«Βία κατά ανηλίκων» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Βία κατά ανηλίκων» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος"

Transcript

1 «Βία κατά ανηλίκων» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος Δ/ντης Διεύθυνσης Οικογενειακών Σχέσεων Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού

2 Διαπροσωπική βία Το ,3 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν ως αποτέλεσμα βίας (Krug et al., 2000, Reza et al., 2001). ΟΠ.Ο.Υ. υιοθετεί (W.H.O., 2001) την εκτίμηση ερευνητών (Murray and Lopez, 1996) ότι η διαπροσωπική βία το 2020 θα ανέλθει από την 19η στην12η θέσηστην λίστα των 30 πιο σημαντικών αιτιών θανάτου παγκόσμια.

3 Βία κατά ανηλίκων Μελέτη στην Σουηδία αναφέρει ότι μια στις πέντε γυναίκες υπήρξε θύμα κακοποίησης κύρια κατά τη διάρκεια της εφηβικής και παιδικής της ηλικίας (Krantz and Ostergen, 2000). ΟΠ.Ο.Υ. εκτιμά (W.H.O., 1999) ότι παιδιά στον κόσμο γίνονται θύματα βίας (Krug et al., 2001).

4 Βία κατά ανηλίκων Μελέτες εκτίμησης της έκτασης του φαινομένου της βίας σε ανηλίκους παρουσιάζουν τεράστιες διακυμάνσεις (από 3% έως 29% στα αγόρια και από 7% έως 36% στα κορίτσια) κυρίως λόγω των διαφορετικών κριτηρίων και ορισμών που οι διάφοροι μελετητές υιοθετούν (Finkelhor, 1994). ΟΠ.Ο.Υ. εκτιμά (W.H.O., 2002) πως κάθε χρόνο παιδιά δολοφονούνται ετησίως Κάθε χρόνο περίπου αγόρια και κορίτσια υφίστανται σεξουαλική παραβίαση σε ολόκληρο τον πλανήτη (U.N., 2002)

5 Βία (W.H.O., 1995) «Βία είναι η εμπρόθετη χρήση φυσικής δύναμης ή εξουσίας, επαπειλούμενη ή πραγματική, εναντίον ενός άλλου προσώπου, του ίδιου του εαυτού ήμιας ομάδας ανθρώπων, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την επέλευση ή την αυξημένη πιθανότητα επέλευσης, τραυματισμού, θανάτου, ψυχολογικής βλάβης, στρεβλής ανάπτυξης ή αποστέρησης»

6 Κακοποίηση - παραμέληση των παιδιών (W.H.O., 1999) «Η κακοποίηση ή κακομεταχείριση του παιδιού περιλαμβάνει όλες τις μορφές σωματικής ή συναισθηματικής κακής μεταχείρισης, σεξουαλικής παραβίασης, παραμέλησης ή παραμελημένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ή εκμετάλλευσης για εμπορικούς σκοπούς, ηοποία καταλήγει σε συγκεκριμένη ή εν δυνάμει βλάβη που αφορά τη ζωή και την ανάπτυξη του παιδιού, στα πλαίσια μιας σχέσης ευθύνης, εμπιστοσύνης και δύναμης»

7 Μορφές κακοποίησης παραμέλησης των παιδιών Σωματική κακοποίηση Παραμέληση Σεξουαλική κακοποίηση Ψυχολογική Συναισθηματική κακοποίηση παραμέληση Σύνδρομο «Μυνχάουζεν δι αντιπροσώπου» Κακοποίηση από Υπηρεσίες Έκθεση σε σκηνές βίας σύνδρομο του «αμέτοχου θεατή» Υπολειπόμενη ανάπτυξη μη-οργανικής αιτιολογίας Σωματική τιμωρία «Ασύμμετρη» Βία μεταξύ ανηλίκων ( Bullying ) Κακοποίηση παραμέληση των παιδιών σε Ιδρύματα Παιδική εργασία Σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων, παιδικό trafficking Παιδική κακοποίηση μέσω του Διαδικτύου

8 Σωματική κακοποίηση των παιδιών Στις Η.Π.Α., η αναμενόμενη συχνότητα αναφέρεται στο 1%-2% των παιδιών ηλικίας 0-18 ετών κάθε χρόνο εκ των οποίων παιδιά πεθαίνουν (Krugman, 1992). Στη Μ. Βρετανία, η συχνότητακατ έτος κυμαίνεται από 1%-2% των παιδιών του πληθυσμού κάτω των 5 ετών (Browne, 1993). Στη Σουηδία αναφέρεται σε ποσοστό 4% (1,5 εκατομμύρια παιδιά). Στη Γαλλία αναφέρονται περιπτώσεις κακοποίησης/παραμέλησης το χρόνο (εκτός σεξουαλικής).

9 Σωματική κακοποίηση των παιδιών Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Π.Ο.Υ. (W.H.O., 1999), υπολογίζεται ότι 1 στα έως 1 στα παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών πεθαίνει κάθε χρόνο λόγω σωματικής κακοποίησης. Επίσης, ο Π.Ο.Υ. εκτιμά ότι από 1 στα έως 1 στα 180 παιδιά παραπέμπεται κάθε χρόνο σε κάποια υπηρεσία υγείας ή κοινωνικής προστασίας λόγω κακοποίησης (W.H.O., 1997, Krug et al., 2000).

10 Σωματική κακοποίηση των παιδιών Σε μελέτες σε ειδικούς πληθυσμούς παιδιών αναφέρονται ότι: 10% απ' όλα τα ατυχήματα σε παιδιά < 3 ετών, εκτός από τα τροχαία. 10% των παιδιών < 5 ετών που εξετάζονται στα εξωτερικά ιατρεία νοσοκομείων για κάποιο τραυματισμό. 25% απ' όλα τα κατάγματα σε παιδιά < 3 ετών. 3-5% των βαριά κακοποιημένων παιδιών πεθαίνουν ή μένουν με μόνιμες σοβαρές αναπηρίες.

11 Μελέτη 197 περιπτώσεων κακοποίησης παραμέλησης στην Ελλάδα (Ι.Υ.Π., Αγάθωνος και Μαραγκός, 1995) 6%θνητότητα 17%σοβαρές κακώσεις 33%προσωρινή αναπηρία 8%μόνιμη αναπηρία

12 Αιτιοπαθογεννετικοί παράγοντες σωματικής κακοποίησης-παραμέλησης Έλλειψη κοινωνικών υποστηριγμάτων οικογένειας Χαμηλό κοινωνικοοικονομικό και μορφωτικό επίπεδο γονέων Πολυμελής οικογένεια με >4 παιδιά Μονογονεϊκή οικογένεια

13 Αιτιοπαθογεννετικοί παράγοντες σωματικής κακοποίησης-παραμέλησης Νεαρή ηλικία τεκνοποίησης γονέων Ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη Παρεκκλίνουσα ή παραβατική συμπεριφορά γονέων Σοβαρή σωματική αναπηρία γονέων Κοινωνική απομόνωση οικογένειας

14 Αιτιοπαθογεννετικοί παράγοντες σωματικής κακοποίησης παραμέλησης Μείζων ψυχική διαταραχή γονέων Χρήσηαλκοόλήουσιώνγονέων Σοβαρές διαταραχές προσωπικότητας π.χ. αντικοινωνική ή ιδεοψυχαναγκαστική δ.π. των γονέων

15 Αιτιοπαθογεννετικοί παράγοντες σωματικής κακοποίησης παραμέλησης Έκθεση των γονέων σε βία κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας Ελλειποβαρές παιδί «Δύσκολο» παιδί Παιδί συνήθως στην ηλικία του βρέφους ή του εφήβου

16 Χαρακτηριστικά σωματικής κακοποίησης παραμέλησης Διαχρονική αύξηση στις ανεπτυγμένες κοινωνίες «Κοινωνική» παθολογία Συνήθως συνύπαρξη πολλαπλών αιτιοπαθογενετικών παραγόντων Συσχέτιση με λοιπούς προσδιοριστές δυσλειτουργικών οικογενειακών πλαισίων

17 Κλινικά σημεία αναγνώρισης σωματικής κακοποίησης Εκδορές, εκχυμώσεις Διαστρέμματα, εξαρθρώσεις Δαγκώματα, εγκαύματα Τραύματα Δηλητηριάσεις

18 Χαρακτηριστικές κακώσεις αναγνώρισης σωματικής κακοποίησης Κατάγματα στο κεφάλι ή στα πέλματα σε βρέφη, Κάταγμα δίκην «χλωρού ξύλου» στα άνω άκρα, «Μετακινούμενη» εκχύμωση κεφαλής από βίαιο τράβηγμα μαλλιών, Κακώσεις από το σύνδρομο του «ταρακουνημένου βρέφους» π.χ. αιμορραγία αμφιβληστροειδούς κ.λ.π.

19 Άλλα διαγνωστικά χαρακτηριστικά σωματικής κακοποίησης Καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας Ιστορικό με ασάφειες Πολλαπλές και πολύμορφες βλάβες, συχνά διαφορετικών χρονολογιών σε διαφορετικά μέρη του σώματος Βλάβες χαρακτηριστικές κακοποίησης (π.χ. ρήξη χαλινού άνω χείλους, έγκαυμα σε πέλμα βρέφους)

20 Άλλα διαγνωστικά χαρακτηριστικά σωματικής κακοποίησης Γρήγορη υποχώρηση των κακώσεων μόλις το παιδί εισαχθεί σε νοσοκομείο Ευκολία (ή και μεγάλη προθυμία) απομάκρυνσης του παιδιού από τους γονείς του Απορριπτικός για το παιδί τρόπος εξιστόρησης του ιστορικού των κακώσεων από τους γονείς Αντιφατική ή αταίριαστη ερμηνεία των κακώσεων από το παιδί

21 Παραμέληση των παιδιών Υπολειπόμενη ανάπτυξη μη οργανικής αιτιολογίας Άρνηση ή καθυστέρηση παροχής υπηρεσιών υγείας Άρνηση, καθυστέρηση ή υποτίμηση γενικών ή ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών

22 Παραμέληση των παιδιών Εγκατάλειψη Ανεπαρκής κηδεμονία Ανεπαρκής επιτήρηση Συναισθηματική Ψυχολογική παραμέληση

23 Άμεσες επιπτώσεις σωματικής κακοποίησης - παραμέλησης α) άγχος ή κατάθλιψη, β) παλινδρόμηση ανάπτυξης, γ) διαταραχή από οξύ stress, δ) πτώση σχολικής επίδοσης κοινωνική απομόνωση,

24 Άμεσες επιπτώσεις σωματικής κακοποίησης - παραμέλησης ε) σοβαρές σωματικές αναπηρίες ή και θάνατος (ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες π.χ. στο σύνδρομο του «ταρακουνημένου βρέφους») ς) σοβαρές βιολογικές επιπτώσεις από παραμέληση οξέων ή χρονίων προβλημάτων σωματικής υγείας ζ) ψυχο-κοινωνικές επιπτώσεις (χαμηλή αυτό-εκτίμηση και ατομικές προσδοκίες, λεκτική και φυσική επιθετικότητα, νεανική παραβατικότητα κ.λ.π.)

25 Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σωματικής κακοποίησης - παραμέλησης α) αγχώδεις διαταραχές (κύρια διαταραχή πανικού και φοβίες), β) συναισθηματικές διαταραχές (κύρια κατάθλιψη), γ) χρήση αλκοόλ και ουσιών (κύρια στα κορίτσια), δ) ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις (παραβατική συμπεριφορά, εμπλοκές με το νόμο), ε) κοινωνικές επιπτώσεις (πτώση σχολικής επίδοσης, εγκατάλειψη σχολικής φοίτησης κ.λ.π.)

26 Συναισθηματική Ψυχολογική παραμέληση Στενός αισθητηριακός περιορισμός Φυσικός περιορισμός κίνησης (δέσιμο, κλείδωμα κ.λ.π.) Φραστικές ή συναισθηματικές επιθέσεις Εκβιασμοί ή απειλές Απόρριψη Τρομοκράτηση Αγνόηση Απομόνωση Διαφθορά

27 Συχνότητα συναισθηματικής κακοποίησης στις Η.Π.Α. (U.S. Dep. Of Health and Human Services, 1986) Φυσικός περιορισμός % Αριθμός παιδιών 0, Φραστικές ή συναισθηματικές επιθέσεις Άλλες μορφές συναισθηματικής κακοποίησης 2, , ΣΥΝΟΛΟ 3,

28 Σωματική τιμωρία των παιδιών Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του Ο.Η.Ε. (1989) κύρωση με Νόμο στην Ελλάδα (1992) 27 Πολιτείες των Η.Π.Α. ήδη έχουν εισάγει τροποποιήσεις στο νομοθετικό τους πλαίσιο που απαγορεύουν ρητά την σωματική τιμωρία στα σχολεία, με πρώτη εκείνη του New Jersey που ψήφισε το σχετικό νομοθέτημα το 1867 ΗΒρετανίατο1986 ψήφισε νόμο που απαγορεύει την χρήση βίας στα σχολεία

29 Μελέτη 591 οικογενειών στην Ελλάδα (Ι.Υ.Π., Φερέτη και Σταυριανάκη, 1997) 65,5% των Ελλήνων χρησιμοποιούν την σωματική τιμωρία ως μέσο διαπαιδαγώγησης των παιδιών τους 6,2% των μητέρων ανέφεραν μικροτραυματισμούς των παιδιών τους από την σωματική τιμωρία 1,8% των μητέρων ανέφεραν σοβαρό τραυματισμό των παιδιών τους από την σωματική τιμωρία που χρειάστηκε επίσκεψη σε νοσοκομείο ή νοσηλεία

30 Μελέτη 591 οικογενειών στην Ελλάδα (Ι.Υ.Π., Φερέτη και Σταυριανάκη, 1997) 90% των ίδιων των ερωτηθέντων γονέων πιστεύουν πως η σωματική τιμωρία μπορεί να κλονίσει τις σχέσεις γονέα και παιδιού >70% των ίδιων των ερωτηθέντων γονέων δηλώνουν πως η σωματική τιμωρία δεν έχει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα σωφρονισμού των παιδιών τους

31 Κατευθυντήριες Οδηγίες (Guidelines) της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής για την αποτελεσματική ανατροφή και συμμόρφωση των παιδιών (1998) Η σωματική τιμωρία των παιδιών αυξάνει τις πιθανότητες ατυχημάτων και κακώσεων, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά και στα βρέφη, Η σωματική τιμωρία των παιδιών τροποποιεί δραστικά σε αρνητική κατεύθυνση τις ενδοοικογενειακές σχέσεις, Η σωματική τιμωρία μπορεί να φαίνεται αποτελεσματικό μέσο άμεσα, μεσο- και μακροπρόθεσμα, όμως, είναι λιγότερο αποτελεσματική από άλλα μέσα,

32 Κατευθυντήριες Οδηγίες (Guidelines) της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής για την αποτελεσματική ανατροφή και συμμόρφωση των παιδιών (1998) Η σωματική τιμωρία μπορεί να επιφέρει απώτερες ψυχολογικές και συμπεριφορικές επιπτώσεις στα παιδιά, όπως έντονος θυμός, παραβατική ή και αντικοινωνική συμπεριφορά και χρήση αλκοόλ ή ουσιών, Η χρήση της σωματικής τιμωρίας καθιστά αναποτελεσματική τη χρήση άλλων ήπιων μέσων συμμόρφωσης των παιδιών, είτε «θετικών» όπως ο διάλογος ή η θετική ενίσχυση είτε «αρνητικών» μέσων όπως η στέρηση κάποιων προνομίων κ.λ.π.

33 Σεξουαλική Παραβίαση Ανηλίκων Σεξουαλική Παραβίαση θεωρείται η συμμετοχή ή η έκθεση παιδιών και έφηβων σε πράξεις με σεξουαλικό περιεχόμενο υποκινούμενες από ενήλικα, που συνήθως έχει σχέση φροντίδας ή οικειότητας με το παιδί και οι οποίες έχουν ως σκοπό την σεξουαλική διέγερση ή/και ικανοποίηση του ενήλικα

34 Σεξουαλική παραβίαση ανηλίκων Κορίτσια: από 7% στη Φινλανδία, Ιρλανδία, Γαλλία ως 36% στην Αυστρία και 33% στην Ολλανδία Αγόρια: από 3% στη Σουηδία σε 15% στην Ισπανία και 19% στην Αυστρία Η ενδο-οικογενειακή παραβίαση καλύπτει το ½ ως ¼ της παραβίασης (Finkelhor, 1994)

35 Σεξουαλική παραβίαση ανηλίκων στην Ελλάδα Μελέτη 743 φοιτητών ηλικίας ετών (Ι.Υ.Π., Αgathonos and Fereti, 1992) 17% σεξ. παρ. σε ηλικία <18 ετών σε κορίτσια 7% σεξ. παρ. σε ηλικία <18 ετών σε αγόρια 1:3 περιπτώσεις εντός της οικογένειας, 1:3 περιπτώσεις από οικείο πρόσωπο, 1:3 περιπτώσεις από άγνωστο Μελέτη επί αδρών αστυνομικών (Μαραγκός και συν., 1996) 8% σεξ. παρ. σε ηλικία <18 ετών σε αγόρια

36 Σεξουαλική παραβίαση ανηλίκων στην Ελλάδα Μελέτη 25 περιπτώσεων παιδιών θυμάτων σεξουαλικής παραβίασης (Αγάθωνος και συν., 1999): Ηηλικίατωνπαιδιώνκατάτηναποκάλυψη κυμαίνονταν από 3 έως 15 ετών με Μ.Ο. ηλικίας τα 10,9 έτη Μελέτη μητέρων θυμάτων σεξουαλικής παραβίασης (Βασιλιάς και Τσιμπούκα, 1997): μητέρα ψυχικά υποταγμένη και εξαρτημένη από τον σύζυγο ή σύντροφο, συναισθηματικά απούσα, με δυσκολίες στις σχέσεις με τη δική της μητέρα (αδυναμία ταύτισης με τον ομόφυλο γονέα), με έντονο συναίσθημα κοινωνικού ελέγχου και υιοθέτησης στερεοτύπωνωςπροςηθικέςκαιιδεολογικές αντιλήψεις οικογένεια κοινωνικά απομονωμένη εσωστρεφής

37 ΔΕΝ αποτελούν ούτε αναγκαστικά υποδηλώνουν Σεξουαλική Παραβίαση Το φυσιολογικό ενδιαφέρον, η «περιέργεια» ήη ενασχόληση των παιδιών και των εφήβων με σεξουαλικά θέματα Οι φυσιολογικές εκδηλώσεις της σεξουαλικότητας των παιδιών και των έφηβων Το σεξουαλικό «παιγνίδι» των παιδιών ακόμα και όταν υπερβαίνει όρια που οφείλουν να τηρούνται Η οποιαδήποτε εκδήλωση τρυφερότητας από τα παιδιά προς ενήλικες ή από εκείνους απέναντι στα παιδιά

38 Χαρακτηριστικά ενδο-οικογενειακής σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Σταθερή συχνότητα σε διαφορετικά πολιτισμικά και κοινωνικά περιβάλλοντα Σταθερή συχνότητα στο χρόνο Εμφάνιση και σε ανώτερα κοινωνικά, οικονομικά και μορφωτικά στρώματα Ένα τουλάχιστον τμήμα των θυτών είναι καλά ενταγμένοι κοινωνικά Τα θύματα συχνά «προστατεύουν» τους θύτες

39 Χαρακτηριστικά σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ΔΕΝ υπάρχουν αντικειμενικά ευρήματα Μεγαλύτερη συσχέτιση με μετέπειτα ψυχοπαθογικές διαταραχές (διασχιστικές δ/ες, οριακή δ.π., χρήση αλκοόλ και ουσιών και αυτοκαταστροφικότητα) Εντονότερη ενοχοποίηση του «φαύλου κύκλου της βίας» Μεγαλύτερη συχνότητα σε δομές και υπηρεσίες που απευθύνονται σε παιδιά

40 Συμπτώματα και σημεία που θέτουν την υπόνοια σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκου ΔΕΝ υπάρχουν παθογνωμονικά σημεία Αντικειμενικά ευρήματα: Αιματώματα, αμυχές ή άλλα τραύματα στο στήθος, τους γλουτούς, το υπογάστριο ή τους μηρούς Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ή λοιμώξεις γεννητικών οργάνων Ξένα σώματα στην ουρήθρα, κύστη, κόλπο ή πρωκτό, υποτροπιάζων κνησμός, πόνος, έκκριμα ή μικρές αμυχές, αιματώματα ή άλλα τραύματα στις περιγεννητικές περιοχές του σώματος

41 Συμπτώματα και σημεία που θέτουν την υπόνοια σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκου ΔΕΝ υπάρχουν παθογνωμονικά σημεία Αντικειμενικά ευρήματα (συνέχεια): Ρήξη παρθενικού υμένα σε παιδί προεφηβικής ηλικίας ή εγκυμοσύνη σε έφηβη όταν αποκρύπτεται η ταυτότητα του πατέρα Συμπτώματα αφροδίσιου νοσήματος σε παιδί μικρής ηλικίας Συχνά αιματώματα από πτώση από της κλίνης

42 Συμπτώματα και σημεία που θέτουν την υπόνοια σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκου ΔΕΝ υπάρχουν παθογνωμονικά σημεία Ψυχολογικά συμπτώματα: Παλινδρόμηση ψυχολογικής ανάπτυξης (ενούριση, εγκόπριση κ.λ.π.), Διαταραχές ύπνου (αϋπνία, εφιάλτες), Διαταραχές όρεξης (βουλιμία, ανορεξία), Κοινωνική απομόνωση ή/και καταθλιπτική και ανεσταλμένη συμπεριφορά, Επιθετικότητα, παραβατική συμπεριφορά,

43 Συμπτώματα και σημεία που θέτουν την υπόνοια σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκου ΔΕΝ υπάρχουν παθογνωμονικά σημεία Ψυχολογικά συμπτώματα (συνέχεια): Διαταραχές συγκέντρωσης προσοχής, ραγδαία πτώση της σχολικής επίδοσης, Υπέρμετρη ενασχόληση με σεξουαλικά θέματα ή και ανάρμοστη για την ηλικία του σεξουαλική συμπεριφορά, Έντονη άρνηση της σωματικής υγιεινής ή της σωματικής άσκησης, Ζωγραφική με έντονο σεξουαλικό περιεχόμενο ή με βαριά, καταθλιπτική θεματολογία

44 Επιπτώσεις σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Άμεσες: α) άγχος ή κατάθλιψη, β) παλινδρόμηση ανάπτυξης (ενούρησηεγκόπριση κ.λ.π.), γ) διαταραχή από οξύ stress, δ) αίσθημα ενοχής, ε) χαμηλή αυτο-εκτίμηση,

45 Επιπτώσεις σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Άμεσες (συνέχεια): ς) διαταραχές ύπνου όρεξης, ζ) διαταραχές της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης, η) διαταραχές συγκέντρωσης προσοχής, θ) κοινωνική απόσυρση, ι) πτώση σχολικής επίδοσης

46 Επιπτώσεις σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Μακροπρόθεσμες: α) αγχώδεις διαταραχές, β) συναισθηματικές διαταραχές (κύρια κατάθλιψη), γ) οριακή διαταραχή προσωπικότητας, δ) διασχιστικές διαταραχές, ε) διαταραχές σεξουαλικότητας, ς) διαταραχές πρόσληψης τροφής (ανορεξίαβουλιμία),

47 Επιπτώσεις σεξουαλικής παραβίασης ανηλίκων Μακροπρόθεσμες (συνέχεια): ζ) χρήση αλκοόλ και ουσιών, η) αυτοκτονική ή παραυτοκτονική συμπεριφορά θ) ψυχο-κοινωνικές επιπτώσεις (σεξουαλική ελευθεριότητα, παραβατική συμπεριφορά κ.λ.π.), ι) κοινωνικές επιπτώσεις (πρώιμη εγκατάλειψη σχολείου, εμπλοκή σε έκνομες δραστηριότητες κ.ο.κ.)

48 Βία μεταξύ ανηλίκων - bullying Το bullying αποτέλεσε πρόσφατα ζήτημα ιδιαίτερης προσοχής από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο οποίοςκαιτο αναγνώρισε ως πρόβλημα Δημόσιας Υγείας (W.H.O., 1996, 1998). Ως bullying ορίζεται ένας ιδιαίτερος τύποςβίαςμεχαρακτηριστικά: α) την πρόθεση της πρόκλησης βλάβης ήδυσαρέσκειαςστοθύμα, β) την επαναληψιμότητα της βίαιης ή επιθετικής συμπεριφοράς και γ) την ανισομετρία δύναμης ή ισχύος ανάμεσα σε θύτη και θύμα με την σαφή υπεροχή της πλευράς των δραστών (King et al., 1996).

49 Βullying Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά Νορβηγική μελέτη αναφέρει ότι το 14% των ανηλίκων είχαν εμπλοκή σε πρακτικές τύπου bullying είτε ως θύτες είτε ως θύματα (Olweus, 1993). Αντίστοιχες μελέτες στην Βρετανία ανέδειξε ότι 19% των παιδιών ανέφεραν πως υπήρξαν θύματα bullying (Sharp and Smith, 1994), Το 10% των παιδιών των πρωτοβάθμιων και το 4% των παιδιών των δευτεροβάθμιων σχολείων στη Βρετανία ανέφεραν συστηματικά τέτοιες εμπειρίες με συχνότητα τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα (Dawkins, 1995).

50 Βullying Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά Στην Ιαπωνία, τα αντίστοιχα ποσοστά κυμαίνονταν στο 15 και 10% αντίστοιχα (Glew et al., 2000). Στην Ιρλανδία νεότερη της προαναφερθείσας μελέτη ανέβαζε το ποσοστό των ανηλίκων που υπέστησαν τηνπρακτικήαυτήτουλάχιστονμιαφορά την εβδομάδα στο 8% του παιδικού πληθυσμού (Whitney and Smith, 1993). Στην Φινλανδία 6% των αγοριών και 5% των κοριτσιών σχολικής ηλικίας ανέφεραν πως υπήρξαν θύματα αντίστοιχων πρακτικών τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα (Kaltiala-Heino et al., 1999).

51 Βullying Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά Στην Αυστραλία ενώ παλαιότερες εκτιμήσεις ανέφεραν ποσοστά της τάξης του 17% για τα αγόρια και 10% για τα κορίτσια, νεότερες έρευνες ανέβασαν τα ποσοστά ιδιαίτερα: 23,7% τουσχολικούπληθυσμούυπήρξε θύτης, 12,7% υπήρξε θύμα, 21,5% υπήρξε αμφότερα ενώ μόνο ένα 42,4% δεν είχε προσωπική εμπειρία εμπλοκής σε αντίστοιχες πρακτικές (Forero et al., 1999).

52 Βullying Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά Αντίστοιχη μελέτη στις Η.Π.Α. ανέδειξε ποσοστά της τάξης του 13%των παιδιών υπήρξαν θύτες, 10,6% των παιδιών υπήρξαν θύματα, 6,3%υπήρξε αμφότερα τα παραπάνω και 70,1% δεν είχε πρόσφατη εμπειρία (Nansel et al., 2001), Έτσι, επιβεβαιώθηκαν λίγο ως πολύ τα ευρήματα παλαιότερης έρευνας που ανέφερε ότι το 10% των μαθητών είχαν ιστορικό εμπειρίας «εντονότατης θυματοποίησης» από bullying (Perry et al., 1988).

53 Μορφές εκδήλωσης bullying Λεκτική βία, δηλαδή υποτιμητικές λέξεις που πληγώνουν (πχ. βλάκα, χοντρέ, γυαλάκια, γύφτο, αλβανέ κλπ). Φυσική/σωματική βία: σπρωξίματα, χτυπήματα, κλωτσιές, μπουνιές κλπ. Σιωπηρή συναισθηματική βία : απόρριψη, αδιαφορία, αποκλεισμός του παιδιού από τις παρέες και τις δραστηριότητες των συνομηλίκων, απομόνωση, υποτίμηση κλπ.

54 Χαρακτηριστικά ανήλικων θυμάτων μη επιθετικά αγχώδη ανασφαλή μη δημοφιλή μοναχικά με χαμηλή αυτοεκτίμηση με έλλειψη δυναμικότητας έχουν την τάση να περιμένουν αρνητική αντιμετώπιση από τους συνομηλίκους τους καταφεύγουν σε κοινωνική απόσυρση για να προστατευθούν «θύτες- θύματα»

55 Χαρακτηριστικά ανηλίκων θυτών Μια πολυπληθέστερη ομάδα παιδιών με πολλαπλούς προσδιοριστές κοινωνικών προβλημάτων και οικογενειακής δυσλειτουργίας, τα οποία, συχνά, έχουν υπάρξει σε μικρότερες ηλικίες θύματα byllying Μια μικρότερη ομάδα παιδιών από ανώτερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα με ελλείψεις στην εκμάθηση των ορίων

56 Χαρακτηριστικά αντιμετώπισης κρουσμάτων βίας σε ανηλίκους Δι-επιστημονικότητα και Δια-κλαδικότητα Εμπλοκή με ηθικά, ιδεολογικά και ψυχολογικά θέματα των επαγγελματιών Εμπλοκή με το Νόμο και ανάδυση σύμφυτων ζητημάτων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ταχέως αναθεωρούμενα και πολλές φορές αντιφατικά δεδομένα εμπειρικής έρευνας Συχνή ανυπαρξία «αντικειμενικών» ευρημάτων

57 Δι-επιστημονικότητα και Δια-κλαδικότητα Εμπλοκή επαγγελματιών: Ψυχιάτρων και Παιδοψυχιάτρων Παιδιάτρων Νοσηλευτών Ιατροδικαστών Ψυχολόγων και Παιδο-ψυχολόγων Κοινωνικών Λειτουργών Ειδικών Θεραπευτών Δικηγόρων Δικαστικών Αστυνομικών Εκπαιδευτικών και Παιδαγωγών Κοινωνικών Επιστημόνων, Κοινωνιολόγων Νομικών και Εγκληματολόγων

58 Αλλαγές πλαισίου αναφοράς στο θέμα της Κα-Πα «Ιατροκεντρική» αντίληψη Έντονη επιρροή του κινήματος γυναικών Έντονη επιρροή των αντιλήψεων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «Παιδοκεντρική» αντίληψη Πολυπαραγοντικό αιτιολογικό μοντέλο Αρχές «Τεκμηριωμένης»( Evidencebased ) πρακτικής

59 Παραδείγματα αντιφατικών δεδομένων στο χώρο της Κα-Πα ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Παρατηρείται πάντα το φαινόμενο του «φαύλου κύκλου της βίας» σε όλους τους πληθυσμούς θυμάτων Σεξ. & Σωμ. Κα-Πα; Συνδέεται η εκούσια σεξουαλική επαφή εφήβων με μεγαλύτερούς τους νέους ενήλικες με αυξημένη συχνότητα άμεσων ή απώτερων ψυχολογικών και ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων; Knopp (1984), Hilton & Mezey (1996) Kendall- Tackett et al. (1993), Ondersma et al. (1999), Dallam et al. (1999) Murphy & Smith (1994), Widom & Ames (1994), Glasser et al. (2001) Rind & Tromovitch (1997), Coxell et al. (1999), Rind et al. (2001)

60 Παραδείγματα αντιφατικών δεδομένων στο χώρο της Κα-Πα ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Συνδέεται η διαδικτυακή παιδοφιλία με την σεξουαλική παραβίαση ανηλίκων; Υπάρχουν ειδικά διαφοροποιημένα νευροαπεικονιστικά και νευροφυσιολογικά ευρήματα στα θύματα Κα-Πα; Hanson & Bussiere (1998), Proulx et al. (2000) Hulme (2004), Kendall-Tackett (2005) Loussier et al. (2001), Frei et al. (2005) Kaufman & Charney (1999), Glaser (2000), Teicher et al. (2006)

61 Παραδείγματα αντιφατικών δεδομένων στο χώρο της Κα-Πα ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Τεκμηριώνεται η ωφελιμότητα της προληπτικής ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης στα θύματα Κα-Πα; Σχετίζεται η εκδήλωση βιαίας συμπεριφοράς με γενετικούς παράγοντες; Συνδέεται η εγκυμοσύνη στην εφηβεία με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης Κα-Πα; Jones & Ramchandani (1999), Trowell et al. (2002) Caspi et al (2002, 2003), Foley et al. (2004), Kim-Cohen et al. (2006) Moore et al. (1997), Olausson et al. (2001) Tebutt et al. (1997), Stevenson (1999) Huizinga et al. (2005), Haberstick et al. (2005) Kirby (1999), Hillis et al. (2004)

62 Παραδείγματα αντιφατικών δεδομένων στο χώρο της Κα-Πα ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Μπορεί να αναδυθούν ψευδείςμνήμεςκα-πα ως αποτέλεσμα ψυχοθεραπείας; Yapko (1994), Loftus & Pickrell (1995), Loftus (1997), Pope (1998) Berliner & McDougall (1997), Pezdek & Roe (1997), Poter & Marxen (1998) Μπορεί ευρήματα που επιβεβαιώνονται σε πληθυσμούς θυμάτων να προβληθούν στο γενικό πληθυσμό; Black & DeBlassie (1993), McMillen et al. (1995), Rodriguez et al. (1996), Holms & Slap (1998), Najman et al. (2005) Brown & Finkelhor (1986), Beichtman et al. (1991, 1992), Jenkins (1998), Rind & Tromovitch (2007)

63 Υπάρχει ο «φαύλος κύκλος της βίας» (όπου το θύμα στην μετέπειτα ενήλικο ζωή του γίνεται θύτης βίας σε ανηλίκους); Knopp (1984): Αρχική υποστήριξη της θεωρίας του «κύκλου της βίας» Carson et al. (1989), Mullen et al. (1993), Hilton and Mezey (1996): Επικέντρωση στους άρρενες θύτες

64 Υπάρχει ο «φαύλος κύκλος της βίας» (όπου το θύμα στην μετέπειτα ενήλικο ζωή του γίνεται θύτης βίας σε ανηλίκους); Carmen et al. (1988), Watkins and Bentovim (1992): Ανίχνευση: Διαφοροποιημένων χαρακτηριστικών εγγραφής των επεισοδίων στα δυο φύλα (εσωτερίκευση εξωτερίκευση, απουσία ή παρουσία έντονης σύγχυσης κ.λ.π.), αλλά και αυξημένης διαφυγής στην αναφορά και καταγραφή κρουσμάτων (ιδιαίτερα σεξουαλικής παραβίασης) επί ανδρών

65 Υπάρχει ο «φαύλος κύκλος της βίας» (όπου το θύμα στην μετέπειτα ενήλικο ζωή του γίνεται θύτηςβίαςσεανηλίκους); Condy et al. (1987), Bolton et al. (1989), Widom (1989), Widom and Ames (1994), Glasser et al. (2001), Muphy and Smith (1996): Ενίσχυση της άποψης για ύπαρξη του «κύκλου» μόνο επί αρρένων, ανίχνευση τουλάχιστον δυο ομάδων θυτών (μια μικρή με ιστορικό και μια μεγαλύτερη χωρίς), Τεκμηρίωση της υπεροχής των περιπτώσεων κακοποίησης από γυναίκες στους άνδρες θύτες με ιστορικό, Επιβεβαίωση της συνύπαρξης στις οικογένειες των θυτών με ιστορικό και άλλων προσδιοριστών (δευτερογενείς συσχετίσεις).

66 Ευρήματα νευροαπεικονιστικών και νευροφυσιολογικών ερευνών με χρήση MRI, fmri, ECG, PET SCAN (Yamawaki 2005, Glasser 2005, Nelson 2003, Teicher et al., 2003, Schore 2002, Fishbein 2000, Glasser 2000) Υπερδραστηριότητα - Επικράτηση του Δεξιού Εγκεφαλικού Ημισφαιρίου, Μείωση του Όγκου της Εγκεφαλικής Ουσίας, Δυσλειτουργίες των νευροδιαβιβαστικών συστημάτων Αδρεναλίνης, Νοραδρεναλίνης και Κορτικοτροπίνης στον άξονα Υποθάλαμος Υπόφυση, Μείωση του μεσαίου τμήματος του Μεσολοβίου, Αλλαγές στην αρχιτεκτονική του Ιπποκάμπου (σχέση με σύστημα μνήμης).

67 Συμπεριφορικά νευροφυσιολογικά αποτελέσματα κακοποίησης παραμέλησης των παιδιών Δυσλειτουργίες του μηχανισμού αντιμετώπισης του stress (αδυναμία λειτουργίας μηχανισμού αποφυγής), Δυσλειτουργία μηχανισμού γονεϊκής φροντίδας/κοινωνικών δεσμών (μεσολιμπικό μεσομεταιχμιακό σύστημα), Ερμηνεία αμφιθυμικών προσώπων ως «θυμωμένων» και αυξημένη αυτόνομη δραστηριότητασεθυμωμέναπρόσωπα, Ελαττωματική λεκτική ικανότητα, Διαταραχές προσοχής συγκέντρωσης, μειωμένη κοινωνικότητα.

68 Όμως Είναι όλα αυτά «ειδικά», παθογνωμονικά ευρήματα της Κα-Πα ή είναι μη-ειδικά ευρήματα κάθε είδους ψυχικού τραύματος; Αν μεν είναι ειδικά, τότε έχουν σχέση αιτίου, αποτελέσματος ή απλής βιολογικής υποστασιοποίησης των όποιων τραυματικών γεγονότων; Αν δε όχι, τότε απαντώνται εξίσου και στις περιπτώσεις που το ψυχικό τραύμα βιώθηκε όντως ως πραγματικό γεγονός και στις περιπτώσεις που το ψυχικό τραύμα βιώθηκε ως εάν να υπήρξε πραγματικό γεγονός;

69 Γενετική και Κα-Πα Caspi et al. (2002, 2003) Στατιστική συσχέτιση βίαιης συμπεριφοράς και υπολειπόμενης έκφρασης του αλληλίου της τριπλέτας του προαγωγού-μεταφορέα της ΜΑΟ-Α (uvntr) σε δείγμα ενηλίκων της Ν. Ζηλανδίας Huizinga et al. (2005), Haberstick et al. (2005) Μη αναπαραγωγή των παραπάνω ευρημάτων σε δείγματα παιδιών και εφήβων λευκών Καυκάσιων Συσχέτιση με περιβαλλοντικούς παράγοντες Widom & Brzustowicz (2006) Διαφοροποίηση φαινοτυπικής συμπεριφορικής έκφρασης γονιδίων ΜΑΟ-Α σε λευκούς και μη-λευκούς Huang et al. (2005) Διαφοροποίηση φαινοτυπικής - συμπεριφορικής έκφρασης γονιδίων ΜΑΟ-Α σεάνδρες γυναίκες

70 Γενετική και Κα-Πα Kaufman et al. (2000), Nilsson et al. (2005) Ηδι-αντίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων οδηγεί σε συμπεριφορική έκφραση Foley et al. (2004) Απαραίτητος ο συνδυασμός μειωμένης έκφρασης γονιδίων ΜΑΟ-Α και τραυματικών εμπειριών για την φαινοτυπική έκφραση βίαιης συμπεριφοράς Cicchetti & Blender (2004), Feigin (2005), Joyce et al. (2006) Πιθανή τροποποιητική παρεμβολή γενετικών παραγόντων και στην εκδήλωση του «κύκλου της βίας» και στην εμφάνιση ή μη απώτερων ψυχο-κοινωνικών επιπτώσεων της Κα-Πα Appelbaum (2005) Σημαντικές ψυχο-ιατροδικαστικές επιπτώσεις των ανωτέρω: θα πρέπει να θεωρούνται οι θύτες ως «ανεύθυνοι», τα θύματα ως «ευάλωτα» και οι κατηγορούμενοι ως «ένοχοι» αν εμπίπτουν σε συγκεκριμένες βιολογικές κατηγορίες;

71 Ανάκληση μνημονικού υλικού τραυματικών γεγονότων κατά την διάρκεια της ψυχοθεραπείας American Psychological Association s s Working Group, Final Report (1995) British Psychological Society s s Working Group (1995) Έξι άξονες ερωτημάτων: Διαφέρουν οι τραυματικές μνήμες από τις υπόλοιπες; Λησμονούνται οι τραυματικές μνήμες μερικά ή ολικά; Μπορούν, δε, να ανακτηθούν αξιόπιστα στην διαδικασία της θεραπείας; Τι ψυχολογικοί μηχανισμοί εμπλέκονται; Ποια η υπόσταση της απώθησης και της αποσύνδεσης; Μπορεί ψευδείς μνήμες να βιώνονται ως αληθείς; Μπορούν οι ψευδείς μνήμες να διακριθούν από τις αληθινές; Κάποιες θεραπείες χρησιμοποιούν τεχνικές που μπορεί να παραπλανήσουν τους θεραπευόμενους; Περίπου.διαπίστωση: (α) της αδυναμίας καταληκτικών συμπερασμάτων (β) της πιθανότητας όλων των περιγραφόμενων ενδεχομένων (γ) της αδυναμίας απολύτως διαγνωστικών διακριτικών χαρακτηριστικών

72 Μερικά ακόμα πιο αντιφατικά ερευνητικά δεδομένα και τα πραγματικά θύματα ξεχνάνε! 20ετής προοπτική έρευνα θυμάτων (Widom, 1997) αναφέρει ότι 40% των παιδιών που υπέστησαν σωματική κακοποίηση και 37% των παιδιών που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση δεν ανέφεραν ιστορικό κακοποίησης 17ετής προοπτική έρευνα θυμάτων (Bremner et al., 1997) αναφέρει ότι 12% δεν αναφέρει μνημονικό ίχνος κακοποίησης, 11% αναφέρει άλλο συμβάν κακοποίησης από αυτό που είχε καταγραφεί, 10% αναφέρει περίοδο λήθης του συμβάντος

73 Μερικά ακόμα πιο αντιφατικά ερευνητικά δεδομένα πλήρης «κύκλος» διάσχισης αμνησίας αμνησίας-φαντασίας-σεξουαλικήςσεξουαλικής παραβίασης Το ιστορικό σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα διασχιστικών φαινομένων συμπεριλαμβανομένης της αμνησίας (ολικής, μερικής ή κενοτοπιακής) κύρια ή σε χρόνια περιστατικά ή σε νεαρότερα παιδιά (Terr, 1991, 1994) Τα διασχιστικά φαινόμενα σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα επιρρέπειας σε φανταστικές αναφορές (π.χ. Marckelbach et al., 1999) Η ανάκληση μνημονικού υλικού σεξουαλικής κακοποίησης σχετίζεται και με αυξημένη παρουσία διασχιστικών φαινομένων (Chu et al., 1999) και με αυξημένη επιρρέπεια φανταστικών αναφορών (Clancy et al., 2000)

74 Μπορεί να υποβληθεί το ανακαλούμενο μνημονικό υλικό; Από τη μια μόλις 1,8% των αναφορών στις Η.Π.Α. αφορούν ανάκληση κατά την διάρκεια θεραπείας Από την άλλη (ή και παραπάνω)% «θετικοί» σε υποβολή μνημονικού υλικού, ίσως, όμως, μόνο για μη στρεσογόνα γεγονότα (?) Δυο ερευνητικές στρατηγικές: Reality monitoring (Johnson and Raye, 1981, Schooler et al., 1986) εστίαση σε διαφορές αισθητηριακού περιεχομένου των αναμνήσεων Statement analysis (Horowitz, 1991, McCann, 1998, Porter and Yuille, 1995, Ruby and Brigham, 1997) εστίαση σε λεκτικές διαφορές

75 Ομοιότητες και Διαφορές (Porter et al., 1999) Χαρακτηριστικό Ζωηρότητα, σαφήνεια Αγχογόνο περιεχόμενο Αληθείς μνήμες Υποβαλλόμ ενες μνήμες /- +/- ++ Συνοχή /++ Εμπιστοσύνη + +/± - Λεπτομέρειες Κατασκευαζό μενες μνήμες Προοπτική ανάκλησης Άλλα Παρατηρητή Συμμετέχων Συμμετέχων Αισθητηριακό περιεχόμενο (±) Κενά, Επαναλήψεις, Λεπτομέρειες

76 Μια ασυνήθιστη για τα επιστημονικά δεδομένα - ιστορία Το 1998 οι Rind, Tromovitch και Bausserman δημοσιεύουν στην επιθεώρηση της A.P.A. μια μεγάλης κλίμακας μετα-ανάλυση 59 δημοσιευμένων μελετών τυχαίων δειγμάτων πληθυσμού συμπεραίνοντας ότι: Η στατιστική συσχέτιση σεξουαλικής παραβίασης και επερχόμενων ψυχο-κοινωνικών επιπτώσεων είναι μικρής ισχύος Σε κάποιο ποσοστό οι επιπτώσεις αυτές ξεπεράστηκαν αφ εαυτού τους Η σχέση αυτή παρατηρείται κατ εξοχήν στις γυναίκες και σε όσους εκτέθηκαν κατά την διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας Η σχέση αυτή επηρεάζεται από άλλους συγχυτικούς παράγοντες όπως η οικογενειακή δυσλειτουργία και οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες Η επέλευση ή μη των επιπτώσεων σχετίζεται στατιστικά με την συγκατάθεση των εφήβων

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

«Βία κατά ανηλίκων: ερευνητικά δεδοµένα και εφαρµογές τους στην καθ ηµέρα πράξη των υπηρεσιών» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος, MD, MA, MSc, PhD

«Βία κατά ανηλίκων: ερευνητικά δεδοµένα και εφαρµογές τους στην καθ ηµέρα πράξη των υπηρεσιών» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος, MD, MA, MSc, PhD «Βία κατά ανηλίκων: ερευνητικά δεδοµένα και εφαρµογές τους στην καθ ηµέρα πράξη των υπηρεσιών» Γιώργος Νικολαΐδης Ψυχίατρος, MD, MA, MSc, PhD /ντης ιεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας Κέντρου

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου».

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Αθανασοπούλου Ευαγγελινή Παιδοψυχίατρος, Επιμελήτρια Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ «Ενίσχυση της λειτουργίας των Κινητών Μονάδων Πρώτης Υποδοχής, για τις διαδικασίες πρώτης υποδοχής, σε περιοχές υπό υψηλή πίεση μεταναστευτικών ροών» Καλές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

14 ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ & ΕΦΗΒΟΥ

14 ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ & ΕΦΗΒΟΥ Πρόλογος επιμελητών Είναι πολλαπλά διαπιστωμένες οι πολύπλευρες και μακροχρόνιες συνέπειες της κακοποίησης των παιδιών, καθώς και η αναγκαιότητα ανάπτυξης διεπιστημονικού τύπου στρατηγικών για την αντιμετώπισή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος Επιμελητών... 13 Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 MEΡΟΣ Α: ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Παραμέληση παιδιού: η κυρίαρχη μορφή κακοποίησης... 21 Παπαδομαρκάκη Ελένη, Ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παρουσίαση με τρόπο συνοπτικό των σχετικών φαινομένων ΑΜΑΛΙΑ Κ. ΗΛΙΑΔΗ, φιλόλογος-ιστορικός Αναπληρωματικό μέλος της ομάδας πρόληψης & αντιμετώπισης φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Α. ΚΟΛΑΪΤΗΣ Επικ. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, Διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Γεν. Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Γιατί και

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ενδοσχολική Βία Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ορισμός Πώς μεταφράζεται ο όρος Bullying ; Σχολικός Εκφοβισμός Τι σημαίνει ο όρος Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ειρήνη Φερέτη, Εγκληματολόγο - Κοινωνιολόγο

Από: Ειρήνη Φερέτη, Εγκληματολόγο - Κοινωνιολόγο Από: Ειρήνη Φερέτη, Εγκληματολόγο - Κοινωνιολόγο Aποσπάσματα από: ΟΔΗΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΑΘΗΝΑ 1998 Για την

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!»

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!» «Connect with Respect!» Τα Δικαιώματα του παιδιού και οι προτάσεις της UNICEF για την προστασία τους μέσα και δια μέσου των εικονικών κόσμων Ηλίας Λυμπέρης Γενικός Διευθυντής Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου

Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου *Εισήγηση με τη μορφή διαφανειών (powerpoint) Παιδιά θύματα βίας-ανήλικοι παραβάτες Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ημερομηνία διεξαγωγής της έρευνας Ημερομηνία παραλαβής της αναφοράς/ εισαγγελικής εντολής από τον κοινωνικό λειτουργό Στοιχεία κοινωνικής υπηρεσίας -διεύθυνση, τηλέφωνο, fax, email Κοινωνικός Λειτουργός-

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 29/05/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΛΑΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΧΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΛΑΣ «Ενδοοικογενειακή Βία- Κοινωνικές Παρεμβάσεις» Εισήγηση: «Κοινωνικό έργο και Αστυνομία: Σε αναζήτηση των βημάτων μιας επωφελούς συνεργασίας». Εισηγήτριες: Νιώπα Θεοδώρα, Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αποτελέσματα από την παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα κέντρα κράτησης μεταναστών ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 www.msf.gr Εισαγωγή Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Μια νέα μορφή εφηβικής παραβατικότητας και τρόποι αντιμετώπισης Θώμη Τσομπανίδου, εκπ/κός ΠΕ 05 Υπεύθυνη Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων ΔΔΕ Αρκαδίας Σχολικός εκφοβισμός(school

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει την τρέχουσα περίοδο) Συνοπτική περιγραφή

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει την τρέχουσα περίοδο) Συνοπτική περιγραφή ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ & ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Πρωτοβάθμια Κοινωνική Φροντίδα) ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΒΕΡΓΙΝΑΣ (Δευτεροβάθμια Κοινωνική Φροντίδα) ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο της βίας

Το φαινόμενο της βίας Το φαινόμενο της βίας Στη φετινή σχολική χρονιά ασχοληθήκαμε στο μάθημα του project με το φαινόμενο της βίας και ειδικότερα με τη βία στις γυναίκες, τη ψυχολογική βία και τη βία στα video games. Εξετάσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Αλεξανδρούπολη 24.2.2014 Προς -Δήμαρχο Αλεξανδρούπολη κ. Ευάγγελο Λαμπάκη -Προϊσταμένη Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

«Το Χαμόγελο του Παιδιού» Εθελοντικός Οργανισμός για τα Παιδιά

«Το Χαμόγελο του Παιδιού» Εθελοντικός Οργανισμός για τα Παιδιά «Το Χαμόγελο του Παιδιού» Εθελοντικός Οργανισμός για τα Παιδιά ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΟΥ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΟΥΣ 2013 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Οι δράσεις μας πανελλαδικά 2013: ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ Συνολικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ. Προσωπικές πληροφορίες. 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) mpsarrakou@gmail.com. Ελληνική.

Βιογραφικό σημείωμα Europass ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ. Προσωπικές πληροφορίες. 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) mpsarrakou@gmail.com. Ελληνική. Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες Επώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΘΡΑΚΗΣ 19, 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) Διεύθυνση (-εις) ηλεκτρονικού ταχυδρομείου Τηλέφωνο (-α) 2109329890

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ:

Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΣΤΑΥΡ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η κακοποίηση ζώων ως πρόδρομος διαταραχών της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων

Η κακοποίηση ζώων ως πρόδρομος διαταραχών της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων Η κακοποίηση ζώων ως πρόδρομος διαταραχών της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων Σάββας Α. Γεωργιάδης Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπευτής, Σύμβουλος Οικογενείας Υπάρχουν παιδιά που «πληγώνουν» ανυπεράσπιστα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου Ώρα Ολυμπιακό Μουσείο 18.00-19.00 Εγγραφή 19.00-20.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί Τιμητική εκδήλωση προς τιμήν της Καθηγήτριας κυρίας Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου Εναρκτήρια ομιλία της τιμώμενης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα