Η Ιατρική στην Αρχαία Κύπρο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ιατρική στην Αρχαία Κύπρο"

Transcript

1 Η Ιατρική στην Αρχαία Κύπρο Μαρίνα Αθανασίου, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Γιώργος Γιαλλούρης, Φιλόλογος, Λύκειο Εθνάρχη Μακαρίου Γ Πάφος Ομάδα Μαθητών Σο θέμα της παρουσίασής μας είναι η ιατρική στην Αρχαία Κύπρο. Ο στόχος μας είναι να δείξουμε πως μπορούν να αξιοποιηθούν, ως πηγές, αποσπάσματα από την Αρχαία Κυπριακή Γραμματεία για την άντληση πληροφοριών σχετικά με την ιατρική στην Αρχαία Κύπρο μέσα στα πλαίσια του μαθήματος της Ιστορίας. Αν ξεφυλλίσει κανείς το βιβλίο της Ιστορίας της Κύπρου της Α Λυκείου θα διαπιστώσει ότι οι πληροφορίες σχετικά με την ιατρική είναι πενιχρές. υγκεκριμένα αναφέρεται ότι κατά τη ρωμαϊκή εποχή η επιστήμη της ιατρικής είχε αναπτυχθεί σημαντικά στο νησί. Και τεκμηριώνεται αυτό με την αναφορά στον τάφο του χειρουργού και το Ασκληπιείο που ανακαλύφθηκαν στην Νέα Πάφο και τοποθετούνται στον 2 ον αι. μ.φ. Επίσης γίνεται αναφορά στην επίσκεψη του περίφημου γιατρού Γαληνού στην Κύπρο. Εύλογα προέκυψαν στους μαθητές τα εξής ερωτήματα: εξασκούσαν οι πρόγονοι μας την ιατρική, υπήρχαν ιατρικά κέντρα στο νησί; Πώς αντιμετώπιζαν τις διάφορες ασθένειες; Σι φάρμακα χρησιμοποιούσαν και από τι τα έφτιαχναν ; Σι είδους ιατρικά εργαλεία χρησιμοποιούσαν και από τι ήταν κατασκευασμένα; Αυτά ήταν τα ερωτήματα που μας έθεσαν οι μαθητές μας και αποτέλεσαν για μας το εναρκτήριο λάκτισμα για να προχωρήσουμε στην ανάθεση του project στους μαθητές με σκοπό την άντληση πληροφοριών σχετικά με την ιατρική. Να μας επιτρέψετε να εξηγήσουμε τον τρόπο εργασίας των μαθητών μας. Φωρίσαμε τα παιδιά μας σε 4 ομάδες και δώσαμε αποσπάσματα από την Αρχαία Κυπριακή Γραμματεία και συγκεκριμένα από τον 4 ον τόμο, που αναφέρεται στην ιατρική, έργο του καθηγητή Ανδρέα Βοσκού, να τα μελετήσουν και να καταγράψουν ο,τιδήποτε σχετίζεται με τους γιατρούς, τα φάρμακα, τις ασθένειες και τα θεραπευτήρια. Επίσης έχουν αντλήσει σημαντικές πληροφορίες για το θέμα από το βιβλίο Η Ιατρική στην Κύπρο από την αρχαιότητα μέχρι την ανεξαρτησία από το κεφάλαιο «Γιατροί και Ιατρική στην Αρχαία Κύπρο» του καθηγητή Δημήτρη Μιχαηλίδη. Μετά την εύρεση του υλικού από τα παιδιά ακολούθησε επίσκεψη σε αρχαιολογικούς χώρους, όπως τον τάφο του χειρουργού, το Ασκληπιείο και το Μουσείο της Πάφου, για φωτογράφιση και βιντεογράφιση των χώρων. Ακολούθησε η ταξινόμηση του υλικού και τα παιδιά είναι έτοιμα να σας παρουσιάσουν τη δουλειά τους.

2 ΙΑΣΡΟΙ Εισαγωγή Οι πρωτόγονοι άνθρωποι αναγκάζονταν να ξεπερνούν μόνοι τους τις διάφορες ασθένειες που εμφανίζονταν, όπως ένα απλό πονοκέφαλο ή ένα δάγκωμα από ερπετό και ζώο. Εφάρμοζαν γνώσεις ιατρικής, τις οποίες απέκτησαν από την πείρα τους μέσα στο χρόνο. Έτσι οι γνώσεις μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά και φτάσαμε στο σημείο να δημιουργηθεί μια παράδοση σε μερικές οικογένειες, οι οποίες ασκούσαν προνομιακά το επάγγελμα του ιατρού. Πολύ συχνά η ιατρική αυτή συνοδευόταν από προλήψεις και δεισιδαιμονίες, με αποτέλεσμα τη δημιουργία της μαγικής ιατρικής. Η επαφή όμως των Κυπρίων με ξένους λαούς οδήγησε στη σταδιακή εγκατάλειψη της μαγικής ιατρικής δίνοντας τη θέση της στην επιστημονική. Κύπριοι μαθήτευσαν κοντά σε περίφημους δασκάλους της ιατρικής, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλες γειτονικές χώρες, όπως την Αίγυπτο. Οι Κύπριοι ιατροί της αρχαιότητας κατείχαν ξεχωριστή θέση στην κοινωνία και εκτιμούνταν με προσωπική φιλία από τους βασιλιάδες. Από τους Κύπριους ιατρούς εμείς αποφασίσαμε να σας παρουσιάσουμε τον Απολλώνιο τον Κιτιέα και τον Ζήνωνα τον Κύπριο (γνωστοί από αρχαίες πηγές). Επίσης τον αρχαιότερο των ιατρών τον Ονάσιλο και τρεις ιατρούς που σχετίζονται με τη γενέτειρά μας την Πάφο(οι τελευταίοι μας είναι γνωστοί από επιγραφές). ΑΠΟΛΛΨΝΙΟ ΚΙΣΙΕΤ Ο Απολλώνιος Κιτιεύς καταγόταν από το Κίτιο της Κύπρου και μαθήτευσε κοντά στον ιατρό Ζώπυρο, στην Αλεξάνδρεια. Έγραψε διάφορα ιατρικά συγγράμματα,όπως το «Περί Επιληψίας», το οποίο πραγματεύεται την επιληψία και τη θεραπεία της, όπως αναφέρει στα θεραπευτικά του ο Αλέξανδρος Σραλλιανός. Ο Ερωτιανός στο Ιπποκράτους λέξεων συναγωγή μας πληροφορεί ότι ο Απολλώνιος σε 18 βιβλία άσκησε αναλυτική κριτική στα 3 βιβλία του Σαραντίνου Πρός Βακχεῖον. Επίσης ο Καίλιος Αυρηλιανός στο έργο του Tardae passiones και celeres passiones αναφέρει τον Απολλώνιο ως συγγραφέα των «Θεραπευτικών» (μια συλλογή διαφόρων μεθόδων θεραπείας).. Σο πιο γνωστό από τα συγγράμματά του είναι το Περί Άρθρων Πραγματεία, το οποίο μας σώθηκε ολόκληρο σε ένα χειρόγραφο του 10 αι. μ.φ, στη συλλογή του Βυζαντινού ιατρού Νικήτα και φυλάγεται στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη της Υλωρεντίας. Είναι ένα υπόμνημα στο Περί άρθρων του Ιπποκράτη και γράφτηκε κατ εντολή του βασιλιά Πτολεμαίου, αδελφού του Πτολεμαίου ΙΒ του Αυλητή, ο οποίος φαίνεται να επιδείκνυε μεγάλο ενδιαφέρον για την ιατρική, όπως μας πληροφορεί ο Απολλώνιος στις πρώτες κιόλας γραμμές του έργου του. Πάνω στο γεγονός αυτό μπορούμε να στηριχτούμε για να χρονολογήσουμε με σχετική ακρίβεια τον Απολλώνιο γύρω στο α ήμισυ του 1 ου αι. π.φ. Σα σχόλια του Απολλώνιου συνοδεύονται από 30 απεικονίσεις διαφόρων τρόπων ανάταξης εξαρθρωμένων μελών του ανθρωπίνου σώματος. Οι

3 απεικονίσεις του είναι τόσο ακριβείς, ώστε δίκαια θεωρείται πρωτοπόρος στην απεικονιστική ιατρική. Οι απεικονίσεις του παρουσιάζουν ανάταξη (εμβολή) ώμου, αγκώνα, αρθρώσεων του καρπού, της κάτω γνάθου, των σπονδύλων, του μηρού και το βάθρο του Ιπποκράτη. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι όλες οι ανατάξεις που περιγράφει ο Απολλώνιος γίνονται και σήμερα με τον ίδιο τρόπο και ορισμένες μάλιστα έχουν μετονομαστεί, π.χ. «η εμβολή του ώμου η δια του δίφρου» αποκαλείται στην Ελβετία μέθοδος Kocher, στη Γερμανία μέθοδος Arte. Πληροφορίες για τον Απολλώνιο, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, μας παρέχει ο Ερωτιανός,ο Καίλιος Αυρηλιανός, ο Αλέξανδρος Σραλλιανός, ο Κέλσος και ο τράβων. το σημείο αυτό παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το έργο του Περί Άρθρων, στο οποίο περιγράφεται πώς γίνεται η ανάταξη σπονδύλων με τη χρήση της σκάλας. Ανάταξη σπονδύλων, η οποία γίνεται με χρήση της σκάλας (με έκταση) προς το κεφάλι. «Εάν όμως το ύβωμα (δηλαδή η καμπούρα) βρίσκεται πολύ ψηλά, και χρειάζεται βέβαια να γίνει κατάσειση, ωφελεί να κατασείεις προς τα πόδια. Γίνεται η προς τα κάτω ροπή πάνω σε αυτά. Πρέπει δε να στερεώσει κανείς δένοντας δυνατά το στήθος στη σκάλα, τον δε αυχένα με όσο το δυνατό χαλαρότερη ταινία, όσο χρειάζεται για να κρατιέται όρθιος και το ίδιο το κεφάλι στο μέτωπο να προσδέσει στη σκάλα, τα δε χέρια αφού τα τεντώσει παράλληλα προς το σώμα να τα προσδέσει πάνω σε αυτό και όχι στη σκάλα. Σο υπόλοιπο σώμα πρέπει να είναι άδετο, εκτός από το ότι πρέπει να περιτυλιχθεί σε μερικά σημεία με χαλαρή ταινία, όσο για να κρατηθεί όρθιο. Για να μην εμποδίζουν όμως αυτά τα δεσίματα την κατάσειση, τα σκέλη δεν πρέπει να προσδεθούν στη σκάλα, αλλά μεταξύ τους, ώστε να γέρνουν ισόρροπα σε ευθεία γραμμή προς τη σπονδυλική στήλη». ΖΗΝΨΝ Ο ΚΤΠΡΙΟ Οι πληροφορίες που έχουμε για τον Ζήνωνα τον Κύπριο είναι ελάχιστες και τις αντλούμε από τον Ευνάπιο στο έργο του Βίοι φιλοσόφων και σοφιστών, από τον Ιουλιανό τον αυτοκράτορα σε επιστολές του που έγραφε προς τον Ζήνωνα και από τον Λιβάνιο μέσα από επιστολές που έγραφε και αυτός προς τον Ζήνωνα. Παραθέτουμε δύο αποσπάσματα που μας δίνουν αρκετές πληροφορίες για τον ιατρό Ζήνωνα: Ευναπ. Βίοι σοφ. 19 *497+, σ.λ. Ζήνων «Ιατροί δε κατά τούτους τους χρόνους άκμαζαν και ο Ζήνων ο Κύπριος, που ίδρυσε και σχολή διδασκαλίας πολυύμνητη (έζησε όμως ένα μέρος της ζωής του στα

4 χρόνια του Ιουλιανού του σοφιστή, ήταν δηλαδή εν μέρει σύγχρονος, αλλά νεότερος του), και μετά από εκείνον, κατά τους χρόνους του Προαιρέσιου, οι διάδοχοι του Ζήνωνα. Είχε δε εξασκηθεί ο Ζήνων τόσο στη ρητορική, όσο και στην πρακτική της ιατρικής. Από τους ονομαστούς πάλι μαθητές του άλλοι μεν κράτησαν το ένα από τα δύο, μοιράζοντας μεταξύ τους ότι έμαθαν απ αυτόν, άλλοι δε και τα δύο διακρίνονταν όμως και ανάλογα με το τι κληρονόμησε κάποιος από την ιατρική πρακτική και τη ρητορική.» Ιουλιαν.Επιστ. 45 *426 a-c+, τον Ζήνωνα τον αρχίατρο «Και πολλά άλλα μαρτυρούν και ότι ανήκεις στους πρώτους της ιατρικής τέχνης και ότι έχεις σύμφωνα με την τέχνη ειλικρίνεια ήθους και σωφροσύνη βίου, τώρα όμως προστέθηκε η κεφαλαιώδης μαρτυρία: Καίτοι απών πετυχαίνεις να στραφεί το ενδιαφέρον της πόλεως των Αλεξανδρινών τέτοιο κεντρί, όπως ακριβώς η μέλισσα, έχεις αφήσει σε αυτήν, εύλογα γιατί φαίνεται ότι ορθώς έχει λεχθεί από τον Όμηρο το «διότι ένας γιατρός αξίζει όσο πολλοί άλλοι». Κι εσύ δεν είσαι απλώς ένας γιατρός, αλλά και διδάσκαλος της τέχνης (αυτής) σ όσους επιθυμούν, ώστε σχεδόν ότι είναι οι γιατροί για τους πολλούς, αυτό (είσαι) εσύ για εκείνους. Δίνει δε τέλος στην εξορία σου και η αιτία αυτή, και μάλιστα με πολλή λαμπρότητα γιατί, αν εξαιτίας του Γεωργίου διώχθηκες από την Αλεξάνδρεια, δεν διώχθηκες δίκαια, και δικαιότατα θα γύριζες στην πατρίδα από την εξορία γύρνα λοιπόν πίσω με κάθε τιμή και έχοντας την προηγούμενη εκτίμηση και φήμη, κι εμείς ας έχουμε κοινή την ευγνωμοσύνη και των δύο, που δίνουμε πίσω στους Αλεξανδρινούς τον Ζήνωνα και σε σένα την Αλεξάνδρεια.» Από τα άνωθεν αποσπάσματα συμπεραίνουμε ότι ο Ζήνων εκτός από ξακουστός ιατρός, υπήρξε και δάσκαλος της ιατρικής, έχοντας δική του σχολή. Έζησε στα χρόνια του Ιουλιανού. Ακριβείς ημερομηνίες βέβαια δε γνωρίζουμε. ύμφωνα με τον κύριο Βοσκό η ακμή του τοποθετείται περίπου γύρω στο μ.φ. Έζησε στην Αλεξάνδρεια, από την οποία σε κάποια στιγμή εξορίστηκε. Από τα αποσπάσματα επίσης είναι καταφανής η εκτίμηση και ο σεβασμός που έτρεφαν οι σύγχρονοι του προς αυτόν. Ιατροί γνωστοί από επιγραφές Ονάσιλος Ο Ονάσιλος είναι ο αρχαιότερος από τους επώνυμους Κύπριους ιατρούς, από όσους γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Σο όνομα του το συναντούμε στη συλλαβική επιγραφή του Ιδαλίου, η οποία χρονολογείται γύρω στο π.φ. Κατά την πολιορκία του Ιδαλίου από τους Πέρσες και τους Κιτιείς, ο βασιλιάς τασίκυπρος με τους υπηκόους του παρακάλεσαν τον Ονάσιλο μαζί με τους αδελφούς του να αναλάβουν τη θεραπεία των τραυματισμένων στη μάχη αμισθί. Πολύ σημαντική η επιγραφή αυτή, γιατί ήδη από τον 5 ον αιώνα π.φ γίνεται αναφορά σε επαγγελματία ιατρό, στον οποίο ανατίθενται καθήκοντα από το κράτος:

5 Όταν την πόλη Ιδάλιο πολιορκούσαν οι Πέρσες και οι Κιτιείς, το έτος του Φιλόκυπρου του γιου του Ονασαγόρα, ο βασιλιά τασίκυπρος και η πόλη οι Ιδαλιώτες πρότρεπαν τον Ονάσιλο τον γιο του Ονασίκυπρου τον γιατρό και τους αδελφούς του να θεραπεύουν τους ανθρώπους τους τραυματισμένους στη μάχη χωρίς πληρωμή απ αυτούς κι έτσι συμφώνησαν ο βασιλιάς και η πόλη στον Ονάσιλο και στους αδελφούς του ως μισθό και φιλοδώρημα να δώσουν από τον οίκο του βασιλιά και από την πόλη απ τα τάλαντα ασημιού 1 τάλαντο Υαΐτας Δαμασσαγόρου Η επιγραφή αυτή φαίνεται να ανήκει στη βάση αγάλματος. Φρονολογείται στα τέλη 4 ου /αρχές 3 ου αι. π.φ.πιθανότατα πρόκειται για τον ιατρό Υαΐτα από την Σένεδο, ο οποίος πρέπει να άσκησε το λειτούργημα του ιατρού και στην Πάφο, στοιχείο που το συμπεραίνουμε από το γεγονός ότι η επιγραφή βρέθηκε στην Παλαίπαφο. τον τελευταίο στίχο του επιγράμματος υπάρχει μνεία στην οικογένεια των Ατρειδών, ως προγόνων του Υαΐτα. Πάντως είναι γνωστές οι σχέσεις της Πάφου με τους Ατρείδες. Νουμήνιος Δημητρίου ολέα Η επιγραφή βρέθηκε στο ιερό της Αφροδίτης στην Παλαίπαφο και χρονολογείται στα τέλη του 3ου αι. π.φ. Από την επιγραφή συμπεραίνουμε, ότι ο Αρίστων Μνήμονος θέλοντας να τιμήσει τον ιατρό Νουμήνιον Δημητρίου ολέα στήνει ένα άγαλμα στο ναό της Παφίας Αφροδίτης προς τιμή του γιατρού. Η καταγωγή του γιατρού αυτού είναι αμφιλεγόμενη, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε με ακρίβεια αν πρόκειται για τους όλους της Κύπρου ή της Κιλικίας. Οκτάβιος Η αναθηματική αυτή επιγραφή βρέθηκε στο ναό της Αφροδίτης στην Παλαίπαφο και τοποθετείται στον 1ον -2ον αι. μ.φ. ήμερα αγνοείται η τύχη της επιγραφής. Εδώ όπως βλέπεται ο ιατρός Οκτάβιος αφιερώνει στη θεά Αφροδίτη. Από τις επιγραφές συμπεραίνουμε ότι το επάγγελμα του ιατρού ασκείται στο νησί ήδη από τον 5 ον π.φ. Οι τρεις τελευταίοι γιατροί πρέπει να έχουν ασκήσει το λειτούργημα του γιατρού και στην Πάφο. Επίσης η Αφροδίτη θεωρείται μια θεότητα με θεραπευτικές ιδιότητες, αφού από τις αναθηματικές επιγραφές κάποιες είναι αφιερωμένες σε αυτή. Επιπλέον είναι φανερό, ότι οι ασθενείς συνήθιζαν να αφιερώνουν είτε στους θεούς είτε στους γιατρούς που τους θεράπευσαν για να τους τιμήσουν, κάτι το οποίο είθισται να γίνεται και σήμερα. Ας μην ξεχνάμε τα διάφορα τάματα που προσφέρουν οι άνθρωποι στους Αγίους και την Παναγία προκειμένου να τους ευχαριστήσουν για τη υγεία που τους χάρισαν.

6 Υάρμακα Παρόλο που δε διασώθηκαν βιβλία που να αναφέρονται στα φάρμακα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Κύπριοι, είναι προφανές από τα αποσπάσματα που μελετήσαμε ότι κυκλοφορούσε στην Κύπρο μεγάλος αριθμός φαρμάκων, τα οποία χορηγούνταν στους ασθενείς (φάρμακα από φυτικές ή μεταλλικές ουσίες). Εμείς θα δώσουμε κάποια από αυτά μαζί με την ασθένεια που θεραπεύουν, καθώς επίσης και συνταγές φαρμάκων. Ο Διαγόρας ο Κύπριος στο απόσπασμα F2 Πλιν.Υυσ. Ιστ αναφέρει ότι υπάρχουν τρία είδη παπαρούνας: Η ήμερη (λευκή) θεραπεύει την ελεφαντίαση Η μαύρη θεραπεύει την ωταλγία Η άγρια θεραπεύει ανεμοπυρώματα, φλογώσεις και πρηξίματα Ακολουθεί και μια συνταγή από τον Διαγόρα τον Κύπριο το περίφημο κολλύριο του Διαγόρα, το Διάρροδο. Ορειβ.ύν.Ευστ Διάρροδο (κολλύριο με βασικό συστατικό τα ρόδα) του Διαγόρα το αποκαλούμενο μεγάλο. Για ισχυρούς πόνους, φλύκταινες, εγκαύματα, παθήσεις του κερατοειδούς, προπτώσεις, πυώδεις οφθαλμούς, καταρροές παλαιές, οφθαλμίες, δυσθεράπευτες παθήσεις. Ρόδα χλωρά χωρίς τους λοβούς δραχμές 72 καδμεία δραχμές 24 κρόκο δραχμές 6 όπιο δραχμές 3 στίμμι (αντιμόνιο με θειάφι) δραχμές 2 χαλκό δραχμές 2 Ιωδική νάρδο δραχμή 1 σμύρνα δραχμές 3 κόμμι δραχμές 24 νερό της βροχής. Για τον πόνο των δοντιών ο Αριστοκράτης Πνυταγόρου προτείνει τα εξής: Γαλην. Περί συνθ.φαρμ. κ. τόπ. XII κε. Kühn a. XII Kühn *Για πόνους δοντιών και ούλων και (άλλα) πολλά, του Αριστοκράτη του γραμματικού.+ Μέλι μία λίτρα, ξύδι δυνατό 1 ξέστη στυπτήρα σχιστή ουγγίες 6, άλλοι δε υγρή ουγγίες 4 ψήνε μέχρι να μαυρίσει. Για δόντια που σείονται: στυπτηρία σχιστή 1 μέρος, μάννα 1 μέρος να τα χρησιμοποιείς ψηλοτριμμένα, κάνοντας επίπλαση στο σειόμενο δόντι. Χάξαμε στη λαϊκή ιατρική και βρήκαμε ότι το ροδόσταγμα χρησιμοποιείται και σήμερα για τη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων, όπως και το μέλι για τα ούλα. υγκεκριμένα χρησιμοποιείται για τις άφθες. Ο Απολλόδωρος στο απόσπασμα F3 Πλίν.Υυσ. Ιστ συνιστά την κύπερη ως δραστικό φάρμακο (μείγμα υγρού) εναντία στις πέτρες των νεφρών.

7 Προκαλεί εκτρώσεις στις γυναίκες. Επίσης υποστηρίζει πως αν επαλειφθεί κύπερη με λάδι θεραπεύονται τα ερυθήματα του δέρματος και της μασχάλης και τα παρατρίμματα. Επίσης στο απόσπασμα F2 Πλίν.Υυσ. Ιστ αναφέρει ότι ως αντίδοτο δηλητηριάσεων από μύκητες πρέπει να τρώγεται ή να πίνεται τριμμένος με νερό ο σπόρος ή να πίνεται ο χυμός του κραμπιού (λάχανο). Δεν υπάρχει αρρώστια για την οποία να μη χρησιμοποιήθηκε σαν φάρμακο το λάχανο από την πρακτική Ιατρική. Ήταν γνωστό σαν η «κράμβη» του Θεόφραστου ή η «κράμβη η ήμερος» του Διοσκορίδη. Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι δεν χρησιμοποιούσαν το λάχανο σαν τροφή, αλλά μόνο σαν φάρμακο για ένα πλήθος αρρώστιες. Έτσι ο 'Έλληνας γιατρός Φρύσιππος αφιέρωσε τη δουλειά του ειδικά στο λάχανο, ο Πυθαγόρας αναφέρει τις μαλακτικές ιδιότητες των καταπλασμάτων με λάχανο. Ο Κάτων θεωρούσε το λάχανο αντικαρκινικό και θεραπευτικό για πληγές, έλκη, αποστήματα αλλά και για την αϋπνία και τη μελαγχολία. Έλεγε μάλιστα ότι οι Ρωμαίοι έζησαν για χρόνια χωρίς γιατρούς, βασισμένοι στα λάχανα, που τα ονόμαζαν «το φάρμακο του φτωχού». Άλλο ένα φυτό με ιαματικές ιδιότητες είναι η Ηρύγγη. Ο Απολλόδωρος στα αποσπάσματα F4 Πλίν.Υυσ. Ιστ ,31 συμβουλεύει πως είναι καλό να επαλείφεται η Ηρύγγη σε πληγές, αφού είναι ιδιαίτερα δραστική ενάντια στα αμφίβια φίδια και τους βατράχους. Για τα τοξικά και τα δηλητηριώδη βότανα τη βράζει με βάτραχο. Όσον αφορά την κνίδη (τσουκνίδα) υποστηρίζει ότι αποτελεί αντίδοτο και στα δήγματα της σαλαμάνδρας μέσα σε ζωμό βρασμένης χελώνας. Είναι επίσης αντίδοτο στη δηλητηρίαση από μηλόχορτο, από σκορπιούς και από ερπετά. Ακόμα ένα αντίδοτο για πληγές από ζώα σφοδρούς πόνους και πνιξίματα της μήτρας είναι ο χυλός κωνείου και υοσκυάμου συνδυασμένο με καστόριο, πιπέρι λευκό, κόστο, σμύρνα και όπιο. F7 Γαλην. Περί αντιδ. 2.13*921+ παρασκευή: αφού λιώσουμε όλα τα υλικά και προσθέσουμε 2 κυάθους (εύχρηστο αγγείο το οποίο ήταν απαραίτητο στις οικίες των πλουσίων και στις καλύβες των φτωχών) γλυκού κρασιού, το τρίβουμε στον ήλιο ώσπου να συμπυκνωθεί και πλάθουμε τροχίσκους, δηλαδή χάπια, στο μέγεθος κουκιού ελληνικού και τα δίνουμε με κρασί. Ο Απολλόδωρος ασχολείται επίσης και με το ηλιοτρόπιο, το οποίο χρησιμοποιείται για πολλές ασθένειες. το απόσπασμα F4 Πλίν.Υυσ. Ιστ αναφέρει ότι χρησιμοποιείται για να καταπραΰνει τις κεφαλαλγίες. Με χυμό από το φύλλο και την προσθήκη αλατιού καταστέλλει τις μυρμηκιάσεις. Ακόμα χρησιμοποιείται ως αντίδοτο στο δηλητήριο των ερπετών και των σκορπιών

8 λαμβανόμενο μαζί με κρασί ή υδρόμελι. Σα φύλλα επαλειφόμενα θεραπεύουν το συνάχι των βρεφών, καθώς επίσης τις συσπάσεις. Ιατρικά εργαλεία Παίρνοντας αφορμή από το απόσπασμα Σ2 Ονειροκρ. 4.2 του Αρτεμίδωρου του Δαλδιανού όπου παρουσιάζεται ο Απολλωνίδης ο Κύπριος ως χειρουργός: «Ο Απολλωνίδης ο χειρουργός, νομίζοντας ότι παίζει σκηνές Ομηρικές και τραυματίζει πολλούς, πολλούς εχειρούργησε. Καθ όσον μάλιστα οι ηθοποιοί Ομηρικών σκηνών κτυπούν μεν και ματώνουν, αλλά δε θέλουν βέβαια να σκοτώσουν έτσι και ο χειρουργός» μας δημιουργήθηκε το ερώτημα πώς χειρουργούσαν οι γιατροί, με τι εργαλεία; Έτσι αναζητήσαμε πληροφορίες για χειρουργικά και άλλα εργαλεία. το νησί μας έχουν ανακαλυφθεί τρεις τάφοι, ένας στο Ιδάλιον, ένας στους Φύτρους και ένας στην Πάφο, στους οποίους βρέθηκαν ιατρικά εργαλεία. Να θυμίσουμε ότι στην αρχαιότητα συνηθιζόταν κατά την ταφή του νεκρού να προσφέροντα κτερίσματα που σχετίζονταν συνήθως με τις δραστηριότητες του νεκρού ενόσω ζούσε. Σα μοναδικά εργαλεία, που βρίσκονται στα χέρια των αρχαιολόγων σήμερα είναι αυτά από τον τάφο του χειρουργού στην Πάφο. Ο τάφος αυτός ήρθε στο φως το 1983, τοποθετείται στο δεύτερο ήμισυ του 2 ου αιώνα μ.φ. και ανευρέθηκε σε αυτό μια από τις πληρέστερες συλλογές ιατρικών εργαλείων σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό γυάλινων και πήλινων δοχείων και διάφορα αντικείμενα από χαλκό ή σίδηρο, τα οποία δύσκολα ταυτίζονται λόγω της μεγάλης φθοράς τους. Επίσης βρέθηκαν 6 μεταλλικά δοχεία που περιείχαν φάρμακα και 25 χειρουργικά εργαλεία. Όλα τα εργαλεία ήταν κατασκευασμένα από μέταλλο για λόγους υγιεινής, εκτός από μια περόνη από ελεφαντόδοντο και μια παλέτα από σχιστόλιθο. Δεν μπορεί ν αμφισβητηθεί η ταύτιση των εργαλείων, γιατί τόσο τα ίδια, όσο και η χρήση τους αναφέρονται σε αρχαία κείμενα. Εξάλλου τα περισσότερα από αυτά χρησιμοποιούνται και σήμερα για τον ίδιο σκοπό ή αποτέλεσαν τον πρόδρομο σημερινών ιατρικών εργαλείων. την Πάφο έχει ανακαλυφθεί επίσης μια ομάδα αντικειμένων, η χρήση της οποίας, εν αντιθέσει με τα χειρουργικά εργαλεία, δεν αναφέρεται πουθενά. Πρόκειται για πήλινα δοχεία με λεπτά τοιχώματα, τα οποία έχουν το σχήμα μελών ή σημείων του ανθρώπινου σώματος. το ένα άκρο της άνω επιφάνειας υπάρχει ένα μικρό στόμιο. Πολύ πιθανόν τα αγγεία αυτά να αντιστοιχούν στις σύγχρονες θερμοφόρες. Πρέπει να γέμιζαν με κάποιο θερμό υγρό και τοποθετούνταν στα αντίστοιχα σημεία του σώματος, όχι βέβαια όλα μαζί, αλλά ανάλογα με την ανάγκη κάθε φορά. ύμφωνα με τον κύριο Μιχαηλίδη η χρήση τους αποσκοπούσε στην επιτάχυνση της κυκλοφορίας του αίματος, στην πρόκληση υπεραιμίας για θεραπευτικούς σκοπούς και την ανακούφιση των πόνων και των πιασιμάτων. Σα αγγεία αυτά χρονολογούνται στον 1 ο π.φ με 1 ο μ.φ αιώνα.

9 ΑΚΛΗΠΙΕΙΑ Ή ΘΕΡΑΠΕΤΣΗΡΙΑ Τπήρχαν ιατρικά κέντρα στην αρχαιότητα; Πού κατέφευγαν οι άνθρωποι, για να θεραπευτούν; Ως γνωστόν οι άνθρωποι σε περιπτώσεις ασθένειας καταφεύγουν σε ανώτερες δυνάμεις με σκοπό τη θεραπεία. Θεραπευτικές ιδιότητες αποδίδονται σε αρκετές θεότητες, όπως την Αφροδίτη και τον Απόλλωνα. Οι κατεξοχήν όμως θεοί της ιατρικής ήταν ο Ασκληπιός και η κόρη του η Τγεία. Η λατρεία των οποίων μαρτυρείται και στο νησί μας μέσω των αγαλμάτων τους που βρέθηκαν στη αλαμίνα, στην Πάφο, στο Κούριο και στην Σαμασσό. Ο Ασκληπιός, όπως και στον υπόλοιπο ελληνικό χώρο, λατρευόταν μαζί με την κόρη του στα ιερά-θεραπευτήρια, τα λεγόμενα Ασκληπιεία. Οι ασθενείς έφταναν στο χώρο αυτό με σκοπό να θεραπευτούν από τον ιερέα ή ακόμα και τον ίδιο το Θεό. Ο πιο ευρέως διαδεδομένος τρόπος θεραπείας των ασθενών ήταν η εγκοίμηση. Ο ασθενής κοιμόταν στο ιερό και ο θεός τον θεράπευε ή παρουσιαζόταν στον ύπνο του και τον συμβούλευε τι να κάνει για να θεραπευτεί. Πιστεύεται ότι κτήριο που έφερε στο φως ο Κ. Νικολάου τη δεκαετία του 70 στην Πάφο είναι Ασκληπιείο. Φρονολογείται το 2 ον αιώνα μ.φ, αποτελεί μέρος συμπλέγματος, που περιλαμβάνει ωδείο και γυμνάσιο και έχει χαρακτηριστικά που απαντούν σε ελληνικά Ασκληπιεία, όπως δεξαμενές για ιαματικό νερό και τράπεζα για συναντήσεις. Επίσης στη μεγάλη επιμήκης αίθουσα εικάζεται ότι εξασκείτο η ονειρομαντεία. Επιγραφές μαρτυρούν την ύπαρξη κι άλλων τέτοιων ιερών στην Κύπρο. ΕΠΙΛΟΓΟ Από την έρευνα μας προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα: η ιατρική στην αρχαία Κύπρο ήταν αρκετά ανεπτυγμένη, με αξιόλογους γιατρούς στην υπηρεσία της γνωστούς και πέραν των συνόρων του νησιού. Επιπλέον το νησί προμήθευε φαρμακευτικές ύλες όχι μόνο τους ντόπιους γιατρούς, αλλά και ξένους. Πολλές ασθένειες της εποχής μας εξακολουθούν να θεραπεύονται με τον ίδιο τρόπο όπως η εμβολή ώμου και σπονδύλων και πολλά φάρμακα να περιλαμβάνουν τα ίδια συστατικά. Τπήρχαν ιατρικά κέντρα στο νησί με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ασκληπιείο της Πάφου και οι γιατροί χρησιμοποιούσαν εργαλεία που κράτησαν μέχρι σήμερα ή αποτέλεσαν την πρώτη μορφή των σημερινών εργαλείων. Η Πάφος υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ιατρικά κέντρα της Κύπρου, πράγμα αναμενόμενο, αφού η πόλη ήταν πρωτεύουσα του νησιού κατά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή περίοδο.

10 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΥΙΑ Α. Βοσκός, Αρχαία Κυπριακή Γραμματεία, Ίδρυμα Αναστάσιος Γ. Λεβέντης, Λευκωσία 2007,τομ.4 Δ. Μιχαηλίδης, «Γιατροί και Ιατρική στην Αρχαία Κύπρο», στο: Η Ιατρική στην Κύπρο από την Αρχαιότητα μέχρι την Ανεξαρτησία, Πολιτιστικό Κέντρο Ομίλου Λαϊκής, Λευκωσία 2006 Καθημερινή Επτά Ημέραι, Ελληνική ιατρική στην αρχαιότητα και το Βυζάντιο, 12/10/1997 Ελευθεροτυπία Ιστορικά, Οι Διάδοχοι του Ιπποκράτη, 11/3/2004

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Απολλωνίου Κιτιέως «Περί Άρθρων πραγματεία» Υπόμνημα στο έργο του Ιπποκράτη «Περί άρθρων» Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος, Γραφείο Αναλυτικών

Απολλωνίου Κιτιέως «Περί Άρθρων πραγματεία» Υπόμνημα στο έργο του Ιπποκράτη «Περί άρθρων» Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος, Γραφείο Αναλυτικών Απολλωνίου Κιτιέως «Περί Άρθρων πραγματεία» Υπόμνημα στο έργο του Ιπποκράτη «Περί άρθρων» Λογο - τεχνικές αρθρώσεις Συντονίστρια: Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος, Γραφείο Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Οι θερμοφόρες με κρύο ή ζεστό νερό μπορούσαν:

Οι θερμοφόρες με κρύο ή ζεστό νερό μπορούσαν: ΘΕΡΜΟΦΟΡΕΣ Οι θερμοφόρες στα αρχαία χρόνια ήταν διαφορετικές από αυτές που γνωρίζουμε σήμερα, η χρήση τους όμως ήταν ακριβώς η ίδια. Μια και δεν υπήρχαν εύκαμπτα υλικά, όπως το καουτσούκ, οι θερμοφόρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της ΑιτωλίαςΟινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Γεωργιάδοσ Φιλόλογος, Λύκειο Ιδαλίοσ

Άννα Γεωργιάδοσ Φιλόλογος, Λύκειο Ιδαλίοσ Προτάσεις αξιοποίησης της χάλκινης πινακίδας του Ιδαλίου στη διδασκαλία της Ι στορίας Άννα Γεωργιάδοσ Φιλόλογος, Λύκειο Ιδαλίοσ Η γνωστή σε όλους μας ενεπίγραφη πινακίδα από το αρχαίο Ιδάλιον, που χρονολογείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ÍÈ Â ÔÓÙ ÌÂ ÙËÓ «Î Ú ÙË Ìapple»

ÍÈ Â ÔÓÙ ÌÂ ÙËÓ «Î Ú ÙË Ìapple» EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ÍÈ Â ÔÓÙ ÌÂ ÙËÓ «Î Ú ÙË Ìapple» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην

Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην Εισηγητές/τριες: Έλενα Πηδιά, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Μαρία Παναγιώτου, Φιλόλογος, Λύκειο Αγίου Ιωάννη Λεμεσού Σάββας Χαραλάμπους, Φιλόλογος, Β Τεχνική Σχολή Λεμεσού

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Η Δ Παθολογική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) οργανώνει το 1 ο Ελλαδοκυπριακό Ιατροϊστορικό Συνέδριο στην Κύπρο στις 2-4

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Η Δ Παθολογική Κλινική του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) οργανώνει, σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο (Π.Ι.Σ.) και την

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος

Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος Κορυφή Ολύμπου «Στεφάνι» Λιτόχωρο ΟΛΥΜΠΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Παραλία Γρίτσας Λιτοχώρου Όλυμπος Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Το αμπέλι στο χρόνο» Υπεύθυνη Προγράμματος: Μακρή Κωνσταντινιά 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ Α,Β & Γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΑΚΡΙΩΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΕ 11 ΠΙΤΣΙΝΗ ΑΝΤΑ ΠΕ 17 ΤΣΑΜΙΤΑ ΣΤΑΡΟΥΛΑ ΠΕ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΑ ΚΑΜΩΜΑΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για τον αυχένα

Ασκήσεις για τον αυχένα Ασκήσεις για τον αυχένα Παπαδόπουλος Ανδρέας Ορθοπαιδικός Χειρουργός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη τραυματισμών είναι η ύπαρξη ισχυρών, ευέλικτων μυών και αρθρώσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης

ΑΡΧΑΊΑ χρώματα. Μικρά μυστικά τέχνης ΑΡΧΑΊΑ χρώματα Μικρά μυστικά τέχνης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201

Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΙΟΥ Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201 Το εκπαιδευτικό φυλλάδιο σχεδιάστηκε για να σε βοηθήσει να γνωρίσεις καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ: «Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ»

ΜΙΚΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ: «Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ» ΜΙΚΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ: «Ο ΚΟΛΟΣΣΟΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ» Ομάδα εργασίας: Τριαντάφυλλα Μέλη ομάδας: Κατερίνα Χριστοπούλου, Γεωργία Τράκκα Εργασία Χάρη Μπαντουράκη Εργασία Γιώργου Συλλιγαρδάκη Ο Κολοσσός της Ρόδου

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ

ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ Τι είναι τα βότανα; ΒΟΤΑΝΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΦΥΤΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ, ΟΙ ΡΙΖΕΣ, ΤΑ ΦΥΛΛΑ Ή ΤΑ ΑΝΘΗ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΩΣ ΤΡΟΦΗ Ή ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ο ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΣΧΟΛΕΙΟ:...

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΣΧΟΛΕΙΟ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΣΧΟΛΕΙΟ:... Διάρκεια έκθεσης: Μάιος 2014 - Ιούνιος 2015 Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 10:00-19:00 Εκπαιδευτικό τετράδιο, αριθμός 32 Επιμέλεια τετραδίου: Ελένη Ζαπίτη Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος δευτερο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Ασκήσεις επί λίθου

Τευχος δευτερο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Ασκήσεις επί λίθου Τευχος δευτερο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους Ασκήσεις επί λίθου Άσκηση 1η Οι θησαυροί του ιερού Οι ιερείς της Βραυρωνίας Αρτέμιδος κάνουν απογραφή των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Αρχαία από μετάφραση (Ο τόπος και οι άνθρωποι Ανθολόγιο) 1. Τίτλος Μαθήματος: Η κατοικία των αρχαίων Ελλήνων.

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Αρχαία από μετάφραση (Ο τόπος και οι άνθρωποι Ανθολόγιο) 1. Τίτλος Μαθήματος: Η κατοικία των αρχαίων Ελλήνων. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Αρχαία από μετάφραση (Ο τόπος και οι άνθρωποι Ανθολόγιο) Περιγραφή Μαθήματος 1. Τίτλος Μαθήματος: Η κατοικία των αρχαίων Ελλήνων. 2. Λογισμικό Χρησιμοποιούμενες Διευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ Χτισμένες στη Νεκρόπολη της Γκίζας, μία ανάσα από την πρωτεύουσα της Αιγύπτου, το Κάιρο, αποτελούν το αρχαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα