Έφηβοι και βία. Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή. Κύρια Ευρήματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έφηβοι και βία. Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή. Κύρια Ευρήματα"

Transcript

1 Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ποσοστό 8,5 των εφήβων αναφέρουν ότι υφίστανται σχολικό εκφοβισμό (bullying) τουλάχιστον 2 με 3 φορές το μήνα, ενώ 1 στους 6 (15,8) ότι εκφοβίζουν οι ίδιοι άλλους με την ίδια συχνότητα. Οι μαθητές που εκφοβίζουν άλλους είναι κυρίως αγόρια ενώ εκείνοι που υφίστανται εκφοβισμό είναι τόσο αγόρια όσο και κορίτσια. Το 21 σε σύγκριση με το 22, διαπιστώνεται σημαντική αύξηση στο ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν ότι έχουν υπάρξει θύτες εκφοβισμού (15,8 και 9,1, αντίστοιχα) ενώ το ποσοστό μαθητών που έχουν υπάρξει θύματα εκφοβισμού μένει αμετάβλητο. Οι τρόποι εκφοβισμού που αναφέρονται συχνότερα από τους εφήβους είναι, κατά σειρά, τα λεκτικά πειράγματα, τα πειράγματα/ χειρονομίες σεξουαλικού περιεχομένου, η διάδοση φημών και συκοφαντιών και τα πειράγματα/ενοχλήσεις μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και κινητού τηλεφώνου. Ένα στα 4 αγόρια (23,9) αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου ήρθε στα χέρια με κάποιον ή κάποιους άλλους τουλάχιστον 3 φορές. Το αντίστοιχο ποσοστό για τα κορίτσια είναι σημαντικά χαμηλότερο (8,3). Οι έφηβοι που προέρχονται από οικογένειες με χαμηλό οικονομικό επίπεδο υφίστανται εκφοβισμό σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με εκείνους που προέρχονται από οικογένειες μεσαίου ή ανώτερου οικονομικού επιπέδου. Δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ του εκφοβισμού και της εθνικότητας των εφήβων. Οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό αναφέρουν σε υψηλότερα ποσοστά ότι έχουν κακή υγεία και ότι είναι δυσαρεστημένοι από την εξωτερική τους εμφάνιση, συγκριτικά με τους εφήβους που δεν υφίστανται εκφοβισμό. Τόσο οι μαθητές-θύτες εκφοβισμού όσο και οι μαθητές-θύματα εμφανίζουν συμπτώματα ψυχολογικών διαταραχών σε υψηλότερο ποσοστό από τους υπόλοιπους εφήβους. Οι μαθητές-θύτες εκφοβισμού και λιγότερο τα θύματα αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους υπόλοιπους μαθητές ότι δεν τους αρέσει το σχολείο. Επίσης, οι θύτες αναφέρουν ότι απουσιάζουν συχνά από αυτό και τα θύματα ότι δεν έχουν καλές σχέσεις με τους συμμαθητές τους. Οι μαθητές-θύματα εκφοβισμού αναφέρουν ότι έχουν δύσκολη επικοινωνία με τους γονείς τους σε υψηλότερο ποσοστό, συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους και οι μαθητές-θύτες αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό ότι έχουν αυστηρούς/ αυταρχικούς γονείς. Εισαγωγή Η επιθετική συμπεριφορά και η βία, ιδιαίτερα στο σχολείο, εμφανίζονται με υψηλή συχνότητα στη διάρκεια της εφηβείας. Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού έχει μεγάλη έκταση τόσο στη χώρα μας 1,2 όσο και διεθνώς 3,4. Ως σχολικός εκφοβισμός ορίζεται η επαναλαμβανόμενη υποβολή ενός μαθητή σε αρνητικές καταστάσεις από έναν ή περισσότερους άλλους μαθητές. 5 Ο μαθητής που εκφοβίζεται είναι συχνά μικρότερης σωματικής διάπλασης, δύναμης ή ηλικίας και δεν έχει προκαλέσει το μαθητή-θύτη, ο οποίος με τη σειρά του επιθυμεί συνειδητά να βλάψει το μαθητή-θύμα. 6 Ο εκφοβισμός παίρνει διαφορετικές μορφές, οι οποίες συχνά διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο και την ηλικία του εφήβου. Έτσι, ο μαθητής-θύτης μπορεί να εκφοβίσει το μαθητή-θύμα λεκτικά (με άσχημες προσφωνήσεις, υποτιμητικά σχόλια), συναισθηματικά (με διάδοση φημών και συκοφαντιών, με σκόπιμο αποκλεισμό από δραστηριότητες) και σωματικά (με χρήση βίας). 7 Παρά το γεγονός ότι ο εκφοβισμός μεταξύ των εφήβων λαμβάνει χώρα κυρίως στο σχολείο, πολλές φορές μπορεί να συμβεί και στο δρόμο από και προς το σχολείο, σε μέρη στα οποία συχνάζουν οι έφηβοι αλλά και από απόσταση, με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων (κινητού τηλεφώνου και ηλεκτρονικού υπολογιστή). Η πρόληψη και η αντιμετώπιση του φαινόμενου του εκφοβισμού μεταξύ εφήβων-μαθητών αποκτά μεγάλη σημασία καθώς οι συνέπειές του μπορεί να είναι εξαιρετικά σοβαρές, τόσο για τα θύματα όσο και για τους θύτες. Ειδικότερα, οι μαθητές που υφίστανται εκφοβισμό είναι πιθανόν να αναπτύξουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους ενώ οι θύτες είναι πιθανόν να εμφανίσουν χαμηλή σχολική επίδοση και συμπτώματα κατάθλιψης. 8 Επιπλέον, πολλές έρευνες έχουν συνδέσει τον εκφοβισμό με την εκδήλωση ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων από την πλευρά των θυμάτων, όπως πονοκέφαλο 9, πόνο στο στομάχι και διαταραχές του ύπνου. 1 Διαχρονικές μελέτες εξετάζουν τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο σχολικός εκφοβισμός στην ενήλικη ζωή των θυμάτων. Διαπιστώνεται πως εκείνοι που έχουν υποστεί εκφοβισμό κατά την εφηβική τους ηλικία είναι πιθανότερο να παρουσιάσουν ως ενήλικες ψυχοκοινωνικά προβλήματα, κατάθλιψη και να έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση. 11,12 Η διερεύνηση των πιθανών παραγόντων οι οποίοι συμβάλλουν στο να υποστεί ή να διαπράξει κάποιος έφηβος 1

2 εκφοβισμό, εστιάζεται τόσο στα ατομικά χαρακτηριστικά του εφήβου όσο και στο κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον του. 13 Από σχετικές μελέτες προκύπτει ότι οι έφηβοι θύματα εκφοβισμού είναι πιθανότερο να είναι ανασφαλείς, αγχώδεις και να έχουν λιγότερους φίλους από τους συνομηλίκους τους. 14,15 Από την άλλη, οι έφηβοι που οι ίδιοι εκφοβίζουν άλλους είναι πιθανότερο να υφίστανται κακομεταχείριση από μέλη της οικογένειάς τους και να έχουν υπάρξει παρόντες σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας 16,17.Διαπιστώνεται επίσης πως έχουν υψηλή αυτοπεποίθηση, θετική εικόνα για την εξωτερική τους εμφάνιση και συχνά είναι πολύ δημοφιλείς μεταξύ των συνομηλίκων τους. 18,19 Τα ευρήματα πολλών μελετών συνηγορούν στο ότι η θετική αντίληψη των μαθητών για το σχολικό κλίμα καθώς και το «δέσιμο» που νιώθουν με το σχολείο τους, δρουν ως προστατευτικοί παράγοντες στα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, τόσο για τους θύτες όσο και για τα θύματα. 2,21,34 Επίσης, οι καλές σχέσεις μέσα στην οικογένεια, ο χρόνος που περνούν οι έφηβοι με τους γονείς τους και η ευκολία στην επικοινωνία μεταξύ γονιού και εφήβου μπορούν να προστατέψουν τους εφήβους από εμπλοκή σε περιστατικά εκφοβισμού. 16,22 Στην παρούσα έρευνα οι έφηβοι απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πόσο συχνά και με ποιους τρόπους έχουν εκφοβίσει ή έχουν υποστεί οι ίδιοι εκφοβισμό στο σχολείο κατά τη διάρκεια των δύο μηνών που προηγήθηκαν της έρευνας καθώς και σχετικά με την εμπλοκή τους σε βίαιους και άγριους καβγάδες κατά τον τελευταίο χρόνο. Στο ερωτηματολόγιο υπήρχε, ακόμα, η διευκρίνηση ότι «Δεν είναι σχολικός εκφοβισμός όταν δύο μαθητές της ίδιας περίπου σωματικής διάπλασης ή δύναμης τσακώνονται ή έρχονται άγρια στα χέρια». ή θύτες εκφοβισμού θεωρούνται στο παρόν Τεύχος οι μαθητές που ανέφεραν ότι τον υπέστησαν/διέπραξαν κατ επανάληψη, δηλαδή τουλάχιστον 2 ή 3 φορές το μήνα, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 2 μηνών από τη διεξαγωγή της έρευνας. Στο πρώτο μέρος του τεύχους αυτού εξετάζεται η συχνότητα του φαινόμενου του σχολικού εκφοβισμού στην Ελλάδα, ξεχωριστά για τους θύτες και τα θύματα, οι μορφές εκφοβισμού και η συχνότητα με την οποία οι μαθητές εμπλέκονται σε βίαιους, άγριους καβγάδες. Στο δεύτερο μέρος του τεύχους, εξετάζεται η σχέση μεταξύ του εκφοβισμού και ορισμένων χαρακτηριστικών και συνηθειών των εφήβων. Προκειμένου να επισημανθούν οι διαφορές στην επιρροή συγκεκριμένων παραγόντων στο φαινόμενο του εκφοβισμού μεταξύ των μαθητών-θυτών και των μαθητών-θυμάτων, εφαρμόστηκε μοντέλο λογιστικής παλινδρόμησης. Τα αποτελέσματα της έρευνας που ακολουθούν παρουσιάζονται για το σύνολο των μαθητών, ανά φύλο, ανά ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σημειώνεται ότι, παρόλο που η αναφορά στο κείμενο και τα γραφήματα γίνεται σε μαθητές ηλικίας 11, 13 και 15 ετών, τα στοιχεία αφορούν τις σχολικές τάξεις της ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου, στις οποίες αντίστοιχα φοιτούν στην πλειονότητά τους (>93) οι μαθητές των τριών παραπάνω ηλικιακών ομάδων. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p<,1). Σχολικός εκφοβισμός Θ ύ τ ε ς ε κ φ ο β ι σ μ ο ύ Οι έφηβοι ρωτήθηκαν σχετικά με το πόσο συχνά εκφόβισαν κάποιον άλλο μαθητή ή μαθήτρια στο σχολείο κατά τη διάρκεια των δύο μηνών πριν από την έρευνα. Σύμφωνα με τις απαντήσεις τους, 1 στους 6 εφήβους (15,8) ανέφερε εκφοβισμό άλλου μαθητή στο σχολείο τουλάχιστον δύο φορές το μήνα κατά το προηγούμενο δίμηνο. Τα αγόρια ανέφεραν τη συμπεριφορά αυτή σε σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό (23,4) σε σύγκριση με τα κορίτσια (8,8). Η συμμετοχή σε εκφοβισμό αυξάνεται με την ηλικία: 23,3 των 15χρονων έχουν πάρει μέρος σε περιστατικά εκφοβισμού τουλάχιστον δύο φορές το μήνα κατά το τελευταίο δίμηνο, συγκριτικά με το 15,9 των 13χρονων και το 8,8 των 11χρονων (Γράφημα 1). Γράφημα 1: Έφηβοι που συμμετείχαν σε εκφοβισμό στο σχολείο τουλάχιστον δύο φορές το μήνα κατά το προηγούμενο δίμηνο () ,8 23,3 8,8 8,8 15,9 23,4 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 21 Θ ύ μ α τ α ε κ φ ο β ι σ μ ο ύ 9,1 15,8 Διαχρονικά στοιχεία Το 21, το 4,8 των εφήβων αναφέρει πως έκανε ενοχλητικά πειράγματα σε άλλους αρκετές φορές την εβδομάδα, μεταξύ των οποίων σημαντικά υψηλότερο ποσοστό αγοριών (7,5) από ό,τι κοριτσιών (2,3) και υψηλότερο ποσοστό 15χρονων (7,4) από ό,τι 11χρονων (2,4). Οι έφηβοι ρωτήθηκαν επίσης αν έχουν πέσει οι ίδιοι/-ες θύματα εκφοβισμού στο σχολείο κατά την περίοδο των δύο μηνών πριν από την έρευνα. Ποσοστό 8,5 ανέφεραν ότι έχουν υποστεί ενοχλητικά πειράγματα τουλάχιστον 2 φορές το μήνα κατά το τελευταίο δίμηνο. Σε αντίθεση με τους θύτες, αγόρια και κορίτσια ανέφεραν ότι έχουν εκφοβιστεί σε παρόμοια ποσοστά. Παρατηρείται, επίσης, τάση αύξησης με την ηλικία όσων έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού στο σχολείο (Γράφημα 2). 2

3 Γράφημα 2: Έφηβοι που υπήρξαν θύματα εκφοβισμού στο σχολείο τουλάχιστον δύο φορές το μήνα κατά το προηγούμενο δίμηνο () ,5 9,4 7,7 7,4 8,1 1,1 8 8,5 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 21 Θ ύ τ ε ς κ α ι θ ύ μ α τ α ε κ φ ο β ι σ μ ο ύ Διαχρονικά στοιχεία Το 21, ποσοστό 2,8 των εφήβων ανέφεραν ότι υφίστανται εκφοβισμό αρκετές φορές την εβδομάδα, σε παρόμοια ποσοστά αγόρια και κορίτσια, χωρίς να υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις τρεις ηλικιακές ομάδες. Ποσοστό 3,1 των εφήβων ανέφεραν ότι έχουν υπάρξει τόσο θύτες όσο και θύματα εκφοβισμού στο σχολείο τουλάχιστον 2 φορές το μήνα κατά την περίοδο των δύο μηνών πριν από την έρευνα. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο για τα αγόρια (4,4) απ ό,τι για τα κορίτσια (2) και αυξάνεται με την ηλικία των μαθητών (Γράφημα 3). Γράφημα 3: Έφηβοι που υπήρξαν θύτες και θύματα εκφοβισμού στο σχολείο τουλάχιστον δύο φορές το μήνα κατά το προηγούμενο δίμηνο () ,1 4,4 2 2,2 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι ,3 Στοιχεία 21 Μ ο ρ φ έ ς ε κ φ ο β ι σ μ ο ύ 4 2,4 3,1 Διαχρονικά στοιχεία Οι τρόποι εκφοβισμού που αναφέρονται συχνότερα από τους εφήβους που τον υφίστανται (τουλάχιστον 2 φορές το μήνα) είναι, κατά σειρά, τα λεκτικά πειράγματα (5,5 του συνόλου των μαθητών), τα πειράγματα/ χειρονομίες σεξουαλικού περιεχομένου (4,4), η διάδοση ψεμάτων και φημών (3,7) και τα πειράγματα/ενοχλήσεις μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και κινητού τηλεφώνου (3,3). Σε χαμηλότερα ποσοστά αναφέρονται, ο αποκλεισμός από παρέες και κοινές δραστηριότητες, η χρήση σωματικής βίας και οι άσχημοι χαρακτηρισμοί για την εθνικότητα και τη θρησκεία των θυμάτων. Αγόρια και κορίτσια δεν διαφέρουν ως προς τη συχνότητα με την οποία αναφέρουν ότι έχουν υποστεί εκφοβισμό της μορφής του αποκλεισμού από παρέες, της διάδοσης φημών και συκοφαντιών και μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και κινητού τηλεφώνου. Τα αγόρια συγκριτικά με τα κορίτσια αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό ότι υφίστανται λεκτικό εκφοβισμό, εκφοβισμό με χρήση σωματικής βίας, πειράγματα για την εθνικότητα ή τη θρησκεία τους και σεξουαλικά πειράγματα. Επίσης, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία έφηβοι αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ότι έχουν υποστεί εκφοβισμό με πειράγματα/χειρονομίες σεξουαλικού περιεχομένου συγκριτικά με τους μικρότερους μαθητές. Διαχρονικά, το 21 σε σύγκριση με το 22 παρατηρείται σημαντική αύξηση στα ποσοστά των εφήβων που αναφέρουν ότι έχουν υπάρξει θύτες εκφοβισμού. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τους θύτες από 9,1 το 22, το ποσοστό αυξάνεται σε 15,8 το 21 (Γράφημα 1). Όσον αφορά τα θύματα του εκφοβισμού το ποσοστό δεν μεταβάλλεται σημαντικά μεταξύ του 22 και του 21 (8 και 8,5,αντίστοιχα) (Γράφημα 2). Επίσης, μεταξύ του 22 και του 21, δεν μεταβάλλεται σημαντικά ούτε και το ποσοστό των μαθητών που έχουν υπάρξει θύτες και θύματα εκφοβισμού, (2,4 και 3,1, αντίστοιχα) (Γράφημα 3). Βίαιοι καβγάδες Η εμπλοκή των εφήβων σε βίαιους καβγάδες διερευνήθηκε με ερώτηση για το πόσες φορές κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου ήρθαν στα χέρια με κάποιον ή κάποιους άλλους. Σχεδόν 1 στους 6 εφήβους (15,9) αναφέρει ότι «έχει έρθει άγρια στα χέρια» με κάποιον ή κάποιους άλλους τουλάχιστον 3 φορές τον τελευταίο χρόνο πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας ενώ οι μισοί μαθητές (49) απάντησαν ότι κάτι τέτοιο έχει συμβεί τουλάχιστον μία φορά. Συμμετοχή σε βίαιο καβγά τουλάχιστον 3 φορές τον τελευταίο χρόνο αναφέρει σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό αγοριών (23,9) από ό,τι κοριτσιών (8,3). Οι 13χρονοι εμπλέκονται σε βίαιους καβγάδες σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους μικρότερους εφήβους (σε ποσοστό 18,6 οι 13χρονοι έναντι του 13,7 των 11χρονων) (Γράφημα 4). Γράφημα 4: Έφηβοι που έχουν έρθει άγρια στα χέρια με κάποιον ή κάποιους τουλάχιστον 3 φορές τον τελευταίο χρόνο () ,9 23,9 8,3 13,8 18,6 15,3 12,3 15,8 15,9 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια 11χρονοι 13χρονοι 15χρονοι Στοιχεία 21 Διαχρονικά στοιχεία Ενώ μεταξύ του 22 και του 26 υπάρχει αύξηση στους μαθητές που αναφέρουν συμμετοχή σε βίαιο καβγά, το 21 το ποσοστό παραμένει στα ίδια περίπου επίπεδα με αυτά του 26 (Γράφημα 4). 3

4 Το 21, 1 στους 1 εφήβους (1,1) αναφέρει ότι έχει έρθει άγρια στα χέρια με κάποιον ή κάποιους άλλους τέσσερις ή περισσότερες φορές μέσα στον τελευταίο χρόνο πριν από την έρευνα. Αυτό έχει συμβεί σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό αγοριών (15,3) από ό,τι κοριτσιών (5,3) και σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό 13χρονων (12,1) από ό,τι 11χρονων (8,8). Σχολικός εκφοβισμός και κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων Εξετάστηκε η πιθανή συσχέτιση του σχολικού εκφοβισμού με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας των εφήβων η οποία έγινε με την Κλίμακα Οικονομικής Ευμάρειας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι έφηβοι που προέρχονται από οικογένειες χαμηλού οικονομικού επιπέδου ανέφεραν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ότι υφίστανται εκφοβισμό συγκριτικά με εκείνους που προέρχονται από οικογένειες μεσαίου ή υψηλού οικονομικού επιπέδου (22,3 και 16, αντίστοιχα). Αντίστοιχη συσχέτιση δεν βρέθηκε για τους εφήβους που οι ίδιοι εκφοβίζουν άλλους. Εξετάστηκε, ακόμα, η πιθανή συσχέτιση του εκφοβισμού με την εθνικότητα των εφήβων και με τη χώρα προέλευσης των γονιών τους. Τόσο οι έφηβοι ελληνικής όσο και εκείνοι αλλοδαπής καταγωγής υφίστανται και διαπράττουν εκφοβισμό σε παρόμοια ποσοστά. Σχολικός εκφοβισμός και ατομικά χαρακτηριστικά των εφήβων Εξετάστηκε η πιθανή συσχέτιση του σχολικού εκφοβισμού με ορισμένα ατομικά χαρακτηριστικά των εφήβων. Τόσο οι έφηβοι που υφίστανται σχολικό εκφοβισμό όσο και εκείνοι που τον διαπράττουν αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά προβλήματα που σχετίζονται με τη σωματική και την ψυχοκοινωνική τους υγεία. Πιο συγκεκριμένα, οι έφηβοι θύτες σχολικού εκφοβισμού χαρακτηρίζουν την υγεία τους ως «μέτρια» ή «κακή» σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με εκείνους που δεν υφίστανται εκφοβισμό (Γράφημα 5). Η αντίστοιχη συσχέτιση δεν βρέθηκε να είναι στατιστικά σημαντική για τους εφήβους που εκφοβίζουν άλλους. Γράφημα 5: Αυτοαναφορές των εφήβων για «μέτρια» ή «κακή» υγεία σε σχέση με το εάν υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Επίσης, οι έφηβοι που υφίστανται σχολικό εκφοβισμό έχουν σε σχεδόν διπλάσιο ποσοστό αρνητική εικόνα για την εξωτερική τους εμφάνιση συγκριτικά με εκείνους που δεν υφίστανται εκφοβισμό (Γράφημα 6). Ούτε αυτή η συσχέτιση δεν βρέθηκε να ισχύει για τους εφήβους που έχουν εκφοβίσει άλλους. Εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και εκφοβισμού, τα υπέρβαρα/παχύσαρκα κορίτσια βρέθηκε ότι υφίστανται εκφοβισμό σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τις συνομήλικές τους με φυσιολογικό ή χαμηλότερο του φυσιολογικού βάρος. Η σχέση αυτή δεν βρέθηκε να ισχύει για τα υπέρβαρα/ παχύσαρκα αγόρια. Γράφημα 6: Αρνητική εικόνα για την εξωτερική εμφάνιση σε σχέση με το εάν οι έφηβοι υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Αρνητική εικόνα για την εξωτερική εμφάνιση, ,6 Ναι Όσον αφορά την εκδήλωση ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων (εντάσσονται συνήθως στη σφαίρα των αποκαλούμενων «ψυχοσωματικών συμπτωμάτων») κυρίως οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό αλλά και εκείνοι που εκφοβίζουν άλλους, αναφέρουν παρόμοια συμπτώματα (2 ή περισσότερα, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα) σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από τους εκείνους που δεν εμπλέκονται σε περιστατικά σχολικού εκφοβισμού (Γράφημα 7). Τα συμπτώματα που αναφέρουν συχνότερα τα θύματα του σχολικού εκφοβισμού είναι η δυσκολία στη συγκέντρωση και η δυσκολία να αποκοιμηθούν ενώ εκείνα που αναφέρονται συχνότερα από τους θύτες είναι η νευρικότητα και ο πόνος στη μέση. Γράφημα 7: Εκδήλωση ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν/υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () 1 26,8 Όχι Μέτρια ή κακή υγεία, ,2 8,7 5,9 5,9 Ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα, , ,7 38,9 4

5 Εξετάστηκε, επίσης, εάν οι έφηβοι θύτες και θύματα εκφοβισμού διαφέρουν από τους συνομηλίκους τους ως προς την εκδήλωση συμπτωμάτων ψυχολογικών διαταραχών, όπως αυτά αξιολογούνται από την Κλίμακα Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (βλ. και τεύχος «Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων»). Τα αποτελέσματα δείχνουν πως οι έφηβοι θύτες εκφοβισμού παρουσιάζουν συμπτώματα διαταραχής διαγωγής και ελλειμματικής προσοχής/ υπερκινητικότητας σε σημαντικά υψηλοτέρα ποσοστά συγκριτικά με τους εφήβους που δεν εκφοβίζουν (Γράφημα 8). Γράφημα 8: Συμπτώματα ψυχολογικών διαταραχών σε σχέση με το αν οι έφηβοι εκφοβίζουν ή όχι άλλους () Ψυχοκοινωνικές δυσκολίες 3,1 4 4,6 5,1 5,2 5,5 9 Διαταραχή στις σχέσεις με τους συνομηλίκους Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας Διαταραχή διαγωγής 8,7 Διαταραχή συναισθήματος 1, Από την άλλη, οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό συγκριτικά με τους εφήβους που δεν εκφοβίζονται, εκτός από συμπτώματα διαταραχής διαγωγής και ελλειμματικής προσοχής/ υπερκινητικότητας, παρουσιάζουν, επιπλέον, σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος και διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. (Γράφημα 9). Γράφημα 9: Συμπτώματα ψυχολογικών διαταραχών σε σχέση με το αν οι έφηβοι υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Δεν εκφοβίζoνται Δεν εκφοβίζoνται Δεν εκφοβίζoνται Ψυχοκοινωνικές δυσκολίες 4,5 Δεν εκφοβίζoνται 4,4 Διαταραχή διαγωγής 4,9 9,2 11, ,6 14,7 Διαταραχή στις σχέσεις με τους συνομηλίκους Δεν εκφοβίζoνται 2,9 Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας Διαταραχή συναισθήματος 23,3 3, Εκφοβισμός και σχολικό περιβάλλον των εφήβων Εξετάστηκαν οι συσχετίσεις σειράς παραγόντων του σχολικού περιβάλλοντος με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τόσο οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό στο σχολείο όσο και εκείνοι που τον διαπράττουν αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από το σχολείο (Γράφημα 1). Ακόμα, οι μαθητές-θύματα εκφοβισμού εμφανίζονται δυσαρεστημένοι από τις σχέσεις με τους συμμαθητές τους, συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους που δεν εκφοβίζονται (Γράφημα 11). Γράφημα 1: Δυσαρέσκεια από το σχολείο σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν/υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Δυσαρέσκεια από το σχολείο, ,9 33 Επίσης, οι έφηβοι-θύτες και οι έφηβοι-θύματα εκφοβισμού αναφέρουν σε σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους που δεν εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού ότι ανυπομονούν να πάνε στο σχολείο, ότι νιώθουν πως ανήκουν στο σχολείο τους και ότι ευχαρίστιονται ό,τι κάνουν στο εκεί. Τέλος, περισσότεροι μαθητές-θύματα ή ,2 Γράφημα 11: Δυσαρέσκεια από τους συμμαθητές σε σχέση με το εάν οι έφηβοι υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Δυσαρέσκεια από τις σχέσεις με τους συμμαθητές, ,7 Ναι Οι έφηβοι-θύτες εκφοβισμού, αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ότι απουσιάζουν αδικαιολόγητα από το σχολείο, συγκριτικά με τους εφήβους που δεν εκφοβίζουν (Γράφημα 12). Γράφημα 12: Απουσίες από το σχολείο σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν ή όχι εκφοβισμό () Μαθητές που έκαναν κοπάνα, ,5 Ναι 7,7 Όχι 23,4 Όχι

6 θύτες σχολικού εκφοβισμού αναφέρουν ότι δεν νιώθουν ασφαλείς στο σχολείο και θεωρούν τους σχολικούς κανόνες άδικους. Εκφοβισμός και οικογενειακό περιβάλλον των εφήβων Εξετάστηκαν οι πιθανές συσχετίσεις του εκφοβισμού ως προς τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα στην οικογένεια των εφήβων. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι και οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό αλλά και εκείνοι που τον διαπράττουν, αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους που δεν εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού, προβλήματα στη σχέση με τους γονείς τους. Πιο συγκεκριμένα, κυρίως οι έφηβοι-θύτες εκφοβισμού και, λιγότερο, οι έφηβοι-θύματα αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους ότι δεν έχουν συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους (Γράφημα 13). Γράφημα 13: Συναισθηματική στήριξη από τους γονείς σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν/ υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Συναισθηματική στήριξη από τους γονείς, ,3 69,6 54,7 68,8 Επιπλέον, κυρίως οι έφηβοι που υφίστανται εκφοβισμό και, λιγότερο, εκείνοι που εκφοβίζουν άλλους αναφέρουν ότι βρίσκουν δύσκολη την επικοινωνία με τους γονείς τους (τουλάχιστον 1 γονιό) σε υψηλότερα ποσοστά από τους εφήβους που δεν εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού(γράφημα 14). Γράφημα 14: Δύσκολη επικοινωνία με τους γονείς σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν/υφίστανται ή όχι εκφοβισμό () Δύσκολη επικοινωνία με τους γονείς, , ,4 Τέλος, οι έφηβοι που εκφοβίζουν άλλους, αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ότι έχουν τουλάχιστον έναν αυταρχικό/καταπιεστικό γονιό σε σύγκριση με τους 43 συνομηλίκους τους που δεν εκφοβίζουν (Γράφημα 15). Η σχέση αυτή δε βρέθηκε να ισχύει για τους εφήβους που υφίστανται εκφοβισμό. Γράφημα 15: Αυταρχικοί γονείς σε σχέση με το εάν οι έφηβοι διαπράττουν ή όχι εκφοβισμό () Αυταρχικοί/καταπιεστικοί γονείς, Συζήτηση 1,2 Ναι Σύμφωνα με τα ευρήματα της πανελλήνιας έρευνας στους μαθητές εφηβικής ηλικίας για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία (HBSC/WHO) 21 που παρουσιάζονται στο παρόν τεύχος, ένας στους 6 εφήβουςμαθητές ετών (15,8) ανέφερε ότι εκφοβίζει συστηματικά άλλους ενώ ποσοστό 8,5 ανέφεραν ότι εκφοβίζονται.to 21 παρατηρείται αύξηση του αριθμού των μαθητών που είναι θύτες εκφοβισμού ενώ ο αντίστοιχος αριθμός των θυμάτων μένει αμετάβλητος. Φαίνεται, έτσι, πως μεγαλύτερος αριθμός θυτών αναπτύσσουν την επιθετικότητά τους στα ίδια θύματα. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας σε συνέπεια με ευρήματα άλλων ερευνών, διαπιστώνουν ότι οι μαθητές-θύτες εκφοβισμού είναι στην πλειονότητά τους αγόρια ενώ δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά τα θύματα Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περισσότεροι από έναν στους 3 μαθητές-θύματα εκφοβισμού αναφέρουν ότι υφίστανται εκφοβισμό μέσω ηλεκτρονικών μέσων (cyber bullying). Μάλιστα, σε έκθεση του Ελληνικού Ινστιτούτου Πληροφορικής (ΙΤΕ) επισημαίνεται ότι το 17 των καταγγελιών που απευθύνθηκαν για το 29 αφορούσαν εκφοβισμό που δέχτηκε το κοινό μέσω ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης και κυρίως του Facebook. 23 Αναφορικά με την εμπλοκή των εφήβων σε βίαιους καβγάδες, ένας στους 6 απαντά ότι έχει έρθει άγρια στα χέρια με κάποιον τουλάχιστον 3 φορές κατά τον τελευταίο χρόνο. Το ποσοστό αυτό είναι σχετικά αυξημένο συγκριτικά με το 22, αλλά παραμένει σταθερό από το 26 και μετά. Για το υψηλό ποσοστό βίαιων καβγάδων που αναφέρουν οι έφηβοι μπορεί να ευθύνονται κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες. Ελληνικές και διεθνείς έρευνες κάνουν λόγο για επιθετικές συμπεριφορές που αν και σε άλλες κουλτούρες μπορεί να θεωρούνται προβληματικές, χαρακτηρίζονται ως αποδεκτές στην ελληνική κουλτούρα Μάλιστα, μελέτη του 211 στην οποία εξετάστηκε η επιθετική συμπεριφορά παιδιών ηλικίας 7-12 ετών από διαφορετικές χώρες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά στη χώρα μας παρουσιάζουν παρορμητική επιθετικότητα σε υψηλότερα ποσοστά συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους σε άλλες χώρες που εξετάστηκαν (Ρωσία, Ινδία, Κίνα). 26 5,2 Όχι 6

7 Ως προς τους παράγοντες και τα χαρακτηριστικά των εφήβωνθυμάτων ή θυτών εκφοβισμού, ο συγχρονικός χαρακτήρας της παρούσας έρευνας δεν επιτρέπει τη διεξαγωγή ασφαλών αιτιολογικών συμπερασμάτων. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν εντούτοις οι συσχετίσεις του φαινόμενου του εκφοβισμού με μία σειρά από κοινωνικοδημογραφικά και ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά των εφήβων. Αρχικά εξετάστηκε η σχέση του φαινόμενου με κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των εφήβων. Ευρήματα όπως ότι θύματα εκφοβισμού αποτελούν περισσότερο έφηβοι από οικογένειες χαμηλού οικονομικού επιπέδου άλλων πρόσφατων ερευνών 17, επιβεβαιώνονται από τα αντίστοιχα ευρήματα και της παρούσας έρευνας. Ακόμα, σε αντίθεση με τα ευρήματα μελέτης του 27 σε ελληνικά σχολεία η οποία διαπιστώνει συσχέτιση μεταξύ εκφοβισμού και εθνικότητας των εφήβων 27, η παρούσας έρευνα δε διαπιστώνει παρόμοιες συσχετίσεις όπως άλλωστε και άλλες διεθνείς μελέτες 28,29. Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των εφήβων που εμπλέκονται σε περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, από τις αναλύσεις προέκυψε ότι οι μαθητές-θύματα είναι σε υψηλότερο ποσοστό δυσαρεστημένοι τόσο από την υγεία τους όσο και από την εξωτερική τους εμφάνιση. Ακόμα, τα υπέρβαρα/παχύσαρκα κορίτσια βρέθηκαν να αναφέρουν συχνότερα ότι υφίστανται εκφοβισμό συγκριτικά με τις συνομήλικές τους με φυσιολογικό ή ακόμα και χαμηλότερο του φυσιολογικού βάρος. Τόσο οι μαθητές-θύτες όσο και οι μαθητές-θύματα εκφοβισμού αναφέρουν ψυχολογικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους που δεν εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού. Όμως, ενώ τα θύματα παρουσιάζουν σε υψηλά ποσοστά συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος και διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους, οι θύτες εκφοβισμού παρουσιάζουν κυρίως συμπτώματα διαγωγής και υπερκινητικότητα/ελλειμματική προσοχή. Συγκρίνοντας θύτες και θύματα στις ψυχοκοινωνικές δυσκολίες που εμφανίζουν, συμπεραίνουμε ότι τα θύματα είναι εκείνα που επηρεάζονται περισσότερο από το φαινόμενο του εκφοβισμού. Στην πλειονότητά τους πρόσφατες μελέτες για το σχολικό εκφοβισμό 3-33 επισημαίνουν ότι η πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινόμενου θα πρέπει να εστιάζουν στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης των εφήβων, ειδικότερα όσον αφορά τους μαθητές- θύματα οι οποίοι συχνά διστάζουν να μιλήσουν σε κάποιον ενήλικα (γονιό, εκπαιδευτικό, πρόσωπο του περιβάλλοντός τους) για τον εκφοβισμό που υφίστανται. Επίσης, το γεγονός ότι οι έφηβοι που εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού (θύτες και θύματα) είναι περισσότερο δυσαρεστημένοι από το σχολείο και τους συμμαθητές τους σε συνδυασμό με το ότι οι έφηβοι στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται όλο και περισσότερο δυσαρεστημένοι από το κλίμα στο σχολείο τους (βλ. και Τεύχος «Οι έφηβοι και το σχολείο»), αναδεικνύουν την ανάγκη για τη βελτίωση του σχολικού κλίματος, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ συμμαθητών και την ανάπτυξη μιας ουσιαστικότερης επικοινωνίας μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών. Τέλος, από τα ευρήματα της παρούσας μελέτης, και σε συμφωνία με τα ευρήματα άλλων ερευνών 16,22,35,36, επιβεβαιώθηκε ο ρόλος του οικογενειακού περιβάλλοντος ως προστατευτικού ή παράγοντα κινδύνου στο φαινόμενο του εκφοβισμού αφού θύματα και θύτες εκφοβισμού αναφέρουν δυσκολία στην επικοινωνία με τους γονείς τους. Επιπλέον, οι θύτες αναφέρουν συχνότερα ότι έχουν τουλάχιστον έναν αυστηρό/αυταρχικό γονιό που τους τιμωρεί συχνά, χωρίς να τους εξηγεί το λόγο. Όλα τα προαναφερθέντα συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως η πρόληψη και η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού πρέπει να έχει σύνθετη και πολυεπιπεδική προσέγγιση, λαμβάνοντας υπόψη τους πολλούς διαφορετικούς παράγοντες που συντελούν στην ανάπτυξη του φαινόμενου του εκφοβισμού με παρεμβάσεις που θα απευθύνονται όχι μόνο στους μαθητές αλλά και στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Βιβλιογραφία 1. Sapouna, M. (28). Bullying in Greek primary and secondary schools school. Psychology International, 29, Smith, P., Nika, V., & Papasideri, M. (24). Bullying and Violence in Schools: An International Perspective and Findings in Greece, Psychology 11(2), Currie, C., Nic Gabhainn, S., Godeau, E., Roberts, C., Smith, R., Currie, D., Picket, W., Richter, M., Morgan, A., & Barnekow, V., (Eds) (28). Inequalities in young people s health. HBSC international report from the 25/26 survey. Copenhagen: World Health Organization. 4. Olweus, D. (1993). Bullying at school. Cambridge, MA: Blackwell Publishers. 5. Olweus, D. (1993). Understanding children s worlds: Bullying at school. What we know and what we can do. Oxford: Blackwell Publishing. 6. Fekkes, M., Pijpers, F. I., & Verloove-Vanhorick, S. P. (25). Bullying: who does what, when and where? Involvement of children, teachers and parents in bullying behavior. Health Educational Research, 2(1), Rivers I., Smith P.K. (1994). Types of bullying behaviour and their correlates. Aggressive Behavior, 2, Houbre, B., Tarquinio, C., Thuillier, I., & Hergott, E. (26). Bullying among students and its consequences on health. European Journal of Psychology of Education, 21, Rigby, K. (1999). Peer victimisation at school and the health of secondary students. British Journal of Educational Psychology, 69, Williams, K., Chambers, M., Logan, S. & Robinson, D. (1996). Association of common health symptoms with bullying in primary school children. British Medical Journal, 313, Olweus, D. (1993b). Victimization by peers: Antecedents and long-term outcomes. In: Rubin, K. H. & Asendrof, J. B. (Eds) Social withdrawal, inhibition, and shyness in childhood. London: Erlbaum, pp Allison, S., Roeger, L. & Reinfeld-Kirkman, N. (29). Does school bullying affect adult health? Population survey of health-related quality of life and past victimization. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 43, Bowes L., Arseneault L., Maughan B., Taylor A., Caspi A., & Moffitt T.E. (29). School, neighborhood and family factors are associated with children s bullying involvement: a nationally-representative longitudinal study. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 48, Berry, K., & Hunt, C. J. (29). Evaluation of an intervention program for anxious adolescent boys who are bullied at school. Journal of Adolescent Health, 45, Jankauskiene R., Kardelis K., Sukys S.,& Kardeliene L. (28). Associations between school bullying and psychosocial factors. Social Behavior & Personality 36, Holt, M. K., Kantor, G. K., & Finkelhor, D. (29). Parent/child concordance about bullying involvement and family characteristics related to bullying and peer victimization. Journal of School Violence, 8, Jansen, D. E., Veenstra, R., Ormel, J., Verhulst, F. C., & Reijneveld, S. A. (211). Early risk factors for being a bully, victim, or bully/victim in late elementary and early secondary education. The longitudinal TRAILS study. BMC Public Health, 11, 44. 7

8 18. Pollastri, A. R., Cardemil, E. V., & O'Donnell, E. H. (21). Self-esteem in pure bullies and bully/victims: A longitudinal analysis. Journal of Interpersonal Violence, 25, Salmivalli, C., Kaukiainen, A., & Lagerspetz, K. (2). Aggression and sociometric status among peers: Do gender and type of aggression matter? Scandinavian Journal of Psychology, 41, Cunningham, N.J. (27). Level of bonding to school and perception of the school environment by bullies, victims and bully victims. Journal of Early Adolescence, 27(4), Bond, L., Butler, H., & Thomas, L. (27). Social and school connectedness in early secondary school as predictors of late teenage substance use, mental health, and academic outcomes. Journal of Adolescent Health, 4, Bowes L., Maughan B., Caspi A., Moffitt T.E., Arseneault L. (21). Families promote emotional and behavioural resilience to bullying: evidence of an environmental effect. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51, Christodoulaki, M., Fragopoulou, P. (21). SafeLine: reporting illegal internet content, Information Management & Computer Security, 18(1), Coulacoglou, C. (28). Exploring the child s personality: Developmental, clinical and crosscultural applications of the Fairy Tale Test. Springfield, IL: Charles C. Thomas. 25. Motti-Stefanidi F., Tsiantis J., Richardson S.C. (1993). Epidemiology of behavioral and emotional problems of primary schoolchildren in Greece. European Child & Adolescent Psychiatry, 2, Savina, E., Coulacoglou, C., Sanyal, N., & Zhang, Z. (211). The study of externalizing and internalizing behaviours in Greek, Russian, Indian and Chinese children using the Fairy Tale Test. School Psychology International, 32, Ψάλτη, Α., & Κωνσταντίνου, Κ.(27). Το φαινόμενο του εκφοβισμού στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: Η επίδραση του Έρευνα HBSC/WHO για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Health Behaviour in School-Aged Children» (HBSC, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. H έρευνα επαναλαμβάνεται ανά τετραετία σε περισσότερες από 4 χώρες παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των εφήβων και τους κινδύνους που απειλούν την υγεία τους. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τις πολιτικές πρόληψης των κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη χώρα μας τo πρόγραμμα πραγματοποιείται από το ΕΠΙΨΥ από το 1998 με την επιστημονική ευθύνη της Ομοτ. Καθηγήτριας Α. Κοκκέβη. Στην έρευνα του 21 συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών εφηβικής ηλικίας (ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου) από 36 σχολικές μονάδες. Οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν μέσα στις τάξεις τους. Το ΕΠΙΨΥ ευχαριστεί τους εθελοντές φοιτητές και φοιτήτριες για τη βοήθειά τους, καθώς και τα Κέντρα Πρόληψης Κοζάνης, Ρεθύμνου και Ηρακλείου Κρήτης για τη συμβολή τους στην κατάρτιση του εθνικού δείγματος. Η διεξαγωγή της έρευνας το 21 πραγματοποιήθηκε με τη μερική οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων. φύλου και της εθνο-πολιτισμικής προέλευσης. Ψυχολογία, 14(4), Lambert, P., Scourfield, J., Smalley, N. & Jones, R. (28). The social context of school bullying: evidence from a survey of children in South Wales. Research Papers in Education. 23(3), Farrington, D.,Baldry, A.(21) Individual risk factors for school bullying. Journal of Aggression, Conflict, and Peace Research, 2(1), Fox C.L., & Farrow C.V. (29). Global and physical self-esteem and body dissatisfaction as mediators of the relationship between weight status and being a victim of bullying. Journal of Adolescence 32(5), Puhl, R.Μ. (211). Weight Stigmatization Toward Youth: A Significant Problem in Need of Societal Solutions. Childhood Obesity, 7(5), Houlston, C. & Smith, P. K. (21). The impact of a peer counselling scheme to address bullying in an all-girl London secondary school: a short-term longitudinal study, British Journal of Educational Psychology, 79, Rigby, K (211). What can schools do about bullying? Pastoral Care in Education 29(4), Furlong, M., Sharkey, J., Quirk, M., & Dowdy,E. (211) Exploring the Protective and Promotive Effects of School Connectedness on the Relation between Psychological Health Risk and Problem Behaviors/Experiences. Journal of Educational and Developmental Psychology, 1(1). 35. Spriggs A.L., Iannotti R.J., Nansel T.R.,& Haynie D.L. (27). Adolescent bullying involvement and perceived family, peer and school relations: Commonalities and differences across race/ethnicity. Journal of Adolescent Health, 41, Lee C.H. (211). An ecological systems approach to bullying behaviors among middle school students in the United States. Journal of Interpersonal Violence, 26(8), Τα ευρήματα παρουσιάζονται συνοπτικά στα ακόλουθα θεματικά τεύχη: 1. Εξαρτησιογόνες ουσίες στην εφηβεία 2. Η οικογένεια των εφήβων 3. Διατροφή, φυσική δραστηριότητα και σωματικό βάρος στους εφήβους 4. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων 5. Οι έφηβοι και το σχολείο 6. Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων 7. Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους 8. Χρήση Η/Υ και ίντερνετ από τους εφήβους 9. Έφηβοι και βία 1. Η παχυσαρκία στους εφήβους 11. Έφηβοι στην Ελλάδα και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες: Διακρατικές διαφορές Ηλεκτρονική πρόσβαση των ευρημάτων της έρευνας στην ιστοσελίδα: Για βιβλιογραφική αναφορά Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Έφηβοι και βία. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα, 211. Πληροφορίες Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Τ.Θ Παπάγου Αθήνα Tηλ.: Φαξ: URL: 8

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον Η περίπτωση του 5ου ΓΕΛ Λάρισας

Το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον Η περίπτωση του 5ου ΓΕΛ Λάρισας Το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον Η περίπτωση του 5ου ΓΕΛ Λάρισας Αρχοντία Γιαννακάκη Εκπαιδευτικός Πληροφορικής 5ου ΓΕΛ Λάρισας argian@sch.gr Δημήτριος Κολοκοτρώνης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την οποία ο μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για κάποιο χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών, οι οποίες εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση. με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας. μαθητών του Δημοτικού σχολείου

Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση. με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας. μαθητών του Δημοτικού σχολείου Προβλήματα επιθετικότητας και θυματοποίησης σε σχέση με πλευρές της κοινωνικής αυτοαποτελεσματικότητας μαθητών του Δημοτικού σχολείου Της Ελένης Ανδρέου & της Βασιλικής Αλεξίου Εισαγωγή Τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κύρια ευρήματα

Εισαγωγή. Κύρια ευρήματα Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour in School-aged Children) είναι μία διακρατική έρευνα που καταγράφει και συγκρίνει διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ορίζουν μια κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η σχολική εμπειρία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι στη ζωή του παιδιού και του εφήβου. Ανάλογα με την ποιότητά της μπορεί να αποτελέσει προστατευτικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία (bullying)

Ενδοσχολική βία (bullying) Ενδοσχολική βία (bullying) Τι είναι σχολικός εκφοβισμός Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που αυτό που τον ξεχωρίζει από το πείραγμα και τον τσακωμό, είναι η ένταση του, η διάρκεια του,

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482.

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482. Εισαγωγή Η φυσική δραστηριότητα, ο αθλητισμός, η σωστή διατροφή αποτελούν προϋποθέσεις για μια καλή υγεία φυσική και ψυχολογική -όχι μόνον στη διάρκεια της εφηβείας αλλά και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας.

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. 1. Γενικά Τα τελευταία περίπου δεκαπέντε χρόνια, έχουν αρχίσει στην Ελλάδα να εμφανίζονται έρευνες σχετικές με τη βία

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηρακλείου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Ύψωνα

Γυμνάσιο Ύψωνα Γυμνάσιο Ύψωνα 2012-2014 1 1. Φύλο: 59 65 Αγόρι Κορίτσι Από το σύνολο των ερωτηματολογίων (124) και όσον αφορά το φύλο του δείγματος των μαθητών : 47.6%(59 άτομα) των ερωτηθέντων ήταν κορίτσια και 52.4%(65

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο του εκφοβισμού σε μαθητές του δημοτικού σχολείου με βάση την εθνικότητα : Συγκριτικά αποτελέσματα

Το φαινόμενο του εκφοβισμού σε μαθητές του δημοτικού σχολείου με βάση την εθνικότητα : Συγκριτικά αποτελέσματα 12ο Διεθνές Συνέδριο - Πάτρα 19-21 Ιουνίου 2009 Το φαινόμενο του εκφοβισμού σε μαθητές του δημοτικού σχολείου με βάση την εθνικότητα : Συγκριτικά αποτελέσματα Περίληψη Κατσιγιάννη Βικτωρία Η παρούσα έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος Εφηβεία, μία δυστοπία Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος 2012-13 Τομείς έρευνας: Συμπεριφορά των εφήβων Τρόπος ζωής και καθημερινότητα Ασχολίες και δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσπρωτίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Έβρου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus mnikiforou@uclan.ac.uk ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Αναγνώριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς (χαρακτηριστικά, ρόλοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ροδόπης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ιωαννίνων Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κυκλάδων Σε συνεργασία με τα Κέντρα Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Άρτας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευβοίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός;

Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός; Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός; 0 Ο σχολικός εκφοβισμού χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη, απρόκλητη παρενόχληση, κάποιου παιδιού το οποίο δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τον εαυτό του. 0 Στην πραγματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ηλείας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λευκάδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Ευρυτανίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Βρεφονηπιοκομίας Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Μύθοι & Αλήθειες Ο εκφοβισμός είναι απλά ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φλωρίνης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΘΕΜΑ Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων Υπεύθυνη καθηγήτρια ΑΙΚ. ΜΑΡΙΔΑΚΗ- ΚΑΣΣΩΤΑΚΗ Καθηγήτρια Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Εφαρμογή Διδακτικών Δραστηριοτήτων για την πρόληψη του φαινομένου του Διαδικτυακού Εκφοβισμού. Περίληψη

Σχεδιασμός και Εφαρμογή Διδακτικών Δραστηριοτήτων για την πρόληψη του φαινομένου του Διαδικτυακού Εκφοβισμού. Περίληψη 727 Σχεδιασμός και Εφαρμογή Διδακτικών Δραστηριοτήτων για την πρόληψη του φαινομένου του Διαδικτυακού Εκφοβισμού Μασσαρά Βασιλική Εκπαιδευτικός Π.Ε.17 v_mas8@yahoo.com Διαμαντοπούλου Αλεξάνδρα Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής

Γιάννης Τούντας. Καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟY ΑΘΗΝΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ Η Σημασία της Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φθιώτιδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πέλλας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λακωνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Βοιωτίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Φωκίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Πλαγεράς Αντώνιος Τεχνολόγος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕ 17 03 Υπεύθυνος Συμβουλευτικού Σταθμού Δ.Δ.Ε. Ν. Μαγνησίας Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αρκαδίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. To διακρατικό πρόγραμμα Δάφνη ΙΙ ΙΙΙ (2006-2010) Mε στόχο την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Θεσσαλονίκης Σε συνεργασία με τα Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ. Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία

4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ. Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία 4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying), όπως και ο όρος «θυματοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό;

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό; Τι εννοούµε µε την τον όρο διαδικτυακός εκφοβισµός ; Ο όρος ιαδικτυακός εκφοβισµός (Cyberbullying) αφορά τον εκφοβισµό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying Διαδικτυακός Εκφοβισμός Cyberbullying Ο όρος Διαδικτυακός εκφοβισμός (Cyber-bullying) αφορά τον εκφοβισμό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές Εκφοβισµού. Ο εκφοβισµός µπορεί να πάρει διάφορες µορφές:

Μορφές Εκφοβισµού. Ο εκφοβισµός µπορεί να πάρει διάφορες µορφές: Ορισµός Ο όρος «εκφοβισµός και βία στο σχολείο» (school bullying), όπως και ο όρος «θυµατοποίηση» (victimization) χρησιµοποιούνται για να περιγράψουν µια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεµµένη, απρόκλητη,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ενδοσχολική Βία Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ορισμός Πώς μεταφράζεται ο όρος Bullying ; Σχολικός Εκφοβισμός Τι σημαίνει ο όρος Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Έχοντας αναλύσει στα δύο πρώτα κεφάλαια το φαινόμενο της σχολικής βίας και του εκφοβισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ Μονάδα Εφηβικής Υγείας-Β Πανεπιστηµιακή Παιδιατρική Κλινική- Νοσοκοµείο Παίδων «Π & Α Κυριακού» ιευθυντής : κος ηµήτριος Καφετζής Επιστηµονική Υπέυθυνη : κα. Άρτεµις Τσίτσικα http://www.youth-health.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015

Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015 Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015 Λίγα λόγια για τον σχολικό εκφοβισμό και το πρόγραμμα «Δάφνη» Παρουσίαση της έρευνάς μας Πώς την οργανώσαμε Ποια τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματά μας Εισηγήσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία

ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΔΕΠΥ και Ενδοσχολική Βία ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Α. ΚΟΛΑΪΤΗΣ Επικ. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, Διευθυντής Παιδοψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Γεν. Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Γιατί και

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Ποιότητα ζωής των μαθητών Γυμνασίου-Λυκείου σε 13 ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με τον κοινωνικό εκφοβισμό (από συνομηλίκους ) στο σχολείο

Πίνακας 1. Ποιότητα ζωής των μαθητών Γυμνασίου-Λυκείου σε 13 ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με τον κοινωνικό εκφοβισμό (από συνομηλίκους ) στο σχολείο Σχολικός εκφοβισμός(bullying):εκπαιδευτικοί και γονείς Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής και Αγωγής Υγείας* Εισαγωγή Aρκετές χώρες έχουν αναγνωρίσει το σχολικό εκφοβισμό (bullying) ως σημαντικό ζήτημα δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός Εκφοβισμός: Η συμβολή του σχολείου και της οικογένειας στην αντιμετώπιση του προβλήματος

Σχολικός Εκφοβισμός: Η συμβολή του σχολείου και της οικογένειας στην αντιμετώπιση του προβλήματος Σχολικός Εκφοβισμός: Η συμβολή του σχολείου και της οικογένειας στην αντιμετώπιση του προβλήματος Ιωσήφ Φραγκούλης Επικ. Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ Τι είναι αυτοεκτίμηση Αυτοεκτίμηση είναι: Η εκτίμηση για τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία στο πολυπολιτισμικό σχολείο: αναγνώριση, πρόληψη και αντιμετώπιση

Ενδοσχολική βία στο πολυπολιτισμικό σχολείο: αναγνώριση, πρόληψη και αντιμετώπιση Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

2/3/2013. ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης. Τι είναι η σχολική βία; Πώς ορίζεται ο εκφοβισμός;

2/3/2013. ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης. Τι είναι η σχολική βία; Πώς ορίζεται ο εκφοβισμός; ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης Αποσαφήνιση εννοιών (Διάσκεψη της Ουτρέχτης-Ολλανδία, 1997): -σχολική βία -σχολική επιθετικότητα -σχολικός εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνική προσαρμογή μεταναστών μαθητών: Εμπειρικά δεδομένα και η ανάγκη για πολιτισμική ενσυναίσθηση

Ψυχοκοινωνική προσαρμογή μεταναστών μαθητών: Εμπειρικά δεδομένα και η ανάγκη για πολιτισμική ενσυναίσθηση Ψυχοκοινωνική προσαρμογή μεταναστών μαθητών: Εμπειρικά δεδομένα και η ανάγκη για πολιτισμική ενσυναίσθηση Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Τμήμα Φ.Π.Ψ., Πανεπιστήμιο Αθηνών http://www.ppp.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ. Project Β5

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ. Project Β5 ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Project Β5 Μην μένεις αμέτοχος, δράσε! Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται όλο και περισσότερα περιστατικά βίας κυρίως στο χώρο του σχολείου. Η τρομοκρατία επισκιάζει την αθωότητα των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ Η ΕΚΦΟΒΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Εγχειρίδιο για τους γονείς Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Bullying: Ένα σύγχρονο πολυδιάστατο φαινόμενο - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 31 Μάρτιος :45

Bullying: Ένα σύγχρονο πολυδιάστατο φαινόμενο - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 31 Μάρτιος :45 Γράφει: Καραπατσιά Μαρία, Ψυχολόγος, MSc-Ψυχοθεραπεύτρια Το bullying είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και εμφανίζεται με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα. Πολλές φορές χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία»

«Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική ηλικία» ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ «Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την παχυσαρκία στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η Ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΚΦΟΒΙΣΜOΣ ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ.

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Γενικά, εκφοβισμός είναι όταν ένα παιδί (ή μια ομάδα παιδιών) προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

«ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ελισάβετ Σιμουλίδου Διπλ. Ψυχολόγος (dipl. Psych.) Παν/μίου Χαϊδελβέργης, MSc Κλινικής και Κοινωνικής Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνη του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων της Δ.Δ.Ε. Ανατολικής Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Βασικά χαρακτηριστικά του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας:

Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Βασικά χαρακτηριστικά του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Ενδοσχολική βία Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Η διαρκής και επαναλαμβανόμενη/συστηματική κακοποίηση του άλλου, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση λεκτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα