ικανών υποψηφίων, διότι θα περιόριζε την εκλογική σημασία της γενικής αναγνωρισιμότητας των υποψηφίων, η οποία σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από την οικογενειακή ισχύ ή την προβολή προβολή από τα ΜΜΕ, και θα ενίσχυε τον ρόλο πιο ολιγάριθμων και συγκεντρωμένων εκλογικών κοινών, που είναι πιθανότερο να (ανα)γνωρίζουν την ποιότητα και τις ικανότητες κάποιου επαγγελματικώς ή κοινωνικώς καταξιωμένου υποψηφίου, ο οποίος όμως δεν διαθέτει κληρονομική αναγνωρισιμότητα ή μεγάλη προβολή από τα ΜΜΕ. Επίσης, η αύξηση του αριθμού των βουλευτών θα διαφοροποιούσε τα κίνητρα των εκλεγμένων βουλευτών, αφού θα περιόριζε τις προσδοκίες τους για υπουργοποίηση, οδηγώντας τους έτσι σε περισσότερο κριτική στάση απέναντι στην εκτελεστική εξουσία, ενώ θα μείωνε και την πολιτική βαρύτητα εντός του κοινοβουλίου των σταθερά επανεκλεγόμενων ισχυρών τοπαρχών. Κατά την άποψη αυτή, η εξοικονόμηση πόρων δεν αποτελεί σοβαρό αντεπιχείρημα, διότι το συνολικό κόστος λειτουργίας του 8

9 κοινοβουλίου μπορεί πάντοτε να συγκρατηθεί με πιο αυστηρή διαχείριση και ανακατανομή των διαθέσιμων πόρων. 8. Θέσπιση δύο θητειών κατ ανώτατο όριο για κάθε αιρετό αξίωμα Ο περιορισμός της παραμονής των πολιτικών προσώπων στο ίδιο αξίωμα για μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρείται από πολλούς ως πηγή δεινών μονοπώλησης της αντιπροσώπευσης από μια στενή κάστα επαγγελματιών πολιτικών. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται ανώτατο όριο δύο θητειών σε οποιοδήποτε αιρετό αξίωμα. Η αντίρρηση στην πρόταση αυτή έχει τρεις πυλώνες: Πρώτον, στο πλαίσιο ενός πελατειακού συστήματος, παραμένει δυνατόν τα κεντρικά πρόσωπα της πολιτικής κάστας να μεταπηδούν σε διαφορετικά αξιώματα (π.χ. από το αξίωμα του βουλευτή σε εκείνο του δημάρχου ή του περιφερειάρχη), διατηρώντας ζωντανή την πελατειακή τους βάση. Δεύτερον, η προοπτική επανεκλογής καθιστά τα πολιτικά πρόσωπα περισσότερο ανοικτά στα αιτήματα της κοινωνίας και της οικονομίας. Με άλλα λόγια, ο βαθμός ανταπόκρισης (responsiveness) των αιρετών αξιωματούχων στα αιτήματα της εκλογικής βάσης μειώνεται, όταν οι πρώτοι δεν έχουν το κίνητρο της επανεκλογής. Συναφώς, η απουσία του κινήτρου αυτού μπορεί να καταστήσει ισχυρότερο το κίνητρο του παράνομου πλουτισμού ή της συναλλαγής με ενδεχόμενους μελλοντικούς εργοδότες για τους κατόχους αιρετών θέσεων. Τέλος, η πολυετής κοινοβουλευτική παρουσία πολλών βουλευτών δεν αποτελεί καθαρώς αρνητικό φαινόμενο, αλλά έχει και θετικές όψεις, αφού με την προϊούσα κοινοβουλευτική εμπειρία αποκτάται νομοθετική και ελεγκτική εξειδίκευση, αναδεικνύονται οι πολιτικοί ηγέτες και προπαρασκευάζονται τα μέλη των κυβερνήσεων. 9. Απόλυτο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και βουλευτικών καθηκόντων; Για την ενίσχυση της σχετικής αυτονομίας και τη βελτίωση του ελεγκτικού ρόλου του κοινοβουλίου, έχει προταθεί η εισαγωγή απόλυτου ασυμβιβάστου μεταξύ της υπουργικής και της βουλευτικής ιδιότητας. Σε μια πιο ριζοσπαστική εκδοχή, η πρόταση περιλαμβάνει τη θέσπιση κωλύματος των υπουργών, αναπληρωτών υπουργών και υφυπουργών να είναι υποψήφιοι βουλευτές μετά τη λήξη της θητείας τους στην κυβέρνηση, στην οποία υπηρέτησαν. Η εν λόγω πρόταση είναι αντίθετη στη συνταγματική μας παράδοση και απαιτεί την αναθεώρηση του ισχύοντος Συντάγματος σε κατεύθυνση οριακώς ανεκτή από το ίδιο. Στα υπέρ της μετρούν η πιθανολογούμενη βελτίωση της κοινοβουλευτικής λειτουργίας, η ανετότερη ανάδειξη σε υπουργικά αξιώματα ανθρώπων με τεχνοκρατική επάρκεια, αλλά και ο πιθανολογούμενος περιορισμός του ρουσφετιού ως μέσου επανεκλογής των υπουργών στο κοινοβούλιο. Η πρόταση παρουσιάζει, συνεπώς, μεγάλο ενδιαφέρον. Γεννά, όμως, και σημαντικά τεχνικά ζητήματα σε σχέση με την οριοθέτηση και πρακτική εφαρμογή της. Σημειώνεται ότι η παραίτηση υπουργών από τη θέση του βουλευτή θα αποκτούσε σαφέστερο νόημα στην περίπτωση προεδρικού συστήματος, οπότε ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας θα είχε ιδιαίτερη ευχέρεια επιλογής υπουργών. 10. Μέγεθος κυβερνήσεων Αποτελεί ευρύτατα διαδεδομένη πεποίθηση ότι τα ελληνικά κυβερνητικά σχήματα είναι εξαιρετικά πολυάριθμα και ως εκ τούτου δύσκαμπτα. Προτείνεται, συνεπώς, ο περιορισμός του αριθμού των υπουργείων και των υπουργικών θέσεων, ενδεχομένως και δια της θεσπίσεως συνταγματικών περιορισμών. Κατ αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζεται, θα αυξηθεί η λειτουργικότητα, η σύμπνοια και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων, σε συνδυασμό με μείωση κρατικών αρμοδιοτήτων, που μπορεί να ανατεθούν είτε σε αμιγώς ιδιωτικούς φορείς, είτε σε φορείς βασιζόμενους σε σύμπραξη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (ΣΔΙΤ). 9

10 Σε αντίκρουση αυτής της θέσεως, μπορεί να επισημανθεί ότι (α) οι σύγχρονες κυβερνήσεις είναι επιφορτισμένες με εξαιρετικά εκτενείς αρμοδιότητες, οι οποίες μπορούν να ασκηθούν μόνον από μεγάλο αριθμό ατόμων, έτσι ώστε αν περιοριστεί ο αριθμός των υπουργών να καταλήξουμε απλώς σε ανάθεση περισσότερων αρμοδιοτήτων σε μετακλητούς λειτουργούς (γενικούς γραμματείς ή συμβούλους) ή σε διοικητικούς μανδαρίνους, και (β) ότι το μείζον πρόβλημα δημιουργείται από την έλλειψη σύμπνοιας μεταξύ υπουργών, οι αρμοδιότητες των οποίων αλληλεπικαλύπτονται λόγω των περιβόητων «συναρμοδιοτήτων», αλλά και μεταξύ υπουργού και υφυπουργών στο ίδιο υπουργείο, λόγω της επιλογής της «ομάδας» από τον πρωθυπουργό με κριτήρια μικροκομματικής ισορροπίας και όχι διοικητικής αποτελεσματικότητας. Συνεπώς, ενδεχομένως η απάντηση στο πρόβλημα να βρίσκεται στην εξάλειψη των συναρμοδιοτήτων και στην κατοχύρωση στην πράξη της αντίληψης ότι οι υπουργοί πρέπει να επιλέγουν οι ίδιοι τους υφυπουργούς τους. 11. Νομοθετική πρωτοβουλία Για την ενίσχυση του ρόλου του κοινοβουλίου, έχει προταθεί να διευρυνθεί η δυνατότητα νομοθετικής πρωτοβουλίας των βουλευτών, με την εξαίρεση της υποβολής νομοσχεδίων που είναι δημοσιονομικού χαρακτήρα ή οδηγούν σε δημοσιονομική επιβάρυνση του κράτους για τα τελευταία, την αρμοδιότητα της νομοθετικής πρωτοβουλίας πρέπει να διατηρήσουν κατ αποκλειστικότητα οι φορείς της εκτελεστικής εξουσίας. 12. Συνταγματικό Δικαστήριο Μία πρόταση που παραμένει εκκρεμής από την εποχή της προηγούμενης συνταγματικής αναθεώρησης, αφορά την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου, με κατάλληλη προσαρμογή των διατάξεων του άρθρου 100 του ισχύοντος Συντάγματος περί Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου. Ο νέος θεσμός μπορεί να ασκεί προληπτικό ή κατασταλτικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νομοσχεδίων και των νόμων, αντίστοιχα. Η οργάνωση του νέου δικαστικού οργάνου, πέραν του ζητήματος της συνθέσεως, πρέπει να εξετασθεί και από τη σκοπιά της ενεργοποίησης της αρμοδιότητας. Ειδικότερα, εάν δεν επιλεγεί ένα σύστημα γενικού προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητος όλων των νομοσχεδίων, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι τρόποι, με τους οποίους ένα ζήτημα μπορεί να τεθεί στην κρίση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πριν κυρώσει νόμο, θα μπορούσε να έχει το δικαίωμα να ζητήσει από το Συνταγματικό Δικαστήριο να αποφανθεί κατά προτεραιότητα επί της συνταγματικότητάς του. Επίσης, τα διάφορα δικαστήρια θα μπορούσαν να προσφεύγουν στο Συνταγματικό Δικαστήριο με προδικαστικό ερώτημα, εάν στο πλαίσιο κάποιας δίκης προκύψει αμφιβολία ως προς τη συνταγματικότητα νόμου. Έτσι, το σύστημα του διάχυτου ελέγχου συνταγματικότητας θα αντικαθίστατο από ένα νέο σύστημα συγκεντρωτικού ελέγχου, το οποίο δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί ειδική αποκλειστική προθεσμία για την άσκηση του ελέγχου συνταγματικότητας ή να προβλέπεται η δυνατότητα η απόφανση περί αντισυνταγματικότητας να μην έχει αναδρομικό χαρακτήρα, προκειμένου να μη διαταράσσονται οι ήδη διαμορφωμένες κοινωνικοοικονομικές καταστάσεις. Πέραν του ελέγχου συνταγματικότητας, το Συνταγματικό Δικαστήριο θα μπορούσε να εκδικάζει τις υποθέσεις εκλογικού δικαίου (ενστάσεις σχετικά με εκλογές και δημοψηφίσματα, ζητήματα εκλογιμότητας και ασυμβιβάστων, κ.λπ.) και να αίρει συγκρούσεις δικαιοδοσίας ή αρμοδιοτήτων, συμβάλλοντας έτσι ουσιαστικά στο ξεκαθάρισμα νομικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων, που ταλανίζουν την χώρα μας. 10

11 13. Ευθύνη υπουργών, βουλευτική ασυλία Είναι γενική πλέον η πεποίθηση ότι οι διατάξεις του ισχύοντος Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών πρέπει να τροποποιηθούν το ταχύτερο δυνατόν, καθώς η ισχύουσα ειδική αποσβεστική προθεσμία για την άσκηση της ποινικής δίωξης έχει καταστήσει τους ασκούντες την υπουργική εξουσία πρακτικώς ακαταδίωκτους. Σχετικώς, προτείνεται οι υπουργοί να υπόκεινται στην κοινή ποινική διαδικασία, όπως όλοι οι λοιποί δημόσιοι λειτουργοί, ή πάντως τα αδικήματά τους να μην παραγράφονται νωρίτερα από το γενικώς προβλεπόμενο. Επίσης, είναι διαδεδομένη η πεποίθηση ότι οι διατάξεις περί βουλευτικής εξουσίας εφαρμόζονται καταχρηστικά πράγμα που έχει οδηγήσει ακόμη και σε καταδίκες της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων! Συνεπώς, προτείνεται είτε η πλήρης κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας της είτε ο περιορισμός της αποκλειστικώς στα όρια της άσκησης των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων. Παρ ότι λίγοι θα αμφισβητούσαν την αποτυχία του υπάρχοντος συστήματος, υπάρχουν οπαδοί μιας ήπιας διαδικασίας μεταρρύθμισης των σχετικών θεσμών, πάντοτε εντός της λογικής της διατήρησης του ειδικού καθεστώτος, με στόχο μια περισσότερο αποπολιτικοποιημένη και απροσωπόληπτη λειτουργία τους, που όμως να μην οδηγεί σε παρακώλυση της λειτουργίας του κυβερνητικού ή του κοινοβουλευτικού συστήματος. Από την άποψη αυτή, προέχει η κατοχύρωση του συστήματος διακυβέρνησης απέναντι στον κίνδυνο καταχρηστικής καταδίωξης των υπουργών και βουλευτών από πολιτικούς αντιπάλους ή και απλούς δικομανείς ή εμπαθείς πολίτες, τα βέλη των οποίων προσελκύουν όσοι βρίσκονται υπό το φως της πολιτικής δημοσιότητας. Ως εκ τούτου, το ζήτημα της υπουργικής ευθύνης πρέπει να αντιμετωπιστεί στα πλαίσια του ισχύοντος ειδικού καθεστώτος πρωτίστως με διαδικαστικά μέτρα, όπως τα προσφάτως υιοθετηθέντα, τα οποία ενισχύουν τον ρόλο του δικαστικού συμβουλίου στην προδικασία. Παρατηρείται, επίσης, ότι η ευθύνη των υπουργών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποκλειστικό γνώμονα το ποινικό δίκαιο η παράλληλη αστική ευθύνη για αποζημίωση ή αδικαιολόγητο πλουτισμό μπορεί να αποτελεί ισχυρό όπλο αντιμετώπισης των φαινομένων διαφθοράς και αυθαιρεσίας των υπουργών, που όμως δεν έχει μέχρι σήμερα αξιοποιηθεί. Πάντως, ως προς το ζήτημα του χρόνου παραγραφής των ποινικών ευθυνών των υπουργών, δεν φαίνεται να υπάρχει ρητή αντίθετη άποψη. Όσο για το ζήτημα του θεσμού της βουλευτικής ασυλίας, οι υποστηρικτές του σημερινού συστήματος τονίζουν ότι η καλή του λειτουργία εναπόκειται κυρίως στην ευσυνειδησία και τις πρακτικές της ίδιας της Βουλής. 14. Προεδρικές εξουσίες Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του Συντάγματος του 1975 το κατέστησαν όλο και χειρότερο. Ιδίως η αναθεώρηση του 1986, με την αφαίρεση των ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ανέτρεψε τη βασική λογική της εξισορρόπησης των εξουσιών εντός του εκτελεστικού πυλώνα και αφαίρεσε ένα κρίσιμο σταθεροποιητικό παράγοντα, που σε εξαιρετικές περιστάσεις θα μπορούσε να παρέμβει διορθωτικά, εμποδίζοντας τη διολίσθηση του κυβερνητικού συστήματος σε επικίνδυνες ατραπούς δια της παραπομπής των επίμαχων ζητημάτων στη λαϊκή ετυμηγορία. Το 1985, οι αιτιάσεις περί του «μη δημοκρατικού» χαρακτήρα της Προεδρίας ήσαν ήδη αναχρονιστικές και προσχηματικές. Σήμερα, αποδεικνύεται ότι πραγματικά αντιδημοκρατική είναι η έλλειψη θεσμικών ανασχέσεων στις εκάστοτε πρωθυπουργικές «εμπνεύσεις», ιδίως όταν αυτές ουδέποτε ετέθησαν στην κρίση του λαού. Από την άποψη αυτή, η αποκατάσταση των περί Προέδρου προβλέψεων του 1975 (δικαίωμα αναπομπής των ψηφισμένων νομοσχεδίων και δυνατότητα προκλήσεως πρόωρων εκλογών, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται η χρησιμοποίηση του φορτισμένου όρου «δυσαρμονία») θα μπορούσε να δράσει εξυγιαντικά και να εισαγάγει στο πολιτειακό παιγνίδι ένα πολύ ισχυρό θεσμικό αντίβαρο, που θα παρήγαγε τα αποτελέσματά του περισσότερο δια της δυνητικής παρά δια της ενεργού ασκήσεως των σχετικών αρμοδιοτήτων. 11

12 Η αποκατάσταση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου θα μπορούσε να συνδυαστεί με την ενίσχυση της νομιμοποίησης του θεσμού δια της απ ευθείας εκλογής από τον λαό. Πάντως, η ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου θα αναδείκνυε το σημαντικό πρόβλημα της σχέσης του χρόνου της προεδρικής εκλογής με τον κοινοβουλευτικό-κυβερνητικό εκλογικό κύκλο, σχέση σήμερα καθαρώς συμπτωματική, λόγω του διαφορετικού (θεωρητικού, αλλά και πραγματικού) μήκους των θητειών. Οι υποστηρικτές της ενίσχυσης των εξουσιών του Προέδρου ή και της καθιέρωσης προεδρικού συστήματος στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι στις περιπτώσεις αυτές η διάρκεια θητείας Προέδρου και Βουλής και, επομένως, οι εκλογές για την ανάδειξή τους θα έπρεπε να συμπίπτουν (π.χ., ανά τετραετία). 15. Προεδρικό σύστημα στην Ελλάδα; Μία πρόταση που έχει συζητηθεί πολύ προσφάτως, εν όψει κυρίως της κακής λειτουργίας του σημερινού συστήματος, σχετίζεται με την εγκαθίδρυση στη χώρα μας προεδρικού συστήματος αμερικανικού ή κυπριακού τύπου ή ημιπροεδρικό γαλλικού τύπου. Σ ένα τέτοιο σύστημα, η εκτελεστική εξουσία ανήκει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος την ασκεί με την επικουρία του υπουργικού συμβουλίου. Σε ένα ημιπροεδρικό σύστημα τύπου Γαλλίας ο πρόεδρος θα μπορούσε να έχει αυξημένες αρμοδιότητες σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Οι υπουργοί είναι υπεύθυνοι ενώπιον του Προέδρου και ανά πάσα στιγμή ανακλητοί από αυτόν. Στο σύστημα αυτό, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και θέση πρωθυπουργού, υπάρχει απόλυτο ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικών και κοινοβουλευτικών καθηκόντων. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται άμεσα από τον λαό (με σχετική πλειοψηφία ή με απόλυτη πλειοψηφία σε εκλογές δύο γύρων) και ασκεί τα καθήκοντά του για σταθερό διάστημα. Σε αντίκρουση των σχετικών προτάσεων, παρατηρείται ότι η εισαγωγή προεδρικού συστήματος ενδέχεται να δράσει στην κατεύθυνση της περαιτέρω ενίσχυσης των αυταρχικών ή/και δημοψηφισματικών-διχαστικών στοιχείων του ελληνικού πολιτικού συστήματος, χωρίς καν να εγγυάται την εκλογή στη θέση του Προέδρου (μια θέση ακόμη ισχυρότερη κι από αυτή του σημερινού πρωθυπουργού) κάποιου κατάλληλου προσώπου. Ο λαϊκισμός και ο βοναπαρτισμός μπορεί σε ένα τέτοιο σύστημα να προστεθούν την οικογενειοκρατία, τους κλειστούς κομματικούς μηχανισμούς (machine politics) και τον διχαστικό λόγο ως παράγοντες ακόμη βαθύτερης δυσλειτουργίας του πολιτικού συστήματος. Επίσης, η νοτιοαμερικανική εμπειρία δείχνει τους τεράστιους κινδύνους εκτροπής που ενέχει η κατάληψη της προεδρικής καρέκλας από πρόσωπα που δεν διαθέτουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Αλλά και η εμπειρία των ΗΠΑ δημιουργεί έντονες αμφιβολίες ως προς τη νομοθετική αποτελεσματικότητα μιας κυβέρνησης που δεν διαθέτει επαρκή κοινοβουλευτική στήριξη. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά, το προεδρικό σύστημα θα πρέπει να είναι οργανωμένο, σύμφωνα με τις απόψεις αυτές, σε εξαιρετικά αυταρχική βάση αλλά αυτό δεν φαίνεται επιθυμητό, ούτε είναι συμβατό με την αρχή των θεσμικών ισορροπιών και ελέγχων. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, η εισαγωγή προεδρικού συστήματος είναι ασύμβατη με τις αρχές του σημερινού πολιτεύματος και προσκρούει σε μη αναθεωρητέες διατάξεις του Συντάγματος και καθώς προϋποθέτει την άσκηση πρωτογενούς συντακτικής εξουσίας, και όχι απλώς της αναθεωρητικής λειτουργίας, θα ήταν νοητή μόνον σε εντελώς έκτακτες («επαναστατικές») περιστάσεις. 16. Δεύτερο νομοθετικό σώμα (Γερουσία); Ερωτάται, κατά πόσον η εισαγωγή διπλού νομοθετικού σώματος, συγκροτούμενου από Βουλή και Γερουσία, θα μπορούσε να βελτιώσει τα πράγματα. Στην πράξη, πάντως, οι πιθανότητες αποδοχής μιας τέτοιας προτάσεως εμφανίζονται πολύ ασθενείς, καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει σχετική παράδοση, ούτε πρόκειται για μια ιδέα με ευρεία απήχηση. 12

13 Εάν συσταθεί δεύτερο νομοθετικό σώμα (Γερουσία), ως προς τη σύνθεσή του, σε αυτό θα μπορούσαν να μετέχουν πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας, διατελέσαντες πρωθυπουργοί ή υπουργοί Εξωτερικών τουλάχιστον επί τριετία, άτομα υποδεικνυόμενα βάσει νόμου, σε κάποιο μικρό ποσοστό, από επιστημονικούς φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις, καθώς και άλλα άτομα εκλεγόμενα με άμεση καθολική ψηφοφορία σε εθνική λίστα, με αναλογικό σύστημα, μεταξύ των διαφόρων εκλογικών σχημάτων. Η Γερουσία θα μπορούσε να διαθέτει, παράλληλα προς τη Βουλή, νομοθετική πρωτοβουλία και θα μπορεί να αποστέλλει στη Βουλή προτάσεις νόμων προς ψήφιση. Οι προτάσεις της Γερουσίας θα καθίστανται νόμοι του κράτους βάσει διαδικασίας που πρέπει να ορισθεί. Ο αντίλογος έχει ως εξής: εναντίον της προτάσεως για εισαγωγή δεύτερου νομοθετικού σώματος συνηγορεί, πέραν των συνταγματικών μας συνηθειών, η ασαφής νομιμοποιητική βάση του προτεινόμενου θεσμού. Εάν η Γερουσία δεν αποτελεί γνησίως αντιπροσωπευτικό σώμα, ειδικά δε αν διαθέτει ex officio ή ισόβια μέλη, θα εισαγάγει στο πολίτευμα ένα σημαντικό αυταρχικό-ολιγαρχικό στοιχείο, χωρίς προς τούτο να υπάρχει κάποια ισχυρή δικαιολογητική βάση. Εάν πρόκειται για σώμα εμμέσως εκλεγόμενο, π.χ. από τους φορείς της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, θα νοθεύσει την ισορροπία μεταξύ κεντρικής διακυβέρνησης και αντιπροσωπευτικών θεσμών τοπικής εμβέλειας και αναφοράς. Εάν, πάλι, τα μέλη της αναδεικνύονται με απ ευθείας εκλογή, δεν είναι φανερό τι θα προσθέσει στο υπάρχον σύστημα, πέραν της γραφειοκρατίας, των πρόσθετων εξόδων και της κακοφωνίας. Σε κάθε περίπτωση, η Γερουσία θα καθιστούσε πιο περίπλοκο και περισσότερο αδιαφανές το κοινοβουλευτικό σύστημα και θα αυτονομούσε ακόμα περισσότερο την πολιτική τάξη από τους πολίτες-εντολείς της. 17. Δικαστική εξουσία Για την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας έναντι της εκτελεστικής εξουσίας, έχει προταθεί η κατάργηση της διατάξεως του άρθρου 90, παρ. 5 του ισχύοντος Συντάγματος και η ανάδειξη των προέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων (Συμβουλίου της Επικρατείας, Αρείου Πάγου και Ελεγκτικού Συνεδρίου) με απόφαση των δικαστικών αυτών σωμάτων μεταξύ των αρχαιοτέρων μελών τους ίσως μάλιστα με εναλλαγή στο αξίωμα του προέδρου σε τακτά χρονικά διαστήματα, π.χ. ανά 12 ή 6 μήνες. Ανάλογη ρύθμιση έχει προταθεί και για την κάλυψη της θέσης του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, με επιλογή μεταξύ των μελών του Αρείου Πάγου και των αντιεισαγγελέων του. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Επίσης, με το σύστημα της εναλλαγής ή της βραχείας προεδρίας, αποφεύγεται η δημιουργία σταθερών πυλώνων εξουσίας. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να προτείνεται από τη δικαστική εξουσία μικρή λίστα υποψηφίων, προς τελική επιλογή από την εκτελεστική εξουσία. Πρέπει, πάντως, να παρατηρηθεί ότι, ενώ η κοινή γνώμη τείνει να θεωρεί πρώτιστο πρόβλημα της δικαιοσύνης την έλλειψη ανεξαρτησίας της, τίποτε δεν εγγυάται ότι η πλήρης ανεξαρτησία και αυτοδιοίκηση του δικαστικού συστήματος δεν θα οδηγήσει στην κατίσχυση εντός του κυκλωμάτων διαφθοράς, τα οποία θα αναπαράγονται ανεμπόδιστα, ή στην επικράτηση ενός κλίματος ανέλεγκτης δικαστικής αυθαιρεσίας. Δεδομένης της μέχρι τώρα ελληνικής εμπειρίας, ο κίνδυνος μιας τέτοιας εξέλιξης δεν είναι αμελητέος: αρκεί να αναλογιστεί κανείς την υπόθεση του «παραδικαστικού» κυκλώματος, αλλά και την γενικότερη αίσθηση περί εκτεταμένης δικαστικής διαφθοράς, αναξιοκρατίας και κακοδικίας. 18. Ελεγκτικό Συνέδριο Απολύτως συναφές με τους συνταγματικούς δημοσιονομικούς κανόνες (βλ. σημείο 20) είναι και το ζήτημα του θεσμικού ρόλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Οι ισχύουσες διατάξεις και πρακτικές είναι απολύτως αναχρονιστικές. Ο δημοσιονομικός έλεγχος που ασκείται περιορίζεται στα τυπικά στοιχεία 13

14 και τη νομιμότητα των κρατικών δαπανών, χωρίς να διασφαλίζει σε τίποτε τον έλεγχο αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητάς τους. Επίσης, η δικαστική όψη της λειτουργίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου δημιουργεί πολλαπλές συγχύσεις ως προς τη σχέση της τόσο με τις διοικητικές του αρμοδιότητες, όσο και με το σύστημα των διοικητικών δικαστηρίων. 19. Ανεξάρτητες αρχές Κατά τον χρόνο της υιοθέτησης της σχετικής διάταξης του ισχύοντος Συντάγματος (άρθρο 101Α, το οποίο προσετέθη με την αναθεώρηση 2001), η λειτουργία ανεξαρτήτων αρχών με συνταγματική κατοχύρωση εθεωρείτο ότι θα εμπέδωνε το κράτος δικαίου και θα δημιουργούσε ισχυρά θεσμικά αντίβαρα στα πεδία αρμοδιότητάς τους. Δέκα χρόνια αργότερα, η εμπειρία είναι απογοητευτική. Από τις πέντε αρχές, μόνον δύο φαίνεται να έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών: ο Συνήγορος του Πολίτη μια αρχή που επισημαίνει κακώς κείμενα της διοικήσεως, αλλά όμως στερείται επαρκών μηχανισμών επιβολής των απόψεών της και το ΑΣΕΠ, που εμφανίζεται να εγγυάται την ακεραιότητα των διαδικασιών επιλογής προσωπικού, πλην όμως το κατορθώνει μόνον επειδή εφαρμόζει άκρως αναχρονιστικές και χρονοβόρες διαδικασίες, στηριγμένες στον φορμαλισμό των τυπικών προσόντων και τα κοινωνικά κριτήρια και όχι στα ουσιαστικά προσόντα και την εξατομικευμένη κρίση. Οι υπόλοιπες αρχές περιέπεσαν σε ανυποληψία, με χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις το ΕΣΡ και την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, ή προκάλεσαν την κοινή γνώμη με τις εξτρεμιστικές τους αντιλήψεις και την άκρως επεκτατική αντίληψη του ρόλου της, για να περιπέσουν έπειτα σε σχετική αδράνεια, όπως η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Οι υπάρχουσες συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές δημιουργήθηκαν χωρίς να έχει συζητηθεί σε βάθος η νομιμοποιητική τους βάση, η σχέση τους με τη νομοθετική εξουσία ή ακόμη και η σκοπιμότητά τους. Ας σημειωθεί ότι ο «δημοφιλής» και «φιλελεύθερος» στόχος του αυτοπεριορισμού της κυβερνητικής εξουσίας δια της δημιουργίας ανεξαρτήτων αρχών περιορίσθηκε κατά την αναθεώρηση του 2001 μόνον στα πεδία που σχετίζονται με τα ατομικά δικαιώματα, τα ΜΜΕ της τηλεοπτικής δημοκρατία και την πολυπόθητη πρόσβαση στη δημοσιοϋπαλληλική καριέρα. Αντιθέτως, η εισαγωγή του νέου θεσμού δεν άγγιξε καθόλου τους όρους λειτουργίας της οικονομίας (το οικονομικό σύνταγμα του τόπου). Τέλος, μεγάλες δυσκολίες σημειώθηκαν ως προς την επιλογή των ηγεσιών των αρχών, λόγω απουσίας της αναγκαίας συναίνεσης μεταξύ των κύριων κοινοβουλευτικών κομμάτων. Βασιλεύει έτσι ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής, ως απόρροια της απαιτούμενης πλειοψηφίας 4/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Κάποιες αρχές, μάλιστα, κατέληξαν να αποτελούν χώρο παιδιάς συνταξιούχων δικαστικών που δεν διέθεταν ούτε την ειδική εμπειρία ούτε την κατάλληλη αντίληψη για την άσκηση των προεδρικών τους καθηκόντων σε αυτές. Θεωρούμε ότι η ριζική επανεξέταση της νομιμοποιητικής βάσης, του πεδίου αρμοδιότητας, του τρόπου λειτουργίας και της επιλογής των μελών των ανεξάρτητων αρχών χρήζει άμεσης επανεξέτασης. 20. Δημόσια οικονομικά Η συζήτηση για τον θεσμικό εξορθολογισμό της δημοκρατίας μας πρέπει να επεκταθεί και στις διατάξεις του Συντάγματος που σχετίζονται με την οικονομική ζωή. Ειδικότερα, η κρίση δημοσίου χρέους στην οποία έχει βυθιστεί η χώρα αποδεικνύει ότι οι διατάξεις των άρθρων 78 έως 80 του ισχύοντος Συντάγματος, που οριοθετούν τη δημοσιονομική διαχείριση, είναι ατελέσφορες και χρήζουν γενικής επανεξέτασης. Άλλωστε, η αναθεώρηση των διατάξεων αυτών αποτελεί και αίτημα των Ευρωπαίων εταίρων-δανειστών μας, που αποτυπώνεται με σαφήνεια στις αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου Στο πλαίσιο αυτό, πέραν των εναλλακτικών ουσιαστικών δημοσιονομικών κανόνων που πρέπει να 14

15 εξετασθούν (κανόνας ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, περιορισμός του φόρου εισοδήματος σ ένα ποσοστό επί του βεβαιωμένου εισοδήματος κάθε φορολογουμένου, περιορισμός των δημοσίων εσόδων ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, περιορισμός της δυνατότητας δανεισμού του κράτους σ ένα ποσοστό των ετησίων δημοσίων εσόδων, κ.λπ.), η συζήτηση πρέπει να αφορά και στη διαδικασία σύνταξης προϋπολογισμού και ελέγχου της εκτέλεσής του. Γ. Στόχοι και κριτήρια αποδοχής προτάσεων Οι προτάσεις που καταγράφονται παραπάνω, έχουν ως στόχο την καλύτερη οργάνωση των βασικών πολιτειακών θεσμών, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους, αλλά και τη σαφέστερη κατανομή ρόλων στο σύστημα διακυβέρνησης. Κριτήρια για την αποδοχή ή απόρριψη των προτάσεων αυτών θεωρούμε ότι πρέπει να είναι η αποκατάσταση της νομιμοποίησης των πολιτειακών θεσμών, η ενίσχυση των θεσμικών ισορροπιών και ελέγχων, η διασφάλιση πολιτικής σταθερότητας και η καταπολέμηση του πελατειακού κράτους και της προσωποπαγούς-ιδιοκτησιακής αντίληψης της πολιτικής. Ασφαλώς, τα παραπάνω θέματα δεν εξαντλούν τα πεδία συνταγματικού ενδιαφέροντος, ως προς τα οποία είναι επιθυμητή η αναθεώρηση των ισχυουσών διατάξεων. Μια τέτοια καταγραφή θα έπρεπε να περιλαμβάνει προτάσεις για ζητήματα όπως: ο ρόλος, η λειτουργία και τα οικονομικά των πολιτικών κομμάτων, το καθεστώς των πολιτικών προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των βουλευτικών προνομίων και του «πόθεν έσχες» των πολιτικών εν γένει, η παιδεία, και ιδίως η λειτουργία των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (άρθρο 16), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (άρθρα 14-15), η προστασία του περιβάλλοντος (άρθρο 24), η δημόσια διοίκηση (άρθρα ). Αποτελούν, πάντως, οι προτάσεις που καταγράφονται εδώ επαρκές ερέθισμα για την έναρξη ενός γόνιμου, ελπίζουμε, διαλόγου, ο οποίος θα οδηγήσει το συντομότερο δυνατόν στον τόσο αναγκαίο θεσμικό εξορθολογισμό και εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας. 15

16 Σπευσίππου 26-28, Αθήνα Τηλέφωνο: Ιστότοπος: Ηλεκτρονική διεύθυνση:

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Το Ευρωπαϊκό όραμα

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Δημητρίου Ζιγκολη Αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης Κομοτηνή, 16-12-2014 Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η επικείμενη εκλογή νέου Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν είναι καθόλου σχήμα λόγου, ότι τα οικονομικά των 325 Δήμων της χώρας βρίσκονται επί ξυρού ακμής (σε κρίσιμο σημείο). Η οικονομική κατάσταση και δυσπραγία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

(ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015.

(ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015. (ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Έχοντας υπόψη: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ: ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ

ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ: ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Κεντρική Διοίκηση Περιφερειακή Διοίκηση Διορισμένος Περιφερειάρχης και Περιφερειακό Συμβούλιο ΤΙ ΕΙΣΑΓΕΙ Ο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ Χωρίς αλλαγές στην Κεντρική Διοίκηση. 7 Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων 2 Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΑΝΤΙΠΡΥΤΑΝΕΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (Πανεπιστήμιο Πατρών 29/11/2012) Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο Σχέδιο Νόμου: «Δομή, Λειτουργία, Διασφάλιση της Ποιότητας των Σπουδών και Διεθνοποίηση των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο Σχέδιο Νόμου: «Δομή, Λειτουργία, Διασφάλιση της Ποιότητας των Σπουδών και Διεθνοποίηση των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων» Άρθρο 8, παρ. 2 (εδάφιο β) και παρ. 4 (εδάφιο α) Με στόχο, αφενός, την επιτυχή εφαρμογή του νέου Νόμου για μια ποιοτική αλλαγή στη λειτουργία των ΑΕΙ και, αφετέρου, την αποφυγή τυχόν νομικών εμπλοκών αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή.

αναφορικά με τους ειδικούς συνεργάτες των νέων Περιφερειαρχών, δεν προβλέφθηκε αντίστοιχη αρμοδιότητα εξαίρεσης από την αναστολή. ικηγορικό Γραφείο Γιούλης Αποστολοπούλου Στέφανου Ζαφ. Βαzάκα Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η Μου ετέθη το εξής θέμα: Δημοτική αρχή (δήμαρχος) προτίθεται να προσλάβει ένα νομικό - δικηγόρο σε θέση ειδικού συνεργάτη,

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις:

Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ Υπό Ιωάννου Διώτη α) Εισαγωγή Μιλώντας για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Χώρα μας, νομίζω ότι είναι σωστό να κάνουμε δύο διαπιστώσεις: Από την μια πλευρά δηλαδή πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Κώστα Σκανδαλίδη 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Το Προεδρείο της Βουλής Το Προεδρείο της Βουλής προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα. Αποτελείται από τον Πρόεδρο της Βουλής, από επτά(7) Αντιπροέδρους, τρεις (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα»

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών «Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Ι Βασικό πρόβληµα της χώρας υπήρξε εδώ και καιρό η ποιότητα της δηµοκρατίας και της λειτουργίας των δηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Διοικητική Οργάνωση των Δήμων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Αναπληρωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΣ : Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΣ : Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΟΜΑΔΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ! ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ Λευκωσία, 25 Μαρτίου 2015. Ομάδα Εργασίας για την Οριζόντια Ψηφοφορία αποτελούμενη από εκπρόσωπους τριών κομμάτων (ΔΗΣΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Προκαταρτικές θέσεις ΔΗΣΥ επί του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Οι προσπάθειες για τον καθορισμό του νέου πλαισίου λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

1 η Γραπτή Εργασία. Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

1 η Γραπτή Εργασία. Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Μάθημα: Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Διδάσκουσα: Παπαδοπούλου Τριανταφυλλιά 1 η Γραπτή Εργασία ΟΝΟΜΑ ΦΟΙΤΗΤΗ Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη μεταρρύθμιση υπό την εποπτεία του πρωθυπουργού. Στις 6 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση.

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση. Αθήνα, 04 Μαίου 2015 Αριθ. Πρωτ.1273 Προς Τον Υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού κ. Γεώργιο Σταθάκη Τον Υπουργό Επικρατείας κ. Αλέξανδρο Φλαμπουράρη Τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου 2014 Περιεχόμενα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο πρώτο: 1.1. Η αντιπροσώπευση των φύλων στην πολιτική ζωή της Κύπρου 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ

Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ Toυ Mιχαλη Σταθοπουλου* Μια πρώτη διαπίστωση: οι πανεπιστημιακές αρχές δεν μπόρεσαν να εξασφαλίσουν ομαλή λειτουργία των πανεπιστημίων. Το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ εισάγει μια ριζική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ

ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ Νοέμβριος 2015 Σελίδα 1 από 15 Τα όργανα του Ποταμιού 1. Oι εθελοντές (μέλη) του Κινήματος...3 2. Ο Επικεφαλής...4 3. Η Μεγάλη Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

«Ανασυγκρότηση Φορέων Κοινωνικής Αλληλεγγύης! Κέντρα Αποκατάστασηζ. Με την παρούσα τροπολογία ρυθμίζονται διάφορα επείγοντα θέματα των

«Ανασυγκρότηση Φορέων Κοινωνικής Αλληλεγγύης! Κέντρα Αποκατάστασηζ. Με την παρούσα τροπολογία ρυθμίζονται διάφορα επείγοντα θέματα των ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ Στο σχέδιο νόμου «Ανασυγκρότηση Φορέων Κοινωνικής Αλληλεγγύης! Κέντρα Αποκατάστασηζ Αναδιάρθρωση Ε.Σ.Υ. και άλλες διατάξεις» Α. ΑlτΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Με την παρούσα τροπολογία ρυθμίζονται διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΟΔΗΓΙΑ 102 ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΙΣ 5,6,7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ (ΔΗΜΟΣΙΟΥ & ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ)

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΟΔΗΓΙΑ 102 ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΙΣ 5,6,7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ (ΔΗΜΟΣΙΟΥ & ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ και ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (Ε. Κ Α. Π.) Χαριλάου Τρικούπη 50 Τ.Κ. 106 80 Fax: 211-5555916, mail: ekap@pasok.gr Αθήνα, 3 Ιουνίου 2015 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΟΔΗΓΙΑ 102 ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές εκλογές 1996

Βουλευτικές εκλογές 1996 Βουλευτικές εκλογές 1996 Στην ενεργό πολιτική μπήκε την Άνοιξη του 1996. Ήταν τότε που συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο του Δημοκρατικού Συναγερμού, ως κατ επιλογήν ( αριστίνδην ) υποψήφιος. Οι εκλογές εκείνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 456Μ9-ΙΦΘ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ. ΠΡΟΣ : Όλα τα Πανεπιστήμια της Χώρας

ΑΔΑ: 456Μ9-ΙΦΘ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ. ΠΡΟΣ : Όλα τα Πανεπιστήμια της Χώρας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ΑΝΩΤΕΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» 1.Ερώτηση: Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της κυβερνητικής πλευράς. Εύκολος κοινοβουλευτικός ρόλος; Απάντηση: Ρόλος εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Στις 29 Απριλίου 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε και επίσημα τον Ευρωπαϊκό κανονισμό 883/2004. Ο κανονισμός αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΚΥΠΡΟΥ ΝΟΜΟ Για σκοπούς ολοκλήρωσης της εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - «Οδηγία 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3 ης Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β - Απόκτηση δικηγορικής Ιδιότητας - Άσκηση - Εξετάσεις. - Τμήμα Α - Άσκηση

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β - Απόκτηση δικηγορικής Ιδιότητας - Άσκηση - Εξετάσεις. - Τμήμα Α - Άσκηση ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α - Γενικό Μέρος Άρθρο 1: Η φύση της δικηγορίας Αρθρο 2: Η θέση του δικηγόρου στην απονομή της Δικαιοσύνης Άρθρο 3: Το επάγγελμα του δικηγόρου Άρθρο 4: Απόκτηση της δικηγορικής ιδιότητας

Διαβάστε περισσότερα

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΟΓΙΚΑ ΥΤΗΜΑΤΑ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις Παραθέτουµε απόσπασµα από το υνταγµατικό ίκαιο του Αθανασίου Γ. Ράικου, τόµος Α, εισαγωγή - οργανωτικό µέρος, τεύχος Α, καθώς και αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 15 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ...21 ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΛΕΙΔΙΑ...23 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Φιλελευθερισμός και δημοκρατία στα ΜΜΕ...25 Εκφώνηση καταλόγου ελέγχου 1...31 Ενδεικτική απάντηση καταλόγου ελέγχου 1...32 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος 1 η Πρόταση Αναθεώρησης του Συντάγματος Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος Ανδρέας Γ. Δημητρόπουλος Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ» Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του ΟΠΣΑ Αξιότιμοι προσκεκλημένοι Κυρίες και κύριοι, Με χαρά δέχθηκα την πρόσκληση του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΕΛΕΓΧΩ ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΑΝΑΠΤΥΣΣΩ ΕΝΙΣΧΥΩ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΚΤΕΟ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΚΤΕΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΚΤΕΟ Λεωφόρος Αθηνών 107, Αθήνα 104 47, τηλ: 210 340 7800 Fax: 210 340 7999, info@kteo-gr.gr www.kteo-gr.gr ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Αθήνα, 01/02/2010 Στην επικείμενη υποβάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

OI ΘΕΣΕΙΣ TOY ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

OI ΘΕΣΕΙΣ TOY ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ OI ΘΕΣΕΙΣ TOY ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εισαγωγή: Το πολιτικό σύστημα που εδραιώθηκε μετά το 1974 εξάντλησε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 90 όλες τις προωθητικές δυναμικές που εμπεριείχε η

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοτηλεοπτική κάλυψη της προεκλογικής περιόδου των βουλευτικών εκλογών της 25ης Ιανουαρίου 2015 ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ.

Ραδιοτηλεοπτική κάλυψη της προεκλογικής περιόδου των βουλευτικών εκλογών της 25ης Ιανουαρίου 2015 ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΦΘΕΙ Η ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΥΓΕΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 1/13.01.2015 Σήμερα ημέρα Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2015 και ώρα 13:00 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει: Άσκηση νομοθετικής εξουσίας Άσκηση δημοκρατικού ελέγχου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει: Άσκηση νομοθετικής εξουσίας Άσκηση δημοκρατικού ελέγχου Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται κάθε πέντε χρόνια με άμεσες, γενικές εκλογές που διεξάγονται την ίδια περίοδο στα κράτη μέλη. Τον

Διαβάστε περισσότερα

Καλλικράτης: οι Περιφέρειες ως δεύτερος βαθμός τοπικής αυτοδιοίκησης

Καλλικράτης: οι Περιφέρειες ως δεύτερος βαθμός τοπικής αυτοδιοίκησης Καλλικράτης: οι Περιφέρειες ως δεύτερος βαθμός τοπικής αυτοδιοίκησης Το σχέδιο «Καλλικράτης» εισάγει ορισμένες σημαντικές καινοτομίες που ενισχύουν τις τοπικές κοινωνίες και την συμμετοχική δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 30 Νοεμβρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΘΕΜΑ: «Συνέντευξη του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών Χριστόφορου Βερβαρδάκη στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 13 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της έρευνας... σελ. 3 1. Βαθμός αισιοδοξίας για το αν η Ελλάδα θα παραμείνει

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα