Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ. ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ (+ 7) Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K 152 31 ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ. ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ (+ 7) Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ"

Transcript

1 Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ Αριθµός Άδειας 3375 (+ 7) Π Ε ΡΙ Ο ΔΙΚ Α Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ ΕΚΔΟΤΩΝ Hellenic Post ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ

2 Σηµείωµα Σύνταξης Στο σηµερινό σηµείωµα σύνταξης φιλοξενούµε ένα ποίηµα που ο µεγάλος γιατρός, πανεπιστηµιακός καθηγητής και άνθρωπος, ο Φώτης Παυλάτος, έγραψε για την επέτειο των 170 χρόνων ( ) από την ίδρυση της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. Η ανακούφιση από τον πόνο και η θεραπεία της αρρώστειας δεν έρχεται µόνο από την ιατρική φροντίδα αλλά και από τη φυγή και τη λύτρωση που µόνο η τέχνη µπορεί να προσφέρει. Πορεία στο Χρόνο Άσβεστος Πυρσός το Ιπποκρατικό το Πνεύμα Το Ιατρικό Λειτούργημα, συνεχίζει από τα βάθη των αιώνων να φωτίζει τον τού «Ασκληπιού Ναόν». Στο πέρασμα του χρόνου οι πρώτοι τέσσερες περίβλεπτοι Ασκληπιάδες με σοφούς δασκάλους εμπνευσμένους αμέτρητες έγιναν χιλιάδες έτοιμοι πάντοτε τον πόνο ν απαλύνουν ψυχή και σώμα να γιατρέψουν κι ακόμα της Άσπρης Μπλούζας Διγενείς στα μαρμαρένια αλώνια με το χάρο να παλέψουν Διάκονοι πιστοί της Άσπρης Μπλούζας και του ευγενικού ιδεαλισμού των αρετών και των αρχών της τού «Ιπποκράτους Τέχνης», τους καινούριους ανοίγουν δρόμους Και τους ορίζοντες πλαταίνουν. Στο δυναμικό Πανόραμα της Σχολής της Αθήνας λαμπρές εικόνες έργα πολλά κι οράματα, με τους Ασκληπιάδες του χτές τους γιατρούς του σήμερα τους οραματιστές του αύριο. ιµηνιαία Περιοδική Έκδοση της Ένωσης Φίλων του Ενδοκρινολογικού Τµήµατος του Γ.Ν.Α. "Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ" Με την αιγίδα της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρίας ISSN , Κωδ. Εντύπου 6381 ιεύθυνση: Λυκούργου 19, Τ.Κ Χαλάνδρι Τηλ Φαξ Εκδότης- ιευθυντής: Κώστας Φαινέκος Επιµέλεια Έκδοσης: Βουδούρη Γ. έσποινα & ΣIA O.E. Τηλ Εκτύπωση: Magna Print ιοικητικό Συµβούλιο: Κώστας Φαινέκος, Αµαλία Στουρνάρα, Στέλλα έτση, Αντώνης Καλπάκας Iδιοκτήτης: Κώστας Φαινέκος Συνδροµές: Ταχυδροµική επιταγή 10 στη διεύθυνση: ΕΝΩΣΗ ΦΙΛΩΝ ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Γ.Ν.Α. ΕΕΣ, Ηλέκτρας 27, Τ.Κ Βουλιαγµένη Απαγορεύεται η αναδιαµοσίευση, αναπαραγωγή ή µετάδοση µε οποιοδήποτε οπτικοακουστικό µέσο, όλου ή µέρους του περιοδικού χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη

3 H άποψή µας Είναι κοινή διαπίστωση ότι η άποψη που έχουµε εµείς οι Έλληνες για τον ευατό µας και την επαγγελµατική µας ενασχόληση διαφέρει ριζικά στην πλειονότητα των περιπτώσεων από την πραγµατικότητα ή τη γνώµη που έχουν διαµορφώσει οι άλλοι για εµάς. Η γνώµη που έχουµε για τον ευατό µας µπορεί να προβάλλεται διαχρονικά είτε σε εθνικό επίπεδο µε φράσεις και τσιτάτα όπως «εµείς οι έξυπνοι και οι άλλοι οι κουτόφραγκοι» ή «του Έλληνα ο τράχηλος ζυγόν δεν υποφέρει» κ.α. είτε σε προσωπικό επίπεδο µε τη γνώµη που έχει ο καθένας από εµάς για τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του, τις δυνατότητές του ή τη σηµασία της δουλειάς του. Η άποψη για τον ευατό µας ή τη δουλειά µας συνοδεύονται συνήθως από βαθειά πικρία και παράπονα για το πόσο σκληρά και άδικα µας έχει φερθεί η ζωή και πως η τύχη δεν µας βοήθησε να φθάσουµε εκεί που θέλαµε και µας άξιζε. Αν η απασχόλησή µας αφορά υπηρεσίες που δεν απαιτούν ιδιαίτερη επιµόρφωση ή εξειδίκευση, όπως π.χ. πωλητής ή σερβιτόρος, θεωρείται προσωρινή και οπωσδήποτε ανάξια των προσόντων µας. Φυσικά, αυτή η άποψη δεν θα είχε επιπτώσεις αν δεν επηρέαζε αρνητικά τον τρόπο που λειτουργούµε στη συγκεκριµένη δουλειά και που συνήθως εκδηλώνεται µε απροθυµία, τεµπελιά ή µερικές φορές µε έκδηλη επιθετικότητα. Ένας φίλος µου, Έλληνας µε επιτυχηµένη πανεπιστηµιακή καριέρα στο εξωτερικό σχολιάζει, κάθε φορά που έρχεται για διακοπές στην πατρίδα και συναντιόµαστε, τη διαφορετικότητα στη συµπεριφορά των πωλητών στα καταστήµατα αλλά και των γκαρσονιών στα καφενεία και εστιατόρια σε σύγκριση µε αυτούς της αλλοδαπής. «Μου συµπεριφέρονται σαν να µου κάνουν χάρη» παραπονιέται, µη κατανοώντας την υποτιµητική άποψη που έχουν οι υπάλληλοι για τη δουλειά τους. Αν πάλι η δουλειά είναι µόνιµη και κυρίως στο ηµόσιο, ο λειτουργός της την προβάλλει σαν ανάξιά του µεν αλλά φροντίζει να τονίζει όταν τη σχολιάζει τα κρυφά οφέλη που τη συνοδεύουν, όπως µειωµένο ωράριο, µονιµότητα, διακοπές και ίσως και αµοιβές κάτω από το τραπέζι. Αντίθετα, αν η δουλειά είναι σε ανώτερα επίπεδα από πλευράς κοινωνικής προβολής, επιµόρφωσης και αµοιβών ο κάτοχός της επίµονα αναφέρει ότι την κατέκτησε αποκλειστικά και µόνο µε την αξία του και χωρίς να χρησιµοποιήσει ανορθόδοξες µεθόδους όπως υψηλές γνωριµίες και πολιτικά µέσα σε αντίθεση πάντοτε µε συναδέλφους τους στην ίδια ή άλλες επιχειρήσεις ή οργανισµούς. Υπάρχει όµως δυστυχώς και µία άλλη κατηγορία συµπατριωτών µας που όχι µόνο δεν αισθάνονται µειονεκτικά για τη δουλειά που κάνουν αλλά αντίθετα υπερηφανεύονται διότι αυτοί, συνήθως χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις και πανεπιστηµιακές περγαµηνές, κατόρθωσαν µόνο µε την φυσική τους ευφυία, αντίληψη και ικανότητες να πετύχουν να αναπτύξουν, συνήθως από το «µηδέν», µια επιχείρηση ή να κατακτήσουν µια υψηλή θέση σε αντίθεση µε όλους τους άλλους που παρά τα προσόντα και την εργατικότητά τους απέτυχαν να «πιάσουν την καλή» όπως οι ίδιοι. Σε αυτή την περίπτωση οι τέτοιου είδους «επιτυχηµένοι» χρησιµοποιούν την όποια καταξίωση στη δουλειά τους σαν απόδειξη των ικανοτήτων τους για τις οποίες ασφαλώς ούτε οι ίδιοι είναι βέβαιοι. Ο διχασµός όµως της προσωπικότητας του Έλληνα δεν αναδεικνύεται µόνο από τη διφορούµενη άποψη που έχει για τη δουλειά του αλλά και από τον τρόπο που κρίνει τις συµπεριφορές των άλλων σε σχέση µε τον ευατό του. Πάντα ο άλλος παρανοµεί κλέβοντας από την εφορία, καταπατώντας οικόπεδα, ρυπαίνοντας την εξοχή, οδηγώντας επικίνδυνα κλπ. ενώ ο ίδιος αποτελεί υπόδειγµα υπεύθυνου και νοµοταγή πολίτη. Η ευθύνη για την ανεπαρκή αντιµετώπιση οποιασδήποτε καταστροφής, φυσικής ή άλλης, ανήκει πάντα στους άλλους ή στο ανίκανο κράτος και ποτέ στον ίδιο, ενώ φυσικά αν ήταν αυτός σε θέση ευθύνης θα έλυνε τα προβλήµατα γρήγορα και αποτελεσµατικά. Η ρύση ενός φιλέλληνα δικαιώνεται πλήρως. «Ο Έλληνας είναι διχασµένος ανάµεσα σε αυτό που πράγµατι είναι και σε αυτό που θα ήθελε να είναι». Κώστας Φαινέκος 3

4 Ενδοκρινικά νοσήµατα και οστεοπόρωση Φωτεινής Γ. Παπαδοπούλου Ενδοκρινολόγου, Eπιµελήτριας A, Eνδοκρινολογικoύ Τµήµατος Νοσοκοµείου «ΠΑΝΑΓΙΑ», Θεσσασαλονίκης. Κωνσταντίνου Σ. Γκάσταρη Ιατρού οστεοπόρωση ορίζεται η ελάττωση της ποσότητας του Σανοστού και η διαταραχή της µικρο-αρχιτεκτονικής του σε τέτοιο βαθµό, ώστε να είναι επιρρεπές στην πρόκληση κατάγ- µατος - µετά από ελάχιστη βία. Η οστεοπόρωση δηλαδή, είναι η κατάσταση στην οποία τα οστά γίνονται λεπτότερα και ασθενέστερα. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής τα οστά συνεχώς ανακατασκευάζονται. Στους υγιείς ανθρώπους, µέχρι την ηλικία των 30 ετών υπερέχει n οστική παραγωγή ενώ στη συνέχεια υπερέχει η οστική απορρόφηση και εποµένως χάνεται περισσότερο οστούν σε σχέση µε αυτό που παράγεται. Η οστική απώλεια συµβαίνει µε µεγαλύτερη ταχύτητα τα πρώτα χρόνια µετά την εµµηνόπαυση και για το λόγο αυτό η οστεοπόρωση θεωρείται νόσος των µετεµµηνοπαυσιακών γυναικών. Οκτώ στις δέκα περιπτώσεις οστεοπόρωσης αφορούν γυναίκες. Είναι βέβαια γνωστό ότι, ο κίνδυνος εµφάνισης οστεοπόρωσης στις γυναίκες αυξάνει µε την ηλικία και η εµµηνόπαυση είναι σηµαντικός παράγων κινδύνου για την εµφάνιση της οστεοπόρωσης. Αλλά ενώ είναι πιθανότερο να εµφανισθεί οστεοπόρωση µετά την εµµηνόπαυση, δεν είναι σπάνια η προεµµηνοπαυσιακή οστεοπόρωση ή η οστική απώλεια που συµβαίνει πριν την εµµηνόπαυση, και µπορεί να καταλήξει σε επώδυνα κατάγµατα. Περίπου το 15% των προεµµηνοπαυσιακών γυναικών έχει οστική µάζα (BMD) µικρότερη από 1 σταθερή απόκλιση από την οστική µάζα που θα έπρεπε να έχουν σε σχέση µε άτοµα νεαρής ηλικίας και στο 0.6% η οστική µάζα είναι χαµηλότερη κατά 2.5 σταθερές αποκλίσεις. Η οστεοπόρωση αναφέρεται στη λέπτυνση των οστών ή σε µείωση της πυκνότητας των οστών. Καθώς τα οστά γίνονται λεπτότερα, σπάζουν ευκολότερα. Σε εκατοµµύρια ηλικιωµένων ανθρώπων, κυρίως γυναίκες, καθηµερινές δραστηριότητες όπως το βάδισµα, η όρθια θέση ή το φτάρνισµα µπορεί να αποτελέσουν αφορµή να υποστεί κάταγµα κάποιο οστούν. Η προεµµηνοπαυσιακή οστεοπόρωση, η οστεοπόρωση δηλαδή που συµβαίνει πριν την εµµηνόπαυση, αποτελεί πραγµατικό κίνδυνο για πολλές γυναίκες. Σε µία µελέτη έχει βρεθεί ότι το 2% των γυναικών κολεγιακής ηλικίας έχει ήδη οστεοπόρωση, ενώ στο 15% υπάρχει σηµαντική απώλεια της οστικής µάζας. Η κατάσταση αυτή ονοµάζεται οστεοπενία ή πρώιµη οστική απώλεια. Η οστεοπόρωση µπορεί να είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής. Η πρωτοπαθής οστεοπόρωση είναι συχνότερη, εµφανίζεται σαν αποτέλεσµα της εµµηνόπαυσης ή του γήρατος και ευθύνεται για το 80% των περιπτώσεων οστεοπόρωσης στις γυναίκες. Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση είναι λιγότερο συχνή, αλλά διαπιστώνεται συχνότερα στους άνδρες, στους οποίους και ευθύνεται για το 40% έως 60% όλων των περιπτώσεων οστεοπόρωσης, καθώς επίσης και στις προεµµηνοπαυσιακές γυναίκες. Τα τελευταία χρόνια διαγιγνώσκονται ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις δευτεροπαθούς οστεοπόρωσης. Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση µπορεί να προκύψει σαν αποτέλεσµα κακών συνθηκών διαβίωσης, από συστηµατικά νοσήµατα, ενδοκρινικά νοσήµατα, σαν παρενέργεια από τη λήψη φαρµάκων και τέλος από διάφορες άλλες καταστάσεις. ΕΝ ΟΚΡΙΝΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟΣ ευτεροπαθή οστεοπόρωση µπορεί να εµφανίσουν ασθενείς µε ενδοκρινικά νοσήµατα, τόσο ιδιοπαθή όσο και ιατρογενή. Μεταξύ των συνηθέστερων αιτιών που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο υπερθυρεοειδισµός, ο οποίος προκαλεί αύξηση του ρυθµού της οστικής ανακατασκευής. Συνέπεια του αυξηµένου ρυθµού ανακατασκευής είναι η µείωση της οστικής µάζας κυρίως στο δοκιδώδες τµήµα του οστού που βρίσκεται κυρίως στη σπονδυλική στήλη. Σε σύγκριση µε τους φυσιολογικούς µάρτυρες οι 4

5 Ενδοκρινικά νοσήµατα και οστεοπόρωση ασθενείς µε υπερθυρεοειδισµό εµφανίζουν αρνητικό ισοζύγιο ασβεστίου. Η συχνότητα του ενδογενούς υπερθυρεοειδισµού στις γυναίκες είναι 2,7% και αυξάνει µε την ηλικία, ενώ είναι λιγότερο συχνή στους άνδρες. Στις περισσότερες µελέτες διαπιστώνεται µειωµένη οστική µάζα και αυξηµένος κίνδυνος κατάγµατος στους ασθενείς µε υπερθυρεοειδισµό. Η επίδραση της χορήγησης θυρεοειδικής ορµόνης (θυροξίνης) εξωγενώς εξαρτάται από την υποκείµενη κατάσταση για την οποία και χορηγείται. Οι ασθενείς οι οποίοι λαµβάνουν θυροξίνη σαν θεραπεία καταστολής για την αντιµετώπιση καρκίνου του θυρεοειδή, εµφανίζουν µεταβολές της οστικής µάζας παρόµοιες µε αυτές που παρατηρούνται στους ασθενείς µε ενδογενή υπερθυρεοειδισµό. Αντίθετα οι ασθενείς µε υποθυρεοειδισµό που λαµβάνουν θυροξίνη, σαν θεραπεία υποκατάστασης, δεν εµφανίζουν µείωση της οστικής µάζας ή αυξηµένο κίνδυνο κατάγµατος, εκτός αν η χορηγούµενη δόση είναι µεγάλη και αν λαµβάνεται η δόση αυτή από τον ασθενή για µεγάλο χρονικό διάστηµα. ΥΠΕΡΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙ ΙΣΜΟΣ Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισµός, είναι η τρίτη συχνότερα διαπιστούµενη ενδοκρινοπάθεια και οφείλεται στην αυξηµένη παραγωγή παραθορµόνης από τους παραθυρεοειδείς αδένες. Τα αυξηµένα επίπεδα της παραθορµόνης προκαλούν αύξηση του ρυθµού της οστικής ανακατασκευής και οστική απώλεια στο φλοιώδες τµήµα του σκελετού (π.χ. κερκίδα - ισχίο). Η νόσος εκδηλώνεται κυρίως στις γυναίκες, η σχέση γυναίκες προς άνδρες είναι 3:1, και εµφανίζεται µετά την 5η δεκαετία της ζωής. Τα αυξηµένα επίπεδα της παραθορµόνης µπορεί να προκαλέσουν προβλήµατα και από τους νεφρούς σαν νεφρολιθίαση ή ψαµµίαση. ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ Η σχέση µεταξύ σακχαρώδη διαβήτη και οστεοπόρωσης παραµέ- 5

6 Παιδική Ενδοκρινικά και εφηβική νοσήµαταπαχυσαρκία. και οστεοπόρωση Η ζοφερή εικόνα του µέλλοντος νει αµφιλεγόµενη. Αν και οι µεταβολικές διαταραχές του διαβήτη είναι πιθανόν να επηρεάσουν τον οστικό µεταβολισµό, τη δοµή των οστών και την οστική µάζα, δεν είναι επακριβώς διευκρινισµένο το εάν αυτές οι µεταβολές ευθύνονται για την παρατηρούµενη αύξηση του κινδύνου κατάγµατος σε ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2. Επιπρόσθετα µε τις µεταβολές στον οστικό µεταβολισµό, υπάρχουν και διάφοροι άλλοι παράγοντες οι οποίοι µπορεί να συµµετέχουν και να είναι εξ ίσου σηµαντικοί όπως: Ο βαθµός της οστικής απώλειας µπορεί να διαφέρει ανάµεσα στους ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2. Ο οστικός µεταβολισµός µπορεί να επηρεάζεται από τις όψιµες επιπλοκές του διαβήτη π.χ. διαβητική νεφροπάθεια, αµφιβληστροειδοπάθεια. Ο κίνδυνος κατάγµατος µπορεί να αυξάνεται από τις πτώσεις που αυξάνονται στους διαβητικούς ασθενείς λόγω των οπτικών διαταραχών, της νευροπάθειας ή των κάρδιο-εγκεφαλικών προβληµάτων. Εντοπισµένη οστική απώλεια που οφείλεται σε διαβητική νευροπάθεια µπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο κατάγµατος στα κάτω άκρα και συγκεκριµένα στον άκρο πόδα. Τέλος φάρµακα που λαµβάνουν οι διαβητικοί µπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο κατάγµατος. Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 Μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι η ινσουλίνη διεγείρει το πολλαπλασιασµό των οστεοβλαστών, των κυττάρων που ευθύνονται για την παραγωγή οστού, καθώς επίσης και τη σύνθεση του κολλαγόνου. Επίσης µελέτες σε διαβητικά ποντίκια έδειξαν µειωµένα επίπεδα στους δείκτες που εκφράζουν την οστική παραγωγή, ενώ η χορήγηση της ινσουλίνης αποκατέστησε αυτές τις διαταραχές. Αλλά και από µελέτες σε ανθρώπους διαπιστώθηκαν µειωµένα επίπεδα οστεοκαλσίνης σε ασθενείς µε Σ 1, γεγονός που φανερώνει µειωµένη οστεοπαραγωγική δραστηριότητα. Η επίδραση του 6

7 Ενδοκρινικά νοσήµατα και οστεοπόρωση διαβήτη στον σκελετό διαφέρει ανάλογα µε τον τύπο του διαβήτη, δηλαδή εάν πρόκειται για τύπου 1 ή τύπου 2 διαβήτη. Στους διαβητικούς ασθενείς µε Σ 1, που έχουν δηλαδή έλλειψη ινσουλίνης, γυναίκες και άνδρες, οι µετρήσεις της οστικής µάζας έδειξαν οστεοπενία ή οστεοπόρωση στο ισχίο και στη σπονδυλική στήλη. Η διάρκεια της νόσου φαίνεται ότι αποτελεί σηµαντικό παράγοντα για τη µείωση της οστικής µάζας. Γυναίκες µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 εµφάνιζαν κατά 13 περίπου φορές µεγαλύτερο κίνδυνο να εµφανίσουν κάταγµα σε σχέση µε τις γυναίκες που δεν πάσχουν από διαβήτη. Στους ασθενείς µε διαβήτη τύπου 1, η νόσος εµφανίζεται συνήθως σε νεαρή ηλικία, όταν ακόµη διαµορφώνεται η οστική µάζα, και κατά συνέπεια η µειωµένη οστική µάζα µπορεί να αποτελεί επιπλοκή του διαβήτη. Επιπλέον στους διαβητικούς ασθενείς που εµφανίζουν διαβητικές επιπλοκές, όπως διαβητική αµφιβληστροειδοπάθεια, νευροπάθεια ή νεφροπάθεια διαπιστώθηκαν χαµηλότερες τιµές οστικής µάζας. Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Τα ευρήµατα που αφορούν τους διαβητικούς µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ποικίλλουν και παλαιότερα υπήρχε η άποψη ότι οι διαβητικοί αυτού του τύπου ήταν προστατευµένοι από την οστεοπόρωση. Τα δεδοµένα αυτά προέρχονταν από παλαιότερες µελέτες που στηρίζονταν µόνο στη µέτρηση της οστικής µάζας. Το εντυπωσιακό στους ασθενείς αυτούς είναι ότι εµφανίζουν αυξηµένο κίνδυνο για οστεοπορωτικό κάταγµα, ίσως λόγω των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου που συνυπάρχουν όπως π.χ. περιφερική νευροπάθεια, υπογλυκαιµικές-υπεργλυκαιµικές κρίσεις και οπτικές διαταραχές. Τέλος, η ποιότητα του οστού µπορεί να επηρεάζεται λόγω της µικροαγγειοπάθειας που εµφανίζουν οι διαβητικοί ασθενείς. ΣΥΝ ΡΟΜΟ CUSHING Αποτελεί σχετικά σπάνια νόσο της οποίας η ετήσια συχνότητα στον πληθυσµό είναι 1-2 περιπτώσεις ανά εκατοµµύριο πληθυσµού. 7

8 Ενδοκρινικά νοσήµατα και οστεοπόρωση Η συνήθης ηλικία εµφάνισης είναι τα χρόνια και είναι περίπου οκτώ φορές συχνότερη στις γυναίκες από ότι στους άνδρες. Το σύνδροµο Cushing οφείλεται σε υπερέκκριση γλυκοκορτικοειδών από τα επινεφρίδια, είτε λόγω υπερέκκρισης φλοιοεπινεφριδιοτρόπου ορµόνης (ACTH) από την υπόφυση είτε από κάποιο αδένωµα των επινεφριδίων. Το αδένωµα της υποφύσεως αποτελεί το 65-70% των αιτίων υπερκορτιζολαιµίας (σύνδροµο Cushing). Άλλα αίτια υπερκορτιζολαιµίας αποτελούν η έκκριση ACTH από άλλους ενδοκρινείς όγκους (15%) και όγκους (συνήθως καλοήθεις) των επινεφριδίων. Αποτέλεσµα της έκκρισης/υπερέκκρισης ACTH είναι η διαρκής και αυξηµένη υπερέκκριση κορτιζόλης από τα επινεφρίδια µε συνέπεια την ανάπτυξη πληθώρας συµπτωµάτων και χαρακτηριστικών κλινικών σηµείων. Η κορτιζόλη επηρεάζει τον οστικό µεταβολισµό µέσω πολλών και ποικίλων µηχανισµών, όπως αύξηση της ευαισθησίας των οστών στη δράση της παραθορ- µόνης, µείωση της παραγωγής των στεροειδών του φύλου (οιστρογόνα - τεστοστερόνη), µείωση της απορρόφησης του ασβεστίου από το νεφρό και τέλος µείωση του αριθµού και της λειτουργικής δραστηριότητας των οστεοβλαστών. Η νόσος εµφανίζεται κυρίως σε γυναίκες, ενώ όταν αφορά άνδρες εκδηλώνεται σε νεότερη ηλικία µε εντονότερη κλινική εικόνα και συγκεκριµένα οστεοπόρωση. Το κάταγµα µπορεί να αποτελεί την πρώτη εκδήλωση της νόσου και στα δύο φύλα και όπως δείχνουν µελέτες το 30% έως 50% των ασθενών µε σύνδροµο Cushing εµφανίζουν κατάγµατα. ΥΠΕΡΠΡΟΛΑΚΤΙΝΑΙΜΙΑ Τα επίπεδα προλακτίνης είναι κανονικά υψηλά κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης και του θηλασµού. Τα αυξηµένα επίπεδα προλακτίνης µπορεί να οφείλονται σε αδένωµα της υπόφυσης που εκκρίνει προλακτίνη ή από ένα αναστολέα της ντοπαµίνης (ορµόνη που αναστέλλει την έκκριση της προλακτίνης). Επίσης, µερικές φορές, αυξηµένα επίπεδα προλακτίνης συνυπάρχουν µε υποθυρεοειδισµό ή πολυκυστικές ωοθήκες. Είναι δύσκολη η διάγνωσή της υπερπρολακτιναιµίας στους άνδρες διότι η µείωση αντοχής και λίµπιντο -τα ορµονικά αποτελέσµατα των βελτιωµένων επιπέδων προλακτίνης- γίνεται αργά. Στις γυναίκες, η απουσία εµµήνου ρύσεως ή/και η γαλακτόρροια από τον µαστό επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση. Τα συµπτώµατα είναι γαλακτόρροια, µειωµένη αντοχή και λίµπιντο στους άνδρες, ολιγοµηνόρροια ή αµηνόρροια στις γυναίκες, πονοκέφαλος, οπτικές διαταραχές. Η υπερπρολακτιναιµία και η µεγαλακρία µπορεί να προκαλούν διαταραχή της υποφυσιακής λειτουργίας και κατά συνέπεια υπογοναδισµό. Μειωµένη οστική µάζα, είναι σύνηθες εύρηµα σε άτοµα που εµφανίζουν υπερπρολακτιναιµία. Η αντιµετώπιση της υπερπρολακτιναιµίας βελτιώνει την οστική µάζα και µπορεί να αναστρέψει και να αποκαταστήσει την οστική απώλεια. ΜΕΓΑΛΑΚΡΙΑ Η µεγαλακρία είναι το αποτέλεσµα υπερέκκρισης αύξητικής ορµόνης (GH) από κάποιο αδένωµα της υπόφυσης. Παρουσιάζονται 4-6 νέες υποθέσεις ανά εκατοµµύριο ετησίως. Η εµφάνιση πριν από την εφηβεία είναι σπάνια και είναι η αιτία του γιγαντισµού. Η µεγαλακρία εµφανίζεται συχνότερα στους ενηλίκους ετών. Τα υψηλά επίπεδα της αυξητικής ορµόνης (GH) προκαλούν αλλαγές στην εµφάνιση, κεφαλαλγία, ιδρώτα και κόπωση. Η υπερέκκριση της GH έχει επιπτώσεις σε διάφορα συστήµατα του σώµατος και συνδέεται µε διπλάσια θνησιµότητα. Στη µεγαλακρία αυξάνεται το µέγεθος των οστών και κυρίως το φλοιώδες οστούν όχι όµως το δοκιδώδες. εν είναι γνωστή η αιτία που προκαλεί αυτή τη διαφορετική δράση στα δύο είδη του οστού. Η αυξητική ορµόνη µπορεί να αυξάνει τη µάζα τόσο του φλοιώδους όσο και του δοκιδώδους οστού, αλλά η επίδραση στο δοκιδώδες οστούν µπορεί να µειώνεται λόγω της συνυπάρχουσας έλλειψης των γοναδοτροφινών και του υπογοναδισµού. ΥΠΟΓΟΝΑ ΙΣΜΟΣ Ο πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής υπογοναδισµός προκαλεί οστεοπόρωση σε άνδρες και γυναίκες. Η διάγνωση του πρωτοπαθούς υπογοναδισµού γίνεται εύκολα στις γυναίκες λόγω των διαταραχών που προκαλούνται στην έµµηνο ρύση. Σε νεαρούς άνδρες διαγιγνώσκεται εύκολα ο υπογοναδισµός λόγω των χαρακτηριστικών σηµείων και συµπτωµάτων, ενώ στους άνδρες µεγαλύτερης ηλικίας είναι πολλές φορές δυσκολότερο να διαγνωσθεί ο δευτεροπαθής υπογοναδισµός. Είναι γνωστό ότι οι ορµόνες του φύλου, δηλαδή τα οιστρογόνα και η τεστοστερόνη, µειώνονται µε την ηλικία φυσιολογικά, αλλά και σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις µπορεί να µειωθεί η έκκριση των ορµονών αυτών σε άτοµα µικρότερης ηλικίας, µε αποτέλεσµα να εµφανισθεί δευτεροπαθής οστεοπόρωση. Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση συνήθως είναι ιατρογενής και οφείλεται σε παρεµβάσεις που στοχεύουν στην καταστολή των ορµονών του φύλου, όπως συµβαίνει στην αντιµετώπιση του καρκίνου του προστάτη ή του µαστού. Η µείωση των ανδρογόνων, που µπορεί να οφείλεται στη χειρουργική αφαίρεση των όρχεων ή να είναι φαρµακευτική, εφαρ- µόζεται στην αντιµετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Η µείωση όµως των ανδρογόνων και συγκεκριµένα της τεστοστερόνης, έχει σαν αποτέλεσµα την αύξηση του ρυθµού της οστικής ανακατασκευής. Έχει βρεθεί ότι το 48% των ανδρών, που παρακολουθούνταν για 9 χρόνια µετά την ορχεκτοµή, εµφάνισε τουλάχιστον 8

9 Ενδοκρινικά νοσήµατα και οστεοπόρωση ένα οστεοπορωτικό κάταγµα. Η λήψη φαρµάκων που αγωνίζονται τη δράση των γοναδοτροφινών έχει σαν αποτέλεσµα τη µείωση των επιπέδων της τεστοστερόνης και της οιστραδιόλης στο αίµα. Βρέθηκε ότι 41 µήνες µετά θεραπεία, 6,5% έως 17,5% από αυτούς τους ασθενείς είχε χαµηλότερη οστική µάζα σε σχέση µε τους φυσιολογικούς. Φαίνεται ότι χρειάζεται ένα διάστηµα τουλάχιστον 48 µηνών, µετά τη µείωση των ανδρογόνων για να εµφανίσουν, οι άνδρες µε καρκίνο του προστάτη, οστεοπενία στη σπονδυλική στήλη. Τέλος, η συχνότητα εµφάνισης οστεοπορωτικών καταγµάτων στους άνδρες που λαµβάνουν αγωγή µε αγωνιστές των γοναδοτροφινών φθάνει περίπου στο 5%. Στις γυναίκες µε καρκίνο του µαστού η χορήγηση αντιοιστρογόνων, και συγκεκριµένα ταµοξιφένης µπορεί να επηρεάζει την οστική µάζα ποικιλοτρόπως, καθώς εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας και συγκεκριµένα από το εάν η γυναίκα βρίσκεται σε εµµηνόπαυση ή είναι στην αναπαραγωγική ηλικία. Στις προεµµηνοπαυσιακές γυναίκες που λαµβάνουν ταµοξιφένη διαπιστώνεται σηµαντική µείωση της οστικής µάζας σε σχέση µε συνοµήλικές τους που είναι φυσιολογικές. Οι µεταβολές της οστικής µάζας στη σπονδυλική στήλη διαπιστώθηκαν από τον πρώτο κιόλας χρόνο της θεραπείας, µε µία απώλεια που υπολογίζεται στο 1,5% ανά έτος. Οστική απώλεια διαπιστώθηκε και στο ισχίο, αλλά παρατηρούνταν αργότερα, περίπου µετά τρία χρόνια από την έναρξη της αγωγής. Στις µετεµµηνοπαυσιακές γυναίκες, η ταµοξιφένη συµπεριφέρεται σαν ασθενές οιστρογόνο, και για το λόγo αυτό προκαλεί αύξηση της οστικής µάζας τόσο στη σπονδυλική στήλη όσο και στο ισχίο. Εποµένως η πρώιµη διάγνωση και παρέµβαση για την αντιµετώπιση όλων των παραπάνω καταστάσεων είναι απαραίτητη και συγχρόνως πολύτιµη για την πρόληψη της περαιτέρω οστικής απώλειας και εποµένως των καταγµάτων. 9

10 Καρκίνος του θυρεοειδούς ιάγνωση & αντιµετώπιση Ανδροµάχης Βρυωνίδου-Μποµποτά Αναπληρώτριας ιευθύντριας Τµήµατος Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού Γ.Ν.Α. «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ» Ο καρκίνος του θυρεοειδούς αδένα αποτελεί το συχνότερο ενδοκρινικό καρκίνο και µόλις το 1% όλων των κακοήθων νεοπλασιών του ανθρώπου. Ο επιπολασµός της νόσου στον ελληνικό πληθυσµό υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα άτοµα περίπου, µε θανάτους άτοµα το χρόνο και µε τάση αύξησης της συχνότητάς του τα τελευταία χρόνια. Ο θυρεοειδικός καρκίνος είναι συχνότερος στις γυναίκες σε σύγκριση µε τους άνδρες µε σχέση 3:1. Σε αντίθεση µε άλλους καρκίνους, είναι στο µεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών θεραπεύσιµος. Υπάρχουν διάφοροι τύποι θυρεοειδικού καρκίνου αλλά ο συχνότερος και καλύτερης πρόγνωσης είναι το θυλακιοκυτταρικό καρκίνωµα (> 90%) ενώ άλλοι σπάνιοι τύποι είναι το µυελοειδές, το λέµφωµα και το αναπλαστικό καρκίνωµα θυρεοειδούς. Ο ακριβής παθογενετικός µηχανισµός που οδηγεί στη δηµιουργία του θυρεοειδικού καρκίνου δεν είναι γνωστός, όπως άλλωστε συµβαίνει µε κάθε καρκίνο. Η ανάπτυξη του επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς (ιωδοπενία, εξωτερική ακτινοβολία), γενετικούς και ορµονικούς παράγοντες και ορισµένοι τύποι συνδυάζονται µε άλλα οικογενή νεοπλασµατικά σύνδροµα όπως της πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (ΜΕΝ 2). ιάφορα ογκογονίδια όπως το RAS, το RET, το RET/PTC, το BRAF και το p53 έχουν ενοχοποιηθεί για την καρκινογένεση στον θυρεοειδή. Στην καθηµέρα πράξη όµως, τα ογκογονίδια αυτά δεν µπορούν να χρησιµεύσουν ως προγνωστικοί δείκτες επειδή η συχνότητα τους στον καρκίνο του θυρεοειδούς ποικίλλει στους διαφόρους πληθυσµούς και αντανακλά τους διαφορετικούς γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που επιδρούν στην καρκινογένεση. Ο καρκίνος του θυρεοειδούς συνήθως δεν προκαλεί πόνο και σπάνια εµφανίζει συµπτώµατα. Στις µισές περίπου των περιπτώσεων ανιχνεύεται τυχαία, κατά τη διάρκεια ελέγχου ρουτίνας ή ελέγχου για άσχετα προβλήµατα υγείας. Συχνά, ανευρίσκεται από τον ίδιο τον ασθενή που αντιλαµβάνεται κάποια διόγκωση στη περιοχή του θυρεοειδούς. Η ανεύρεση όζων στο θυρεοειδή µε την απλή ψηλάφηση είναι συχνή και αυξάνει µε την ηλικία. Υπολογίζεται πως σε πληθυσµούς της Ευρώπης και των ΗΠΑ διαπιστώνεται ψηλαφητικά η ύπαρξη ενός ή περισσοτέρων όζων σε ποσοστό 0,8-1,5% των ανδρών και 5,3-6,4% των γυναικών. Ο κίνδυνος κακοήθειας στους ψηλαφητούς όζους κυµαίνεται µεταξύ 2-3% σε περιοχές µε ιωδοπενία και 4-8% σε περιοχές χωρίς ιωδοπενία. Τελευταία έχει δειχθεί, ότι ο κίνδυνος κακοήθειας είναι παρόµοιος σε ασθενείς µε µονήρη συµπαγή όζο και σε αυτούς µε πολυοζώδη βρογχοκήλη (πολλαπλοί όζοι). Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του θυρεοειδούς; Είναι γνωστό ότι ένα µεγάλο ποσοστό των ανθρώπων αναπτύσσουν θυρεοειδικούς όζους κατά την διάρκεια της ζωής τους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι µικροί και στερούνται κλινικής σηµασίας. Παρ όλα αυτά επειδή λίγοι από αυτούς κρύβουν κακοήθεια, η διαγνωστική προσέγγιση για τον αποκλεισµό καρκίνου αποτελεί συχνό και σηµαντικό κλινικό πρόβληµα. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς µε θυρεοειδικό καρκίνο έχουν φυσιολογικό µεταβολισµό και φυσιολογικές θυρεοειδικές ορµόνες (Τ4, Τ3 και ΤSH). εν υπάρχουν ειδικοί βιοχηµικοί δείκτες που να διαχωρίζουν τους καλοήθεις από τους κακοήθεις όζους του θυρεοειδούς εκτός από την τιµή της καλσιτονίνης, η οποία θα πρέπει οπωσδήποτε να προσδιορίζεται προεγχειρητικά στις περιπτώσεις οικογενούς µυελοειδούς καρκινώµατος. Η θυρεοσφαιρίνη, µια ορµόνη που παράγεται από τα θυρεοειδικά θυλάκια δεν είναι διαγνωστική κακοήθειας προεγχειρητικά, όµως αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη παρακολούθησης των θυλακιοκυτταρικών καρκινωµάτων µετά τη χειρουργική αφαίρεση του αδένα και την καταστροφή των υπολειµµάτων µε ραδιενεργό ιώδιο. Το υπερηχογράφηµα είναι µια ακίνδυνη και ανώδυνη εξέταση που χρησιµοποιείται σήµερα ευρέως για την επιβεβαίωση της ύπαρξης οζιδίων στο θυρεοειδή, τον ακριβή υπολογισµό του µεγέθους και της σύστασης αυτών και τον εντοπισµό πιθανά διογκωµένων λεµφαδένων στην περιοχή του τραχήλου. Τα χαρακτηριστικά ενός όζου που είναι ύποπτος για κακοήθεια περιλαµβάνουν τα ασαφή όρια, την υποηχογένεια, τις µικροαποτιτανώσεις, την αυξηµένη εσωτερική αγγείωση και την παρουσία σύστοιχης λεµφαδενοπάθειας. Η κυτταρολογική εξέταση των επιχρισµάτων των όζων του θυρεοειδούς µετά από βιοψία µε λεπτή βελόνα (FNA), αποτελεί την καλύτερη διαγνωστική δοκιµασία για την ύπαρξη κακοήθειας. Σε µη ψηλαφητούς όζους (<1cm) ή σε όζους µε µικτή σύσταση (κυστική και συµπαγή) η FNA γίνεται υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση, γεγονός που την καθιστά ακόµα πιο ευαίσθητη. Η ευαισθησία της µεθόδου κυµαίνεται από 57-98% και η ειδικότητα από %. Τα ποσοστά ψευδώς θετικών διαγνώσεων κυµαίνονται από 0-4%, των δε ψευδώς αρνητικών από 1-11%. Το σπινθηρογράφηµα σπάνια χρησιµοποιείται σήµερα στη διερεύνηση των όζων του θυρεοειδούς. Παράγοντες που συνηγορούν στην παρουσία κακοήθειας του θυρεοειδούς Θετικό οικογενειακό ιστορικό Ηλικία < 20 ή > 60 ετών Φύλο άνδρες > γυναίκες Ιστορικό ακτινοβολίας στον τράχηλο 10

11

12 Καρκίνος του θυρεοειδούς ιάγνωση & αντιµετώπιση Γρήγορη ανάπτυξη του όζου ή αύξηση αυτού υπό αγωγή µε θυροξίνη Πόνος ή πιεστικά φαινόµενα (δυσφαγία, βράγχος φωνής, δύσπνοια) Κλινικά ευθυρεοειδισµός ή TSH φυσιολογική Μονήρης όζος > πολλαπλοί όζοι Σκληρός, µεγάλος και µε ασαφή όρια όζος Παρουσία τραχηλικών λεµφαδένων Ποιοί είναι οι τύποι του καρκίνου του θυρεοειδούς; Η ταξινόµηση του θυρεοειδικού καρκίνου µε βάση την ιστογένεση και τη διαφοροποίηση περιλαµβάνει τους όγκους µε θυλακιοκυτταρική διαφοροποίηση, τους όγκους µε διαφοροποίηση του C-κυττάρου και τους µικτούς. Τα κακοήθη νεοπλάσµατα του θυρεοειδούς διακρίνονται παραπέρα σε καλά διαφοροποιηµένα (θηλώδη, θυλακιώδη, µυελοειδή), σε χαµηλής διαφοροποίησης, αδιαφοροποίητα και άλλα σπάνια όπως το πρωτοπαθές λέµφωµα, το σάρκωµα, το µεταστατικό καρκίνωµα κ.ά. 1. Θυλακιοκυτταρικό καρκίνωµα Περιλαµβάνει το θηλώδες και το θυλακιώδες καρκίνωµα και είναι οι πιο συνήθεις κακοήθειες του θυρεοειδούς, αφού αποτελούν ποσοστό άνω του 90% του συνόλου των θυρεοειδικών καρκινω- µάτων. Η πρόγνωση είναι άριστη, αν γίνει έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιµετώπισή τους µε εγχείρηση και χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου εξαρχής και το ποσοστό θανάτων είναι πολύ χαµηλό (< 1%). Α) Θηλώδες καρκίνωµα: Αποτελεί το συχνότερο κακόηθες νεόπλασµα του θυρεοειδούς (80%) σε περιοχές µε επάρκεια ιωδίου και συνδέεται περισσότερο στενά µε την έκθεση σε εξωτερική ακτινοβολία ή σε ραδιενεργό σκόνη (ατύχηµα του Chernobyl). Εµφανίζεται είτε µε τη µορφή µονήρους «ψυχρού» όζου, είτε στα πλαίσια µιας πολυοζώδους βρογχοκήλης, χωρίς ιδιαίτερες κλινικές εκδηλώσεις. Είναι συχνότερο στις γυναίκες από τους άνδρες και εµφανίζεται σε οποιαδήποτε ηλικία µε µέση ηλικία εµφάνισης περίπου τα 40 έτη. Το θηλώδες καρκίνωµα µπορεί να είναι πολυεστιακό σε ποσοστό 20-25%, συχνά διηθεί τα λεµφαγγεία µε αποτέλεσµα στο 1/3 των ασθενών να υπάρχει επινέµηση και διόγκωση των επιχώριων τραχηλικών λεµφαδένων ενώ η αιµατογενής διασπορά είναι σπάνια. Η κλινική πορεία µπορεί να είναι µακροχρόνια, µε εµφάνιση υποτροπής πολλά χρόνια µετά την αρχική εµφάνιση της νόσου. ιακρίνονται διάφοροι ιστολογικοί τύποι του θηλώδους καρκινώµατος όπως το κοινό θηλώδες (το πιο συχνό), το µικροκαρκίνωµα (occult ή κρυφό κλινικό, µε µέγεθος <1 εκ. και την καλύτερη πρόγνωση), η ποικιλία µε κάψα (encapsulated), ο θυλακιώδης τύπος (follicular variant), ο διάχυτα σκληρυντικός (diffuse sclerosing), ο τύπος µε υψηλά κύτταρα (tall cell variant) και ο τύπος µε κυλινδρικά κύτταρα (columnar cell variant). Οι τρεις τελευταία τύποι καρκινώµατος είναι πιο επιθετικοί και ως εκ τούτου έχουν χειρότερη πρόγνωση. Από µια πρόσφατη ελληνική µελέτη, βρέθηκε ότι το 50% των θηλωδών καρκινωµάτων αφορούν µικροκαρκινώµατα τα οποία είναι κατά κανόνα τυχαίο εύρηµα και ενδεχοµένως στερούνται κλινικής σηµασίας. Β) Θυλακιώδες καρκίνωµα: Είναι λιγότερο συχνό από το θηλώδες (5-15% σε περιοχές µε περίσσεια ιωδίου, 25-40% σε ιωδοπενικές περιοχές). Στη χώρα µας, η ιωδίωση του αλατιού τις τελευταίες δεκαετίες οδήγησε σε µείωση της συχνότητας του θυλακιώδους καρκινώµατος και αύξηση του θηλώδους. Εµφανίζεται σε ηλικίες µεγαλύτερες των 50 ετών, συνήθως µε τη µορφή µονήρους «ψυχρού» όζου. Η πρόγνωση του είναι χειρότερη από το θηλώδες γιατί δίνει συχνότερα µεταστάσεις αιµατογενώς κυρίως στα οστά και στους πνεύµονες, που µπορεί να αποτελούν και την πρώτη εκδήλωση της νόσου σε ποσοστό 15-20%. ιακρίνονται δύο βασικοί τύποι του θυλακιώδους καρκινώµατος, αυτό µε ελάχιστη διήθηση (minimally invasive) και εκείνο µε ευρεία διήθηση (widely invasive) και µε επιθετικότερη συµπεριφορά. 2. Καρκίνωµα από κύτταρα Hurthle Σχετικά σπάνιος όγκος µε ειδική ιστολογική εικόνα και µοναδική βιολογική συµπεριφορά. Εµφανίζεται σε ηλικία µεγαλύτερη των 60 ετών. Χορηγεί µεταστάσεις κυρίως αιµατογενώς αλλά υπάρχει πρόβληµα στην θεραπευτική του αντιµετώπιση διότι παρόλο που παράγει θυρεοσφαιρίνη δεν προσλαµβάνει το ραδιενεργό ιώδιο και εποµένως η πρόγνωση του είναι χειρότερη από το θυλακιοκυτταρικό. 3. Mυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς (ΜΚΘ) Αποτελεί το 5-10% των θυρεοειδικών καρκινωµάτων και προέρχεται από τα παραθυλακιώδη ή κύτταρα-c, τα οποία εκκρίνουν σε φυσιολογικές συνθήκες την ορµόνη καλσιτονίνη. Παρουσιάζεται συνήθως σε άτοµα µέσης ηλικίας σαν µονήρης, ανώδυνος, σκληρός όζος. ιογκωµένοι τραχηλικοί λεµφαδένες συνυπάρχουν στο 50% των ασθενών κατά το χρόνο της διάγνωσης ενώ µακρινές µεταστάσεις στους πνεύµονες, ήπαρ και οστά µπορεί να εµφανιστούν σε ποσοστό µέχρι και 10%. Τοπικά φαινόµενα από το µέγεθος της αρχικής µάζας, όπως δυσφαγία ή πάρεση κάτω λαρυγγικού είναι σπάνια. Το ΜΚΘ συναντάται σε ποσοστό 75% σαν σποραδικό και 25% στην οικογενή µορφή, συνήθως στα πλαίσια του συνδρόµου πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (ΜΕΝ 2). Στις περιπτώσεις αυτές 12

13

14 Καρκίνος του θυρεοειδούς ιάγνωση & αντιµετώπιση το ΜΚΘ είναι κατά κανόνα αµφοτερόπλευρο και προηγείται ένα στάδιο υπερπλασίας των κυττάρων C. Τα σποραδικά έχουν συνήθως βαρύτερη πρόγνωση από τα οικογενή. Τα ΜΚΘ εκκρίνουν καλσιτονίνη η οποία αποτελεί πολύτιµο δείκτη παρακολούθησης της εξέλιξης του ΜΚΘ και χρησιµεύει ακόµα για την προκλινική ανίχνευση των φορέων στις οικογενείς µορφές της νόσου. Υπάρχουν 3 υποκατηγορίες του οικογενούς ΜΚΘ, το ΜΕΝ-2α, όπου συνυπάρχει φαιοχρωµοκύττωµα (50%) και υπερπαραθυρεοειδισµός (10-40%), το ΜΕΝ-2β, όπου πλην του φαιοχρωµοκυττώµατος, συνυπάρχουν υποβλεννογόνια νευρινώµατα και υπερπλασία των γαγγλίων του εντερικού σωλήνα και το οικογενές, στο οποίο δεν υπάρχουν άλλα νεοπλάσµατα. Και τα τρία σύνδροµα κληρονοµούνται µε τον σωµατικό επικρατούντα χαρακτήρα και το υπεύθυνο γονίδιο για τη µεταβίβασή τους βρίσκεται στα βραχέα σκέλη του χρωµοσώµατος 10. Όταν η µετάλλαξη έχει χαρακτηρισθεί σε µια οικογένεια, η αξιοπιστία της γενετικής δοκιµασίας είναι 100%. Έτσι, οι αρνητικοί συγγενείς ασθενών απαλλάσσονται 100% από παραπέρα ελέγχους ενώ στην περίπτωση θετικού αποτελέσµατος συνιστάται προφυλακτική θυρεοειδεκτοµή ήδη από της ηλικίας των 5-10 ετών. Η 10ετής επιβίωση στο ΜΚΘ είναι 40-60%. Η οικογενής µορφή έχει καλύτερη πρόγνωση. Στο ΜΚΘ ο θάνατος συνήθως επέρχεται από εκτεταµένες µεταστάσεις, οι οποίες αφορούν κυρίως τους τραχηλικούς λεµφαδένες και το µεσοθωράκιο και ακολουθούν οι πνεύµονες, ήπαρ και οστά. Η µόνη αποτελεσµατική θεραπεία είναι η χειρουργική, η οποία αφορά σε ολική θυρεοειδεκτοµή και ριζικό λεµφαδενικό τραχηλικό καθαρισµό. Η παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου γίνεται µε µέτρηση της καλσιτονίνης και του καρκινοεµβρυϊκού αντιγόνου καθώς και απεικονιστικό έλεγχο. Η εξωτερική ακτινοβολία και η χηµειοθεραπεία που έχουν εφαρµοστεί σε περιπτώσεις εκτεταµένης νόσου δεν έχουν δώσει ικανοποιητικά αποτελέσµατα. Τελευταία χρησιµοποιούνται σε ερευνητικό επίπεδο καινούριες κατηγορίες φαρµάκων (αναστολείς τυροσινικών κινασών) µε ενθαρρυντικά αποτελέσµατα. 4. Αδιαφοροποίητο (anaplastic) καρκίνωµα θυρεοειδούς Αποτελεί την πιο επιθετική µορφή καρκίνου του θυρεοειδούς µε συχνότητα εµφάνισης < 3% του συνόλου των καρκινωµάτων. Εµφανίζεται σε άτοµα µεγάλης ηλικίας (>60 ετών), συχνότερα σε περιοχές µε ενδηµική βρογχοκήλη συνήθως σαν ταχέως 14

15 Καρκίνος του θυρεοειδούς Τιτλος ιάγνωση & αντιµετώπιση αναπτυσσόµενη σκληρή µάζα µε επέκταση στον τράχηλο, µε δύσπνοια, δυσφαγία και τοπική ευαισθησία. εν υπάρχει αποτελεσµατική θεραπεία. Η εξέλιξη είναι ταχύτατη, µε γενικευ- µένες µεταστάσεις και η επιβίωση κυµαίνεται από 6-18 µήνες. Πώς αντιµετωπίζεται σήµερα ο καρκίνος του θυρεοειδούς; Παρόλο που το διαφοροποιηµένο καρκίνωµα θυρεοειδούς (θηλώδες και θυλακιώδες) έχει συνήθως άριστη πρόγνωση, η εξέλιξη της νόσου εξαρτάται από τη σωστή διάγνωση και τη σωστή αρχική θεραπευτική αντιµετώπιση. Η αρχική θεραπεία συνίσταται στη χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς και στη συµπληρωµατική χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου για την καταστροφή των θυρεοειδικών υπολειµµάτων. Για τους περισσότερους ενδοκρινολόγους, η σχεδόν ολική ή ολική θυρεοειδεκτοµή αποτελεί την επέµβαση εκλογής γιατί εξασφαλίζει αποδεδειγµένα αυξηµένο ποσοστό επιβίωσης των ασθενών, χαµηλότερο ποσοστό υποτροπών της νόσου και µεγαλύτερη διαγνωστική αξία στη µέτρηση της θυρεοσφαιρίνης κατά την παρακολούθηση των ασθενών για εµµονή ή υποτροπή της νόσου. Μετά την αρχική αντιµετώπιση, χορηγείται θυροξίνη εφόρου ζωής και σε δοσολογία τέτοια ώστε η TSH να βρίσκεται κάτω από τα κατώτερα όρια της µεθόδου µέτρησης (θεραπεία αναστολής). Τα θηλώδη και θυλακιώδη καρκινώµατα προερχόµενα από τα θυλακιώδη κύτταρα του θυρεοειδούς διατηρούν σε µεγάλο ποσοστό τις ιδιότητες των φυσιολογικών θυρεοειδικών κυττάρων, δηλαδή προσλαµβάνουν ιώδιο και µπορούν να συνθέτουν και να εκκρίνουν θυρεοσφαιρίνη. Με βάση τις δύο αυτές ιδιότητές τους, µπορούµε να τα αντιµετωπίζουµε αποτελεσµατικά σε µεγάλο ποσοστό µε τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου µετά την εγχείρηση, για την καταστροφή των θυρεοειδικών υπολειµµάτων αλλά και για την αντιµετώπιση των µεταστάσεων. Ακόµα, διευκολύνει την παρακολούθηση των αρρώστων µετά την αρχική θεραπεία, µε το ολόσωµο σπινθηρογράφηµα και τις µετρήσεις της θυρεοσφαιρί- 15

16 Καρκίνος του θυρεοειδούς ιάγνωση & αντιµετώπιση νης. Οι µοναδικές περιπτώσεις που δεν χορηγείται ραδιενεργό ιώδιο, είναι τα θηλώδη µικροκαρκινώµατα. Σε σειρές µε µακροχρόνια παρακολούθηση µικροκαρκινωµάτων η παρουσία υποτροπών αναφέρεται εξαιρετικά σπάνια µε αποτέλεσµα να έχουν άριστη πρόγνωση. Η παρακολούθηση των αρρώστων µετά την αρχική αντιµετώπιση είναι αναγκαία και γίνεται µε τη µέτρηση της θυρεοσφαιρίνης (Tg). Εκτεταµένες µελέτες έχουν δείξει ότι η θυρεοσφαιρίνη αποτελεί τον πλέον ευαίσθητο δείκτη για τη διερεύνηση υποτροπής ή µεταστατικής νόσου στους ασθενείς µε διαφοροποιηµένο καρκίνωµα θυρεοειδούς (πλην του µυελοειδούς που χρησιµοποιείται η καλσιτονίνη). Προβλήµατα στη διερεύνηση για την παρουσία ή απουσία ενεργούς νόσου προκαλεί η παρουσία αντιθυρεοσφαιρινικών αντισωµάτων, τα οποία παρεµβαίνουν στη µέτρηση αυτής και µπορεί να δώσουν συνήθως ψευδώς χαµηλότερα ή και ψευδώς υψηλότερα επίπεδα θυρεοσφαιρίνης. Εκτός της θυρεοσφαιρίνης, η παρακολούθηση του καρκίνου του θυρεοειδούς όσον αφορά την παρουσία τοπικής υποτροπής ή µακρινών µεταστάσεων γίνεται µε απεικονιστικές µεθόδους, όπως το υπερηχογράφηµα τραχήλου, το ολόσωµο σπινθηρογράφηµα σώµατος µε ραδιενεργό ιώδιο, την αξονική τοµογραφία και το σπινθηρογράφηµα οστών. Τα τελευταία χρόνια χρησιµοποιείται και η ανθρώπινη ανασυνδυασµένη θυρεοτρόπος ορµόνη (rhtsh), τόσο για την παρακολούθηση των ασθενών µε διαφοροποιηµένο θυλακιοκυτταρικό καρκίνωµα του θυρεοειδούς όσο και για τη χορήγηση θεραπείας µε ραδιενεργό ιώδιο. Το πλεονέκτηµα της χορήγησης rhtsh κατά την παρακολούθηση είναι ότι αποφεύγονται οι δυσµενείς συνέπειες της διακοπής της θεραπείας αναστολής µε θυροξίνη δηλαδή τα συµπτώµατα του υποθυρεοειδισµού και η επίπτωσή τους στη λειτουργία ζωτικών οργάνων όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, το ήπαρ και οι νεφροί ενώ δεν επηρεάζεται η ποιότητα ζωής και η καθηµερινότητα των ασθενών. Ακόµα, η rhtsh χορηγείται σε ασθενείς µε σοβαρή µεταστατική νόσο όπου η λήψη ραδιενεργού ιωδίου µπορεί να είναι αρκετά συχνή ή σε ασθενείς µεγάλης ηλικίας µε άλλη σοβαρή νόσο (καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια) στους οποίους οι επιπτώσεις του υποθυρεοειδισµού µπορεί να είναι µοιραίες. Οι παρενέργειες της χορήγησης της rhtsh είναι ελάχιστες (παροδική κεφαλαλγία και ναυτία) και το σύνολο των ασθενών προτιµά τη χρησιµοποίηση της rhtsh έναντι της διακοπής της θεραπείας αναστολής µε θυροξίνη. Τέλος, στις περιπτώσεις εκτεταµένου ή ανθεκτικού στο ραδιενεργό ιώδιο διαφοροποιηµένου θυρεοειδικού καρκινώµατος και όπου οι συµβατικές θεραπείες έχουν περιορισµένη ικανότητα, καινούργιες θεραπείες βρίσκονται υπό δοκιµή. Οι θεραπείες αυτές στοχεύουν στην πρωταρχική γονιδιακή αλλαγή που ενέχεται στην καρκινογένεση ή στην αναστολή παραγόντων που συµβάλλουν στην αύξηση και τη διηθητική ικανότητα του όγκου. 16

17 Καρκίνος του θυρεοειδούς ιάγνωση & αντιµετώπιση Συµπεράσµατα Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι η συχνότερη ενδοκρινολογική κακοήθης νεοπλασία. Ένα µεγάλο ποσοστό των ανθρώπων αναπτύσσουν θυρεοειδικούς όζους κατά τη διάρκεια της ζωής τους αλλά λίγοι από αυτούς κρύβουν κακοήθεια. Τα άτοµα µε ιστορικό ακτινοβολίας στην περιοχή του τραχήλου ή θετικό κληρονοµικό ιστορικό θα πρέπει να ελέγχονται από ειδικό γιατρό (ενδοκρινολόγο) τόσο για την φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς όσο και για την παρουσία οζιδίων στον αδένα. Το υπερηχογράφηµα και η κυτταρολογική εξέταση των επιχρισµάτων των όζων του θυρεοειδούς µετά από βιοψία µε λεπτή βελόνα αποτελούν τις καλύτερες διαγνωστικές δοκιµασίες για την ύπαρξη κακοήθειας. Η θεραπευτική αντιµετώπιση και η εξέλιξη του διαφοροποιηµένου θυρεοειδικού καρκίνου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως η αρχική επέκταση της νόσου, η ηλικία εµφάνισης και η παρουσία ή όχι µεταστάσεων. Η θυρεοσφαιρίνη είναι ο πλέον αξιόπιστος δείκτης για την παρακολούθηση των ασθενών µε θυλακιοκυτταρικό καρκίνωµα θυρεοειδούς. Η καλσιτονίνη είναι ο καλύτερος δείκτης τόσο για την προκλινική διάγνωση όσο και για τη µετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών µε µυελοειδές καρκίνωµα του θυρεοειδούς. Η πρόγνωση του θυρεοειδικού καρκίνου είναι άριστη εκτός από τις περιπτώσεις ασθενών µε εξαρχής εκτεταµένη νόσο και τις περιπτώσεις µυελοειδούς ή αδιαφοροποίητου καρκινώµατος οι οποίες ευτυχώς είναι σπάνιες. 17

18 Τα αξιοθαύµαστα βιοενεργά συστατικά των τροφίµων Βασίλη Παπαµίκου Νοσοκοµειακού ιαιτολόγου Γ.Ν.Α. «Κοργιαλένειο Μπενάκειο ΕΕΣ» Ειδικού γραµµατέα τύπου και δηµοσίων σχέσεων Πανελληνίου Συλλόγου ιαιτολόγων - ιατροφολόγων Τα τρόφιµα που καταναλώνουµε καθηµερινά περιέχουν µια πλειάδα θρεπτικών συστατικών απαραίτητων για τις ανάγκες του οργανισµού µας. Η πρόοδος της επιστήµης της διατροφής τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωρίσει διάφορα βιοενεργά πεπτίδια και πρωτεΐνες τροφίµων τα οποία δε χρησιµεύουν µόνο για την κάλυψη των θρεπτικών αναγκών µας, αλλά έχουν και ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία. Κάποια από αυτά τα πεπτίδια παρουσιάζουν άµεση δράση, ενώ άλλα βρίσκονται κρυµµένα στα τρόφιµα και αποκαλύπτουν τις ιδιότητές τους µόνο αφού απελευθερωθούν από τα χηµικά µόρια που τα περιέχουν. Αυτό γίνεται µε τη δράση ειδικών ενζύµων κατά τη διάρκεια των διαδικασιών της πέψης και της µεταφοράς τους στο γαστρεντερικό σωλήνα, της ζύµωσής τους ή τέλος κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας των τροφίµων. Ας τα γνωρίσουµε όµως λίγο καλύτερα. Τα βιοενεργά αυτά πεπτίδια ορίζονται ως συστατικά των τροφίµων που επηρεάζουν συγκεκριµένες βιολογικές διαδικασίες και κατά συνέπεια και λειτουργίες µέσα στο σώµα. Φυσικά, το βιολογικό φαινόµενο το οποίο επηρεάζουν θα πρέπει να είναι µετρήσιµο και η έκβαση της επιρροής να είναι ευεργετική για την υγεία και όχι τοξική, µεταλλαξιογόνος ή αλλεργιογενής. Πρωτεΐνες που δρουν ξεκάθαρα µε αυτόν τον τρόπο αποτελούν οι ανοσοσφαιρίνες, η λακτοφερίνη και ορισµένοι αυξητικοί παράγοντες. Οι κύριες πηγές των βιοδραστικών αυτών συστατικών φαίνεται να είναι το αγελαδινό γάλα (µε πιο αντιπροσωπευτικά τα πεπτίδια που απελευθερώνονται από την α1-καζεΐνη και την β-καζεΐνη), το τυρί και τα γαλακτοκοµικά προϊόντα. Αυτό φαίνεται να συµβαίνει ακριβώς επειδή το γάλα έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο στη διατροφή των πρώτων µηνών της ζωής πολλών θηλαστικών. Η µητρική γλώσσα λοιπόν, σε µεταβολικό επίπεδο φαίνεται να εκφράζεται µέσα από βιοενεργά συστατικά στο γάλα και το πρωτόγαλα (πύαρ). Υπάρχουν όµως και άλλες ζωικές ή φυτικές πηγές των συστατικών αυτών. Το κρέας, τα αβγά, διάφορα είδη ψαριών (όπως ο τόνος, οι σαρδέλες, ο σολοµός, η ρέγγα) ή το ρύζι, το σιτάρι, το καλαµπόκι, τα µανιτάρια, η ζελατίνη, η γλυκοκολοκύθα και το ζαχαρόχορτο (ή αλλιώς σόργο) βρίθουν από τέτοιες λειτουργικές ουσίες. Ποιές όµως είναι οι ουσίες αυτές και ποιές δράσεις παρουσιάζουν; Τα επιστηµονικά δεδοµένα αναφέρουν πεπτίδια προερχόµενα από τις πρωτεΐνες καζεΐνη, β-λακτοσφαιρίνη και α-λακταλβουµίνη του γάλακτος τα οποία φαίνεται να εµφανίζουν αντιυπερτασική δράση. Το πιο δραστικό από αυτά φάνηκε πως ήταν το πεπτίδιο KVLPVP. Από διάφορες άλλες προκαταρκτικές µελέτες σε ζώα φάνηκε επίσης πως ένα ειδικά ζυµωµένο γάλα που περιείχε τα τριπεπτίδια VPP και IPP παρουσίαζε αντιυπερτασική δράση. Παρόµοια δράση εµφάνισαν πεπτίδια προερχόµενα από την πρωτεΐνη οβαλβουµίνη του ασπραδιού του αβγού, τη γ-ζεΐνη του καλαµποκιού, από τη χορδεΐνη και το σπέρµα του κριθαριού (πεπτίδιο ALPMHIR), από τον τόνο, το ηλιοτρόπιο, το σκόρδο και το βοδινό κρέας. Φαίνεται πως τα πεπτίδια αυτά αναστέλλουν τη δράση ενός ενζύµου (ACE) το οποίο παράγει στο σώµα µας την αγγειοτενσίνη 2, µια ουσία που συστέλλει τα αγγεία και αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Οι δράσεις των βιοπεπτιδίων δε σταµατούν εδώ. Ανοσοτροποποιητικές, αντιοξειδωτικές, οπιοειδείς, οστεοπροστατευτικές, αντιλιπιδαιµικές, αντιθροµβωτικές και αντιµικροβιακές ιδιότητες χαρακτηρίζουν µια ευρεία γκάµα διατροφικών πεπτιδίων. Επιπλέον, διάφορα πεπτίδια των πρωτεϊνών του γάλακτος α-, β- και κ-καζεΐνης (γλυκοµακροπεπτίδια, πεπτίδια YG και YGG), της ανοσοσφαιρίνης G (πεπτίδιο TKPR), της πρωτεΐνης του ορού του γάλακτος (πολυπεπτίδιο PRP), της λακτοφερίνης, της λακτοπεροξειδάσης και των αυξητικών παραγόντων που περιέχονται σε αυτό φάνηκε πως επηρεάζουν τον πολλαπλασιασµό κυττάρων του ανοσοποιητικού µας συστήµατος όπως είναι τα λεµφοκύτταρα. Έτσι, το γάλα ενισχύει αλλά και ρυθµίζει, προστατεύοντας το ανοσοποιητικό σύστηµα των νεογνών από πιθανή υπεραντίδραση. Μια άλλη µεγάλη κατηγορία πεπτιδίων είναι αυτά που φαίνεται να εµφανίζουν προστατευτική δράση έναντι των οστών. Το γάλα για παράδειγµα, µέσω της καζεΐνης και των πεπτιδίων που προέρχονται από αυτή (φωσφοπεπτίδια CPPs) βοηθάει στην καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου από το έντερο. Όσο µεγαλύτερη ποσότητα ασβεστίου είναι διαθέσιµη από το έντερο, τόσο πιο βελτιωµένη η δόµηση του οστού. Στο ίδιο γεγονός φαίνεται να συµβάλλουν η πρωτεΐνη του ορού του γάλακτος MBP και η λακτοφερίνη. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι πρωτεΐνες και τα πεπτίδια που επιδεικνύουν αντιλιπιδαιµικές ιδιότητες. Μια από αυτές τις πρωτεΐνες είναι η πρωταµίνη, η οποία προέρχεται από διάφορα είδη ψαριών, όπως ο σολοµός. Η πρωτεΐνη αυτή αναστέλλει ένα ένζυµο που είναι απαραίτητο για τη διάσπαση και την απορρόφηση των τριγλυκεριδίων της τροφής. Έτσι µειώνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίµα και δυνητικά προστατεύει από το µεταβολικό σύνδροµο, την ινσουλινοαντίσταση, το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την αθηρωµάτωση των αρτηριών. Επίσης, ένα 18

19 Τα αξιοθαύµαστα βιοενεργά συστατικά των τροφίµων τετραπεπτίδιο (το VVYP) που προέρχεται από την αιµοσφαιρίνη του µοσχαρίσιου κρέατος φάνηκε πως έχει παρόµοιες ιδιότητες. Ανάλογα ευρήµατα (µείωση τριγλυκεριδίων, ολικής και κακής χοληστερίνης) ανιχνεύθηκαν και για πρωτεΐνες που αποµονώθηκαν από το σπόρο και το αλεύρι του κριθαριού, ενός είδους ρυζιού και κάποιου είδους οσπρίων επονοµαζόµενων λούπινα (που απαντώνται στην Κρήτη και τη Μάνη). Στη λακτοφερίνη και σε πεπτίδια από τις πρωτεΐνες α2-καζεΐνη, α-λακταλβουµίνη και β-λακτοσφαιρίνη του γάλακτος έχουν παρατηρηθεί αντιµικροβιακές ιδιότητες. Πεπτίδια προερχόµενα από την αιµοσφαιρίνη του µοσχαριού, από τη γλουτένη του κριθαριού, από την α- και β-καζεΐνη εµφανίζουν οπιοειδείς δράσεις και προσφέρουν εγκεφαλική ευχαρίστηση παρόµοια µε αυτή της σοκολάτας. ιάφορα άλλα πεπτίδια, όπως οι καζοπλατελίνες από την κ-καζεΐνη του αγελαδινού γάλακτος και το πεπτίδιο KRDS της λακτοφερίνης παρουσιάζουν αντιθροµβωτική δράση. Αντικαρκινική δράση φαίνεται να παρουσιάζει η πρωτεΐνη του ορού του γάλακτος, ενώ αντιοξειδωτική δράση ενάντια στις ελεύθερες ρίζες (που θεωρούνται πλέον αιτία γήρανσης και πολλών εκφυλιστικών ασθενειών όπως ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης και τα καρδιαγγειακά) πιθανότατα να έχουν δύο ένζυµα του γάλακτος, η καταλάση και η δισµουτάση του υπεροξειδίου καθώς και η λακτοφερίνη και ορισµένα πεπτίδια της καζεΐνης του γάλακτος. Όλα αυτά τα βιοενεργά πεπτίδια θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν στο µέλλον ως συστατικά λειτουργικών τροφίµων. Μένει να αποσαφηνιστεί πλήρως η δράση του καθενός και η ποσότητα στην οποία η δράση αυτή έχει εµφανές αποτέλεσµα. Η έρευνα για αυτές τις ουσίες έχει αρκετό δρόµο ακόµη καθώς πολλές µελέτες έχουν γίνει στο εργαστήριο ή σε ζώα και ελάχιστες σε ανθρώπους. Αφού εξαχθούν τα τελικά συµπεράσµατα, θα πρέπει τα πεπτίδια αυτά να αποµονωθούν από τις πρωτεΐνες στις οποίες περιέχονται και να χρησιµοποιηθούν µέσα σε διάφορα τρόφιµα. Οι εξελίξεις αναµένονται συναρπαστικές και η βιοµηχανία τροφίµων µάλλον θα πρέπει να βρίσκεται σε εγρήγορση. 19

20

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29 01/29 Ανατοµία _Φυσιολογία Ενδοκρινείς Αδένες Εβδ.9 Σύστηµα ενδοκρινών αδένων: 1. Υπόφυση 2. Επίφυση 3. Θυρεοειδής αδένας 4. Παραθυρεοειδής αδένες 5. Επινεφρίδια 6. Πάγκρεας 7. Ωοθήκες 8. Όρχεις 9. Θύµος

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Θυρεοειδικά νοσήματα. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδικά νοσήματα Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Θυρεοειδής Mοιάζει με θυρεό Μπροστά από την τραχεία Μεγαλύτερος ενδοκρινικός αδένας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Θεμιστοκλής Τζώτζας Ενδοκρινολόγος Κλινική Ενδοκρινολογίας Διαβήτη Μεταβολισμού Νοσοκομείο Αγ. Παύλος-Παναγία Θεσ/νίκης Ο θυρεοειδής αδένας Θυροειδικός

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Φαρμακα Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά Θυροειδής Πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια Κύτταρα θυρεοειδούς κολλοειδές ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ενδοκρινών Αδένων Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

(10%) Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων. Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές

(10%) Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων. Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές ΜΕΝ-2Α και ΜΕΝ-2Β Νόσος von Hippel-Lindau Νευρο-ινωμάτωση Oικογενές χωρίς άλλη συνοδό νόσο (10%) Υαιοχρωμοκύττωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ ΙΩΔΙΟ ΡΑΔΙΟΠΕΠΤΙΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ 131Ι ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Το ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ ΕΤΟΣ 2010 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οστεοπόρωση από την πλευρά της συμπτωματολογίας, είναι συνήθως, ένα σιωπηλό νόσημα, ιδίως στα αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρουσίαση: Ο. Καραπάνου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρούσα νόσος 1 Γυναίκα ηλικίας 43 ετών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση. Πώς προκαλείται η οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση. Πώς προκαλείται η οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση Οστεοπόρωση είναι όρος που χρησιμοποιείται διεθνώς. Είναι ελληνική λέξη που προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων οστούν και πόρος και σημαίνει πορώδες οστούν. Χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα