NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 1 NOΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "NOFALIAS (MAM.)SEL. 21-04-10 14:59 ÂÏ 1 NOΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ"

Transcript

1 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 1 NOΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

2 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 2

3 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 3 ΜΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ NOΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ KPHTHΣ ΝΕΑΠΟΛΗ 2006

4 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 4 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ: ΜΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ Β. ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΗ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ Τηλ NOΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΜΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΚ ΟΤΗΣ: ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΠΟΛΕΜΟΥ ΝΕΑΠΟΛΗ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ.-ΦΑΞ: ΗΛ/ΚΟ ΤΑΧ/ΜΕΙΟ: ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ: Η έκδοση χρηµατοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο και από Εθνικούς Πόρους στα πλαίσια υλοποίησης της πράξης µε τίτλο «Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης» η οποία έχει ενταχθεί στην κατηγορία πράξεων «2.6.Ι.α» της ενέργειας «2.6.Ι.» του µέτρου «2.6.» του ΕΠΕΕΚ µε φορέα υλοποίησης τον ήµο Νεάπολης ISBN

5 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 5 Στον πατέρα µου Σταύρο στον Μανόλη και σ όλους τους Νοφαλιώτες

6 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 6

7 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 7 Σήµερα, καθώς η ανθρωπότητα έχει αποµακρυνθεί από τη φύση, καταγράφεται έντονα η ανάγκη επιστροφής σε µια νέα ενότητα του κοινωνικού µε το φυσικό περιβάλλον, η οποία να διατηρεί παράλληλα τα όσα επιτεύχθηκαν από την κοινωνική και τη φυσική ιστορία. Η πραγµατική ιστορία της ανθρωπότητας πρέπει να ξαναπαντρευτεί µε τη φυσική ιστορία. Ο χωρισµός της ανθρωπότητας από τη φύση, η σαρωτική κοινωνική πορεία της στην ιστορία, η οποία παρήγαγε ένα µεγάλο πλούτο κοινωνικού κεφαλαίου, τεχνολογικής διεισδυτικότητας, πολιτισµού και αντανακλώµενης στον εαυτό µας σκέψης, σηµειώνει παράλληλα την ανάγκη ύπαρξης του νου µέσα στην ίδια τη φύση. Το λανθάνον πνεύµα φτάνει σήµερα σε µια πλήρη συνειδητοποίηση και ζητά να συγχωνευτεί ξανά µε τον φυσικό κόσµο. Έχει έρθει η ώρα για να επιστρέψουµε σε µια οικολογική φυσική φιλοσοφία, σε µια οικολογική κοινωνική φιλοσοφία βασισµένη στην ελευθερία και τη συνειδητοποίηση. Αναµφίβολα η πρακτική σηµασία αυτής της επιστροφής είναι πολύ σηµαντική: εάν θέλουµε να επιβιώσουµε από την οικολογική καταστροφή, πρέπει να αποκεντρωθούµε, να ανακτήσουµε βιοπεριφερειακές µορφές παραγωγής, καλλιέργειας και διαµονής, να δώσουµε ποικιλία στην αρχιτεκτονική µας, να την αναπτύξουµε σε ανθρώπινες κλίµακες. Το βιβλίο της συµπατριώτισσάς µας αρχιτέκτονος κ. Μαρίας Αρακαδάκη επιχειρεί ένα ταξίδι στο πρόσφατο παρελθόν του τόπου µας προκειµένου, µέσα από τα αρχιτεκτονικά αποµεινάρια του χρόνου, να εµπλουτίσει την προσωπικότητά µας µε µια νέα αίσθηση σιγουριάς και αυτονοµίας σκέψης. Συµβάλλει, έτσι, στην ενδυνάµωση της πεποίθησης για τη δυνατότητα επίτευξης µιας νέας ολότητας µεταξύ ανθρωπότητας και φύσης σαν µέρος µιας µεγαλύτερης προσπάθειας να ξεπεραστούν όλοι οι διαχωρισµοί µε τους οποίους διαπαιδαγωγούµαστε και διαπαιδαγωγούµε σήµερα. Το βιβλίο µάς βοηθά να εντοπίσουµε πάνω στα παλιά καλντερίµια και στα σπίτια του Νοφαλιά την ουσία της οικολογικής κρίσης του καιρού µας. Να επισηµάνουµε ότι αυτή έγκειται στο ότι η κοινωνία µας κυριολεκτικά καταστρέφει τον κόσµο της οργανικής εξέλιξης. Να διαπιστώσουµε ότι αυτό που χρειάζεται η ανθρωπότητα δεν είναι µια ολοκληρωτική απόρριψη της σύγχρονης αρχιτεκτονικής αλλά ένα «κοσκίνισµα», µια πραγµατικά παραπέρα ανάπτυξή της σύµφωνα όµως µε τις οικολογικές αρχές, γεγονός που θα συντελέσει σε µια νέα εναρµόνιση της κοινωνίας µας µε το φυσικό κόσµο. Τα µισογκρεµισµένα σώµατα των ανεµόµυλων και των θολωτών δεξαµενών, των

8 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 8 ξερολιθικών τράφων και των σπιτιών του Νοφαλιά κρύβουν µια αρχαία γνώση που, ίσως, µάς χρειάζεται σήµερα. Τα στενά σοκάκια και τα σπίτια του, καθώς είναι κτισµένα σε γειτονιές, τονίζουν τη γνησιότητα των πραγ- µατικών ανθρώπινων σχέσεων, του στοχασµού και της αυτοκαλλιέργειας. Ο τρόπος µε τον οποίο επιτυγχανόταν πάνω σ αυτόν τον ξηρικό τόπο η ε- πάρκεια της τροφής και της στέγασης µε υλικά αυτόχθονα, µε µόχθο, που όµως επέτρεπε στον καθένα να αισθάνεται µέσα στην κοινωνία της εποχής εκείνης όχι ξένος αλλά ένα µε τον τόπο του, ήταν απόλυτα ταιριασµένος µε τη δυνατότητα αντοχής του φυσικού και του κοινωνικού συστήµατος µέσα στο οποίο βρισκόταν. Ο Νοφαλιάς συνιστούσε το πρότυπο ενός ανθρώπινου βιότοπου που έδινε έµφαση στην αυτοσυνειδητοποίηση και τη δυνατότητα των ανθρώπων να συλλογίζονται τον εαυτό τους, να αναπτύσσουν ορθολογική δράση και να προβλέπουν τις συνέπειες των αρχιτεκτονηµάτων τους. Η λατρεία της πόλης ως περιοχής όπου κυριαρχεί ο «πραγµατικός πολιτισµός», έχει πια φτάσει στα όρια της. Η ανάγκη αποκέντρωσης των πόλεων και εγκαθίδρυσης νέων οικοκοινοτήτων που θα είναι εναρµονισµένες µε τα οικοσυστήµατα στα οποία βρίσκονται είναι πια έντονη. Και στο ση- µείο αυτό η εµπειρία από την µικροκοινότητα και την αρχιτεκτονική των µετοχιών είναι απαραίτητη και καθοριστική. Ήταν λοιπόν κρίσιµο το να προσπαθήσουµε, µέσα τόσο από την εφαρ- µογή ενός σχετικού Σχολικού Προγράµµατος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης όσο και από την έκδοση του παρόντος βιβλίου, να συλλάβουµε την ι- στορική εξέλιξη και τη διαδικασία των αντικειµενικών κοινωνικο-οικονοµικών αλλά και των αρχιτεκτονικών και των οικολογικών σχέσεων, καθώς επίσης και των συνυφασµένων µ αυτές διαδικασιών και µορφών συνείδησης, που λαµβάνουν χώρα στον οικισµό αυτό. Η αποκάλυψη και η διαχείριση της σηµειολογίας της αρχιτεκτονικής του Νοφαλιάς από την κ. Μαρία Αρακαδάκη, στηριγµένη πάνω στην παρατηρητικότητα και την ανακάλυψη του χώρου µάς προσφέρει αναµφισβήτητα έναν τεράστιο κώδικα σηµείων και δεικτών και την ευχαριστούµε πολύ γι αυτό. Η Παιδαγωγική Οµάδα του ΚΠΕ Νεάπολης Μαµάκης Γιώργος Πρατσίνη Μαρία ρακωνάκη Χρυσούλα Τσίλης Θανάσης Στρατιώτης Βασίλης Εκ µέρους του φορέα υλοποίησης ο ήµαρχος Νεάπολης Καστρινάκης Νικόλαος

9 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 9 ΠΡΟΛOΓΟΣ Hαρχική µορφή της µελέτης που ακολουθεί υποβλήθηκε το 1979 ως «ερευνητικό θέµα», δηλαδή επί διπλώµατι ερευνητική εργασία, στο Τµή- µα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ, στο Εργαστήριο Αρχιτεκτονικής Μορφολογίας. Κατά την εκπονησή της είχα την πολύτιµη καθοδήγηση του αείµνηστου καθηγητή (ειδικού επιστήµονα τότε) Γεωργίου ηµητροκάλλη. Στις εργασίες αποτύπωσης, στις οποίες αφιέρωσα ολόκληρο σχεδόν το καλοκαίρι του 1978, µε βοήθησαν τα ξαδέλφια µου, αδέλφια Εµµανουήλ, Σταύρος, Ιωάννης, Ελευθέριος και Γαγιανή Γεωργ. Συσκάκη και ο εξάδελφός µας Ιωάννης Αριστ. Συσκάκης. Μεγάλο µέρος από τα πρωτογενή στοιχεία που παραθέτω το οφείλω σε αφηγήσεις του πατέρα µου Σταύρου Γεωργ. Αρακαδάκη (γένν. 1923), ο οποίος µου µετέφερε προσωπικές µνήµες από τη ζωή του µε τον παππού µου Αρακαδογιώργη ( ), καλό πελεκάνο και κτίστη στην εποχή του. Τα ονόµατα των υπολοίπων κατοίκων του Νοφαλιά που µού έδωσαν πληροφορίες αναφέρονται στις υποσηµειώσεις. Σε όλους τους παραπάνω ο- φείλω θερµές ευχαριστίες. Η πρώτη δηµοσίευση της µελέτης πραγµατοποιήθηκε στο περιοδικό Κρητική Εστία της Ιστορικής, Λαογραφικής και Αρχαιολογικής Εταιρείας Κρήτης (τ. 6, Χανιά , σσ ), όπου πολύ γενναιόδωρα φιλοξενήθηκε χωρίς καµιά περικοπή, παρά τη µεγάλη της έκταση. Ευχαριστώ θερµά γι αυτό την τότε Συντακτική Επιτροπή και ιδίως τον κ. Κώστα Μουτζούρη και την κ. Μαρία Βλαζάκη, οι οποίοι διάβασαν τα χειρόγραφό µου, και τον κ. Γεώργιο Λουπάση, που είχε την επιµέλεια της έκδοσης. Πολλές ευχαριστίες οφείλω, τέλος, στον κ. Γιώργο Μαµάκη, ο οποίος αγάπησε το «Νοφαλιά», τον έκανε αντικείµενο εκπαιδευτικού περιβαλλοντικού προγράµµατος για την Πρωτοβάθµια εκπαίδευση µε τίτλο «Νοφαλιάς. Ταξίδι στη Φύση και στην Παράδοση» και εν τέλει πρότεινε την ένταξη της αυτοτελούς έκδοσής του στο πρόγραµµα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης. Το ίδιο ευχαριστώ και τα υπόλοιπα µέλη της Παιδαγωγικής Οµάδας του ΚΠΕ για την εµπιστοσύνη τους. Η παρούσα µορφή της µελέτης δεν διαφοροποιείται σηµαντικά από την αρχική της έκδοση, παρά µόνο στο ότι έγιναν κάποιες µικροδιορθώσεις στα κείµενα και εµπλουτίστηκαν οι υποσηµειώσεις µε τους πιο απαραίτητους τίτ-

10 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 10 λους από τη βιβλιογραφία που είδε το φώς της δηµοσιότητος τα τελευταία χρόνια. Επίσης προστέθηκε ένα ευρετήριο τεχνικής ορολογίας και ένα λεξιλόγιο τοπικών ιδιωµατικών λέξεων, απαραίτητα σε µια µελέτη αυτής της έκτασης. Είµαι πολύ ευτυχής που, µετά την αγάπη και την αποδοχή την οποία γνώρισε η πρώτη έκδοση του «Νοφαλιά», τόσο ανάµεσα στους γνωστούς και α- γνώστους µου κατοίκους του Μεραµπέλου και τους συναδέλφους µου ερευνητές, όσο και ανάµεσα στα παιδιά των ηµοτικών µας σχολείων που παρακολούθησαν το αντίστοιχο εκπαιδευτικό πρόγραµµα, η τιµητική πρόταση του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης δίνει την ευκαιρία στην εργασία µου να παρουσιαστεί σε αυτοτελή έκδοση και στο ταπεινό πατρογονικό µου µετόχι να γίνει ευρύτερα γνωστό. Έτσι εκπληρώνεται ο αρχικός στόχος µου κατά τη συγγραφή αυτής της µελέτης, να αποτίσω φόρο τιµής στη γη των πατέρων µου και όχι απλώς να ολοκληρώσω τις φοιτητικές µου υποχρεώσεις: «Θα είµαι ιδιαίτερα ευτυχής αν η προσπάθειά µου µπορέσει να συµβάλει στην αφύπνιση του ενδιαφέροντος των συµπατριωτών µας και της Πολιτείας για έναν τόπο ερηµωµένο, παραµεληµένο, σχεδόν ξεχασµένο απ το Θεό. Εννοώ ενδιαφέροντος προς τη σωστή κατεύθυνση -γιατί τα κρούσµατα αυθαίρετης «ανάπτυξης» και ξεπουλήµατος δεν λείπουν- ώστε να δοθούν κάποιες δυνατότητες προστασίας αυτού του οικιστικού πλούτου και να βοηθηθούν οι ελάχιστοι πλέον κάτοικοι της περιοχής, αφ ενός να κατανοήσουν τι θησαυρό κατέχουν, αφ ετέρου να παραµείνουν εκεί και να ζήσουν µια πιο ανθρώπινη ζωή»*. Ελπίζω ότι και η παρούσα έκδοση θα συµβάλει στο να δυναµώσει το ελαφρό αεράκι αναζωογόνησης που, χάρις στο ενδιαφέρον, την αγάπη και το µεράκι µεµονωµένων ανθρώπων, αλλά και φορέων, έχει αρχίσει να πνέει τα τελευταία χρόνια γύρω από το Νοφαλιά και το Απάνω Μεραµπέλο γενικότερα. Όπως άλλωστε ανέφερα και στην εισαγωγή της πρώτης έκδοσης, «η µελέτη αυτή είναι ό,τι µπορώ να προσφέρω στην προσπάθεια να περισωθούν κάποιες µαρτυρίες από έναν αποµονωµένο και ξεχασµένο τόπο, την ιδιαίτερη πατρίδα µου». Θεσσαλονίκη Μάης 2006 ΜΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ * Απόσπασµα επιστολής στην εφ. Ο Πολίτης Νεαπόλεως Κρήτης, φ. 279, 30/6/1998, 15.

11 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 11 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΜΕΤΟΧΙ ΤΟΥ ΝΟΦΑΛΙΑ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΡΟΣ ΕΥΤΕΡΟ Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟ ΝΟΦΑΛΙΑ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΑΞΙΟΛΟΓΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΝΟΦΑΛΙΩΤΙΚΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΝΟΦΑΛΙΑ ΟΙΚΙΑΚΑ ΣΚΕΥΗ, ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ ΕΙ ΙΚΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ

12 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 12

13 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Ι. Το «Απάνω Μεραµπέλο». Τοπογραφία και φυσικό περιβάλλον Η επαρχία Μεραµπέλου, στην οποία επιβιώνει η ονοµασία του οµωνύ- µου καστελλιού 2, καταλαµβάνει το Β. τµήµα του νοµού Λασιθίου. Η βόρεια και η ανατολική πλευρά της βρέχονται από το Κρητικό πέλαγος και τον κόλπο του Μεραµπέλου αντίστοιχα, ενώ προς. και προς Ν. βρίσκονται οι επαρχίες Λασιθίου και Ιεράπετρας (εικ. 1). Το έδαφός της είναι κατά το πλείστον ορεινό, µε µερικές εύφορες κοιλάδες στα ανατολικά παράλια και το κεντρικό της τµήµα, στις οποίες και συγκεντρώνονται τα περισσότερα χωριά. Στα κατ εξοχήν ορεινά τµήµατα ανήκει το λεγόµενο Απάνω Μεραµπέλο, που εκτείνεται από την περιοχή του ι- στορικού χωριού της Μιλάτου 3 µέχρι τα υψώµατα προς Α. του Βρουχά 4, πά- 1. Η απόφασή µου να ασχοληθώ µε την περαιτέρω επεξεργασία ενός υλικού που είχα συγκεντρώσει και πρωτοπαρουσιάσει το , στα πλαίσια φοιτητικής ερευνητικής εργασίας στο ΑΠΘ, οφείλεται στη διαπίστωση ότι ο οικισµός του Νοφαλιά έχει σχεδόν ε- ρηµωθεί, κάποια από τα αναφερόµενα σπίτια έχουν ήδη γκρεµιστεί ή ριζικά αλλοιωθεί και η µοίρα των υπολοίπων είναι αβέβαιη. Η µελέτη αυτή είναι ό,τι µπορώ να προσφέρω στην προσπάθεια να περισωθούν κάποιες µαρτυρίες από έναν αποµονωµένο και ξεχασµένο τόπο, την ιδιαίτερη πατρίδα µου. 2. Κτίσµα πιθανώς αναγόµενο στην περίοδο της γενοβέζικης κατοχής στην Κρήτη ( ), το castel Μirabello βρισκόταν στο λόφο Κεφάλι, µέσα στη σηµερινή πόλη του Αγίου Νικολάου. Τα τελευταία υπολείµµατά του καταστράφηκαν κατά την ανέγερση του Μεγάρου της Νοµαρχίας Λασιθίου (1946). Βλ. Gius. Gerola, Monumenti Veneti nell isola di Creta, I 1, Venezia 1905, Στεργ. Σπανάκη, «Άγιος Νικόλαος Μεραµπέλου», Αµάλθεια, Α (1970), 78-85, του ίδιου, Πόλεις και χωριά, Α, Μίλατος: µια από τις σηµαντικότερες αρχαίες πόλεις της Κρήτης. Καταστράφηκε το 220 π.χ. Εµφανίζεται και πάλι σε έγγραφο του 1368 και κατόπιν στις γνωστές απογραφές της βενετοκρατίας. P. Faure, «La Crète aux cent villes», ΚΧ, ΙΓ (1959), 196, αρ. 59. Ο ίδιος, «Villes et villages de la Crète Orientale entre 1577 et 1629 (listes inèdites)», Κρητολογία, τευχ. 1 (Ιούλ.- εκ. 1975), 33. Σπανάκης, Πόλεις και χωριά, B, Παπαδογιάνης, Οικισµοί, στο αντίστοιχο λήµµα. 4. Bρουχάς: To τπν. εµφανίζεται σε συµβόλαια της µονής Αρετίου. Ξανθουδίδης, Συµβόλαια, 77 [έτος 1621]. Νικ. Σταυρινίδης, Μεταφράσεις τουρκικών ιστορικών εγγράφων, Β ( ), Ηράκλειον Κρήτης 1976, 327 [1689]. Ο οικισµός µνηµονεύεται για πρώτη φορά σε απογραφή κατά τη διάρκεια της αιγυπτιοκρατίας στην Κρήτη (1834). Παπαδο-

14 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ MΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ νω από το λιµάνι της Σπιναλόγκας, και από το βουνό Σταυρός (794 µ.), λίγο βορειότερα από την κωµόπολη της Νεάπολης 5, µέχρι το Κρητικό πέλαγος. Το Απάνω Μεραµπέλο είναι ένας από τους πιο σκληρούς και άγονους τόπους της Κρήτης και αναµφίβολα ο πιο άνυδρος 6. Το κλίµα εδώ είναι έ- ντονα ξηροθερµικό, µε λίγες βροχές και σπάνια χιόνια. Όσο απλώνεται το µάτι δεν υπάρχουν παρά µόνο πέτρες, απόκρηµνοι βράχοι, δέτες 7, λατσίδες 8, βουνά ολόκληρα από πέτρες. Κυρίαρχα χρώµατα είναι το γκρίζο της γης και το γαλανό του ουρανού και της θάλασσας. Η αραιή βλάστηση που κοσµεί το τραχύ αυτό τοπίο είναι περισσότερο θαµνώδης: κατσοπρίνια 9, σκίνοι, χναροσκιές 10, ασπαλάθοι 11, µια ποικιλία α- γιάννης, Οικισµοί, λήµµα Βρουχάς. Ο Βρουχάς και οι συνοικισµοί του Μωρονικήτας ή Μυρωνικήτας και Πλάκα, µε συνολικό πληθυσµό 285 κατοίκους (1991), αν και ανήκουν στο ορεινό Απάνω Μεραµπέλο, αποτελούν µια γεωγραφική ενότητα µε τα χωριά της Ελούντας και του Λούµα (Απάνω Λούµας, Κάτω Λούµας και Σέλλες). 5. Νεάπολη: Οικισµός στο Β. άκρο της κοιλάδας του Μεραµπέλου, που µαρτυρείται από τη βενετοκρατία ως Καρές ή Καινούριο Χωριό των Καρών. Αργότερα µετονοµάζεται σε Νεάπολη και γίνεται πρωτεύουσα του νοµού Λασιθίου ( ). Πληθυσµός 2692 κάτοικοι (1991). P. Faure, «Villes et villages», ό.π., Στέργ. Σπανάκης, Πόλεις και χωριά, Β, Παπαδογιάννης, ό.π., λήµµα Νεάπολη. 6. Πρβλ. Σπανάκη, ό.π., Β, (λήµµα: Μεραµπέλου, επαρχία). Το άγονο του ε- δάφους όµως οφείλεται κυρίως στην έλλειψη νερού και όχι στα ποιοτικά του χαρακτηριστικά, πρβλ. Γιάννη αµιανάκη, «Η αποκάλυψη ενός κρυµµένου θησαυρού», εφ. Ο Πολίτης, φ. 279, 30/6/1998, έτης: γκρεµός, απότοµη κατωφέρεια. Πιτυκάκης, Λεξικό, Α, Χουρµούζης-Βυζάντιος, 107. Από το ρ. δένω. Οι ερµηνείες των λέξεων των προερχοµένων από τη ντοπιολαλιά του Απάνω Μεραµπέλου, που αναφέρονται στο κείµενο, θα δίδονται στο ε- ξής µε βάση το παραπάνω Λεξικό [τ. Α : Α-Λ, τ. Β : Μ-Ω], που καλύπτει µε επάρκεια το σχετικό γλωσσικό υλικό. εν θα σηµειώνονται παραποµπές σε αυτό, θα µνηµονεύονται όµως οι τυχόν τοπικές (στην περιοχή που εξετάζουµε) αποκλίσεις από την ερµηνεία που δίδει το Λεξικό, ή η απουσία της σχετικής λέξης από αυτό. 8. Λατσίδα: καταβόθρα, καταβύθιση του εδάφους. 9. Κατσοπρίνι: θαµνώδες πουρνάρι. Το α συνθετικό κατσο- δηλώνει το µικρού αναστήµατος ή µεγέθους υποκείµενο. Πρβλ. επόµ. σηµ Χναροσ(υ)κιά: η γνωστή φραγκοσυκιά (opuntia ficus-indica). Για τα επιστηµονικά και αρχαία ονόµατα των φυτών που µνηµονεύονται εδώ, βλ. Κων. Γκανιάτσα, «Η βλάστησις της Κρήτης», Κρητολογία, τευχ. 2 (Ιαν.-Ιούν. 1976), (ξυλώδη αείφυλλα, φρύγανα). Ελευθ. Πλατάκη, «ηµώδη ονόµατα φυτών και ζώων της Κρήτης στα µέσα του 16 ου αι.» (ανακοίνωση στο ΚΣ), Κρητολογία, τευχ. 4 (Ιαν.-Ιούν. 1977), (κατάλογος φυτών). ηµ. Τζανουδάκη, «ηµώδη ονόµατα κρητικών φυτών», Κρητολογία, τευχ (Ιαν.- εκ. 1982), (κατάλογος). Σ.Γ. Κατσουλέα, «Αρχαιοπινή ονόµατα φυτών και ζώων εις τα κρητικά ιδιώµατα», Πεπραγµένα ΚΣ (Ηράκλειο 1976), Γ, Αθήνα 1981, (κατάλογος). 11. Aσπάλαθος: θάµνος µε σκληρά αγκάθια και κίτρινα άνθη, αρχ. σπάλαθρον (calycotome villosa).

15 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 15 ΝΟΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ 15 πό ακανθώδη φρύγανα, όπως αστοιβίδες 12, αχινοπόδια 13, ανωνίδες 14, θύµοι 15, και άλλα ολιγαρκή φυτά, όπως ασφεντηλιές 16, ασκελοτούρες 17 κ.λπ. Η δενδρώδης χλωρίδα αποτελείται κυρίως από κυπαρίσσια, πρίνους 18, αγκουτσάκους 19, κεραθιές 20, καρές 21, συκιές, λίγες ξερικές ελιές και αµυγδαλιές. Τα δένδρα, τυραννισµένα από τους σφοδρούς ανέµους του Κρητικού πελάγους, που κατεβαίνουν από τα φαράγγια των βορείων ακτών, λυγίζουν και συχνά σκύβουν σε πλήρη υποταγή. Αποφλοιωµένα σκέλεθρα ξερών κορ- µών υψώνουν τις εξωπραγµατικές φιγούρες τους εδώ κι εκεί. Σε λίγα κοµ- µάτια γης, υποµονετικά καθαρισµένα µε το χέρι από τις πέτρες και περιχαρακωµένα µε τράφους 22, µπορεί κανείς να δει ένα ελάχιστο αµπελάκι, έ- να σπαρµένο µε κριθάρι ή ένα κηπούλι µε λεµονιές, µηλιές και λαχανικά, που συντηρούνται µε το λιγοστό νερό κάποιας στέρνας. Μέσα στο αυστηρό, ασκητικό αυτό περιβάλλον, γαντζωµένοι µε πείσµα ε- πάνω στη στεγνή γη, επιβιώνουν πλήθος µικροσκοπικοί συνοικισµοί, γνωστοί ως µετόχια του Απάνω Μεραµπέλου 23 (εικ. 1): Άγιος Αντώνης, Ανώγεια, Α- µυγδαλόλακκος, Τσαµπί, Κουνάλι, Φραθιάς 24 Κουρούνες, Νοφαλιάς, Περάµπελα, Ακρηγιά (Ακριγιά), Μακρυγένισσα, Γούβες, Άγιο Πνεύµα, Μενεγή, Πέτρος, Αχλαδάκι, Περονίδες, Αδραβάστος, Ρωµανού, Λιθόµαντρα, Αµυγδαλιάς, Σού- 12. Αστοιβίδα: η στοιβή του Θεοφράστου, αφάνα της κοινής (sarcopoterium spinosum). 13. Αχινοπόδι: θάµνος µε σκληρά αγκάθια αρχ. εχινόπους (genista acanthoclada). 14. Ανωνίδα: θάµνος µε λεπτά και σκληρά αγκάθια, αρχ. ονωνίς (οnonis spinosa). 15. Θύµος: To κοινό θυµάρι (coridothymus capitatus). 16. Ασφεντηλιά: ο ασφόδελος (asphodelus ramosus). 17. Ασκελοτούρα: η αγριοκρεµµύδα, αρχ. σκίλλη η παράλιος (drimia-urginea maritima). 18. Πρίνος: το πουρνάρι (querqus coccifera), πρβλ. Ξανθουδίδου, Γλωσσάριον, Αγκούτσακας: αγριαχλαδιά (pyrus parviflora). 20. Κεραθιά: χαρουπιά, ξυλοκερατιά, αρχ. κερατέα (ceratonia siliqua). 21. Καρά: καρυδιά. ιαδεδοµένο φυτό στην περιοχή, όπως δηλώνουν αρκετά τοπωνύ- µια, βλ. σηµ. 5 και Τράφος: οροθετικός τοίχος ή φράχτης από ξερολιθιά. Αναγραµµατισµός της λ. τάφρος. Βλ. Ξανθουδίδου, Γλωσσάριον, 718. Συνών.: τρόχαλος=παλιότοιχος (πρβλ. Βασιλειάδη, Νίσυρος, 350: ξεροτρόχαλος = ξερολιθιά). Ο τράφος διαφέρει από τη δετάδα=ανάληµµα µε κεκλιµένη όψη (βλ. σηµ. 144), κατά το ότι έχει δύο πρόσωπα, χωρίς σκάρπα. Το αντίστοιχο ρήµα: γυροτραφίζω. Βλ. και Μάνου Μπουρλάκη, «Η ζωή εν τράφω», εφ. Ο Πολίτης, φ. 286, 18/8/1998, 16: ορολογία και τεχνικά στοιχεία για τις οροθετικές ξερολιθιές από τον Καρυδιώτη λαϊκό µάστορα Επαµεινώντα Ζερβό ή Πιµενίδη. 23. Βλ. και επόµ. σηµ. 41. Τουλάχιστον 35 συνοικισµοί, οι κάτοικοι των οποίων λέγονται µετοχάρηδες. Πρβλ. Γ. Καφετζάκη-Μαράντη, «Μετοχάρηδες», Κρητική Πρωτοχρονιά (1962), Μ.Ι. ιαλυνά, «Μετόχια Νεάπολης: παιδιά ενός κατώτερου Θεού», εφ. Ο Πολίτης, 11/10/1994, Συνοικισµοί της πρώην κοινότητος Αγίου Αντωνίου. Στις παρυφές της γεωγραφικής περιοχής που εξετάζουµε βρίσκονται επίσης η Ξερολίµνη, συνοικισµός της Βουλισµένης και οι Αγόροι και η Ζούρβα, της Λατσίδας.

16 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ MΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ βλος, ίλακκος, Αγία Σοφία, Πατσόπουλο, Κουδουµάλου (Κουδουµάλω), Φινοκαλιάς, Αγαλιανό, Άγιος Νικόλαος 25, Σκινιάς, Βάλτος, Χοντροβολάκοι, Πλακο- µούρι, Άγιος Γεώργιος 26, Καρύδι 27, ωριές ( οριές) 28. Η ποικιλία των ονοµασιών τους είναι αξιοπρόσεκτη. Περιλαµβάνει τοπωνύµια φυτωνυµικά 29, ζωωνυµικά 30, αγιωνυµικά 31, τοπωνύµια από τα ονό- µατα, επώνυµα ή παρωνύµια των πρώτων οικιστών 32, από τη θέση ή τη µορφή του εδάφους 33 και άλλα µε γλωσσικό ή ιστορικό ενδιαφέρον Υπάγονται όλα στο ήµο Νεαπόλεως. Στην απογραφή του 1991 και τις πρόσφατες προηγούµενες δεν αναφέρονται τα ερηµωµένα: Ακρηγιά, Γούβες, Άγιο Πνεύµα, Μενεγή, Λιθόµαντρα, Αγία Σοφία, Αγαλιανό. Τα υπόλοιπα είχαν το 1991 συνολικό πληθυσµό 332 κατοίκους (Παπαδογιάννης, Οικισµοί, λήµµα Νεάπολη). 26. Συνοικισµοί του Σκινιά, όπως και ο νεότερος παράλιος συνοικισµός Βλυχάδια. Τώρα ανήκουν στο ήµο Αγίου Νικολάου. 27. Aνεξάρτητη κοινότητα µέχρι τη µεταρρύθµιση «Καποδίστριας». 28. Υπάγονταν στην πρώην κοινότητα Φουρνής. 29. Αµυγδαλόλακκος, Τσαµπί, Αµυγδαλιάς, Σκινιάς, Καρύδι, Αχλαδάκι, Κουνάλι (κουνάλι: το παλιό, ζαρωµένο σύκο). Στα Περάµπελα (=τα πέρα αµπέλια) υπάρχουν και σήµερα λίγα αµπέλια γύρω από τη µονή, την αφιερωµένη στη Γέννηση της Θεοτόκου. Φινοκαλιάς: τόπος όπου φυτρώνουν φινοκαλίδες, βλ. σηµ Κουδούµαλο είναι ο καρπός του φυτού κουδουµαλιά=αγριοκυδωνιά (κοδύµαλον, crataegus azarolus). Στους χάρτες της ΕΣΥΕ (Νοµός Λασιθίου) ο οικισµός αναγράφεται ως Κουδούµαλος, από τους κατοίκους της περιοχής όµως ακούεται Στον Κουδουµάλο (=στων Κουδουµάλω). Χωριό Κουδουµαλιά και στο οροπέδιο του Λασιθιού. 30. Κουρούνες: από τα πουλιά που συχνάζουν στον εκεί νερόλακκο. 31. Άγιος Αντώνης, Αγία Σοφία, Άγιο Πνεύµα, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Γεώργιος, από τους φερώνυµους ναούς. 32. O Πέτρος, του Ρωµανού, του Μενεγή (από το βαπτιστικό Menego=Domenico). Η Μακρυγένισσα, ορθότερα ίσως Μακρυγένησσα, πιθανώς από το επώνυµο Μακρυγένης που µαρτυρείται το 1547 (Πατσιδιώτης, 57, πράξ. 23, Κώνστας και Νικόλας/ 67, πράξ. 37, Ιωάννης Μακριγένης) και το 1585 (Ξανθουδίδης, Συµβόλαια, 27: Νικόλαος Μακρυγένης). Το Πατσόπουλο, από το επώνυµο Πατσός ή και το Πατζούδης, οικογενειακό από το Σκινιά (Πατσιδιώτης, 89, πραξ. 62: Κόνστας Πατζούδης. Ξανθουδίδης, ό.π., 116: Ιωάννης Πατζούδης. Λουπάσης, 301: Πατζός [έτος 1331]. Τσικριτσή, 68: Πατσός-χωριό στο Αµάρι, Πατσόπουλος). Καρύδι, πιθανώς από επώνυµο (του Καρύδη). 33. Ανώγεια: υψηλή τοποθεσία (κοινό τπν. στην Κρήτη). Ακριγιά ή Ακρηγιά, από το ά- κρια ή άκρη, πρβλ. ακρηγιαλίκοι: οι πέτρες που σχηµατίζουν τα χείλη του αλωνιού (Πιτυκάκης, Λεξικό, Α, 61: ακρηγιάλικος). Βάλτος, ίλακκος: προφανή. Χοντροβολάκοι: περιοχή πετρώδης, µε βολάκους (βόλακας: µάλλον µεγεθυντικό από το βόλι=κροκάλα, όπως το χόχλακας από το χοχλάκι=χαλίκι. Αναφέρεται µόνον το δεύτερο, στον Ξανθινάκη, 568). Πλακοµούρι: από το Πλάκα+µουρί (=λόφος). Οι Γούβες, από το ιταλ. cova (Παπαγρηγοράκης, 28), κοινό επίσης τπν., είναι λάκκοι στο έδαφος για την αποθήκευση σιτηρών (χωριό Γούβες και στο νοµό Ηρακλείου). Ο Σούβλος, ίσως από το αιχµηρό ύψωµα Μύτη ή από κάποιο παρωνύµιο, όχι όµως από επώνυµο Τούρκου, όπως πιστεύεται στην περιοχή, αφού µαρτυρείται από το 1552 (βλ. επόµ. σ. 19 και Μαρίας Αρακαδάκη, «Κατάλογος σκοπιών στην καστελλανία Μεραµπέλου (1633)», ΚΧ, ΚΗ -ΚΘ ( ), 252, σηµ. 128: suvlu timitj [1590]). Η Λιθόµαντρα (=πετρόκτιστη µάντρα), από την εκεί ποιµενική εγκατάσταση. Γιά το Νοφαλιά βλ. εκτενέστερα παρακάτω. 34. Το τπν. Φραθιάς δηλώνει την παρουσία λατίνων µοναχών (φράρων: frater=αδελ-

17 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 17 ΝΟΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ 17 Εικ. 1. Xάρτης της επαρχίας Μεραµπέλου µε τις εδαφικές περιοχές των προ του σχεδίου «Καποδίστριας» δήµων και κοινοτήτων [πηγή: ΕΣΥΕ]. Σηµειώνεται η περιοχή του Απάνω Μεραµπέλου και τα εκεί µετόχια.

18 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ MΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ Οι περισσότεροι από τους συνοικισµούς έχουν ελάχιστο πληθυσµό, ο ο- ποίος συχνά ανέρχεται σε µονοψήφιον αριθµό, ενώ άλλοι έχουν εντελώς ερη- µωθεί. Ακόµη και σήµερα, η συγκοινωνία που τους εξυπηρετεί παραµένει στοιχειώδης έως ανύπαρκτη. Το οδικό δίκτυο περιλαµβάνει χωµατόδροµους σπαρµένους µε πέτρες, τσιµεντόδροµους και λίγους ασφαλτοστρωµένους δρόµους. Τα µεγαλύτερα χωριά έχουν την πολυτέλεια της αραιής συγκοινωνίας µε τη Νεάπολη µε µικρό τοπικό λεωφορείο, ενώ οι συνοικισµοί τής περιοχής του Βρουχά συνδέονται περισσότερο µε την Ελούντα. Το ηλεκτρικό ρεύµα και η τηλεφωνική επικοινωνία υπήρξαν κατακτήσεις της δεκαετίας του 70, ενώ ένα στοιχειώδες δίκτυο ύδρευσης άρχισε να κατασκευάζεται µετά τη δύση του 20 ού αιώνα. Οι στέρνες, πέτρινες θολωτές ή ανοικτές ξερόστερνες, στις οποίες συγκεντρώνονται τα λίγα νερά των βροχών (πιν. 1α-β, 2α), παραµένουν οι σηµαντικότεροι προµηθευτές νερού για τις α- νάγκες των κατοίκων που έχουν αποµείνει, τόσο για οικιακή χρήση όσο και για το πότισµα των ζώων και των περιβολιών 35. ΙΙ. Ιστορικό περίγραµµα Η τοπική ιστορία του Απάνω Μεραµπέλου, στερηµένη από εντυπωσιακά γεγονότα, χάνεται µέσα στην οµίχλη των αιώνων. Ανάµεσα στην αρχαία ρήρο 36, της οποίας τα λείψανα σώζονται προς Α. της Νεάπολης και την περίο- φός) σε ναό ή µονή, όπως και το Φραρώ (πρβλ. Ξανθουδίδου, «Εκ της εν Κρήτη Ενετοκρατίας: Φραρώ-Φραριδιώ-Φραρονήσι», εφ. Νέα Ελευθερία Ηρακλείου, φ. 31, 23/11/1903, 2). Το πιθανώς βυζαντινής ρίζας τπν. Αγαλιανό απαντά και στο νοµό Ρεθύµνης (πρβλ. Κ.Ηλ. Παπαδάκη, Κεραµές και Αγαλλιανός. Κοινή πορεία µέσα στο χρόνο, Ρέθυµνο 2002, ). Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το θεωρούµενο µεσαιωνικό τπν. Αδραβάστος, της ε- ποχής που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη στρατεύµατα του Νικηφόρου Φωκά. Πιστεύεται ότι προήλθε από το αρµενικό όνοµα Αρδάβαστος ή Αρτάβασδος (χωριό Αδραβάστοι και στην επαρχία Σητείας). Βλ. Κ. Άµαντου, «Κρητικά τοπωνύµια», ΕΕΚΣ, Γ (1940), 224. Παλαιό τπν. είναι οι ωριές ή οριαίς, (η πρώτη γραφή συσχετίζεται µε τους ωριείς, η δεύτερη µε το ουσ. δορά, καµµία όµως απολύτως πειστική). Αβέβαιου ετύµου το Περονίδες (από το ουσ. περόνη, ή εξ αιτίας κάποιου αγκαθωτού φυτού;). Στατιστικές πληροφορίες για όλα τα παραπάνω µετόχια και απόψεις για την ετυµολογία των ονοµασιών τους βλ. στον Παπαδογιάννη, Οικισµοί (αλφαβητικά τα λήµµατα). 35. Ξανθουδίδης, Συµβόλαια, 42, σηµ. 1: Μίαν πιθαµήν νερό εις την στέρναν (τον 17 ο αι. τα µερίδια του νερού στις κοινόχρηστες στέρνες καθορίζονταν µε την πιθαµή). Βλ. και [Γιάν. αµιανάκη], «Όνειρο πάντα η ύδρευση των συνοικισµών του Βόρειου Μεραµπέλου», εφ. Ο Πολίτης, 23/4/1996, 11. Σήµερα πολλές στέρνες ανεφοδιάζονται µε νερό, που µεταφέρεται µε βυτιοφόρα αυτοκίνητα από γεωτρήσεις σε πεδινές τοποθεσίες του Μεραµπέλου. 36. Βλ. ενδεικτικά Σπυρ. Μαρινάτου, «Ανασκαφαί εν Κρήτη», ΠΑΕ (1935), R.W. Hutchinson, Prehistoric Crete, London 1965, 332, 345. J. Svoronos, Numismatique de la Crète ancienne, Macon 1890, 125. Margh. Guarducci, Inscriptiones

19 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ 19 ΝΟΦΑΛΙΑΣ ΜΕΡΑΜΠΕΛΟΥ 19 δο της βενετοκρατίας ανοίγεται ένα τεράστιο χρονικό χάσµα, που επιτρέπει την υπόθεση ότι η περιοχή ίσως ήταν ακατοίκητη για πολλούς αιώνες. Τα ονόµατα των συνοικισµών απουσιάζουν συστηµατικά από τις γνωστές βενετσιάνικες απογραφές, χωρίς όµως αυτό ν αποτελεί απόδειξη ότι δεν υ- πήρχαν 37. Στο µοναδικό πλήρως δηµοσιευµένο νοταριακό κατάστιχο από την περιοχή, αυτό του Πέτρου Πατσιδιώτη, σε συµβόλαια της γνωστής οικογένειας Τζεν από τη Φουρνή, µαρτυρούνται κατά τη συγκεκριµένη χρονική περίοδο οι: ρακωνέας (1551), Σούβλος (1552), Κουδουµάλος, Οµπροσδιώκτης και Φουνοκαλέας (1554), κάποιοι από τους οποίους δεν επιβίωσαν ως σήµερα, ενώ ως τοπωνύµια εµφανίζονται οι: Κουρούνες (1546), Αγαλιανό (1548), Καρύδι (1550) 38. Φαίνεται ότι στη δηµιουργία ή την εξέλιξή τους έπαιξε ρόλο η ίδρυση της κοντινής µονής Αγίας Τριάδος Αρετίου, λίγο πριν από το Η µονή απέκτησε πολλά κτήµατα στην περιοχή και µερικά από τα ονόµατα των σηµερινών συνοικισµών εµφανίζονται ως τοπωνύµια σε συµβόλαιά της (Καρύδι, οριές, Σκινέας, ίλακκον) 40. Εκτός από τα µετόχια που ήδη υπήρχαν, για τη διαµονή των χωρικών που εργάζονταν στα κτή- µατα των φεουδαρχών της περιοχής, προφανώς δηµιουργήθηκαν και νέα µε Creticae, I, Roma 1935, 86. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Β, 382 (τα περίφηµα ξύλινα ξόανα της ρήρου, µέσα 7 ου αι. π.χ.). 37. Είναι γνωστό ότι κατά τη βενετοκρατία οι δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές της Κρήτης πρόσφεραν καταφύγιο σε πολλούς φτωχούς χωρικούς, που προσπαθούσαν να αποφύγουν τη φοβερή αγγαρεία στις γαλέρες και προφανώς ήταν αδύνατο να εντοπισθούν και να δηλωθούν στις απογραφές. Θεοχ. ετοράκης, Ιστορία της Κρήτης, Αθήνα 1986, Η τάση να κτίζονται ορεινοί οικισµοί για λόγους ασφαλείας του πληθυσµού άρχισε από τον 7 ο αι. µ.χ. και αναστράφηκε µόλις στις αρχές του 20 ού αι. Βλ. ηµ. Τσουγκαράκη, «Παρατηρήσεις στο χαρακτήρα των οικισµών της Βυζαντινής Κρήτης», Πεπραγµένα ΣΤ ΚΣ (Χανιά 1986), Β, Χανιά 1991, Τριποδάκη, Θεώρηση, 43. Αικατερινίδη, Λαϊκός πολιτισµός, Βλ. Πατσιδιώτη, στο αλφαβητικό ευρετήριο. Πρβλ. άφνης Χρονάκη, «Μοναστήρια της περιοχής Επάνω Μεραµπέλλου κατά τη βενετοκρατία», Θησαυρίσµατα, 27 (1997), 234, σηµ Βλ. αρχιµ. Ευγενίου Αντωνοπούλου, Η Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Αρετίου Μερα- µπέλλου Κρήτης, Νεάπολις 1997, όπου και η προγενέστερη βιβλιογραφία. Η απόµερη θέση της µονής την προφύλαξε από τους Τούρκους και βοήθησε στην ακµή της επί πολλούς αιώνες. Αρκετές µικρότερες µονές στην περιοχή ήταν εξαρτήµατά της, όπως του Αγίου Ιωάννου στο Σκουρά, του Αγίου Αντωνίου στο Καρύδι, του Μιχαήλ Αρχαγγέλου στο Λούµα, του Αγίου Αντωνίου στο Σύρµεσο, της Παναγίας Κεραπολίτισσας. Καθ όλη σχεδόν τη διάρκεια της τουρκοκρατίας ήταν έδρα του επισκόπου Πέτρας. Τη µονή µνη- µονεύει, εσφαλµένα όµως, και ο Flam. Cornelius, Creta Sacra, Venetia 1722, I, 222, Aratti, Monasterium Mariae Beatae Virginis (sic). 40. Ξανθουδίδης, Συµβόλαια, 46, καρίδι [1612]/ 241, δοργιές [1640]/ 126, δίλακο, Αγία Σοφία [1623]/ 272, στο σκηνιά [χ.χ.].

20 NOFALIAS (MAM.)SEL :59 ÂÏ MΑΡΙΑ ΑΡΑΚΑ ΑΚΗ αφορµή τις καλλιεργητικές ανάγκες της µονής. Γι αυτό οι συνοικισµοί του Απάνω Μεραµπέλου ονοµάζονται ως σήµερα µετόχια 41, επειδή αυτός ήταν ο αρχικός τους χαρακτήρας, µερικά µάλιστα από τα µικρότερα φαίνεται ό- τι διατήρησαν τον εποχικό αυτό χαρακτήρα, χωρίς ποτέ να κατορθώσουν να εξελιχθούν σε µόνιµους οικισµούς. Από την πρώτη εκείνη φάση, που δεν πρέπει να περιελάµβανε κάτι περισσότερο από ευτελείς ξερολιθικές κατασκευές, δεν διασώθηκαν αρχιτεκτονικές µαρτυρίες. Τα παλαιότερα σωζό- µενα σπίτια στους συνοικισµούς, µε βάση την αρχιτεκτονική τους δεν φαίνεται να έχουν ηλικία µεγαλύτερη από τρεις αιώνες 42. Αρκετά από τα µετόχια µνηµονεύονται σε απογραφές της τουρκοκρατίας, κυρίως της τελευταίας περιόδου, µετά την επανάσταση του Γεγονός είναι ότι, εξ αιτίας του άγονου και δυσπρόσιτου της περιοχής, τα µετόχια αυτά δεν εγνώρισαν την τουρκική θηριωδία στην έκταση που τη δοκίµασαν τα εύπορα πεδινά χωριά του Κάτω Μεραµπέλου 44. ΙΙΙ. Ο Νοφαλιάς. Τοπογραφικά, ιστορικά και δηµογραφικά στοιχεία. Το µετόχι του Νοφαλιά είναι κτισµένο σ ένα λόφο (υψόµετρο 500 µ. πε- 41. Mετόχι=µικρός συνοικισµός αγροτών ή κτηνοτρόφων. Άλλοτε συνδέεται µε µοναστηριακά κτήµατα και άλλοτε όχι. Ξανθουδίδης, Συµβόλαια, 78, 230, 261, 338, και Γλωσσάριον, 612: Η λέξις βυζαντιακή, εσήµαινε κυρίως τα παραρτήµατα των µοναστηρίων, κατ αντίθεσιν προς τα καθολικά, έπειτα εσήµαινε και πάσαν αγροικίαν, ως και σήµερον, ότε δηλοί µικρόν συνοικισµόν είτε εξοχικόν γεωργικόν οίκηµα. Σπανάκης, Πόλεις και χωριά, Β, (λήµµα µετόχι=µικροµονάστηρο, µικροσυνοικισµός). Ο όρος «µετόχι» είναι πολύ οικείος στο Μεραµπέλο, επειδή και το είδος της εγκατάστασης που δηλώνει απαντά συχνά. Πρβλ. Μαρίας Χαιρέτη, «Τα παλαιότερα κατάστιχα του αρχείου του ούκα της Κρήτης ως ιστορικαί πηγαί», ΚΧ, ΚΑ (1969), : Τα χωρία αποκαλούνται casali(...) Παραλλήλως απαντούν και οι χαρακτηριστικώς «κρητικοί» όροι metochi και metato(...) Τα εις τον φακ. 18 [=ASV, Archivio del Duca di Candia, B. 18 (ΧΙΙΙ sec.)] σηµειούµενα τοπωνύµια. προέρχονται κυρίως εκ των σηµερινών επαρχιών Πυργιωτίσσης, Μονοφατσίου, Βιάννου και Μεραµβέλλου. Επίσης, Mαν. Παπαδάκη, 15 (µετόχι=κατοικία παροίκου, καλλιεργητή φεουδαρχικών κτηµάτων), Γ. Αικατερινίδη, Λαϊκός πολιτισµός, 524, και αλλού. 42. Βλ. τα Συµπεράσµατα στο τέλος της µελέτης. 43. R. Pashley, Ταξίδια στην Κρήτη (µτφρ.-επιµ. άφνης Γόντικα), Ηράκλειο 1991, Β, 238: µόνο Σκοινιά [Σκινιάς] (δικά του απογραφικά στοιχεία, 1834). Χουρµούζης-Βυζάντιος, 48: οριαίς, Καρύδι, Σχοινιάς, Αγαλιανό, Σούβλο, Αµυγδαλιάς, Αµυγδαλόλακκο, Ανώγια, Άγιος Αντώνης, Άγιος Νικόλας, Μέσα Φραθιά, Εξω Φραθιά, Κουνάλι (περίοδος αιγυπτιοκρατίας, 1842). Ν. Σταυράκης, Στατιστική του πληθυσµού της Κρήτης, Αθήνησι 1890, µέρ. β, 58, πίν. 4: Αµυγδαλόλακκος, Πέτρου, Άγιος Αντώνιος, Σούβλος, Αµυγδαλιά, Φινοκαλιά, Αγαλιανού, Παπιτσόπουλο, Αγία Σοφία, Μακρογέννισσα, Οµφαλιάς, Περάµπελα, Φραθιά, Κουνάλι (δήµου Νεαπόλεως) και Σκινάς, Καρύδι, ωριαίς (δήµου Φουρνής) (απογραφή 1881). 44. Πρβλ. Μ.Η. Κοζύρη, Το Λασίθι εις τον Αγώνα, Αγ. Νικόλαος Κρήτης 1973, 25.

3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α.

3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α. 3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α. 3.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Περιφέρεια Κρήτης, αποτελείται από τις Π.Ε. Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων και έχει έδρα το Ηράκλειο, πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού. Βρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α.

3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α. 3. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕ.Σ.Δ.Α. 3.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Περιφέρεια Κρήτης, αποτελείται από τους Νομούς Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων και έχει έδρα το Ηράκλειο, πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού. Βρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους»

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Γ και ΣΤ Τάξη 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία είναι μια συνεργασία της Γ Τάξης και ΣΤ Τάξης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Ονομασία Υπαγωγή. 2.Γεωγραφική θέση. 3.Συνοικισμοί του. 4.Οδική σύνδεσή του. 5.Ιστορία του. 6.Τοποθεσίες[τοπωνυμία] της περιοχής του. 7.Προιόντα

Διαβάστε περισσότερα

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS W A L K t h e B L U E Η γεωγραφική θέση των Κυκλάδων, google earth -2- Περιδιαβαίνοντας τον Ασφοντυλίτη Αιγιάλη Μινώα Αρκεσίνη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής

Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής Βρίσκεται στην ΝΔ Ασία και συνορεύει με την Ελλάδα, Βουλγαρία, Ιράν, Ιράκ, κ.α. Είναι ένας εύκολος προορισμός, αφού κανείς μπορεί να πάει εκεί είτε με αεροπλάνο είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Ερείπια μινωικού οικισμού μαρτυρούν κατοίκηση της ευρύτερης περιοχής των Έξω Λακωνίων σε παλαιότερες εποχές.

Ερείπια μινωικού οικισμού μαρτυρούν κατοίκηση της ευρύτερης περιοχής των Έξω Λακωνίων σε παλαιότερες εποχές. ΤΕΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Βλάχηδες. Πεδινό χωριό με όνομα οικογενειακό Βυζαντινής ή Βενετσιάνικης προέλευσης. Διοικητικά ανήκει στο Δημοτικό Διαμέρισμα Έξω Λακωνίων, του Δήμου Αγίου Νικολάου. Βρίσκεται 7,5 χιλ δυτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΦΙΣΙΝΗΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΦΙΣΙΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΦΙΣΙΝΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΦΙΣΙΝΗ ΕΚΤΑΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η Τοπική Κοινότητα Φισίνης αποτελείται από δύο οικισμούς. Τον οικισμό Φισίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου

Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου Ελληνικό Αγροδασικό Δίκτυο, Α.Π.Θ. Τι είναι δασογεωργικά συστήματα; Δασογεωργικά ονομάζονται τα συστήματα που συνδυάζουν δέντρα και γεωργικές καλλιέργειες στην

Διαβάστε περισσότερα

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος 2 ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η ανάπτυξη των Λαχανοκήπων και της ευρύτερης περιοχής Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ύψωνας : Φύση, Περιβάλλον και Άνθρωπος

Ύψωνας : Φύση, Περιβάλλον και Άνθρωπος Ύψωνας : Φύση, Περιβάλλον και Άνθρωπος Κατοικώ στο Δήμο Ύψωνα. Το σπίτι μου βρίσκεται στην περιοχή του Αγίου Σιλά, στην οδό Διαγόρα. Κοντά στο σπίτι μου υπάρχουν αρκετά παλιά σπίτια τα οποία διατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΘΕΡΑΠΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Τίτλος δράσης ιαχείριση και Εμπορία Αρωματικών και

Διαβάστε περισσότερα

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384.

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384. 43375.JPG Παλαιά παραλία. 43377.JPG Παλαιά παραλία. 43378.JPG Παλαιά παραλία. 43379.JPG 43380.JPG Πορτρέτο στρατιωτικού. 43382.JPG Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG Άποψη του Λευκού Πύργου.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνεδρίαση άσκησε καθήκοντα γραµµατέα ο µόνιµος υπάλληλος του ήµου Πεντέλης Κλεφτάκης Γ. Σωτήριος κλάδου.ε 1 ιοικητικού.

Στη συνεδρίαση άσκησε καθήκοντα γραµµατέα ο µόνιµος υπάλληλος του ήµου Πεντέλης Κλεφτάκης Γ. Σωτήριος κλάδου.ε 1 ιοικητικού. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΝΤΕΛΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από το πρακτικό της 1 ης /27-1-2015 συνεδρίασης του Συµβουλίου ηµοτικής Κοινότητας Πεντέλης Αριθµός Απόφασης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

ηµογραφικά στοιχεία της Επαρχίας Γορτυνίας, του ήµου Ελευσίνος, της Κοινότητας Βεληµαχίου και της ευρύτερης περιοχής από το 1815

ηµογραφικά στοιχεία της Επαρχίας Γορτυνίας, του ήµου Ελευσίνος, της Κοινότητας Βεληµαχίου και της ευρύτερης περιοχής από το 1815 ηµογραφικά στοιχεία της Επαρχίας Γορτυνίας, του ήµου Ελευσίνος, της Κοινότητας Βεληµαχίου και της ευρύτερης περιοχής από το 1815 Το.Σ. του συλλόγου των Βεληµαχιτών Αρκαδίας παρουσιάζει στους συµπατριώτες

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας.

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας. Το Νησάκι είναι άλλο ένα ήσυχο και γραφικό χωριό στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας. Στο παρελθόν, σύμφωνα με τους παλιούς χωρικούς, το Νησάκι ήταν ένα μικρό βραχώδες νησί, το οποίο ενώθηκε με την στεριά

Διαβάστε περισσότερα

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική - Σχεδιασμός του Χώρου Κατεύθυνση: Πολεοδομία Χωροταξία Μάθημα:Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασμού και της οικιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Υφαίνω το νήμα της ζωής κι έχω αργαλειό τη σκέψη» Μαθητικές ομάδες των τμημάτων Α1, Α2, Α3, Α4, Α5 Παιδαγωγική ομάδα: Σπυριδάκη Μαρία Φλουράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα 1η ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΒΑΛΑ 01-07/10/2012 Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα Σαπφώ Αγγελούδη- Ζαρκάδα Δρ. Αρχιτέκτων Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης Οι Καβαλιώτες

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

V. ΓΙΑΤΙ ΤΗΛΕΪΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ

V. ΓΙΑΤΙ ΤΗΛΕΪΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ V. ΓΙΑΤΙ ΤΗΛΕΪΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ Στο κεφάλαιο αυτό θα αναλύσουµε τους λόγους για τους οποίους η τηλεµατική στην υγεία είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρµοστεί στο νοµό Ευρυτανίας ώστε να βοηθήσει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις

Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή µε Λ (λάθος) κάθε µία από τις επόµενες προτάσεις 46 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪ Η-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Χρυσ Σµύρνης 3 : Τηλ.: 2107601470 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2006 ΘΕΜΑ 1 Α) Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστή) ή

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4Α9-ΛΤ8 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΘΕΜΑ: «ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14».

ΑΔΑ: ΒΛ4Α9-ΛΤ8 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΘΕΜΑ: «ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Π.Ε. Κρήτης Ταχ. Δ/νση : Λ. Κνωσού 6 Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ ΘΕΟ ΟΣΗΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Θ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΕΠΙΠΕ Α ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια.

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. ........ Tα δασογεωργικά συστήματα στην Ελλάδα καταλαμβάνουν έκταση 1.044.875 εκτ. που αντιστοιχεί στο 32% της συνολικής γεωργικής γης

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ (ΒΑΣΗ ΤΟΥ Ν. 3316/05)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ (ΒΑΣΗ ΤΟΥ Ν. 3316/05) ΜΕΛΕΤΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ 1200Μ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ (ΒΑΣΗ ΤΟΥ Ν. 3316/05) ΜΕΛΕΤΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ 1200Μ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΙΤΛΟΣ ΦΟΡΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

το ΦΟΙΝΙΚΟΔΑΣΟΣ τ ο υ BAI Το μοναδικό φοινικόδασος στην Ελλάδα και την Ευρώ πη

το ΦΟΙΝΙΚΟΔΑΣΟΣ τ ο υ BAI Το μοναδικό φοινικόδασος στην Ελλάδα και την Ευρώ πη το ΦΟΙΝΙΚΟΔΑΣΟΣ τ ο υ BAI Το μοναδικό φοινικόδασος στην Ελλάδα και την Ευρώ πη TO ΦΟΙΝΙΚΟΔΑΣΟΣ t o y BAI Στο βόρειο τμήμα των ανατολικών ακτών της Κρήτης, στο ακρωτήριο Σίδερο, και δίπλα στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή πιλοτικών περιοχών ΕΣΔΑΚ

Επιλογή πιλοτικών περιοχών ΕΣΔΑΚ ΕΣΔΑΚ Για το Έργο Ανάπττυξη και Επίδειξη ενός Εργαλείου Υποστήριξης της Πρόληψης Αποβλήτων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση LIFE10 ENV/GR/ 622 Ιούνιος 2012 Το Έργο «Εργαλείο WASP» συγχρηματοδοτείται από την

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική

Διαβάστε περισσότερα