. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ Άνω Πόλη Θεσσλονίκης: Καταγραφή και κριτική αποτίµηση της εξέλιξης 39 ενός ξεχωριστού ιστορικού συνόλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ". ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ Άνω Πόλη Θεσσλονίκης: Καταγραφή και κριτική αποτίµηση της εξέλιξης 39 ενός ξεχωριστού ιστορικού συνόλου"

Transcript

1 ΤΟΠΟΣ Επιθεώρηση χωρικής ανάπτυξης, σχεδιασµού και περιβάλλοντος 22-23/2004 άρθρα Μ. ΛΥΚΟΣ Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων ως προσδιοριστικός παράγοντας 5 των περιφερειακών ανισοτήτων: Το Ελληνικό παράδειγµα στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού φαινοµένου Π.Α. ΠΑΤΑΡΓΙΑΣ, Οι ιστορικές διαδροµές της Αθήνας: Ανάδειξη της φυσιογνωµίας της πόλης 27 Α. ΠΟΥΛΟΥ ΗΣ, και βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος Μ. ΑΝΙΗΛ, Ζ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ Άνω Πόλη Θεσσλονίκης: Καταγραφή και κριτική αποτίµηση της εξέλιξης 39 ενός ξεχωριστού ιστορικού συνόλου Σ. ΜΗΛΙΩΝΗΣ Στρατηγικές Αστικής Ανάπτυξης και ιοργάνωση ιεθνών Εκδηλώσεων: 67 Η περίπτωση της EXPO '98 στη Λισσαβώνα Κ. ΜΠΙΘΑΣ Βιώσιµη χρήση νερού στις πόλεις και τα συστήµατα τιµολόγησης: Η 89 Ευρωπαϊκή Εµπειρία Α. ΕΥΣΤΡΑΤΟΓΛΟΥ Μέθοδοι προσδιορισµού των ορίων των τοπικών αγορών εργασίας 107 Μ. ΧΡΙΣΤΟΦΑΚΗΣ Τοπική Ανάπτυξη και Αναπτυξιακή Στρατηγική για τα Τοπικά Κέντρα 121 Ανάπτυξης

2 Λ. ΛΑΜΠΡΙΑΝΙ ΗΣ, Η εγκατάσταση κατοίκων των αστικών κέντρων στην ύπαιθρο και η 135 Ι. ΜΠΕΛΛΑ αναπτυξιακή δυναµική της Γ. ΠΕΤΡΑΚΟΣ, Οι περιφερειακές ανισότητες στα Νέα Κράτη-Μέλη της Ε.Ε. 155 Γ. ΨΥΧΑΡΗΣ,. ΚΑΛΛΙΩΡΑΣ Ζ. ΗΜΑ ΑΜΑ Αειφορία, Καινοτοµία, Συµµετοχή και Οικονοµική αποδοτικότητα: Η 179 έρευνες - διατριβές εφαρµογή των Συστηµάτων Περιβαλλοντικής ιαχείρισης Β. ΖΩΓΡΑΦΟΣ Real Estate: Ευκαιρίες και προβληµατισµοί στον κλάδο της εµπράγµατης 201 περιουσίας - Το παράδειγµα της οδού Πειραιώς Σ. ΓΚΙΑΛΗΣ Χωρικά και Κλαδικά Χαρακτηριστικά της Άτυπης Εργασίας: Εργασιακή και 219 βιβλιοκρισίες Παραγωγική Ευελιξία στη Βιοµηχανία της Θεσσαλονίκης Θ. ΜΕΤΑΞΑΣ IAIN BEGG: "URBAN COMPETITIVENESS: Policies for dynamic cities" 227 πράξη και πολιτικές Ι. ΒΑΣΣΑΛΟΣ, Πόλος Καινοτοµίας Θεσσαλονίκης 233 Β. ΚΕΛΕΣΙ ΗΣ, Ένα πρότυπο έργο τεχνολογικής ανάπτυξης των ελληνικών περιφερειών Ν. ΚΟΜΝΗΝΟΣ περιλήψεις - abstracts

3 ΑΡΘΡΑ ΕΡΕΥΝΕΣ - ΙΑΤΡΙΒΕΣ ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ ΠΡΑΞΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων ως προσδιοριστικός παράγοντας των περιφερειακών ανισοτήτων: Το Ελληνικό παράδειγµα στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού φαινοµένου Μαρτίνος ΛΥΚΟΣ* Εισαγωγή Το εύρος των χωρικών ανισοτήτων στα πλαίσια µιας γεωγραφικής οντότητας µπορεί εύκολα να αποτυπωθεί ποσοτικά η στατιστική προσφέρει µία πληθώρα µέτρων κατάλληλων για µία τέτοια µέτρηση. Άν και το κυρίως ζητούµενο είναι η ποιοτική ανάλυση των παραγόντων που δηµιουργούν τις ανισότητες, η ορθή απεικόνιση τους είναι ένα βασικό προαπαιτούµενο. Μία πρώτη ανάγνωση οποιουδήποτε σχετικού στατιστικού πίνακα καθιστά σαφές ότι ένα από τα χαρακτηριστικά που διέπουν τις χωρικές ανισότητες είναι η αναπτυξιακή διαφορά των εθνικών ή περιφερειακών µητροπόλεων έναντι του µέσου όρου. Το γεγονός ότι οι µητροπολιτικές περιοχές απολαµβάνουν υψηλότερα επίπεδα οικονοµικής ευµάρειας είναι ορατό παγκοσµίως: η Ευρώπη, η Νότια Αµερική και η Ιαπωνία αποτελούν µεγάλου εύρους παραδείγµατα αυτού του φαινοµένου (Knox and Agnew, 1996). Το φαινόµενο όµως αυτό δεν είναι διόλου οµοιογενές στο χώρο, ούτε ως προς το εύρος, ούτε ως προς τα χαρακτηριστικά που το προκαλούν. Ένα άλλο ζητούµενο είναι το κατά πόσο η διαφορά στα επίπεδα ανάπτυξης των µητροπολιτικών περιφερειών µπορούν να εξηγήσουν το φαινόµενο της ανισότητας, όπως αυτό εµφανίζεται στατιστικά. Εδώ εµπλέκονται δύο προσδιοριστικοί παράγοντες: το εύρος της αναπτυξιακής διαφοράς και το πληθυσµιακό βάρος της µητρόπολης. Ο συνδυασµός των δύο δηµιουργεί το επίπεδο στάθµισης της συγκεκριµένης περιφερειακής οικονοµίας στη συνολική και άρα ορίζει σε µικρό ή µεγάλο βαθµό το εύρος των ανισοτήτων. Στις χώρες της Ε.Ε. το φαινόµενο είναι υπαρκτό µε µία µεγάλη ποικιλία στο βαθµό επιρροής του ενός ή του άλλου παράγοντα. Στην Ελλάδα παρατηρείται σχετικά περιορισµένη αναπτυξιακή διαφορά της µητροπολιτικής περιφέρειας έναντι Μαρτίνος ΛΥΚΟΣ, Οικονοµολόγος Περιφερειολόγος, Υποψήφιος ιδάκτωρ, Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΟΠΟΣ Επιθεώρηση Χωρικής Ανάπτυξης, Σχεδιασµού και Περιβάλλοντος, 22-23/2004 ISSN σσ. 5-26

4 6 Μ. ΛΥΚΟΣ της υπόλοιπης χώρας, αλλά παράλληλα και σηµαντική στάθµιση του παράγοντα µητροπολιτικός πληθυσµός σε σχέση µε το συνολικό. Αντίθετα, άλλα παραδείγµατα (όπως η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία) παρουσιάζουν το φαινόµενο αντεστραµµένο: περιορισµένη πληθυσµιακή στάθµιση αλλά µεγάλη αναπτυξιακή διαφορά. Το γνωστό φαινόµενο της (δηµογραφικά) δεσπόζουσας πόλης, όπως περιγράφεται χαρακτηριστικά από τα Ηνωµένα Έθνη (UN, 1999), στην Ελληνική περίπτωση αδυνατεί να αποµακρυνθεί εντυπωσιακά από τους εθνικούς µέσους όρους κατά κεφαλήν οικονοµικής δραστηριότητας κάτι που κάνουν µε ευκολία πόλεις µικρότερης πληθυσµιακής βαρύτητας στις χώρες τους (π.χ. Βρυξέλλες, Αµβούργο κ.α.). Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνειδητοποίηση του προβλήµατος των χωρικών ανισοτήτων (ανισότητες µεταξύ χωρών και περιφερειών) οδήγησε στη δηµιουργία ιδιαίτερης πολιτικής της Ευρωπαϊκής «Περιφερειακής» Πολιτικής (Μαραβέγιας 2000) η οποία είναι τόσο σηµαντική όσο και πολυδάπανη. Η εξακρίβωση του φαινοµένου των χωρικών ανισοτήτων περνά µέσα από το στατιστικό υπολογισµό τους. Στο παραπάνω πλαίσιο, σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η ποσοτική διαπίστωση του εν λόγω φαινοµένου σε Ελλάδα και Ε.Ε καθώς και η διερεύνηση του ρόλου των µητροπόλεων στον υπολογισµό τους. Μεθοδολογία Είναι γνωστό το γεγονός ότι το είδος των στοιχείων που χρησιµοποιούνται αλλά και ο τρόπος παρουσίασής τους µπορούν να επηρεάζουν τα συµπεράσµατα. Είναι επίσης γνωστό ότι τριών ειδών βασικά µεθοδολογικά προβλήµατα θεωρούνται υπεύθυνα για αυτό το γεγονός (Ανδρικοπούλου 1995): του δεύτερου προβλήµατος (σχετικά µε το µέγεθος και την ανάπτυξη της µητροπολιτικής περιφέρειας) και υιοθετεί τα κλασσικά εργαλεία της περιγραφικής στατιστικής προκειµένου να επιτύχει δύο πράγµατα: αφ ενός να απεικονίσει ποσοτικά την έκταση των περιφερειακών ανισοτήτων και αφ εταίρου να εστιάσει σε κάποιους από τους ποιοτικούς παράγοντες που τις καθορίζουν. Η επιλογή του σταθµικού µέσου όρου και της σταθµικής τυπικής απόκλισης είναι ασφαλής και απόλυτα συµβατή µε τη µεθοδολογία της Eurostat 2. Ο σταθµικός µέσος όρος δίνεται από τον τύπο και η σταθµική τυπική απόκλιση από τον τύπο όπου ο πληθυσµός της περιφέρειας, το κατά κεφαλή ΑΕγχΠ της περιφέρειας και ο συνολικός πληθυσµός της χώρας. Επίσης χρησιµοποιείται η κλασσική στατιστική µέθοδος για τον υπολογισµό του συντελεστή συσχέτισης Pearson s R, δηλαδή το είδος των στατιστικών δεδοµένων που χρησιµοποιούνται τα µεγέθη των περιφερειών (µετά από την κατάτµησή τους) η επιρροή των διευρύνσεων. Η παρούσα µελέτη επικεντρώνεται σε µία υποκατηγορία

5 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 7 Ο υπολογίζοντας το µέσο όρο και την τυπική απόκλιση Τα στατιστικά στοιχεία των Ευρωπαϊκών περιφερειών που δίνει στη δηµοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εµφανίζονται συγκεντρωµένα και απλουστευµένα µε τη µορφή πινάκων υπό τον τίτλο Βασικοί Περιφερειακοί είκτες. Παράλληλα µε αυτούς δηµοσιεύονται επεξεργασµένοι πίνακες των βασικότερων δεικτών που αφορούν στο προϊόν, την απασχόληση, τη δηµογραφία και άλλους κοινωνικο οικονοµικούς τοµείς. Σε ότι αφορά στο ύψος και τις αποκλίσεις του κατά κεφαλή περιφερειακού ΑΕγχΠ εκφρασµένου σε Μονάδες Αγοραστικής ύναµης 3, τα ετήσια στοιχεία της Eurostat περιλαµβάνουν υπολογισµούς σε επίπεδο κρατών µελών, περιφερειών επιπέδου NUTS 4 1 και NUTS 2 (σπανίως δε και NUTS 3), µε τη βαρύτητα να δίνεται στο επίπεδο 2. Ο Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 26ης Μαΐου 2003 «για τη θέσπιση µιας κοινής ονοµατολογίας των εδαφικών στατιστικών µονάδων (NUTS)» που αποσκοπεί στη δηµιουργία ενός ουσιαστικά ενιαίου συστήµατος χωρικής κατάτµησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι δυνατό να ξεπεράσει πολλά από τα δεδοµένα προβλήµατα, κυρίως δηµογραφικά 5 γενικά, οι αλλαγές που επιφέρει είναι οριακές και κατά κύριο λόγο κανονιστικές. Πριν από οποιαδήποτε ανάλυση απαιτείται µια αναφορά σε ορισµένους παράγοντες που παρουσιάζουν τις εν γένει αδυναµίες στην πρακτική των στατιστικών µετρήσεων (κάτι που γίνεται δεκτό και από τον Κανονισµό) και οφείλονται είτε σε χαρακτηριστικά της περιφερειακής κατάτµησης είτε σε προβλήµατα στατιστικής µεθοδολογίας. α) εν υπάρχει δεδοµένο χωρικό µέγεθος των περιφερειών, δεδοµένος αριθµός περιφερειών ανά κράτος ή δεδοµένος αριθµός κατοίκων ανά περιφέρεια. Κατά συνέπεια, όσο µεγαλύτερη η κατάτµηση µίας χώρας, τόσο µεγαλύτερες οι εµφανιζόµενες ανισότητες αφού τα ακραία µεγέθη γίνονται εντονότερα. Το πρόβληµα αυτό είναι γνωστό και έχει εκτιµηθεί από το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή. Στον παραπάνω Κανονισµό αναφέρεται (προοίµιο, παράγραφος 9): «Για να είναι συγκρίσιµες οι περιφερειακές στατιστικές θα πρέπει οι περιφέρειες να έχουν συγκρίσιµο µέγεθος όσον αφορά τον πληθυσµό. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, οι τροποποιήσεις της ονοµατολογίας NUTS θα πρέπει να καθιστούν την περιφερειακή διάρθρωση πιο οµοιογενή όσον αφορά το µέγεθος του πληθυσµού». Οι λόγοι των ασυµβατοτήτων µεταξύ των κρατών µελών είναι διάφοροι και λίγο έως πολύ γνωστοί. Αυτό αποδεικνύουν ουσιαστικά και οι µεγάλες αποκλίσεις των ελαχίστων και µεγίστων ορίων του µέσου µεγέθους που προτείνονται στο ίδιο κείµενο. β) Ορισµένα ποσοτικά δεδοµένα αλλάζουν στο χρόνο όχι σαν αποτέλεσµα διαρθρωτικών µεταβολών αλλά σαν αποτέλεσµα αλλαγής της µεθοδολογίας. Σαν αποτέλεσµα του παραπάνω, η εξέλιξη της τυπικής απόκλισης του Ηνωµένου Βασιλείου και του Βελγίου εµφανίζει εντυπωσιακή αύξηση µέσα σε ένα έτος (1995) η οποία οφείλεται σε ζητήµατα καθαρά µεθοδολογικό (περιφερειακή κατάτµιση). Η διαφοροποίηση των συστηµάτων επιφέρει πολυεπίπεδες επιδράσεις. Κάτι τέτοιο έγινε εµφανές και επί του πρακτέου µε την εγκατάλειψη του Εθνικού Συστήµατος Λογαριασµών ESA79 και την αντικατάστασή του από το ESA95, όταν προέκυψε ζήτηµα εν γένει συµβατότητας των στοιχείων. γ) Κάποια από τα κράτη µέλη κατέχουν διοικητικά διαµερίσµατα τα οποία αποτελούν στατιστικές περιφέρειες της ΕΕ και τα οποία παρουσιάζουν σηµαντική υστέρηση λόγω πολύ συγκεκριµένων και εύκολα διαγνώσιµων παραγόντων. Η συµπερίληψη αυτών των περιφερειών δίνουν αποτελέσµατα ορθά από τυπικής άποψης αλλά ουσιαστικά υπερεκτιµηµένα. Επίσης κάποια πλουτοπαραγωγικά µέσα µίας χώρας δεν είναι εύκολο να χωροθετηθούν ή, καλύτερα, να καταλογιστούν χωρικά.

6 8 Μ. ΛΥΚΟΣ Η περίπτωση της ανατολικών Γερµανικών landers οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε µέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων της χώρας αλλά και της ΕΕ συνολικά µε δύο τρόπους: µε και χωρίς τις έξι ανατολικογερµανικές περιφέρειες. Επίσης, οι δείκτες της Γαλλίας πάντοτε περιλαµβάνουν τα τέσσερα υπερπόντια διαµερίσµατα 6 που χαρακτηρίζονται από ακραίους δείκτες περιφερειακότητας και επηρεάζουν σε κάποιο βαθµό τους δείκτες (οµολογουµένως λίγο εξ αιτίας της χαµηλής πληθυσµιακής στάθµισης των εν λόγω περιφερειών). Στον ίδιο Κανονισµό «...περί θέσπισης µίας κοινής NUTS...» (1059/2003) αναφέρεται ότι: «Η ονοµατολογία ΝUTS περιορίζεται στην οικονοµική επικράτεια των κρατών µελών και δεν παρέχει πλήρη κάλυψη της επικράτειας στην οποία εφαρµόζεται η συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Κατά συνέπεια, η χρησιµοποίησή της για κοινοτικούς σκοπούς χρειάζεται να αξιολογείται κατά περίπτωση. Η οικονοµική επικράτεια κάθε χώρας, (...) περιλαµβάνει και εξωπεριφερειακό χώρο, αποτελούµενο από µέρη της οικονοµικής επικράτειας που δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι ανήκουν σε µια δεδοµένη περιφέρεια (τον εναέριο χώρο, τα χωρικά ύδατα και την υφαλοκρηπίδα, τους εκτός του γεωγραφικού εδάφους εδαφικούς θύλακες, ιδίως πρεσβείες, προξενεία και στρατιωτικές βάσεις, και τα κοιτάσµατα πετρελαίου, φυσικού αερίου κ.λπ. που βρίσκονται σε διεθνή ύδατα, εκτός υφαλοκρηπίδας, αλλά τα εκµεταλλεύονται φορείς εγκατεστηµένοι στη χώρα). Η ονοµατολογία NUTS πρέπει να επιτρέπει και την παροχή στατιστικών στοιχείων γι αυτόν τον εξωπεριφερειακό χώρο». Ιστορικά, υπάρχουν παραδείγµατα υπερεκτίµησης του προϊόντος κάποιων από τις ευρωπαϊκές περιφέρειες 7. Αξίζει να σηµειωθεί ότι πολλά από τα µέτρα διασποράς που χρησιµοποιούνται για τη µέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων έχουν πρακτικά καταστεί άχρηστα από τους παράγοντες που προαναφέρθηκαν, όπως π.χ. το εύρος άκρων τιµών 8. Από την άλλη πλευρά, στην περίπτωση συγκριτικής εκτίµησης των ανισοτήτων και προκειµένου να δηµιουργηθεί µία κοινή συγκριτική βάση, τα εθνικά παραδείγµατα θα µπορούσαν να µοιράζονται κοινά στοιχεία στην περιφερειακή κατάτµηση, π.χ. ίδιο αριθµό ισοµεγεθών περιφέρειών ανά κράτος µέλος, ανεξάρτητα από το µέγεθός του. Όµως κάτι τέτοιο προκαλεί τεράστιες ανισότητες στα µεγέθη των περιφερειών και τις καθιστά µη λειτουργικές. Εάν σε όλα αυτά προστεθούν και τα δεδοµένα προβλήµατα εξοµάλυνσης των οικονοµικών µεγεθών σε Μονάδες Αγοραστικής ύναµης (PPS) το ζήτηµα εµφανίζεται µεθοδολογικά αχανές και σε καµία περίπτωση δεν υποκαθιστά τη µέτρηση του διατιθέµενου εισοδήµατος (Committee of the Regions, 2003). Όµως µόνο έχοντας όλα τα παραπάνω υπ όψιν αποκτά νόηµα η ενασχόληση µε την παρουσίαση των περιφερειακών ανισοτήτων στις Ευρωπαϊκές Στατιστικές, όπως αυτή ακολουθεί. Τα δεδοµένα Οι εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση στις περιφέρειες και την πρόοδο της οικονοµικής και κοινωνικής συνοχής, καθώς και τα ετήσια στατιστικά στοιχεία της Eurostat δίνουν την αφορµή ανάλυσης σε επίπεδο ποσοτικό. Για το έτος 2000 (δηµοσιευµένα στοιχεία του 2003) τα δεδοµένα αυτά συνοψίζονται στον πίνακα 1 (δίδονται ως µέσοι όροι σε επίπεδο NUTS 0, δηλαδή σε επίπεδο χωρών, και τυπικές αποκλίσεις αφορούν στα επίπεδα των αντίστοιχων περιφερειών επιπέδου NUTS 2). Η Ελληνική περίπτωση εµφανίζεται ως µακράν η πλέον οµοιογενής στην ΕΕ. Όµως, η ουσιαστική εκτίµηση αυτής της τυπικής απόκλισης εξαρτάται από το ύψος του µέσου όρου στο οποίο αναφέρεται 9. Για παράδειγµα, η Ελληνική τυπική απόκλιση υπολογίζεται 9,6 έναντι 15,5 της δεύτερης Ολλανδικής, όµως η τυπική απόκλιση της δεύτερης αντιστοιχεί σε µέσο όρο σηµαντικά υψηλότερο (66,7 έναντι 111,2). Μία απλή προσπάθεια τήρησης

7 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 9 Πίνακας 1 Κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ και ανισότητές του κατά περιφέρειες στα κράτη-µέλη, 2000 (µέσος όρος EU15=100 - τυπική απόκλιση του δείκτη ΕΕ15=100 - περιφέρειες NUTS 2) Κράτο Μέλος ΑΕγχΠ Τυπική Απόκλιση Βέλγιο 107,4 39,4 Γερµανία 106,4 26,2 Ελλάδα 67,7 9,6 Ισπανία 82,2 18,1 Γαλλία 101,1 28,3 Ιρλανδία 115,2 18,8 Ιταλία 102,0 27,2 Ολλανδία 111,2 15,5 Αυστρία 114,3 23,9 Πορτογαλία 68,0 16,6 Φινλανδία 104,0 25,0 Σουηδία 106,6 20,9 Ηνωµένο Βασίλειο 100,3 34,2 ανία 118,6 - Λουξεµβούργο 195,3 - Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Eurostat, 2003 των αναλογιών µεταξύ των κρατών µελών µπορεί να βασιστεί στην εναρµόνιση της τυπικής απόκλισης µέσω αναγωγής των εθνικών µέσων όρων σε µία τιµή 100 (πίνακας 2). Οι νέες τιµές των τυπικών αποκλίσεων έχουν σαφώς µικρότερο εύρος (βλ. Ελλάδα και Βέλγιο) αφού η εισοδηµατική αναγωγή τις εξοµάλυνε σηµαντικά παρ όλα αυτά οι ακραίες τιµές παραµένουν σηµαντικά αποµακρυσµένες 11. Η σχετική θέση της Ελλάδας υπό το φως της αναγωγής είναι σηµαντικά πλησιέστερη προς το ευρωπαϊκό παράδειγµα παρ ότι παραµένει από τις χαµηλότερες (αν και έχει πάψει να είναι η πλέον χαµηλή). Οι νέες τιµές θα αποτελέσουν το µέτρο σύγκρισης για τη συνέχεια όπου θα επέλθει ακόµη σηµαντικότερη διαφοροποίηση στα δεδοµένα, προερχόµενη από την µελέτη του ρόλου των µητροπολιτικών περιφερειών. Εναλλακτικές προσεγγίσεις: τροποποιώντας τη βαρύτητα των µητροπολιτικών περιφερειών Σκοπεύοντας στην αποσαφήνιση του ρόλου των µητροπολιτικών περιφερειών στη µέτρηση των εθνικών ανισοτήτων, απαιτείται η σύγκριση των στοιχείων αφ ενός µε τη συµπερίληψη και αφ εταίρου µε την εξαίρεση των εν λόγω περιφερειών. Σε ένα επόµενο επίπεδο κρίνεται χρήσιµη η µετατροπή της σχετικής βαρύτητάς τους. Η εξαίρεση κάποιων εθνικών παραδειγµάτων από τη σύγκριση είναι αναπόφευκτη. ανία και Λουξεµβούργο είναι κράτη µονοπεριφερειακά. Η Γερµανία µετά την ενοποίηση της απαιτεί διττή αντιµετώπιση και το όλο εγχείρηµα γίνεται ιδιαίτερα δύσκολο. Επίσης η οµοσπονδιακή οργάνωση της χώρας (σε κάποιο βαθµό και της Ιταλίας) που βασίζεται στο ιστορικό

8 10 Μ. ΛΥΚΟΣ Πίνακας 2 Περιφερειακές ανισότητες του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ στα κράτη-µέλη µε αναγωγή σε κοινό επίπεδο εισοδήµατος = 100, έτος 2000 Κράτος Μέλος ΑΕγχΠ Τυπική Απόκλιση Συντελεστής Αναγωγής Νέα Τιµή Βέλγιο 107,4 39,4 1,074 36,7 Γερµανία 106,4 26,2 1,064 24,6 Ελλάδα 67,7 9,6 0,677 14,2 Ισπανία 82,2 18,1 0,822 22,0 Γαλλία 101,1 28,3 1,011 28,0 Ιρλανδία 115,2 18,8 1,152 16,3 Ιταλία 102,0 27,2 1,020 26,7 Ολλανδία 111,2 15,5 1,112 13,9 Αυστρία 114,3 23,9 1,143 20,9 Πορτογαλία 68,0 16,6 0,680 24,4 Φινλανδία 104,0 25,0 1,040 24,0 Σουηδία 106,6 20,9 1,066 19,6 Ηνωµένο Βασίλειο 100,3 34,2 1,003 34,1 ανία 118,6-1,186 - Λουξεµβούργο 195,3-1,953 - Πηγή: επεξεργασία στοιχείων πίνακα 1 - Eurostat, 2003.

9 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 11 της παρελθόν έχει δηµιουργήσει ένα ευρύ δίκτυο τοπικών µητροπόλεων και όχι µία δεσπόζουσα µητροπολιτική δύναµη. Η Μεγάλη Βρετανία µετά την νέα κατάτµηση και τη δηµιουργία των δύο ανεξάρτητων περιφερειών του Ευρύτερου Λονδίνου (Inner και Outer London) δηµιουργεί µεθοδολογικά προβλήµατα. Η αστική δοµή της Ολλανδίας ουσιαστικά έχει δηµιουργήσει µία µεγάλη αστική συσσώρευση που από κάποιους ερευνητές θεωρείται ως ενιαία 12. Με όλα τα παραπάνω υπ όψιν επιλέχθηκαν τελικά τα ακόλουθα παραδείγµατα: Ισπανία, Πορτογαλία, Αυστρία, Γαλλία, Σουηδία, Φινλανδία, Βέλγιο και Ελλάδα. Πριν από την όποια εµβάθυνση είναι ιδιαίτερα χρήσιµη η αποτύπωση του βαθµού προπορείας των µητροπολιτικών περιφερειών έναντι των αντίστοιχων υπολοίπων χωρών τους (πάντα σε σχέση µε τα κράτη µέλη του παραδείγµατος πίνακας 3). Τέλος, αξίζει να σηµειωθεί ότι η αλλαγή του επιπέδου ΑΕγχΠ των µητροπολιτικών περιφερειών ή η πλήρης αφαίρεσή τους για λόγους ερευνητικούς επηρεάζουν το σχετικό µέσο όρο των κρατών µελών, γι αυτό και τα στοιχεία παρουσιάζονται διαφοροποιηµένα. Σενάριο 1 ο : Τα επιλεγµένα κράτη µέλη χωρίς τις µητροπολιτικές τους περιφέρειες Το 1 ο σενάριο είναι µεθοδολογικά απλό και υποθέτει την απλή απαλοιφή των µητροπολιτικών περιφερειών από τους εθνικούς χάρτες ή καλύτερα την υπόθεση ότι οι εν λόγω περιφέρειες Πίνακας 3 Βαθµός προπορείας των µητροπολιτικών περιφερειών έναντι των αντίστοιχων υπολοίπων χωρών (επίπεδο κατά κεφαλή ΑΕγχΠ / ΜΑ - ΕΕ15 = 100) Περιφέρεια Επίπεδο Υπόλοιπη Χώρα Επίπεδο ιαφορά (%) Αττική 77,1 Ελλάδα 63,1 22,2 Ile de France 158,3 Γαλλία 88,4 79,7 Comunidad de Madrid 110,0 Ισπανία 78,1 40,9 Lisboa e Vale do Tejo 90,9 Πορτογαλία 56,5 60,9 Wien 157,0 Αυστρία 103,7 51,4 Stockholm 147,0 Σουηδία 96,1 53,0 Uusimaa 139,2 Φινλανδία 89,6 59,8 Reg. Bruxelles 217,6 Βέλγιο 96,0 126,7 Πηγή: επεξεργασία στοιχείων ΕΕ - Eurostat, 2003

10 12 Μ. ΛΥΚΟΣ παύουν να αποτελούν τµήµα των συγκεκριµένων χωρών ενώ παράλληλα παραµένουν τµήµα της ΕΕ ως σύνολο 13. Έτσι, αυτό που προκύπτει είναι µία εκτίµηση του ύψους των εθνικών περιφερειακών ανισοτήτων χωρίς τη συµπερίληψη των µητροπολιτικών περιφερειών. Η απλούστευση είναι έντονη αλλά έχει ιδιαίτερη σηµασία η εξέταση του µη µητροπολιτικού χώρου, παρά το γεγονός ότι το πληθυσµιακό βάρος των µητροπόλεων ως ποσοστό του εθνικού ποικίλει σηµαντικότατα από χώρα σε χώρα 14. Πολύ γενικευτικά θα λέγαµε ότι µελετάται το επίπεδο εισοδήµατος και ανισοτήτων της «επαρχίας» κάθε κράτους µέλους. Οι παραπάνω υπολογισµοί προσφέρουν ενδιαφέρουσες αφορµές για σχολιασµό. Το ότι οι περιφερειακές ανισότητες των χωρών του παραδείγµατος θα εµφανίζονταν µειωµένες µετά την εξαίρεση των ανεπτυγµένων µητροπόλεων ήταν κάτι το απολύτως προβλέψιµο. Το µέγεθος όµως αυτής της µείωσης συχνά εντυπωσιάζει το παράδειγµα της Σουηδίας µε και χωρίς τη Στοκχόλµη είναι χαρακτηριστικό. Γενικά, το ποσοστό µείωσης των τυπικών αποκλίσεων ποικίλει έντονα από χώρα σε χώρα, φαινόµενο που δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη εάν ληφθούν υπ όψη οι διαφορές στα χαρακτηριστικά µεταξύ των µητροπολιτικών περιφερειών. Πίνακας 4 Οι περιφερειακές ανισότητες σε επιλεγµένα κράτη µέλη χωρίς τη συµπερίληψη των µητροπολιτικών τους περιφερειών Κράτος Με τις µητροπολ. περιφέρειες Χωρίς τις µητροπολ. περιφέρειες Με εισοδηµατική αναγωγή Μέσος Όρος Τυπική Απόκλ. Μέσος Όρος Τυπική Απόκλ. Συντελεστής Νέα Τιµή EL 67,7 9,6 63,1 8,5 0,631 13,5 FR 101,1 28,3 88,4 9,4 0,884 10,6 ESP 82,2 18,1 78,1 15,6 0,781 20,0 POR 68,0 16,6 56,5 4,4 0,565 7,8 AUS 114,3 23,9 103,7 11,5 1,037 11,1 SWE 106,6 20,9 96,1 3,2 0,961 3,3 FIN 104,0 25,0 89,6 9,1 0,896 10,2 BEL 107,4 39,4 96,0 18,0 0,960 18,8 Σηµ.: η εισοδηµατική αναγωγή του πίνακα έγινε όπως στον πίνακα 2 µε βάση τους νέους συντελεστές εισοδηµατικής στάθµισης.

11 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 13 Όσον αφορά στην περίπτωση της Ελλάδας, ο βαθµός των περιφερειακών ανισοτήτων της Ελληνικής «επαρχίας» αποδεικνύεται ιδιαίτερα υψηλός. Όχι µόνο ξεπερνά πολλά άλλα ευρωπαϊκά παραδείγµατα κρατών πληθυσµιακά µικροµεσαίων (Σουηδία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Αυστρία) αλλά ξεπερνά ακόµα και το παράδειγµα της Γαλλίας, η οποία µετά την εξαίρεση του Παρισιού εµφανίζεται ως χώρα µετρίου κατά κεφαλή προϊόντος και ιδιαίτερα οµοιογενής στο χώρο, δεδοµένου και του µεγέθους της. Αξίζει να σηµειωθεί ότι το Γαλλικό παράδειγµα ακόµη και χωρίς την Ile de France (ευρύτερο Παρίσι) αποτελείται από ένα δείγµα 25 περιφερειών (µε την συµπερίληψη των τεσσάρων υπερπόντιων διαµερισµάτων) και πληθυσµό που αγγίζει τα 50 εκατοµµύρια κατοίκους. Συγκριτικά, το αντίστοιχο Ελληνικό παράδειγµα χωρίς την Αττική αποτελείται από 12 περιφέρειες και πληθυσµό µόλις 7 εκατοµµύρια κατοίκους. Αξίζει πάντως να σηµειωθεί ότι καµία από τις Γαλλικές περιφέρειες (εκτός της Ile de France) δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ως συντριπτικά αστική, κάτι που ισχύει βέβαια και για την Ελλάδα µε την εξαίρεση της Αττικής. Σενάριο 2 ο : Τα επιλεγµένα κράτη µε την υπόθεση της ίσης αναπτυξιακής προπορείας των µητροπολιτικών τους περιφερειών. Το δεύτερο σενάριο είναι πιο πολύπλοκο και στους υπολογισµούς του συµπεριλαµβάνει τις µητροπολιτικές περιφέρειες. Η διαφορά του συγκρινόµενο µε το προηγούµενο έγκειται στο ότι υποθέτει µία οµοιόµορφη αναπτυξιακή συµπεριφορά των µητροπολιτικών περιφερειών, υποθέτοντας ότι όλες οι µητροπολιτικές περιφέρειες προπορεύονται ισόποσα έναντι των εθνικών «επαρχιών» τους. Αυτή η υπόθεση προσφέρει µία δεύτερη όψη του ίδιου φαινοµένου όµως αυτή τη φορά στην ανάλυση συµπεριλαµβάνεται και ο µητροπολιτικός πληθυσµός, ο αριθµός των περιφερειών του δείγµατος ισούται µε το συνολικό χωρίς εξαιρέσεις και, κατά συνέπεια, τα εθνικά παραδείγµατα εξετάζονται ως σύνολα και όχι κάποια υποσύνολά τους. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η υπόθεση βασίζεται στην εφαρµογή ενός ενιαίου ποσοστού προπορείας των µητροπολιτικών περιφερειών και στις οκτώ υπό εξέταση περιπτώσεις. Είδαµε προηγουµένως ότι το εύρος της εν λόγω προπορείας ορίζει σε µεγάλο βαθµό την τελική εκτίµηση των ανισοτήτων η εξαίρεσή της στο προηγούµενο σενάριο έδωσε µία εκτίµηση των περιφερειακών ανισοτήτων πολύ πιο οµοιογενή. Η εφαρµογή του κοινού ποσοστού για όλες τις περιφέρειες αποσκοπεί στην αποσαφήνιση του ρόλου των µητροπολιτικών περιφερειών µε βάση τη δηµογραφική τους βαρύτητα και µόνο. Όµως ποιό µπορεί να είναι αυτό το (υποθετικό) κοινό ποσοστό και γιατί αυτό και όχι άλλο; Η ερώτηση επιδέχεται διάφορες απαντήσεις, ανάλογα µε το ερευνητικό επίπεδο αναφοράς, και πολλές εναλλακτικές τιµές. Θα µπορούσε να υπολογιστεί µε βάση το διαφορά στα πλαίσια ενός εθνικού παραδείγµατος, π.χ. τη διαφορά της Αττικής από την υπόλοιπη Ελλάδα (+22,2%) όµως έτσι το παράδειγµα καθίσταται έντονα Ελληνοκεντρικό. Εν τέλει, στη συγκεκριµένη υπόθεση επιλέγεται ένα ποσοστό όχι αποσπασµατικό ή τυχαίο αλλά προκύπτον από το δείγµα. Υπολογίζεται µε βάση τη µέση προπορεία των µητροπολιτικών περιφερειών των οκτώ παραδειγµάτων σταθµισµένη ως προς το ποσοστό πληθυσµού που καταλαµβάνουν στα εθνικά τους παραδείγµατα 15. Το ποσοστό αναγωγής που υιοθετείται τελικά είναι το +55,4%, όση και η µέση σταθµισµένη αναπτυξιακή προπορεία των οκτώ µητροπόλεων του παραδείγµατος. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζεται η συµβατότητα του σεναρίου µε τα πραγµατικά δεδοµένα.

12 14 Μ. ΛΥΚΟΣ Πίνακας 5 Οι περιφερειακές ανισότητες σε επιλεγµένα κράτη µέλη µε την υπόθεση της ίσης αναπτυξιακής προπορείας των µητροπολιτικών τους περιφερειών (Μέγεθος προπορείας ίσο µε αυτό του µέσου όρου των µητροπολιτκών περιφερειών έναντι των εθνικών "επαρχιών" τους σταθµισµένου ως προς το αντίστοιχο πληθυσµιακό τους ποσοστό). Κράτος Υπό κανονικές συνθήκες Με ίση αναπτυξιακή προπορεία Με εισοδηµατική αναγωγή Μέσος Όρος Τυπική Απόκλ. Μέσος Όρος Τυπική Απόκλ. Συντελεστής Νέα Τιµή EL 67,7 9,6 74,3 17,5 0,743 23,6 FR 101,1 28,3 97,1 20,3 0,971 21,0 ESP 82,2 18,1 83,6 20,3 0,836 24,3 POR 68,0 16,6 66,7 14,9 0,667 22,3 AUS 114,3 23,9 114,9 25,0 1,449 21,7 SWE 106,6 20,9 106,8 21,2 1,068 19,8 FIN 104,0 25,0 102,6 22,9 1,026 22,3 BEL 107,4 39,4 100,9 22,9 1,009 22,7 Σηµ.: η εισοδηµατική αναγωγή του πίνακα έγινε όπως στον πίνακα 2 µε βάση τους νέους συντελεστές εισοδηµατικής στάθµισης. Πηγή: επεξεργασία στοιχείων της Eurostat, Από τον πίνακα 5 γίνεται σαφές ότι εάν οι µητροπόλεις είχαν ίση αναπτυξιακή προπορεία από το µέσο όρο των χωρών τους τότε οι διαφορές στις περιφερειακές ανισότητες θα ήταν ελάχιστες, γεγονός που αποτελεί απόδειξη για τη στατιστική βαρύτητα του ρόλου τους. Σύµφωνα µε το νέο σενάριο οι διαπεριφερειακές ανισότητες στην Ελλάδα παραµένουν ευρύτερες από πολλών άλλων κρατών µελών. Γενικότερα, η οµογενοποίηση των αναπτυξιακών πλεονεκτηµάτων επιφέρει εντυπωσιακή οµογενοποίηση στα εν γένει επίπεδα διαπεριφερειακών ανισοτήτων, ιδιαίτερα µετά την εισοδηµατική αναγωγή, αποδεικνύοντας έτσι και τη βαρύτητά της Αττικής στη διαµόρφωση των αρχικών δεικτών. Το εάν µπορεί να αναζητηθεί το αίτιο των σηµαντικών διαφορών των αρχικών τυπικών αποκλίσεων αποκλειστικά στις αναπτυξιακές διαφορές µεταξύ των µητροπολιτικών περιφερειών, είναι ένα ερώτηµα που δεν µπορεί αβίαστα να απαντηθεί καταφατικά όµως, χωρίς καµία αµφιβολία, το αίτιο µπορεί να αναζητηθεί και εκεί. Το γεγονός της οµογενοποίησης των

13 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 15 δεικτών µε την εφαρµογή εναλλακτικών σεναρίων σε µία µόνο από τις εθνικές περιφέρειες κάθε φορά (µία από τις δεκατρείς στην Ελλάδα, µία από τις εικοσιέξι στη Γαλλία κ.λπ.) καθιστά πρόδηλη τη βαρύνουσα θέση τους. Συσχετίσεις ευµάρειας και ανισοτήτων: τυπικά δεδοµένα και σενάρια Ένα βασικό ερώτηµα που προκύπτει στα πλαίσια κάθε µελέτης της χωρικής ανάπτυξης και των χωρικών ανισοτήτων είναι: τα υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης σχετίζονται µε υψηλότερα επίπεδα ανισοτήτων ή όχι; Ο πίνακας 6 παρουσιάζει µια σειρά συσχετίσεων επιπέδου ανάπτυξης και επιπέδου ανισοτήτων µε βάση τα επίσηµα στοιχεία και τα σενάρια που προηγήθηκαν. Όπως προαναφέρθηκε, η τυπική απόκλιση αυξάνεται σε απόλυτα µεγέθη όσο αυξάνεται ο µέσος όρος στον οποίο αναφέρεται, δηµιουργώντας έτσι ένα είδος νόθου συσχέτισης. Γι αυτό και για την εύρεση των συντελεστών χρησιµοποιούνται κυρίως οι εναρµονισµένοι ως προς τον πληθυσµό δείκτες (όπως αυτοί υπολογίστηκαν προηγούµενα) αν και παρατίθεται και η συσχέτιση µε τον αρχικό δείκτη σε απόλυτα µεγέθη (σε αγκύλη), όπως αυτά εµφανίζονται στα στατιστικά δελτία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Eurostat, κυρίως για λόγους συγκριτικούς. Η βασική εκτίµηση (0,734) αφορά σε ύψος προϊόντος και περιφερειακές ανισότητες µε βάση τα επίσηµα στοιχεία, υποδεικνύοντας σηµαντικό βαθµό συσχέτισης. Αυτό το οποίο εµφανίζεται ως προφανές από αυτό µέγεθος (ότι όντως τα υψηλότερα επίπεδα ευµάρειας συνεπάγονται υψηλότερα επίπεδα ανισοτήτων) δεν προκύπτει ως τέτοιο από τους επόµενους υπολογισµούς µε βάση τις υποθέσεις και τα σενάρια. Συγκεκριµένα: 1. Η πρώτη εκτίµηση συσχέτισης (0,408) αφορά στο ύψος του προϊόντος και τον εναρµονισµένο δείκτη ανισοτήτων. Η θετική συσχέτιση εξακολουθεί να υφίσταται αλλά σηµαντικά ασθενέστερη. 2. Η δεύτερη εκτίµηση συσχέτισης προκύπτει µε βάση το σενάριο 1, δηλαδή την εξαίρεση των µητροπόλεων. Αυτό που προκύπτει είναι ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει η παραµικρή συσχέτιση µεταξύ ανάπτυξης και ανισοτήτων, τουλάχιστον όσον αφορά στα παραδείγµατα των εθνικών «επαρχιών». 3. Η τρίτη εκτίµηση προκύπτει µε βάση το υποθετικό σενάριο 2, δηλαδή την κοινή αναπτυξιακή προπορεία των µητροπόλεων. Η εικόνα εδώ παρουσιάζεται αντίστροφη: εάν οι µητροπολιτικές Πίνακας 6 Συσχέτιση επιπέδων εθνικού κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ και περιφερειακών ανισοτήτων (Συντελεστής συσχέτισης Spearman - R. Οκτώ επιλεγµένα κράτη µέλη) - Συσχέτιση επιπέδου εθνικού κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ (ΕΕ15 = 100) µε επίπεδο περιφερειακής τυπικής απόκλισης. 0, Συσχέτιση επιπέδου εθνικού κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ (ΕΕ15 = 100) µε εναρµονισµένο δείκτη διαπεριφερειακής τυπικής απίκλισης 2. Συσχέτιση επιπέδου εθνικού κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ (ΕΕ15 = 100) χωρίς τις µητροπολιτικές περιφέρειες µε αντίστοιχο εναρµονισµένο δείκτη διαπεριφερειακής τυπικής απόκλισης (σενάριο 1) 3. Συσχέτιση επιπέδου εθνικού κατά κεφαλή ΑΕγχΠ σε ΜΑ (ΕΕ15 = 100) υπό την υπόθεση της οµοιόµορφης αναπτυξιακής προπορείας µε αντίστοιχο εναρµονισµένο δείκτη διαπεριφερειακής τυπικής απόκλισης (σενάριο 2) 0,408-0,030-0,548 Πηγή: επεξεργασία πινάκων 1-4, Eurostat 2003.

14 16 Μ. ΛΥΚΟΣ περιφέρειες χαρακτηρίζονταν από αναπτυξιακή οµοιογένεια η εικόνα θα έδειχνε µέτρια αλλά πλέον αρνητική συσχέτιση µεταξύ ανάπτυξης και ανισοτήτων. Εποµένως η γνωστή εικόνα των θετικών συσχετίσεων οφείλεται σε µεγάλο βαθµό στο γεγονός της αναπτυξιακής διαφοροποίησης των µητροπολιτικών περιφερειών αποδεικνύοντας για άλλη µια φορά τη βαρύτητά τους στον υπολογισµό των ανισοτήτων. Είναι προφανές και εύλογο ότι η ύπαρξη µητροπολιτικών περιφερειών µε µεγάλη θετική απόκλιση από το µέσο όρο της εκάστοτε χώρας ωθεί τη µέση εθνική τιµή προς τα πάνω (στο βαθµό που επιτρέπει το πληθυσµιακό τους µέγεθος) ενώ παράλληλα αυξάνει την τυπική απόκλιση. Αυτό το γεγονός απεικονίζεται στην πρώτη συσχέτιση και το ίδιο αλλά ανεστραµµένο στη δεύτερη γι αυτό και οι εθνικές «επαρχίες» εµφανίζουν εντυπωσιακά µηδενική συσχέτιση ευµάρειας και εύρους χωρικών ανισοτήτων. Η τρίτη συσχέτιση ολοκληρώνει την εικόνα: όσο τα παραδείγµατα οµογενοποιούνται (αρχικά µε την εξαίρεση, στη συνέχεια µε την πλήρη αναπτυξιακή ταύτιση των µητροπόλεων) τόσο η συσχέτιση αντιστρέφεται. Η έκταση του φαινοµένου παρουσιάζεται από την επιρροή της µίας και µόνης περιφέρειας ανά κράτος: µε συνολικό εύρος δύο µονάδες, ο συντελεστής συσχέτισης µετακινείται σχεδόν µία. Ένα τελευταίο ερώτηµα που δηµιουργείται αφορά στην οµοιογένεια των υπολοίπων περιφερειών όταν η προπορεία της µητροπολιτικής περιφέρειας είναι σηµαντική: µπορεί η σηµαντική αναπτυξιακή συγκέντρωση σε έναν πόλο, εκτός από την αποµάκρυνσή του από το υπόλοιπο δείγµα, να προκαλέσει και την οµογενοποίηση του υπολοίπου οικονοµικού χώρου; Το ερώτηµα επαναφέρει στο νου κάποιες από τις παραδοχές των παραδοσιακών θεωριών της περιφερειακής πολιτικής, όπως τη δέσµη των θεωριών του περιφερειακού δυϊσµού (η οποία απλουστευτικά υποθέτει ότι το «παραδοσιακό» τµήµα της οικονοµίας είναι «οµοιογενές»). Σε πιο σύγχρονους όρους οικονοµικής γεωγραφίας η εµπλοκή του παράγοντα «χώρος» µπορεί να ειδωθεί µέσα από το πρίσµα της µείωσης κάθε είδους γεωγραφικού κόστους: µετακινήσεων, µεταφορών, επικοινωνιών κ.λπ. Υπό αυτές τις συνθήκες, µήπως οτιδήποτε δεν είναι µητρόπολη (µε ότι αυτό συνεπάγεται) αντιµετωπίζεται από τους όρους της παραγωγής ως κάτι το ενιαίο και αδιαίρετο 16. Συµπεράσµατα Η πεποίθηση ότι οι διαπεριφερειακές ανισότητες στην Ελλάδα είναι µικρές είναι ευρέως διαδεδοµένη και πηγάζει από την εύκολη στατιστική απόδειξη που προσφέρει η χαµηλή τυπική απόκλιση των Ελληνικών περιφερειών. Η παγίωση αυτής της εντύπωσης συναντάται βιβλιογραφικά τόσο σε εγχώριες πηγές όσο και σε αναφορές σε επίπεδο ευρωπαϊκό. Έτσι λοιπόν, και ενώ είναι γενικά αποδεκτό ότι «...οι περιφερειακές διαφορές στην Ελλάδα είναι ιστορικά περιορισµένες...» (EC, 1996), µια πρώτη εµβάθυνση στη µελέτη του φαινοµένου αποδεικνύει ότι: α) οι πραγµατικές ανισότητες είναι σηµαντικότερες από ότι δείχνουν τα στατιστικά δεδοµένα µε την πρώτη µατιά, αν και σε κάθε περίπτωση παραµένουν από τις χαµηλότερες της Ευρώπης και β) οι ούτως ή άλλως περιορισµένες ανισότητες οφείλονται σε πολύ µεγάλο βαθµό στην περιορισµένη αναπτυξιακή προπορεία της Αττικής έναντι της υπόλοιπης Ελλάδας και όχι στην ουσιαστική αναπτυξιακή οµοιογένεια των περιφερειών, πάντοτε εν συγκρίσει µε τα λοιπά Ευρωπαϊκά παραδείγµατα. Σε γενικές γραµµές, ο κοινωνικός δυναµισµός που διέπει τις εθνικές µητροπόλεις µπορεί να εξηγήσει ένα µεγάλο µέρος του αναπτυξιακού πλεονεκτήµατος που εµφανίζουν (Rodriguez Pose, 1999): άφθονη και συχνά ειδικευµένη εργασία, τεχνολογική υπεροχή και ενσωµάτωσή της σε οτιδήποτε παράγεται ενδοπεριφερειακά, ύπαρξη παραγωγικών και λοιπών υποδοµών, σύνδεση της παραγωγικής διαδικασίας µε πανεπιστήµια και ερευνητικά κέντρα κ.λπ. Στο ερώτηµα «κατά πόσο όλα αυτά συναντώνται στο Ελληνικό παράδειγµα;» η απάντηση είναι «σε µεγάλο βαθµό» 17 (σύµφωνα µε στοιχεία: EC, 2003). Όµως η Αττική δε φαίνεται να εξαργυρώνει όλα αυτά τα θετικά χαρακτηριστικά (που αναµφίβολα τη διέπουν) στο βαθµό που το κάνουν οι άλλες Ευρωπαϊκές µητροπόλεις πάντοτε µε κριτήριο το περιφερειακό προϊόν. Αυτό είναι ένα γεγονός το οποίο από µόνο αξίζει ιδιαίτερης διερεύνησης. Το εάν ένα εθνικό παράδειγµα χαρακτηρίζεται από υψηλές ή χαµηλές χωρικές ανισότητες είναι ζήτηµα υποκειµενικό και αντικειµενικό ταυτόχρονα. Η υποκειµενική εκτίµηση συνήθως βασίζεται στην εν γένει αίσθηση στα πλαίσια µιας εθνικής οικονοµίας και των χωρικών της τµηµάτων. Η αντικειµενική εκτίµηση προκύπτει από τη σύγκριση µε άλλα εθνικά

15 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 17 παραδείγµατα. Ανεξάρτητα από το ποιά είναι η υποκειµενική αίσθηση, η αντικειµενική εκτίµηση για την Ελλάδα εµφανίζει ένα σχετικό πλεονέκτηµα το οποίο αφ ενός δε θα πρέπει να υπερεκτιµάται και αφ εταίρου η διασφάλισή του τίθεται έντονα εν αµφιβόλω. Σηµειώσεις 2 Βλέπε σχετικά και Κ. Η. Κεβόρκ, Στατιστικές Μέθοδοι τόµος 1, σελ. 102 κ.α. 3 Λεπτοµέρειες για τη µεθοδολογία υπολογισµού του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ εκφρασµένου σε ΜΑ (GDP per head in PPS) βλέπε τις περιοδικές εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση στις περιφέρειες και για τη συνοχή, διαθέσιµες µέσω διαδικτύου στη διεύθυνση 4 Λεπτοµέρειες για τη µεθοδολογία κατάρτισης της Ονοµατολογίας Χωρικών Μονάδων για Στατιστική (NUTS), ο.π. 5 Ο Κανονισµός δεν επέφερε αλλαγές στην κατάτµιση του Βελγίου, της Σουηδίας, της Ελλάδας, της Αυστρίας, της Γαλλίας, του Ηνωµένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας, της ανίας, της Ολλανδίας και του Λουξεµβούργου. Στην Ισπανία επέφερε µια ελάχιστη αλλαγή σε επίπεδο NUTS 2 µε το διαχωρισµό των Ceuta και Melilla, στην Πορτογαλία υπήρξαν αλλαγές στην µητροπολιτική περιφέρεια της Lisboa, στην Ιταλία σε κάποιες συσχετίσεις µεταξύ NUTS 1 και 2, στη Γερµανία σε Brademburg, Hanover και, σε επίπεδο 3, Berlin. Η παρούσα µελέτη χρησιµοποιεί την παλαιότερη κατάτµιση η οποία χρησιµοποιείται από την ΕΕ για σειρά ετών και άλλωστε είναι απαράλλακτη για τα 5 από τα οκτώ παραδείγµατα που χρησιµοποιούνται και για ένα (Ισπανία) οι αλλαγές είναι ασήµαντες. Για τις περιπτώσεις Πορτογαλίας και Φινλανδίας όπου οι επί χάρτου αλλαγές αφορούν και στις µητροπολιτικές περιφέρειες αναµένονται µε ενδιαφέρον η επόµενη δέσµη στοιχείων. 6 Guadeloupe, Martinique, Guyane και Reunion. 7 Π.χ. το Ολλανδικό Croningen το οποίο εµφανιζόταν για σειρά ετών ως η πλουσιότερη ευρωπαϊκή περιφέρεια λόγω της παραγωγής φυσικού αερίου που του χρεωνόταν. 8 Το µέτρο του εύρους άκρων τιµών (που παρουσιάζει την απόσταση της πλουσιότερης από τη φτωχότερη περιφέρεια) ουσιαστικά αχρηστεύτηκε µε τη νέα Βρετανική κατάτµηση όταν η περιφέρεια Greater London χωρίστηκε σε Inner και Outer. Η διαφορά πλουσιότερης φτωχότερης περιφέρειας µετατράπηκε από περίπου 126% (Greater London 147,0 / Cornwall & Isle of Scilly 65,0) σε 271% (Inner London 241,4 / Cornwall & Isles of Scilly 65,0), χωρίς να έχει µεσολαβήσει καµία διαρθρωτική αλλαγή. Γενικά, το εύρος για να έχει ουσιαστική χρησιµότητα απαιτεί µία προϋπάρχουσα περιφερειακή κατάτµηση κοντά στο ιδεατό, πράγµα που στο ευρωπαϊκό και, πολύ περισσότερο, στο Ελληνικό παράδειγµα, βρίσκεται µακριά από την πραγµατικότητα. 9 Π.χ. τυπική απόκλιση ύψους 5 που αντιστοιχεί σε µέσο όρο ύψους 50 είναι ουσιαστικά ισοδύναµη µε τυπική απόκλιση ύψους 10 που αντιστοιχεί σε µέσο όρο ύψους 100, πράγµα που εµφανίζεται και στα εδώ δεδοµένα. 10 Π.χ. στο συγκεκριµένο παράδειγµα γίνεται διαίρεση της τυπικής απόκλισης της Ολλανδίας µε τον όρο 1,112 λόγω του µέσου εισοδηµατικού επιπέδου 12,2% της χώρας. Οµοίως για την Ελλάδα διαιρείται µε 0,677 λόγω µέσου επιπέδου εισοδήµατος 67,7%. Οι νέες τιµές αφορούν σε εισοδηµατικό επίπεδο 100 και για τα δύο κράτη ανεξάρτητα και έτσι η άµεση σύγκρισή τους γίνεται εφικτή. 11 Εδώ η εφαρµογή του εύρους ακραίων τιµών δεν αντιµετωπίζει τους περιορισµούς που προαναφέρθηκαν. 12 Πρόκειται για το σύµπλεγµα Άµστερνταµ, Ρόττερνταµ, Χάγη, Ουτρέχτη. Ο χαρακτηρισµός µίας περιφέρειας ως µητροπολιτικής είναι επισφαλής, το ίδιο και τα συµπεράσµατα που θα προκύψουν. 13 Έτσι δεν επηρεάζεται ο µέσος όρος της ΕΕ (= 100) ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί την αναφορά. 14 Π.χ στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία η αναλογία του µητροπολιτικού πληθυσµού ως προς τον πληθυσµό της υπόλοιπης χώρας κυµαίνεται στο ενώ στο Βέλγιο είναι µόλις

16 18 Μ. ΛΥΚΟΣ 15 Για παράδειγµα, το +22,2% της Αττικής έναντι της υπόλοιπης Ελλάδας έχει εφαρµογή στο 32,7% του συνολικού πληθυσµού της χώρας (προκύπτει από το λόγο / κάτοικοι, σύµφωνα µε τα δηµογραφικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Αντίστοιχα, το +179,2% της Ile de France έναντι της υπόλοιπης Γαλλίας είναι συγκριτικά πολύ υψηλότερο αλλά έχει µικρότερη εθνική στάθµιση αφού αφορά στο 18,2% του Γαλλικού πληθυσµού (ή / κάτοικοι, ο.π.). Ο σταθµισµένη µέση προπορεία των οκτώ χωρών µε βάση το µητροπολιτικό ποσοστό επί του εθνικού πληθυσµού (η οποία τελικά υπολογίζεται ότι έχει ύψος +55,4%) εφαρµόζεται προσθετικά στο µέσο όρο του υπολοίπου της χώρας (βλ. Παράρτηµα Σενάριο 2). Για την Ελλάδα το υποθετικό επίπεδο προκύπτει ως: 63,1 (ελληνικές περιφέρειες χωρίς την Αττική) + 55,4% (µέση σταθµισµένη προπορεία µητροπόλεων του παραδείγµατος) = 98,1 (επίπεδο για την Αττική µε βάση το σενάριο) 16 Είναι χρήσιµο να ξανατονιστεί ότι το παράδειγµα περιλαµβάνει κράτη µε σηµαντική συγκέντρωση σε ένα αστικό κέντρο και όχι µε εκτεταµένα αστικά δίκτυα. 17 Στην Αττική το ποσοστό των αποφοίτων υποχρεωτικής εκπαίδευσης στο σύνολο του πληθυσµού είναι µικρότερο από τον εθνικό µέσο όρο (32,8% έναντι 53,1%) ενώ αντίθετα είναι µεγαλύτερο το ποσοστό αποφοίτων δευτεροβάθµιας (44,5% έναντι 31,4%) και τριτοβάθµιας εκπαίδευσης (22,6% έναντι 15,3% - επεξεργασία στοιχείων Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 2003, στοιχεία για το έτος 2001). Οι διαφορές στα επίπεδα µεταπτυχιακών σπουδών γίνονται ακόµη µεγαλύτερες βλ. στατιστικά δελτία Ε.Σ.Υ.Ε. Επίσης στην Αττική αναλογούν 14 αιτήσεις για κατοχύρωση καινοτοµίας (patents) ανά εκατοµµύριο κατοίκων ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα αναλογούν 3,1 ανά εκατοµµύριο αντίστοιχα (επεξεργασία στοιχείων Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 2003, µέσος όρος τριετίας ). Για τα σηµεία υπεροχής της Αθήνας γενικά αλλά και για ειδικότερα προβλήµατα του Αθηναϊκού παραδείγµατος βλέπε και: Οικονόµου Γετίµης κ.α., Ο διεθνής ρόλος της Αθήνας, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ανδρικοπούλου Ε., Οι Περιφέρειες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Θεµέλιο Κεβόρκ Κ.Η, Στατιστικές Μέθοδοι τόµος 1, Ελληνική Λιθογραφία Μαραβέγιας Ν., Περιφερειακή Πολιτική και Οικονοµική και Κοινωνική Συνοχή, στο ηµόπουλος Γ., Μπαλτάς Ν., Χασσίδ Ι. (επιµ.), Εισαγωγή στις Ευρωπαϊκές Σπουδές τόµος Β Οικονοµική Ολοκλήρωση και Πολιτικές, Σιδέρης, Αθήνα Οικονόµου Γετίµης κ.α., Ο ιεθνής Ρόλος της Αθήνας, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας Knox P., Agnew J., The Geography of the World Economy, Edward Arnold, London Rodriguez Pose A., Dynamics of Regional Growth in Europe Social and Political Factors, Clarendon Press, Oxford United Nations Secretariat Department of Economic and Social Affairs Population Division, World Urbanisation Prospects the 1999 revision, ST/ESA/SER.A/194. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΕΛΤΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΗΣ ΕΕ Committee of the Regions, Territorial Cohesion in Europe, Office for Official Publications of the European Communities, Commission of the European Communities, Commission Communication - First progress report on economic and social cohesion, Brussels COM(2002) 46 final. Commission of the European Communities, Sixth periodical report on the social and economic situation and development of the regions of the EU, Brussels Commission of the European Communities, Second report on economic and social cohesion, Brussels 2000.

17 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 19 Eurostat, Regio Data Base, Κανονισµός (ΕΚ) αρ. 1059/2003 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕΝΑΡΙΩΝ Ελλάδα Περιφέρεια ΑΕΠ Πληθ. Σενάριο 1ο Σενάριο 2ο Ανατολική Μακ. - Θράκη 54, Ανατολική Μακ. - Θράκη 54,6 Ανατολική Μακ. - Θράκη 54,6 Κεντρική Μακεδονία 67, Κεντρική Μακεδονία 67,9 Κεντρική Μακεδονία 67,9 υτική Μακεδονία 67, υτική Μακεδονία 67,0 υτική Μακεδονία 67,0 Θεσσαλία 61, Θεσσαλία 61,4 Θεσσαλία 61,4 Ήπειρος 47, Ήπειρος 47,1 Ήπειρος 47,1 Ιόνια Νησιά 59, Ιόνια Νησιά 59,2 Ιόνια Νησιά 59,2 υτική Ελλάδα 51, υτική Ελλάδα 51,1 υτική Ελλάδα 51,1 Στερεά Ελλάδα 76, Στερεά Ελλάδα 76,4 Στερεά Ελλάδα 76,4 Πελοπόννησσος 57, Πελοπόννησσος 57,7 Πελοπόννησσος 57,7 Αττική 77, Αττική Αττική 97,3 Βόρειο Αιγαίο 65, Βόρειο Αιγαίο 65,6 Βόρειο Αιγαίο 65,6 Νότιο Αιγαίο 79, Νότιο Αιγαίο 79,8 Νότιο Αιγαίο 79,8 Κρήτη 66, Κρήτη 66,1 Κρήτη 66,1

18 20 Μ. ΛΥΚΟΣ Γαλλία Περιφέρεια ΑΕΠ Πληθ. Σενάριο 1ο Σενάριο 2ο Ile de France Ile de France Champagne - Ardenne Champagne - Ardenne 94.6 Champagne - Ardenne 94.6 Piccardie Piccardie 82.3 Piccardie 82.3 Haute-Normandie Haute-Normandie 95.2 Haute-Normandie 95.2 Centre Centre 90.8 Centre 90.8 Basse-Normandie Basse-Normandie 85.3 Basse-Normandie 85.3 Bourgogne Bourgogne 92.7 Bourgogne 92.7 Nord - Pas-de-Calais Nord - Pas-de-Calais 80.6 Nord - Pas-de-Calais 80.6 Lorraine Lorraine 83.5 Lorraine 83.5 Alsace Alsace Alsace France-Comte France-Comte 87.6 France-Comte 87.6 Pays de la Loire Pays de la Loire 90.0 Pays de la Loire 90.0 Bretagne Bretagne 86.2 Bretagne 86.2 Poitou - Charentes Poitou - Charentes 82.9 Poitou - Charentes 82.9 Aquitaine Aquitaine 90.4 Aquitaine 90.4

19 Η αναπτυξιακή υπεροχή των µητροπόλεων 21 Midi - Pyrenees Midi - Pyrenees 88.5 Midi - Pyrenees 88.5 Limousin Limousin 82.0 Limousin 82.0 Rhone - Alpes Rhone - Alpes Rhone - Alpes Auvergne Auvergne 86.5 Auvergne 86.5 Languedoc - Roussillon Languedoc - Roussillon 77.7 Languedoc - Roussillon 77.7 Provence - Alpes - Cote d' Azur Provence - Alpes - Cote d' Azur 90.8 Provence - Alpes - Cote d' Azur 90.8 Corse Corse 76.0 Corse 76.0 Guadeloupe Guadeloupe 57.6 Guadeloupe 57.6 Martinique Martinique 67.4 Martinique 67.4 Guyane Guyane 53.7 Guyane 53.7 Reunion Reunion 50.4 Reunion 50.4

20 22 Μ. ΛΥΚΟΣ Ισπανία Περιφέρεια ΑΕΠ Πληθ. Σενάριο 1ο Σενάριο 2ο Galicia Galicia 64.7 Galicia 64.7 Principado de Asturias Principado de Asturias 70.9 Principado de Asturias 70.9 Cantabria Cantabria 80.3 Cantabria 80.3 Pais Vasco Pais Vasco Pais Vasco Comunidad Foral de Comunidad Foral de Navara Comunidad Foral de Navara Navara La Rioja La Rioja 91.2 La Rioja 91.2 Aragon Aragon 87.9 Aragon 87.9 Comunicad de Madrid Comunicad de Madrid Comunicad de Madrid Castilla y Leon Castilla y Leon 75.9 Castilla y Leon 75.9 Castilla la Mancha Castilla la Mancha 66.8 Castilla la Mancha 66.8 Extremadura Extremadura 53.0 Extremadura 53.0 Cataluna Cataluna 99.5 Cataluna 99.5 Comunidad Valenciana Comunidad Valenciana 79.2 Comunidad Valenciana 79.2

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Η υλοποίηση αυτών των στόχων ζήτηση» (σ. 195) Ήδη σήµερα 500 περίπου Ευρωσύµβουλοι βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS)

PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS) PIAAC GREECE Σχέδιο δειγµατοληψίας Κύριας Έρευνας (MS) ΙωάννηςΝικολαΐδης, Ελληνική Στατιστική Αρχή Προϊστάµενος του Τµήµατος Μεθοδολογίας, Ανάλυσης και Μελετών e-mail: giannikol@statistics.gr 1. Ερευνώµενος

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο της Ζώνης IV. Η σκοπιμότητα του δείκτη αφορά στην γνώση των μακροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά στην αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη σχέση των εξαγωγών ως προς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013.

χώρας το δεκάμηνο του 2014 ξεπέρασαν το σύνολο των διανυκτερεύσεων ολόκληρου του έτους 2013. Σημαντική ήταν η αύξηση που παρουσίασε ο εισερχόμενος τουρισμός προς τη χώρα μας την τελευταία διετία (2013-2014), καθώς οι αφίξεις των αλλοδαπών τουριστών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν το επίπεδο ρεκόρ των

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό L 298/29 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1982/2003 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21ης Οκτωβρίου 2003 για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1177/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος MEMO/07/506 Βρυξέλλες, 26 Νοεµβρίου 2007 Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος 1. Επιχειρησιακό πρόγραµµα «Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος» - Πρόγραµµα στο πλαίσιο των στόχων

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 20 Πειραιάς, 12 Νοεµβρίου 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ, 2011: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 2 / 11 / 2012 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2011 Οικονομική ανισότητα Από την Ελληνική Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Μέθοδοι και Τεχνικές Περιφερειακής Ανάλυσης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ: Αθανάσιος Παπαδασκαλόπουλος Καθηγητής Τμήματος Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Παντείου Μανώλης Χριστοφάκης Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Σεπτέµβριος 20 29 27 25 23 21 19 17 15 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς, 5 Ιουλίου 26 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.8 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 7 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 31.VIII.2006 E(2006) 3867 τελικό. Κρατική ενίσχυση N 408/2006 - Ελλάδα Χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων, 2007-2013

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 31.VIII.2006 E(2006) 3867 τελικό. Κρατική ενίσχυση N 408/2006 - Ελλάδα Χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων, 2007-2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 31.VIII.2006 E(2006) 3867 τελικό Θέμα: Κρατική ενίσχυση N 408/2006 - Ελλάδα Χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων, 2007-2013 Κύριε Υπουργέ, 1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 1. Με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει τη σύνθεση της απασχόλησης ανά Περιφέρεια και ειδικότερα την ποσοστιαία κατανομή κατά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς Εισαγωγή στη βάση δεδομένων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Στόχοι του εργαλείου... 2 2. Οφέλη του εργαλείου... 2 3. Τι κάνει το εργαλείο... 2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗN E ΑΦΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ Nησιωτικός χώρος

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗN E ΑΦΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ Nησιωτικός χώρος ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗN E ΑΦΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ Nησιωτικός χώρος Η νησιωτική διάσταση σε πολύ-περιφερειακό επίπεδο: «Το παράδειγµα του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Κρήτη και Νησιά του Αιγαίου» Πηγή : Ministry of Economy

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης»

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική Η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω α) της προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Οκτώβριος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

2. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ

2. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 2. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Ως κύρια στοιχεία ανάλυσης της χωροταξικής ένταξης της περιφέρειας εξετάζονται (όπως αναφέρονται και στις προδιαγραφές της µελέτης), ο ρόλος της στο εθνικό, ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ Αθήνα, 2003 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015.

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 4 Ιουνίου 20 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Μάρτιος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας

Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι η μικρότερη πληθυσμιακά Περιφέρεια της Ζώνης Επιρροής IV 1 της Εγνατίας Οδού (μόνιμος πληθυσμός 2001: 294.317

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 03 / 07 / 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Προσδόκιµο και Υγείας 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Κοινή ράση για την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 30 Ιανουαρίου 2014 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΔΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ : 2012 Στο πλαίσιο της πολιτικής της ΕΛΣΤΑΤ να παρέχεται στους χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ. Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ Δρ Μαρία Μαρκάκη, Ερευνήτρια ΙΤΕΠ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΟΔΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ : 2012

ΕΡΕΥΝΑ ΟΔΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ : 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 30 Ιανουαρίου 2014 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΔΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ : 2012 Στο πλαίσιο της πολιτικής της ΕΛΣΤΑΤ να παρέχεται στους χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Αθήνα, 16 Ιουλίου 2003 ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ 2002 Από τη Γ.Γ. ΕΣΥΕ ανακοινώνονται τα προσωρινά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας, κατά µήνα: Οκτώβριος 2010 Οκτώβριος 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας, κατά µήνα: Οκτώβριος 2010 Οκτώβριος 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Πειραιάς, 10 Ιανουαρίου 2013 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Οκτώβριο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2008 ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2008 ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ OΣ Πειραιάς, 16.02.2009 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2008 ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης Ενημερωτική Εσπερίδα ΤΕΕ Μαγνησίας και Κοσμητείας Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα: Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Κυριάκος Φιλίνης Συνέδριο με θέμα: Διάσπαση και Αποκλεισμός: Κατανοώντας και Ξεπερνώντας τις Πολύπλευρες Επιπτώσεις της Κρίσης» Αθήνα, 25 Νοεμβρίου 2015 Στόχος του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ»

«ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ» «με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» «To άρθρο αυτό έχει παραχθεί με την οικονομική υποστήριξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για το Σεπτέµβριο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Λαμία 22 Μαρτίου 2012 Η πρωτοβουλία JESSICA: Οργάνωση & Λειτουργία Η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας JESSICA στην ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ΠΑΣΕΠΠΕ)

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ΠΑΣΕΠΠΕ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ΠΑΣΕΠΠΕ) ηµιουργία Επιχειρηµατικών Συγκλίσεων για την Βελτίωση της Ανταγωνιστικότητας στον χώρο της Προστασίας του Περιβάλλοντος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. Νο 4

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. Νο 4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. Νο 4 ΕΙΚΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Ι: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ Ιανουάριος 2003 ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΘΗΝΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ ΘΕΟ ΟΣΗΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον

Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον Αντικείμενο σκοπός Στόχοι του Π.Μ.Σ. είναι η εκπαίδευση για την απόκτηση του επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Στην ενότητα αυτή αναλύονται τα στοιχεία που προκύπτουν από την γενική απογραφή πληθυσµού σε σχέση µε το ίδρυµα αποφοίτησης και τον τίτλο σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Β Τρίµηνο 2012 Κατά το Β Τρίµηνο του 2012 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.793.147

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS

Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS Έρευνα Συνόρων & Έρευνα Περιφερειακής Κατανομής της Ετήσιας Τουριστικής Δαπάνης Ξ.Ε.Ε. - TNS ICAP-QUANTOS Ανάλυση στοιχείων Αυγούστου 2013 και μερική επεξεργασία στοιχείων από το ΙΤΕΠ Σκοπός, Στόχοι &

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η Εξ αφορμής των παρατηρήσεων που περιέχονται στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Διεύθυνσης Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Θ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΕΠΙΠΕ Α ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Νοεμβρίου 2014 ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011 Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας και ελέγχου όλων των μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα