Δ η μ ή τ ρ η ς Α λ η θ ε ι ν ό ς α ν α δ ρ ο μ ι κ ή. Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δ η μ ή τ ρ η ς Α λ η θ ε ι ν ό ς α ν α δ ρ ο μ ι κ ή. Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης"

Transcript

1 Δ η μ ή τ ρ η ς Α λ η θ ε ι ν ό ς α ν α δ ρ ο μ ι κ ή Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης 1

2 Το έντυπο αυτό σχεδιάστηκε με σκοπό να βοηθήσει τον εκπαιδευτικό να προσεγγίσει μαζί με τους μαθητές του, με κριτικό και στοχαστικό τρόπο, την έκθεση Δημήτρης Αληθεινός Αναδρομική, η οποία παρουσιάζεται στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από τις 14 Φεβρουαρίου 2013 έως τις 26 Μαΐου Πρόκειται για την πρώτη αναδρομική έκθεση του Δημήτρη Αληθεινού, στην οποία παρουσιάζονται περισσότερα από 100 έργα (ζωγραφικά, σχέδια, εγκαταστάσεις, γλυπτά, φιλμ, βίντεο μαζί με αρχειακό υλικό από εφήμερες, παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο) που καλύπτουν όλες τις περιόδους της δημιουργικής του πορείας και εκτείνονται χρονικά από τις αρχές της δεκαετίας του 70 μέχρι και σήμερα. Στο έντυπο περιλαμβάνονται πληροφορίες για τον Δημήτρη Αληθεινό και το περιεχόμενο των έργων του, φωτογραφίες με επεξηγηματικά σχόλια και παρατηρήσεις, καθώς και ένα εύρος θεμάτων για συζήτηση-ανάπτυξη, όπως ζητήματα τεχνικής και μέσων καλλιτεχνικής έκφρασης, θέματα που αφορούν στην πολιτική και κοινωνική ιστορία, στην ιστορία της τέχνης και των πολιτισμών, στη γεωγραφία, στις θρησκείες και στις τελετουργίες, κ.ά. Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Οργάνωση Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κείμενα - Επιμέλεια - Υλοποίηση Κλεάνθη - Χριστίνα Βαλκανά Μαρίνα Τσέκου Σχεδιασμός εντύπου Αιμίλιος Θεοφάνους Το έντυπο αυτό δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της έκθεσης Δημήτρης Αληθεινός, Αναδρομική που οργανώθηκε από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και παρουσιάστηκε από τις 14 Νοεμβρίου 2013 έως τις 26 Μαΐου ΕΜΣΤ, 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β & Ρηγίλλης, Αθήνα Τηλ , Φαξ: , Η δομή του εντύπου ακολουθεί τους βασικούς άξονες της προβληματικής του καλλιτέχνη και χωρίζεται σε τρεις ενότητες: α) «έργα-ιδέες»: έργα-αντικείμενα και δράσεις που εκφράζουν ιδέες άμεσα συνδεδεμένες με το κοινωνικοπολιτικό κλίμα της δεκαετίας του 70 β) εικαστικές δράσεις στον δημόσιο χώρο γ) έργα με διαπολιτισμικό και διαθρησκευτικό προσανατολισμό. Σε κάθε ενότητα προτείνεται μια σειρά από δραστηριότητες που αποσκοπούν στην καλλιέργεια και ανάπτυξη της εικαστικής και γλωσσικής έκφρασης, αλλά και δεξιοτήτων, όπως είναι η κρίση, η φαντασία, η σύγκριση, η παρατήρηση, η μνήμη κ.ά. Οι δραστηριότητες μπορούν να γίνουν είτε από κάθε μαθητή χωριστά ή ομαδικά στην τάξη, ώστε να καλλιεργηθεί η ομαδικότητα και το πνεύμα της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών. Ο εκπαιδευτικός ανάλογα με την εκπαιδευτική βαθμίδα και το μάθημα που διδάσκει μπορεί να προσαρμόσει, να τροποποιήσει ή να εμπλουτίσει το υλικό του εντύπου λαμβάνοντας υπόψη του τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα, τις ικανότητες και τις ιδιαιτερότητες της ομάδας του. Η μέθοδος που ακολουθείται και προτείνεται για την προσέγγιση της έκθεσης και των έργων είναι η διαθεματική και διεπιστημονική, με στόχο το υλικό του εντύπου να αξιοποιηθεί εκπαιδευτικά σε όλα σχεδόν τα μαθήματα, αλλά και στο πλαίσιο της ευέλικτης ζώνης της πρωτοβάθμιας και της ερευνητικής εργασίας (project) της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, η επιλογή βιβλιογραφίας/δικτυογραφίας που δίνεται σε κάθε ενότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές καταρχήν για τις προτεινόμενες δραστηριότητες, αλλά και για περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη θεμάτων που συμπληρώνουν και επεκτείνουν τη σχολική ύλη. 2 3

3 ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΕΡΓΑ - ΙΔΕΕΣ Ο Δημήτρης Αληθεινός κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 70 δημιουργεί έργα που εκφράζουν και ασκούν κριτική στην κοινωνικοπολιτκή πραγματικότητα της εποχής του, όπως αυτή διαμορφώθηκε με την εξέγερση του Μάη του 68 και τους φοιτητικούς και κοινωνικούς αγώνες στην Ευρώπη, αλλά και την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα. Μέσα σε αυτήν την περίοδο της ρήξης και της αμφισβήτησης ο Αληθεινός συντάσσεται με άλλους ευρωπαίους και έλληνες καλλιτέχνες και επιλέγει μια πιο ριζοσπαστική καλλιτεχνική γλώσσα, στο πνεύμα της αντί τέχνης, που ανατρέπει καθιερωμένες αισθητικές και συνδέεται με την πρωτοπορία και τη διαμαρτυρία. Στο έργο του επαναδιαπραγματεύεται τις σχέσεις μεταξύ του πραγματικού και της αναπαράστασης, όπως έκαναν και οι γάλλοι Νέοι Ρεαλιστές ήδη από τη δεκαετία του 60. Απεγκλωβίζει την τέχνη από το τελάρο και κατασκευάζει ή χρησιμοποιεί έτοιμα αντικείμενα αποσπασμένα από το περιβάλλον τους για να εκφράσει «νέες ιδέες για το πραγματικό» και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της τέχνης με την καθημερινή ζωή. Ο Δημήτρης Αληθεινός (Παναγιωτόπουλος) γεννήθηκε το 1945 στην Αθήνα. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας ( ), στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης ( ) και στην Έcole Speciale d Architecture στο Παρίσι ( ). Στην καλλιτεχνική του πορεία ο Αληθεινός πειραματίστηκε με τόλμη με πολλά εικαστικά είδη. Στις αρχές της δεκαετίας του 70 πρωτοπαρουσιάστηκε στην ελληνική καλλιτεχνική σκηνή εκθέτοντας στην Αίθουσα Τέχνης Δεσμός και στο Πνευματικό Καλλιτεχνικό Κέντρο Ώρα έργα που είχαν έντονο κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα. Από το 1973 μέχρι το 1979 πραγματοποίησε μια σειρά από εικαστικές δράσεις στο αστικό τοπίο διαφόρων ευρωπαϊκών πόλεων και παρεμβάσεις σε δημόσια κτίρια με σκοπό τη διάδοση της έννοιας της ζωγραφικής γλώσσας και την ενεργό συμμετοχή του μέσα στον κοινωνικό χώρο. Από τις αρχές της δεκαετίας του 80 ο καλλιτέχνης δημιουργεί ενότητες έργων με έντονες διαπολιτισμικές και διαθρησκευτικές αναφορές όπως: Σημεία μέσα στους χρόνους, Κατακρύψεις και Συνεργασίες με Άλλους Πολιτισμούς. Ο Δημήτρης Αληθεινός έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό συμπεριλαμβανομένης της Μπιενάλε του Σάο Πάολο το 1983, της Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης το 1989 και της Μπιενάλε της Βενετίας το Zει και εργάζεται στην Αθήνα. 4 5

4 Το 1972 ο καλλιτέχνης εκθέτει στην Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, ανάμεσα σε άλλα, το έργο που εικονίζεται αριστερά με σαφείς αναφορές στη στέρηση της ελευθερίας από καταπιεστικά πολιτικά καθεστώτα, όπως η στρατιωτική δικτατορία στην Ελλάδα την περίοδο Με μια ειδική μικροφωνική εγκατάσταση μεταφέρονταν οι ήχοι του δρόμου μέσα στην γκαλερί και αντίστροφα οι ήχοι της γκαλερί έξω στο δρόμο, συνδέοντας έτσι το έργο με το περιβάλλον. Xωρίς τίτλο, Γύψος, ξύλο, αυγά, ακρυλικό Σε ποια θρησκευτική παράσταση παραπέμπει το έργο; Με ποιον εικαστικό τρόπο ο καλλιτέχνης μεταφέρει την έννοια της ανελευθερίας; Τι πιστεύετε ότι συμβολίζει το κόκκινο χρώμα; Σχολιάστε τον τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης επιδιώκει να συνδέσει το έργο τέχνης με το περιβάλλον και την καθημερινή ζωή. Παρατηρήστε το έργο του Αληθεινού που εικονίζεται πιο πάνω: δύο πόδια είναι καρφωμένα σε ένα βάθρο με καρφιά που στην άκρη τους φέρουν κόκκινα αυγά. Ποιες ιδέες μεταφέρει το έργο και με ποιους συμβολισμούς; Συζητήστε στην τάξη για τη στέρηση των δικαιωμάτων και τη βία που επιβάλλεται από δικτατορικά/φασιστικά καθεστώτα. Με αφετηρία τη στρατιωτική δικτατορία στην Ελλάδα, αναζητήστε ανάλογα παραδείγματα σε άλλες χώρες του κόσμου. Αναζητήστε με τους μαθητές λογοτεχνικά κείμενα (ποιήματα, θεατρικά έργα, πεζά) και τραγούδια που αναφέρονται στη στέρηση της ελευθερίας. Αναφερθείτε στους συμβολισμούς που χρησιμοποιούν οι λογοτέχνες και στις εικόνες που μεταφέρουν. Χωρίς τίτλο, 1972 Γύψος, διογκωμένη πολυστερίνη, ύφασμα, ξύλο, μικρόφωνο, ηχεία Με αφορμή ένα κείμενο ή ένα τραγούδι που θα επιλέξουν τα παιδιά, ζητήστε τους να εικονοποιήσουν με ζωγραφικό ή άλλο τρόπο (κατασκευές, θεατρικά δρώμενα κ.ά.) έννοιες που σχετίζονται με την ελευθερία ή τη στέρησή της. 6 7

5 Χωρίς τίτλο, 1971 Κλουβί, κρανίο, καναρίνι Χωρίς τίτλο, 1972 Ξύλο, μαγνητόφωνο, φωτιστικό Παρατηρήστε τα τρία σύμβολα του έργου: κλουβί, ζωντανό πουλί, κρανίο και συσχετίστε τα με το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκε. Συγκρίνετε το έργο με τα δύο προηγούμενα. Ποια καινούργια έννοια εισάγει ο καλλιτέχνης εδώ; Πιστεύετε ότι σε αυτήν την περίπτωση αφήνει περιθώρια διαφυγής; Ο Αληθεινός εισάγει σε πολλά έργα της εποχής αυτής τον ήχο και την κίνηση. Καθημερινά αντικείμενα όπως μια πολυθρόνα, ένα γραφείο, ένα ποτήρι και ο χώρος που τα περιβάλλει ζωντανεύουν και φορτίζονται συναισθηματικά, ενώ ταυτόχρονα ο καλλιτέχνης υπαινίσσεται την έννοια του χρόνου. Στο έργο πιο πάνω ο καλλιτέχνης δημιουργεί ένα σκηνικό για να μας μεταφέρει στα γραφεία ανακρίσεων την εποχή της δικτατορίας. Από ένα κρυμμένο μαγνητόφωνο ακούγεται στον χώρο ο χτύπος ενός ρολογιού. Από ποια στοιχεία του έργου συμπεραίνετε ότι πρόκειται για ανακριτικό γραφείο; 8 9

6 Χωρίς τίτλο, 1973 Ακρυλικό, πλακάκια, μέταλλο, ξύλο, νερό, ηλεκτρική αντλία Στο πιο πάνω έργο εκτός από τον ήχο που προέρχεται από το τηλέφωνο ο καλλιτέχνης εισάγει και την κίνηση μέσω της κουνιστής καρέκλας. Ποια έννοια πιστεύετε ότι υπαινίσσεται εδώ; Συγκρίνετε την ατμόσφαιρα του έργου με αυτήν που δημιουργείται στον πίνακα του κύριου εκπροσώπου της μεταφυσικής ζωγραφικής, του Τζόρτζιο ντε Κίρικο, και αναφερθείτε σε ομοιότητες και διαφορές. Με ποιους τρόπους επιτυγχάνεται η αίσθηση της απουσίας στα δύο έργα; Χωρίς τίτλο, 1972 Κουνιστή καρέκλα, τηλέφωνο, πλέξιγκλας, ξύλο, μοτέρ Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Μελαγχολία,1916 Συλλογή Μενίλ, Χιούστον Στο έργο αυτής της σελίδας από μια βρύση τρέχει νερό σε ένα ποτήρι, το οποίο όμως δεν γεμίζει ποτέ. Μέσω μιας ηλεκτρικής αντλίας το νερό διαρκώς ανακυκλώνεται. Τι σκέψεις σας δημιουργούνται; Ποια διάσταση του χρόνου πραγματεύεται εδώ ο καλλιτέχνης; Συζητήστε για την έννοια του χρόνου όπως προκύπτει στα τρία προηγούμενα έργα του Αληθεινού. Πολλοί καλλιτέχνες στην ιστορία της τέχνης διερεύνησαν το ζήτημα του χρόνου και της κίνησης. Οι κυβιστές στις αρχές του 20ου αιώνα, διασπώντας τον χώρο και τη μορφή και καθιερώνοντας την πολυεστιακή προοπτική, επιχείρησαν να μεταφέρουν μέσα στη ζωγραφική επιφάνεια την τέταρτη διάσταση, δηλαδή τον χρόνο. Το ίδιο και οι φουτουριστές, οι οποίοι εμπνευόμενοι από τις νέες επιστημονικές ανακαλύψεις αποθέωσαν στα έργα τους την ταχύτητα και τον δυναμισμό. Αφού συζητήσετε για τα δυο αυτά καλλιτεχνικά κινήματα και τους εκπροσώπους τους, αναζητήστε ένα κυβιστικό και ένα φουτουριστικό έργο και επιχειρήστε να αναλύσετε τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται σε κάθε περίπτωση η κίνηση και ο χρόνος

7 Στην έκθεση στο ΕΜΣΤ ο Δημήτρης Αληθεινός εκθέτει καθημερινά αντικείμενα ως έργα τέχνης για να εκφράσει τις ιδέες του, ακολουθώντας μια παράδοση που έχει τις αφετηρίες της στις αρχές του 20ου αιώνα και σε κινήματα όπως ο κυβισμός, ο ντανταϊσμός, ο σουρεαλισμός και αργότερα ο νεορεαλισμός κ.ά. Από τότε πολλοί καλλιτέχνες χρησιμοποιούν αυτούσια αντικείμενα, κάποτε άχρηστα ή πεταμένα (γνωστά ως objets trouvés ή ready mades) ή δημιουργούν συναρμογές από ετερόκλητα αντικείμενα (γνωστές με τον όρο assemblage). Αμφισβητώντας την παραδοσιακή αξία των υλικών και τις συμβατικές καλλιτεχνικές πρακτικές και αισθητικές, επαναπροσδιορίζουν την έννοια του έργου τέχνης σε σχέση με τον χώρο και την κοινωνία. Χωρίς τίτλο, 1974 Μέταλλο, ξύλο, μαγνητόφωνο, λαμπτήρας φθορισμού Πάμπλο Πικάσο, Κεφάλι ταύρου, 1942 Ασαμπλάζ, (σέλα και τιμόνι ποδηλάτου) Εθνικό Μουσείο Πικάσο, Παρίσι Μαρσέλ Ντυσάν, Ρόδα Ποδηλάτου, 1913 Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Νέα Υόρκη Στο έργο της διπλανής σελίδας, σε ένα παιδικό αυτοκινητάκι έχει προστεθεί ο ήχος της κόρνας που θυμίζει σειρήνα και ένα τιμόνι από λαμπτήρα φθορισμού. Το έργο παρουσιάζεται πάνω σε βάθρο, σαν γλυπτό, ανάμεσα σε άλλα έργααντικείμενα που σχετίζονται με την περίοδο της χούντας. Τι πιστεύετε ότι ο καλλιτέχνης εκφράζει με αυτό το έργο και πώς κρίνετε τη συνύπαρξή του με τα υπόλοιπα; Αναζητήστε πληροφορίες για τα δύο παραπάνω έργα του Πάμπλο Πικάσσο και του Μαρσέλ Ντυσάν (τον καλλιτέχνη, τον τίτλο, τη χρονολογία, τα υλικά, το περιεχόμενο). Επιλέξτε ένα έργο από την τέχνη του αντικειμένου (objet trouvé, ready made, assemblage) και παρουσιάστε το στην τάξη σας. Ο γάλλος καλλιτέχνης του ντανταϊσμού Μαρσέλ Ντυσάν και αργότερα ο γερμανός Γιόσεφ Μπόις, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής τέχνης, διατύπωσαν την άποψη ότι όλοι μπορούν να είναι καλλιτέχνες. Μπορείτε να σχεδιάσετε ή να κατασκευάσετε μια συναρμογή (σύνθεση) από αντικείμενα για να εκφράσετε μια ιδέα που σχετίζεται με τη σύγχρονη εποχή; 12 13

8 Στην έκθεση ο καλλιτέχνης παρουσιάζει δύο λευκά κουτιά από τα οποία εξέχουν ζωντανά ανθρώπινα μέλη που κινούνται, ενώ σε ένα τρίτο κουτί στάζει οξύ πάνω σε ένα κομμάτι μέταλλο. Στο εσωτερικό ενός τέταρτου λευκού κουτιού υπάρχει καθρέφτης όπου ο θεατής μπορεί να δει τον εαυτό του. Η δράση αυτή πρωτοπαρουσιάστηκε με κάποιες διαφορές το 1973 στο Πνευματικό Καλλιτεχνικό Κέντρο Ώρα και ο Αληθεινός έδωσε τότε στην έκθεση τον τίτλο Ένα Συμβάν. Με τον τίτλο αυτό ήθελε αφενός να αποδώσει στα ελληνικά τον όρο happening, που σημαίνει καλλιτεχνική δράση ή περφόρμανς στην οποία συμμετέχει ο καλλιτέχνης ή το κοινό, και αφετέρου να ταυτίσει το έργο και την έκθεση με ένα γεγονός που είναι ζωντανό και εξελίσσεται. Παρατηρήστε με προσοχή όλα τα μέρη του έργου. Ποια μηνύματα πιστεύετε ότι ήθελε να περάσει ο Αληθινός το 1973 με τη δράση αυτή; Πώς ερμηνεύετε το έργο σήμερα σε σχέση με τις υπάρχουσες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες; Θεωρείτε ότι είναι επίκαιρο; Προσπαθήστε να ερμηνεύσετε τις έννοιες που πραγματεύεται το τρίτο κουτί, με το μέταλλο πάνω στο οποίο στάζει οξύ προκαλώντας του αλλοιώσεις. Ποιες σκέψεις επιχειρεί ο καλλιτέχνης να ενεργοποιήσει στον θεατή με την προσθήκη ενός καθρέφτη στο τέταρτο κουτί; Συγκρίνετε με το έργο στη δίπλα σελίδα. Τι συναισθήματα σας δημιουργούν οι άνθρωποι μέσα στους σκουπιδοτενεκέδες; Φωτογραφίες από τη δράση Ένα συμβάν Χωρίς τίτλο, 1971 Γύψος, μέταλλο, πολυεστέρας Χωρίς τίτλο, 1979 Σκοινί, δέρμα, μουσαμάς, σωληνάρια Το 1978 ο Αληθεινός διατυπώνει το «Μανιφέστο της Οπλοτέχνης», στο οποίο σημειώνει ανάμεσα σε άλλα: «Όλες οι δυναμικές μορφές δράσης και έκφρασης, όλες οι εκδηλώσεις που έχουν στόχο την εξαφάνιση των αφεντάδων είναι τέχνη». Συζητήστε στην τάξη σας για τη σύνδεση της τέχνης με την ακτιβιστική δράση και για τη δυνατότητα των καλλιτεχνών να παρεμβαίνουν δυναμικά στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Σκεφτείτε και ίσως υλοποιήστε με την ομάδα σας μια καλλιτεχνική δράση (ένα θεατρικό δρώμενο, μια εικαστική παρέμβαση, κ.ά.) για να καταγγείλετε κάποια από τα κακώς κείμενα της σημερινής εποχής. Στην παραπάνω δράση ο Αληθεινός χρησιμοποιεί το σώμα του ως κύριο εικαστικό μέσο. Ζητήστε από τα παιδιά, ανά ομάδες, να βρουν πληροφορίες για την τέχνη του σώματος (body art) και να παρουσιάσουν στην τάξη χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μορφής τέχνης

9 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Για ενήλικες Βάλντμπεργκ Πάτρικ, Σουρρεαλισμός, (μετ. Αλεξάνδρα Παπαθανασοπούλου), Αθήνα, εκδ. Υποδομή, Foster Hal, Krauss Rosalind, Bois Yve - Alain, Buchloh Benjamin H. D., Μοντερνισμός, αντιμοντερνισμός, μεταμοντερνισμός, (πρόλογος-επιμέλεια Μ. Παπανικολάου), Αθήνα, εκδ. Επίκεντρο, Holzhey Magdalena, Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Αθήνα, εκδ. Γνώση, Κοξ Νηλ, Κυβισμός, (μετ. Ιωάννα Βετσοπούλου), Αθήνα, εκδ. Καστανιώτης, Nτε Μικέλι Μάριο, Οι πρωτοπορίες της τέχνης του εικοστού αιώνα, (μετ. Λένα Παπαματθεάκη, επιμ. Τέτη Χατζηνικολάου), Αθήνα, εκδ. Οδυσσέας, Ρηντ Χέρμπερτ, Ιστορία της Μοντέρνας Ζωγραφικής, Αθήνα, εκδ. Υποδομή, Thonges-Στριγγάρη Pea, Joseph Beuys: η επανάσταση είμαστε εμείς, Αθήνα, εκδ. Πατάκη, Χαραλαμπίδης Άλκης, Η τέχνη του εικοστού αιώνα, I-II, Θεσσαλονίκη, εκδ.university Studio Press, Χαραλαμπίδης Άλκης, Η τέχνη του εικοστού αιώνα, III, Θεσσαλονίκη, εκδ.university Studio Press, Χύλζενμπεκ Ρίχαρντ, Εμπρός Νταντά! Η Ιστορία του Ντανταϊσμού, (μετ. Βασίλης Παπακριβόπουλος), Αθήνα, εκδ. Ελεύθερος Τύπος, Για παιδιά Γκρής Ηλίας, Το μελάνι φωνάζει. Η 17η Νοέμβρη 1973 στη λογοτεχνία, (εισαγωγή, επιλογή κειμένων), Αθήνα, εκδ. Μεταίχμιο, Duchamp Marcel, Ο μηχανικός του χαμένου χρόνου: συζητήσεις με τον Pierre Cabanne, (μετ.: Λίλιαν Stead-Δασκαλοπούλου, επιμ. ύλης Κύριλλος Σαρρής), Αθήνα, εκδ. Άγρα, Ζιραρντέ Συλβί, Μερλώ-Ποντύ Κλαιρ, Σαλάς Νεστόρ, Οι πίνακες του Πάμπλο ΙΙΙ Πικάσο- Παιχνίδια με την τέχνη, (μετ. Γιώργος Ράικος), Αθήνα, εκδ. Καστανιώτης, Ιτσινέ Νίκος, «Δικτατορικά καθεστώτα στο σύγχρονο εκδημοκρατισμένο κόσμο», άρθρο στην εφημ. Η Καθημερινή, Κάσδαγλης Νίκος, Επιβολή, τα κείμενα της βίας, Αθήνα, εκδ. Σοκόλη - Κουλεδάκη, Λαμπέ Μπριζίτ, Πυές Μισέλ, Ελεύθερος και όχι ελεύθερος. Μαθαίνω τις αξίες της ζωής με γεύση από φιλοσοφία, (μετ. Βίτω Αγγελοπούλου), Αθήνα, εκδ. Άγκυρα, Ρίτσος Γιάννης, Ρωμιοσύνη (περιλαμβάνεται στη συλλογή Γ. Ρίτσος, Ποιήματα , τόμος Β, Αθήνα, εκδ. Κέδρος, 1961). Σαββόπουλος Διονύσης, Δημοσθένους λέξις, (τραγούδι), Rodari Florian, Μια Κυριακή με τον Πικάσο, (μετ. Μ. Εμπειρίκου), Αθήνα, εκδ. Άμμος, Venezia Mike, Πάμπλο Πικάσσο, (μετ. Κατερίνα Γιαννίκου), Αθήνα, εκδ. Modern Times,

10 ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ Από το 1973 ο Δημήτρης Αληθεινός αρχίζει να ασχολείται συστηματικά για μια περίπου δεκαετία με δράσεις στον δημόσιο χώρο. Ο δημόσιος χώρος σε όλες του τις διαστάσεις, κοινωνική, ιστορική, πολιτισμική, εθνική, συνιστά για τον καλλιτέχνη το πιο πρόσφορο πεδίο για να αναπτύξει την προβληματική και τις έρευνές του σε σχέση με τη ζωγραφική γλώσσα, τον ήχο και το χρώμα και να προκαλέσει τη δημιουργία εναλλακτικών ερεθισμάτων, συχνά ψυχολογικού περιεχομένου. Στα 1974 ο καλλιτέχνης, στην προσπάθειά του να μεταφέρει τη ζωγραφική πράξη στον δημόσιο χώρο, πραγματοποιεί τη δράση Ανάπτυξη ενός Κόκκινου Κύκλου στον Χώρο. Αρχικά δημιουργεί έναν κύκλο με την ελάχιστη διάμετρο και μετά τον μεγεθύνει για να καλύψει την πρόσοψη της Έcole Speciale d Architecture στην οποία σπούδαζε εκείνη την περίοδο. Οι κύκλοι πολλαπλασιάζονται και διασκορπίζονται στο Δάσος της Vincennes με στόχο να καλυφθεί ολόκληρο το Παρίσι. Τελικά ο Αλειθινός χαρτογραφεί όλη την περιφέρεια του Παρισιού με μια συνεχή γραμμή μήκους 22 χλμ από κόκκινο χρώμα, σηματοδοτώντας έτσι τον συνολικό χώρο. Διερευνώντας τη ζωγραφική πράξη στον πραγματικό χώρο και χρόνο, έξω από τις αίθουσες των γκαλερί ή πέρα από οποιοδήποτε άλλο θεσμικό πλαίσιο, ο Αληθεινός καταργεί την εμπορική αξία της τέχνης, πετυχαίνει την ενεργό συμμετοχή στον κοινωνικό χώρο και την άμεση επικοινωνία με το κοινό. Στο πλαίσιο των δράσεων με τίτλο Γραφή στο χώρο και Χρώμα-Ψυχολογικό ερέθισμα της περιόδου , ο καλλιτέχνης παρεμβαίνει σε δημόσια κτήρια, σε δρόμους, σε δάση, σε πάρκα της Αθήνας, της Ρώμης και του Παρισιού. Χρησιμοποιεί ταινίες διαφόρων χρωμάτων, παρεμποδίζει την πρόσβαση των περαστικών και καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αντιδρούν και αντιλαμβάνονται τα διαφορετικά ερεθίσματα που δημιουργεί η χρήση διαφορετικών χρωμάτων. Φωτογραφίες από τη δράση Ανάπτυξη ενός Κόκκινου Κύκλου στον Χώρο,

11 H περιφέρεια του Κόκκινου Kύκλου γράφεται με μια γραμμή 22 χιλιομέτρων περίπου κατά μήκος του Boulevard Périphérique, Παρίσι Ο καλλιτέχνης λέει σχετικά: «Μ αυτόν τον τρόπο σκέψης το πρόβλημα που μπαίνει δεν είναι μόνο το τι θα φτιάξω μα πως θα το φτιάξω ώστε να λειτουργεί όσο γίνεται σωστότερα», εννοώντας με αυτό ότι το ενδιαφέρον τώρα εστιάζεται όχι μόνο στη σύλληψη μιας ιδέας, αλλά και στη διαδικασία υλοποίησής της. Πώς σχολιάζετε την άποψη του καλλιτέχνη; Σχετικά με το έργο Ανάπτυξη ενός Κόκκινου Κύκλου στον Χώρο ο καλλιτέχνης σημειώνει το 1974 στο Παρίσι: «Ο κύκλος μου είναι μια τελεία ένας άνθρωπος, μια προσπάθεια, μια ιδέα ή ένα κόμα αν θέλετε. Δεν έχει όρια στο μεγάλωμα του όπως δεν έχει όρια το μεγάλωμα μιας τελείας ενός ανθρώπου, μιας προσπάθειας μιας ιδέας ή ενός κόματος Μπορεί να μεγαλώσει τόσο που να σκεπάσει ολόκληρη την γη [.] Ο κύκλος μου είναι μια κόκκινη προσπάθεια μέσα στο άπειρο της Τέχνης. Είναι σαν εμάς τις ιδέες μας, τις προσπάθειες μας ότι πιο φθαρτό και πιο αθάνατο[ ]». Αναπτύξτε με δικά σας λόγια το νόημα που δίνει ο καλλιτέχνης στον κόκκινο κύκλο. Ο Αληθεινός χρησιμοποιεί στην πρώτη δράση αυτής της ενότητας ως βασικό στοιχείο τον κύκλο. Αναζητήστε τους διαφορετικούς συμβολισμούς που αποδίδονται σ' αυτό το γεωμετρικό σχήμα. Μπορείτε να εντοπίσετε διεθνή, θρησκευτικά ή άλλα σύμβολα που εμπεριέχουν τον κύκλο και να τα ερμηνεύσετε; Φωτογραφίες από τη δράση Χρώμα-Ψυχολογικό ερέθισμα, 1975 Κλείσιμο της Rue des Anglais με πλαστικές ταινίες πλάτους 10 εκ. διαφορετικού κάθε φορά χρώματος, Rue des Anglais, Παρίσι Στο παραπάνω έργο, ο καλλιτέχνης διερευνά τις αισθητηριακές ιδιότητες των χρωμάτων. Ο ίδιος λέει σχετικά: «Ξεκίνησα να μελετήσω (σε τόπους με διαφορετικές συνήθειες και σε ανθρώπους με διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες Λονδίνο, Παρίσι, Ρώμη) τη σημασία των χρωμάτων στην καθημερινή ζωή». Οργανώστε με την τάξη σας ένα πείραμα για να μελετήσετε την επίδραση των χρωμάτων: επενδύστε ένα σημείο του σχολείου σας με ένα ύφασμα το οποίο κάθε μέρα θα έχει διαφορετικό χρώμα (κόκκινο, μαύρο, κίτρινο κ.ά). Καταγράψτε τις αντιδράσεις των μαθητών και των εκπαιδευτικών, επισημαίνοντας τα διαφορετικά συναισθήματα που τους δημιουργούνται κάθε φορά. Ο διεθνής καλλιτέχνης Christo από τις αρχές της δεκαετίας του 60 άρχισε να ασχολείται με δύσκολα καλλιτεχνικά προγράμματα που περιλάμβαναν το πακετάρισμα αντικειμένων και το τύλιγμα υπαίθριων χώρων ή δημόσιων κτηρίων και μνημείων. Σημασία για τον καλλιτέχνη έχει κυρίως η διαδικασία του εγχειρήματος και η δημιουργία ενός νέου τρόπου όρασης οικείων εικόνων. Συγκεντρώστε στοιχεία για το έργο του καλλιτέχνη και επιλέξτε ένα από αυτά για να το παρουσιάσετε στην τάξης σας μαζί με φωτογραφικό υλικό και το σκεπτικό του Cristo. Christo και Jeanne-Claude, Wrapped Kunsthalle, , Βέρνη, Ελβετία 20 21

12 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΡΓΑ ΜΕ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ Για ενήλικες Καντίνσκι Βασίλι, Για το πνευματικό στην τέχνη, (μετ. Μινάς Παράσχης), Αθήνα, εκδ. Νεφέλη, Καντίνσκι Βασίλι, Σημείο Γραμμή Επίπεδο, (μετ. Έφη Μαμαλάκη-Σταθάκη), Αθήνα, Goldberg RoseLee, Performance Art: from Futurisme to the Present, London, εκδ. Thames and Hudson, Σημεία μέσα στους χρόνους Στα έργα της ενότητας αυτής ο καλλιτέχνης δουλεύει πάνω σε μεταλλικές επιφάνειες, όπως η λαμαρίνα, στις οποίες ενσωματώνει εικονογραφικά στοιχεία από διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς, όπως την τέχνη της μινωικής εποχής, τη βυζαντινή τέχνη, την τέχνη της αναγέννησης, κ.ά. Σχεδιάζει τις μορφές του εκμεταλλευόμενος τις οξειδώσεις που δημιουργούν στην επιφάνεια διάφορα υγρά, αναδεικνύοντας κατ αυτόν τον τρόπο τις εσωτερικές διεργασίες της ζωγραφικής. Ταυτόχρονα τοποθετεί ατόφια αντικείμενα, όπως γλυπτά, κερήθρες, προβιές, μέλισσες κ.ά. Golberg RoseLee, Performance: live art since the 60s, London, εκδ. Thames and Hudson, Vergine Lea, Body art and performance: the body as language, Milano, εκδ. Skira, Για παιδιά Faglia Matteo, Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια των Παιδιών 14. Τέχνη, (επιμ. Sidoti Baniamino), Αθήνα, εκδ. Καθημερινή, Κοζάκου-Τσιάρα Όλγα, Εισαγωγή στην εικαστική γλώσσα, Αθήνα, εκδ. Gutenberg, Welton Jude, Η γλώσσα της ζωγραφικής, ένας εικονογραφημένος οδηγός για την θεωρία και την τεχνική από την Αναγέννηση ως την ποπ αρτ, Αθήνα, εκδ. Ερευνητές, Σημεία μέσα στους χρόνους, 1980 Λαμαρίνα, σκουριά, γύψος 22 23

13 Παρατηρήστε προσεχτικά τα δύο έργα του Αληθεινού. Μπορείτε να διακρίνετε τις μορφές που σχηματίζονται στη μεταλλική επιφάνεια; Σε ποιες εποχές παραπέμπουν και σε ποιες πολιτισμικές παραδόσεις; Στο έργο της προηγούμενης σελίδας προστίθεται ένα γλυπτό. Τι σας θυμίζει; Τι πιστεύετε ότι θέλει να δείξει ο καλλιτέχνης συνδέοντάς το με την μορφή στο πίσω μέρος του πίνακα; Η κερήθρα στο πιο κάτω έργο τι θα μπορούσε να συμβολίζει σε σχέση με την εικόνα που αναδύεται από πίσω; Αφού μελετήσετε τη χημική διαδικασία της οξείδωσης επιχειρήστε στο εργαστήριο του σχολείου σας και με τη βοήθεια του καθηγητή της χημείας να δημιουργήσετε αντιδράσεις πάνω σε ένα κομμάτι λαμαρίνας χρησιμοποιώντας διαφορετικά όξυνα υγρά. Εκμεταλλευτείτε τις διαφορετικές πατίνες που θα προκύψουν για να δημιουργήσετε ένα αισθητικό αποτέλεσμα. Συζητήστε με την τάξη σας για τους διαφορετικούς τρόπους απεικόνισης των ιερών προσώπων στην ανατολική ορθόδοξη και στη δυτική καθολική εκκλησία. Ζητήστε από τα παιδιά να βρουν εικόνες της Παναγίας με το Χριστό σε έργα του Βυζαντίου και σε έργα της Αναγέννησης. Tι αίσθηση σας δημιουργεί το αποτέλεσμα της οξείδωσης; Γιατί ο Αληθεινός επέλεξε να δώσει αυτήν την εικόνα στα έργα του; Μιχαήλ Άγγελος, Παναγία της Μπριζ, (c. 1504) Onze Lieve Vrouwekerk, Μπριζ Παναγία Οδηγήτρια, 1816, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Θεσσαλονίκη Σημεία μέσα στους χρόνους, 1981 Λαμαρίνα, σκουριά, χρυσός, κερήθρα Το έργο στο οποίο ο Αληθεινός έχει προσθέσει την κερήθρα είναι εμπνευσμένο από την Τοιχογραφία της Άνοιξης, η οποία κοσμούσε προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη. Σήμερα βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ζητήστε από τα παιδιά να παρατηρήσουν προσεκτικά την τοιχογραφία (αν είναι δυνατό μέσα στο Μουσείο) και να περιγράψουν τι αναπαριστά, τα χρώματα που φέρει, την τεχνοτροπία κτλ. Δείτε και άλλα έργα της Μινωικής Εποχής και συζητήστε για την τέχνη αυτής της περιόδου. Η τοιχογραφία της Άνοιξης, 16ος αι. π.χ., Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα 24 25

14 Κατακρύψεις Από τις αρχές της δεκαετίας του 80 ο Αληθεινός αρχίζει να ασχολείται με την ενότητα των Κατακρύψεων. Ταξιδεύει σε ολόκληρο τον κόσμο από τη Θεσσαλονίκη, την Κύπρο και την Πάτρα ως το Νησί του Ροβινσώνα Κρούσου, το Βαρανάσι, το Μάτσου Πίτσου, το Μπενίν και αλλού και κρύβει μέσα στη γη έργα, κείμενα, στοιχεία της φύσης. Οι Κατακρύψεις έχουν φτάσει μέχρι σήμερα τις 175 και συνεχίζουν να αναπτύσσονται σε όλον τον πλανήτη δημιουργώντας ένα δίκτυο χωρίς σύνορα, κέντρα ή περιφέρειες. Η ιδέα του καλλιτέχνη ξεκίνησε από την ανάγκη του να εκφράσει την αντίδρασή του και την αγωνία του για τους πολιτισμούς που απειλούνται ή χάνονται. Πρόκειται στην ουσία για μια συμβολική, τελετουργική διαδικασία που έχει ως στόχο να διαφυλάξει στη μνήμη τον ανθρώπινο πολιτισμό μέσω της τέχνης. Ο Αληθεινός για κάθε Κατάκρυψη φτιάχνει κάρτες-προσκλήσεις όπου αναγράφονται το όνομα του καλλιτέχνη, ο τόπος της Κατάκρυψης, η ημερομηνία, κάποτε το αντικείμενο που ο καλλιτέχνης κρύβει, και σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει και φωτογραφία του τόπου της Κατάκρυψης. Φωτογραφία από τη 10η Κατάκρυψη, Κέντρο Τέχνης Επίκεντρο, Πάτρα, Ελλάδα, 1990 Η παραπάνω φωτογραφία απεικονίζει την 10η Κατάκρυψη του Αληθεινού στο Κέντρο Τέχνης Επίκεντρο στην Πάτρα, το Ο καλλιτέχνης κατακρύπτει μια αρχετυπική μορφή οικεία σε όλους τους πολιτισμούς, ένα ασημένιο κύκλο που λάμπει. Τι πιστεύετε ότι θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει ο φωτεινός κύκλος; Ο Αληθεινός λέει με αφορμή τις Κατακρύψεις: «Δεν έχουμε πια ανάγκη τόσο από την εικόνα του έργου όσο από την ενέργεια του». Η άποψη αυτή του καλλιτέχνη ανατρέπει την επικρατούσα άποψη για το έργο τέχνης που συνέχεται με την εικόνα και τη θέασή της. Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς την άποψη του Αληθεινού, ιδιαίτερα στην εποχή μας η οποία κατακλύζεται από κάθε λογής εικόνες; Πώς εννοεί την ενέργεια ο Αληθεινός; Οργανώστε μια ομαδική κατάκρυψη στον χώρο του σχολείου σας ή στον περιβάλλοντα χώρο. Επιλέξτε να κατακρύψετε είτε ένα έργο που κατασκευάσατε ή κείμενα που συγγράψατε ή άλλα αντικείμενα που έχουν για σας κάποια συμβολική σημασία και αφορούν στη διάσωση του παγκόσμιου πολιτισμού και της ανθρωπότητας. Βιντεοσκοπήστε όλη τη δράση και παρουσιάστε την στο σχολείο σας, αναπτύσσοντας το σκεπτικό σας

15 Στον διπλανό πίνακα ο Νταλί, από τους κύριους εκπροσώπους του Σουρεαλισμού, διαπραγματεύεται τις έννοιες του χρόνου και της μνήμης. Βρείτε πληροφορίες για το κίνημα του σουρεαλισμού και στη συνέχεια αναλύστε το έργο αποκωδικοποιώντας τα εικονογραφικά του στοιχεία: λιωμένα ρολόγια, μυρμήγκια, έρημος. Συσχετίστε το έργο του Νταλί με τη θεωρία της σχετικότητας που αφορούσε στη σχετικότητα του χρόνου και του χώρου την οποία διατύπωσε ο Αϊνστάιν το Σαλβαντόρ Νταλί, Η εμμονή της μνήμης (ή Τα λιωμένα ρολόγια), 1931, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Νέα Υόρκη Βρείτε γνωμικά, παροιμίες, αποφθέγματα ή ποιήματα που σχετίζονται με τον χρόνο. Χωρίστε την τάξη σας σε ομάδες και εικονογραφήστε το καθένα από αυτά προσπαθώντας να αποδώσετε με εικαστικό τρόπο διαφορετικές έννοιες που συνδέονται με τον χρόνο (ροή του χρόνου, ο χρόνος που «δεν περνά», η μνήμη, η διάβρωση, η αλλαγή των εποχών, το ιστορικό παρελθόν, το μέλλον κ.ά.). Χωρίς τίτλο, ρολόγια, χώμα, αυγά, σκόνες, ύφασμα, 176 κορνιζαρισμένες κάρτες Στο πλαίσιο της αναδρομικής του έκθεσης στο ΕΜΣΤ ο Αληθεινός δημιούργησε μια καινούργια in situ εγκατάσταση, η οποία αποτελείται από ρολόγια απλωμένα στο πάτωμα και σκεπασμένα με χώμα. Στον τοίχο υπάρχει ο παγκόσμιος χάρτης φτιαγμένος από άμμο. Πάνω στον χάρτη είναι σημειωμένα με αυγά τα σημεία στα οποία ταξίδεψε ο καλλιτέχνης και κατέκρυψε έργα του. Γύρω από τον χάρτη, κατά μήκος των τοίχων, παρουσιάζονται σαν φρίζα οι κάρτες-προσκλήσεις των Κατακρύψεων. Τι πιστεύετε ότι συμβολίζουν τα ρολόγια που χτυπούν; Το χώμα που σκεπάζει τα ρολόγια δεν έχει παντού το ίδιο χρώμα. Πώς συνδέεται αυτό με την ανάδειξη της στρωματογραφίας στις Κατακρύψεις; Τι υποδηλώνουν τα διαφορετικά γεωλογικά στρώματα για τον χρόνο, την ιστορία, τον πολιτισμό; Ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί το αυγό για να αναδείξει τα σημεία των Κατακρύψεων. Σε τι παραπέμπει το αυγό; Πώς συνδέεται με το βαθύτερο περιεχόμενο των Κατακρύψεων; 28 29

16 Συνεργασίες με άλλους πολιτισμούς Από το 1993 ο καλλιτέχνης επεκτείνει τις διαπολιτισμικές του αναζητήσεις με τη σειρά Συνεργασίες με άλλους πολιτισμούς. Ταξιδεύει αδιάκοπα σε μέρη συχνά απομακρυσμένα και σε δυσμενείς συνθήκες για να συμμετάσχει ενεργά στην κοινωνική και θρησκευτική ζωή των κατοίκων, αναδεικνύοντας έμπρακτα το ενδιαφέρον του για άλλους λαούς και πολιτισμούς. Για μεγάλα χρονικά διαστήματα ζει σε κοινότητες και υιοθετεί πρακτικές και ήθη του σαμανισμού, του βουδισμού, του ινδουισμού χωρίς κανένα φόβο ή προκατάληψη. Μυείται σε τελετουργικές πράξεις, μαθητεύει κοντά σε σαμάνους ή άλλους θρησκευτικούς ταγούς, κάνει προσφορές σε θεότητες, παρεμβαίνει εικαστικά στο εσωτερικό και το εξωτερικό ναών και δημιουργεί ιερά αντικείμενα. Από τις δράσεις του αυτές υπάρχει φωτογραφικό ή βιντεοσκοπημένο υλικό. Συμμετοχή στους Πολιτισμούς του Κόσμου Ταοϊστικός Ναός Κουάν Τάι Κουάλα Λουμπούρ, Μαλαισία, Απρίλιος 2004 Βουδιστικός Ναός Μάχα Βιχάρα Κουάλα Λουμπούρ, Μαλαισία, Ιούνιος 2004 Μαθητεία σχεδίων κοντά στους Σαμάνους Ετάουντα, Νεπάλ, Απρίλιος 1994 Τελετουργική προσφορά σε Βουδιστικό Στούπα Μπόντνατ, Νεπάλ, Ιούνιος 1994 Συμμετοχή στους Πολιτισμούς του Κόσμου Γενί Τζαμί Κωνσταντινούπολη, Τουρκία, Ιούνιος 2005 Συμμετοχή στους Πολιτισμούς του Κόσμου Ιερό Ίσιδας Δίον, Όλυμπος, Σχολιάστε τη συμμετοχή του Αληθεινού σε τελετές άλλων θρησκειών. Τι πιστεύετε ότι επιδιώκει ο καλλιτέχνης με αυτό; Ποια νομίζετε ότι είναι η σχέση του καλλιτέχνη με τη θρησκεία; Συμμετοχή στους Πολιτισμούς του Κόσμου Τοιχογραφίες στον Ναό του Φιδιού-Ουράνιου Τόξου Ουιντά, Μπενίν, Αύγουστος 1994 Τελετή στον Ναό του Φιδιού-Ουράνιου Τόξου Ουιντά, Μπενίν, Αύγουστος 1995 Πώς αντιλαμβάνεστε τις Συνεργασίες με άλλους πολιτισμούς ιδιαίτερα σήμερα όπου η παγκοσμιοποίηση προτάσσει την ομοιογένεια και την κατάργηση της πολιτισμικής ετερότητας; Ποιο μήνυμα προβάλλει ο καλλιτέχνης για τις διαφορετικές κουλτούρες και τους πολιτισμούς του πλανήτη; Οι έννοιες της προσφοράς/σπονδής και της θυσίας είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη θρησκεία και με την προσπάθεια του ανθρώπου για εξαγνισμό ή εξευμενισμό του θείου. Συμβολικά πώς θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε τις θυσίες/προσφορές του Αληθεινού; 30 31

17 Τόσο με τις Κατακρύψεις όσο και με τις Συνεργασίες με άλλους πολιτισμούς ο Αληθεινός αντίκειται στην εμπορευματοποίηση του έργου τέχνης. Δημιουργεί έργα κάποτε άυλα και πνευματικά, τα οποία γνωρίζουμε μόνο μέσα από φωτογραφίες ή βιντεοσκοπήσεις. Αναπτύξτε τις απόψεις σας σχετικά με τη δημιουργία έργων τέχνης που δεν εμπορευματοποιούνται και δεν εντάσσονται στην αγορά της τέχνης. Ο Σαμανισμός είναι από τις παλαιότερες θρησκείες του πλανήτη. Οι σαμάνοι μέσα από την έκσταση καταφέρνουν να εξέλθουν από τη γήινη φύση τους και να συνδεθούν με το υπερφυσικό στοιχείο. Αναζητήστε πληροφορίες για τον σαμανισμό. Μπορείτε να αναφέρετε άλλα θρησκευτικά παραδείγματα όπου μέσα από τελετουργικές διαδικασίες επιδιώκεται η έκσταση; Παρουσιάστε τα στην τάξη μαζί με το αντίστοιχο εικονογραφικό υλικό. Ανατρέξτε στην παγκόσμια μυθολογία και θρησκειολογία και αναζητήστε ανά ομάδα παραδείγματα θυσιών και προσφορών διαφορετικών εποχών και πολιτισμών. Συνθέστε ένα ανθολόγιο (ηλεκτρονικό ή έντυπο): αποφασίστε για τις ενότητες που θα περιλαμβάνει (θεματικές, χρονολογικές, κ.ά.), συντάξτε σύντομα κείμενα, πλαισιώστε τα με φωτογραφικό ή άλλο οπτικοακουστικό υλικό και τεκμηριώστε τις πληροφορίες σας με σχετική βιβλιογραφία. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Για ενήλικες Armstrong Karen, Η ιστορία του Θεού η καταγωγή της ιδέας του Θεού, οι μονοθεϊστικές θρησκείες και το μέλλον τους, (μετ. Φώτης Τερζάκης), 2η έκδοση, Αθήνα, εκδ. Φιλίστωρ, Diel Paul, Ο συμβολισμός στην Ελληνική Μυθολογία, Πρόλογος του Gaston Bachelard, (μετ. Ιουλιέττα Ράλλη και Καίτη Χατζηδήμου), Αθήνα, εκδ. Χατζηνικολή, Eliade Mircea, Ο Σαμανισμός και οι αρχαϊκές τεχνικές της έκστασης, (μετ. Ιφιγένεια Μποτηροπούλου), 2η Έκδοση. Αθήνα, εκδ. Χατζηνικολή, Ernst Carl W, Σουφισμός: η φιλοσοφία και η πρακτική της μυστικής παράδοσης του Ισλάμ, (μετ. Σοφία Λειβαδοπούλου), 1η Έκδοση, Αθήνα, εκδ. Αρχέτυπο, Leroi-Gourhan Andre, Οι θρησκείες της προϊστορίας. Εισαγωγή στο έργο του Leroi- Gourhan. (μετ. Νικήτας Λιανέρης ), 2η έκδοση, Αθήνα, Εκδ. Καρδαμίτσα, Εκτός από τον Αληθεινό και άλλοι καλλιτέχνες ταξιδεύουν στον κόσμο και δημιουργούν τα έργα τους σε συνεργασία με τους κατοίκους των περιοχών που επισκέπτονται. Ένας από αυτούς είναι και ο ιταλός Αλιγκιέρο Μποέτι, ο οποίος δημιούργησε χάρτες κεντώντας μαζί με τεχνίτες περιοχών όπως το Αφγανιστάν, Πακιστάν κ.ά. Δημιουργήστε έναν παγκόσμιο χάρτη με ποικίλα υλικά για να αναδείξετε διαφορετικά στοιχεία, όπως χλωρίδα, πανίδα, θρησκεία, ήθη, έθιμα, κ.ά, που χαρακτηρίζουν κάθε γωνιά του πλανήτη. Αλιγκιέρο Μποέττι, Χάρτης, 1978 Μουστάκης Γιώργος Ι., Οι πέντε μεγάλες θρησκείες του κόσμου Τα υπέρ και τα κατά, Αθήνα, εκδ. Πατάκη, Σκαρτσής Σωκράτης Λ., Ινδιάνοι: Τραγούδια, ιεροτελεστίες, μυθικές αφηγήσεις, η θρησκεία, η ζωή, οι λευκοί, Θεσσαλονίκη, εκδ. Παρατηρητής, Sumbhava Padma, Η θιβετιανή βίβλος των νεκρών, (Μετ. Ευστάθιος Λιακόπουλος) Αθήνα, εκδ. Έσοπτρον, Τσε Λαο, Το βιβλίο της ενέργειας και της φύσης: Laozi. Αθήνα, Εκδ. Πατάκη. Αίηντς Ντόουν, Νταλί, (μετ. Ανδρέας Παππάς), Αθήνα, εκδ. Υποδομή, Μαρινάτος Σπ., Θησαυροί της Θήρας, Αθήνα, εκδ. Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Σαπουνά-Σακελλαράκη Ε., Οι τοιχογραφίες της Θήρας σε σχέση με την μινωϊκή Κρήτη, Αθήνα, Ανάτυπο από τον Α (2) τόμο των πεπραγμένων του Δ διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, Singlair Hood, Η τέχνη στην Προϊστορική Ελλάδα, (μετ. Μαρία Παντελίδου, Θεόδωρος Ξένος), Αθήνα, εκδ. Καρδαμίτσα,

18 Για παιδιά Chadefaud Catherine, Balta Paul, Bottero Jean, Το βιβλίο των θρησκειών, (μετ. Μάριος Βερέττας), Αθήνα, εκδ. Δεληθανάσης, Faglia Matteo, Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια των Παιδιών τ. 17, Θρησκείες και Μύθοι, (επιμ. Sidoti Baniamino), εκδ. Καθημερινή, Girardet Sylvie, 1, 2, 3 θρησκείες, πολλές θρησκείες, (μετ. Α. Καρακίτσιος), Θεσ/νίκη, εκδ. Φλούδας, 2011 Morley Jacqueline, Θεοί και θεές, (μετ. Μπέσσυ Πλακούλα), Αθήνα, εκδ. Modern Times, Bennett Paul, Χρόνος, Γνωρίστε λεπτό προς λεπτό όλα τα δεδομένα του χρόνου, από την εναλλαγή των εποχών του έτους μέχρι τα όργανα μέτρησης του χρόνου από το παρελθόν έως σήμερα, (μετ. Ρένα Χρυσοχόου), Αθήνα, εκδ. Ερευνητές, Gribbin John, Gribbin Mary, Χώρος και χρόνος, Η συναρπαστική εξέλιξη των θεωριών για το σύμπαν - από την επίπεδη γη ως τις σύγχρονες θεωρίες για τις μαύρες τρύπες, (μετ. Πέτρος Παπακωνσταντίνου), Αθήνα, εκδ. Ερευνητές, Strnad Janez, Χώρος και χρόνος, (Μετ. Ανδρέας Ι. Κασσέτας), Αθήνα, εκδ. Σαββάλας, Λιγουέλιν Κλαίρ, Το πρώτο μου βιβλίο για το χρόνο, (μετ. Μαρία Ανδρέου), Αθήνα, εκδ. Μήνωας, Rogers Kirsteen, Hickman Clare, Θρησκείες του κόσμου, εγκυκλοπαίδεια, (μετ. Ναννίνα Σακκά-Νικολακοπούλου), Αθήνα, εκδ. Άγκυρα, Ροκ Λόις, Μαθαίνω τις θρησκείες του κόσμου, (μετ. Σέβη Σπυριδογιαννάκη), Αθήνα, εκδ. Ψυχογιός, Αρχαίοι πολιτισμοί (ρωτάω και μαθαίνω), Αθήνα, εκδ. Σαββάλα, Πολιτισμοί Η απίθανη εγκυκλοπαίδεια Larousse, Αθήνα, εκδ. Μεταίχμιο, Montorfano Giuseppina, Χώρες και λαοί 1 - Αφρική, Αμερική, Ωκεανία, Ανταρκτική, Παγκόσμια Παιδική Εγκυκλοπαίδεια 4, (μετ. Κώστας Μακρυγιάννης, επιμ. Χάρης Σακελλαρίου), Αθήνα, εκδ. Σιδέρης, Ντικς Τέρενς, Στο νησί του Πάσχα, (μετ. Γεωργία Τσώτα), Αθήνα, εκδ. Κέδρος, Πιμόν Μαρί-Ρενέ, Εικόνες από τα παιδιά της Γης, (μετ. Ιωάννα Παπαγεωργίου), Αθήνα, εκδ. Modern Times, Γιαλουράκη Σοφία, Η Μινωική Κρήτη μας, Αθήνα, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Κροντηρά Λήδα, Ελάτε να ζωγραφίσουμε. ΙΙ Ζωγραφιές από τη Θήρα, Αθήνα, εκδ. Ατλαντίς, Ντακάστρο Μαρίζα, Διαβάζοντας τις βυζαντινές εικόνες, (Μετ. Γεωργία Κοφινά), Αθήνα, εκδ. Ακρίτας, Ντεκάστρο Μαρίζα, Βυζαντινή τέχνη οδηγός για παιδιά, Αθήνα, εκδ. Κέδρος,

19 ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ / ΕΡΕΥΝΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Το υλικό του εντύπου και η βιβλιογραφία / δικτυογραφία δίνουν ερεθίσματα για τη διερεύνηση ζητημάτων που αφορούν στην ιστορία της τέχνης, στην κοινωνική και πολιτική λειτουργία της τέχνης και του καλλιτέχνη, στους διαφορετικούς πολιτισμούς και τις διαφορετικές θρησκείες. Ενδεικτικά προτείνονται οι παρακάτω θεματικές: Ιστορία της τέχνης του 20ου αιώνα καλλιτεχνικά κινήματα του 60 και 70 Σύγχρονη τέχνη τάσεις εναλλακτικές προσεγγίσεις πρακτικές υλικά Performance δράσεις στο δημόσιο χώρο-καλλιτεχνικός ακτιβισμός Πολιτεύματα δημοκρατία στρατιωτική δικτατορία Ελευθερία στέρηση της ελευθερίας ανακρίσεις βασανιστήρια -λογοκρισία Μυθολογίες ήθη και έθιμα λαών/πολιτισμών Θρησκείες του κόσμου λατρευτικά μνημεία ιεροί τόποι Ιερές τελετές θυσίες/προσφορές-εξαγνισμός-έκσταση Πνευματικότητα θρησκευτικότητα Παγκοσμιοποίηση τοπικοί πολιτισμοί Ταξίδι στον χώρο, στον χρόνο, στους διαφορετικούς πολιτισμούς και θρησκείες Ποια ενότητα από το έργο του Αληθεινού σας άρεσε περισσότερο: α) τα έργα-ιδέες που εκφράζουν έναν κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό γύρω από την τότε τρέχουσα επικαιρότητα της χώρας, β) οι δράσεις στον δημόσιο χώρο που αποσκοπούν στο να φέρουν την τέχνη κοντά στην καθημερινή ζωή εκφράζοντας ταυτόχρονα τη θέση του καλλιτέχνη για τον κοινωνικό και πολιτικό ρόλο της τέχνης, γ) Οι Κατακρύψεις και Οι Συνεργασίες με άλλους πολιτισμούς που περιλαμβάνουν ταξίδια και επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς που πολλές φορές μας είναι άγνωστοι ή κινδυνεύουν να χαθούν; Ποια η άποψή σας για την κοινωνική και πολιτική λειτουργία της τέχνης; Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να παίξει ενεργό ρόλο στην ευαισθητοποίηση του κοινού και ενδεχομένως στην ανατροπή των «κακώς κειμένων» σε μια κοινωνία ή σε περίπτωση ανελεύθερων καθεστώτων; Ποια η άποψή σας για τον σύγχρονο καλλιτέχνη-ακτιβιστή; Πώς σχολιάζετε την ενεργή σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τους ντόπιους κατοίκους και γενικότερα τους θεατές σε περιπτώσεις δράσεων όπως αυτές του Αληθεινού; Τι ρόλο πιστεύετε ότι μπορεί να παίξει η τέχνη στην ανάδειξη μακρινών, ξεχασμένων πολιτισμών ή πολιτισμών που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν; Τι αποκομίσατε εσείς από την έκθεση, γνώσεις για την πρόσφατη κοινωνική και πολιτική ιστορία της χώρας, γνώσεις για ξένους πολιτισμούς και θρησκείες, εμπειρίες, αισθήσεις, μια διαφορετική ματιά για τα πράγματα, τον χώρο και τον χρόνο, έμπνευση και ιδέες ή κάτι άλλο; Τι τίτλο θα δίνατε στην έκθεση; 36 37

20 Η γνώμη σας και οι ιδέες σας μας είναι πολύτιμες. Παρακαλούμε πληροφορήστε μας σχετικά με τα εξής: Πώς χρησιμοποιήσατε το έντυπο Τι λειτούργησε θετικά και τι όχι Τι θα μπορούσε να αλλάξει ή να προστεθεί πρωτοβάθμια εκπαίδευση δευτεροβάθμια εκπαίδευση ISBN:

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ Προτεινόμενες δραστηριότητες Θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή των εκπαιδευτικών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης μουσειακής εμπειρίας. Αυτό μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : Αξιολόγηση του γλωσσικού μαθήματος Υπεύθυνη καθηγήτρια : κ. Γρίβα Έλενα ΓΑΖΑΝΗ ΧΡΥΣΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ 2 Το παιδί γίνεται ο ήλιος γύρω από τον οποίο περιστρέφονται τα μέσα της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Η δραστηριότητα του Α2 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Οι μαθητές του Α2 του Μουσικού Σχολείου Θεσσαλονίκης με την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ο μικρόκοσμος μας Βαθμίδα: 3 Τάξη: Στ Διάρκεια: 3 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον κόσμο γύρω τους.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ.

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ. ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ. ΈΝΑ ΜΥΘΙΣΤΌΡΗΜΑ Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για το Γυμνάσιο και το Λύκειο Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει την έκθεση Γιώργος Χατζημιχάλης - Ο Ζωγράφος Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Τ Ι Κ Ε Σ Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ε Σ Δ Ρ Α Σ Ε Ι Σ Σύντομη Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα φέρει τον τίτλο «Εγώ, εσύ, εμείς Συνεργατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο πραγματοποιούνται προγράμματα που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του. Αναλυτικότερα, για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Το φως. μια διαθεματική προσέγγιση

Το φως. μια διαθεματική προσέγγιση Το φως μια διαθεματική προσέγγιση Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας ο πετροπαιχνιδιάτορας από την άκρη των ακρώ κατηφοράει στο Ταίναρο Φωτιά 'ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Θέματα που πραγματεύεται:

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Χαίρε και Πίει ή αλλιώς στην υγειά μας!»

1. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Χαίρε και Πίει ή αλλιώς στην υγειά μας!» ΑΘΗΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο πραγματοποιούνται Εκπαιδευτικά Προγράμματα που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του. Αναλυτικότερα, για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Για τον εκπαιδευτικό της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης 1 Το έντυπο αυτό σχεδιάστηκε με σκοπό να βοηθήσει τον εκπαιδευτικό να προσεγγίσει κριτικά μαζί με τους μαθητές του την ατομική έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Εκπαιδευτικοί στόχοι ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Εκπαιδευτικοί στόχοι των προτεινόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 30 Αυγούστου, ώρα 20:00

Παρασκευή, 30 Αυγούστου, ώρα 20:00 Ξάνθη: 23/8/2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Και φέτος το Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης συµµετέχει ενεργά στις Γιορτές Παλιάς Πόλης Ξάνθης, µε ποικίλες δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 1/4/2013: ΦΙΛΙΚΟΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΟΑΓΓΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Οι μαθητές των Ε και ΣΤ τάξεων συμμετείχαν σε φιλικό αγώνα

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.)

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) 1 Ο ΠΛΑΤΩΝΑΣ: «Αρχίζει να γερνά κανείς από τη στιγμή που σταματάει να παίζει». Tι εννοεί ο Πλάτωνας με τα πιο πάνω λόγια; Συμφωνείτε; Μήπως το παιχνίδι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης ζωγραφική - κόσμημα Η Ρουμπίνα Σαρελάκου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1950. Αρχικά μαθήτευσε κοντά στους ζωγράφους Π. Σαραφιανό, Ν.Νικολάου και Γ. Μόραλη. Τελείωσε το Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Σχολεία ϖου συµµετέχουν 5ο ηµοτικό σχολείο Κέρκυρας 2ο ηµοτικό σχολείο Νάξου Σχολική χρονιά 2005-2006 ιδακτική µεθοδολογία ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Περίοδος ϖροετοιµασίας Τηλεδιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

«Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά»

«Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά» «Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά» ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΤΑΞΕΙΣ: Δ - Στ ΟΜΑΔΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 Τάξεις: Δ - Στ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μύθοι μέσα από Ψηφιδωτά Διάρκεια: 8 12 Μαθήματα Χ 40 λεπτά (ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 213 214 4813-14, 213 214 4837, Φαξ: 210 8230800 email: eam@.culture.gr, predu.eam@culture.gr www.namuseum.gr Τίτλος προγράμματος: «Μύθοι..μύθοι..παραμύθι». Ιστορίες με μυθικά

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο

Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο Επίσκεψη στο ζωολογικό πάρκο A visit to the zoo (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 1, Think Teen! A Γυμνασίου Αρχαρίων) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Βασικά θέματα Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Η βαλίτσα με τα βιβλία για τις εικαστικές τέχνες προτείνει στα παιδιά να γνωρίσουν, με διαφορετικούς τρόπους, θέματα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του, για τη σχολική χρονιά 2014-2015 (διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας)

Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας) Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εικόνα 1 Πατώντας Έναρξη βρισκόµαστε στο κεντρικό µενού του λογισµικού (εικ. 2) Εικόνα 2 1 1. Χώροι 1.1. Παίκτης

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ 14 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙ, ΓΛΥΚΥΤΑΤΟ Σχολική χρονιά 2008-2009 Υπεύθυνες νηπιαγωγοί Σαββίδου Ιωάννα Βέλκου Βασιλική Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό Σιαλβέρα

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Ulrich Rückriem Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισµού Eκπαιδευτικό Πρόγραµµα για Μαθητές ηµοτικού Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 : «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 Στάδια υλοποίησης του project. 1 ο : Συμβόλαιο της τάξης α) Εισαγωγή στο μάθημα ΣΚΖ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί».

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Μ. Μηλιάς Σχ. Έτος: 2006 2007 Υπεύθυνες προγράμματος: Τζιάτζιου Χριστίνα Βασιλειάδου Γεωργία 1 Στέφος Γιώργος Κουτλουμπάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΟ ΓΝΩΣΗΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΙΔΕΩΝ «ΠΡΑΤΤΩ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ

ΔΙΗΜΕΡΟ ΓΝΩΣΗΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΙΔΕΩΝ «ΠΡΑΤΤΩ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ ΔΙΗΜΕΡΟ ΓΝΩΣΗΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΙΔΕΩΝ «ΠΡΑΤΤΩ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ Η ΚΥΚΛΗΣΙΣ σας προσκαλεί να μοιραστείτε μια εμπειρία γιορτής της μάθησης, που αναδεικνύει ταλέντα και ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

LAB2ART : Festivart 2014

LAB2ART : Festivart 2014 ΔΗΜΟΣ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ ΠΕΡΑΧΩΡΑΣ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΩΡΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ LAB2ART : Festivart 2014 To FestivArt είναι ένας ετήσιος θεσμός επικοινωνίας των τεχνών και της δημιουργικής έκφρασης που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης;

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Α. για ευρύτερη πνευµατική καλλιέργεια Β. για ανάπτυξη καλλιτεχνικού αισθητηρίου Γ. για ανάπτυξη της προσωπικότητας. για διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή

Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή Φωτεινή Κωστή Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή Παιχνίδια «Μαντεύω» Η δασκάλα ή ένα παιδί περιγράφει με 1-2 προτάσεις το αντικείμενο της κρυμμένης εικόνας ή ένα πρόσωπο και τα παιδιά προσπαθούν να μαντέψουν

Διαβάστε περισσότερα