L A TEXbabel. dvips. eutypon /11/30 12:03 page 1 # Ὀκτώβριος/October Σ αὐτὸ τὸ τεῦχος / In this issue

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "L A TEXbabel. dvips. eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 1 #1. 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014. Σ αὐτὸ τὸ τεῦχος / In this issue"

Transcript

1 eutypon /11/30 12:03 page 1 # Ὀκτώβριος/October 2014 Σ αὐτὸ τὸ τεῦχος / In ths ssue v ἜνTEXνα καὶ ἄtexνα Οἱ σημειώσεις τοῦ τυπογράφου 1 Γιάννης Μαμάης Γιὰ τὰ 50χρονα τοῦ Gutenberg 7 Απόστολος Συρόπουλος Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων 13 Απόστολος Συρόπουλος Πλακάτα χρώματα στο XƎLATEX 19 Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ LATEX 25 Ioanns Dmakos & Dmtros Flppou 25 years of Greek TEXng 35 TEXνικές 39 Βιβλίο-Παρουσίαση ISSN TEX L A TEXbabel Ω luatex XƎTEX dvps Σύλλογος Ἑλλήνων Φίλων τοῦ TEX ΞΑΝΘΗ Greek TEX Frends XANTHI, GREECE

2 eutypon /11/30 12:03 page 2 #2 ISSN Eutypon (Εὔτυπον) s a publcaton of the Greek TEX s Frends (GTF) Group. It s publshed twce a year and t s dstrbuted for free n electronc format to the members of the GTF Group, and to the publc n general through Internet. Prnted copes are also sent to contrbutors to the journal as well as to selected lbrares. e artcles of Eutypon deal wth TEX and wth electronc typese ng n general. e address of Eutypon s: Greek TEX s Frends (c/o A. Syropoulos) 366, 28th October Street GR Xanth Greece URL: E-mal: e Eutypon web pages are kndly hosted at the servers of Egnata Informatcs and Culture, Komotn, Greece (www.egn.gr). Artcles appearng n Eutypon have been carefully selected and edted wth the responsblty of the Edtoral Board. Papers publshed n Eutypon may be coped and redstrbuted for free, provded ther orgn s mentonned. Eutypon and the GTF Group do not assume any responsbty for methods, products, nstructons or deas descrbed or expressed n authored artcles publshed n ths perodcal. e Edtoral Board of Eutypon conststs of: Apostolos Syropoulos (Xanth, Greece), Dmtros Flppou (Volos, Greece) and Ioanns Dmakos (Patras, Greece). Τὸ Εὔτυπον ἀποτελεῖ περιοδικὴ ἔκδοση τοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων Φίλων τοῦ TEX (ΕΦΤ). Κυκλοφορεῖ ἀνὰ ἑξάμηνο καὶ διανέμεται δωρεὰν σὲ ἠλεκτρονικὴ μορφὴ στὰ μέλη τοῦ Συλλόγου καὶ στὸ εὐρύτερο κοινὸ μέσῳ τοῦ Διαδικτύου. Τὸ περιοδικό ἀποστέλλεται ἐπίσης σὲ ἔντυπη μορφὴ στοὺς συγγραφεῖς καὶ σὲ ἐπιλεγμένες βιβλιοθῆκες. Στὶς σελίδες τοῦ Εὐτύπου δημοσιεύονται ἄρθρα σχετικὰ μὲ TEX καὶ τὴν ἠλεκτρονικὴ στοιχειοθεσία ἐντύπων γενικότερα. Ἡ διεύθυνση τοῦ Εὐτύπου εἶναι: Σύλλογος Ἑλλήνων Φίλων τοῦ TEX (ὑπόψη Ἀπόστολου Συρόπουλου) 28ης Ὀκτωβρίου Ξάνθη URL: H/T: Οἱ ἱστοσελίδες τοῦ Εὐτύπου φιλοξενοῦνται στοὺς διακομιστὲς τῆς ἑταιρείας «Ἐγνατία» Πληροφορικὴ καὶ Πολιτισμός, στὴν Κομοτηνή (www.egn. gr). Τὰ ἄρθρα ποὺ δημοσιεύονται στὸ Εὔτυπον ἔχουν ἐπιλεγεῖ καὶ θεωρηθεῖ μὲ εὐθύνη τῆς Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ περιοδικοῦ. Ἐπιτρέπεται ἡ ἀναδημοσίευση καὶ ἡ διανομὴ ἄρθρων ποὺ ἔχουν ἤδη δημοσιευθεῖ στὸ Εὔτυπον, ὑπὸ τὸν ὅρο ὅτι θὰ ἀναφέρεται ἡ προέλευσή τους. Τὸ Εὔτυπον καὶ ὁ Σύλλογος ΕΦΤ δὲν ἀναλαμβάνουν καμία εὐθύνη γιὰ μεθόδους, προϊόντα, ὁδηγίες καὶ ἰδέες ποὺ περιγράφονται ἢ ἐκφράζονται ἐντὸς ἐνυπόγραφων ἄρθρων δημοσιευμένων στὸ περιοδικό. Ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Εὐτύπου ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο Συρόπουλο (Ξάνθη), τὸν Δημήτρη Α. Φιλίππου (Βόλος) καὶ τὸν Γιάννη Δημάκο (Πάτρα).

3 eutypon /11/30 12:03 page 3 #3 Ο Μικυ επεστρεψε... εν μεσω κρισεως E N T E X N A & A T E X N A Φίλοι συνtexνίτες, Στὸ τεῦχος τοῦ 2013, γράψαμε γιὰ τὸ τέλος τοῦ περιοδικοῦ Μίκυ Μάους. Τελικά, ὁ Μίκυ Μάους δὲν πέθανε πέρασε μόνον στὰ χέρια ἄλλου ἰδιοκτήτη. Παρομοίως, μέσα στὸ 2014 νεκραναστήθηκε ἕνας ἄλλος φίλος τῶν παιδικῶν μας χρόνων: ὁ Μπλέκ, ὁ σωματαρὰς ὑπερασπιστὴς τῆς ἐλευθερίας. Πάντως, ἡ ἐπανεμφάνιση δύο παιδικῶν περιοδικῶν δὲν σημαίνει πὼς ἦρθε ἡ ἀνάκαμψη στὸν χῶρο τῶν ἐκδόσεων. Ἀρκεῖ νὰ ρίξει κανεὶς μιὰ ματιὰ στὰ πρόσφατα στατιστικὰ στοιχεῖα τῶν ἡμερησίων ἐφημερίδων γιὰ νὰ καταλάβει. Καὶ μιᾶς καὶ μιλᾶμε γιὰ τὸν ἑλληνικὸ ἐκδοτικὸ κόσμο, στὸ παρὸν τεῦχος παρουσιάζεται ἕνα ἄρθρο τοῦ Γιάννη Μαμάη περὶ τυπογραφικῆς αἰσθητικῆς, μὲ ἀφορμὴ τὰ πενηντάχρονα τοῦ ἐκδοτικοῦ οἴκου Gutenberg. Τὰ πιὸ TEXνικὰ ἄρθρα τοῦ τεύχους ἀναφέρονται στὴν ἐφαρμογὴ pandoc γιὰ τὴν μετατροπὴ ἀρχείων ἐπισήμανσης (συμπεριλαμβανομένων τῶν ἀρχείων LATEX), στὸν διαχωρισμὸ χρωμάτων Pantone γιὰ ἐκτύπωση, στὴν δημιουργία ἑλληνικῶν σταυρόλεξων, καὶ στὴν εἰκοσιπεντάχρονη σχέση τοῦ TEX μὲ τὰ ἑλληνικά. Στὸ τακτικὸ κομμάτι «TEXνικές», γίνεται λόγος γιὰ ἀνάμειξη γραμματοσειρῶν, ὅταν αὐτὸ εἶναι κάπως δύσκολο, καὶ γιὰ μιὰ ἰδιαίτερη ἀβλεψία στὸ προηγούμενο τεῦχος. Τέλος, στὴν Βιβλιοπαρουσίαση γίνεται λόγος γιὰ τέσσερα ἑλληνικὰ βιβλία ἐκδοτικοῦ καὶ τυπογραφικοῦ ἐνδιαφέροντος. Μὲ TEXνικοὺς χαιρετισμούς, Ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπή

4 eutypon /11/30 12:03 page 4 #4 Οἱ σημειώσεις τοῦ τυπογράφου Τὸ Εὔτυπον στοιχειοθετήθηκε μὲ τὸ XƎLATEX καὶ μὲ κύριες γραμματοσειρὲς τὶς Lnux Lbertne, Ubuntu καὶ DejaVu Sans Mono. Ὡς βασικὰ πακέτα χρησιμοποιήθηκαν τὰ xgreek, geometry, crop, graphcx, url καὶ verbatm. Ἡ μέλισσα στὸ ἐξώφυλλο προέρχεται ἀπὸ τὸν Κατάλογο τῶν κοινῶν βιβλίων τῆς Τυπογραφίας Νικολάου Γλυκὺ τοῦ ἐξ Ἰωαννίνων (ἐν Βενετίᾳ 1821). Ὁ τίτλος στὰ «ἜνTEXνα καὶ ἌTEXνα» εἶναι στοιχειοθετημένος μὲ τὴν ἐλεύθερη γραμματοσειρὰ Carl Barks Scrpt, ἡ ὁποία εἶναι ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὰ Μίκυ Μάους. Ἡ εἰκόνα σὲ τούτη τὴν σελίδα δείχνει τρεῖς συμπαγεῖς ἀράδες τῆς λινοτυπίας: «[πᾶσα δόσι]ς ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον», ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Λειτουργία τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, μὲ στοιχεῖα Nebolo Ellade τῶν 10 στιγμῶν. Πρόκειται γιὰ ἀπομεινάρια μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς ποὺ βρέθηκαν στὸ τυπογραφεῖο K-Ltho τοῦ κ. Νίκου Κρεμμυδιώτη στὸ Μόντρεαλ (φωτογραφία: Δ. Α. Φιλίππου, 2014). Ἡ εἰκόνα μὲ τὰ ἐργαλεῖα στὶς TEXνικὲς προέρχεται ἀπὸ τὴν εἰκονοθήκη ἐλεύθερης πρόσβασης openclpart (http://openclpart.org/detal/1080/tools-bylftarn). Ὁ γραμμικὸς κώδικας τοῦ ὀπισθόφυλλου εἶναι μιὰ εὐγενικὴ προσφορὰ τοῦ Γιάννη Χαραλάμπους (yanns at fluxus-vrus dot com). Ἡ πρώτη ἐκτύπωση ἔγινε μὲ τὸ πρόγραμμα Evnce Gnome Document Vewer σὲ σύστημα OpenSolars καὶ σὲ ἐκτυπωτὴ Xerox Phaser 3250D (1200 dp). Ἡ φωτοτυπικὴ ἀναπαραγωγὴ καὶ ἡ βιβλιοδεσία πραγματοποιήθηκαν στὴν Ξάνθη.

5 eutypon /11/30 12:03 page 1 #5 Εὔτυπον, τεῦχος Ὀκτώβριος/October Γιὰ τὰ 50χρονα τοῦ Gutenberg Γιάννης Μαμάης Ἐκδόσεις Gutenberg Διδότου Αθήνα Η/Τ: gannsm at dardanosnet dot gr Ὁ ἀθηναϊκὸς ἐκδοτικὸς οἶκος Gutenberg συμπλήρωσε μέσα στὸ 2014 πενήντα χρόνια παρουσίας καὶ δημιουργικῆς προσφορᾶς. Μὲ ἀφορμὴ αὐτὸ τὸ γεγονός, ὁ συγγραφέας παλιότερα τυπογράφος καὶ σήμερα ἐπιμελητὴς ἐκδόσεων μίλησε γιὰ ζητήματα αἰσθητικῆς τῶν ἑλληνικῶν ἐντύπων σὲ ἐκδήλωση ποὺ πραγματοποιήθηκε στὸ βιβλιοπωλεῖο Ἰανὸς στὴν Ἀθήνα, στὶς 20 Ἰανουαρίου Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ εἶναι ἡ ὁμιλία ἐκείνη. For the 50 years of the Greek publshng house Gutenberg, by Yanns Mamaïs e Athenan publshng house Gutenberg celebrated n 2014 ts 50th annversary. On that occason, the author once typographer and now book edtor gave a talk about ssues of Greek book æsthetcs at the bookstore Ianos n Athens, on 20 January e present artcle s that talk. Θ ἀρχίσω μὲ μιὰ τοποθέτηση: Κρίνω ὅτι τὰ βιβλία ποὺ ἐκδίδονται σήμερα, στὸ μεγαλύτερο μέρος τους, δὲν ἔχουν τὴν ἀρτιότητα ποὺ θὰ προσδοκοῦσε κανεὶς ἀπὸ τὶς προόδους τῆς ἐποχῆς. Δὲ λέω πὼς δὲν ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις. Ὑπάρχουν. Καὶ λαμπρές ὁ Σταῦρος Πετσόπουλος (ἐκδόσεις Ἄγρα), ὁ Αἰμίλιος Καλιακάτσος (ἐκδόσεις Στιγμή), οἱ ἄνθρωποι τοῦ ΜΙΕΤ¹ ἢ κάποιων ἱδρυμάτων ἐδῶ κι ἐκεῖ, καθὼς καὶ ὁρισμένα σχετικὰ πρόσφατα ἐκδοτικὰ σχήματα μὲ στενό, πλὴν ἀξιέπαινο, κύκλο ἐργασιῶν. Ἀλλὰ οἱ ἐξαιρέσεις εἶναι ἀδικαιολόγητα λίγες. Στὶς προθῆκες τῶν μεγάλων βιβλιοπωλείων ἀφθονοῦν οἱ ἀκαλαίσθητες ἐκδόσεις ὄχι οἱ προσεγμένες. Προτείνω μιὰ σύγκριση μὲ τὰ βιβλία ποὺ κυκλοφόρησαν στὴν Ἑλλάδα τὴ δεκαετία τοῦ Μέσα στὶς δυσμενέστερες συνθῆκες, μέσα στὴ χειρότερη ἔνδεια, παραχθήκανε θαυμαστὰ δείγματα τυπογραφικῆς τέχνης. Μπορεῖ κανεὶς νὰ πεῖ πολλὰ γιὰ τοὺς ὅρους ποὺ τότε εὐνόησαν αὐτὴ τὴν ἐκλεκτὴ παραγωγή. Σημασία ἔχει ὅτι κατορθώθηκε μὲ μιὰ τεχνολογία ποὺ λίγο διέφερε ἀπὸ κείνη τοῦ Γουτεμβέργιου. Φρονῶ ὅτι θὰ ἐξηγούσαμε καλύτερα τὰ ἐπιτεύγματα ἐκείνης τῆς περιόδου, ἂν παρατηρούσαμε αὐτὸ ποὺ συμβαίνει σήμερα. Καὶ συμβαίνει ὅ,τι κατηγοροῦσε σὲ μερικοὺς ἀπὸ τοὺς σύγχρονούς του ἐκδότες ὁ γερο-γκοβόστης: «Τί ξέρετε ἐσεῖς ἀπὸ βιβλία;» ἔλεγε, ὅταν μοχθοῦσε νὰ βγάλει τὸν Ντοστογιέφσκι κι ἔπεφτε πάνω στὴν ἀποδοκιμασία τους. «Ἐσεῖς εἶστε χαρτέμποροι. χαρτὶ πουλᾶτε.» Μιὰ ἄλλη, θρυλικὴ ¹Μορφωτικὸ Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Τραπέζης (Σ.τ.Ε.).

6 eutypon /11/30 12:03 page 2 #6 2 Γ. Μαμάης φυσιογνωμία τῆς βιβλιοφιλικῆς παραγωγῆς, ὁ Φίλιππος Βλάχος, τὸ ἔλεγε ἀλλιῶς: «Μαῦρα γράμματα σὲ ἄσπρο χαρτί». Ἐπιτρέψτε μου νὰ διαβάσω κι ἕνα κείμενο πολὺ πιὸ σύγχρονο μὲ ἀνάλογες κρίσεις. εἶναι τοῦ Γιώργου Βαρλάμου. [ ] Ἡ παράδοση τῆς τυπογραφίας, τόσο πλούσια καὶ σοφή, ἄφησε κανόνες τέτοιους πού, ἀκολουθώντας τους, καταφέρνουμε νὰ φτιάξουμε βιβλία εὐκολοδιάβαστα καὶ καλόγουστα, ποὺ φτάνουν νὰ εἶναι σωστὰ στολίδια γιὰ τὴ βιβλιοθήκη. Τὸ κακὸ εἶναι ποὺ οἱ ἴδιοι οἱ τυπογράφοι σήμερα, κάνοντας ἕνα ἐπάγγελμα πιὸ πολὺ κερδοσκοπικὸ παρὰ ἀγαπητό, ἀγνοοῦν κανόνες καὶ παράδοση. Τὸ θράσος ποὺ δίνει ἡ ἄγνοια (ἐκδοτῶν, τυπογράφων καὶ διανοουμένων) ἔχει σὰν ἀποτέλεσμα τὴν κυκλοφορία βιβλίων πού, σὲ πολὺ μεγάλο ποσοστό, εἶναι δυσκολοδιάβαστα, κουραστικὰ καὶ ἄσχημα. Εἶναι δὲ ν ἀπορεῖ κανεὶς μὲ τοὺς συγγραφεῖς, πῶς ἀφήνουν νὰ γίνονται τὰ ἔργα τους ἑστίες κακογουστιᾶς κι ἀντιπάθειας γιὰ τὸ βιβλίο. Μὲ βρίσκουν ἀπολύτως σύμφωνο οἱ διαπιστώσεις τοῦ Βαρλάμου. Κι ἐπιστρέφω στὶς αἰτίες τοῦ σήμερα. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι σήμερα τὸ ἔλλειμμα αἰσθητικῆς πηγάζει ἀπὸ ἀδιαφορία καὶ ἄγνοια (αὐτὰ ἀκριβῶς ποὺ εἶχαν ἐξαφανιστεῖ μέσα στὰ χρόνια τοῦ Πολέμου καὶ τοῦ Ἐμφυλίου). Καὶ γιὰ τὰ δυὸ ἔχει εὐθύνη ἡ ἀπουσία καλλιέργειας, σπουδῆς, μαθητείας. Γιὰ τὴν ἄγνοια, εἰδικότερα, θὰ πρόσθετα καὶ τὶς πλάνες ἀπὸ ἐρασιτεχνισμό. Τὴν ἀδιαφορία δὲν θὰ τὴ σχολιάσω. Οἱ αἰτίες της μὲ χτυπᾶνε στὴν καρδιά. Θὰ μείνω λίγο στὴν εἰδικότερη αἰτία τῆς ἄγνοιας: τὴν πλάνη ἀπὸ ἐρασιτεχνισμό. Καὶ σὰν τέτοια πρέπει νὰ θεωρήσουμε τὴν ἐπιμονὴ πολλῶν (ἀναγνωστῶν καὶ ἀνθρώπων τοῦ βιβλίου) ὅτι αὐτὸ τὸ ὄργιο πολύχρωμων ἐξωφύλλων καὶ ἀτυχῶν ἐκζητήσεων στὴ σελίδωση εἶναι καλαίσθητο, ὅτι τὰ παντρέματα τῶν πιὸ ἑτερόκλιτων γραμματοσειρῶν καὶ ἡ ἐπιστράτευση χαράξεων προορισμένων γιὰ ἀφίσες ἢ γιὰ ταμπέλες καταστημάτων πλουτίζει καὶ ἀνανεώνει τὴν αἰσθητικὴ τοῦ βιβλίου Πλάνη ἀπὸ ἐρασιτεχνισμὸ ἀποτελεῖ ἡ ἰδέα ὅτι τὸ βιβλίο εἶναι ἕνα ἔντυπο ὅπως ὁποιοδήποτε ἄλλο, ποὺ προσφέρεται γιὰ πειραματισμοὺς ξένους πρὸς τὴν κύρια ἀποστολή του, δηλαδὴ τὸ ἐκτενὲς καὶ ἀπρόσκοπτο διάβασμα πειραματισμοὺς ποὺ διανύουν ὅλο τὰ φάσμα: ἀπὸ τὶς προτάσεις τῆς «ἀνατρεπτικῆς τυπογραφίας» καὶ τὶς «φαντεζὶ» ἐπινοήσεις ὣς τὴ διαφημιστικὴ ἕλξη καὶ τὸ ἀμέριμνο ξεφύλλισμα (σὰν τὰ περιοδικὰ ποικίλης ὕλης). Πλάνη ἀπὸ ἐρασιτεχνισμό, τέλος, πρέπει νὰ χαρακτηρίσουμε τὴν ἐντύπωση (διάχυτη ἀκόμα καὶ στὸν κόσμο τῆς παραγωγῆς) ὅτι τὸ ὡραῖο βιβλίο εἶναι ἀκριβό! (Τὸ λέω αὐτὸ ἐπειδὴ κάποτε συγκατατίθενται νὰ ὁμολογήσουν καὶ οἱ πιὸ δύσπιστοι ὅτι ὑπάρχει ἕνας τύπος βιβλίου ποὺ εἶναι πραγματικὰ ὄμορφο.) Πρῶτα ἀπ ὅλα, αὐτὸ δὲν εἶναι δικαιολογία γιὰ νὰ μὴ γίνει ὡραῖο ἕνα βιβλίο. τὸ ἀντίθετο. (Τότε ἡ συμβολὴ τοῦ ἐκδότη στὴν ὑπόθεση τοῦ βιβλίου περιορίζεται ἀφάνταστα. Ἔτσι τουλάχιστον ἐγὼ τὸ καταλαβαίνω.) Κι ἔπειτα, δὲν εἶναι ἀκριβό: Μπορεῖ νὰ στοιχίζει λίγο σὲ χρόνο ἀπασχόλησης, τουλάχιστον κατὰ τὴ φάση τοῦ προγραμματισμοῦ του. Ἀλλὰ σὲ τίποτε περισσότερο.

7 eutypon /11/30 12:03 page 3 #7 Γιὰ τὰ 50χρονα τοῦ Gutenberg 3 Στὴ βάση ὅλων αὐτῶν τῶν αἰτιῶν βρίσκεται ἡ παρεξήγηση τῆς τεχνολογίας. Χρειάζεται ἢ δὲν χρειάζεται, καὶ σὲ ποιούς, ἡ γνώση τῆς τυπογραφικῆς παράδοσης στὴν ἐποχὴ τῶν ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν; Aὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Οἱ ὑπολογιστὲς διευκόλυναν ἀφάνταστα τὴν παραγωγικὴ διαδικασία. ὁ καθένας μπορεῖ νὰ στήσει ἕνα ἔντυπο καὶ νὰ τὸ στείλει στὸ πιεστήριο γιὰ διάφορες μορφὲς ἐκτύπωσης. Αὐτὴ ἡ εὐκολία, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὶς πλάνες ποὺ προανέφερα, ἔφερε μιὰ νέα φάση ὑποβάθμισης στὸ βιβλίο (μετὰ ἀπὸ ἐκείνην τῆς φωτοσύνθεσης, τὴ δεκαετία κυρίως). Κατὰ τὴ γνώμη μου, οἱ εὐκολίες τῶν ὑπολογιστῶν εἶναι ἀπαράδεκτο νὰ πηγαίνουν χ α μ έ ν ε ς, ἐξαιτίας τῆς ἄγνοιας καὶ τῆς ἀδιαφορίας. Ἡ εὐκαιρία εἶναι χρυσή. Ἀρκετὰ μὲ τὴν κριτική. Ὀφείλω νὰ πῶ καὶ δυὸ λόγια γιὰ τὴ γραμμὴ τῶν Ἐκδόσεων Gutenberg ὡς πρὸς τὸ ζήτημα. Τὰ βιβλία τῆς πρώτης εἰκοσαετίας τοῦ Gutenberg εἶναι τεκμήρια τῆς τυποτεχνικῆς παράδοσης ποὺ ἐπικρατοῦσε στὴ χώρα μας. Εὐχῆς ἔργο εἶναι ὅτι ὁ ἐκδοτικὸς οἶκος διέθετε καὶ διατήρησε ἐν ζωῇ ( ) ἕνα παραδοσιακὸ τυπογραφεῖο βιβλιοδετεῖο ἀπ ὅπου παρήλασαν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς καλύτερους τεχνίτες. Ἀνάμεσά τους, ὅμως, ξεχωρίζω τὸν Νίκο Σκιαδᾶ, συγγραφέα ἄλλωστε καὶ σημαντικῶν ἔργων γιὰ τὴν τυπογραφία [τὸ Χρονικὸ τῆς Τυπογραφίας (1966), τὸ τρίτομο Χρονικὸ τῆς Ἑλληνικῆς Τυπογραφίας ( ), τὴν Τυπογραφικὴ Δεοντολογία (1992) κ.ἄ.]. Μὲ τὴν ὁλοκλήρωση τοῦ πέμπτου τόμου τῶν ποιητικῶν ἁπάντων τοῦ Γιώργου Σαραντάρη (Ποιήματα, 1987), τὸ τυπογραφεῖο ἔκλεισε, ἀφοῦ συνταξιοδοτήθηκε κι ὁ τελευταῖος τυπογράφος. Ἤδη, ὅμως, ἀπὸ τὸ προσπαθοῦμε νὰ ἀξιοποιήσουμε τὴ φωτοσύνθεση. Ἡ διαφορὰ τεράστια: σὲ φωτογραφικὸ χαρτὶ τὰ κείμενα, διορθώσεις καὶ νέο φωτογραφικὸ χαρτί (σὲ ρολά τὰ «μπαστούνια»), σελιδοποίηση τοῦ τελικοῦ δοκιμίου πάνω σὲ φωτοτράπεζα μὲ «μιλιμετρέ», κομμάτια, «τσόντες», φωτογράφηση, ἔνθεση τῶν φωτογραφιῶν στὸ μοντὰζ καὶ πάει λέγοντας Κάποιοι, τότε, ἀντιστάθηκαν στὴ φωτοσύνθεση, ὅπως ὁ Αἰμίλιος Καλιακάτσος καὶ ὁ Σταῦρος Πετσόπουλος, τοὺς ὁποίους προανέφερα. Ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικότερα βιβλία τοῦ Gutenberg μὲ τὴν τεχνολογία αὐτὴ ἦταν τὸ Λεξικὸ τῶν Συνθετῶν τοῦ Roland de Candé (1987) ὁ συγγραφέας του τὸ ὑποδέχτηκε μὲ ἀνυπόκριτο θαυμασμό, καὶ στὴν εὐχαριστήρια ἐπιστολή του σημείωνε: «Εἶναι τιμὴ γιὰ τὴν κοινωνία μας νὰ σχεδιάζονται ἔτσι τὰ βιβλία.» Οἱ μορφικὲς ἀνησυχίες τῆς παραγωγῆς ἐκδηλώθηκαν ζωηρότερα ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ 1990 καὶ ἑξῆς, μὲ τὴ στροφὴ στὸ Σύστημα Ἐπιτραπέζιας Τυπογραφίας τὴ διάδοχη κατάσταση τῆς φωτοσύνθεσης, ποὺ εἶχε στὸ μεταξὺ κι αὐτὴ ἐξελιχθεῖ. Καρποὶ ἐκείνης τῆς περιόδου ἦταν σειρὲς βιβλίων ὅπως: «Λογοτεχνία γιὰ Νέους», «Ἰδέες καὶ Συστήματα», «Τὸ Μυστικὸ καὶ τὸ Παράδειγμα», «Orbs Lteræ», καὶ «Γλωσσολογικὴ Βιβλιοθήκη». Στὶς σειρὲς αὐτὲς δοκιμάστηκαν κι ἄλλοι τύποι σελιδοποίησης, τρόποι βελτίωσης τῶν γραμματοσειρῶν ποὺ ὑπῆρχαν (ἤδη καλύτερα σχεδιασμένες), διαφόρων καὶ διαφορετικῶν διαστάσεων ἐκδόσεις κ.λπ. Εἴχαμε τὴν τύχη, ἀπὸ τότε καὶ μέχρι σήμερα, νὰ συνεργαστοῦμε μὲ ἐκλεκτοὺς θεράποντες τῆς σύγχρονης τεχνολογίας, καλοὺς μάστορες τοῦ φὶλμ καὶ τῶν ἐκτυπώσεων, ἀτελιὲ μὲ ἀξιώσεις, φιλότιμους ἐπιμελητὲς κειμένου.

8 eutypon /11/30 12:03 page 4 #8 4 Γ. Μαμάης Ὁ κατάλογος τοῦ Gutenberg γιὰ τὶς ἐκδόσεις τοῦ Πανηγυρικὸς καί πολυτονικός!

9 eutypon /11/30 12:03 page 5 #9 Γιὰ τὰ 50χρονα τοῦ Gutenberg 5 Καί, ἐδῶ καὶ δέκα δεκαπέντε χρόνια, διαμορφώθηκε, κοντὰ στὶς ἄλλες ἐκδόσεις τοῦ οἴκου, μιὰ πρόταση πιὸ συνεκτικὴ καὶ πιὸ συγκεκριμένη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὴν εἰσήγησή μας γιὰ τὴ μορφὴ βιβλίου ποὺ μπορεῖ μελλοντικὰ νὰ ἀντέξει, ἴσως, στὸν ἀνταγωνισμὸ μὲ τὸ ἠλεκτρονικό του παράλληλο. Δὲν ἀποκλείστηκαν οἱ μορφολογίες ποὺ δοκιμάστηκαν μὲ περισσότερη ἢ λιγότερη ἐπιτυχία σὲ δημοσιεύματα δεσμευτικοῦ περιεχομένου (π.χ., ἐπιστημονικὰ ἐγχειρίδια). Βελτιώθηκαν κι αὐτές. Κυρίως, ὅμως, δρομολογήθηκε ἀθρόα ἡ παραγωγὴ μιᾶς σειρᾶς τίτλων ποὺ δοκιμάζουν τὴν ἐφαρμογὴ ἐπιτυχημένων συμπερασμάτων τῆς τυπογραφικῆς παράδοσης μὲ τὸν σύγχρονο τεχνολογικὸ ἐξοπλισμό. Θὰ προσδιόριζα τὰ κυριότερα χαρακτηριστικὰ αὐτῶν τῶν ἐκδόσεων ὡς ἑξῆς: Μέριμνα γιὰ τὶς πιὸ καλοσχεδιασμένες γραμματοσειρές. Σεβασμὸς σὲ θεμελιώδεις ἀρχὲς τῆς σελιδοποίησης. Παγίωση ἐπιμέρους ἐπιλογῶν στὴ μορφολογία τοῦ κειμένου. Ἀναζήτηση καλαίσθητων πρωτοβουλιῶν καὶ λύσεων στὸ παραπάνω πλαίσιο. Ἀκούγονται κάπως ἀόριστα ὅλα αὐτά. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ ἴδια τὰ βιβλία εἶναι ὁ καλύτερος μάρτυρας γιὰ τὸ πῶς τὰ ἀντιλαμβανόμαστε. Ἐννοεῖται πὼς οἱ ἀναζητήσεις σὲ μιὰ τέχνη δὲν τελειώνουν ποτέ καὶ τὴν ἔντυπη ἔκδοση σὰν τέχνη τὴν ἀντιμετωπίζουμε. Μιὰ τέχνη ποὺ ὑπηρετεῖ μιὰν ἄλλη τέχνη: αὐτὴ τοῦ λόγου. Καὶ ποὺ ἀντλεῖ τὸ κύρος της ἀπὸ τὴν ἄρνηση νὰ ὑπηρετήσει ἔργα ἀνάξια λόγου. Γι αὐτὸ καὶ θεωρῶ ὅτι οἱ πιὸ καλοφτιαγμένες ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις μας ὀφείλουν πολλὰ στὰ ἴδια τους τὰ κείμενα στὴν ἀρτιότητά τους, τὸν ἐξοπλισμό τους, τὴ φιλοκαλία τῶν δημιουργῶν καὶ τῶν συντελεστῶν τους ἐν γένει. Κλείνω, ὡστόσο, μὲ μιὰ τελευταία ἐπιφύλαξη. Ὅσο κι ἂν οἱ τυποτεχνικὲς προτάσεις ἀποκαλύπτουν ἐλπίδα ἐλπίδα ὅτι θὰ βελτιωθοῦν τὰ πράγματα στὴν ἐκδοτικὴ πρακτική μας προσωπικὰ μὲ τρώει ὁ φόβος ὅτι ἡ τύχη τοῦ ἔντυπου βιβλίου, ἴσως ὄχι μόνο στὴ χώρα μας, δὲν θὰ εἶναι καλή. Καὶ μεγάλη εὐθύνη θὰ φέρουν γι αὐτὸ οἱ δυὸ αἰτίες ποὺ προανέφερα: ἡ ἀδιαφορία καὶ ἡ ἄγνοια. Σκέφτομαι καὶ τὸ ἔχω πεῖ ἀλλοῦ ὅτι, ἂν βλέπαμε τὸν σχεδιασμὸ ἑνὸς βιβλίου σὰν μιὰ χειρουργικὴ ἐπέμβαση, τότε ἡ σχέση συγγραφέα ἐπιμελητῆ ἐκδότη θὰ ἦταν διαφορετική. Ὁ ἀσθενὴς δὲν πάει στὸ νοσοκομεῖο καὶ ἀρχίζει διάλογο γιὰ τὴ δόση τοῦ ἀναισθητικοῦ ἢ τὸ πῶς θὰ χρησιμοποιήσει ὁ χειρουργὸς τὸ νυστέρι. Αὐτὰ τὰ ἀφήνει στοὺς γιατρούς. Κάπως ἔτσι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται καὶ μὲ τὸ σχεδιασμὸ τῶν βιβλίων. Ἡ ὁμιλία τοῦ Γιάννη Μαμάη στὸ βιβλιοπωλεῖο Ἰανὸς δημοσιεύθηκε ἐπίσης στὸ διαδικτυακὸ περιοδικὸ Ὁ Ἀναγνώστης (www.oanagnosts.gr) στὶς 30 Μαρτίου 2014, μὲ τίτλο «Ἡ αἰσθητικὴ τῶν ἐντύπων» (Σ.τ.Ε.).

10 eutypon /11/30 12:03 page 6 #10

11 eutypon /11/30 12:03 page 7 #11 Εὔτυπον, τεῦχος Ὀκτώβριος/October Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων Απόστολος Συρόπουλος 28ης Οκτωβρίου Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos at yahoo dot com Η δυνατότητα μετατροπής αρχείων επισήμανσης από μία μορφή σε κάποια άλλη είναι πολύ σημαντική. Το pandoc είναι μια εφαρμογή γραμμένη στη συναρτησιακή γλώσσα προγραμματισμού Haskell η οποία κάνει πολύ εύκολη την μετατροπή αρχείων επισήμανσης. Επιπλέον, επιτρέπει και τη διαχείριση βιβλιογραφικών δεδομένων. Pandoc: A Swss Army knfe for fle converson, by Apostolos Syropoulos e ablty to convert markup fles from one format to another s very mportant. Pandoc s an applcaton wr en n the functonal programmng language Haskell whch makes very easy the converson of markup fles. Moreover, t allows for the management of bblographc data. 1 Γενικά για το pandoc Το πρόγραμμα pandoc¹, που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τον John Mac- Farlane, είναι μια εφαρμογή γραμμένη στη συναρτησιακή γλώσσα προγραμματισμού Haskell². Το pandoc είναι ένα εργαλείο που κάνει πολύ εύκολη τη μετατροπή αρχείων επισήμανσης από μία (υποστηριζόμενη) μορφή σε κάποια άλλη (υποστηριζόμενη μορφή). Επιπλέον επιτρέπει την επεξεργασία βιβλιογραφικών βάσεων κάνοντας έτσι το έργο της μετατροπής σχεδόν τετρημένη υπόθεση. Προφανώς, η ιδιαιτερότητα του προγράμματος βρίσκεται στο γεγονός πως μπορεί να διαχειριστεί πολλές μορφές αρχείων ενώ συνήθως παρόμοιες εφαρμογές μπορούν να κάνουν μετατροπή από μία μορφή σε μία άλλη μορφή. Πιο συγκεκριμένα στον Πίνακα 1 φαίνονται τα είδη αρχείων που αναγνωρίζει και που μπορεί να δημιουργήσει το πρόγραμμα pandoc. Όπως αναφέρθηκε, το πρόγραμμα pandoc είναι γραμμένο σε Haskell το οποίο σημαίνει πως αν η υπολογιστική πλατφόρμα που χρησιμοποιείτε δεν είναι κάποια έκδοση των Wndows ή το MacOS, τότε θα πρέπει να δημιουργήσετε εσείς το πρόγραμμα χρησιμοποιώντας την εντολή ¹http://johnmacfarlane.net/pandoc/ ²http://www.haskell.org/

12 eutypon /11/30 12:03 page 8 #12 8 Α. Συρόπουλος Αρχεία εισόδου docbook haddock html json latex markdown markdown_gthub markdown_mmd markdown_phpextra markdown_strct medawk natve opml rst textle Αρχεία εξόδου ascdoc beamer, texnfo και latex context docbook docx και rtf dzsldes epub και epub3 2 html και html5 json man markdown markdown_gthub markdown_mmd markdown_phpextra markdown_strct medawk natve odt opendocument opml org pdf plan revealjs rst s5 sldeous sldy textle Πίνακας 1: Είδη αρχείων που αναγνωρίζει και που μπορεί να δημιουργήσει το pandoc. $ cabal nstall pandoc Αυτό βέβαια προϋποθέτει πως έχετε εγκαταστήσει μια πολύ πρόσφατη έκδοση του Glasgow Haskell Complaton System (ghc³). Για τις περισσότερες πλατφόρμες το ghc είναι διαθέσιμο ως πακέτο συστήματος. Για κάποιες δεν υπάρχει ούτε ως πακέτο, οπότε θα πρέπει να κάνετε μόνοι σας την εγκατάσταση. Θα πρέπει να τονιστεί πως το pandoc είναι ένα πρόγραμμα που τρέχει από την γραμμή εντολών (για τους χρήστες των Wndows) ή από ένα τερματικό (για τους χρήστες ενός λειτουργικού συστήματος Unx ή τύπου Unx). Επειδή δεν υπάρχει κάποιο γραφικό περιβάλλον εργασίας, θα μπορούσε κάλλιστα αυτό να δημιουργη- ³http://www.haskell.org/ghc/

13 eutypon /11/30 12:03 page 9 #13 Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων 9 Μορφή MODS BbL A TEX BbTEX RIS EndNote EndNote XML ISI MEDLINE Copac JSON cteproc Επέκταση ονόματος αρχείου.mods.bb.bbtex.rs.enl.xml.wos.medlne.copac.json Πίνακας 2: Είδη αρχείων που αναγνωρίζει και που μπορεί να δημιουργήσει το pandoc-cteproc. θεί είτε από κάποιο φοιτητή που ψάχνει να κάνει μια ενδιαφέρουσα διπλωματική εργασία, είτε από κάποιον που δεν ξέρει πώς να σκοτώσει τον ελεύθερο χρόνο του. 2 Βασική χρήση του pandoc Πριν από λίγο καιρό μαζί με έναν φίλο είχαμε γράψει ένα άρθρο χρησιμοποιώντας φυσικά το LATEX. Θελήσαμε να δημοσιεύσουμε αυτό το άρθρο και τελικά βρήκαμε ένα περιοδικό το οποίο ενδιαφέρεται για άρθρα με περιεχόμενο όπως του δικού μας. Το κακό ήταν πως το περιοδικό ζητούσε να υποβάλλουμε το άρθρο σε μορφή docx. Μολονότι μίλησα με τους υπεύθυνους του περιοδικού και τους είπα πως αν γίνει κρίση και αυτή είναι θετική, θα μετέτρεπα το άρθρο άμεσα στη ζητούμενη μορφή, αυτοί επέμεναν πως έπρεπε να υποβάλω το άρθρο σε μορφή.docx! Μάλιστα μου προτείναν να χρησιμοποιήσω ένα εργαλείο που μετατρέπει αρχεία LATEX σε μορφή.rtf, ώστε στη συνέχεια να εισαγάγω το παραγόμενο αρχείο στο Word (Για κάποιο λόγο, η έκδοση 2007 δεν ήταν αρκετή!) Εκείνες τις ημέρες είχα εγκαταστήσει το pandoc, το οποίο είχα σκοπό να χρησιμοποιήσω για κάποια άλλη δουλειά, και έτσι σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω αυτό το πρόγραμμα. Αρχικά χρησιμοποίησα την παρακάτω εντολή: $ pandoc -s teach_scrpt.tex -o teach_scrpt.docx Το αποτέλεσμα ήταν καλό αλλά η βιβλιογραφία δεν υπήρχε στο τέλος του παραγόμενου αρχείου! Μετά από λίγο ψάξιμο, ανακάλυψα πως υπήρχε ένα δεύτερο εργαλείο που ονομάζεται pandoc-cteproc. Αυτό το εργαλείο μπορεί να διαχειριστεί βιβλιογραφικές βάσεις σε διάφορες μορφές (βλ. Πίνακα 2). Με αυτό το δεδομένο, διαπίστωσα πως η παρακάτω εντολή δημιουργούσε τη βιβλιογραφία στο τέλος του παραγόμενου αρχείου: $ pandoc -s teach_scrpt.tex --bblography=teach-scrpt.bb \ -o teach_scrpt.docx Όμως η βιβλιογραφία εμφανιζόταν σε μία μορφή που δεν ήταν ακριβώς η μορφή που ζητούσε το περιοδικό Η μόνη λύση έμοιαζε να είναι η διόρθωση του αρχείου

14 eutypon /11/30 12:03 page 10 #14 10 Α. Συρόπουλος με το μάτι αλλά, ευτυχώς, μετά από λίγο ψάξιμο, διαπίστωσα πως είναι δυνατόν να καθορίσουμε και τον τρόπο με τον οποίο θα εμφανίζεται η βιβλιογραφία. Απλά θα πρέπει να σημειώσουμε το όνομα ενός αρχείου στυλ⁴ με τον τρόπο που φαίνεται παρακάτω: $ pandoc -s teach_scrpt.tex --bblography=teach-scrpt.bb \ --csl=acm-sgch-proceedngs.csl -o teach_scrpt.docx Αυτή τη φορά η βιβλιογραφία βγήκε σωστά αλλά οι αναφορές δεν ήταν εντελώς σωστές. Αυτές, δυστυχώς, έπρεπε να τις διορθώσω με το χέρι. Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετώπισα ήταν οι πίνακες: Το pandoc απλά πετάει στο τελικό αρχείο τον κώδικα LATEX του πίνακα. Το pandoc δεν κατανοεί όλες τις εντολές του LATEX, αλλά μπορεί και επεξεργάζεται μια χαρά ένα βασικό υποσύνολο των εντολών του LATEX. Παραπάνω αναφέρθηκε πως το pandoc μπορεί να παράγει αρχεία html αλλά και αρχεία html5. Το ερώτημα είναι: Πώς μπορούμε να δηλώσουμε τι μορφή αρχείου θέλουμε να παραχθεί; Απλά χρησιμοποιούμε τον διακόπτη γραμμής εντολών -t και δίπλα το είδος του αρχείου που θέλουμε να παραχθεί. Για παράδειγμα, να πώς παράγουμε αρχείο html5: $ pandoc -s -t html5 teach_scrpt.tex \ --bblography=teach-scrpt.bb \ --csl=acm-sgch-proceedngs.csl -o teach_scrpt.html 3 Με τα μαθηματικά, τι γίνεται; Είναι γεγονός πως η εμφάνιση μαθηματικού κειμένου είναι μια ιδαίτερα δύσκολη υπόθεση. Φυσικά το LATEX και το XƎLATEX παράγει μαθηματικό κείμενο αξεπέραστης ποιότητας, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αυτό δεν είναι αρκετό. Για παράδειγμα, αν θέλουμε να φτιάξουμε ένα e-book σε μορφή epub, τότε θα πρέπει το μαθηματικό κείμενο να σημειωθεί σε MathML ή, στην χειρότερη περίπτωση, να εισαχθεί στη μορφή εικόνας. Το pandoc επιτρέπει την εύκολη μετατροπή μαθηματικού κειμένου που έχει σημειωθεί σε μορφή LATEX σε μορφή MathML. Φυσικά και υπάρχουν περιορισμοί καθώς δεν αναγνωρίζονται όλα τα περιβάλλοντα μαθηματικού κειμένου, αλλά αυτό είναι αναμενόμενο καθώς κάποια, όπως το multlne, δεν έχουν το αντίστοιχο τους στην HTML. Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα. Ο παρακάτω κώδικας περιέχει δύο εξισώσεις και κείμενο στα ελληνικά. Υποθέτουμε πως το αρχείο test.tex στο οποίο θα αποθηκευτεί ο κώδικας αυτός θα είναι κωδικοποιημένο σε μορφή UTF-8. \documentclass[a4paper]{artcle} \usepackage{amsmath} \begn{document} Αυτή είναι μια απλή εξίσωση σε «εμφάνιση αράδας» $E=mc^2$ και μία σε εμφάνιση «βιτρίνας»: ⁴Μπορείτε να διαλέξετε ένα από το δικτυακό τόπο και να το κατεβάσετε για να το χρησιμοποιήσετε με το pandoc.

15 eutypon /11/30 12:03 page 11 #15 Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων 11 \begn{dsplaymath} Q=\nt_{\Omega}\rho dv \end{dsplaymath} \end{document} Για να δημιουργήσουμε ένα αρχείο html5 από αυτόν τον κώδικα, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια εντολή όπως αυτή που ακολουθεί: $ pandoc -s -t html5 test.tex --mathml -o test.html Το αποτέλεσμα της μετατροπής είναι το ακόλουθο: fle:///export/home/apostolo/work/reports/teachng/ebp... Αυτή είναι μια απλή εξίσωση σε «εμφάνιση αράδας» E = mc 2 και μία σε εμφάνιση «βιτρίνας»: Q = Ω ρdv Σημειώνω πως χρησιμοποιήθηκε ο Frefox 24.0 για την προβολή του παραγόμενου αρχείου html5. Δυστυχώς οι άλλοι κοινοί φυλλομετρητές έχουν περιορισμένες δυνατότητες προβολής κώδικα MathML. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη σωστή εμφάνιση μιας σελίδας html. Μια απλή λύση είναι να χρησιμοποιήσουμε τις δυνατότητες που παρέχει το MathJax, το οποίο είναι ένα πρόγραμμα ανοικτού κώδικα σε JavaScrpt που στοχεύει στην ποιοτική εμφάνιση μαθηματικού περιεχομένου σε όλους τους φυλλομετρητές. Αν λοιπόν σκοπεύουμε να παράγουμε αρχεία html με μαθηματικό κείμενο που να προβάλλεται μέσω του MathJax, θα πρέπει να χρησιμοπoιήσετε μια εντολή όπως η ακόλουθη: $ pandoc -s -t html5 test.tex --mathjax -o test.html Το παραγόμενο αρχείο html θα περιέχει μερικές αράδες όπως περίπου οι παρακάτω: <scrpt src="http://cdn.mathjax.org/mathjax/latest/mathjax.js? confg=tex-ams-mml_htmlormml" type="text/javascrpt"> MathJax.Hub.Queue(["Typeset",MathJax.Hub]); </scrpt> Προφανώς έχει αλλαχθεί η εμφάνιση του κώδικα html για να χωρέσει στη σελίδα του περιοδικού. Ο κώδικας αυτός δηλώνει πως η σελίδα μας θα φορτώσει τον αντίστοιχο κώδικα JavaScrpt από το δικτυακό τόπο που παρέχει όλες τις εκδόσεις του MathJax. Αν έχουμε κατεβάσει τον κώδικα του MathJax, τότε μπορούμε να βάλουμε μετά τον διακόπτη --mathjax το σύμβολο = και μετά τη διεύθυνση στην οποία βρίσκεται ο κώδικας του MathJax. Προφανώς είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε την τελευταία έκδοση του κώδικα και άρα να χρησιμοποιείτε τον σχετικό διακόπτη χωρίς κάποια τιμή. 1 of 1 05/10/ :52 μ.μ.

16 eutypon /11/30 12:03 page 12 #16 12 Α. Συρόπουλος 4 Επίλογος Αν και το κείμενο είναι σχετικά σύντομο πιστεύω πως είναι τόσο όσο χρειάζεται ώστε κάποιος ν αρχίσει να ψάχνει τις δυνατότητες του pandoc. Άλλωστε η τεκμηρίωση στο δικτυακό τόπο του προγράμματος είναι υπερεπαρκής. Οπότε βρείτε το δικτυακό τόπο του pandoc με τη χρήση της αγαπημένης σας μηχανής αναζήτησης και αρχίστε τις μετατροπές!

17 eutypon /11/30 12:03 page 13 #17 Εὔτυπον, τεῦχος Ὀκτώβριος/October Πλακάτα χρώματα με το L A T E X/X Ǝ L A T E X Απόστολος Συρόπουλος 28ης Οκτωβρίου Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos at yahoo dot com Ο όρος πλακάτο χρώμα αναφέρεται σε χρώμα το οποίο τυπώνεται με το δικό του ξεχωριστό μελάνι. Τέτοιου είδους χρώματα χρησιμοποιούνται στη παραγωγή βιβλίων ή άλλων εντύπων. Το πακέτο xespotcolor επιτρέπει τη χρήση πλακάτων χρωμάτων σε έντυπα που δημιουργούνται με το XƎL A TEX ή με το L A TEX αν χρησιμοποιείται ο οδηγός dvpdfmx. Το παρόν άρθρο είναι μια παρουσίαση των δυνατοτήτων του πακέτου. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι πριν πρόσφατα, η δυνατότητα χρήσης πλακάτων χρωμάτων παρεχόταν μόνο σε όσους ετοιμάζουν τα έγγραφά τους με το pdfl A TEX. Spot colors wth L A TEX/XƎL A TEX, by Apostolos Syropoulos e term spot color refers to colors that are prnted wth ther own nk. Typcally, prnter shops use spot colors n the producton of books or other prnted materal. e xespotcolor package allows the use of spot colors n documents prepared wth XƎL A TEX or L A TEX provded that the dvpdfmx drver s used. s artcle s a presentaton of the capabltes of that package. It s worth notng that untl recently, the capablty to use spot colors was avalable only to those who prepare ther documents wth pdfl A TEX. 1 Εισαγωγή Τα πλακάτα χρώματα (ή μονοχρωμία ή χρώματα Pantone) αποτελούν τον πιο συνηθισμένο τρόπο βιομηχανικής παραγωγής εντύπων. Δυστυχώς ο πυρήνας των LATEX (άρα και των pdflatex και XƎLATEX) δεν παρέχουν καμία άμεση υποστήριξη για τη χρήση πλακάτων χρωμάτων. Οπότε κανείς ετοιμάζει ένα έγγραφο χρησιμοποιώντας τετραχρωμίες (δηλαδή χρώματα ορισμένα με το μοντέλο CMYK¹) και τα μετατρέπει σε πλακάτα χρώματα με κάποιο ειδικό λογισμικό όπως το Adobe Acrobat XI Pro. Κατά τη γνώμη μου, αυτό δεν είναι λύση αλλά κάποιου είδους χακεριά. Ο κύριος λόγος είναι πως αν ο σχεδιαστής του εντύπου έχει στη διάθεσή του την υποδομή για τη χρήση πλακάτων χρωμάτων, τότε θα στήσει το έντυπο ανάλογα και φυσικά το τελικό αποτέλεσμα θα είναι πολύ καλύτερο σε σχέση με αυτό που θα είναι προϊόν μετατροπής. ¹Το μοντέλο CMYK χρησιμοποιεί τα βασικά χρώματα γαλάζιο (Cyan), μωβ (Magenta), κίτρινο (Yellow) και μαύρο (Key), για όλους τους χρωματικούς συνδυασμούς.

18 eutypon /11/30 12:03 page 14 #18 14 Α. Συρόπουλος Το καλοκαίρι τού 2014 εργάστηκα πάνω στη σελιδοποίηση της μετάφρασης ενός βιβλίου το οποίο είχε αρχικά ετοιμαστεί με το LATEX. Φυσικά η χρήση του XƎLATEX ήταν σχεδόν μονόδρομος δεν μπορώ να διανοηθώ τη δημιουργία ελληνικού κειμένου με κάτι άλλο! Σε κάποια στιγμή ο εκδότης με ρώτησε αν θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω «μονοχρωμία» και όχι «τετραχρωμία» στο τελικό αποτέλεσμα (το βιβλίο έχει πολλά έγχρωμα πλαίσια των οποίων τα χρώματα ορίζονται ως «χρώματα CMYK»). Αρχικά ξαφνιάστηκα επειδή δεν γνώριζα τι είναι η μονοχρωμία, αλλά αφού ο εκδότης μού εξήγησε, του απάντησα πως δεν ήξερα και πως θα το κοιτούσα. Εκείνο που πραγματικά ήξερα ήταν πως το πακέτο color [1] δεν παρέχει τη δυνατότητα χρήσης πλακάτων χρωμάτων, οπότε έπρεπε να δω αν υπάρχει κάτι άλλο πιο σχετικό. Το αποτέλεσμα της έρευνας ήταν να ανακαλύψω πως υπάρχει το πακέτο spotcolor του Jens Elstner [2], το οποίο όμως έχει σχεδιασθεί για χρήση μόνο με το pdflatex. Επειδή δεν ήταν δυνατό να αλλάξω το βιβλίο (άλλωστε υπήρχε και η δυνατότητα χρήσης του Adobe Acrobat XI Pro), σκέφτηκα να τροποποίωσω το αρχικό πακέτο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με το XƎLATEX. Αν και η μετατροπή φαινόταν απλή το αρχικό πακέτο είχε 55 περίπου γραμμές κώδικα παρ όλα αυτά η μετατροπή ήταν πολύπλοκη και χρονοβόρα. Σε ό,τι ακολουθεί περιγράφεται πώς έγινε η μετατροπή του κώδικα και πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το πακέτο xespotcolor. Θα πρέπει να τονισθεί πως η ανάγνωση της Ενότητας 2 προϋποθέτει γνώση προγραμματισμού στην γλώσσα του TEX. Επίσης είναι απαραίτητη μια γενική γνώση της δομής ενός αρχείου PDF, αλλά και του τρόπου λειτουργίας των εντολών \specal του XƎTEX. Επειδή ο οδηγός που χρησιμοποιεί το XƎTEX είναι ο xdvpdfmx, μια επέκταση του dvpdfmx, είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί το πακέτο και με το LATEX, αν βέβαια χρησιμοποιούμε τον οδηγό dvpdfmx. Τη δυνατότητα αυτή ανακάλυψε ο Akra Kakuto, τον οποίο και ευχαριστώ για τη μικρή αλλά σημαντική συνεισφορά του στη βελτίωση του πακέτου. Μολονότι σε ό,τι ακολουθεί αναφέρομαι μόνο στο XƎTEX/XƎLATEX, φυσικά ισχύουν ακριβώς τα ίδια για το συνδυασμό LATEX+dvpdfmx. 2 Μετατροπή κώδικα pdftex σε XƎTEX Το πρώτο και βασικότερο πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπίσω ήταν η μετατροπή εντολών που παράγουν απευθείας κώδικα PDF. Τέτοιες έχει πολλές το pd TEX. Φυσικά έχει και το XƎTEX τη δυνατότητα απευθείας εισαγωγής κώδικα PDF στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά αυτό γίνεται με τη χρήση της εντολής \specal μιας και το XƎTEX δεν παράγει απευθείας αρχείο PDF αλλά μια επέκταση της μορφής DVI, η οποία μετατρέπεται σε PDF από ένα πρόγραμμα οδηγό (συνήθως το πρόγραμμα xdvpdfmx). Στην περίπτωση του πακέτου spotcolor, έπρεπε να μετατρέψω κώδικα όπως αυτός που ακολουθεί: 1. \newcount\thecnta 2. \newcount\thecntb 3. \def\obj{ 0 R}%

19 eutypon /11/30 12:03 page 15 #19 Πλακάτα χρώματα με το LATEX/XƎLATEX \pdfobj{1o κομμάτι κώδικας PDF}% 5. \thecnta=\the\pdflastobj% 6. \pdfobj{κώδικας PDF \the\thecnta \obj}% 7. \thecntb=\the\pdflastobj% 8. \pdfrefobj\thecnta% 9. \pdfrefobj\thecntb% Εδώ το pd TEX δημιουργεί δύο αντικείμενα PDF (γραμμές 4 και 6), και το δεύτερο περιέχει αναφορά στο πρώτο. Οι δύο μετρητές που ορίζονται στις γραμμές 1 και 2 χρησιμοποιούνται όταν θέλουμε να αναφερθούμε στα δύο αντικείμενα. Η εντολή στην γραμμή 3 χρησιμοποιείται για τη δημιουργία κώδικα που θα αναφέρεται σε κάποιο αντικείμενο. Οι εντολές στις γραμμές 5 και 7 αναθέτουν στους δύο μετρητές τους αριθμούς που λαμβάνουν τα δύο αντικείμενα (κάθε αντικείμενο αντιστοιχίζεται σε έναν αριθμό σε ένα αρχείο PDF). Κάνοντας αρκετές δοκιμές και βρίσκοντας κάποιες πληροφορίες μέσω του Google, κατέληξα στο ότι ο παρακάτω κώδικας XƎTEX είναι μια λογική μετάφραση του προηγούμενου κώδικα: 1. \newcount\cnt 2. \newtoks\tok \edef\a{\the\tok Raw PDF code 1}% 5. \edef\b{raw PDF code \the\tok}% 6. «μαγικές» εντολές 7. \specal{pdf:obj \A}% 8. \B}% 9. \advance\cnt by1% Οι δύο ορισμοί στις γραμμές 4 και 5 γίνονται με αυτόν τον τρόπο επειδή πρέπει να γίνει άμεση ανάπτυξη των μακροεντολών που περιέχονται. Στην πρώτη έκδοση του πακέτου θεώρησα πως αν ζητούσα την αυτόματη δημιουργία του δεύτερου αντικειμένου (γραμμή 7 χωρίς το κομμάτι που ξεκινάει ο οδηγός δεν θα είχε κανένα πρόβλημα. Δυστυχώς αυτό δεν ισχύει και το ανακαλύψαμε όταν κάναμε διάφορους ελέγχους στον οδηγό. Ο γενικός κανόνας δημιουργίας ενός αντικειμένου PDF με τον οδηγό είναι ο εξής: Γράφουμε pdf:obj και ένα τουλάχιστον κενό διάστημα, μετά βάζουμε το όνομα του αντικειμένου, ένα τουλάχιστον κενό διάστημα και τον κώδικα που θα περιέχει. Στην γενική τους μορφή τα ονόματα πρέπει να ξεκινούν με το και να ακολουθούν ένα τουλάχιστον λατινικό γράμμα και μετά λατινικά γράμματα ή αραβικά ψηφία. Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που η μεταβλητή \TOK λαμβάνει τη σχετική τιμή στη γραμμή 3. Στις γραμμές 7 και 8 προσθέτουμε δύο αντικείμενα στο αρχείο XDV που παράγει το XƎTEX. Τέλος, στη γραμμή 9 γίνεται αύξηση της τιμής της μεταβλητής \CNT κατά ένα. Να σημειωθεί πως ο κώδικας στη γραμμή 8 είναι διαφορετικός από τον κώδικα της γραμμής 7, επειδή απλά στο πακέτο γίνεται χρήση μιας μακροεντολής (γραμμή 6) η οποία θα εξαφάνιζε το όνομα του αντικειμένου PDF αν ορίζονταν όπως η εντολή στην γραμμή 4. Ο κώδικας του πακέτου spotcolor περιέχει έναν ορισμό ίδιο με τον παρακάτω: \def\r#1{%

20 eutypon /11/30 12:03 page 16 #20 16 Α. Συρόπουλος \edef\act{\noexpand\pdfpageresources={% \act} \the\pdfpageresources\space/colorspace<<#1>>}} Το αποτέλεσμα αυτού του κώδικα είναι να προστεθεί ένας συγκεκριμένος χρωματικός χώρος (color space) στους πόρους όλων των σελίδων που ακολουθούν. Δυστυχώς, αν εκτελεσθεί ο παρακάτω κώδικας, προσθέτει τον συγκεκριμένο χρωματικό χώρο μόνο στην τρέχουσα σελίδα: \def\r#1{% <</ColorSpace <<#1>>>>}} Ο μόνος τρόπος για να υλοποιηθεί η παραπάνω απαίτηση είναι η χρήση της εντολής \AddEverypageHook του πακέτου everypage. Αυτή εντολή τροποποιεί την εντολή που δημιουργεί τις σελίδες ώστε να προσθέτει κάθε φορά το όρισμά της. \def\r#1{% \AddEverypageHook{\specal{% <</ColorSpace <<#1>>>>}}} Επίσης πρέπει να τονίσουμε πως στην περίπτωση του pd TEX απλά συμπληρώνουμε τους πόρους, ενώ εδώ δημιουργούμε μια ειδική δομή (PDF dctonary) η οποία συγχωνεύεται με τους τωρινούς πόρους της σελίδας. Οι παραπάνω αλλαγές δεν ήταν αρκετές ώστε να λειτουργήσει το πακέτο, επειδή το πρόγραμμα οδηγός πολύ απλά δεν ξέρει τίποτα για πλακάτα χρώματα! Γενικά αυτό δεν μας ενοχλεί αλλά δημιουργεί πρόβλημα αν θέλουμε να φτιάξουμε χρωματιστά πλαίσια επειδή εκεί πρέπει να μπορούμε να ορίσουμε ένα πλακάτο χρώμα όπως κάνουμε για ένα χρώμα CMYK ή RGB.² Για να λυθεί και αυτό το πρόβλημα έπρεπε να γίνουν κάποιες αλλάγές στο xdvpdfmx, οι οποίες θα ενσωματωθούν στον κώδικα του προγράμματος. 3 Χρήση του πακέτου xespotcolor Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε πλακάτα χρώματα θα πρέπει αρχικά να δηλώσουμε ένα νέο χρωματικό χώρο ειδικά για πλακάτα χρώματα όπως φαίνεται παρακάτω: \NewSpotColorSpace{SOMECOLORSPACE} Να σημειωθεί πως, αν θέλουμε, μπορούμε να ορίσουμε πολλούς τέτοιους χρωματικούς χώρους. Για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει όταν φορτώσουμε το πακέτο με τον παρακάτω τρόπο: \usepackage[hks,pantone]{xespotcolor} Οι δύο επιλογές έχουν ως αποτέλεσμα να φορτώνονται αρκετά προκαθορισμένα χρώματα τα οποία ανήκουν σε δύο χρωματικούς χώρους: τον PANTONE και τον HKS. ²Το μοντέλο RGB χρησιμοποιεί τα βασικά χρώματα κόκκινο (Red), πράσινο (Green) και μπλε (Blue).

21 eutypon /11/30 12:03 page 17 #21 Πλακάτα χρώματα με το LATEX/XƎLATEX 17 Μαζί με τον ορισμό των δύο χρωματικών χώρων φορτώνονται και πολλά νέα πλακάτα χρώματα. Τα χρώματα αυτά ορίζονται ως εξής: \AddSpotColor{PANTONE}{PANTONE108PC}{% PANTONE\SpotSpace 108\SpotSpace PC} { } (Εντολές όπως αυτή γράφονται σε μία γραμμή, αλλά εδώ, για καθαρά λόγους εμφάνισης στο περιοδικό, παρουσιάζεται σε δύο γραμμές.) Γνωρίζουμε ότι με τον κώδικα {\color{blue} \XeLeTeX} ο λογότυπος XƎLATEX θα εμφανιστεί σε χρώμα μπλέ. Αν θέλουμε να εμφανιστεί στο PANTONEGreenPC, τότε θα πρέπει να κάνουμε τα παρακάτω: \SetPageColorSpace{PANTONE} \SpotColor{PANTONEGreenPC}{1.0} \XeLaTeX Προσοχή αν θέλετε μετά να γράψετε κάτι σε μαύρο, θα διαπιστώσετε πως αυτό δεν είναι δυνατό! Για τον λόγο αυτό, είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε κώδικα όπως ο παρακάτω: \SetPageColorSpace{PANTONE} {\color[spotcolor]{pantonegreenpc,1.0} \XeLaTeX} \XeTeX Εδώ ο λογότυπος XƎTEX θα εμφανιστεί μαύρος, όπως είναι αναμενόμενο. Θα έχετε προσέξει πως το πλακάτο χρώμα συνοδεύεται από έναν αριθμό, εδώ το 1. Αυτός ο αριθμός εκφράζει την ένταση του χρώματος. Το 1 είναι το πιο έντονο και το 0 το τελείως αχνό. Για παράδειγμα, στον παρακάτω κώδικα \defnecolor{mycolor}{spotcolor}{pantonegreenpc,0.5} {\color{mycolor}\huge\bfseres\xelatex} ο λογότυπος XƎLATEX θα φαίνεται πολύ πιο αχνός από αυτόν στο προηγούμενο παράδειγμα. Αν θέλουμε να έχουμε πλακάτο χρώμα ως χρώμα σελίδας, τότε απλά χρησιμοποιούμε τις ενολές που ακολουθούν: \SetPageColorSpace{PANTONE} \pagecolor{mycolor} 4 Επίλογος Το πακέτο xespotcolor είναι ήδη διαθέσιμο στο CTAN [3], αλλά η ανάπτυξή του δεν έχει ολοκληρωθεί, καθώς ενδέχεται να μην συνεργάζεται καλά με ορισμένα πακέτα που χρησιμοποιούν χρώματα, όπως π.χ. το TkZ. Πάντως πιστεύω πως σιγά σιγά το XƎLATEX αποκτά όλα εκείνα τα εργαλεία τα οποία θα κάνουν τη χρήση του απλού LATEX παρελθόν.

22 eutypon /11/30 12:03 page 18 #22 18 Α. Συρόπουλος Αναφορές [1] U. Kern, xcolor Drver-ndependent color extensons for LATEXand pdflatex. Verson, 2.11, URL: (Aνακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2014.) [2] J. Elstner, spotcolor Spot colours for pdflatex. Verson 1.2, URL: http: //www.ctan.org/pkg/spotcolor. (Aνακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2014.) [3] A. Syropoulos and J. Elstner, xespotcolor Spot colours support for XƎLATEX. Verson 1.0, URL: (Aνακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2014.)

23 eutypon /11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος Ὀκτώβριος/October Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους Κῶς Η/Τ: gavvns at gmal dot com Στὴν παροῦσα ἐργασία γίνεται χρήση μίας παραλλαγῆς τοῦ πακέτου cwpuzzle γιὰ τὴν δημιουργία ἑλληνικῶν σταυρολέξων. Greek crossword puzzles wth L A TEX, by Ioanns A. Vamvakas s artcle presents a varaton of the cwpuzzle for the creaton of Greek crossword puzzles. 1 Εἰσαγωγὴ Τὸ πακέτο cwpuzzle εἶναι δημιουργία τοῦ Gerd Neugebauer [1] μὲ τὴν βοήθεια τοῦ ὁποίου μπορεῖ κάποιος νὰ ἐκτυπώσει διάφορα πνευματικὰ παιχνίδια, ὅπως: σταυρόλεξα, sudoku, kakuro καὶ παραλλαγὲς αὐτῶν. Προφανῶς, ὁ δημιουργὸς τοῦ cwpuzzle, γράφοντας τον κώδικα TEX γιὰ τὸ πακέτο, εἶχε ὑπ ὄψιν του τὰ σταυρόλεξα ἀγγλοσαξωνικοῦ τύπου. Ὅμως, εἶχε τὴν πρόνοια νὰ δημιουργήσει μία σειρὰ ἀπὸ παραμέτρους καὶ ἐπιλογές μὲ τὶς ὁποῖες μπορεῖ κανεὶς νὰ παράξει δικοῦ του τύπου παιχνίδια. 2 Βασικὴ χρήση τοῦ πακέτου cwpuzzle Μολονότι τὸ πλῆρες ἐγχειρίδιο τοῦ πακέτου βρίσκεται στὸ CTAN, ἐν τούτοις ἐδῶ θὰ κάνουμε μία σύντομη παρουσίαση ἡ ὁποία θὰ βοηθήσει καὶ στὴν κατανόηση τῶν παραμέτρων ποὺ ὁδηγεῖ στὴν δημιουργία ἑλληνικοῦ τύπου σταυρολέξων. Τὸ βασικὸ περιβάλλον τοῦ πακέτου εἶναι τὸ Puzzle καὶ ἀκολουθεῖ τὴν ἑξῆς δομή: \PuzzleSoluton...[Set other parameters]... \begn{puzzle}{cols}{rows} [1]X * * X [2]X X... * * X X [n]x X *.... * X X [p]x X X... X * * X [q]x * X.... * * []X X X X... X * * X [m]x X X. \end{puzzle}

24 eutypon /11/30 12:03 page 20 #24 20 Ι. Α. Βαμβακᾶς (α) \begn{puzzle}{5}{3} [1]Τ [4]Ε Λ Ο [5]Σ. [2]Ε Ι * * Μ. [3]Χ P Η Μ Α. \end{puzzle} Τ Ε Λ Ο Σ 2 Ε Ι Μ (β) 3 (γ) Χ P Η Μ Α Εἰκόνα 1: (α) Ὁ κώδικας, (β) τὸ σταυρόλεξο χωρὶς καὶ (γ) μὲ λύσεις. Ὁ παραπάνω κώδικας θὰ σχεδιάσει ἕνα ὀρθογώνιο πλέγμα ποὺ θὰ περιέχει τόσες γραμμὲς καὶ στῆλες ὅσες καθορίζονται ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς Rows καὶ Cols ἀντιστοίχως. Οἱ κάθετες γραμμὲς ( ) σηματοδοτοῦν τὰ ὄρια τῶν κελλιῶν τοῦ σταυρολέξου. Τὰ [1], [2],, [m] ἀντιστοιχοῦν στοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὁρισμῶν καὶ μὲ X συμβολίζονται τὰ γράμματα τῶν λέξεων λύσεων τῶν ὁρισμῶν τοῦ σταυρολέξου. Ὁ τερματισμὸς κάθε σειρᾶς δηλώνεται μὲ μία τελεία. Μὲ ἀστερίσκους (*) δημιουργοῦνται τὰ μαῦρα κελλιὰ τοῦ σταυρολέξου. Πρὶν ἀπὸ τὸ περιβάλλον Puzzle, ὁ χρήστης μπορεῖ νὰ θέσει τὶς δικές του παραμέτρους καὶ νὰ ἀλλάξει τὴν ἐμφάνιση τοῦ σταυρολέξου. Ἐπίσης, ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἐμφανίζει ἢ νὰ κρύβει τὶς λέξεις ποὺ ἀπαντοῦν στοὺς ὁρισμοὺς μὲ τὴν μακροεντολή \PuzzleSoluton, ποὺ θέτει πρὶν τὸ περιβάλλον Puzzle. Ὡς παράδειγμα, ἡ Εἰκόνα 1 δείχνει τὸν κώδικα γιὰ τὸν σχεδιασμὸ ἑνὸς σταυρολέξου 3 5, μαζὶ μὲ τὸ κενὸ καὶ τὸ λυμένο μέρος του. Οἱ ὁρισμοὶ (clues) τοῦ σταυρολέξου ἀναγράφονται σὲ ἕνα διαφορετικὸ περιβάλλον, τὸ PuzzleClues, τὸ ὁποῖο γιὰ τὸ προηγούμενο παράδειγμα φαίνεται στὴν Εἰκόνα 2. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ἐπίσης πὼς τὰ παραδείγματα τοῦ παρόντος ἄρθρου ἔχουν δημιουργηθεῖ μὲ τὸ XƎLATEX, ἀλλὰ μποροῦν νὰ δημιουργηθοῦν ἀκόμα καὶ μὲ τὴν ἑλληνικὴ ἐπιλογὴ τοῦ babel. 3 Σχεδιασμός ἑλληνικῶν σταυρολέξων Τὰ σταυρόλεξα ἑλληνικοῦ τύπου θέτουν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν καθέτων καὶ ὀριζοντίων ὁρισμῶν ἐκτὸς τοῦ ὀρθογωνίου πλέγματος. Ἐπίσης στὴν ἴδια σειρὰ ἢ στήλη μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν περισσότεροι τοῦ ἑνὸς ὁρισμοί. Πρὸς τὸν σκοπὸ αὐτὸ ὁρίσαμε τὶς ἑξῆς μακροεντολὲς μέσα στὸ νέο πακέτο cwpuzzlegr: \PuzzleDefneCell{+}{\put(#1,#2){}} Σχεδιάζουμε ἕνα νέο εἶδος κελλιοῦ χωρὶς πλαίσιο. Μία στήλη καὶ μία σειρὰ τέτοιων κελλιῶν θὰ βρίσκεται στὴν ἀρι-

25 eutypon /11/30 12:03 page 21 #25 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ LATEX 21 \begn{puzzleclues}% {\textbf{ὀριζοντίως: }}% \Clue{1}{ΤΕΛΟΣ}{...} \Clue{2}{EI}{...} \Clue{5}{ΧΡΗΜΑ}{...} \end{puzzleclues} \begn{puzzleclues}% {\textbf{καθέτως: }}% \Clue{1}{ΤΕΧ}{...} \Clue{4}{ΕΙΡ}{...} \Clue{5}{ΣΜΑ}{...} \end{puzzleclues} Ὀριζοντίως: 1 Ὑπάρχει ἀρχὴ καὶ. 2 Ἀρχαῖο εἶναι. 5 Χωρὶς αὐτὸ ἡ οἰκονομία δὲν κινεῖται. Καθέτως: 1 Πρόγραμμα στοιχειοθεσίας. 4 Μακρινὸς πρόγονος τῆς ΝΕΡΙΤ. 5 Στρατιωτικὴ σχολή. Εἰκόνα 2: (α) Ὁ κώδικας τῶν ὁρισμῶν καὶ (β) οἱ ὁρισμοὶ τοῦ σταυρολέξου τῆς Εἰκόνας 1. στερὴ καὶ στὴν ἄνω πλευρὰ τοῦ τετραγώνου ποὺ περιέχει τὸ σταυρόλεξο, ἁντιστοίχως. Μέσα σὲ αὐτὸ θὰ τοποθετοῦνται οἱ ἀριθμοὶ τῶν ὁρισμῶν. \newcommand\puzzlenumberfont{\bf\large} Ἐπανορίζουμε τὸ μέγεθος τῆς γραμματοσειρᾶς μὲ τὴν ὁποία ἐκτυπώνονται οἱ ἀριθμοὶ σὲ \bf (ἔντονα) καὶ \large (μεγάλα). \def\puzzleputnumber#1#2#3{% \put(#1,#2){\makebox(1,.95)[c]{% \PuzzleNumberFont\,#3}}} Ἐπανορίζουμε τὴν θέση ἐντὸς τοῦ κελλιοῦ ποὺ θὰ ἔχουν οἱ ἀριθμοὶ ἀπὸ πάνω ἀριστερὰ ([tl]) στὸ κέντρο ([c]). Προσπαθήσαμε νὰ κάνουμε τὴν χρήση τοῦ πακέτου ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ εὔκολη γιὰ τὸν δημιουργὸ σταυρολέξων, ἀκόμη καὶ γιὰ ἐκεῖνον ποὺ ἔχει λίγες ἢ καὶ μηδενικὲς γνώσεις TEX/LATEX. Μὲ αὐτὸ τὸ σκεπτικὸ γράψαμε ἕνα ἁπλὸ πρόγραμμα (scrpt), τὸ makepuzzle τοῦ κελύφους Bash (Bash shell) σὲ περιβάλλον Unx/Lnux. Ὁ χρήστης τὸ μόνο ποὺ θὰ ἔχει νὰ κάνει εἶναι νὰ ἐκτελέσει (νὰ τρέξει) τὸ πρόγραμμα. Ἀκολουθεῖ μία ἀνάλυση τῶν ὁρισμάτων ποὺ δέχεται τὸ makepuzzle: 1. NumLnCol: Κατ ἀρχάς, πρέπει νὰ δοθεῖ ὁ ἀριθμὸς τῶν γραμμῶν καὶ τῶν στηλῶν (εἶναι ἴσες) τοῦ σταυρολέξου. 2. AcrossClues: Ἀκολουθεῖ τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχείου ποὺ περιέχει τοὺς ὀριζόντιους ὁρισμούς. Ἡ μορφὴ ποὺ θὰ ἔχει κάθε ὁρισμὸς θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: n. ὑποορισμὸς 1, ὑποορισμὸς 2 ὑποορισμὸς m ὅπου n = 1, 2, NumLnCol εἶναι ὁ αὔξων ἀριθμὸς τοῦ κάθε ὁρισμοῦ καὶ m 1 ὁ ἀριθμός τῶν ὑποορισμῶν. Ἡ τελεία (.) μετὰ τὸν ἀριθμὸ n εἶναι ἀπαραίτητη.

26 eutypon /11/30 12:03 page 22 #26 22 Ι. Α. Βαμβακᾶς Σὲ κάθε σειρὰ ἢ στήλη εἶναι δυνατὸν νὰ ζητοῦνται περισσότερες ἀπὸ μία λέξεις. Τοὺς ὁρισμοὺς αὐτῶν τῶν διαφορετικῶν λέξεων τοὺς χωρίζουμε μὲ μία παύλα, ὅπως συνηθίζεται στὰ ἑλληνικὰ σταυρόλεξα. 3. DownClues: Ἀκολουθεῖ τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχείου ποὺ περιέχει τοὺς κατακόρυφους ὁρισμούς. Ἰσχύει ὅ,τι γράψαμε γιὰ τοὺς ὁριζόντιους. 4. Answers: Στὴν συνέχεια θὰ πρέπει νὰ δοθεῖ τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχείου ποὺ περιέχει τὴν λύση τοῦ σταυρολέξου. Αὐτὸ θὰ πρέπει περιέχει ἀριθμὸ γραμμῶν καὶ στηλῶν NumLnCol, ἐνῶ γιὰ τὰ μαῦρα κελλιὰ χρησιμοποιεῖται τὸ μηδέν (0). Κάθε σειρὰ τοῦ ἀρχείου θὰ ἔχει τὴν μορφή: ὅπου X = A, B,, W. XXX0XXXXX0XX 5. Soluton? (y/n): Τέλος ἂν ἐπιθυμοῦμε νὰ ἐκτυπωθεῖ τὸ σταυρόλεξο μαζὶ μὲ τὴν λύση του πληκτρολογοῦμε y, ἀλλιῶς (ποὺ εἶναι καὶ τὸ συνηθισμένο) n. Τὸ scrpt ἐν τέλει δημιουργεῖ ἕνα ἀρχεῖο DVI (ἢ PDF στὴν περίπτωση τοῦ XƎLATEX) μὲ τὸ σταυρόλεξο στὴν κορυφή καὶ τοὺς ὁριζόντιους καὶ καθέτους ὁρισμοὺς νὰ ἀκολουθοῦν. Γιὰ τὴν ἐκτύπωση τῶν τελευταίων ἐπιλέξαμε νὰ μὴν ἀκολουθήσουμε τὸ περιβάλλον PuzzleClues τοῦ πακέτου cwpuzzle ἀλλὰ νὰ τοὺς θέσουμε σὲ περιβάλλον πίνακα (tabular). Ἔτσι πετύχαμε τὴν ἐμφάνιση τῶν ἴδιων ὁριζοντίων καὶ καθέτων ὁρισμῶν στὸ ἴδιο ὕψος τῆς σελίδας. Στὸ Παράρτημα τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐμφανίζεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς χρήσης τοῦ πακέτου σὲ ἕνα ὁλοκληρωμένο σταυρόλεξο. Νὰ ὑπενθυμίσουμε ὅτι ὅλα τὰ ἀνωτέρω μποροῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ σὲ περιβάλλον Wndows ἐφόσον ἔχει ἐγκατασταθεῖ τὸ TEX Lve καὶ εἴτε τὸ Cygwn (ἕνα περιβάλλον τύπου Unx), εἴτε μόνον τὸ κέλυφος Bash. Οἱ ἐντολὲς δίνονται στὸ System Prompt τῶν Wndows καὶ τὰ ἀρχεῖα ποὺ ἀναφέρθηκαν πιὸ πάνω δημιουργοῦνται μὲ κάποιον κειμενογράφο, ἀκόμα καὶ μὲ τὸ nodepad (ἂν καὶ ὁ συγγραφέας προτιμάει τὸν κειμενογράφο V/Vm, ποὺ ἔχει ἐγκαταστήσει καὶ στὰ Wndows τοῦ ὑπολογιστῆ του). 4 Συμπεράσματα Στὴν παροῦσα ἐργασία, χρησιμοποιεῖται μία παραλλαγὴ τοῦ πακέτου cwpuzzle (τὸ cwpuzzlegr) γιὰ τὴν ἐκτύπωση σταυρολέξων ἑλληνικοῦ τύπου. Ἔχει ληφθεῖ μέριμνα ὥστε ὁ χρήστης νὰ μὴν χρειάζεται (ἐκτὸς καὶ ἐὰν τὸ ἐπιθυμεῖ) νὰ ἀσχοληθεῖ καθόλου μὲ τὴν συγγραφὴ κώδικα TEX/LATEX. Μόνο τρία ἀρχεῖα text πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν μὲ τοὺς ὁριζόντιους καὶ κάθετους ὁρισμοὺς ὅπως καὶ τὴν λύση τοῦ σταυρολέξου. Τὸ bash scrpt makepuzzle κάνει τὴν ὑπόλοιπη δουλειὰ μόνο του καὶ ἑτοιμάζει ἕνα ἀρχεῖο PDF πρὸς ἐκτύπωση. Ὅπως πάντοτε, ὁ συγγραφέας εἶναι διαθέσιμος καὶ ἀνοικτὸς σὲ σχόλια, διορθώσεις καὶ προτάσεις.

27 eutypon /11/30 12:03 page 23 #27 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ LATEX 23 Ἀναφορὲς [1] G. Neugebauer, A LATEX package for typese ng crossword puzzles and more. 12 January URL: \texttt{http://www.ctan.org/pkg/crossword}. (Ἀνακτήθηκε στὶς 17 Μαΐου 2014.) Λύση τοῦ σταυρολέξου τῆς ἑπομένης σελίδας Ὁριζοντίως: 1. ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ, 2. ΗΜΑΡ ΧΤΕΣ, 3. ΛΙ ΕΠ ΟΡΕ, 4. ΕΜ ΙΡΑ, 5. ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ, 6. ΑΤΤΙΚΟΣ, 7. ΧΡ ΑΛ ΕΓΩ, 8. ΟΟΟ ΟΛΙΚΑ, 9. ΣΥΛΗΣΗΣ. Καθέτως: 1. ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, 2. ΗΜΙΜΕΤΡΟΥ, 3. ΛΑ ΛΤ ΟΛ. 4. ΕΡΕΙΠΙΑ, 5. ΠΡΟΚΛΟΣ, 6. ΩΧ ΑΜΟ ΛΗ, 7. ΝΤΟ ΕΣΕΙΣ, 8. ΙΕΡΩΝ ΓΚ, 9. ΑΣΕ ΗΡΩΑΣ.

28 eutypon /11/30 12:03 page 24 #28 24 Ι. Α. Βαμβακᾶς ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Παράδειγμα ἑλληνικοῦ σταυρολέξου Ἀνατύπωση τοῦ σταυρολέξου ὑπ ἀριθμ. 1467, τοῦ φύλλου τῆς ἐφημερίδας Καθημερινὴ τῆς 20ῆς Ἀπριλίου (Ἡ λύση στὸ κάτω μέρος τῆς προηγούμενης σελίδας.) Ὁριζοντίως 1. Τὸ δίκτυό της ἁπλώνεται σὲ ὅλη τὴν Ἑλλάδα. 2. Τὸ «νόστιμον» ἀναφέρεται ἐπί ἐπανόδου. Ἐκφράζει ἕνα πρόσφατο παρελθόν. 3. Τοῦ «Κ» δορυφόροι. Πρόθεση μὲ ἀπόστροφο. Σκανδιναυική νομισματική μονάδα. 4. Σύμφωνο τοῦ ἀγγλικοῦ ἀλφαβήτου. Βρίσκονται σὲ σειρὰ στὴν σειρά. 5. Προστάτευε τὴν τραγωδία. 6. Ἡρώδης πασίγνωστος. 7. Ἡ αἰτιατικὴ ζώου μὲ τὴν προφορὰ δύο συμφώνων. Ἀραβικὸ ἄρθρο Οἱ πλάγιες πτώσεις του συντάσσονται πάντα μὲ ρῆμα. 8. Σκακιστικὸ σύμβολο. - Ἀναφέρονται στὸ σύνολο (οὐδ.). 9. Σχετικὴ μὲ ἱερὸ χῶρο (γεν.). Καθέτως 1. Πρόσωπο τῆς Οδύσσειας. 2. Κατὰ κανόνα ἀναποτελεσματικό (γεν.). 3. Παράγεται ἀπὸ τὴν διαπασῶν. Δύο ἀπὸ τὰ σύμφωνα τῆς Γιάλτας Ἀπὸ τὰ πολλὰ λίγα. 4. Δημιουργοῦνται καὶ μὲ τοὺς βομβαρδισμούς. 5. Νεοπλατωνικὸς φιλόσοφος τοῦ 5ου αἰώνα π.χ. 6. Εἶναι καὶ ἐπιφώνημα πόνου. Ρῆμα ποὺ εἰσάγει σὲ κλασικὴ γλώσσα. Τόσα χρόνια ἔζησε ὁ Ραφαήλ. 7. Μουσικὴ νότα. Τὸ ἀπευθύνουν σὲ πολλοὺς. 8. Ἀποκαλοῦνται ὁρισμένοι σπόνδυλοί μας (γεν.). Ἀπαιτοῦνται γιὰ τὴν προφορὰ ξένου συμφώνου. 9. Ἐκφράζει καὶ ἄρνηση. Ἀποκαλεῖται τὸ κύριο πρόσωπο ἑνὸς λογοτεχνικοῦ ἔργου.

29 eutypon /11/30 12:03 page 25 #29 Εὔτυπον, τεῦχος Ὀκτώβριος/October Twenty-fve years of Greek T E Xng Ioanns Dmakos 1 and Dmtros Flppou 2 1 Unversty of Patras Department of Prmary Educaton GR Ro, Patras Greece Emal: dmakos at upatras dot gr 2 Kato Gatzea GR Agra, Volos Greece Emal: dmtros dot ap dot flppou at gmal dot com e present artcle s an updated vew of all avalable tools (fonts, systems and more) for typese ng Greek texts wth TEX/L A TEX. Unlke the early days of Greek TEX/L A TEX, when the avalable tools were lmted, users now have an abundance of tools avalable to them. In addton, the emergence of Uncode-aware systems such as XƎTEX and luatex has allowed for a major breakthrough n the world of TEX: the use of OpenType and system fonts (.e., fonts used by the operatng system of the computer) for typese ng Greek texts. 1 Down hstory lane In 1994, the second author of the present artcle wrote a summary of all tools avalable at that tme for typese ng Greek texts wth TEX/LATEX. at document was posted n the newsgroup comp.text.tex, and was mmedately archved n CTAN [1]. A few months later, the same document found ts way n the newsle er of NTG, the Dutch LUG [2]. In the summer of 1996, the frst author wrote an updated summary of Greek TEX/LATEX tools [3]. Twenty years later, t s hgh tme we produced an updated summary and revew of the current TEX-lke tools avalable to those who wsh to typeset nce Greek documents. Both reports followed the same format roughly and the presentaton of tools for Greek TEXng was dvded nto the followng four sectons: fonts both freely avalable and commercal ones; systems or packages contanng Greek fonts, TEX macros for Greek output, etc.; help avalable at the tme over the Internet to TEX users; and

30 eutypon /11/30 12:03 page 26 #30 26 I. Dmakos & D. Flppou future predctons whch called for a standardzaton of Greek TEX/LATEX optons ncludng the New Font Selecton System (NFSS), the ntroducton of more fonts, and more. Let us brefly remember what was avalable back then before we turn our a enton to the future. 1.1 Fonts Before the ntroducton of somehow comprehensve Greek TEX systems, fonts were the frst area where bg and exctng changes took place. Naturally, the frst Greek fonts were created by the Master hmself: Don Knuth. However, hs fonts were to be used n TEX s math mode. At that tme, some TEXes prepared macros that allowed for typese ng Greek texts usng Knuth s math fonts. Hamlton Kelly went one step further and made a set of Greek fonts by brngng Knuth s lowercase Greek math characters to the uprght poston [4]. e frst fonts for Greek text typese ng by TEX those desgned more than 25 years ago by Sylvo Levy wth METAFONT [5]. Because of encodng lmtatons and the lack of wdespread Greek keyboard avalablty, Levy had to use a Latn-to-Greek translteraton scheme, wth some very obvous correspondances, e.g., a for α, b for β), and some not so obvous ones, e.g., j for θ, q for χ, w for ω (although w resembles ω somewhat vsually). Users typed n Greeklsh and t took some tme and a lot of practce to read Greeklsh nput fles. Especally, users who used accents, breathng marks or other sgns and symbols for multaccent (polytonc) Ancent or Modern Greek produced an almost arcane fle for nput and processng by TEX/LATEX. e Levy fonts were drawn accordng to a hstorc Ddot Greek font, but followng Computer Modern metrcs. ey became the bass of other Ddot-lke Greek fonts by Haralambous [6, 7], and by MacKay [8]. e la er had an encodng sutable for nput from the esaurus Lnguæ Græcæ. Some non-ddot Greek fonts were also created at that tme usng METAFONT. ese ncluded Malvern [9], a unque sans serf whch can be stll seen on the cover of Eutypon, Eucld [10], a Tmes Elsever Greek font famly never released to the publc, and lbf [11], whch was based on a beautful 18th century Bodon Greek desgn but was released only n Each of these fonts used ts own nput Greeklsh (Latnto-Greek) scheme, whch made the use of other fonts n the same document very dffcult, f not mpossble. 1.2 Systems Back then, when PCs were runnng on lmted amounts of RAM, had floppy dsk drves, one processor (rather than multple cores), and CPU speed was measured n MHz (rather than GHz), typese ng a Greek text was almost a Herculean Labour! e lmtatons of the ASCII encodng and the lack of Greek keyboards outsde Greece made t almost mpossble to type drecty n Greek and receve Greek output. Users had to employ varous translteraton codng schemes n order to acheve ther goals.

31 eutypon /11/30 12:03 page 27 #31 Twenty-fve years of Greek TEXng 27 At that tme, two separate and ndependent GreekTEX systems were made avalable. Both systems had ther postve as well as negatve elements. Both systems were ntroduced almost smultaenously, had almost the same name, but were geared for dfferent types of users and operatng systems. Drylleraks GreekTEX or kdgreek system [12] was a set of TEX macros and METAFONT fonts created on a Unx platform and based on earler work by Levy [5] and Haralambous [6, 7]. Separately, Moschovaks produced a greektex system for PC systems runnng wth the Greek verson of MS-DOS [13]. Moschovaks fonts were also based on Levy s orgnal META- FONT work. Of course, these systems were not equvalent as each had ts own forma ng macros and fonts. Moschovaks greektex had some tranferablty ssues between operatng systems. Stll, they served well many TEX users for several years. In perspectve, TEXng n Greek depended prmarly on the platform one was usng. You opted for one of the two avalable systems, loaded extra fonts, f the nsystem fonts were not of your lkng, and you were ready to TEX keepng n mnd that the source code (your nput fles) mght be unreadable by other TEX users who were not usng the same system lke yourself. 1.3 Help needed Back then, the places to look for help were lmted. ere were two man USENET newsgroups, comp.text.tex and comp.fonts and some dscusson lsts, such as the venerable BIT.LISTSERV.HELLAS (the major meetng pont of Greeks abroad) or the ELLHNIKA malng lst, whch was set up specfcally for answerng Greek TEX/LATEX questons, but had very l le traffc. 1.4 Future as was seen ba then In both the Flppou [1, 2] and the Dmakos [3] reports, there were expectatons that the new LATEX scheme (at the tme called LATEX 2 ε ) would ntroduce the NFSS, the ablty to wrte n multple languages usng the babel mechansms, and other goodes. Dmakos [3] even reported that there was an ntatve n Greece to establsh a local TEX users group. Who would have thought that so many years later, the Greek LUG would stll be alve! at was roughly the world of Greek TEX/LATEX back n the md 1990s. Although the entre TEX/LATEX ecosystem was not old or dated, some lmtatons had started to show, prmarly n the area of truly multlngual nputng and fle preparaton. Mnd you, some projects were already set up to explore the ssue and were ndeed the forerunners of today s system. One of these systems was called Ω (Omega), the bran chld of Haralambous and Place. (A verson of Ω was presented by ts creators n one of the early ssues of Eutypon [14].) 2 From the cb fonts to Uncode-aware ma nes So, what has happened between 1996 and 2015? Well, the changes have been phenomenal. One mght even argue that TEX/LATEX has taken a new lfe wth the ntroducton

32 eutypon /11/30 12:03 page 28 #32 28 I. Dmakos & D. Flppou of new machnes, new encodngs, and new Greek fonts, of course. But, let us begn wth the la er: the ntroducton of new font famles, whch can all be found n the /fonts/greek drectory of any CTAN node. 2.1 New fonts CB fonts Followng the early fonts by Levy and ther dervatves ncluded n Drylleraks and Moschovaks systems, the frst truly new fonts were the CB font famly desgned and mplemented by Beccar [15 18]. ese fonts were orgnally wr en n METAFONT, and they ncluded several varants Lepzg-lke Greek talcs, sans serfs, monospace (typewrter), small caps, etc. n all TEX/LATEX typcal szes. Samples of selected CB fonts are shown n Fgure 1. e CB fonts were quckly converted to Type1, and became the de facto standard font famly n the world of Greek TEXng. ey were used for several years n Eutypon, and they stll are the default Greek fonts of babel. Later they were also ntegrated nto OpenType fonts of the Computer Modern Uncode (CMU) bundle [19]. Syropoulos has also ntegrated some of Beccar s CB fonts nto an OpenType monospace font famly [20]. Kerks s s another famly of beautful Greek font created by Tsolomyts [21]. e serf verson s based on Bookman, whle the accompanyng sans serf font s based on Avant Garde (Fgure 1). In addton to Type1, Tsolomyts produced versons of the fonts n TrueType and OpenType formats to be used beyond TEX/LATEX [22]. Greek Font Socety Perhaps the bggest contrbutor and a rather late entry nto the game has been the Greek Font Socety (GFS). Snce 2005, GFS offers for free a large selecton of Greek font famles for both TEX/LATEX systems and n OpenType form. On ts webste (http://www.greekfontsocety.gr), nterested users can fnd fonts lke GFS Ddot (a modern Ddot-lke varant), GFS Porson, GFS Neohellenc, and more. Tsolomyts [23] has created Type1 versons of most of GFS fonts for use wth babel (Fgure 1). Other optons e CTAN drectory avalable at s the place to look for a few more fonts avalable n META- FONT or Type1 formats. However, as wll be seen later n ths report, currently avalable TEX machnes have already made these fonts rather obsolete. 2.2 Workng wth the old encodng As mentoned above, the old Latn-to-Greek translteraton scheme that Sylvo Levy used wth hs fonts was subsequently adopted by Haralambous, Drylleraks and Beccar n ther respectve fonts. Beccar s character postonng n hs Greek fonts became the de facto Local Greek encodng, now known as LGR, and the CB bundle became the basc font set of the greek opton of babel.

33 eutypon /11/30 12:03 page 29 #33 Twenty-fve years of Greek TEXng 29 CB Serf CB Sans Serf CB Typewrter Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Kerks Kerks Sans Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. GFS Ddot GFS Porson GFS Neohellenc Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Ανδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε πολλῶν δ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω. Fgure 1: Samples of selected Greek fonts avalable to T E X/L A T E X users startng from All these fonts exst n Type1 and Truetype/OpenType formats. The verses from Homer s Odyssey were typeset at 10 pt wth 12 pt leadng. Syropoulos was the mantaner of the greek opton of babel for several years (and he also contrbuted n code and fonts for other texts as well [24, 25]). Startng from earler work by Haralambous and Beccar, Flppou created complete sets of LGRencoded hyphenaton pa erns for Ancent and Modern Greek [26, 27]. Snce 2013, Mlde [28] has taken over the mantenance of the greek opton of babel. So t s stll possble to use LATEX wth the LGR encodng. e obvous advantage of ths approach s backwards compatblty,.e., one can stll contnue usng ts old

34 eutypon /11/30 12:03 page 30 #34 30 I. Dmakos & D. Flppou Greek TEX texts. However, as already sad, wrtng Greeklsh to typeset multaccent Greek texts (such as n Ancent Greek) makes the nput almost unreadable. 2.3 Typng Greek for Greek e pre-uncode way In 1993, the nputenc package appeared to make lfe easer for those who wanted to nput drectly accentuated Latn characters lke á, ǎ, etc. wthout havng to type commands \'a, \v{a}, etc. Around 1998, Syropoulos created the so opton of nputenc so as to allow for drect nput of unaccent (monotonc) Modern Greek. Of course, users had to employ also the babel package, whch loaded the necessary language hyphenaton pa erns and macros. Wrtng multlngual texts requred swtchng from one language to the other usng commands such as \selectlanguage{...} Needless to say such an approach complcated the use of multlngual bblography sectons, ndexng and other language-specfc sectons of a text. At that tme, t was stll possble to go the DVI-to-PS and PS-to-PDF way of producng output, although the ntroducton of pd TEX helped n makng thngs just a l le bt faster. All these changed when the UTF-8 (Uncode) encodng started surpassng the ISO and other encodngs as the go-to choce of LATEX users e Uncode way e ntroducton of the Uncode encodng (UTF-8) allowed the typng of foregn characters beyond the 127 characters of the old ASCII, or the 256 characters of the extended ASCIIs (ISO , etc.). Actually, there are two ways to type Greek texts: () usng the combnaton of babel and nputenc wth the utf8 or utf8x optons, or () usng a Uncode-aware machne such XƎTEX or luatex. e new old way Mlde [29, 30] has gone to great lengthts to provde UTF-8 support for the Greek scrpt based on LATEX nternal character representaton macros (LICR). ese macros are contaned n a fle named lgrenc.dfu and map all Greek characters onto a set of LATEX nternal commands such as: \DeclareUncodeCharacter{03B1}{\textalpha}... % α \DeclareUncodeCharacter{1F00}{\accpsl\textalpha}... A LATEX user does not have to bother wth the LCIRs. All he/she has to do s to nclude n hs/her preamble the followng lnes: \usepackage[lgr,t1]{fontenc} \usepackage[utf8]{nputenc} \usepackage[greek,englsh]{babel} % ἀ

35 eutypon /11/30 12:03 page 31 #35 Twenty-fve years of Greek TEXng 31 e package nputenc, wth the utf-8 opton, s for the recognton of Uncode Greek nput (n general of any UTF-8 encoded nput). e package fontspec, wth the LGR and T1 optons, ensures proper hyphenaton and proper Greek/Latn encodng of the output fle (DVI, PS or PDF). s approach s useful f one has a large lbrary of old fles to nput although some re-encodng and converson may be requred (e.g., the Greek queston mark ; s mapped onto the Greek semcolon. ). e user s also lmted to METAFONT or Type1 Greek fonts, whch are not so many. e totally new way e ntroducton of Uncode-aware machnes lke XƎTEX and luatex changed the game completely. Here was the opportunty to truly type drectly n Greek and n any other language wth no need to swtch nput encodngs, or to set the language one way or another. Users can type ther texts n any language they want and the system wll take care of all the other detals. Of course, t s necessary to declare the language and the font famles that wll be used n the text to be produced. s adds extra flexblty because t allows users to request multple fonts and even specfy specfc fonts for specfc needs. Also mportant s the fact that XƎTEX and luatex are able to access the system fonts avalable to the user. So, users are not lmted to the Greek Type1 fonts avalable va the CTAN, but can have access to all varetes of TrueType or OpenType fonts there are. Syropoulos was the frst to create a small package called xgreek, wth some useful XƎLATEX macros for typese ng Greek texts wth XƎLATEX [31]. e package polyglossa followed as potental replacement of babel for typese ng multlngual texts wth XƎLATEX or lualatex [32]. Flppou s Greek hyphenaton pa erns were converted nto Uncode encodng and they are ncluded n all standard TEX dstrbutons thus they can be used drectly by XƎTEX or luatex. 2.4 Askng for help Are there stll newsgroups n operaton? Is there a USENET anymore? In fact USENET s stll alve as Google Groups, but who needs all these relcs when the answer s just a few keystrokes away from the nearest avalable Google screen? Beyond Google, there are multple sources of help avalable to the new or the seasoned user. e dedcated ste tex.stackexchange.com provdes answers to all knds of TEX/LATEX questons. As always, questons and the answers they get vary from the very smplstc to the overly esoterc. Stll, t s an excellent ste to turn to for suggestons. Another opton s the CTAN tself. Now, the CTAN has ts own web (http) rather than ftp nterface and allows for easer access to fles, FAQs, documentaton and so on. Fnally, there are now dozens of local and natonal TEX users s groups whch have ther own onlne presence. In our case, εφτ, the Greek LUG publshes a small journal called Eutypon and has a dedcated webste avalable at In addton,

36 eutypon /11/30 12:03 page 32 #36 32 I. Dmakos & D. Flppou several books have become avalable documentng and explanng n Greek TEX and ts many dervatves. 3 e future Lookng back to so many years of progress, one can say that the entre TEX ecosystem has evolved and has adapted to a multlngual world. Stll, there s work to be done, new fonts to be ncluded, new hyphenaton pa erns to be added for mxed LGR and Uncode nput, etc. n order to make Greek typese ng an even be er experence. References [1] D. Flppou, Typese ng Greek texts by TEX and LATEX; a summary of all tools avalable. Posted on comp.text.tex, Jan. 30, URL: nfo/greek/greek.faq. [2] D. Flppou, Typese ng Greek texts by TEX and LATEX. MAPS, no. 12 (1994), pp URL: [3] I. Dmakos, It s all GreekTEX to me: An updated summary of all avalable TEX and LATEX tools. Aug. 28, URL: greek/greeknf2.ltx. [4] B. Hamlton Kelly, kelly-greek-font Smple fonts for Greek. Sept. 14, URL: [5] S. Levy, Usng Greek fonts wth TEX. TUGboat, vol. 9 (1988), pp URL: [6] Y. Haralambous and K. ull, Typese ng Modern Greek wth 128 character codes. TUGboat, vol. 10 (1989), pp URL: TUGboat/tb10-3/tb25hara-greek.pdf. [7] Y. Haralambous, On TEX and Greek. TUGboat, vol. 12 (1991), pp URL: [8] P. MacKay and W. Schmdt, bycus-babel Use the Ibycus 4 Greek font wth babel. Ver. 4.5, Oct. 27, URL: greek/bygrk. (Note: e frst verson of Ibycus appeared n 1992.) [9] P. Daman Cugley, malvern A sans-serf font famly. Verson 1.2, Apr URL: [10] C. Mylonas and R. Whtney,. TUGboat, vol. 13 (1992), pp URL: http: //www.tug.org/tugboat/tb13-1/tb34mylonas.pdf. [11] L. Feld, lfb A Greek font wth normal and bold varants. Verson 1.0, June URL:

37 eutypon /11/30 12:03 page 33 #37 Twenty-fve years of Greek TEXng 33 [12] K. J. Drylleraks, kdgreek Greek fonts and macros. Verson 3.1, URL: [13] Y. Moschovaks and C. Sfyraks, greektex Fonts for typese ng Greek/Englsh documents. Oct URL: (Note: e frst verson of greektex appeared around 1993.) [14] Γ. Χαραλάμπους καὶ Τζ. Πλαίης, «Τὸ Ω καὶ τὰ ἑλληνικά, ἢ ὁ ἄυλος αὐλός». Εὔτυπον, νo. 2 (1999), σσ URL: e /e02-a01.pdf. [15] C. Beccar, cbgreek-complete Complete set of Greek fonts. Jan. 16, URL: (Note: e frst verson of the CB Greek fonts was released n 1997.) [16] C. Beccar and A. Syropoulos, New Greek fonts and the greek opton of the babel package. TUGboat, vol. 19 (1998), pp URL: org/tugboat/tb19-4/tb61becc.pdf. [17] C. Beccar, e CB Greek fonts. Eutypon, no. 21 (2008), pp URL: http: //www.eutypon.gr/eutypon/pdf/e /e21-a01.pdf. [18] C. Beccar, e teubner LATEX package: Typese ng classcal Greek phlology. TUGboat, vol. 23 (2002), pp URL: tb23-3-4/tb75beccteub.pdf. [19] A. Panov and N. Lečć, cm-uncode Computer Modern Uncode font famly. Verson 0.7.0, Jun. 18, URL: [20] A. Syropoulos, umtypewrter Fonts to typeset wth the xgreek package. Verson , July 22, URL: [21] A. Tsolomyts, e Kerks font famly. TUGboat, vol. 23 (2002), pp URL: [22] A. Tsolomyts, e Kerks font famly. Verson 2.0, Jan URL: rs.math.aegean.gr/kerks/. [23] A. Tsolomyts, Laboratory of Computatonal Mathematcs, Mathematcal So ware and Dgtal Typography. URL: fonts-en.html. [24] A. Syropoulos, Replcatng archac documents: A typographc challenge. TUGboat, vol. 24 (2003), pp URL: syropoulos.pdf. [25] A. Syropoulos, LATEX as a tool for the typographc reproducton of ancent texts. TUGboat, vol. 27 (2006), pp URL: TUGboat/tb27-2/tb87syropoulos.pdf.

38 eutypon /11/30 12:03 page 34 #38 34 I. Dmakos & D. Flppou [26] D. Flppou, elhyphen Hyphenaton for Greek text. Verson 5, July 28, URL: (Note: e frst verson of Flppou s Greek hyphenaton pa erns appeared around 2000.) [27] D. Flppou, Hyphenaton pa erns for Ancent Greek and Modern Greek. In TEX, XML, and Dgtal Typography, edted by A. Syropoulos, K. Berry, Y. Haralambous, B. Hughes, S. Peter and J. Place, pp Sprnger Verlag, Berln, Hedelberg [28] G. Mlde, babel-greek babel support for documents wr en n Greek. Verson 1.9b, Sept. 18, URL: [29] G. Mlde, greek-nputenc Greek encodng support for nputenc. Verson 1.5, Sept. 14, URL: [30] G. Mlde, greek-fontenc LICR macros and encodng defnton fles for Greek. Verson , Sept. 4, URL: [31] A. Syropoulos, xgreek XƎLATEX package for typese ng Greek language documents (beta release). Verson 2.6, July 9, URL: pkg/xgreek. [32] F. Chare e and A. Reutenauer, polyglossa Modern multlngual typese ng wth XƎLATEX. Verson , May 21, URL: polyglossa. All URL lnks were accessed and verfed on Oct. 10, 2014.

39 eutypon /11/30 12:03 page 35 #39 T E XΝΙΚÉΣ Παιχνίδια μὲ γραμματοσειρὲς Τὸ Εὔτυπον στοιχειοθετεῖται μὲ βασικὴ γραμματοσειρὰ τὴν Lnux Lbertne, ἡ ὁποία διατίθεται δωρεάν. Δυστυχῶς, ἡ συγκεκριμένη γραμματοσειρὰ δὲν κυκλοφορεῖ σὲ ἔκδοση γιὰ μαθηματικά. Ὁπότε, γιὰ μαθηματικοὺς τύπους, χρησιμοποιοῦμε τὴν Asana Math, ἡ ὁποία ἐπίσης διατίθεται δωρεάν. Ὁ Phlpp H. Poll, δημιουργὸς τῆς Lnux Lbertne, ἔχει δηλώσει ὅτι ἐπηρρεάστηκε ἀπὸ γραμματοσειρὲς τοῦ 19ου αἰ., ἀλλὰ καὶ ἀπὸ οὐμανιστικὲς γραμματοσειρὲς ὅπως ἡ Jenson καὶ ἡ Palatno. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ἡ Asana Math τοῦ Ἀπόστολου Συρόπουλου στηρίζεται στὴν γραμματοσειρὰ Palatno τοῦ Hermann Zapf. Κατὰ συνέπεια, οἱ γραμματοσειρὲς Lnux Lbertne καὶ Asana Math μοιάζουν σχεδιαστικά. Ὁρίστε τὰ ψηφία τῶν δύο γραμματοσειρῶν: Asana Math: Lnux Lbertne: Ὅμως, παρὰ τὶς ὁμοιότητες, τὸ προσεκτικὸ μάτι θὰ παρατηρήσει πὼς τὰ ψηφία τῆς Lnux Lbertne εἶναι κάπως πιὸ στενά. Μερικά π.χ. τὸ 1 καὶ τὸ 2 διαφέρουν καὶ ὡς πρὸς τὸ σχῆμα. Πῶς θὰ μπορούσαμε νὰ ἔχουμε μαθηματικοὺς τύπους μὲ ψηφία ἀπὸ τὴν Lnux Lbertne καὶ ὅλους τὰ ἄλλα σύμβολα ἀπὸ τὴν Asana Math; Ὁ τρόπος εἶναι πολὺ εὔκολος μὲ τὸ XƎLATEX. Στὸ προοίμιο, δηλ., πρὶν τὸ \begn{document}, πρῶτα φορτώνουμε τὸ πακέτο uncode-math καὶ ὁρίζουμε τὴν Asana Math ὡς τὴν βασικὴ γραμματοσειρὰ μαθηματικῶν τύπων: \usepackage{uncode-math} \setmathfont[scale=matchlowercase]{asana Math} Τὸ ὅρισμα Scale=MatchLowercase μπῆκε ὥστε τὸ μέγεθος τῶν γραμματοσειρῶν νὰ εἶναι ἴδιο, τουλάχιστον στὰ μικρὰ γράμματα. Ἀμέσως μετά, ὁρίζουμε τὰ ψηφία 0, 1,, 9, ποὺ ἀντιστοιχοῦν στὶς δεκαεξαεδικὲς θέσεις "30 "39, νὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν Lnux Lbertne O: \setmathfont[range={"30-"39}]{lnux Lbertne O} Mὲ μιὰ πιὸ γενικὴ λύση, τὴν ὁποία πρότεινε ὁ Mco Loretan στὸν διαδικτυακὸ χῶρο συζήτησης tex.stackexchange.com, μποροῦμε νὰ ὁρίσουμε ὅλα τὰ ψηφία καὶ ὅλα τὰ ἑλληνικὰ καὶ λατινικὰ σύμβολα νὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν Lnux Lbertne: \setmathfont[range=\matht/{latn,latn,num,greek,greek}]% {Lnux Lbertne O Italc} \setmathfont[range=\mathup/{latn,latn,num,greek,greek}]% {Lnux Lbertne O} \setmathfont[range=\mathbfup/{latn,latn,num,greek,greek}]% {Lnux Lbertne O Bold} 35

40 eutypon /11/30 12:03 page 36 #40 36 TEXνικές Ὁρίστε ἕνα ἀπόσπασμα βιβλίου¹, ὅπου τὰ μαθηματικὰ εἶναι στοιχειοθετημένα μὲ τὴν Asana Math: Γιὰ τὴν λογαριθμικὴ σπείρα γ(t) = (e kt cos t, e kt sn t) ὅπου k εἶναι μιὰ σταθερὰ διάφορη τοῦ μηδενός, ἔχουμε γ(t) = (e kt (k cos t sn t), e kt (k sn t + cos t)), γ(t) 2 = e 2kt (k cos t sn t) 2 + e 2kt (k sn t + cos t) 2 = (k 2 + 1)e 2kt. Συνεπῶς, τὸ μῆκος τόξου τῆς γ μὲ σημεῖο ἐκκίνησης τὸ γ(0) = (1, 0) (γιὰ παράδειγμα) εἶναι t s(t) = k e ku du = k2 + 1 (e kt + 1). 0 k Καὶ ὁρίστε τὸ ἴδιο ἀπόσπασμα στοιχειοθετημένο μὲ τὴν Lnux Lbertne: Γιὰ τὴν λογαριθμικὴ σπείρα γ(t) = (e kt cos t, e kt sn t) ὅπου k εἶναι μιὰ σταθερὰ διάφορη τοῦ μηδενός, ἔχουμε γ(t) = (e kt (k cos t sn t), e kt (k sn t + cos t)), γ(t) 2 = e 2kt (k cos t sn t) 2 + e 2kt (k sn t + cos t) 2 = (k 2 + 1)e 2kt. Συνεπῶς, τὸ μῆκος τόξου τῆς γ μὲ σημεῖο ἐκκίνησης τὸ γ(0) = (1, 0) (γιὰ παράδειγμα) εἶναι t s(t) = k e ku du = k2 + 1 (e kt + 1). 0 k Στὸ παράδειγμα μὲ τὴν Lnux Lbertne, παρατηροῦμε ὁρισμένα προβλήματα στὴν διαστοιχείωση. Π.χ., στὸ «γ(t)» τὸ γ κολλάει ἐπάνω στὴν ἀριστερὴ παρένθεση. Στὸ «γ(t)», ἡ πάνω τελεία φεύγει πρὸς τὰ ἀριστερά. Ἡ τετραγωνικὴ ρίζα μέσα στὸ ὁλοκλήρωμα πετάει, κ.ἄ.ὅ. Ὁπότε ἡ γενικευμένη χρήση τῆς Lnux Lbertne, μιᾶς γραμματοσειρᾶς ποὺ δὲν ἔχει δημιουργηθεῖ γιὰ μαθηματικοὺς τύπους, ἴσως νὰ μὴν εἶναι ἡ πλέον ἐνδεδειγμένη. Ἡ λύση ποὺ ἀκολουθοῦμε στὸ Εὔτυπον, εἶναι οἱ ἀριθμοὶ νὰ μπαίνουν πάντα μὲ τὴν Lnux Lbertne ἔτσι ὥστε νὰ μὴν ὑπάρχουν διαφορὲς ἀνάμεσα σὲ ἀριθμοὺς ¹Ι. Δ. Πλατής, Στοιχειώδης Διαφορικὴ Γεωμετρία. Πανεπιστημιακὲς Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο 2011, σ. 9. Τὸ πρωτότυπο κείμενο εἶναι στὸ μονοτονικό.

41 eutypon /11/30 12:03 page 37 #41 TEXνικές 37 τοῦ κειμένου καὶ σὲ ἀριθμοὺς τῶν μαθηματικῶν τύπων ἀλλὰ τὰ μαθηματικὰ σύμβολα νὰ μπαίνουν μὲ τὴν Asana Math, γιὰ νὰ ξεχωρίζουν κάπως ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ ἁπλοῦ κειμένου. Ἕνα ἄλλο πρόβλημα μὲ τὴν Lnux Lbertne εἶναι πὼς στὴν πιὸ πρόσφατη ἔκδοσή της (5.3.0), δὲν συμπεριλαμβάνει καπιταλάκια (μικρὰ κεφαλαῖα). Τὰ καπιταλάκια συνήθως χρησιμοποιοῦνται γιὰ τὴν στοιχειοθεσία ἀκρώνυμων μέσα σὲ προτάσεις. Γιὰ παράδειγμα, μέσα σὲ μιὰ πρόταση θὰ στοιχειοθετούσαμε οηε (μὲ καπιταλάκια) ἀντὶ γιὰ ΟΗΕ (μὲ ὅλα κεφαλαῖα). Ἐπίσης οἱ παλιοὶ τυπογράφοι χρησιμοποιοῦσαν καπιταλάκια στὴν στοιχειοθεσία τῆς πρώτης γραμμῆς κάθε ἑνότητας τοῦ βιβλίου, ὅπως στὸ παρακάτω παράδειγμα². Mε το πρωτο αναβλεμμα του ηλιου ἐφάνηκαν καὶ οἱ τέσσερες φρεγάδες ἀντίκρυ στὸν Καβομαλιᾶ. Ποῦθ ἐρχόνταν; γιὰ ποῦ ἐπήγαιναν; οὔτε ἄκουσε οὔτ ἔμαθε κανείς. Μὰ πρέπει νὰ ἦσαν βασιλικὲς φρεγάδες. Καὶ οἱ τέσσερες, σοῦ λέγει, τὸ ἴδιο εἶχαν χτίσιμο. χυτὲς πρύμη πλώρη. Τὰ κανονικὰ καπιταλάκια τὰ βρήκαμε σὲ μιὰ παλαιότερη ἔκδοση τῆς Lnux Lbertne (ἔκδοση 4.0.4) στὸν ἱστοχῶρο Πλάγια καὶ μαῦρα καπιταλάκια μποροῦμε νὰ φτιάξουμε παίζοντας μὲ ὁρισμένες ἐντολὲς του πακέτου fontspec ὁρίστε πῶς: \newcommand{\mysmallcaps}[1]{% Νέα ἐντολὴ γιὰ καπιταλάκια \begngroup% \fontspec{lnux Lbertne O C}% Κανονικὰ καπιταλάκια (γραμματοσειρά) %% Μὲ τὴν ἑπόμενη ἐντολὴ διορθώνουμε τὸ μέγεθος στὰ καπιταλάκια, %% καὶ προσθέτουμε παραλλαγὲς σὲ ψευδοκεφαλαῖα καὶ ψευδοπλάγια. \addfontfeatures{scale=0.967,autofakebold=1.75,autofakeslant=0.2}% #1% \endgroup} Ὁρίστε κι ὁ κώδικας ποὺ μᾶς ἔδωσε τὸ τελευταῖο παράδειγμα: \nondent{\huge M\;}% πρωτόγραμμα Μ % κενὸ γιὰ πρωτόγραμμα \vskp-2.0\baselneskp\hangndent=2.3em\hangafter-2 \nondent\mysmallcaps{ε το πρωτο αναβλεμμα του ηλιου} ²Α. Καρκαβίτσας, «Οἱ φρεγάδες». Ἀπὸ τὴν συλλογὴ διηγημάτων Λόγια τῆς Πλώρης, Ἀθῆναι, Τυπογραφεῖον τῆς Ἑστίας (Κ. Μάισνερ καὶ Ν. Καργαδούρη), 1899.

42 eutypon /11/30 12:03 page 38 #42 38 TEXνικές % Ἡ 1η ἀράδα μὲ καπιταλάκια (χωρὶς τόνους) καὶ ἡ συνέχεια μὲ % κανονικὰ στοιχεῖα. ἐφάνηκαν καὶ οἱ τέσσερες φρεγάδες ἀντίκρυ στὸν Καβομαλιᾶ. Ποῦθ' ἐρχόνταν; γιὰ ποῦ ἐπήγαιναν; οὔτε ἄκουσε οὔτ' ἔμαθε κανείς.... Μιὰ διόρθωση: Στὶς TEXνικὲς τοῦ προηγούμενου τεύχους (τχ , σ. 60), παρουσιάζεται ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸν πρῶτο Ὀλυνθιακὸ τοῦ Δημοσθένη. Ὁ προσεκτικὸς ἀναγνώστης θὰ εἶδε πὼς ὁ συλλαβισμὸς δὲν εἶναι σωστός. Στὴν ἀριστερὴ στήλη ὑπάρχει ἕνα λάθος («ἁπά-ντων»), ἐνῶ στὴν δεξιὰ στήλη, ὑπάρχουν ἄλλα δύο λάθη («Ἀθηνα-ῖοι», «συμφέρο-ντος»): Τὰ λάθη αὐτὰ ὀφείλονται στὸ γεγονὸς ὅτι δὲν χρησιμοποιήσαμε τὴν κατάλληλη γλώσσα (\language ἢ \selectlanguage{...}). Ἡ γλώσσα ποὺ εἴχαμε ἐπιλέξει ἦταν monogreek, ἐπειδὴ οἱ TEXνικὲς ἦταν στὸ μονοτονικό. Καὶ ἔτσι δυστυχῶς μᾶς προέκυψαν τὰ λανθασμένα «-ντ» (τὸ ντ στὰ Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ χωρίζεται σὲ ν καὶ τ) καὶ τὸ πολὺ χτυπητὸ λάθος α-ῖ (οἱ κανόνες συλλαβισμοῦ τοῦ μονοτονικοῦ δὲν γνωρίζουν ἀπὸ περισπωμένες). Δημήτριος Α. Φιλίππου H/T: dmtros dot ap dot flppou at gmal dot com

Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων

Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 7 #11 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 7 Pandoc: Ένας ελβετικός σουγιάς μετατροπής αρχείων Απόστολος Συρόπουλος 28ης Οκτωβρίου 366 671 00 Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos

Διαβάστε περισσότερα

Πλακάτα χρώματα με το L A T E X/X Ǝ L A T E X

Πλακάτα χρώματα με το L A T E X/X Ǝ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 13 #17 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 13 Πλακάτα χρώματα με το L A T E X/X Ǝ L A T E X Απόστολος Συρόπουλος 28ης Οκτωβρίου 366 671 00 Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας epublications

Δημιουργώντας epublications eutypon28-29 2013/2/19 20:47 page 13 #17 Εὔτυπον, τεῦχος 28-29 Ὀκτώβριος/October 2012 13 Δημιουργώντας epublcatons Απόστολος Συρόπουλος 28ης Οκτωβρίου 366 671 00 Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos at yahoo dot com

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 63 #67 63 5;68 1 7 226: Κάτω Γατζέα 38500Βόλος! "#$ "%&' ( )%+ "(,-./ 5;81?9;23; 5@ A: 0 1 234 B94?C ;9 NTEX93 ;N @TEX93 D 156 E 789 G 1 G9 5;813;1H

Διαβάστε περισσότερα

Mια σύντομη εισαγωγή στο ShareL A T E X

Mια σύντομη εισαγωγή στο ShareL A T E X eutypon30-31 2013/11/30 9:08 page 51 #55 Εὔτυπον, τεῦχος 30-31 Ὀκτώβριος/October 2013 51 Mια σύντομη εισαγωγή στο ShareL A T E X Ιωάννης Δημάκος Πανεπιστήμιο Πατρών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014 LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV 4 February 2014 Somewhere κάπου (kapoo) Nowhere πουθενά (poothena) Elsewhere αλλού (aloo) Drawer το συρτάρι (sirtari) Page η σελίδα (selida) News τα νέα (nea)

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου GREEKLISH: ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ; Α.Καράκος, Λ.Κωτούλας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου {INTERNEη από την μια άκρη του κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο

Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο eutypon30-31 2013/11/30 9:08 page 1 #5 Εὔτυπον, τεῦχος 30-31 Ὀκτώβριος/October 2013 1 Βιβλία φτιαγμένα μὲ μεράκι καὶ φιλότιμο Γιάννης Μαμάης Ἐκδόσεις Gutenberg Διδότου 37 106 80 Αθήνα Η/Τ: gannsm at dardanosnet

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013 LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG 14 January 2013 Up πάνω Down κάτω In μέσα Out/outside έξω (exo) In front μπροστά (brosta) Behind πίσω (piso) Put! Βάλε! (vale) From *** από Few λίγα (liga) Many

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/26 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα μικρότεροι το 1 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ/ LESSONS ABOUT RESPONSIBILITY Μάθημα 1: Νιώθω υπερήφανος όταν.../ I feel proud when.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ/ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ/ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ/ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΚΛΑ ΕΜΑ ΟΜΑ ΑΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΕΣΩ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΤΙΚΕΤΩΝ» (Instance-Based Ensemble

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα είναι μικρότεροι το 1000 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση του προβλήματος. Διάρκεια: 3,5 ώρες Καλή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ537: Έλεγχος Πόρων και Επίδοση σε Ευρυζωνικά Δίκτυα,

ΗΥ537: Έλεγχος Πόρων και Επίδοση σε Ευρυζωνικά Δίκτυα, ΗΥ537: Έλεγχος Πόρων και Επίδοση σε Ευρυζωνικά Δίκτυα Βασίλειος Σύρης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Εαρινό εξάμηνο 2008 Economcs Contents The contet The basc model user utlty, rces and

Διαβάστε περισσότερα

FSM Toolkit Exercises

FSM Toolkit Exercises ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών Αναπληρωτής Καθηγητής: Αλέξανδρος Ποταμιάνος Ονοματεπώνυμο: Α Μ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΗΛ 413 : Συστήματα Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

28ης Οκτωβρίου 366 67100 Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos@yahoo.com

28ης Οκτωβρίου 366 67100 Ξάνθη Η/Τ: asyropoulos@yahoo.com ØÙÔÓÒ Ø ÕÓë½ ½ Đ Ç Øô Ö Ó»October¾¼¼ 69 ÀÑ Õ Ò ØÓ Õ Ó X eutypon1619 2007/10/3 12:47 page 69 #73 Ô ØÓÐÓËÙÖ ÔÓÙÐÓ TX Σύλλογος Ελλήνων Φίλων του Ô ØÓ ¹TX ØÓÏÑ Òô Ø ÙÒ Ø Ø Ø Ñ ÕÖ ¹ 28ης Οκτωβρίου 366 Ö ÑÑ

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνιδάκια με τη LOGO

Παιχνιδάκια με τη LOGO Όταν σβήνει ο υπολογιστής ξεχνάω τα πάντα. Κάτι πρέπει να γίνει Κάθε φορά που δημιουργώ ένα πρόγραμμα στη Logo αυτό αποθηκεύεται προσωρινά στη μνήμη του υπολογιστή. Αν θέλω να διατηρηθούν τα προγράμματά

Διαβάστε περισσότερα

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door Right Rear Door Let's now finish the door hinge saga with the right rear door You may have been already guessed my steps, so there is not much to describe in detail. Old upper one file:///c /Documents

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Code Breaker. TEACHER s NOTES

Code Breaker. TEACHER s NOTES TEACHER s NOTES Time: 50 minutes Learning Outcomes: To relate the genetic code to the assembly of proteins To summarize factors that lead to different types of mutations To distinguish among positive,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011 Διάρκεια Διαγωνισμού: 3 ώρες Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις Μέγιστο Βάρος (20 Μονάδες) Δίνεται ένα σύνολο από N σφαιρίδια τα οποία δεν έχουν όλα το ίδιο βάρος μεταξύ τους και ένα κουτί που αντέχει μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ ἐκδότης καὶ τυπογράφος Νίκος Καχτίτσης

Ὁ ἐκδότης καὶ τυπογράφος Νίκος Καχτίτσης eutypon28-29 2013/2/19 20:47 page 29 #33 Εὔτυπον, τεῦχος 28-29 Ὀκτώβριος/October 2012 29 Ὁ ἐκδότης καὶ τυπογράφος Νίκος Καχτίτσης Δημήτριος Α. Φιλίππου Κάτω Γατζέα 373 00 Ἀγριὰ Βόλου Η/Τ: dmtros dot ap

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014 LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28 2 December 2014 Place/Seat Right (noun) I am right I am not right It matters It does not matter The same (singular) The same (Plural) Η θέση Το δίκιο Έχω

Διαβάστε περισσότερα

SilverPlatter WebSPIRS 4.1.

SilverPlatter WebSPIRS 4.1. WebSPIRS 4.1. Η υπηρεσία WebSPIRS από τη SilverPlatter αποτελεί ένα φιλικό εργαλείο πρόσβασης και αναζήτησης σε περιεχόμενα βάσεων δεδομένων. Η Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο XeLaTeX

Εισαγωγή στο XeLaTeX Εισαγωγή στο XeLaTeX Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού ΕΜΠ 19 Μαΐου 2014 Μάκης Χουρδάκης This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Greece License. 9 Μαΐου 2014 foss.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS ΟΜΗΡΟΥ ΙΛΙΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΛΛΗΣ SCHOOLTIME E-BOOKS www.scooltime.gr [- 2 -] The Project Gutenberg EBook of Iliad, by Homer This ebook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Μιλτιάδης Κακλαμάνης

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Μιλτιάδης Κακλαμάνης Σελίδα 1από ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή εργασία Δικτυακή Εφαρμογή διαχείρισης ηλεκτρονικών εγγράφων υπηρεσίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μιλτιάδης Κακλαμάνης Σελίδα 2από Κατάλογος περιεχομένων ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 Σχετιζόμενα πρόσωπα...3

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Write your name here Surname Other names Edexcel GE entre Number andidate Number Greek dvanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Thursday 16 May 2013 Morning Time: 2 hours 45 minutes

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕXCEL 1. Εισαγωγή δεδομένων σε φύλλο εργασίας του Microsoft Excel Για να τοποθετήσουμε τις μετρήσεις μας σε ένα φύλλο Excel, κάνουμε κλικ στο κελί στο οποίο θέλουμε να τοποθετήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014 LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV 18 February 2014 Slowly/quietly Clear/clearly Clean Quickly/quick/fast Hurry (in a hurry) Driver Attention/caution/notice/care Dance Σιγά Καθαρά Καθαρός/η/ο

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ἰανουάριος 2011 5 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 5 - Ἰανουάριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

a. Κάνουμε κλικ στο Δημιουργία Διαφάνειας c. Ξεκινούμε να γράφουμε την διαφάνεια a. Είναι η πρώτη διαφάνεια της σειράς

a. Κάνουμε κλικ στο Δημιουργία Διαφάνειας c. Ξεκινούμε να γράφουμε την διαφάνεια a. Είναι η πρώτη διαφάνεια της σειράς PowerPoint 1. Εισαγωγή διαφάνειας a. Κάνουμε κλικ στο Δημιουργία Διαφάνειας b. Επιλέγουμε το είδος της διαφάνειας που επιθυμούμε. Η πρώτη διαφάνεια συνήθως είναι η διαφάνεια τίτλου. c. Ξεκινούμε να γράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμημα Πληροφορικης και Τηλεματικης Τσάμη Παναγιώτα ΑΜ: 20833 ΚΑΤΑΝΕΜΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Άσκηση 1 Αθήνα 13-12-2011 Αναφορά Ενότητα 1 A Δημιουργήστε στο φλοιό 3 εντολές (alias) που η

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

@ BY AVENUES PRIVATE INSTITUTE JUNE 2014

@ BY AVENUES PRIVATE INSTITUTE JUNE 2014 1 Εκεί που η ποιότητα συναντά την επιτυχία Λεωφ. Αρχ. Μακαρίου 7, Αρεδιού Τηλ. 22874368/9 2 ENGLISH INSTITUTE A Place where quality meets success 7, Makarios Avenue, Arediou, Tel. 22874368/9 99606442 Anglia

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Βήμα-Βήμα για να εγκαταστήσετε τα Windows 7 στον Η/Υ σας

Οδηγός Βήμα-Βήμα για να εγκαταστήσετε τα Windows 7 στον Η/Υ σας Οδηγός Βήμα-Βήμα για να εγκαταστήσετε τα Windows 7 στον Η/Υ σας ΒΗΜΑ 1 Εφεδρικό Αντίγραφο Ασφαλείας ΠΡΟΣΟΧΗ: Πριν εφαρμόσουμε τον οδηγό εγκατάστασης στον Η/Υ μας κρατούμε αντίγραφα ασφαλείας των σημαντικών

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31!)*."$ DA D 0@$)%!"$ >EE 27! "#$%&' ( ) * +,-./&' Ἁγίου Δημητρίου 38 162 31 Βύρωνας Ἀθήνα E-mail: vtrizonis@yahoo.com Abstract Sotiris Zisis (b. 1902, Koulakia,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2007 7:30

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

«Έντυπο και ψηφιακό βιβλίο στη σύγχρονη εποχή: τάσεις στην παγκόσμια βιομηχανία».

«Έντυπο και ψηφιακό βιβλίο στη σύγχρονη εποχή: τάσεις στην παγκόσμια βιομηχανία». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι- Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100, +30

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Λαμπρινή Κουρκούτα 1, Αβραμίκα Μαρία 2, Δέσποινα Σαπουντζή-Κρέπια 3 1.Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014 LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26 18 November 2014 But Weekend I love The song I sing I smile I laugh Greek (thing) Greek(people) Greek (man) αλλά (το) Σαββατοκύριακο αγαπώ (το) τραγούδι τραγουδώ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αριστείδης Κοσιονίδης Η κατανόηση των εννοιών ενός επιστημονικού πεδίου απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Οδηγός για Φοιτητές/τριες (ΔΕΟ10) του Αριστείδη Χατζή ahatzis@phs.uoa.gr ΣΕΠ ΑΘΗΝΑ-2, Portal Officer ΔΕΟ10 Αυτός ο οδηγός απευθύνεται στις φοιτήτριες και τους φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ του Γεράσιμου Τουλιάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΡΙΕΣ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΤΕΥΧΟΣ Νο 110 - Δ ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 Το πρώτο βραβείο κέρδισε η Ελλάδα για την φωτογραφία Blue + Yellow = Green στον διαγωνισμό 2014 του

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Πολυθρόνα, με πλάτη σχέδιο ψάθα Armchair 770 cm53x56x82h 12pcs. Πολυθρόνα, με πλάτη σχέδιο βεντάλια Armchair 780 cm54x56x82h 12pcs

Πολυθρόνα, με πλάτη σχέδιο ψάθα Armchair 770 cm53x56x82h 12pcs. Πολυθρόνα, με πλάτη σχέδιο βεντάλια Armchair 780 cm54x56x82h 12pcs Η «ΒΙΟΜΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ιδρύθηκε το 1982 και με την πάροδο των χρόνων έγινε μία από τις μεγαλύτερες εταιρίες στο χώρο της παραγωγής και εμπορίας πλαστικών ειδών στην Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client

Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client ΕΣΔ 516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client Περιεχόμενα Περιεχόμενα Javascript και HTML Βασική σύνταξη Μεταβλητές Τελεστές Συναρτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα προγραμματισμού LOGO

Η γλώσσα προγραμματισμού LOGO Η γλώσσα προγραμματισμού LOGO Το περιβάλλον της MSWLogo Κατή Σοφία Κέντρο Εντολών 13-Νοε-09 2 Το περιβάλλον MicroWorlds Pro Εντολές Εμφάνισης: show, print show 15+7 ή print 15+7 show 100/11 show power

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : Λεωφ. Αντ.Τρίτση, Αργοστόλι Κεφαλληνίας Τ.Κ. 28 100 τηλ. : 26710-27311 fax : 26710-27312

Διαβάστε περισσότερα

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών.

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών. 1 από 10 Sudoku. Αν κάποιος ασχοληθεί με ένα λαό το σίγουρο είναι πως θα βρει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, χαρακτηριστικά του τρόπου σκέψης - και της στάσης ζωής γενικότερα - του λαού αυτού, και πιθανόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 Επιμέλεια: Ομάδα Διαγωνισμάτων από το Στέκι των Πληροφορικών Θέμα Α A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας

Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Εκτελώντας το πρόγραμμα παίρνουμε ένα παράθυρο εργασίας Γεωμετρικών εφαρμογών. Τα βασικά κουμπιά και τα μενού έχουν την παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές Σκοπός του εργαστηρίου αυτού είναι η εξοικείωση με κάποιες εφαρμογές που θα μας φανούν πολύ χρήσιμες κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Εισαγωγής στον Προγραμματισμό.

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός συγγραφής αναφοράς

Οδηγός συγγραφής αναφοράς ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Οδηγός συγγραφής αναφοράς Για τις εργαστηριακές ασκήσεις της Φυσικής Για τις Σχολές ΜΠΔ, ΜΗΧΟΠ και ΜΗΠΕΡ Επιμέλεια: Δρ. Ναθαναήλ Κορτσαλιουδάκης, Φυσικός ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδια Μαθηµατικών και Χταποδάκι στα Κάρβουνα

Εγχειρίδια Μαθηµατικών και Χταποδάκι στα Κάρβουνα [ 1 ] Πανεπιστήµιο Κύπρου Εγχειρίδια Μαθηµατικών και Χταποδάκι στα Κάρβουνα Νίκος Στυλιανόπουλος, Πανεπιστήµιο Κύπρου Λευκωσία, εκέµβριος 2009 [ 2 ] Πανεπιστήµιο Κύπρου Πόσο σηµαντική είναι η απόδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΥΟΛΖ ΠΟΛΗΣΗΚΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΟΜΔΑ ΓΟΜΟΣΑΣΗΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΤΘΤΜΗΑ ΝΗΚ. ΚΟΤΚΗΟΤ 01104766 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ:ΑΝ.ΚΑΘΖΓΖΣΖ ΗΧΑΝΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες ένταξης σήματος D U N S Registered στην ιστοσελίδα σας και χρήσης του στην ηλεκτρονική σας επικοινωνία Για οποιαδήποτε ερώτηση, σας παρακαλούμε επικοινωνήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠO TO 1957 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ. Λογότυπος. Τυπογραφία. Χρώματα

ΑΠO TO 1957 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ. Λογότυπος. Τυπογραφία. Χρώματα 50 Ή ΕΠ ΈΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΉΚΗΣ ΤΗΣ ΡΏΜΗΣ ΟΔΗΓ ΌΣ ΓΡΑΦΙΚΏΝ Λογότυπος Ο λογότυπος Μέγεθος λογοτύπου Πλαίσιο σήματος (προστατευτική ζώνη) Εφαρμογή χρωμάτων λογοτύπου Προσαρμογή γλώσσας λογοτύπου Απαγορευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα