Τεύχος 15 / Σάκης Γκέκας. Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας στα µέσα του 19ου αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τεύχος 15 / 2009. Σάκης Γκέκας. Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας στα µέσα του 19ου αιώνα"

Transcript

1 Τεύχος 15 / 2009 Σάκης Γκέκας Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας στα µέσα του 19ου αιώνα Ανάτυπο

2

3 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ Σάκης Η. Γκέκας έρευνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Μια κοινωνία χωρίς σχέσεις εξουσίας µπορεί να υπάρξει µόνο στη σφαίρα της αφαίρεσης. Αυτό καθιστά όλο και πιο αναγκαία πολιτικά την ανάλυση των σχέσεων εξουσίας σε µια συγκεκριµένη κοινωνία, τον ι- στορικό τους σχηµατισµό, την πηγή της δύναµης ή ευθραυστότητάς τους, τις αναγκαίες συνθήκες για το µετασχηµατισµό κάποιων και την κατάργηση κάποιων άλλων. Γιατί το να πούµε απλά ότι δεν υπάρχει κοινωνία χωρίς σχέσεις εξουσίας σηµαίνει ή ότι αυτές που εγκαθιδρύονται είναι απαραίτητες ή, σε κάθε περίπτωση, ότι η εξουσία υπάρχει µοιρολατρικά στην καρδιά των κοινωνιών, σε βαθµό που να µην µπορεί να υπονοµευτεί 1. µελέτη τάξεων και οµάδων έχει προκριθεί από τον Eric Hobsbawm ως µια από τις βασικές θεµατικές ενότητες της κοινωνικής ιστορίας εδώ και µερικές δεκαετίες. Σύµφωνα µε τον αειθαλή ιστορικό, «για τον αυτοπροσδιορισµό των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων του 19ου αιώνα είχε µεγάλη σηµασία η δυνατότητά τους να ασκούν εξουσία πάνω σε ανθρώπους (µέσω της ιδιοκτησίας, µέσω της απασχόλησης υπηρετών ή ακόµα µέσω της πατριαρχικής οικογενειακής δοµής στις γυναίκες και στα παιδιά) και παράλληλα το να µην ασκείται άµεση εξουσία πάνω τους» 2. Οι θεσµοί αυτοί εδραίωσαν την εξουσία της αστικής τάξης και αποτέλεσαν ένα από τα σηµαντικότερα πεδία αυτοπροσδιορισµού και συγκρότησης εσωτερικής συνοχής. Από τη δεκαετία του 1970, όταν έγραφε ο Hobsbawm, βέβαια έχουν παρέλθει τριάντα χρόνια και έχει επέλθει το κύµα της «µεταµοντέρνας» γλωσσικής Ευχαριστώ τους καθηγητές του τµήµα Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήµιο. Ανωγιάτη-Pelé και Ευ. Πρόντζα, στο σεµινάριο των οποίων παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το κείµενο, καθώς και τους φίλους και συναδέλφους Χαρά Κούκη και Στέλιο Καραγιαννόπουλο που διάβασαν και συζήτησαν µαζί µου παλιότερη εκδοχή του κειµένου. 1. Foucault (1982: 208). 2. Ηοbsbawm (1998: 112). Ίστωρ, 15 (2007),

4 150 Σάκης Η. Γκέκας στροφής µε σηµαντικές επιπτώσεις στις Κοινωνικές Επιστήµες καθώς και στην Ιστορία. Πλέον, οι ιστορικοί των κοινωνιών καλούνται να επιλέξουν: ή να αντιµετωπίσουν συγκεκριµένα ζητήµατα όπως αυτό της ιστορικής δια- µόρφωσης τάξεων λαµβάνοντας υπόψη τους την κριτική που έχει ασκηθεί ή να απορρίψουν συνολικά την έννοια της τάξης ως ερµηνευτικό εργαλείο. Υπάρχουν και άλλοι που επιχειρούν να αντικαταστήσουν τέτοια διλήµµατα µε προτάσεις που ορίζουν την πολιτική µε την ευρύτερη δυνατή έννοια και θεωρούν ότι όχι µόνο καθορίζει τις σχέσεις εξουσίας αλλά και αυτές ακόµα τις συνθήκες ύπαρξης του Κοινωνικού (αντικειµένου) 3. Στο ειδικό πεδίο της Κοινωνικής Ιστορίας έχει ενδιαφέρον ότι ήδη εξετάζεται η τάση «επαναφοράς» των εννοιών της κοινωνικής δοµής έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες ι- στοριογραφίας της Ιστορίας της Κουλτούρας 4. Το άρθρο που ακολουθεί επιλέγει την πρώτη στάση και ανιχνεύει την εισαγωγή θεσµών στην αστική κοινωνία των Επτανήσων το 19ο αιώνα και το ρόλο τους στην εγκαθίδρυση νέων και στην εδραίωση παλιών σχέσεων ε- ξουσίας. Επικεντρώνεται όχι στην παραδοσιακά οριζόµενη άσκηση πολιτικής εξουσίας µέσω θεσµών όπως η Βουλή και η Γερουσία, δηλαδή το νοµοθετικό και εκτελεστικό σώµα του Ιονίου Κράτους, αλλά κυρίως στη σύσταση θεσµών διαχείρισης, ρύθµισης και ελέγχου της οικονοµικής και κοινωνικής ζωής. Μέσω των θεσµών αυτών, η εξουσία διαχέεται σε µια κοινωνία, στην περίπτωση µας την επτανησιακή, και µε τη βοήθεια αλλά όχι µόνο ιδεολογικών µηχανισµών του κράτους, όπως είναι ο Τύπος και η σχολική εκπαίδευση 5. Συγκεκριµένα παραδείγµατα θεσµών αστικής διακυβέρνησης (ή διακυβέρνησης των πόλεων), όπως η εισαγωγή και εφαρµογή νόµων, κανονισµών, επίσηµων καταλόγων, φιλανθρωπικών ιδρυµάτων και πρακτικών επιτήρησης υπογραµµίζουν την κοινωνική µεταβολή και την αλλαγή στις σχέσεις εξουσίας στις επτανησιακές πόλεις. Το άρθρο αποτελεί µέρος µιας ευρύτερης έρευνας για την «άνοδο» της αστικής τάξης στα Επτάνησα τη βρετανική περίοδο και συµβάλει στην υπάρχουσα ιστοριογραφία Για το συγκεκριµένο «δίληµµα», βλ. το απολαυστικό και προκλητικό, ως συνήθως, κείµενο του Zizek (2000). 4. Stearns (2006: 779). 5. Στην περίπτωση των Επτανήσων το 19ο αιώνα, µη κρατικές εφηµερίδες δεν κυκλοφορούν πριν το 1849 και πολλές από αυτές κλείνουν µετά από λίγα φύλλα λόγω πολιτικών αντιθέσεων µε την κυβέρνηση. Επίσης, λειτουργεί κρατικός εκπαιδευτικός µηχανισµός αλλά εκπαίδευση ποιότητας παρέχεται από ιδιώτες σε όσους µπορούν να πληρώσουν. Οι ιδεολογικοί αυτοί µηχανισµοί (τύπος, σχολικό σύστηµα) δεν εξετάζονται εδώ. 6. Gekas (2004) ενδεικτικά βλ. Hannell (1989), Χυτήρης (1988), Λεοντσίνης (1991), Gallant (2002), Ανωγιάτης, Πρόντζας (2002), Προγουλάκης (2003).

5 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 151 Οι θεσµοί ορίζονται ως αποκεντρωµένες (ή πολύκεντρες) οικονοµικές, νοµικές, πολιτικές και ιδεολογικές δοµές εξουσίας. Η εξουσία µέσω αυτών µπορεί να ασκείται έως και στο ελάχιστο εκατοστό του χώρου και του χρόνου των υπηκόων µιας κρατικής οντότητας χωρίς πάντα ή απαραίτητα να γίνεται αντιληπτή ως τέτοια. Μία από τις «κλασικές» εννοιολογήσεις της ε- ξουσίας είναι η διάκριση διαφορετικών µορφών εξουσίας (οικονοµική, πολιτική, ιδεολογική) 7. Με γνώµονα παρόµοιες µαρξιστικές ερµηνείες της εξουσίας, κοινωνιολόγοι και πολιτικοί επιστήµονες µας έχουν δώσει σηµαντικά έργα ιστορικής διαµόρφωσης κοινωνικών τάξεων και σχέσεων εξουσίας στην Ελλάδα του 19ου αιώνα 8. Με εξαίρεση τη µελέτη του Λυριντζή για την Α- χαΐα, ωστόσο, όλα τα υπόλοιπα έργα αντιµετωπίζουν την εξουσία µε τον παραδοσιακό τρόπο, όπως έχει οριστεί εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες από τον Lukes, ένα συγκέρασµα δηλαδή µαρξιστικών και φιλελεύθερων απόψεων για την άσκηση της εξουσίας από άτοµα και συλλογικότητες, που εκδηλώνεται µε τη µορφή των πελατειακών σχέσεων 9. Το βιβλίο του Λυριντζή ωστόσο αποτελεί εξαίρεση γιατί συνδιαλέγεται µε αντιλήψεις για την εξουσία επηρεασµένες από τον Φουκώ, χωρίς να εγκαταλείπει µια θεώρηση της πολιτικής ως το «κατ εξοχήν αλλά όχι αποκλειστικό πεδίο έκφρασης και συγκρότησης σχέσεων εξουσίας» και εξετάζοντας εµπειρικά τις πολιτικά ηγε- µονικές οµάδες της Αχαΐας 10. Στο ίδιο πνεύµα έχει προταθεί και η έννοια «τρόπος κυριαρχίας» ως αναλυτικό εργαλείο για τη µελέτη της κοινωνίας στην Ελλάδα του 19ου αιώνα 11. Ποιας κοινωνίας όµως; Αυτής της αθηναϊκής πρωτεύουσας, της ραγδαίας αναπτυσσόµενης αστικής κουλτούρας του Πειραιά, της µετεωρικής ανάπτυξης της Ερµούπολης ή της κοινωνίας της Πάτρας; Πιο πρόσφατα, µια µελέτη της κοινωνικής ιστορίας του Πειραιά εντοπίζει τις κοινωνικές ανισότητες και σχέσεις εξουσίας µε το αφηγηµατικό 7. Πουλαντζάς (1968: 104, 113), σύµφωνα µε τον οποίο η εξουσία ορίζεται ως «η ι- κανότητα µιας κοινωνικής τάξης να πραγµατοποιήσει τα συγκεκριµένα αντικειµενικά της συµφέροντα». Αφήνοντας κατά µέρος σε αυτή τη συζήτηση τα προβλήµατα που φέρει η έννοια «αντικειµενικά συµφέροντα», έχει σηµασία να τονιστεί η αντίληψη περί εξουσίας ως µέσο για την πραγµατοποίηση προκαθορισµένων στόχων. Για τον Πουλαντζά, οι σχέσεις εξουσίας «καθορίζονται στην τελική τους έκφανση από την οικονοµική εξουσία», χωρίς να θεωρεί ωστόσο ότι άλλες µορφές εξουσίας αποτελούν απλή έκφραση της οικονοµικής. 8. Η βιβλιογραφία είναι αρκετά µεγάλη για να αναφερθεί ακόµα και συνοπτικά ενδεικτικά, ωστόσο, βλ. Μουζέλης (1978), Τσουκαλάς (1977). 9. Lukes (2005), Λυριντζής (1991), και ερτιλής (2004), όπου και το ερµηνευτικό σχήµα του «πλέγµατος εξουσίας», κυρίως στην ύπαιθρο, για την Ελλάδα του 19ου αιώνα). 10. Λυριντζής (1991: 42). 11. Μouzelis (1990).

6 152 Σάκης Η. Γκέκας σχήµα της διαµόρφωσης της αστικής τάξης χωρίς a priori ταξινοµήσεις και µέσα από την ατοµική επιχείρηση, τις γαµήλιες στρατηγικές, τη διαχείριση του αστικού χώρου και τη συλλογική στάση απέναντι στα διογκούµενα προβλήµατα της ραγδαίας αναπτυσσόµενης πόλης 12. Η ανίχνευση των σχέσεων εξουσίας στην πόλη της Κέρκυρας το 19ο αιώνα δεν επιχειρείται στο πλαίσιο της τυπικής διχοτόµησης ισχυρών/ανίσχυρων, η οποία θα θεωρούσε ως δεδοµένη την κυριαρχία µιας τάξης επί µιας άλλης. Ούτε η εξουσία ορίζεται ως άθροισµα που προϋποθέτει την απώλεια εξουσίας από µία τάξη ή κοινωνική οµάδα για την κατοχή της από µια άλλη. Αντίθετα, στόχος είναι, σύµφωνα και µε το «κάλεσµα» του Φουκώ, να ανιχνευθούν οι «τεχνολογίες» της εξουσίας, οι τακτικές, τεχνικές και πρακτικές της κυριαρχίας 13. Αν και ο ίδιος θεωρούσε την ανάλυση που επικεντρώνεται στην άσκηση εξουσίας µέσω θεσµών «συµβατική» αντιµετώπιση της εξουσίας, οι θεσµοί δεν παύουν να είναι µέσα άρθρωσης και άσκησης της εξουσίας, τόσο µε υλικούς όσο και µε συµβολικούς τρόπους. Η ανίχνευση και διάκριση λοιπόν του ρόλου των θεσµών αλλά και των ατόµων που εγκαθιδρύουν, στελεχώνουν και διαµορφώνουν αυτούς τους θεσµούς είναι διαδικασία εξαιρετικά σηµαντική για την απάντηση του ερωτήµατος από ποιον και µε ποιους τρόπους ασκείται η εξουσία. Στην περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας, η δηµιουργία τέτοιων θεσµών παίρνει διαστάσεις δυσανάλογες του Ιόνιου Κράτους. Ζητήµατα λοιπόν όπως η «άνοδος» της αστικής τάξης και των µεταβολών στις σχέσεις εξουσίας που επιφέρει στα Επτάνησα η διαµόρφωση νέων κοινωνικών οµάδων δεν µπορούν να ιδωθούν και να ερµηνευθούν ικανοποιητικά χωρίς µια ανάλυση των θεσµών που συνετέλεσαν, αν δεν καθόρισαν, την άνοδο της αστικής τάξης στην κοινωνική ιεραρχία. Η προσέγγιση λοιπόν που υιοθετείται εδώ είναι αυτή της ιστορικής θεσµικής ανάλυσης ή αλλιώς η ανίχνευση της εισαγωγής θεσµών και του ρόλου τους στη διαδικασία κοινωνικού µετασχηµατισµού. Η εισαγωγή και εγκαθίδρυση θεσµών για την άσκηση της εξουσίας θα µπορούσε σχηµατικά να διαχωριστεί σε πολιτικούς και οικονοµικούς. Οι πρώτοι θεσµοί που διαµόρφωσαν τη λειτουργία του Ιόνιου Κράτους έχουν περιγραφεί και αναλυθεί 14. Το συνταγµατικό πλαίσιο που καθορίστηκε από τα πρώτα χρόνια της βρετανικής κυριαρχίας και στη συνέχεια προστασίας αναίρεσε στη θεωρία και στην πράξη τους κανονισµούς λειτουργίας όπως 12. Για µελέτες που αναφέρονται σε, αλλά δεν καλύπτουν, ζητήµατα εξουσίας στις παραπάνω πόλεις, βλ. Τσοκόπουλος (1984), Μπακουνάκης (1988), Καρδάσης (1987). Το βιβλίο του Γιαννιτσιώτη (2006) αποτελεί την πιο καινοτόµο προσέγγιση της ιστορικής διαµόρφωσης της αστικής τάξης σε τοπικό επίπεδο. 13. Foucault (1980: 102). 14. Καλλιγά (1991).

7 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 153 θεσπίστηκαν στα αλλεπάλληλα συντάγµατα της Επτανήσου Πολιτείας. Επέβαλε επίσης το αυταρχικό καθεστώς µε τον υπέρτατο ρόλο του βρετανού αρ- µοστή µέσω του ελέγχου στο εκτελεστικό σώµα (Γερουσία) αλλά και στη νο- µοθετική λειτουργία της Βουλής αφού η τελευταία λειτουργούσε µόνο για τρεις µήνες κάθε δύο χρόνια και οι περισσότεροι νόµοι εγκρίνονταν από τον αρµοστή και θεσπίζονταν από την ελεγχόµενη Γερουσία ως Αtti di Governo. Το παρόν άρθρο συµπληρώνει τη συνήθη µελέτη της διαµόρφωσης της πολιτικής εξουσίας µε την ανάλυση τέτοιων πολιτικών (αυστηρά καθορισµένων) θεσµών αλλά προχωρά και στη διερεύνηση οικονοµικών µηχανισµών καθώς και θεσµών όπως η φιλανθρωπία, οι οποίοι όταν αποκτούν χαρακτηριστικά συλλογικής δράσης και οργάνωσης αποτυπώνουν τις προγραµµατικές διαθέσεις των οργανωτών τους ιδίως σε στιγµές κοινωνικής κρίσης, όπως στην περίοδο της επιδηµίας χολέρας το 1855, και αποκαλύπτουν τη «µηχανική» των σχέσεων εξουσίας. Η ανίχνευση της γενεαλογίας των οικονοµικών µηχανισµών-θεσµών καταδεικνύει όχι µόνο την ιστορικότητά τους αλλά και το ρόλο της ανθρώπινης δράσης (agency) στην δηµιουργία και εγκαθίδρυση των θεσµών αυτών, αποκλείοντας έτσι την ερµηνεία τους ως αυτόνοµους και «αυτο-επιβαλλόµενους» οργανισµούς, ανεξάρτητους από ενδογενείς και ιδίως εξωγενείς παράγοντες 15. Ταυτόχρονα, µια τέτοια ανάλυση συµβάλλει και στη διάκριση της διαδικασίας συγκρότησης της αστικής τάξης χωρίς να περιορίζεται στην τµηµατοποίηση της ιστορικής πραγµατικότητας (οικονοµικό-κοινωνικόπολιτικό), αλλά προχωρώντας στη σύνθεση φαινοµενικά διαφορετικών σφαιρών ανθρώπινης δραστηριότητας. Η αφηγηµατική ανάλυση λοιπόν της θεσµοποίησης της επιχειρηµατικής τάξης, της ανάδειξης αυτής της τάξης και µέσω των θεσµών αποτελεί ένα βήµα της µεθοδολογικής προσέγγισης στην έρευνα της εγκαθίδρυσης της εµπορικής αστικής τάξης ως µια από τις κυρίαρχες και ηγεµονικές κοινωνικές οµάδες της εποχής. Η αξία της θεσµικής ι- στορικής ανάλυσης έγκειται ακριβώς στο ότι επιτρέπει να διαφανεί η διαδικασία συγκρότησης εσωτερικής συνοχής ανάµεσα στα µέλη της εµπορικής «κοινότητας», αλλά και η προσπάθεια προσδιορισµού µιας συλλογικής ταυτότητας σε σχέση µε άλλες κοινωνικές οµάδες, τόσο εντός όσο κυρίως και ε- κτός των τειχών της πόλης. Θεσµοί που επιβιώνουν από τη βενετική περίοδο, όπως η σχέση εξάρτησης αγρολήπτη από το γαιοκτήµονα στην ύπαιθρο, δεν 15. Mια τέτοια οπτική, ας αναφερθεί ενδεικτικά, είναι αυτή του Avner Greif (2000), η οποία στηρίζεται στη θεωρία των παιγνίων (game theory), σύµφωνα µε την οποία οι θεσµοί πάντα καταλήγουν σε ισορροπία (equilibrium) λόγω της επιλογής της άριστης λύσης που ορθολογικά θα προτιµήσουν τα άτοµα, δηλαδή της συνεργασίας και όχι της εξαπάτησης µε στόχο το µακροπρόθεσµο αµοιβαίο κέρδος εντολοδόχου και εντολέα.

8 154 Σάκης Η. Γκέκας εξετάζονται εδώ όχι γιατί θεωρούνται λιγότερο σηµαντικοί, αλλά γιατί α- παιτούν διαφορετικά αναλυτικά και εννοιολογικά εργαλεία από ό,τι η ανάλυση κοινωνικών σχέσεων και σχέσεων εξουσίας στις πόλεις των Επτανήσων και συγκεκριµένα στην Κέρκυρα. Η κατανόηση και ερµηνεία της δοµής µιας κοινωνίας δεν είναι δυνατή χωρίς µια ανάλυση της κυρίαρχης ιδεολογίας. Στην έννοια της ιδεολογίας, όπως έχει οριστεί από τους Mannheim και Αlthusser, ιδέες ή και παραστάσεις χρησιµοποιούνται για τη διατήρηση της κοινωνικής ή πολιτικής τάξης και την άσκηση εξουσίας από µία συγκεκριµένη οµάδα 16. Στην περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας, η ιδεολογία που διαµορφώνεται και επικρατεί ηγε- µονικά ως κυρίαρχη είναι η ιδεολογία του αστικού φιλελευθερισµού. Η διαπίστωση αυτή όµως, εκτός από κοινότοπη, είναι και ερµηνευτικά ανεπαρκής. Ενδιαφέρον έχει να ανιχνεύσουµε τους τρόπους µε τους οποίους η ιδεολογία διοχετεύεται από την αποικιοκρατική δύναµη, τις µορφές που παίρνει η διαδικασία «µετακένωσής» της, η υποδοχή της από την επτανησιακή αστική κοινωνία, όπως και ο χρόνος εκκίνησης της διαδικασίας αυτής. Η φιλελεύθερη ιδεολογία δεν εκφράστηκε µόνο µέσα στην Ιόνιο βουλή αλλά διαχέεται σε όλη την πόλη καθώς αποτελεί το συστατικό κοµµάτι της νέας αστικής οργάνωσης. Η ίδρυση και λειτουργία βιβλιοθηκών, επιστηµονικών εταιρειών, νέων ιδρυµάτων αλλά και η αρχιτεκτονική της πόλης και η δόµηση του α- στικού χώρου είναι θεσµικές εκφάνσεις του φιλελεύθερου πνεύµατος που µε ταχύ βηµατισµό εµφανίζεται από τις δεκαετίες και εξής και διαµορφώνει τις αστικές σχέσεις εξουσίας. Εξίσου σηµαντική µορφή άσκησης εξουσίας είναι η απογραφή και καταγραφή του πληθυσµού των Επτανήσων ως οικονοµικό δεδοµένο και η ταξινόµησή του σε παραγωγικούς τοµείς (γεωργία, βιοτεχνία, εµπόριο) στο πλαίσιο της αποικιοκρατικής συλλογής πληροφοριών 17. Το βρετανικής διοίκησης κράτος λειτουργεί σε καθεστώς οιονεί αποικιοκρατίας. Η προβληµατική και ιδιόµορφη σχέση µεταξύ Βρετανίας και Επτανήσων δηµιουργείται µε τη συνθήκη του 1815 και ειδικά µε το σύνταγµα Maitland το 1817: τα Ε- πτάνησα αποτελούν κατ επίφαση ανεξάρτητο κράτος που τελεί υπό την προστασία της «Αυτού Μεγαλειότητας», µ όλες τις εξουσίες συγκεντρωµένες στο πρόσωπο του αρµοστή και τα δύο σώµατα της Βουλής και της Γερουσίας σε απλά διακοσµητικό ρόλο που συντηρεί την πρόφαση ανεξαρτησίας. Οι συνθήκες οιονεί αποικιοκρατίας ωστόσο δεν είναι δεδοµένες καθώς αλλάζουν ριζικά µε τις µεταρρυθµίσεις και τον εκλογικό νόµο του Αρµοστή Sea- 16. Burke (1992: 95). 17. National Archives (ΝΑ, Λονδίνο), Public Record Office (PRO), Colonial Office (CO) 136/ : «Ionian Islands Blue Books of Statistics».

9 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 155 ton το Οι καταβολές και οι συνέπειες του νόµου αυτού αναλύονται στη συνέχεια. Από τα πρώτα χρόνια της βρετανικής περιόδου διαφαίνεται το «αναπτυξιακό» όραµα των Βρετανών για τα Επτάνησα και η πρόθεση της διοίκησης να µετατραπούν σε «επάξιο» τµήµα (έστω και προστατευόµενο) της αυτοκρατορίας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1830 ξεκινά µια προσπάθεια «εκπολιτισµού» µέσω της εισαγωγής θεσµών άγνωστων στην επτανησιακή κοινωνία µέχρι τότε. Ο αστικός χώρος, ο χώρος των πόλεων είναι το κατ ε- ξοχήν πεδίο εφαρµογής της ιδεολογίας της βρετανικής κυριαρχίας. Η εισαγωγή νέων θεσµών ανιχνεύεται κυρίως στη δηµοσίευση νόµων, διαταγµάτων, και αποφάσεων του βρετανού Αρµοστή, του Ιονίου Κράτους και των τοπικών συµβουλίων των νησιών. Ωστόσο, οι πηγές αυτές µολονότι αποκαλύπτουν το λόγο (discourse) µε τον οποίο εκφράζεται η κυρίαρχη ιδεολογία αλλά και τις µορφές που πήρε η προσπάθεια «εκσυγχρονισµού» της τοπικής κοινωνίας, δεν συµβάλουν στην κατανόηση της υποδοχής, αποδοχής ή α- πόρριψης των εισαγόµενων θεσµών, δηλαδή στην αξιολόγησή τους, από τους φορείς-επίδοξους ασκητές της εξουσίας στο Ιόνιο Κράτος. Πολύ περισσότερο, δεν επιτρέπουν να εξετάσουµε την υπόθεση κατά πόσο µια κοινωνική οµάδα ενσωµατώνει τη βρετανική ιδεολογία και τις πρακτικές που απορρέουν από αυτή για την άσκηση της εξουσίας στην τοπική κοινωνία. Με µία φράση λοιπόν, ο χαρακτήρας της κυρίαρχης ιδεολογίας όπως µεταφέρθηκε σε αυτήν την γωνιά της βρετανικής αυτοκρατορίας στο πρώτο µισό του 19ου αιώνα συµπυκνώνεται στην έννοια της προόδου. Η «πρόοδος», οικονοµική, ηθική, πολιτική, άρα και κοινωνική, αποτελεί τη λέξη κλειδί στη ρητορική των βρετανών αρµοστών, αλλά και όσων αισθάνονται και αυτόκλητα γίνονται φορείς του «νέου πνεύµατος» που φέρνει η βρετανική εποχή. Κατά συνέπεια αποτελεί και το σηµείο συνάντησης της βρετανικής εξουσίας µε τις οµάδες που διεκδικούν και διαδραµατίζουν ηγεµονικό ρόλο στην επτανησιακή κοινωνία αυτήν την περίοδο. Στο πλαίσιο αυτής της ιδεολογίας και της πιο αποτελεσµατικής διοίκησης υιοθετούνται πρακτικές όπως αυτή της καταγραφής ατόµων ως οικονοµικές µονάδες, ως απασχολούµενων σε τρεις τοµείς της οικονοµίας (γεωργία, βιοτεχνία, εµπόριο) και η συλλογή µιας σειράς «στατιστικών» µε τον ίδιο ακριβώς τρόπο που συλλέγονται για τις αποικίες, αν και τα Επτάνησα δεν αποτελούν αποικία 19. Για το παρόν άρθρο έχει σηµασία η συστηµατικοποίηση της καταγραφής της φτώχειας προς το τέλος 18. Calligas (1994: 7-29). 19. Η περιγραφική στατιστική που καταρτίζεται ετήσια έχει χαρακτηριστεί και ως «επιχειρησιακή έρευνα», «στην οποία αποτυπώνονται τα βέλτιστα µέσα για να επιτευχθούν αποικιοκρατικοί στόχοι» Ανωγιάτης-Pelé και Πρόντζας (2002: 63).

10 156 Σάκης Η. Γκέκας της περιόδου, µέρος µιας συνολικότερης αντιµετώπισης του οικονοµικοκοινωνικού φαινοµένου. Η αποδοχή του αστικού φιλελευθερισµού από δύο οµάδες, τους εµπόρους και διανοούµενους των επτανησιακών πόλεων, δηλαδή τα µέλη της «αστικής τάξης», έχει διατυπωθεί σε αρκετά από τα έργα της επτανησιακής ιστοριογραφίας, κυρίως στο βαθµό που η δεύτερη οµάδα προώθησε το «εθνικό» ζήτηµα και συγκεκριµένα το ζήτηµα της ένωσης των νησιών µε την Ελλάδα 20. Λείπει ωστόσο µια πιο λεπτοµερής και ακριβής ανάλυση των µορφών ενσω- µάτωσης της ίδιας ιδεολογίας απ όσους είχαν υλικά τουλάχιστον να χάσουν πολύ λιγότερα από τους επτανήσιους εµπόρους και γενικότερα επιχειρηµατίες. Σε αυτό το άρθρο, η εισαγωγή των νέων θεσµών υπό το πρίσµα της παραπάνω ιδεολογίας ανιχνεύεται κυρίως στην οικονοµία και το εµπόριο των πόλεων αφενός και στην προσπάθεια αναδιοργάνωσης του αστικού χώρου και της επτανησιακής κοινωνίας αφετέρου, όπου και φαίνεται ακόµα περισσότερο η ιδεολογική σύµπνοια διαφορετικών οµάδων σε ζητήµατα άλλα εκτός του εθνικού. Στη συνέχεια, ακολουθεί πρώτα µια συζήτηση ορισµού των θεσµών (οικονοµικών και άλλων), απαραίτητη πριν χαραχθεί το πλαίσιο µέσα στο οποίο εξετάζεται η συγκρότηση της νέας αστικής εµπορικής τάξης µέσα από το νόµους και άλλους θεσµούς. Οι µορφές άσκησης της εξουσίας από το κράτος διαφαίνονται µέσα από το δίκτυο επιτήρησης και καταστολής που πλέκεται σταδιακά ενώ αντίστοιχα ένα από τα πιο ορατά πεδία δράσης της ηγεµονικής και κυρίαρχης τάξης είναι η φιλανθρωπία. Η φιλανθρωπική δράση της αστικής τάξης και οι µηχανισµοί της εξετάζονται στο τέλος και αποτελούν µια ανεπαρκή απάντηση στα διογκούµενα οικονοµικά κοινωνικά προβλήµατα των µέσων του 19ου αιώνα (ειδικά της δεκαετίας του 1840) αλλά και σε µια στιγµή κοινωνικής κρίσης, όπως η επιδηµία χολέρας του ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Οι εκπρόσωποι και τοποτηρητές (στρατιωτικοί τα πρώτα χρόνια, αυτοκρατορικοί αρµοστές στη συνέχεια) της αποικιακής δύναµης διατράνωσαν επανειληµµένα την πεποίθησή τους ότι η πρόοδος και εξέλιξη των νησιών θα προκύψει µέσα από την οικονοµική ανάπτυξη και πιο συγκεκριµένα µέσα από το εµπόριο 21. Η ταύτιση αυτή της προόδου µε την οικονοµική ανάπτυξη από τη βρετανική διοίκηση και το Ιόνιο Κράτος εκφράστηκαν µέσω της εισαγωγής θεσµών που άλλαξαν τον χαρακτήρα της τοπικής οικονοµίας. Ως θεσµοί που είτε µεταβάλλονται είτε, ακόµα πιο σηµαντικό, «εισάγονται» το 20. Για παράδειγµα, Λεοντσίνης (1991). 21. Ενδεικτικά βλ. Καλλιγά (1991).

11 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας ο αιώνα θεωρούνται: η κωδικοποίηση της νοµοθεσίας από τη δεκαετία του 1830 στα πρότυπα του ναπολεόντειου κώδικα µε την εισαγωγή εµπορικού κώδικα η ίδρυση της Ιονικής Τράπεζας στα τέλη της δεκαετίας του 1830 η ίδρυση εµπορικών µηχανισµών, όπως το Εµπορικό Επιµελητήριο, το Χρη- µατιστήριο των Εµπόρων και η Εµπορική Λέσχη η εισαγωγή νέων επιχειρηµατικών πρακτικών, όπως η σύσταση µετοχικών εταιρειών ναυτασφάλισης, καθώς και µια σειρά από νόµους, µέσα από τη λογική των οποίων διαφαίνεται η πρόθεση του κράτους να κατοχυρώσει τα ιδιοκτησιακά δικαιώ- µατα. Αυτά τα δικαιώµατα εκφράζουν µορφές ιδιοκτησίας παραδοσιακές, όπως η έγγειος, αλλά και ιδιοκτησία που µετριέται και αποτιµάται σε κεφάλαιο, είτε χρηµατικό είτε γνώσης (απόκτηση πανεπιστηµιακού διπλώµατος) αλλά και ανάλογα µε το επάγγελµα ή την ιδιότητα. Ο καθορισµός και η θέσπιση ιδιοκτησιακών δικαιωµάτων ξεκινά µε την ανατροπή του ancient regime της βενετικής κυριαρχίας, από τον ερχοµό των γαλλικών επαναστατικών ιδεών έως και την επαναφορά στο αριστοκρατικό καθεστώς διακυβέρνησης της Επτανήσου Πολιτείας, που ωστόσο δεν µπορεί να αγνοήσει τις κοσµογονικές αλλαγές και θεσπίζει για πρώτη φορά εκλογικό νόµο µε κριτήρια οικονοµικά και όχι µόνο αίµατος. Σύµφωνα µε το νό- µο, δικαίωµα συµµετοχής στην διακυβέρνηση του τόπου έχουν οι «ευγενείς» και µόνο. Ενώ όµως τα σπέρµατα της θεσµοθέτησης αυτής βρίσκονται στις αρχές του αιώνα, όταν η λέξη ιδιοκτησία αποκτά κεντρική θέση ανάµεσα στα κριτήρια για την παροχή πολιτικών δικαιωµάτων και µάλιστα ιδιοκτησία που εκφράζεται τόσο σε χρηµατικό κεφάλαιο όσο και γνωστικό (συγκεκρι- µένο ποσό για κάθε νησί ή πανεπιστηµιακό δίπλωµα), ο εκλογικός νόµος του 1849, µια από τις τρεις µεταρρυθµίσεις του αρµοστή Seaton (οι άλλες δύο ήταν το δικαίωµα της Βουλής να έχει λόγο στα δηµοσιονοµικά, και η ελευθεροτυπία), παγιώνει και διευρύνει την ισχύ του καθορισµού των ιδιοκτησιακών δικαιωµάτων πρωτίστως σε κεφάλαιο, αλλά και σύµφωνα µε το επάγγελµα. Η διάταξη αυτή ουσιαστικά παρέκαµπτε τη ρύθµιση περί συγκεκρι- µένου ποσού για την άσκηση του δικαιώµατος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι Άρθρο 1: «Πας Ιόνιος πολίτης δια να είναι Εκλογεύς οφείλει να κατέχει τα ακόλουθα προσόντα: α) Να είναι γεννηµένος εις το Κράτος τούτο ή να είναι πολιτογραφηµένος και να πρεσβεύη την Χριστιανικήν Θρησκείαν β) Να έχη πλήρη ηλικία 21 ετών γ) Να είναι κάτοικος του Ιονίου Κράτους δ) Να έχη ιδιοκτησία ή επικαρπία, ή να κατέχη επ αιωνίω δικαιώµατι ή δια καιρόν αόριστον, ακίνητα αγαθά (ελεύθερα εδαφικών ή µερίδων) της αξίας διστήλων 3000 δια την πόλιν και 1800 δια την εξοχήν. Και τούτο αφορά τας 3 πρώτας µεγαλυτέρας νήσους, Κέρκυραν Κεφαλληνίαν και Ζάκυνθον. ια την Αγ. Μαύραν δίστηλα 1500 δια την πόλιν και 750 δια την εξοχήν. ια τας µικροτέρας νήσους Ιθάκη, Κύθηρα και Παξούς δίστηλα 100 δια την πόλιν και 500 δια την εξοχή. Οι υιοί µη αποχωρισµένοι από τον πατέρα έχοντα την ρηθείσαν κτηµατική ή επικαρπωτική ιδιοκτησία, δύνανται όλοι να είναι εκλογείς, ωσαύτως δε

12 158 Σάκης Η. Γκέκας Αυτή είναι και µια από τις πιο σηµαντικές αλλαγές στην οικονοµική και κοινωνική οργάνωση των νησιών και υποδεικνύει την ύπαρξη πολλαπλών κοινωνικών µεταβολών σε µια δυναµική κοινωνία από τις αρχές του 19ου αιώνα και εξής 23. H επέκταση του δικαιώµατος ψήφου οδήγησε, όπως είναι γνωστό, στην απορύθµιση του πολιτικού συστήµατος µε την είσοδο των ριζοσπαστών ενωτικών βουλευτών στη Βουλή. Ο ρόλος τους ωστόσο στην απόφαση της Βρετανίας για την παραχώρηση των Επτανήσων δεν θα πρέπει να υπερεκτιµάται, αγνοώντας τις αποικιοκρατικές προτεραιότητες της υπερδύναµης ή υ- ποτιµώντας τη δυνατότητα των Βρετανών να διοικούν χωρίς κοινοβούλιο αναστέλλοντας τη λειτουργία του, κάτι εξάλλου που συνηθιζόταν. Αν όµως οι πολιτικοί θεσµοί έχουν εξεταστεί, αντίθετα, οι θεσµοί που καθόρισαν την οικονοµική δραστηριότητα την περίοδο της βρετανικής κυριαρχίας περιµένουν τη µελέτη τους. Σε θεωρητικό επίπεδο, οι θεσµοί αυτοί µπορούν να ι- δωθούν µε στενά κριτήρια περιορισµού της οικονοµικής συµπεριφοράς ως κανόνες, διαδικασίες συµµόρφωσης και ηθικής που εξασφαλίζουν τη µεγιστοποίηση του πλούτου µέσα από την εξειδίκευση και τα κέρδη από το ε- και οι αδελφοί ηνωµένοι όντες και έχοντες συµπεριληπτικώς την ρηθείσαν ιδιοκτησίαν ή επικαρπίαν. Ισοδυναµεί εις το ανώτερον ποσόν της ιδιοκτησίας, ο Στέφανος, ή το Απολυτήριον, εις οιανδήποτε επιστήµην, ληφθέντα εν των Ιονίω, ή εν οιωδήποτε άλλο ξένω Παν/µίω. Η εξάσκησις του Επαγγέλµατος ικηγόρου, Υποδικηγόρου, Ιατρού, Χειρούργου, Συµβολαιογράφου, Φαρµακοποιού, ηµοσίου ή Ιδιωτικού καθηγητού Επιστήµης τινός, Γραµµάτων, ή Ωραίων Τεχνών, ή ιδασκαλού των ευτερευόντων, ή του Ιονικού Γυµνασίου. Το ηµόσιον Επάγγελµα, ο εκ του οποίου ο µισθός αναλογεί προς την πρόσοδον της ιδιοκτησίας προσδιορισθείσης ως προσόν, ή η ισόβιος σύνταξις αναλογούσα εις αυτήν. Να είναι Έµπορος ή και Γελγοπώλης [παντοπώλης], έχων ανοικτόν εργαστήριον, όταν η κυκλοφορία των Κεφαλαίων του α- ναλογεί προς την αξίαν της ιδιοκτησίας προσδιορισθείσης ως προσόν. Να είναι Πλοίαρχος ή ιδιοκτήτης πλοίου, ή Κολλυβιστής ή Μεσίτης. Να είναι επικεφαλής ή ι- διοκτήτης οιουδήποτε χειροτεχνικού καταστήµατος ε) Να ηξεύρη να αναγινώσκη και να γράφη ζ) Να µην εχρεοκόπησε ποτέ δολίως, ούτε να εκηρύχθη ένοχος αδική- µατος κλοπής, απάτης, ή πλαστοποιίας, ή άλλου τινός οιουδήποτε κακουργήµατος, εξαιρουµένων των επανικανωθέντων και εξαιρουµένων πάντοτε των πολιτικών αδικηµάτων Επίσηµος Εφηµερίς Ιονίου Κράτους (στο εξής ΕΕΙΚ), 54 (31 εκεµβρίου 1849). Για τις µεταρρυθµίσεις του Seaton, βλ. Calligas (1994). 23. Μεταξύ των «αποτυχιών» της βρετανο-επτανησιακής διακυβέρνησης συµπεριλαµβάνεται η αδυναµία ή µάλλον απροθυµία των αρχών να µεταβάλουν το α- παρχαιωµένο ηµιφεουδαρχικό καθεστώς γαιοκτησίας που ίσχυε µε βάση τους νόµους της βενετικής περιόδου και έγινε ιδιαίτερα ορατό στις πιστωτικές σχέσεις κυρίως από τη δεκαετία του 1840 και εξής.

13 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 159 µπόριο 24. Η θέσπιση και ο σαφής καθορισµός των ιδιοκτησιακών δικαιωµάτων από το κράτος και η µείωση του υψηλού κόστους συναλλαγών έχουν συνέπειες για την απόδοση µιας οικονοµίας σε δεδοµένο χώρο και χρόνο. Σύµφωνα λοιπόν µε αυτό το θεωρητικό-ιστορικό σχήµα, οι καινοτοµίες που ελαχιστοποίησαν το κόστος συναλλαγών µεταξύ οικονοµικών εντολέων και εντολοδόχων συντέλεσαν α) Στην αύξηση κινητικότητας του κεφαλαίου β) Στην ελαχιστοποίηση του κόστους ανταλλαγής πληροφοριών και γ) Στον καταµερισµό του επιχειρηµατικού κινδύνου 25. Ενώ το µοντέλο του North κυριαρχεί σχεδόν στο χώρο της θεσµικής οικονοµικής ιστορίας, δεν λείπουν και οι ενστάσεις όπως και oι απόπειρες ελέγχου της θεωρίας του από κοινωνιολόγους που δεν βλέπουν το οικονοµικό και το κοινωνικό ως χωριστές σφαίρες της ανθρώπινης δραστηριότητας. Σύµφωνα µε τον Grannovetter, το ζήτηµα της συλλογικής οικονοµικής δραστηριότητας έχει παραµεληθεί από την οικονοµική θεωρία. ραστηριότητα που είτε εκφράζεται µε τη συλλογική συµµετοχή σε εταιρείες (µετοχικές, περιορισµένης ευθύνης, κ.ά.) είτε ακόµα και µε την αυτο-οργάνωση εµπορικών µηχανισµών και κέντρα αποφάσεων, όπως το χρηµατιστήριο και το εµπορικό επιµελητήριο. Έτσι οι θεσµοί στη σκέψη του Grannovetter µπορούν να αναλυθούν µόνο ως κοινωνικές κατασκευές, οι οποίες είναι έτσι και αλλιώς αφού προϋποθέτουν την ανθρώπινη δράση 26. Το επιχείρηµα αυτό έχει ιδιαίτερη σηµασία και για την διαδικασία συγκρότησης της αστικής τάξης στις πόλεις του Ιονίου Κράτους. Οι παραπάνω µηχανισµοί του εµπορίου και της οικονοµίας αποτελούν πεδία ιεράρχησης όσο και συγκρότησης εσωτερικής συνοχής της εµπορικής τάξης. Στο βαθµό που αποτέλεσαν µοχλό διαµόρφωσης των σχέσεων εξουσίας (οικονοµικής τουλάχιστον) και πεδίο συνάντησης εµπόρων και άλλων οµάδων και σύγκρουσης εµπόρων µεταξύ τους, δεν µπορούν να αγνοηθούν. ΕΜΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ Η οµάδα των εµπόρων της Κέρκυρας θα πρέπει να οριστεί αρχικά ως σύνολο ετερόκλητο µε διαφορές τόσο έντονες και καταλυτικές (διαφορές θρησκεύµατος, καταγωγής, δραστηριότητας και οικονοµικής επιφάνειας), ώστε η ευρεία έννοια της εµπορικής «κοινότητας» εξαντλητικά χρησιµοποιηµένη από ιστορικούς ελληνορθόδοξων κοινοτήτων σε πόλεις-λιµάνια της Μεσο- 24. «Στην περίπτωση των πολιτικών ή οικονοµικών θεσµών, ο πλούτος ή η ωφέλεια µεγιστοποιείται µέσω της άντλησης κερδών από το εµπόριο, τα οποία είναι αποτέλεσµα της εξειδίκευσης. Η βασική διάκριση σ αυτό το µοντέλο είναι εκείνη µεταξύ ε- ντολοδόχων και εντολέων» North (2001: 308). 25. North (1991: 101). 26. Grannovetter (1992).

14 160 Σάκης Η. Γκέκας γείου καταλήγει να είναι ερµηνευτικά ανεπαρκής. Η ύπαρξη ξένων (κυρίως άγγλων και γερµανών) εµπόρων στην Κέρκυρα, το Αργοστόλι και στη Ζάκυνθο, πολλών Ηπειρωτών, αλλά και εµπόρων διαφορετικής θρησκείας και δόγµατος (Ορθόδοξοι, Καθολικοί, Προτεστάντες και Εβραίοι) καθιστά αδύνατη την ανάλυση των εµπόρων ως µία κοινότητα. Εξάλλου, οι πολλαπλοί ρόλοι που αναλαµβάνουν οι έµποροι στην Κέρκυρα (εισαγωγείς-εξαγωγείς, πρόξενοι ξένων δυνάµεων, ιδρυτές εταιρειών), εκτός από τις διαφορές θρησκείας και καταγωγής, υποδηλώνουν την απώλεια εξειδίκευσης (φαινόµενο αναπτυγµένων οικονοµιών) και την ανάγκη υιοθέτησης αναλυτικών εργαλείων, όπως οι οικονοµικοί θεσµοί (κανονισµοί και νοµικοί περιορισµοί) για την εξέταση της συγκρότησης της εµπορικής αστικής τάξης την περίοδο αυτή. Ποιοι θεωρούνται έµποροι στα Επτάνησα το 19ο αιώνα; Ο ακριβής καθορισµός της έννοιας του εµπορικής πράξης αλλά και του εµπόρου είναι µια διαδικασία που ξεκινά µε τον Εµπορικό Κώδικα το 1841 και συνεχίζεται µέχρι το τέλος της περιόδου µε την σύνταξη επίσηµων καταλόγων µε όλους τους εγγεγραµµένους εµπόρους του κάθε νησιού και τη δηµοσίευσή τους στην επίσηµη εφηµερίδα του κράτους. H σύµπλευση οικονοµικών συµφερόντων αλλά και ο άνεµος ενός καινούριου «επιχειρηµατικού πνεύµατος» διαφαίνεται κυρίως µέσα από τη συµµετοχή στις νέες επιχειρηµατικές ευκαιρίες που δηµιουργούνται, όπως οι µετοχικές εταιρείες (κυρίως ναυτασφάλισης, αλλά και παραγωγής κρασιού και καλλιέργειας µεταξιού), χαρακτηριστικό της αστικής οικονοµικής δράσης που συµπυκνώνεται στην αρχή της επένδυσης 27. Σε αυτές τις εταιρείες δεν συµµετέχουν ενεργά µε την αγορά µετοχών µόνο έµποροι, αλλά και εκπρόσωποι κοινωνικών στρωµάτων που παραδοσιακά απέφευγαν τις επιχειρηµατικές δραστηριότητες µέσα δε από αυτές τις κινήσεις, διαφαίνεται η άνοδός τους 28. Η διαδικασία διαµόρφωσης της εµπορικής αστικής τάξης δεν µπορεί να γίνεται a priori, άρα δεν είναι στατική ούτε καθορισµένη από τις υπάρχουσες «δοµές». Αντίθετα, η διαµόρφωση τάξεων καθορίζεται από την άρθρωση η- γεµονικού λόγου και πράξεων. Ένα από τα κεντρικά επιχειρήµατα αυτού του άρθρου είναι ότι η άνοδος και ανάδειξη της επιχειρηµατικής τάξης στην κοινωνική ιεραρχία συντελείται σε µεγάλο βαθµό και µέσα από τους θεσµούς που τα µέλη της προωθούν. Για παράδειγµα, ένα από τα καθήκοντα και αρµοδιότητες του χρηµατιστηρίου των εµπόρων είναι ο διαχωρισµός τους σε τρεις τάξεις (1η, 2η, Μεσίτες) και η δηµοσίευση των σχετικών καταλόγων. Εξάλλου, από το 1858 ξεκινά η καταγραφή στο επιµελητήριο των ε- µπόρων του κάθε νησιού. Αυτές όµως είναι µόνο οι ορατές και ρητές διαδι- 27. Για τους οικονοµικούς θεσµούς στα Επτάνησα, βλ. Πρόντζας (2001: 43-60). 28. Πρόντζας (χ.έ.έ.).

15 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 161 κασίας ιεράρχησης των µελών της εµπορικής κοινότητας. Η ιεράρχηση των σχέσεων µεταξύ πιστωτών-χρεώστη διαπιστώνεται και µέσα από τις υποθέσεις που καταλήγουν στο Εµποροδικείο, όταν οι χρεώστες αναγκάζονται να σταµατήσουν τις πληρωµές 29. Οι περιπτώσεις δηµοσιευµένων δικών στο κακουργιοδικείο για δόλια ή και απλή χρεοκοπία δείχνουν την κατάληξη µιας πιστωτικής σχέσης, µε τον κατηγορούµενο είτε να δικάζεται και να καταδικάζεται ερήµην είτε να φυλακίζεται µέχρι και δυόµισι χρόνια. Η άσκηση ε- ξουσίας σε αυτήν την περίπτωση αποκτά απτή µορφή και επιβάλλεται ακό- µα και στο σώµα όσων δεν συµµορφώνονται µε τις επιταγές των πιστωτών ή της επικρατούσας οικονοµικής λογικής γενικότερα 30. Προφανώς, ο φιλελευθερισµός της περιόδου, όπως εκφράστηκε από τους θιασώτες του, δεν επεκτάθηκε και στην κατάργηση της προσωποκράτησης (καθιερωµένη από τη βενετική περίοδο), ακόµα και σε περιπτώσεις όπου, από την προφυλάκιση ήδη οι κατηγορούµενοι εκλιπαρούν είτε να µην κατασχεθούν όλα τους τα υπάρχοντα προς πλειστηριασµό είτε να προβλεφτεί το ελάχιστο εισόδηµα για την οικογένειά τους. Είναι βέβαια σαφές ότι οι υποθέσεις εµπορικής πίστης δεν αφορούν µόνο εµπόρους αλλά, για παράδειγµα, και τους αρτοποιούς, µια εξίσου σηµαντική οµάδα, που αγόραζαν το σιτάρι από τους εµπόρους µε τρεις µήνες πίστωση, όπως και άλλους εµπόρους λιανικής πώλησης, µαγαζάτορες, «ρακοπώλες», αλλά και πλανόδιους εµπόρους. Στην πόληλιµάνι της Κέρκυρας, όπως σε κάθε οικονοµία που στηρίζεται στο εµπόριο, ένας αρκετά µεγάλος αριθµός µεταπρατών εξαρτάται από τους εµπόρουςεισαγωγείς, και δεν έχει ακόµα µελετηθεί ούτε, φυσικά, «ενταχθεί» σε κάποιο από τα υπάρχοντα ερµηνευτικά σχήµατα της βιβλιογραφίας («ευγενείς» αστοί χωρικοί) για την επτανησιακή κοινωνία. Η µελέτη και αξιολόγηση εµπορικών µηχανισµών ανοίγει επίσης το κεφάλαιο της δράσης ντόπιων και ξένων εµπόρων. Ετερόκλητη καθώς είναι η εµπορική κοινότητα, µέσα από θεσµούς και γεγονότα, όπως η ίδρυση χρη- µατιστηρίου, διαφαίνεται η ύπαρξη και σύµπλευση µιας υπό διαµόρφωση επιχειρηµατικής τάξης. Οι προθέσεις αυτής της τάξης φαίνονται επίσης και από το κάλεσµα των ιδρυτών του χρηµατιστηρίου προς «όλους όσους α- σκούν εµπορικές πράξεις», ακόµα και αν αυτοί είναι κτηµατίες. Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει και η ρητορική του αρµοστή στην τελετή θεµελίωσης του χρηµατιστηρίου (borsa) το Το δηµόσιο γεγονός και ο εορτασµός που ακολούθησε την τελετή, όπως µεταφέρεται δηµοσιογραφικά και in extenso στην επίσηµη εφηµερίδα, υπογραµµίζουν την αρµονική συµβίωση κράτουςεµπορικής τάξης, όπως αυτή διαφαίνεται από την οµιλία στην εκδήλωση του 29. Βλ. Ιστορικό Αρχείο Κέρκυρας (στο εξής ΙΑΚ), φάκ. «Εµποροδικείο. Πτωχεύσεις» πρβλ. Fontaine (2001) και Gekas (2006). 30. Για τις πιστωτικές σχέσεις πόλης-υπαίθρου, βλ. Προγουλάκης (2003).

16 162 Σάκης Η. Γκέκας προέδρου της Λέσχης των Εµπόρων (που είχε ιδρυθεί λίγα χρόνια πριν). Βασικός άξονας της ρητορικής σε αυτήν αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, καθώς και της κυρίαρχης ιδεολογίας που καθορίζει εν µέρει και τις ενέργειες του αρµοστή και της επιχειρηµατικής τάξης, είναι η πεποίθηση ότι µόνο ή κυρίως µέσω της ανάπτυξης του εµπορίου και συνεπώς της οικονοµίας θα επέλθει οικονοµική και κοινωνική πρόοδος 31. Το χρηµατιστήριο ωστόσο δεν λειτούργησε µόνο ως θεσµός και µέσο πραγµάτωσης των φιλοδοξιών αρµοστήεµπορικής τάξης να προωθήσουν το ζήτηµα της «προόδου» της νησιωτικής κοινωνίας. Η δηµοσίευση σε εβδοµαδιαία βάση των τιµών των σηµαντικότερων εισαγόµενων και εξαγόµενων προϊόντων στα λιµάνια-αγορές µε τα οποία συνδεόταν εµπορικά η Κέρκυρα είναι εξαιρετικά σηµαντική. Η λειτουργία αυτή του χρηµατιστηρίου αύξησε σηµαντικά τη ροή πληροφοριών σχετικά µε τις τιµές, επέτρεψε την πρόβλεψη και τον προσεκτικό υπολογισµό, άρα και τον περιορισµό του επιχειρηµατικού κινδύνου. Ο εµπορικός µηχανισµός του χρηµατιστηρίου µείωσε το κόστος συναλλαγών για τους ε- µπόρους 32, υποδεικνύοντας έτσι στον ιστορικό της επτανησιακής οικονοµίας µια στιγµή θεσµικής καινοτοµίας. Εξίσου σηµαντικό για την οικονοµική λειτουργία αλλά κυρίως για τον αυτοπροσδιορισµό και την ιεράρχηση της επιχειρηµατικής τάξης, εκτός από την παροχή εµπορικής πίστης και την διαδικασία πτωχεύσεων, υπήρξε και το Εµπορικό Επιµελητήριο. Στην απόφαση ίδρυσης του επιµελητηρίου διαβάζουµε ότι στόχευε στην «ανάπτυξη και πρόοδο του εµπορίου σε αυτό το νησί» 33. Η διοίκηση του επιµελητηρίου αποτελούνταν από πέντε εκλεγµένα µέλη (ο γηραιότερος χρίζονταν πρόεδρος) του «σώµατος των εµπόρων». Ο αυτοπροσδιορισµός των εµπόρων µε τη λέξη «σώµα» έχει άµεσες αναφορές στον αυτοπροσδιορισµό των κερκυραίων αριστοκρατών ως «σώµα των ευγενών» στην περίοδο της βενετοκρατίας 34. Οι έµποροι που αυτοχαρακτηρίζονται ως Corpo di Negozianti παρουσιάζονται ως η συνέχεια του κυρίαρχου στρώµατος στην πόλη από τη βενετοκρατία. Με ποιον τρόπο όµως ορίζονταν οι εκλογείς για το προεδρείο του επιµελητηρίου; Όπως είδαµε, µε τον σαφή ορισµό του εµπόρου στον Εµπορικό Κώδικα ξεκινάει µια απόλυτα ορθολογική διαδικασία ρύθµισης και ελέγχου του εµπορικού κόσµου, η οποία µε την ίδρυση του χρηµατιστηρίου και του επιµελητηρίου συνεχίζεται και συστηµατοποιείται µέσω της καταγραφής όλων των εµπόρων του κάθε νησιού από το επιµελητήριο και τη δηµοσίευση των καταλόγων στην επίσηµη εφηµερίδα. Τα κριτήρια συµµετοχής στις διαδικασίες των νέων θεσµικών 31. ΕΕΙΚ, 539 (12/24 Απριλίου 1841). 32. North (χ.έ.έ.). 33. EEIK, 148 (20 Οκτωβρίου 1851). 34. Βλάχος-Πολίτης (2001).

17 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 163 οργάνων µπαίνουν από τους ίδιους τους εµπόρους-µέλη µιας οµάδας προώθησης συµφερόντων, η οποία αυτά τα χρόνια οργανώνεται θεσµικά. Οι παραπάνω πηγές σε συνδυασµό µε άλλες, η κυριότερη από τις οποίες είναι ο Εµπορικός Κώδικας, επιτρέπουν και τη διάκριση των κυριότερων χαρακτηριστικών της εµπορικής δραστηριότητας. Έτσι, γίνεται σαφές ότι το επάγγελµα του εµπόρου ήταν και θεωρούνταν ως το κατεξοχήν δηµόσιο επάγγελ- µα που ασκείται στην αγορά, κάτι που φυσικά δεν ισχύει µόνο για την Κέρκυρα του 19ου αιώνα, ενώ το παράπτωµα της δόλιας χρεοκοπίας εξεταζόταν στο κακουργιοδικείο και µπορούσε να οδηγήσει σε φυλάκιση µέχρι δύο χρόνια. Μια διαδεδοµένη πρακτική προώθησης ατοµικών και συλλογικών συµφερόντων στο Ιόνιο Κράτος ήταν η συγγραφή υποµνηµάτων προς την κεντρική διοίκηση. Το πιο εντυπωσιακό και ταυτόχρονα ενοποιητικό στοιχείο πολλών υποµνηµάτων εµπόρων είναι ο λόγος τους περί ελεύθερου εµπορίου. Η αντίληψη αυτή φαίνεται να ήταν τόσο διαδεδοµένη στους εµπορικούς κύκλους που οποιαδήποτε άλλη αντίληψη προστατευτικής τάσης θα πρέπει να φάνταζε τουλάχιστον αναχρονιστική αν όχι και συντηρητική και άρα α- πορριπτέα και ακατάλληλη για την οικονοµία του κράτους, του προστατευόµενου από τη Βρετανία, την πρωτοπόρο του ελεύθερου εµπορίου. Υπο- µνήµατα βέβαια υπέβαλαν αρκετά συχνά και µεµονωµένοι έµποροι, ζητώντας την παρέµβαση του αρµοστή και του βρετανού πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη για τη διευθέτηση εµπορικών υποθέσεων που προέκυπταν µε τις ανταλλαγές µε εµπόρους της απέναντι οθωµανικής ηπείρου, καθώς και άλλες επαγγελµατικές οµάδες που προσπαθούσαν να κατοχυρώσουν συντεχνιακά συµφέροντα. Όλα τα παραπάνω παραδείγµατα εισαγωγής ή γέννησης των οικονοµικών θεσµών και η δράση µιας οµάδας µε επιχειρηµατικές δραστηριότητες στο Ιόνιο Κράτος συνέβαλαν αποφασιστικά και στη συγκρότηση της τάξης αυτής ως ηγεµονικής. Εξάλλου, θεσµοί όπως η κατοχύρωση και προστασία ιδιοκτησιακών δικαιωµάτων, απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη και λειτουργία µιας κεφαλαιοκρατικής αγοράς (σε αντίθεση για παράδειγµα µε τις πρώιµες οικονοµίες ανταλλαγής), έχει ιδιαίτερη σηµασία. Η εµπορική τάξη, η οποία συγκροτείται µέσω και των οικονοµικών θεσµών όπως ορίστηκαν παραπάνω, αποτελεί συστατικό µέρος της αστικής τάξης των Επτανήσων. Αντίστοιχα, η αστική τάξη διαµορφώνεται εν µέρει και χαρακτηρίζεται από την κοινή παρουσία των µελών της σε κάποιες από τις θεσµικές καινοτοµίες, όπως για παράδειγµα στη σύσταση τραπεζικών και ασφαλιστικών µετοχικών εταιρειών, µέθοδο ελαχιστοποίησης επιχειρηµατικού κινδύνου αλλά και κοινωνικής µέθεξης. Η ίδρυση χρηµατο-οικονοµικών θεσµών, της Ιονικής Τράπεζας, της Τράπεζας Εξοικονοµήσεως («Εξοικονοµητικής») και των ασφαλιστικών-τραπεζι-

18 164 Σάκης Η. Γκέκας κών καταστηµάτων, από τη δεκαετία του 1830 και εξής, καταδεικνύει τις αλλαγές που πραγµατοποιούνται στην οικονοµία των Επτανήσων. Η συσσώρευση κεφαλαίου στην περίπτωση των ασφαλιστικών εταιρειών κερδοσκοπικού χαρακτήρα από τους ντόπιους κεφαλαιούχους ήταν αποτέλεσµα της βρετανικής προστασίας των επτανησιακών πλοίων, της ενδυνάµωσης εµπορικών σχέσεων και δικτύων µε άλλα λιµάνια της Αδριατικής και της εντυπωσιακής δραστηριότητας επτανησίων στο εµπόριο σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας 35. Η συµµετοχή στην Ιονική Τράπεζα επιφανών «εκπροσώπων» της κερκυραϊκής αστικής τάξης, όπως ο Ναπολέων Ζαµπέλιος όχι µόνο ως σηµαντικός µέτοχος αλλά και ως τοπικός διευθυντής, υπογραµµίζει τη στενή σχέση του βρετανικής διοίκησης τραπεζικού µηχανισµού µε «προσωπικότητες» της πόλης 36. ΘΕΣΜΟΙ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ Η Κοινωνική Ιστορία έχει περάσει από δύο σχηµατικά στάδια ανάλυσης των σχέσεων εξουσίας 37. Το πρώτο, επηρεασµένο από το έργο του Γκράµσι, αλλά και την πολιτική σκέψη, ανανέωσε την οπτική των σχέσεων εξουσίας αναδεικνύοντας τις συνθήκες κατάκτησης και διατήρησης ηγεµονίας επί υπάλληλων τάξεων και οµάδων 38. Το δεύτερο στάδιο είναι σηµαντικά επηρεασµένο από το έργο του Φουκώ. Σε αυτό το πλαίσιο και ως ένα από τα ση- µαντικά εργαλεία ανάλυσης του ρόλου των ελίτ των πόλεων έχει προταθεί η έννοια της διακυβέρνησης-άσκησης εξουσίας (governance) 39. Μελέτες βρετανικής ιστορίας έχουν καταδείξει αφενός τη διαδικασία αυτονόµησης του «οικονοµικού» και του «κοινωνικού» ως σφαίρες συλλογής και διαχείρισης γνώσης και αφετέρου την άσκηση εξουσίας µέσω τεχνικών και πρακτικών που απορρέουν από φιλελεύθερες ιδέες και εφαρµόστηκαν για πρώτη φορά στις µεγαλουπόλεις της Βρετανίας αποκαλύπτοντας µια νέα νοοτροπία φιλελεύθερης διακυβέρνησης (liberal governmentality) 40. Σε ποιο βαθµό οι δύο διαδικασίες µπορούν να ανιχνευθούν και στην Κέρκυρα και να αναλυθούν µε βάση το παραπάνω ερµηνευτικό σχήµα; Οι θεσµοί-πεδία δράσης, παραγωγής ιδεολογίας και άσκησης εξουσίας εντοπίζονται στους οργανισµούς διακυβέρνησης της πόλης και τους µηχα- 35. Για το τελευταίο ζήτηµα ειδικά, βλ. Ηarlaftis (1996: 3-38). 36. British Library of Economic and Political Sciences, Ionian Bank Archive, φάκ. «Staff», 8/1-8/ Gunn (2006). 38. Σε αυτό το πλαίσιο θα µπορούσε να ενταχθεί ενδεχοµένως και το έργο του E.P. Thompson. 39. Smith (2000). 40. Poovey (1995), Joyce (2003).

19 Θεσµοί και εξουσία στην πόλη της Κέρκυρας 165 νισµούς οργάνωσης της οικονοµικής και κοινωνικής ζωής, όπως αυτή ορίζεται από την βρετανική κυριαρχία και ενσωµατώνεται από οµάδες της αστικής τάξης. Η Εξοικονοµητική Τράπεζα, η Εταιρεία προς Βελτίωσιν της Γεωργίας, η Αναγνωστική Εταιρεία, η Ιόνιος Εταιρεία, οι επιτροπές Υγιεινής, καθώς και ένας αριθµός φιλανθρωπικών οργανώσεων και κινήσεων σχηµατίζουν ένα πλέγµα διακυβέρνησης-άσκησης εξουσίας στην πόλη τόσο πυκνό ώστε να µην επιτρέπει την παραµέλησή του από τους ιστορικούς. Το ζητού- µενο είναι η αναζήτηση της επιβολής και άσκησης εξουσίας µέσα από αστικούς θεσµούς, για τους οποίους το κράτος παρέχει το ιδεολογικό πλαίσιο, την διαχείρισή τους ωστόσο αναλαµβάνει πρόθυµα η αστική τάξη. Το κράτος από τη µεριά του ανέλαβε τον παραδοσιακό ρόλο επιτήρησης και καταστολής, όπως θεσµοθετήθηκε µε νόµους-ψηφίσµατα και εφαρµόστηκε από την αστυνοµική δύναµη του κράτους µε ένα σύνθετο µηχανισµό που συνοψίζεται στο τρίπτυχο συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση, τιµωρία. Οι υπάλληλοι και ο διευθυντής της Εκτελεστικής Αστυνοµίας ήταν υπεύθυνοι για τη συλλογή πληροφοριών, τον έλεγχο του χαρακτήρα των πολιτών και την ε- νηµέρωση των υπολοίπων αρχών και υπηρεσιών, την τήρηση της τάξης, την προσωποκράτηση σε περιπτώσεις κατηγορουµένων για δόλια χρεοκοπία και υπόπτων φυγής, τη σύλληψη των παραβατών, ληστών, δολοφόνων αλλά και άλλων λιγότερο επικίνδυνων ατόµων, όπως οι επαίτες. Η φιλανθρωπία αντίθετα αποτελεί πεδίο δραστηριοποίησης της αστικής τάξης καθώς η κακή κατάσταση των δηµόσιων οικονοµικών δεν επέτρεπε στη διοίκηση να παρεµβαίνει και να λύνει σηµαντικά προβλήµατα όπως οι κακές συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων στα προάστια αλλά και σε πολλές συνοικίες της πόλης. Ακολουθώντας µια βραχυπρόθεσµη πολιτική και υιοθετώντας το βρετανικό πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης µε τις πρακτικές που αυτό συνεπάγεται (επιτήρηση, εξορθολογισµός και «πρόοδος»), το κράτος ενθάρρυνε την άνθηση της φιλανθρωπίας και την εφαρµογή της, όχι µόνο γιατί έτσι επιβεβαίωνε τον ευεργετικό ρόλο και την παρουσία της αποικιοκρατικής εξουσίας, αλλά κυρίως για να συµπληρώσει το κενό κοινωνικής πρόνοιας που δηµιουργούσε η ανικανότητά του να αντεπεξέλθει στα αιτή- µατα των πολιτών για εκπαίδευση, υγεία αλλά κυρίως για ένα βιώσιµο εισόδηµα από την αγροτική παραγωγή και την εµπορική κίνηση του λιµανιού 41. Από τα πιο σηµαντικά πεδία ορισµού και άσκησης της εξουσίας όµως είναι και ο ίδιος ο χώρος. Το αστικό περιβάλλον της Κέρκυρας αλλά και των άλλων αστικών κέντρων των Επτανήσων µεταµορφώνεται, σηµατοδοτώντας 41. Τα υποµνήµατα των πολιτών προς την κεντρική διοίκηση για βελτίωση των όρων ζωής είναι δεκάδες και υποδεικνύουν το βαθµό παρέµβασής τους στην κοινωνική ζωή, ανεξάρτητα αν κατείχαν ή όχι το δικαίωµα ψήφου βλ. διάφορους φάκελους στο ΝΑ/PRO/CO 136: «Petitions, ».

20 166 Σάκης Η. Γκέκας την νέα εποχή. ραστηριότητες και ρόλοι επαναπροσδιορίζονται στο δηµόσιο χώρο και η µελέτη τους µπορεί να είναι ένα σηµείο «εισόδου» στην ιδεολογία που κατευθύνει τον επιχειρούµενο µετασχηµατισµό της κοινωνίας. Η προσπάθεια αναδιοργάνωσης του αστικού χώρου είναι ένα παράδειγµα της επιβολής στοιχείων που θα µπορούσαν να καταστήσουν την επτανησιακή κοινωνία επάξια των κοινωνιών της αποικιακής δύναµης και να την κατατάξουν έτσι στις «προοδευµένες». Η εικόνα που κυριαρχεί στις αφηγήσεις βρετανών περιηγητών και πρώην ανώτερων υπαλλήλων της κεντρικής διοίκησης είναι εκείνη της Κέρκυρας ως µια πόλη µε στενούς, βρώµικους δρό- µους, µε ένα λιµάνι σε χαώδη κατάσταση. Η εικόνα αυτή ωστόσο συµπληρώνεται από εκείνη του µετασχηµατισµού που πραγµατοποιείται στον αστικό χώρο την ίδια περίοδο. Το αστικό τοπίο στην Κέρκυρα, στην Ζάκυνθο, το Αργοστόλι και το Ληξούρι αλλάζει µε το χτίσιµο νέων κτιρίων µε αισθητική, συµβολική αλλά και χρηστική αξία. Το παλάτι των Αγ. Γεωργίου και Μιχαήλ, στην Κέρκυρα, η κατασκευή στα χρόνια του Napier (δεκαετία του 20) στην Κεφαλονιά µόλων, δικαστηρίων και αγορών είχαν στόχο τον εκσυγχρονισµό αλλά και τον εξωραϊσµό των τόπων άσκησης της εξουσίας. Αντίστοιχα, τα κτίρια που οικοδοµήθηκαν στην Κέρκυρα τις δεκαετίες 1830 και 1840 έδωσαν µια διαφορετική διάσταση στο αστικό τοπίο. Σωφρονιστήρια, το Άσυλο των Φρενοβλαβών, νοσοκοµεία, το «θερινό» ανάκτορο του Μον Ρεπό, το κτίριο του χρηµατιστηρίου, τα κτίρια που στέγασαν τα καταστήµατα της Ιονικής Τράπεζας σε Κέρκυρα και Αργοστόλι πιστοποιούν τον οικοδοµικό οργασµό. Οι βρετανικές αρχιτεκτονικές παρεµβάσεις αντιπροσωπεύουν την νέα τάξη, δηµιουργώντας στην ουσία µια νέα πόλη 42. Η νέα τάξη αντικατοπτρίζει την πεποίθηση στην αναγκαιότητα να δοµηθεί η πόλη ορθολογικά, µε νέους δρόµους και µε την επέκταση και καλλωπισµό της Σπιανάδας για παράδειγµα, όπου βρίσκεται και το εµπορικό κατάστηµα ειδών πολυτελείας του Taylor. Η υγιεινή και το χτίσιµο εντυπωσιακών κτιρίων είναι η αντίθεση στην υπάρχουσα εικόνα του λαβύρινθου που αποτελούν τα καντούνια της παλιάς πόλης για τους Βρετανούς και το χάος του λιµανιού που συναντά ο κάθε επισκέπτης. Τα νέα κτίρια έχουν επίσης χρηστική αξία. Οι κλειστές αγορές τροφίµων χτίζονται και λειτουργούν από τη δεκαετία του 1830, ενώ στο Ληξούρι οικονοµικές και διοικητικές λειτουργίες συνδυάστηκαν µε τη συστέγαση της αγοράς µε άλλες δηµόσιες υπηρεσίες. Όπως αναφέρθηκε, οι βρετανοί αφηγητές δεν παραλείπουν να σηµειώσουν τη σηµασία των νέων κτιρίων που έχουν πολύ συγκεκριµένους ρόλους, χρηστικούς αλλά και συµβολικούς και για αυτό αναφέρονται όχι µόνο ως δείγµατα εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής αλλά και ως συµβολή στην ανάπτυξη της κοινωνίας. Η επίτευξη του στόχου αυτού περνά µέσα από τη δηµιουργία µιας κοινωνίας 42. Zucconi (1998: 265).

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ κ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ 2 Η ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ 2007-2013. (ΛΟΥΤΡΑΚΙ 20/03/2009) Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ Γενική ιεύθυνση Στήριξης της Βιοµηχανίας ΑΝΥΝΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ, 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011 κ. Τσαγκρής ιονύσης, Προϊστάµενος ιεύθυνσης Μικρών & Μεσαίων Επιχειρήσεων ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ 2014-2019 (Α ΦΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ) Αξιότιμοι συνάδελφοι, Οι Δήμοι, στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα

Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα Είδος Επιχειρήσεων & Νοµικά Ζητήµατα Το υφιστάµενο νοµικό καθεστώς προδιαγράφει σε σηµαντικό Βαθµό αρκετούς περιορισµούς ενός επιχειρηµατικού σχεδίου Βασικά Θέµατα Νοµικό Πλαίσιο Επιχειρήσεων Επιλογή Νοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 4ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ, ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 4ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ, ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 4ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π.

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση http://www.economics.edu.gr 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1.2 Η Επιχείρηση : σχολικό βιβλίο 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας µας, το ίδιο σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΣ και τα μέλη του

Το ΔΣ και τα μέλη του Βασικά Συμπεράσματα Στο Ν.3873/2010 αναφέρεται για πρώτη φορά ρητά ότι οι εισηγμένες εταιρείες οφείλουν να υιοθετήσουν και στη συνέχεια να γνωστοποιήσουν σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, έναν κώδικα εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους 2010-2011 Φοιτητής : Λιούμπας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με μια ετήσια πανευρωπαϊκή συζήτηση στο πλαίσιο της νομοθετικής έκθεσης πρωτοβουλίας σχετικά με τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου Ιατρικός Σύλλογος Ηρακλείου Συνέντευξη τύπου 01.02.2010 Η πολιτεία τα τελευταία τριάντα χρόνια αδυνατεί ή δεν θέλει, να λάβει αποφάσεις, να κάνει τομές, να δώσει λύσεις σε θέματα που αφορούν την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι η Κυβέρνηση της Αυτής Μεγαλειότητος δήλωσε στη Δήλωση ότι οι κύριοι σκοποί προς επίτευξη ήταν:

ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι η Κυβέρνηση της Αυτής Μεγαλειότητος δήλωσε στη Δήλωση ότι οι κύριοι σκοποί προς επίτευξη ήταν: Διευθέτηση μεταξύ της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας αναφορικά με τη ρύθμιση της ανάπτυξης στις Κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ.

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Κυρίες και κύριοι Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα και προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS"

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ CROWDFUNDING KAI VENTURE CAPITALS Πειραιάς, 8 Μαΐου 2015 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS" Crowdfunding Το crowdfunding ή αλλιώς participative financing - («χρηματοδότηση από το πλήθος» -- «συμμετοχική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα:

Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα: Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα: 1. Έγκριση της Η. 2. Έγκριση του καταλόγου των σηµείων «Α» 3. Πρόγραµµα εργασιών της Προεδρίας

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας EL Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο Ιανουαρίου 2001 - Φεβρουαρίου 2002 14 Μαρτίου 2002 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή......3

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου Η συζήτηση γύρω από το χρηματοπιστωτικό σύστημα συνήθως επικεντρώνεται στο θέμα του ποιές είναι οι πηγές χρηματοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Θέµα: Συγκρότηση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράµµατος Θεσσαλίας Ο Περιφερειάρχης.

ΑΠΟΦΑΣΗ. Θέµα: Συγκρότηση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράµµατος Θεσσαλίας Ο Περιφερειάρχης. ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΗ ΙΑΥΓΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ E.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΙΚΑ ΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ Λάρισα, 18-03-2015 α.π.: 1277

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Αριθμός [ ] ΟΙ ΠΕΡΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΝΟΜΟΙ

ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Αριθμός [ ] ΟΙ ΠΕΡΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΝΟΜΟΙ ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Αριθμός [ ] Οι περί Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (Μητρώο Μελετητών και Επιβλεπόντων Μηχανικών) Κανονισμοί του 2015 που κατατέθηκαν στη Βουλή των

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2 Τι είναι βιομηχανία Η βιομηχανία είναι ένα οργανωμένο σύστημα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μεγάλη ποσότητα. Οι βιομηχανικές, παραγωγικές μονάδες ή μονάδες παροχής υπηρεσιών χρειάζεται να θεωρηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ 21 η ΜΑΪΟΥ 1864 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 152 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 [1] Σεβασμιώτατε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας Προμηθευτών ΚΡΕΤΑ ΦΑΡΜ ΑΒΕΕ

Κώδικας Δεοντολογίας Προμηθευτών ΚΡΕΤΑ ΦΑΡΜ ΑΒΕΕ Κώδικας Δεοντολογίας Προμηθευτών ΚΡΕΤΑ ΦΑΡΜ ΑΒΕΕ Πίνακας περιεχομένων Άρθρο 1 Εισαγωγή... 3 Άρθρο 2 Πυλώνες υπεύθυνου εφοδιασμού... 3 2.1 Ανθρώπινα δικαιώματα στην εργασία... 3 2.2 Υγεία και ασφάλεια...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο 1. Γενικά για την επιχείρηση Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων»

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας Κοδριγκτώνος 12, 210 8203573, 210 8203 803 http://este.dmst.aueb.gr/ «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η προώθηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Επιστηµονική και Οργανωτική Γραµµατεία Σχεδιασµού και Κατάρτισης Αναπτυξιακού Προγραµµατισµού 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (Αθήνα, Ξενοδοχείο ΤITANIA, 31-05-2007) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Eda GEMI

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ 2014: ΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ 150 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 15-21 ΗΣ ΜΑΙΟΥ ΩΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ -ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΣΤΑΘΕΡΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ Εισηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη)

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη) ΠΡΟΣ: Α.Π. :20 ΑΘΗΝΑ 12/02/2016 τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων Καθηγητή κ. Κ. Γαβρόγλου ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΟ ΒΑΘΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 παρ. 1 του Ν 3091/2002 (ΦΕΚ Α 330/24.12.2002),

Διαβάστε περισσότερα