ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Μορφωτική και Αναπτυξιακή

2 Σειρά: Εκπαίδευση και Ανάπτυξη Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης Τόμος IVβ: Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης Επιστημονικοί συνεργάτες: Δρ Θεόδωρος Μητράκος (Ερευνητής, Τράπεζα της Ελλάδος) Δρ Πάνος Τσακλόγλου (Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών) Δρ Ιωάννης Χολέζας (Ερευνητής, Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών - ΚΕΠΕ) Σύμβουλοι Μελέτης: Δρ Γιάννης Καλογήρου (Αναπλ. Καθηγητής Ε.Μ.Π.) Δρ Γιώργος Ψαχαρόπουλος (π. LSE και Διεθνής Τράπεζα) Υπεύθυνος Μορφωτικής και Αναπτυξιακής Πρωτοβουλίας Δρ Νικήτας Καστής ISBN

3 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης η Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης Επιτελική σύνοψη Παρά τα υψηλά ποσοστά ανεργίας των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τα πρώτα έτη μετά την αποφοίτησή τους, σε γενικές γραμμές η αποφοίτηση από ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μακροχρόνια παρέχει μία σχετική ασφάλεια κατά της ανεργίας, τουλάχιστον σε σύγκριση με τις κατώτερες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος. Όμως, χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι καλή (ιδιωτική) επένδυση. Για να αποφανθεί κάποιος πάνω σ αυτό το ζήτημα πρέπει να γνωρίζει και τις αποδόσεις των διαφόρων βαθμίδων της εκπαίδευσης ή, διαφορετικά, τον προσδοκώμενο μισθό μετά την αποφοίτησή από συγκεκριμένα τμήματα του εκπαιδευτικού συστήματος. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να δώσει απάντηση σ αυτό το ερώτημα αναλύοντας τους προσδιοριστικούς παράγοντες των αμοιβών των μισθωτών, χρησιμοποιώντας τα μικρο-δεδομένα των Ερευνών Εργατικού Δυναμικού της περιόδου , με έμφαση στις μεταβλητές που σχετίζονται με το εκπαιδευτικό σύστημα. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στην αμοιβή ανά μονάδα εργασίας και το εκπαιδευτικό επίπεδο είναι αναμφίβολα θετική. Οι αποδοχές των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι σημαντικά υψηλότερες από τις αποδοχές των αποφοίτων κατωτέρων βαθμίδων του εκπαιδευτικού συστήματος σε παρόμοια φάση της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας (χρόνια μετά την αποφοίτηση). Όμως υπάρχουν σημαντικότατες διαφοροποιήσεις μεταξύ ομάδων αποφοίτων. Παρά τους περιορισμούς της ανάλυσης που προέρχονται από τη φύση των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν, ορισμένα συμπεράσματα διαφαίνονται ξεκάθαρα. Απόφοιτοι Ιατρικών και Πολυτεχνικών Σχολών όπως και κάτοχοι τίτλων Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών σπουδών απολαμβάνουν υψηλές αμοιβές ανά μονάδα εργασίας, αν και αυτό δεν συνεπάγεται πάντοτε υψηλούς εσωτερικούς λόγους απόδοσης σε σύγκριση με άλλες ειδικότητες. Οι αποδόσεις της εκπαίδευσης που εξετάσθηκαν στην παρούσα εργασία είναι ιδιωτικές αποδόσεις. Υψηλές ιδιωτικές αποδόσεις δεν συνεπάγονται αναγκαστικά και υψηλές κοινωνικές αποδόσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για να υποστηριχθεί η άποψη, ότι είναι επικερδής για την κοινωνία η επένδυση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επιπρόσθετα, δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια αν οι υψηλές ιδιωτικές αποδόσεις θα διατηρηθούν και στο μέλλον όταν η προσφορά ειδικευμένης εργασίας αυξηθεί σημαντικά λόγω της παρατηρούμενης με ταχείς ρυθμούς μαζικοποίησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας κατά την τελευταία δεκαετία. Όμως, σε κάθε περίπτωση, τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι στην τωρινή συγκυρία, όπως και στο παρελθόν, οι σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εξασφαλίζουν καλύτερα αμειβόμενη εργασία και, συνακόλουθα ικανοποιητικές αποδόσεις ειδικά σ εκείνες τις σχολές και βαθμίδες όπου φαίνεται να υπάρχει μεγάλη ζήτηση από την πλευρά των υποψηφίων. Επομένως, οι υποψήφιοι που επιδιώκουν την εισαγωγή τους σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (αλλά και οι απόφοιτοι που επιδιώκουν τη συνέχιση των σπουδών τους σε μεταπτυχιακό επίπεδο) ενεργούν ορθολογικότατα. Παραμένει όμως ανοιχτό το ερώτημα, αν η πολιτεία ενεργεί ορθολογικά με τη διαρκή επέκταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ειδικά χωρίς ουσιαστική αύξηση των διαθέσιμων πόρων).

4 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης 1. Εισαγωγή Σε προηγούμενη εργασίας μας (Μητράκος, Τσακλόγλου και Χολέζας, 2008) δείξαμε ότι παρά την αύξηση της ανεργίας των πτυχιούχων κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες και τα υψηλά ποσοστά ανεργίας των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τα πρώτα έτη μετά την αποφοίτησή τους, σε γενικές γραμμές η αποφοίτηση από ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μακροχρόνια παρέχει μία σχετική ασφάλεια κατά της ανεργίας, τουλάχιστον σε σύγκριση με τις κατώτερες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος, παρά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται μεταξύ ομάδων αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως, χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι καλή επένδυση. Για να αποφανθεί κάποιος πάνω σ αυτό το ζήτημα πρέπει να γνωρίζει και τις αποδόσεις των διαφόρων βαθμίδων της εκπαίδευσης ή, διαφορετικά, τον προσδοκώμενο μισθό μετά την αποφοίτησή από συγκεκριμένα τμήματα του εκπαιδευτικού συστήματος. Η βιβλιογραφία για τις αποδόσεις της εκπαίδευσης στη χώρα μας είναι αρκετά πλούσια και μία σύντομη επισκόπησή της παρουσιάζεται παρακάτω. Όμως, κυρίως λόγω έλλειψης κατάλληλων στατιστικών δεδομένων, καμία από τις διαθέσιμες εμπειρικές μελέτες δεν επιχειρεί την εκτίμηση των (ιδιωτικών) αποδόσεων της εκπαίδευσης για επιμέρους ομοιογενείς ομάδες αποφοίτων. Αυτή είναι η επιδίωξη της παρούσας εργασίας, χρησιμοποιώντας, παρά τις όποιες αδυναμίες τους, τα μισθολογικά δεδομένα των Ερευνών Εργατικού Δυναμικού της περιόδου 2004(Ι)-2007(ΙΙΙ). Στο επόμενο τμήμα της εργασίας παρουσιάζεται συνοπτική επισκόπηση των ευρημάτων των διαθέσιμων εμπειρικών ερευνών για τις αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Στο τρίτο τμήμα παρουσιάζονται οι Έρευνες Εργατικού Δυναμικού που χρησιμοποιούνται στην εμπειρική ανάλυση, ενώ στο τέταρτο τμήμα παρατίθενται τα σημαντικότερα αποτελέσματα της εργασίας. Το τελευταίο κεφάλαιο συνοψίζει τα ευρήματα της μελέτης. Αναλυτικές πληροφορίες παρατίθενται στα Παραρτήματα. 4

5 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 2. Σύντομη βιβλιογραφική επισκόπηση Το ζήτημα των μισθολογικών διαφορών μεταξύ βαθμίδων του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα έχει εξετασθεί κυρίως στο πλαίσιο της διερεύνησης των αποδόσεων (κυρίως των ιδιωτικών) της εκπαίδευσης. Σε σύγκριση με άλλες χώρες οι δημοσιευμένες μελέτες που υπολογίζουν τις αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα είναι σχετικά περιορισμένες σε αριθμό και, σε κάποιο βαθμό, σε βάθος, κυρίως λόγω περιορισμών στα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα. Το ζήτημα των αποδόσεων της εκπαίδευσης στην Ελλάδα εξετάστηκε για πρώτη φορά από τον Leibenstein (1967). Από τότε μέχρι σήμερα, οι ερευνητικές εργασίες έχουν πολλαπλασιαστεί. 1 Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται στις δημοσιευμένες μελέτες καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το 1957 έως τις μέρες μας. Πολλές και ποικίλες βάσεις δεδομένων έχουν χρησιμοποιηθεί. Οι περισσότερες μελέτες βασίζονται σε στοιχεία της ΕΣΥΕ (Έρευνες Οικογενειακών Προϋπολογισμών, Ευρωπαϊκό Πάνελ Νοικοκυριών, κλπ), όμως έχουν χρησιμοποιηθεί και μισθολογικά στοιχεία δημοσίων και ιδιωτικών επιχειρήσεων, ακόμα και δεδομένα που έχουν συλλεγεί από ιδιώτες ερευνητές. Κατά συνέπεια, Σαν αποτέλεσμα, δεν είναι πάντα εύκολο να αξιολογηθούν οι πληροφορίες που περιλαμβάνει κάθε βάση δεδομένων ως προς την ποιότητα και την καταλληλότητά τους. Τέλος, όλες οι βάσεις δεδομένων που έχουν χρησιμοποιηθεί στις υπάρχουσες εργασίες είναι διαστρωματικές (cross-section). Όσον αφορά στη μεθοδολογία, οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποιούν τη Μέθοδο των Ελαχίστων Τετραγώνων (OLS) για να εκτιμήσουν την κλασσική ημι-λογαριθμική εξίσωση ανθρώπινου κεφαλαίου του Mincer (1974) και να προσδιορίσουν την επίδραση της εκπαίδευσης στις αποδοχές. Σε γενικές γραμμές, η ποσότητα της εκπαίδευσης εκφράζεται είτε σε έτη, είτε σε επίπεδα εκπαίδευσης με τη χρήση ψευδομεταβλητών, ενώ συχνά χρησιμοποιούνται επιπρόσθετες ερμηνευτικές μεταβλητές, όπως η δυνητική εμπειρία και το τετράγωνό της, η ηλικία και το εκπαιδευτικό επίπεδο του πατέρα, με στόχο τη βελτίωση της ερμηνευτικής ικανότητας του υποδείγματος. Η μέθοδος διόρθωσης της μεροληπτικότητας του δείγματος ή του σφάλματος επιλογής δύο σταδίων του Heckman χρησιμοποιείται από τον Kanellopoulos (1997), προκειμένου να προσδιορισθούν οι πραγματικές αποδόσεις των ατόμων που απασχολούνται στον δημόσιο τομέα, καθώς και από τους Kanellopoulos and Mavromaras (2002), οι οποίοι επιχειρούν να ερμηνεύσουν τη διαφορά στις αποδοχές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ακόμη, η Παπαπέτρου (2004) χρησιμοποιεί τη μέθοδο της ποσοστιαίας παλινδρόμησης (quantiles regression), η οποία επιτρέπει την εκτίμηση της επίδρασης των ανεξάρτητων μεταβλητών στην εξαρτημένη κατά μήκος της κατανομής της τελευταίας. Τέλος, οι κοινωνικές αποδόσεις της εκπαίδευσης έχουν υπολογιστεί με τη χρήση τεχνικών κόστους-οφέλους από τους Leibenstein (1967), Psacharopoulos (1982), Magoula and Psacharopoulos (1999). Τα αποτελέσματα των διαθέσιμων εμπειρικών μελετών παρουσιάζονται συνοπτικά στο Παράρτημα Ι. Σχεδόν όλα τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με τη θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου, καθώς επιβεβαιώνεται η θετική επιρροή της εκπαίδευσης και της δυνητικής εμπειρίας στις αποδοχές, οι αποδόσεις των επιπέδων εκπαίδευσης αυξάνονται με τα έτη εκπαίδευσης και οι επιπρόσθετες μεταβλητές έχουν το αναμενόμενο πρόσημο. Βέβαια, στην πραγματικότητα οι αποδόσεις μπορεί να διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό μεταξύ των ατόμων ανάλογα, για παράδειγμα, με την πνευματική τους ικανότητα ή την ποιότητα του εκπαιδευτικού ιδρύματος που φοίτησαν και την φήμη που αυτό διαθέτει στην αγορά εργασίας, αλλά αυτές οι υποθέσεις δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία. Ένα ακόμα σημείο προβληματισμού είναι η ευρεία χρήση της δυνητικής αντί της πραγματικής εργασιακής εμπειρίας ως ερμηνευτικής μεταβλητής, με αποτέλεσμα την πιθανή υπερεκτίμηση της συνδρομής της εμπειρίας εφόσον δεν λαμβάνονται υπόψη διαστήματα ανεργίας, διαστήματα μη συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό λόγω εγκυμοσύνης ή άλλων λόγων, μεταβατικές περίοδοι μεταξύ εργασιών, κλπ. Επιπλέον, πολλές μελέτες προχωρούν στη χρήση περισσότερων ανεξάρτητων μεταβλητών με αποτέλεσμα οι αποδόσεις στην εκπαίδευση να μην είναι συγκρίσιμες, εφόσον οι μεταβλητές αυτές επηρεάζουν την εκτιμημένη επιρροή της εκπαίδευσης στις αποδοχές. Από την άλλη πλευρά, οι μεταβλητές αυτές αυξάνουν την ερμηνευτική ικανότητα του υποδείγματος και επιτρέπουν τη διεύρυνση του αριθμού των παραγόντων που επιδρούν στις αποδοχές, ενώ συχνά αποκαλύπτουν υπερεκτίμηση των αποδόσεων της εκπαίδευσης. Τέλος, ένα σημαντικό πρόβλημα είναι αυτό του σφάλματος επιλογής στο δείγμα. Στην περίπτωση των γυναικών -για παράδειγμα- το δείγμα περιλαμβάνει μόνο τις γυναίκες που εργάζονται. Αν όμως αυτές οι γυναίκες δεν είναι τυχαία επιλεγμένες, δηλαδή είναι κυρίως γυναίκες με 1 Για αναλυτική επισκόπηση της βιβλιογραφίας για τις ιδιωτικές αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα, βλ. Cholezas and Tsakloglou (1999) και Χολέζας (2005).

6 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης περισσότερα έτη εκπαίδευσης ή ανύπαντρες, τότε δεν αντιπροσωπεύουν όλες τις γυναίκες, υπάρχει σφάλμα επιλογής και οι εκτιμήσεις πρέπει να διορθωθούν χρησιμοποιώντας κατάλληλες τεχνικές. Λαμβάνοντας υπόψη τους παραπάνω παράγοντες επιχειρούμε μια συγκριτική ανάλυση των αποτελεσμάτων των διαθέσιμων μελετών. Σε γενικές γραμμές, η απόδοση της εκπαίδευσης στην Ελλάδα μειώνεται μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 80 και αυξάνεται κατά τη δεκαετία του 90. Έτσι, η απόδοση από ένα επιπλέον έτος εκπαίδευσης ξεκινά από 7,8% το 1964 (Kanellopoulos, 1985), μειώνεται σε 5,8% το 1977 (Patrinos, 1992) και σε 2,5% το 1985 (μέσος όρος ανδρών-γυναικών, Patrinos and Lambropoulos, 1993) για να ανακάμψει σε 7,6% το 1994 (Magoula and Psacharopoulos, 1999) και ακόμα υψηλότερα επίπεδα το 1999 (Χολέζας, 2005). Η ανάκαμψη των αποδόσεων της εκπαίδευσης αποδίδεται τόσο στην αναπτυξιακή τροχιά της ελληνικής οικονομίας και τη συνακόλουθη αύξηση της ζήτησης για εκπαιδευμένο προσωπικό, όσο και στην παράλληλη εγκατάλειψη της εισοδηματικής πολιτικής σύγκλισης των αποδοχών που εφαρμόστηκε στη δεκαετία του 80. Στις περισσότερες μελέτες οι αποδόσεις για κάθε επίπεδο εκπαίδευσης ξεχωριστά, εμφανίζουν μια σχεδόν γραμμική σχέση με τα έτη εκπαίδευσης, με πιθανή εξαίρεση την τριτοβάθμια και, κυρίως, την πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Για παράδειγμα, το 1994 η απόδοση ανά έτος είναι 6,7% για την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, 6,3% για την αντίστοιχη τεχνική, 6,9% για τα ΤΕΙ και 8,7% για τα ΑΕΙ (Magoula and Psacharopoulos, 1999), ενώ το 1999 τα αντίστοιχα νούμερα για άνδρες/γυναίκες είναι 9,3%/12,5%, 9,6%/7,9%, 11,1%/21,2% και 14,5%/16,3% (Χολέζας, 2005). Σύγκριση των αποδόσεων της εκπαίδευσης στην Ελλάδα σε σχέση με άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 με βάση τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Πάνελ Νοικοκυριών (ECHP), δείχνει ότι οι αποδόσεις αυτές είναι υψηλότερες στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου και η Ελλάδα καταλαμβάνει μία από τις κορυφαίες θέσεις (Χολέζας, 2005). Όσον αφορά στη διαφορετική απόδοση της εκπαίδευσης μεταξύ των φύλων, παρατηρούμε ότι, ενώ οι γυναίκες συχνά απολάμβαναν χαμηλότερες αποδόσεις στο παρελθόν, τα πλέον πρόσφατα δεδομένα υποδεικνύουν, ότι η κατάσταση έχει μεταβληθεί και οι αποδόσεις της εκπαίδευσης στις γυναίκες, πλέον, υπερτερούν αισθητά των αντιστοίχων αποδόσεων στους άνδρες. Έτσι, το 1964 η απόδοση από ένα έτος επιπλέον εκπαίδευσης ανέρχεται σε 6,6% για άνδρες και 6,5% για γυναίκες μισθωτούς (Kanellopoulos, 1983), ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες/γυναίκες είναι 7.1%/11.4% to 1974, 5,2%/6,4% το 1988, 6,7%/7,8% το 1994 και 7,2%/8,9% το 1999 (Χολέζας, 2005). Το ζήτημα των αποδόσεων της εκπαίδευσης ανάλογα με τον τομέα απασχόλησης φαίνεται, ότι δίνει πιο σταθερά αποτελέσματα, αφού οι αποδόσεις είναι συνήθως υψηλότερες στον ιδιωτικό τομέα (Hadjidema, 1998). Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μισθοί των γυναικών ή των ιδιωτικών υπαλλήλων είναι υψηλότεροι των ανδρών ή των δημοσίων υπαλλήλων, το αντίθετο μάλιστα οι αποδόσεις τους είναι υψηλότερες κυρίως επειδή οι αποδοχές της ομάδας αναφοράς τους, δηλαδή, αντίστοιχα, γυναικών ή εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα με χαμηλά προσόντα είναι εξαιρετικά χαμηλές (Χολέζας, 2005). Ο συντελεστής της δυνητικής εμπειρίας (με ή χωρίς τα έτη αρχαιότητας) είναι πάντα θετικός αποδεικνύοντας τη σημασία της εμπειρίας στη διαδικασία καθορισμού των αποδοχών. Ο συντελεστής της αρχαιότητας, αν και συναντάται σε λίγες μελέτες, είναι θετικός και υψηλότερος από τον συντελεστή της εμπειρίας. Το γεγονός αυτό πιθανότατα υπονοεί, ότι οι εργοδότες εκτιμούν περισσότερο την εμπειρία στο εσωτερικό της επιχείρησης, και άρα αξιολογούν ως σημαντικότερη την ειδική από την γενική εμπειρία. Μάλιστα, όταν περιλαμβάνεται η αρχαιότητα στις ανεξάρτητες μεταβλητές η απόδοση ενός επιπλέον έτους εκπαίδευσης μειώνεται κατά μία περίπου ποσοστιαία μονάδα (Kanellopoulos, 1985). Οι υπόλοιπες μεταβλητές που χρησιμοποιούνται έχουν τα αναμενόμενα πρόσημα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αύξηση της απόδοσης ενός επιπλέον έτους εκπαίδευσης σε άτομα με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης του πατέρα (Patrinos, 1992, 1995), καθώς αποτελεί ένδειξη διαγεννεακής μεταβίβασης των μισθολογικών ανισοτήτων. Στη βιβλιογραφία ερευνώνται επίσης μια σειρά από επιμέρους ζητήματα που σχετίζονται με τις αποδόσεις της εκπαίδευσης με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Έτσι, ενώ οι θετικές αποδόσεις της εκπαίδευσης οφείλονται, σύμφωνα με τη θεωρία ανθρώπινου κεφαλαίου, στην αύξηση της παραγωγικότητας, σύμφωνα με τη θεωρία του φίλτρου μπορεί να προέρχονται από τη λειτουργία της εκπαίδευσης ως σήματος αυξημένων ικανοτήτων προς τους εργοδότες. Στην περίπτωση αυτή η εκπαίδευση ουσιαστικά μπορεί να συνεπάγεται σπατάλη πόρων, αφού δεν συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων. Τα αποτελέσματα των διαφόρων μελετών για την Ελληνική αγορά εργασίας δεν φαίνεται να συμφωνούν πάντοτε μεταξύ τους (Lambropoulos, 1992, Magoula and Psacharopoulos, 1999, Χολέζας, 2005) και δείχνουν να επηρεάζονται σημαντικά από τη μέθοδο ελέγχου που χρησιμοποιείται. 6

7 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Ένα δεύτερο σημείο ενδιαφέροντος που σχετίζεται με τις αποδόσεις της εκπαίδευσης είναι οι διακρίσεις στην αγορά εργασίας μεταξύ φύλων. Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα οι μισθολογικές διαφορές των δύο φύλων μπορούν να αποδοθούν σε διακρίσεις στην αγορά εργασίας, αφού το 1988/1994 ποσοστό 71,5%/53,8% αυτών δεν μπορούν να ερμηνευθούν από διαφορές στο ανθρώπινο κεφάλαιο ανδρών και γυναικών (Kanellopoulos and Mavromaras, 2002). Μεταξύ 1988 και 1999 το χάσμα των αποδοχών των δύο φύλων στον ιδιωτικό τομέα αυξάνεται ελαφρά αλλά, ανεξάρτητα από τη μεθοδολογία που ακολουθείται, το μεγαλύτερο τμήμα της διαφοράς δεν μπορεί να ερμηνευθεί από τις παρατηρούμενες διαφορές στο απόθεμα ανθρωπίνου κεφαλαίου ανδρών και γυναικών (Χολέζας, 2005). Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, καμία από τις διαθέσιμες μελέτες δεν υπολογίζει αποδόσεις της εκπαίδευσης για επιμέρους ομάδες αποφοίτων εντός συγκεκριμένης εκπαιδευτικής βαθμίδας (π.χ. μηχανικών, γιατρών, οικονομολόγων, κλπ αποφοίτων ΑΕΙ). Επίσης, καμία από τις διαθέσιμες μελέτες δεν έχει χρησιμοποιήσει τα δεδομένα των Ερευνών Εργατικού Δυναμικού. Αν και το κύριο μέλημα αυτής της μελέτης δεν είναι ο υπολογισμός των ιδιωτικών αποδόσεων της εκπαίδευσης, αλλά η εξέταση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ ομάδων εργαζομένων, στα πλαίσια της θα επιχειρηθεί η κάλυψη αυτού του κενού. 3. Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Σύντομη περιγραφή και πρώτα περιγραφικά αποτελέσματα Για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης χρησιμοποιήθηκαν τα μικρο-δεδομένα των τριμηνιαίων Ερευνών Εργατικού Δυναμικού (ΕΕΔ) που διενήργησε η ΕΣΥΕ κατά την περίοδο μεταξύ πρώτου τριμήνου του 2004 και τρίτου τριμήνου του 2007 (2004(Ι) 2007(ΙΙΙ)). Η περίοδος αυτή επελέγη, διότι η μεθοδολογία συλλογής πληροφοριών της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού αναμορφώθηκε ριζικά το 2004 και, επιπρόσθετα, για το διάστημα αυτό τα μικρο-δεδομένα είναι διαθέσιμα από την ΕΣΥΕ σε μορφή rotating panel, καθώς κάθε μέλος του δείγματος συμμετέχει στην Έρευνα για έξη συνεχόμενα τρίμηνα («κύματα»). Η ΕΕΔ διενεργείται δειγματοληπτικά από την ΕΣΥΕ σε τριμηνιαίο επίπεδο από το 1998 (παλαιότερα μόνο κατά το Β τρίμηνο κάθε έτους). Βασικός σκοπός της έρευνας είναι η συγκέντρωση αναλυτικών στοιχείων απασχόλησης και ανεργίας των μελών των νοικοκυριών ηλικίας 15 ετών και άνω. Το μέγεθος του τριμηνιαίου δείγματος της ΕΕΔ ανέρχεται περίπου σε νοικοκυριά (μέσο κλάσμα δειγματοληψίας 0.85%) και εναλλάσσεται (αντικαθίσταται) κατά το 1/6 του σε κάθε επόμενο τρίμηνο, το οποίο συνεπάγεται την διενέργεια ετησίως τουλάχιστον συνεντεύξεων. Στο τέλος του ερωτηματολογίου της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού και μόνο προς τα εργαζόμενα με την ιδιότητα του μισθωτού μέλη του νοικοκυριού υποβάλλεται ερώτημα σε σχέση με τις μηνιαίες αποδοχές τους. Ειδικότερα το σχετικό ερώτημα διατυπώνεται ως εξής: «Ποιες είναι συνολικά οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές σας από την κύρια εργασία, συμπεριλαμβανόμενων και των πρόσθετων αμοιβών (αφορά αποδοχές του τελευταίου μήνα);». Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό δίνονται με βάση τα παρακάτω εννέα κλιμάκια εισοδήματος: Μέχρι 250, , , , , , , , και άνω. Αυτή η πληροφορία αξιοποιείται για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης. Πρέπει πάντως να επισημανθεί ότι οι ομαδοποιημένες πληροφορίες δεν είναι οι πλέον ενδεδειγμένες για την οικονομετρική ανάλυση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ των μελών του δείγματος. Αρχικά έγινε προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα τύπου panel της ΕΕΔ χρησιμοποιώντας κατάλληλες οικονομετρικές τεχνικές ώστε να απομονωθεί η επίδραση των μη παρατηρήσιμων ατομικών χαρακτηριστικών και να υπολογισθεί η «καθαρή» επίδραση των επιμέρους συνιστωσών του εκπαιδευτικού συστήματος στο ύψος της ωριαίας αμοιβής των μισθωτών. Δυστυχώς, αυτό δεν κατέστη δυνατό διότι η διαχρονική μεταβλητότητα της εξαρτημένης (αλλά και σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, πολλών από τις ανεξάρτητες μεταβλητές) ανά μονάδα παρατήρησης (άτομο) ήταν εξαιρετικά περιορισμένη. Με άλλα λόγια, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, το κλιμάκιο εισοδήματος του μισθωτού μεταβαλλόταν πολύ λίγο ακόμα και μεταξύ έξη διαδοχικών τριμήνων, ενώ και τα λοιπά χαρακτηριστικά των μισθωτών συνήθως παρέμεναν αμετάβλητα κατά τη διάρκεια της συμμετοχής τους στην ΕΕΔ. Επομένως, για τους σκοπούς της ανάλυσης χρησιμοποιήσαμε διαστρωματικά στοιχεία των ΕΕΔ. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήσαμε όλους τους μισθωτούς όλων των ετών της έρευνας, την πρώτη φορά που εμφανίζονται στις ΕΕΔ κατά το διάστημα 2004(Ι)-2007(ΙΙΙ). Οι αντίστοιχες κατανομές μηνιαίων μισθών ανά εκπαιδευτικό επίπεδο μισθωτού παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Περίπου το 15% των μισθωτών του δείγματος δεν έχει δώσει απάντηση στο εν λόγω ερώτημα (δήλωσε: Δε γνωρίζει / Δεν απαντά) και ως εκ τούτου αποκλείστηκε από την ανάλυση. Το ποσοστό αυτό δεν φαίνεται να σχετίζεται στενά με

8 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης το εκπαιδευτικό επίπεδο των μισθωτών, αν και είναι ελαφρά υψηλότερο στις πολύ χαμηλές και τις πολύ υψηλές εκπαιδευτικές κατηγορίες. Για τους σκοπούς της ανάλυσης, για τα «κλειστά» κλιμάκια εισοδήματος, υποθέσαμε ότι ο μισθωτός ελάμβανε ως αμοιβή τη μέση τιμή του διαστήματος, ενώ για τις μέσες τιμές των δύο «ανοιχτών» κλιμακίων στο πάνω και στο κάτω μέρος της κατανομής αντλήσαμε πληροφορίες από τα αναλυτικά δεδομένα της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών που διενεργήθηκε από την ΕΣΥΕ μεταξύ Φεβρουαρίου 2004 και Ιανουαρίου 2005, όπου η πληροφορία για το ύψος των καθαρών αμοιβών των μισθωτών συλλέγεται χωρίς τη χρήση κλιμακίων. Δεδομένου ότι το δείγμα της ΕΕΔ που αξιοποιήθηκε στην ανάλυση των μισθών κάλυψε σε τριμηνιαία βάση την περίοδο 2004(Ι)-2007(ΙΙΙ), οι μέσες τιμές των εισοδηματικών κλιμακίων κάθε τριμήνου της ΕΕΔ «πληθωρίστηκαν» με βάση τα στοιχεία του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή που δημοσιεύονται από την ΕΣΥΕ και με τον τρόπο αυτό όλα τα στοιχεία των μισθών έχουν πλέον αναχθεί σε σταθερές τιμές του τρίτου τριμήνου του Τέλος για την μετατροπή των μηνιαίων μισθών σε ωριαία βάση αξιοποιήθηκαν οι απαντήσεις των μισθωτών στο ερώτημα των ωρών που εργάζονται συνήθως την εβδομάδα στην κύρια εργασία τους. Με βάση το ερώτημα αυτό ορισμένα ακόμα άτομα εξαιρέθηκαν από την ανάλυση, καθώς δήλωσαν ότι «Δεν μπορούν να καθορίσουν τις ώρες που, συνήθως, εργάζονται, γιατί αυτές διαφέρουν σημαντικά από εβδομάδα σε εβδομάδα ή από μήνα σε μήνα». Οι κατανομές που προκύπτουν εμφανίζονται στο Γράφημα 1, για έξι κατηγορίες μισθωτών ομαδοποιημένων ανάλογα με το εκπαιδευτικό τους επίπεδο. Από το γράφημα προκύπτει μία σαφής θετική σχέση μεταξύ ωριαίας αμοιβής και εκπαιδευτικού επιπέδου. Αυτή η σχέση αναλύεται λεπτομερώς στο επόμενο τμήμα της μελέτης. Αναφορικά με τον ορισμό των εκπαιδευτικών ομάδων, η ΕΕΔ υποδιαιρεί τον πληθυσμό σε μεγάλο αριθμό αν και πολλές φορές μάλλον αυθαίρετο ως προς την παρεχόμενη λεπτομέρεια - εκπαιδευτικών κατηγοριών. Λόγω του ότι η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στους αποφοίτους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, επελέγη η ομαδοποίηση των πτυχιούχων ΑΕΙ και ΤΕΙ σε όσο το δυνατόν περισσότερο αναλυτικές ομάδες. Όμως, σε πολλές περιπτώσεις αυτό δεν ήταν εφικτό λόγω του μικρού αριθμού μισθωτών στις αντίστοιχες ομάδες. Τελικά, το κριτήριο που επελέγη για τη διατήρηση ή συγχώνευση εκπαιδευτικών ομάδων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εκτός της ομοιογένειας των γνωστικών αντικειμένων τους, ήταν η ύπαρξη ενός ελάχιστου αριθμού παρατηρήσεων (περίπου 100 ανδρών ή γυναικών), που να καλύπτουν μεγάλο εύρος ετών μετά την αποφοίτηση. Για τις χαμηλότερες εκπαιδευτικές βαθμίδες η ομαδοποίηση έγινε σε σχετικά μικρό αριθμό ομάδων. Επίσης, αποφασίστηκε να αφήσουμε εκτός δείγματος λίγες ομάδες που είτε είχαν μικρό σχετικά αριθμό παρατηρήσεων, είτε παρουσίαζαν ιδιαίτερα προβλήματα (απόφοιτοι σχολείων ατόμων με ειδικές ανάγκες, απόφοιτοι Ανοιχτού Πανεπιστημίου και Προγραμμάτων Σπουδών Επιλογής, απόφοιτοι σχολών ενόπλων δυνάμεων και σωμάτων ασφαλείας και ΣΕΛΕΤΕ και απόφοιτοι Παιδαγωγικών Ακαδημιών Διδασκάλων διετούς διάρκειας). Η πλήρης αντιστοίχηση μεταξύ των εκπαιδευτικών κατηγοριών της ΕΕΔ και των εκπαιδευτικών κατηγοριών της παρούσας μελέτης εμφανίζεται στο Παράρτημα ΙΙ του Μητράκος, Τσακλόγλου και Χολέζας (2008), με δύο εξαιρέσεις λόγω μικρού αριθμού μισθωτών τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Η πρώτη εξαίρεση αντιστοιχεί στην ομάδα των αποφοίτων «Δομικών» ΤΕΙ, η οποία έχει συγχωνευθεί με την άλλη ομάδα αποφοίτων Πολυτεχνικών σχολών των ΤΕΙ «Μηχανολόγων και Η/Υ». Η δεύτερη αφορά τους αποφοίτους ΑΕΙ των σχολών Πληροφορικής η οποία έχει συγχωνευθεί στην ομάδα των αποφοίτων «Πολυτεχνικής Μηχανολόγων» που περιέχει και το συγγενή κλάδο των Μηχανικών Η/Υ. 4. Αποτελέσματα οικονομετρικών εκτιμήσεων Για τους σκοπούς της μελέτης επιχειρείται εκτίμηση των ωριαίων αποδοχών των μισθωτών του δείγματος με βάση τη θεωρία του ανθρωπίνου κεφαλαίου. Πρωτεργάτες αυτής της θεωρίας θεωρούνται οι Mincer (1958, 1974), Schultz (1961), Becker (1964), Becker and Chiswick (1966) και Ben-Porath (1967), οι οποίοι βασίστηκαν σε ιδέες του Adam Smith. Στη θεωρία ανθρώπινου κεφαλαίου οι διαφορές στις αποδοχές από την εργασία οφείλονται στο διαφορετικό απόθεμα ανθρώπινου κεφαλαίου των επιμέρους εργαζομένων. Το απόθεμα αυτό καθορίζει την παραγωγικότητά τους, η οποία σε μια ανταγωνιστική αγορά προσδιορίζει το ύψος των αποδοχών. Συστατικά του ανθρώπινου κεφαλαίου είναι οι γνώσεις, οι ικανότητες και οι δεξιότητες που αποκομίζει το άτομο από την τυπική ή την άτυπη εκπαίδευση και την προηγούμενη εργασιακή εμπειρία (OECD, 1998), αλλά και οι έμφυτες ικανότητες ενός ατόμου. Με βάση τις παραδοχές αυτές διαμορφώθηκε η μινσεριανή εξίσωση αποδοχών (Mincer, 1974), η οποία έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα στη βιβλιογραφία των οικονομικών της εκπαίδευσης. Συγκέντρωση των εμπειρικών εκτιμήσεων πολλών από αυτές τις μελέτες από τον Ψαχαρόπουλο (Psacharopoulos, 1973, 1981, 1985, 1994, Psacharopoulos and Patrinos, 8

9 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 2004) επιβεβαιώνει την ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ εκπαίδευσης και αποδοχών, αλλά επίσης και τις σημαντικές διαφορές ως προς το ύψος των αποδόσεων της εκπαίδευσης, ιδίως των ιδιωτικών, μεταξύ χωρών και χρονικών περιόδων. Η ανάλυσή μας αφορά τόσο ευρείες εκπαιδευτικές ομάδες όπως αυτές του Πίνακα 1, όσο και στενά ορισμένες εκπαιδευτικές ομάδες με βάση το γνωστικό αντικείμενο των σπουδών των μισθωτών. Ακολουθώντας τα ευρήματα των μελετών που παρατίθενται στο δεύτερο τμήμα της παρούσας μελέτης υιοθετήθηκε η άποψη που δέχεται ότι είναι προτιμότερο να εκτιμώνται οικονομετρικές εξισώσεις χωριστά για άνδρες και γυναίκες (με άλλα λόγια, ότι ακόμα και αν οι μεταβλητές που επηρεάζουν το ύψος των μισθών ανδρών και γυναικών είναι οι ίδιες, η επίδρασή τους είναι ποσοτικά διαφορετική). Το δείγμα της ανάλυσης αποτελείται από άνδρες και γυναίκες. Η σύνθεση του δείγματος ως προς τις εκπαιδευτικά προσόντα των μελών του εμφανίζεται στον Πίνακα 2. Δύο σημεία θα πρέπει να επισημανθούν. Πρώτον, η αυτοαπασχόληση είναι ευρέως διαδεδομένη στην Ελλάδα. Το 41.0% του συνόλου των απασχολουμένων ανδρών του δείγματος και το 26.1% του συνόλου των απασχολουμένων γυναικών είναι αυτοαπασχολούμενοι. Η αυτοαπασχόληση είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη μεταξύ των κατόχων χαμηλών εκπαιδευτικών προσόντων (κυρίως στον αγροτικό τομέα της οικονομίας) και σε συγκεκριμένες ομάδες υψηλών εκπαιδευτικών προσόντων. Για παράδειγμα, μόνο το 25.2% των ανδρών αποφοίτων Νομικής του δείγματος είναι μισθωτοί. Πολύ χαμηλά ποσοστά μισθωτής εργασίας εμφανίζονται, επίσης, μεταξύ των ανδρών αποφοίτων Πολυτεχνικών Δομικών, 35.3%, και Ιατρικής κλπ, 46.6%. Τα αντίστοιχα ποσοστά για γυναίκες αποφοίτους είναι 44.0%, 54.7% και 45.1%. Για τις ομάδες αυτές ίσως είναι ελαφρά παρακινδυνευμένο να εξάγουμε συμπεράσματα από τους μισθωτούς αποφοίτους για το σύνολο των αποφοίτων των αντιστοίχων σχολών. Δεύτερον, ορισμένες ομάδες είναι πολύ μικρές, ανομοιογενείς ή και τα δύο. Αυτό ισχύει για τις ομάδες «Άλλο ΤΕΙ» και «Άλλο «ΑΕΙ», όπως και για την ομάδα των ανδρών αποφοίτων «Ξένων Γλωσσών» (και, σε μικρότερο βαθμό, τις ομάδες ανδρών αποφοίτων «Κοινωνικών Επιστημών» και γυναικών αποφοίτων «Γεωπονικής και Δασολογίας»). Τα αποτελέσματα των ομάδων αυτών δεν θα σχολιασθούν και εμφανίζονται με πλαγιογραφή στους παρακάτω πίνακες. Τα αποτελέσματα που παρατίθενται στον Πίνακα 2 ενδεχομένως υπονοούν ότι το δείγμα των μισθωτών μπορεί να μην είναι τυχαίο και, επομένως, να απαιτείται εκτίμηση δύο σταδίων. Δηλαδή, πρώτα εκτίμηση της πιθανότητας συμμετοχής ενός ατόμου στο δείγμα των μισθωτών και κατόπιν εκτίμησης του ύψους του μισθού των μισθωτών, αφού πρώτα συμπεριληφθεί στις ερμηνευτικές μεταβλητές και ο σχετικός διορθωτικός όρος (Inverse Mills Ratio). Σε όλες τις απόπειρες εκτίμησης δύο σταδίων που έγιναν, ο σχετικός όρος ήταν πάντοτε στατιστικά μη σημαντικός και, επομένως, τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται παρακάτω έχουν αποκτηθεί με τη χρήση της μεθόδου των Ελαχίστων Τετραγώνων. Ακολουθώντας την παράδοση των οικονομετρικών εκτιμήσεων των ιδιωτικών αποδόσεων της εκπαίδευσης, η εξαρτημένη μεταβλητή είναι ο λογάριθμος των ωριαίων αποδοχών των μισθωτών, ενώ οι βασικές ερμηνευτικές μεταβλητές που προσεγγίζουν το σωρευμένο στον εργαζόμενο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι δύο: η εκπαίδευση και η εργασιακή εμπειρία του. Στο κύριο μέρος της ανάλυσης, για την εκπαίδευση χρησιμοποιούνται ψευδομεταβλητές που απεικονίζουν την ανώτατη βαθμίδα και ειδίκευση εκπαίδευσης που ολοκλήρωσε ο μισθωτός σύμφωνα με τις αναλυτικές πληροφορίες του Πίνακα 2. Για την εργασιακή εμπειρία χρησιμοποιούνται τα έτη από την αποφοίτηση του εργαζομένου και το τετράγωνό τους. Ο τετραγωνικός όρος, ο οποίος αναμένεται να έχει αρνητικό πρόσημο στις οικονομετρικές εκτιμήσεις, υπονοεί ότι η συσσώρευση εμπειρίας επιδρά αυξητικά -αλλά με φθίνοντα ρυθμό- στις αποδοχές του ατόμου και, ενδεχομένως, από ένα σημείο και μετά η οριακή επίδρασή της να είναι αρνητική (λόγω απαξίωσης γνώσεων και δεξιοτήτων). Η χρησιμοποιούμενη μεταβλητή για την εργασιακή εμπειρία του ατόμου δεν είναι ιδεώδης, εφόσον απλώς προσεγγίζει την πραγματική εργασιακή εμπειρία του (παραβλέπει διαστήματα ανεργίας, διαστήματα εκτός αγοράς εργασίας, αλλά και διαστήματα εργασίας κατά τη διάρκεια των σπουδών). Όμως, σε σύγκριση με την αντίστοιχη μεταβλητή που χρησιμοποιείται στη μεγάλη πλειονότητα των εργασιών που επισκοπούνται στο δεύτερο τμήμα της εργασίας (ηλικία ελάχιστα απαιτούμενα έτη σπουδών για την απόκτηση του πτυχίου 6), αναμφίβολα αποτελεί πολύ καλύτερη προσέγγιση της πραγματικής εργασιακής εμπειρίας των μελών του δείγματος. Λόγω του ότι, θεωρητικά, δεν υπάρχει λόγος να περιμένουμε ότι η σχέση εμπειρίας και αποδοχών θα είναι η ίδια σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και ειδικότητες, στην εκτιμημένη εξίσωση εισάγονται ως ανεξάρτητες ερμηνευτικές μεταβλητές πολλαπλασιαστικοί όροι μεταξύ των ψευδομεταβλητών των επιπέδων εκπαίδευσης και των ετών από την αποφοίτηση και το τετράγωνό τους. Εκτός από τις μεταβλητές που προσεγγίζουν το απόθεμα ανθρωπίνου κεφαλαίου του εργαζομένου, μία σειρά άλλων μετα-

10 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης βλητών που σχετίζονται με το επίπεδο των αποδοχών των εργαζομένων έχουν συμπεριληφθεί στην ανάλυση ως ερμηνευτικές μεταβλητές. Οι μεταβλητές αυτές έχουν να κάνουν με την περιφέρεια και το βαθμό αστικότητας του τόπου κατοικίας, τον τομέα απασχόλησης (δημόσιο/ιδιωτικό), την υπηκοότητα και την οικογενειακή κατάσταση του ατόμου, το μέγεθος της τοπικής μονάδας και τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας της επιχείρησης στην οποία απασχολείται, το έτος και το τρίμηνο της ΕΕΔ. Τα περισσότερα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε γραφήματα, όπου η εξαρτημένη μεταβλητή (ωριαίος μισθός) παρουσιάζεται ως συνάρτηση των ετών από το έτος αποφοίτησης, χωριστά για άνδρες και γυναίκες. H ομάδα αναφοράς (control group) αποτελείται από ανύπανδρα άτομα (άνδρες ή γυναίκες, ανάλογα με την εξίσωση), αποφοίτους Γενικού Λυκείου, Ελληνικής υπηκοότητας, που μένουν στην Αθήνα, εργάζονται σε μονάδα επιχείρησης που απασχολεί 10 ή λιγότερα άτομα, στον κλάδο λιανικού ή χονδρικού εμπορίου του ιδιωτικού τομέα και συμμετείχαν στην ΕΕΔ κατά το τρίτο τρίμηνο του Τα αναλυτικά αποτελέσματα και η περιγραφή της εξαρτημένης και των ανεξάρτητων μεταβλητών που χρησιμοποιούνται στην οικονομετρική ανάλυση παρουσιάζονται στο Παράρτημα ΙΙ. Λόγω ύπαρξης ετεροσκεδαστικότητας, τα εκτιμημένα τυπικά σφάλματα των συντελεστών έχουν διορθωθεί με τη μέθοδο του White (1980). Πριν προχωρήσουμε στη διαγραμματική παρουσίαση των αναλυτικών αποτελεσμάτων, είναι ενδιαφέρον να εξετασθούν τα αντίστοιχα αποτελέσματα για έξη ευρείες εκπαιδευτικές ομάδες (Πριν το Λύκειο, Λύκειο, Μεταλυκειακά, ΤΕΙ, ΑΕΙ, Μεταπτυχιακές Σπουδές). Τα αποτελέσματα προέρχονται από εκτιμήσεις με τις ίδιες μεταβλητές όπως αυτές που αναφέρθηκαν προηγουμένως, αλλά για ευρύτερες ομάδες αποφοίτων και παρουσιάζονται στα Γραφήματα 2.α και 2.β για άνδρες και γυναίκες, αντίστοιχα. Τα γραφήματα αυτά απεικονίζουν το εκτιμημένο ύψος της ωριαίας αποζημίωσης των μισθωτών (κάθετος άξονας) σαν συνάρτηση των είκοσι πρώτων ετών μετά την αποφοίτηση του ατόμου από το ανώτερο εκπαιδευτικό επίπεδο το οποίο έχει ολοκληρώσει (οριζόντιος άξονας), αφού έχει απομονωθεί η επίδραση όλων των υπολοίπων μεταβλητών (οικογενειακή κατάσταση, περιφέρεια, αστικότητα, υπηκοότητα, τομέας και κλάδος οικονομικής δραστηριότητας, μέγεθος τοπικής μονάδας επιχείρησης, τρίμηνο και κλάδος έρευνας). Κατά πάσα πιθανότητα, το διάστημα της εικοσαετίας μετά την αποφοίτηση είναι το μέγιστο χρονικό διάστημα το οποίο λαμβάνουν υπόψη τους κατά το λήψη των αποφάσεών τους οι νέοι, όταν αποφασίζουν για το επίπεδο και την ειδίκευση των σπουδών τους. Παρόμοια γραφήματα χρησιμοποιούνται στην υπόλοιπη μελέτη. Τα γραφήματα αυτά φαίνεται να επιβεβαιώνουν πλήρως τόσο τη θεωρία του ανθρωπίνου κεφαλαίου, εφόσον όσο υψηλότερο το εκπαιδευτικό επίπεδο τόσο υψηλότερο το εκτιμημένο επίπεδο των αποδοχών, αλλά και την επιλογή μας να εισάγουμε πολλαπλασιαστικούς όρους μεταξύ του επιπέδου εκπαίδευσης και των ετών από την αποφοίτηση, εφόσον οι κλίσεις των συναρτήσεων αποδοχών-εμπειρίας φαίνεται να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ εκπαιδευτικών επιπέδων. Τα Γραφήματα 3.1.α έως 3.7.β παρουσιάζουν παρόμοια αποτελέσματα για ομοιογενείς ομάδες, συνήθως εντός συγκεκριμένων εκπαιδευτικών βαθμίδων, με έμφαση στις αποδοχές των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης, σε όλα τα γραφήματα έχει συμπεριληφθεί και η καμπύλη των εκτιμημένων αμοιβών της ομάδας αναφοράς των ανδρών (απόφοιτοι Γενικού Λυκείου). Τα Γραφήματα 3.1.α και 3.1.β παρουσιάζουν τις εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές ανδρών και γυναικών χαμηλών εκπαιδευτικών προσόντων (απόφοιτοι Πρωτοβάθμιας και Κατώτερης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης). Τα περισσότερα μέλη αυτών των ομάδων είναι άτομα σχετικά μεγάλης ηλικίας. Στην κατηγορία «Πρωτοβάθμια» περιλαμβάνονται τόσο τα άτομα που δεν έχουν ολοκληρώσει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση όσο και αυτά που έχουν απολυτήριο Δημοτικού ή έχουν παρακολουθήσει λίγες τάξεις του Γυμνασίου. Όπως αναμενόταν οι αποδοχές και των δύο κατηγοριών υπολείπονται αυτών των ανδρών αποφοίτων Λυκείου. Αυτό που προκαλεί κάποια εντύπωση στο Γράφημα 3.1.β είναι πρώτον η πολύ μικρή διαφορά στις αμοιβές των δύο ομάδων εργαζομένων και δεύτερον το ότι οι αμοιβές αυτές φαίνεται να μεταβάλλονται ελάχιστα με την πάροδο των ετών από το έτος αποφοίτησης. Με άλλα λόγια, η συσσώρευση εργασιακής εμπειρίας δεν φαίνεται να επηρεάζει ουσιαστικά τις αποδοχές των εργαζομένων αυτών των κατηγοριών. Τα Γραφήματα 3.2.α και 3.2.β αφορούν αποφοίτους ανώτερης δευτεροβάθμιας και μεταλυκειακής μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ομαδοποιούνται σε τρεις κατηγορίες «Γενικό Λύκειο», «Τεχνικό Λύκειο» και «Μέσες Τεχνικές Σχολές». Η πρώτη από αυτές τις κατηγορίες περιλαμβάνει και άτομα τα οποία δεν έχουν ολοκληρώσει σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η δεύτερη περιλαμβάνει τους αποφοίτους ΤΕΛ, ΕΠΛ και ΤΕΕ, ενώ η τρίτη αποφοίτους των ΤΕΣ, των μέσων σχολών εργοδηγών και των μέσων σχολών εμπορικού ναυτικού. Οι απόφοιτοι μεταλυκειακής μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ομαδοποιούνται σε δύο κατηγορίες: αποφοίτους «ΙΕΚ» (δημοσίων ή ιδιωτικών) και αποφοίτους 10

11 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης «Άλλων Μεταλυκειακών». Στην τελευταία κατηγορία εντάσσονται οι απόφοιτοι κολεγίων, σχολών χορού, τουριστικών επαγγελμάτων, ξένων γλωσσών (μη πανεπιστημιακών), αξιωματικών εμπορικού ναυτικού, κλπ. Στους άνδρες οι εκτιμημένοι μισθοί των αποφοίτων Γενικού Λυκείου είναι ελαφρώς υψηλότεροι αυτών των αποφοίτων Τεχνικού Λυκείου και Μέσων Τεχνικών Σχολών, αλλά μετά την πάροδο δεκαετίας οι διαφορές σχεδόν εξανεμίζονται. Οι εκτιμημένες αποδοχές των αποφοίτων «Άλλων Μεταλυκειακών» ιδρυμάτων είναι σαφώς υψηλότερες αυτών των αποφοίτων ΙΕΚ. Μάλιστα, οι αποδοχές των τελευταίων κατά την πρώτη πενταετία μετά τη αποφοίτησή τους δεν διαφέρουν από τις αντίστοιχες των αποφοίτων Γενικού Λυκείου, αλλά κατόπιν το χάσμα διευρύνεται υπέρ των αποφοίτων ΙΕΚ. Στις γυναίκες η εικόνα είναι ελαφρά διαφορετική. Για δεδομένα χρόνια από την αποφοίτηση, οι αποδοχές των αποφοίτων Γενικού Λυκείου και Μέσων Τεχνικών Σχολών είναι πανομοιότυπες, ενώ αυτές των αποφοίτων Τεχνικού Λυκείου χαμηλότερες. Και στις γυναίκες οι αποδοχές των αποφοίτων «Άλλων Μεταλυκειακών» ιδρυμάτων μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι υψηλότερες από αυτές των αποφοίτων ΙΕΚ, αλλά οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων δεν είναι τόσο μεγάλες όσο στην περίπτωση των ανδρών. Τα Γραφήματα 3.3.α και 3.3.β απεικονίζουν τους εκτιμημένους μισθούς ανά ώρα απασχόλησης των αποφοίτων ΤΕΙ (ή, παλαιότερα, ΚΑΤΕΕ). Οι απόφοιτοι αυτοί έχουν ομαδοποιηθεί σε πέντε ομάδες. Η πρώτη είναι πολυτεχνικής κατεύθυνσης: «Δομικών, Μηχανολόγων και Η/Υ», η δεύτερη προέρχεται από τη συνένωση των αποφοίτων των ομάδων σχολών Γεωργικών Τεχνολογιών και Τεχνολογίας Τροφίμων («Γεωργικής Τεχνολογίας και Τροφίμων»), οι δύο επόμενες αφορούν αποφοίτους σχολών «Οικονομίας και Διοίκησης» και «Ιατρικών Επιστημών» και η τελευταία «Άλλο ΤΕΙ» περιλαμβάνει τους αποφοίτους σχολών Βιβλιοθηκονομίας, Κοινωνικής Εργασίας και Εφαρμοσμένων Τεχνών. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, λόγω της ετερογένειας, αλλά και του μικρού αριθμού παρατηρήσεων, τα αποτελέσματα που αφορούν την κατηγορία «Άλλο ΤΕΙ» πρέπει να αντιμετωπισθούν με μεγάλη επιφυλακτικότητα, και δεν σχολιάζονται αναλυτικά (βλ. και σχήμα καμπύλης αποδοχών της ομάδας στο Γράφημα 3.3.α). Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες οι εκτιμημένοι μισθοί των αποφοίτων Γεωργικής Τεχνολογίας και Τροφίμων υπολείπονται των αμοιβών των άλλων αποφοίτων ΤΕΙ. Από τις υπόλοιπες κατηγορίες, οι απόφοιτοι Δομικών Μηχανολόγων και Η/Υ φαίνεται να έχουν ένα ελαφρό προβάδισμα, αλλά οι διαφορές δεν είναι μεγάλες. Λόγω της υποδιαίρεσης των αποφοίτων ΑΕΙ (εκτός μεταπτυχιακών) σε μεγάλο αριθμό ομάδων, τα αντίστοιχα αποτελέσματα έχουν ομαδοποιηθεί και παρουσιάζονται σε τρεις ομάδες γραφημάτων. Τα Γραφήματα 3.4.α και 3.4.β παρουσιάζουν εκτιμήσεις για τις ωριαίες αποδοχές των αποφοίτων σχολών θετικής κατεύθυνσης. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζονται εκτιμήσεις για τις ομάδες «Δομικών» «Μηχανολόγων και Πληροφορικής», «Φυσικών Επιστημών» και «Μαθηματικών και Στατιστικής». Στην ομάδα των «Δομικών» έχουν συμπεριληφθεί οι απόφοιτοι σχολών όπως Πολιτικοί Μηχανικοί, Αρχιτέκτονες, Τοπογράφοι, κλπ, ενώ στην ομάδα «Μηχανολόγοι και Πληροφορικοί» συμπεριλαμβάνονται εκτός των Μηχανολόγων Μηχανικών, οι Ναυπηγοί, οι Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί, οι Χημικοί Μηχανικοί, οι Μεταλλειολόγοι, κλπ. Η ομάδα των αποφοίτων «Φυσικών Επιστημών» περιλαμβάνει τους αποφοίτους Τμημάτων Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας (εκτός Ιατρικής Βιολογίας) και Γεωλογίας. Λόγω της μεγάλης αυτοαπασχόλησης μεταξύ των αποφοίτων «Δομικών», τα αντίστοιχα αποτελέσματα ίσως να μην μπορούν να γενικευθούν σε όλους τους αποφοίτων των σχολών που συναπαρτίζουν αυτή την ομάδα. Αντίθετα με τα γραφήματα των αποφοίτων ΤΕΙ, σ αυτά τα γραφήματα, όπως και στις δύο επόμενες ομάδες γραφημάτων που ακολουθούν, οι διαφορές αποδοχών από αυτές των ανδρών αποφοίτων Γενικού Λυκείου είναι σημαντικές. Όμως, και οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι επίσης ευδιάκριτες. Στους άνδρες, μετά την πρώτη πενταετία, υψηλότερες αποδοχές μεταξύ των τεσσάρων ομάδων αποφοίτων φαίνεται να εξασφαλίζουν οι απόφοιτοι «Μηχανολόγων και Πληροφορικής» και «Φυσικών Επιστημών» και σχετικά χαμηλότερες οι απόφοιτοι «Μαθηματικών και Στατιστικής». Στις γυναίκες, οι εκτιμημένες ωριαίες αμοιβές των αποφοίτων «Φυσικών Επιστημών» ξεκινούν από σχετικά χαμηλά επίπεδα και κατά την πρώτη δεκαετία μετά την αποφοίτηση υπολείπονται των αμοιβών των αποφοίτων πολυτεχνικών σχολών, όμως μετά από αυτό το σημείο φαίνεται να είναι οι υψηλότερες μεταξύ των τεσσάρων ομάδων του γραφήματος. Όπως και στους άνδρες, στις γυναίκες τις χαμηλότερες αποδοχές μεταξύ των τεσσάρων ομάδων κατά την πρώτη εικοσαετία μετά την αποφοίτηση εμφανίζεται να έχουν οι απόφοιτοι «Μαθηματικών και Στατιστικής». Τα γραφήματα 3.5.α και 3.5.β απεικονίζουν τις εκτιμήσεις των ωριαίων αμοιβών πέντε ομάδων αποφοίτων ΑΕΙ: «Ιατρικής κλπ», «Γεωπονικής και «Δασολογίας», «Νομικής», «Οικονομίας και Διοίκησης» και «Κοινωνικών Επιστημών». Η ομάδα «Ιατρική κλπ» περιλαμβάνει εκτός των αποφοίτων Ιατρικών Σχολών και τους αποφοίτους Οδοντιατρικής, Φαρμακευτικής και Κτηνιατρικής, ενώ

12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης στην ομάδα «Κοινωνικές Επιστήμες» περιλαμβάνονται οι απόφοιτοι σχολών Κοινωνιολογίας, Ψυχολογίας, Ανθρωπολογίας κλπ. Λόγω υψηλών ποσοστών αυτοαπασχόλησης μεταξύ των αποφοίτων της Ιατρικής και, κυρίως, της Νομικής, τα αποτελέσματα αυτά ίσως να μην μπορούν εύκολα να γενικευθούν για όλους τους αποφοίτων αυτών των ομάδων. Αξιοσημείωτη είναι η εξέλιξη των αμοιβών των αποφοίτων της Νομικής σαν συνάρτηση των ετών από την αποφοίτηση. Κατά τα πρώτα χρόνια μετά την αποφοίτηση, πιθανότατα λόγω της υποχρεωτικής άσκησής των αποφοίτων αυτής της ομάδας, οι εκτιμημένοι ωριαίοι μισθοί είναι εξαιρετικά χαμηλοί, όμως αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς και μετά την παρέλευση δώδεκα ετών στις γυναίκες και είκοσι ετών στους άνδρες είναι οι υψηλότεροι ανάμεσα στις υπό εξέταση ομάδες. Υψηλές είναι επίσης και οι αμοιβές των αποφοίτων «Ιατρικής κλπ», ενώ σε σχετικά χαμηλά επίπεδα κυμαίνονται οι μισθοί των γυναικών αποφοίτων «Γεωπονικής και Δασολογίας» και των ανδρών αποφοίτων «Κοινωνικών Επιστημών». Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, οι αμοιβές της σχετικά πολυπληθούς ομάδας των αποφοίτων σχολών «Οικονομίας και Διοίκησης» εμφανίζονται να ξεκινούν από ικανοποιητικά επίπεδα και να εξελίσσονται με σχετικά γρήγορους ρυθμούς (ιδιαίτερα μεταξύ των ανδρών). Η τρίτη ομάδα αποφοίτων ΑΕΙ αποτελείται κυρίως από αποφοίτους «καθηγητικών» σχολών και τα αντίστοιχα αποτελέσματα αποτυπώνονται στα Γραφήματα 3.6.α και 3.6.β για πέντε ομάδες σχολών: «Ανθρωπιστικές Επιστήμες», «Ξένες Γλώσσες», «Φυσική Αγωγή», «Παιδαγωγικά» και «Άλλο ΑΕΙ». Η ομάδα «Άλλο ΑΕΙ» περιλαμβάνει αποφοίτους Σχολών Καλών Τεχνών, Ιατρικής Βιολογίας, Νοσηλευτικής, Διαιτολογίας, Δημοσιογραφίας, Βιβλιοθηκονομίας, Οικιακής Οικονομίας, κλπ. Λόγω της μεγάλης ετερογένειας και του μικρού μεγέθους της ομάδας, δεν προχωράμε σε αναλυτικό σχολιασμό των αντιστοίχων εκτιμήσεων. Επίσης, δεν προχωράμε σε αναλυτικό σχολιασμό των αποτελεσμάτων της ομάδας «Ξένες Γλώσσες» των ανδρών, διότι οι σχετικές εκτιμήσεις προέρχονται από πάρα πολύ μικρό αριθμό παρατηρήσεων (σε μικρότερο βαθμό αυτό το πρόβλημα παρατηρείται και μεταξύ των ανδρών αποφοίτων Κοινωνικών Επιστημών). Τέλος, η ομάδα «Ανθρωπιστικές Επιστήμες» περιλαμβάνει τους αποφοίτους σχολών Ελληνικής Φιλολογίας, Φιλοσοφίας, Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Θεολογίας, Μουσικής, Θεάτρου, κλπ. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρηθεί ότι οι εκτιμημένες αποδοχές των αποφοίτων «Παιδαγωγικών» σχολών τόσο ανδρών όσο και γυναικών δείχνουν να αυξάνονται με αυξανόμενο ρυθμό καθώς απομακρυνόμαστε από το έτος αποφοίτησης. Λόγω του ότι αυτή η ομάδα σχολών περιλαμβάνει ελάχιστα άτομα με μεγάλη εργασιακή εμπειρία (οι σπουδές στα αντίστοιχα τμήματα αναβαθμίστηκαν σε επίπεδο ΑΕΙ πριν από δύο δεκαετίες περίπου), το αποτέλεσμα αυτό πρέπει να γίνει δεκτό με μεγάλες επιφυλάξεις. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το ότι άνδρες και γυναίκες απόφοιτοι «Φυσικών Επιστημών» και άνδρες απόφοιτοι «Ανθρωπιστικών Επιστημών» ξεκινούν από σχετικά χαμηλά μισθολογικά επίπεδα, αλλά οι εκτιμημένοι μισθοί τους αυξάνουν με ταχείς ρυθμούς όσο περνούν τα χρόνια από την αποφοίτηση. Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η εμπειρία πολλών χωρών δείχνει ότι σημαντική μερίδα εκπαιδευτικών (ομάδα που υπεραντιπροσωπεύεται στις παραπάνω ομάδες αποφοίτων) συχνά όταν ερωτώνται για τις συνήθεις ώρες απασχόλησής τους δηλώνουν τις ώρες διδασκαλίας, αγνοώντας τις ώρες προετοιμασίας, κλπ., με αποτέλεσμα οι εκτιμώμενες ωριαίες αποδοχές τους να είναι υπερεκτιμημένες. Τέλος, τα Γραφήματα 3.7.α και 3.7.β αναφέρονται σε κατόχους μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών, χωριστά για κατόχους «Μεταπτυχιακού» (Master) και «Διδακτορικού» (λόγω υψηλότερων αποδοχών, σ αυτά τα γραφήματα ο κάθετος άξονας αντιστοιχεί σε μεγαλύτερο εύρος αποδοχών απ ότι στα άλλα γραφήματα). Και στις δύο περιπτώσεις, οι εκτιμημένες αποδοχές ξεκινούν από σχετικά υψηλά επίπεδα και αυξάνουν με την πάροδο του χρόνου. Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες οι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος έχουν σαφώς υψηλότερες αποδοχές. Όμως στις γυναίκες η απόσταση μεταξύ των δύο ομάδων είναι σχετικά μικρή και δείχνει να παραμένει σταθερή, καθώς απομακρυνόμαστε από το έτος ολοκλήρωσης των σπουδών, ενώ στους άνδρες οι διαφορές στο ξεκίνημα είναι μεγάλες, αλλά σταδιακά παρατηρείται σύγκλιση. Πέντε ακόμα αποτελέσματα των οικονομετρικών εκτιμήσεων παρουσιάζονται στα Γραφήματα 4.1.α έως 4.5.β χωριστά για άνδρες και γυναίκες αποφοίτους ΑΕΙ. Στα Γραφήματα 4.1.α και 4.1.β παρουσιάζεται η μισθολογική εξέλιξη των δύο φύλων καθώς απομακρυνόμαστε από το έτος αποφοίτησης, για εργαζόμενους στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, αφού έχει απομονωθεί η επίδραση των υπολοίπων παραγόντων. Επιπρόσθετα, στην εκτίμησή μας έχουν συμπεριληφθεί μεταξύ των ερμηνευτικών μεταβλητών και πολλαπλασιαστικοί όροι του τομέα απασχόλησης και των ετών από την αποφοίτηση. Τα αποτελέσματα είναι πολύ ενδιαφέροντα. Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες οι εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές είναι υψηλότερες στο δημόσιο τομέα της οικονομίας. Μάλιστα και στα δύο φύλα, αλλά με μεγαλύτερη ένταση μεταξύ των γυναικών, παρατηρείται απόκλιση μεταξύ των αποδοχών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς απομακρυνόμαστε από το έτος αποφοίτησης. 12

13 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Στα Γραφήματα 4.2.α και 4.2.β παρουσιάζονται οι αντίστοιχες διαφορές ανάλογα με το βαθμό αστικότητας του τόπου κατοικίας των εργαζομένων. Τα αποτελέσματα, αυτών των γραφημάτων -όπως και αυτά των επομένων γραφημάτων- ενδεχομένως να αντανακλούν και διαφορές στο κόστος διαβίωσης στις διάφορες περιοχές της χώρας. Οι εκτιμήσεις τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες δείχνουν ότι, ceteris paribus, οι μισθοί είναι υψηλότεροι στα αστικά κέντρα και, ιδιαίτερα στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης, απ ότι στις ημιαστικές και, τις αγροτικές περιοχές της χώρας. Πάντως, τα αποτελέσματα αυτά θα πρέπει να διαβαστούν σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των Γραφημάτων 4.3.α και 4.3.β (ο πληθυσμός του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης αποτελεί την πλειοψηφία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ η μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων της περιφέρειας Αττικής είναι κάτοικοι της Περιφέρειας Πρωτευούσης). Τα Γραφήματα 4.3.α και 4.3.β δείχνουν την εξέλιξη των εκτιμημένων ωριαίων αποδοχών ανδρών και γυναικών πτυχιούχων ΑΕΙ στις διάφορες περιφέρεις (ΥΠΑ) της χώρας. Τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων παρουσιάζουν μερικές διαφορές στα δύο δείγματα. Πάντως, και στα δύο φύλα, των άλλων παραγόντων παραμενόντων σταθερών, οι εκτιμημένοι μισθοί είναι υψηλότεροι στους μισθωτούς του Νοτίου Αιγαίου και χαμηλότεροι στην Κεντρική Μακεδονία, τα Ιόνια Νησιά και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Οι διαφορές ανάλογα με την υπηκοότητα παρουσιάζονται στα Γραφήματα 4.4.α και 4.4.β. Τόσο μεταξύ των ανδρών όσο και μεταξύ των γυναικών οι εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές Ελλήνων και κατοίκων άλλων χωρών της ΕΕ δεν διαφέρουν σχεδόν καθόλου και είναι σημαντικά υψηλότερες από αυτές των μισθωτών με υπηκοότητα εκτός των χωρών της ΕΕ. Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα διακρίσεων, μπορεί όμως και να αποτελεί σοβαρή ένδειξη ότι στην αγορά εργασίας δεν εκτιμώνται ιδιαιτέρως τα εκπαιδευτικά προσόντα που έχουν αποκτήσει τα άτομα αυτά, πιθανότατα, στις χώρες καταγωγής τους. Η τελευταία ομάδα γραφημάτων, 4.5.α και 4.5β, απεικονίζει τις εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές ανάλογα με το μέγεθος της τοπικής μονάδας της επιχείρησης. Πολλές εμπειρικές μελέτες δείχνουν ότι, ceteris paribus, οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις πληρώνουν υψηλότερους μισθούς από τις μικρότερες. Διάφορες εναλλακτικές ερμηνείες έχουν δοθεί γι αυτό το φαινόμενο. Στην Ελλάδα, η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι μικρές ή πολύ μικρές. Οι ΕΕΔ δεν παρέχουν πληροφορίες για το μέγεθος της επιχείρησης των μισθωτών, αλλά μόνο πληροφορίες για το μέγεθος της τοπικής μονάδας στην οποία απασχολείται αυτός. Η μεταβλητή αυτή μας βοηθά να κατατάξουνε στη μία κατηγορία τις επιχειρήσεις που δεν είναι πολύ μικρές (τοπική μονάδα με πάνω από 10 άτομα), αλλά οπωσδήποτε στην άλλη κατηγορία συγκαταλέγονται και ορισμένα άτομα που εργάζονται σε μικρές μονάδες μεγάλων επιχειρήσεων. Εν πάση περιπτώσει, τα αποτελέσματα των γραφημάτων είναι σαφή. Η απασχόληση σε μικρές μονάδες συνδέεται με αρκετά σοβαρό μισθολογικό μειονέκτημα. Στην οικονομετρική εξίσωση που εκτιμήθηκε έχουν επίσης συμπεριληφθεί και άλλες ερμηνευτικές μεταβλητές. Η διαφοροποίηση των αποδοχών μεταξύ κλάδων οικονομικής δραστηριότητας είναι έντονη. Αφού απομονωθεί η επίδραση των λοιπών παραγόντων, οι κλάδοι που εμφανίζονται να απολαμβάνουν υψηλότερους μισθούς είναι η «Εκπαίδευση», οι «Ετερόδικοι Οργανισμοί και Όργανα» και τα «Ορυχεία και Λατομεία», ενώ οι μισθωτοί στη «Γεωργία και Κτηνοτροφία», στις «Οικιακές Υπηρεσίες» και, σε μικρότερο βαθμό, στο «Λιανικό και Χονδρικό Εμπόριο» εμφανίζονται να απολαμβάνουν χαμηλότερους μισθούς. Επίσης, οι μισθοί των παντρεμένων είναι υψηλότεροι, περισσότερο των παντρεμένων ανδρών, γεγονός που μπορεί να αποδοθεί είτε στη μεγαλύτερη προσπάθεια που καταβάλλεται από αυτούς, είτε, το πιθανότερο, στην καταγραφή των οικογενειακών επιδομάτων μαζί με το μισθό. Τέλος, το ύψος του μισθού εμφανίζει εποχικότητα και κυρίως, διαχρονική τάση, γεγονός αναμενόμενο, εφόσον κατά τη διάρκεια της διενέργειας των ΕΕΔ που χρησιμοποιούνται στην παρούσα ανάλυση, ο πραγματικός μισθός αυξήθηκε σημαντικά. Το υπόδειγμα ερμηνεύει το 44.3% της μεταβλητότητας της εξαρτημένης μεταβλητής στην περίπτωση της εξίσωσης των ανδρών και λίγο παραπάνω, 46.7%, της μεταβλητότητας της εξαρτημένης μεταβλητής στην περίπτωση της εξίσωσης των γυναικών. Τα ποσοστά αυτά κρίνονται ως μάλλον ικανοποιητικά για διαστρωματικές εκτιμήσεις του είδους που επιχειρήθηκαν στην παρούσα εργασία. Ένας σχετικά εύληπτος τρόπος για να συνοψίσει κανείς τις πληροφορίες των Γραφημάτων 3.1.α-3.7.β είναι αυτός του Πίνακα 3. Στον πίνακα αυτό παρουσιάζονται εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές ανά βαθμίδα εκπαίδευσης και ειδικότητα κατά το πρώτο χρόνο μετά την αποφοίτηση, καθώς και 3, 5 και 10 χρόνια μετά την αποφοίτηση, χωριστά για άνδρες και γυναίκες της ομάδας αναφοράς (ανύπανδρα άτομα, Ελληνικής υπηκοότητας, που μένουν στην Αθήνα, και απασχολούνται σε μονάδα επιχείρησης του ιδιωτικού τομέα που απασχολεί 10 ή λιγότερα άτομα, και συμμετείχαν στην ΕΕΔ κατά το τρίτο τρίμηνο του 2007). Για να περιο-

14 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης ριστούμε στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κατά την πρώτη δεκαετία μετά την αποφοίτηση μεταξύ των αποφοίτων ΤΕΙ τις υψηλότερες εκτιμημένες αποδοχές έχουν οι απόφοιτοι «Δομικών, Μηχανολόγων και Η/Υ» ακολουθούμενοι από τους αποφοίτους «Οικονομίας και Διοίκησης». Σε ορισμένες όχι πολλές περιπτώσεις οι εκτιμημένες αμοιβές αυτών των ομάδων είναι υψηλότερες από τις εκτιμημένες αμοιβές ομάδων αποφοίτων ΑΕΙ. Ως προς τους αποφοίτους ΑΕΙ, κατά την πρώτη δεκαετία μετά την αποφοίτηση, τόσο μεταξύ ανδρών όσο και μεταξύ γυναικών, οι υψηλότερες εκτιμημένες αποδοχές παρατηρούνται μεταξύ των αποφοίτων «Ιατρικής κλπ» και των δύο ομάδων πολυτεχνικών σχολών («Δομικών και Μηχανολόγων και Πληροφορικής»), ενώ, όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι εκτιμημένες αποδοχές των κατόχων «Διδακτορικού Διπλώματος» είναι υψηλότερες αυτών που κατέχουν «Μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών» (Master). Όμως, ναι μεν στον Πίνακα 3 παρατίθενται οι εκτιμημένες ωριαίες αμοιβές αν ένας απόφοιτος συγκεκριμένης βαθμίδας και ειδίκευσης απασχολείται, απεικονίζουν όμως αυτές, a priori, τον προσδοκώμενο μισθό του; Η απάντηση είναι αρνητική, εφόσον σε κάθε στάδιο της καριέρας τους υπάρχει και η πιθανότητα ανεργίας. Μάλιστα, όπως δείχνουν ξεκάθαρα οι Μητράκος, Τσακλόγλου και Χολέζας (2008) τα εκτιμημένα ποσοστά ανεργίας διαφέρουν σημαντικά μεταξύ εκπαιδευτικών βαθμίδων και ειδικεύσεων και αλλάζουν δραματικά, όσο απομακρυνόμαστε από το έτος αποφοίτησης. Επομένως, για να υπολογίσουμε τον προσδοκώμενο μισθό θα πρέπει να πολλαπλασιαστούν οι εκτιμήσεις του Πίνακα 3 με την πιθανότητα απασχόλησης της αντίστοιχης εκπαιδευτικής ομάδας κατά τη συγκεκριμένη χρονική απόσταση από το έτος αποφοίτησης, όπως αυτή προκύπτει από τον Πίνακα 4 των Μητράκου, Τσακλόγλου και Χολέζα (2008). Οι εκτιμήσεις που προκύπτουν παρατίθενται στον Πίνακα 4. Προφανώς, οι εκτιμήσεις αυτές είναι χαμηλότερες από αυτές που παρατίθενται στον Πίνακα 3. Σε αρκετές εκπαιδευτικές κατηγορίες, ιδίως κατά τα πρώτα χρόνια μετά την αποφοίτηση, όταν τα εκτιμημένα ποσοστά ανεργίας είναι υψηλά, και περισσότερο για την περίπτωση των γυναικών παρά των ανδρών, οι εκτιμήσεις είναι πολύ χαμηλότερες από τις αντίστοιχες του Πίνακα 3. Παρ όλ αυτά, ειδικά μετά τα πρώτα χρόνια από την αποφοίτηση, όσο υψηλότερο το εκπαιδευτικό επίπεδο τόσο υψηλότερος ο προσδοκώμενος μισθός μετά την προσαρμογή για την πιθανότητα ανεργίας και, μάλιστα, οι διαφορές από τα χαμηλότερα εκπαιδευτικά επίπεδα βαίνουν αυξανόμενες. Τα περισσότερα αποτελέσματα του Πίνακα 4 δεν διαφέρουν ουσιωδώς από τα αντίστοιχα αποτελέσματα του Πίνακα 3 ως προς την κατάταξη των διαφόρων ειδικοτήτων στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Και πάλι, στο χώρο των ΤΕΙ τις υψηλότερες προσδοκώμενες αμοιβές έχουν οι απόφοιτοι «Δομικών Μηχανολόγων και Η/Υ», ακολουθούμενοι από τους αποφοίτους των σχολών «Οικονομίας και Διοίκησης» (και «Ιατρικών Επιστημών» στην περίπτωση των γυναικών), ενώ στο χώρο των ΑΕΙ οι υψηλότερες προσδοκώμενες αποδοχές κατά την πρώτη τουλάχιστον δεκαετία μετά την αποφοίτηση παρατηρούνται μεταξύ των αποφοίτων της «Ιατρικής κλπ» και των δύο κατηγοριών αποφοίτων Πολυτεχνικών Σχολών («Δομικών» και «Μηχανολόγων και Πληροφορικής»). Στο άλλο άκρο της κατανομής τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα, αν και οι απόφοιτων των σχολών «Κοινωνικών Επιστημών» είναι σχεδόν πάντα μεταξύ των ομάδων με τις χαμηλότερες προσδοκώμενες αποδοχές. Όμως, το γεγονός ότι οι απόφοιτοι μιας ειδίκευσης σε μία συγκεκριμένη βαθμίδα έχουν υψηλότερες απολαβές από τους αποφοίτους μίας άλλης ειδίκευσης της ίδιας βαθμίδας δεν εγγυάται ότι η απόδοση στην πρώτη περίπτωση είναι υψηλότερη, διότι τα έτη σπουδών στις δύο ειδικεύσεις μπορεί να διαφέρουν. Τα δεδομένα από τα οποία προήλθαν οι εκτιμήσεις των Πινάκων 3 και 4 μας επιτρέπουν να υπολογίσουμε τον εσωτερικό λόγο απόδοσης από την ολοκλήρωση των σπουδών σε κάθε βαθμίδα και ειδίκευση της εκπαίδευσης με ή χωρίς διόρθωση για την επίδραση της ανεργίας. Αυτό δεν έχει επιχειρηθεί μέχρι στιγμής στην Ελληνική βιβλιογραφία. Εκτιμήσεις των ιδιωτικών αποδόσεων της εκπαίδευσης για τους αποφοίτους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης βασισμένες στις πληροφορίες που χρησιμοποιήθηκαν στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται στον Πίνακα 5, ενώ αντίστοιχες εκτιμήσεις βασισμένες στις πληροφορίες του Πίνακα 4 παρατίθενται στον Πίνακα 6. Βέβαια, λόγω του γεγονότος ότι κάποιες από τις αντίστοιχες ομάδες στο δείγμα μας είναι σχετικά μικρές ή δεν αντιπροσωπεύονται επαρκώς σε όλο το εύρος των ετών μετά την αποφοίτηση ή έχουν μεγάλα ποσοστά αυτοαπασχόλησης πρέπει να μας κάνει προσεκτικούς στην ερμηνεία των αντιστοίχων αποτελεσμάτων. Η χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία περιγράφεται αναλυτικά στο Παράρτημα ΙΙΙ, όπου και παρατίθεται αναλυτικό παράδειγμα υπολογισμού των ετησίων οριακών ιδιωτικών αποδόσεων της εκπαίδευσης για τα χρόνια μετά την αποφοίτηση από το Λύκειο, για άνδρες και γυναίκες αποφοίτους Σχολών «Οικονομίας και Διοίκησης». Κατ αρχάς πρέπει να επισημανθεί ότι η χρήση πολλαπλασιαστικών όρων μεταξύ των εκπαιδευτικών επιπέδων και ειδικεύσεων και των ετών από την αποφοίτηση και του τετραγώνου τους έχει σαν συνέπεια οι αποδόσεις της εκπαίδευσης που προκύπτουν 14

15 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από την ανάλυσή μας να μην είναι σταθερές, αλλά μεταβάλλονται καθώς απομακρυνόμαστε από το χρόνο της αποφοίτησης. Για τον υπολογισμό των αποδόσεων αυτών έχουν γίνει μία σειρά από υποθέσεις. Ως προς τους αποφοίτους των ΤΕΙ, υποθέσαμε ότι προέρχονται κυρίως από Τεχνικά Λύκεια, οπότε η σύγκριση των εκτιμημένων αποδοχών τους έγινε με τις εκτιμημένες αποδοχές των αποφοίτων του Τεχνικού Λυκείου. Εφόσον οι τελευταίες είναι χαμηλότερες των αποδοχών των αποφοίτων του Γενικού Λυκείου, αν οι απόφοιτοι των ΤΕΙ προέρχονται κυρίως από Γενικά Λύκεια, τότε οι αποδόσεις τους έχουν υπερεκτιμηθεί στους παρακάτω Πίνακες. Οι σπουδές τόσο στα ΚΑΤΕΕ παλαιότερα- όσο και στα ΤΕΙ μέχρι πρόσφατα διαρκούσαν τρία χρόνια. Όμως, σε ορισμένα ΤΕΙ από το 1999 και σε όλα από το 2001 οι σπουδές έγιναν τετραετείς. Λόγω του σχετικά μικρού αριθμού αποφοίτων ΤΕΙ τετραετούς διάρκειας στο δείγμα μας, οι εκτιμήσεις που παρουσιάζονται παρακάτω υποθέτουν τριετείς σπουδές. Προφανώς, οι εκτιμημένοι εσωτερικοί λόγοι απόδοσης θα ήταν χαμηλότεροι αν υποθέταμε τετραετείς σπουδές. Για τις σπουδές στις Πολυτεχνικές σχολές όπως και στις σχολές «Γεωπονίας και Δασολογίας» έγινε οι υπόθεση ότι διαρκούν πέντε χρόνια. Οι αποδόσεις των αποφοίτων της «Ιατρικής κλπ» υπολογίσθηκαν επίσης με την υπόθεση πενταετών σπουδών, παρά το ότι οι σπουδές στις ιατρικές σχολές διαρκούν 6 έτη, λόγω του ότι σε άλλες σχολές της ίδιας ομάδας οι σπουδές διαρκούν 5 ή 4 χρόνια. Και σ αυτή την περίπτωση, οι εκτιμημένοι εσωτερικοί λόγοι απόδοσης θα ήταν χαμηλότεροι αν υποθέταμε σπουδές μεγαλύτερης διάρκειας. Για τους υπόλοιπους αποφοίτους ΑΕΙ έγινε η υπόθεση ότι οι σπουδές του διαρκούν τέσσερα έτη. Για τους κατόχους Μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών έγινε η υπόθεση ότι οι σπουδές τους μετά το Λύκειο διαρκούν 5 χρόνια και, επομένως, αν οι μεταπτυχιακές σπουδές είναι κυρίως διετείς και οι περισσότεροι απόφοιτοι προέρχονται από σχολές με 5 ή περισσότερα έτη προπτυχιακών σπουδών, τότε οι αντίστοιχες αποδόσεις έχουν υπερεκτιμηθεί στους παρακάτω πίνακες. Τέλος για την απόκτηση του Διδακτορικού διπλώματος έγινε η υπόθεση ότι απαιτούνται οκτώ έτη σπουδών μετά το Λύκειο. Φυσικά, τόσο οι εκτιμήσεις του Πίνακα 5 όσο και αυτές του Πίνακα 6 επικεντρώνονται στις ιδιωτικές χρηματικές αποδόσεις της εκπαίδευσης και παραβλέπουν άλλα μη χρηματικά οφέλη που μπορεί να αποκομίζει ο σπουδαστής από τη συμμετοχή του στις ανώτερες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος. Για τον υπολογισμό των αποδόσεων που παρατίθενται σ αυτούς τους πίνακες κάναμε την υπόθεση ότι ο εργασιακός βίος των ατόμων είναι 35 χρόνια. Το όριο αυτό είναι πιθανότατα ρεαλιστικό για την περίπτωση των ανδρών, αλλά ίσως να είναι υπερβολικό για την περίπτωση των γυναικών, τουλάχιστον με βάση τα σημερινά δεδομένα (αν και οι όροι συνταξιοδότησης φαίνεται να μεταβάλλονται ταχύτατα προς αυτή την κατεύθυνση). Συχνά στη βιβλιογραφία γίνονται εκτιμήσεις για εργασιακό βίο μεταξύ του (θεωρητικού) έτους αποφοίτησης και του (θεωρητικού) έτους συνταξιοδότησης. Κάτι τέτοιο θα έδινε στην περίπτωση της Ελλάδας εργαζόμενους αποφοίτους Λυκείου με έως και 46 έτη εμπειρίας μετά την αποφοίτηση. Όμως, ελάχιστοι εργαζόμενοι (και σχεδόν κανένας μισθωτός) με παρόμοια χαρακτηριστικά υπάρχουν στο δείγμα μας. Συνήθως στη βιβλιογραφία εκτιμήσεις σαν αυτές που παρατίθενται στον Πίνακα 5 αποκαλούνται «ιδιωτικές αποδόσεις της εκπαίδευσης». Τα αποτελέσματα του Πίνακα 5 δείχνουν τις ετήσιες εκτιμημένες αποδόσεις της εκπαίδευσης χωριστά για άνδρες και γυναίκες, ανά κατηγορία αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Παρά το ότι, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα του Πίνακα 3, οι μισθοί των γυναικών είναι πολύ χαμηλότεροι από αυτούς των ανδρών, τόσο στα ΑΕΙ όσο και στα ΤΕΙ στις περισσότερες περιπτώσεις οι αποδόσεις της εκπαίδευσης των γυναικών είναι υψηλότερες από τις αντίστοιχες των ανδρών. Φυσικά, αυτό οφείλεται πρωτίστως στο ότι, αναλογικά, η απόσταση μεταξύ γυναικών αποφοίτων Λυκείου και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι ακόμα μεγαλύτερη από την αντίστοιχη ανδρών αποφοίτων Λυκείου και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επίσης, οι αποδόσεις των ΑΕΙ δείχνουν να είναι υψηλότερες των ΤΕΙ, αν και οι διαφορές μεταξύ ομάδων σχολών εντός των δύο τύπων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι μεγάλες. Σε γενικές γραμμές, οι αποδόσεις μπορούν να θεωρηθούν από ικανοποιητικές μέχρι πολύ ικανοποιητικές. Οι υψηλότερες αποδόσεις παρατηρούνται μεταξύ των αποφοίτων «Παιδαγωγικών» (αποτέλεσμα που, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, πρέπει να γίνει δεκτό με αρκετές επιφυλάξεις), «Ξένων Γλωσσών» (γυναίκες), «Φυσικών Επιστημών» και, σε μικρότερο βαθμό «Ιατρικής κλπ», ενώ στον αντίποδα βρίσκονται, οι απόφοιτοι «Γεωπονικής και Δασολογίας» και «Κοινωνικών Επιστημών» (μόνο για τους άνδρες αποφοίτους). Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι αποδόσεις των κατόχων Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών τίτλων σπουδών. Κατά την άποψή μας, εφόσον θεωρήσουμε ότι η επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο είναι πραγματικά μία μορφή επένδυσης, τότε θα πρέπει κατά την εκτίμηση των αποδόσεων να λάβουμε υπόψη και το κόστος των ενδεχομένων κινδύνων. Κατά πάσα πιθανότητα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο κίνδυνος της ανεργίας, η οποία μπορεί να εκμηδενίσει (σε ατομικό επίπεδο) ή να μειώσει σημαντικά (σε συλλογικό επίπεδο) τις προσδοκώμενες αποδόσεις. Γι αυτό, θεωρούμε ότι οι πραγματικές ιδιωτικές αποδόσεις της εκπαίδευσης είναι αυτές που προκύπτουν από τις εκτιμήσεις που έδωσαν τα αποτελέσματα του Πίνακα 4 και παρουσιάζονται στον Πίνακα 6. Κατά τον υπολογισμό των αποδόσεων αυτών έχει ληφθεί υπόψη η πιθανότητα ανεργίας συγκε-

16 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης κριμένο αριθμό ετών μετά την αποφοίτηση τόσο για τα άτομα της ομάδας αναφοράς (απόφοιτοι Γενικού ή Τεχνικού Λυκείου) όσο και για τους αποφοίτους κάθε ομάδας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι διαφορές μεταξύ Πίνακα 5 και Πίνακα 6 δεν είναι δραματικές. Σε άλλες περιπτώσεις οι εκτιμημένες ετήσιες αποδόσεις της εκπαίδευσης αυξάνουν, ενώ σε άλλες μειώνονται, αλλά οι μεταβολές είναι συνήθως μικρές. Μεταξύ των αποφοίτων ΤΕΙ, τις υψηλότερες αποδόσεις εμφανίζονται να έχουν οι απόφοιτοι «Δομικών, Μηχανολόγων και Η/Υ» και τις χαμηλότερες οι απόφοιτοι «Γεωργικής Τεχνολογίας και Τροφίμων» τόσο μεταξύ των ανδρών όσο και μεταξύ των γυναικών. Μεταξύ των αποφοίτων ΑΕΙ, οι αποδόσεις αυξάνουν σε σύγκριση με τον Πίνακα 5 στις περιπτώσεις των δύο κατηγοριών αποφοίτων Πολυτεχνείου, «Ιατρικής κλπ», «Νομικής» και, σε μικρότερο βαθμό, «Οικονομικών και Διοίκησης». Η κατάταξη των σχολών ως προς τις προσδοκώμενες αποδόσεις της εκπαίδευσης δεν μεταβάλλεται δραματικά. «Παιδαγωγικά» «Ξένες Γλώσσες» (γυναικών), «Ιατρική κλπ», «Νομική», «Φυσικές Επιστήμες» και οι δύο κατηγορίες αποφοίτων του Πολυτεχνείου «Δομικών» κσι «Μηχανολόγων και Πληροφορικής» εμφανίζουν τις υψηλότερες αποδόσεις, ενώ οι χαμηλότερες αποδόσεις εμφανίζονται στις ομάδες «Γεωπονική και Δασολογία» και «Κοινωνικών Επιστημών» (ανδρών). Οι αποδόσεις των κατόχων μεταπτυχιακών και των διδακτορικών τίτλων σπουδών εμφανίζονται ακόμα υψηλότερες απ ότι στον Πίνακα 5, ενώ και πάλι οι ετήσιες αποδόσεις είναι αισθητά υψηλότερες για τους κατόχους μεταπτυχιακών παρά διδακτορικών τίτλων (παρά τις υψηλότερες αμοιβές των τελευταίων). 5. Συμπεράσματα Η παρούσα μελέτη περιέχει αρκετά ευρήματα. Ορισμένα από αυτά βρίσκονται σε συμφωνία με ευρήματα παλαιοτέρων μελετών, ενώ άλλα είναι νέα στη βιβλιογραφία. Η σχέση ανάμεσα στην αμοιβή ανά μονάδα εργασίας και το εκπαιδευτικό επίπεδο είναι αναμφίβολα θετική. Οι αποδοχές των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι σημαντικά υψηλότερες από τις αποδοχές των αποφοίτων κατωτέρων βαθμίδων του εκπαιδευτικού συστήματος σε παρόμοια φάση της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας (χρόνια μετά την αποφοίτηση). Όμως υπάρχουν σημαντικότατες διαφοροποιήσεις μεταξύ ομάδων αποφοίτων. Παρά τους περιορισμούς της ανάλυσης που προέρχονται από τη φύση των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα μελέτη (ομαδοποιημένα μισθολογικά δεδομένα, δείγματα με μικρό αριθμό παρατηρήσεων χωρίς ικανοποιητική διασπορά ως προς την εργασιακή εμπειρία για συγκεκριμένες ομάδες αποφοίτων, μεγάλα και διαφορικά ποσοστά αυτοαπασχόλησης σε διαφορετικές ομάδες ειδικοτήτων, κλπ), ορισμένα συμπεράσματα διαφαίνονται ξεκάθαρα. Απόφοιτοι Ιατρικών και Πολυτεχνικών Σχολών όπως και κάτοχοι τίτλων Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών σπουδών απολαμβάνουν υψηλές αμοιβές ανά μονάδα εργασίας, αν και αυτό δεν συνεπάγεται πάντοτε υψηλούς εσωτερικούς λόγους απόδοσης σε σύγκριση με άλλες ειδικότητες. Το ότι οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχουν υψηλότερες αποδοχές δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ότι έγιναν περισσότερο παραγωγικοί λόγω των σπουδών τους. Μπορεί απλώς να είναι ικανότεροι και να χρησιμοποιούν τη αποφοίτησή τους από την τριτοβάθμια εκπαίδευση σαν διαδικασία σηματοδότησης (signaling) προς τους εργοδότες, κάτι το οποίο δεν εξετάσθηκε στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας. Επιπρόσθετα, οι αποδόσεις της εκπαίδευσης που εξετάσθηκαν στην παρούσα εργασία είναι ιδιωτικές αποδόσεις. Υψηλές ιδιωτικές αποδόσεις δεν συνεπάγονται αναγκαστικά και υψηλές κοινωνικές αποδόσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για να υποστηριχθεί η άποψη, ότι είναι επικερδής για την κοινωνία η επένδυση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ακόμα περισσότερο που κανένας δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια αν οι υψηλές ιδιωτικές αποδόσεις θα διατηρηθούν και στο μέλλον όταν η προσφορά ειδικευμένης εργασίας αυξηθεί σημαντικά λόγω της παρατηρούμενης με ταχείς ρυθμούς μαζικοποίησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας κατά την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με πρόσφατη εργασία των Γεωργαντά, Κανδηλώρου και Λειβαδά (2008) το 58% των δευτεροετών φοιτητών δύο ΑΕΙ της χώρας (Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) δήλωσαν ότι ο λόγος που αποφάσισαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι για να βρουν ευκολότερα καλύτερα αμειβόμενη εργασία. Τα ευρήματα των Μητράκου, Τσακλόγλου και Χολέζα (2008) δείχνουν ότι πράγματι, η αποφοίτηση από ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελεί, τουλάχιστον μακροχρόνια, ασπίδα κατά της ανεργίας. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης δείχνουν, επίσης, ότι οι σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μακροχρόνια εξασφαλίζουν καλύτερα αμειβόμενη εργασία και, συνακόλουθα ικανοποιητικές αποδόσεις ειδικά σ εκείνες τις σχολές και βαθμίδες όπου φαίνεται να υπάρχει μεγάλη ζήτηση από την πλευρά των υποψηφίων. Εν κατακλείδι, οι φοιτητές μας ενεργούν ορθολογικότατα. Παραμένει όμως ανοιχτό το ερώτημα, αν η πολιτεία ενεργεί ορθολογικά με τη διαρκή επέκταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ειδικά χωρίς ουσιαστική αύξηση των διαθέσιμων πόρων). 16

17 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ Becker, G.S. and B.R. Chiswick Education and the Distribution of Earnings. American Economic Review, 56: Becker, S.G Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis with Special Reference to Education. 3rd ed. Chicago: The University of Chicago Press. Ben-Porath, Y The Production of Human Capital and the Life Cycle of Earnings. Journal of Political Economy, 75: Cholezas, I. and P. Tsakloglou Private returns to education in Greece: A review of the empirical literature. In Returns to human capital in Europe, ed. R. Asplund and P. Telhado-Pereira, pp Helsinki: ETLA. Hadjidema, S.H Rates of Return on Higher Education in Greece. Spoudai, 48(1-4): Kanellopoulos, C.N Male-Female Pay Differentials in Greece. Greek Economic Review, 4: Kanellopoulos, C.N Individual Pay Differentials in Greece. Spoudai, 35(1-2): Kanellopoulos, C.N Public-Private Wage Differentials in Greece. Applied Economics, 29: Kanellopoulos, C.N. and K.G. Mavromaras Male-Female Labour Market Participation and Wage Differentials in Greece. Labour, 16(4): Kanellopoulos, C.N., K.G. Mavromaras, and T. Mitrakos Education and Labour Market. Centre for Planning and Economic Research Scientific Studies No.50, Athens. (in greek) Lambropoulos, H.S Further Evidence on the Weak and Strong Versions of the Screening Hypothesis in Greece. Economics of Education Review, 11(1): Leibenstein, H Rates of Return to Education in Greece. Economic Development Report No.94. Magoula, T. and G. Psacharopoulos Schooling and Monetary Rewards in Greece: An Over-education False Alarm. Applied Economics, 31: Mincer, J Investments in Human Capital and Personal Income Distribution. Journal of Political Economy, 66(4): Mincer, J Schooling, Experience and Earnings. New York: Columbia University Press. OECD Human Capital Investment: An International Comparison. Brussels: OECD. Papapetrou, E Pay Differentials between Males and Females in Greece. National Bank of Greece Economic Bulletin, 23: (in greek). Patrinos, H.A Higher Education Finance and Economic Inequality in Greece. Comparative Education Review, 6(3): Patrinos, H.A Socioeconomic Background, Schooling, Experience, Ability and Monetary Rewards in Greece. Economics of Education Review, 14(1): Patrinos, H.A. and H.S. Lambropoulos Gender Discrimination in the Greek Labour Market. Education Economics, 1(2): Psacharopoulos, G Returns to education: An international comparison. San Francisco: Elsevier. Psacharopoulos, G Returns to education: An updated international comparison. Comparative Education, 17: Psacharopoulos, G Returns to education: A further international update and implications. Journal of Human Resources, 20: Psacharopoulos, G Returns to investment in education: A global update. World Development Report No22: Psacharopoulos, G Earnings and Education in Greece, European Economic Review, 17(3): Psacharopoulos, G. and H.A. Patrinos Returns to investment in education: A further update. Education Economics, 12: Schultz, T.W Investment in Human Capital. American Economic Review, 51(1): White, H A Heteroskedasticity-Consistent Covariance Matrix Estimator and a Direct Test for Heteroskedasticity. Econometrica, 48(4): Μητράκος Θ., Π. Τσακλόγλου και Ι. Χολέζας «Προσδιοριστικοί παράγοντες της πιθανότητας ανεργίας των νέων στην Ελλάδα με έμφαση στους αποφοίτους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.» Αδημοσίευτο χειρόγραφο. Χολέζας, Ι «Ιδιωτικές Αποδόσεις της Εκπαίδευσης στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.» Διδακτορική Διατριβή. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

18 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης Πίνακας 1. Ποσοστιαία κατανομή μισθωτών σε κλιμάκια εισοδήματος ανά εκπαιδευτική βαθμίδα (όλες οι ΕΕΔ, χωρίς προσαρμογές για πληθωρισμό) Εκπαιδευτικό επίπεδο Καθαρές μηνιαίες αποδοχές Έως ΔΓ/ΔΑ Πριν το λύκειο Λύκειο Μεταλυκειακά ΤΕΙ ΑΕΙ Μεταπτυχιακά

19 Προσδιοριστικοί παράγοντες του ύψους των μισθών στην Ελλάδα με έμφαση στους μισθούς των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Πίνακας 2. Ποσοστά μισθωτών στο σύνολο των απασχολουμένων ατόμων ηλικίας ετών την πρώτη φορά που εμφανίζονται στο δείγμα των ΕΕΔ (2004 Ι ΙΙΙ) Άνδρες Γυναίκες Εκπαιδευτικό επίπεδο Ποσοστό Ποσοστό Ν (μισθωτών) μισθωτών μισθωτών Ν (μισθωτών) Πριν το λύκειο Πρωτοβάθμια Κατώτερη Δευτεροβάθμια Λύκειο Γενικό Λύκειο Τεχνικό Λύκειο Μέση Τεχνική Σχολή Μεταλυκειακή μη τριτοβάθμια IEK Άλλο Μεταλυκειακό ΤΕΙ Δομικών, Μηχανολόγων & Η/Υ Γεωργικής Τεχνολογίας & Τροφίμων Οικονομίας και Διοίκησης Ιατρικών Επιστημών Άλλο ΤΕΙ ΑΕΙ Πολυτεχνική Δομικών Πολυτεχνική Μηχανολ. & Πληροφ Φυσικές Επιστήμες Μαθηματικά και Στατιστική Ιατρική κλπ Γεωπονική & Δασολογία Νομική Οικονομικά και Διοίκηση Κοινωνικές Επιστήμες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ξένες Γλώσσες Φυσική Αγωγή Παιδαγωγικά Άλλο ΑΕΙ Μεταπτυχιακές σπουδές Μεταπτυχιακό Διδακτορικό ΣΥΝΟΛΟ

20 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Σύνδεση Εκπαίδευσης και Απασχόλησης Πίνακας 3. Εκτιμημένες ωριαίες αποδοχές 0, 3, 5, και 10 έτη μετά την αποφοίτηση ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΑΝΔΡΑΣ Έτη μετά την αποφοίτηση ΓΥΝΑΙΚΑ Έτη μετά την αποφοίτηση < < Πριν το λύκειο Πρωτοβάθμια Κατώτερη Δευτεροβάθμια Λύκειο Γενικό Λύκειο Τεχνικό Λύκειο Μέση Τεχνική Σχολή Μεταλυκιακή μη τριτοβάθμια IEK Άλλο Μεταλυκιακό ΤΕΙ Δομικών, Μηχανολόγων & Η/Υ Γεωργικής Τεχνολογίας & Τροφίμων Οικονομίας και Διοίκησης Ιατρικών Επιστημών Άλλο ΤΕΙ ΑΕΙ Πολυτεχνική Δομικών Πολυτεχνική Μηχανολ. & Πληροφ Φυσικές Επιστήμες Μαθηματικά και Στατιστική Ιατρική κλπ Γεωπονική & Δασολογία Νομική Οικονομικά και Διοίκηση Κοινωνικές Επιστήμες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ξένες Γλώσσες Φυσική Αγωγή Παιδαγωγικά Άλλο ΑΕΙ Μεταπτυχιακές σπουδές Μεταπτυχιακό Διδακτορικό

Ανεργία, μισθοί και αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα πριν και κατά την κρίση

Ανεργία, μισθοί και αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα πριν και κατά την κρίση Ανεργία, μισθοί και αποδόσεις της εκπαίδευσης στην Ελλάδα πριν και κατά την κρίση Νικόλαος Κανελλόπουλος (ΚΕΠΕ) Θεόδωρος Μητράκος (Τράπεζα της Ελλάδος) Πάνος Τσακλόγλου (ΟΠΑ/ΣΟΕ) Ιωάννης Χολέζας (ΚΕΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα

22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα 22 Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα Συνοπτική Περιγραφή Η ευρεία επαγγελματική κατηγορία Αρχιτέκτονες, μηχανικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα περιλαμβάνει, σύμφωνα με την Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 2004 ΖΗΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Φ ύ λ ο κ α ι ο μ ά δ ε ς η λ ι κ ι ώ ν Κάτω των 30 ετών 30-44 45-64 65 και άνω Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις

Φ ύ λ ο κ α ι ο μ ά δ ε ς η λ ι κ ι ώ ν Κάτω των 30 ετών 30-44 45-64 65 και άνω Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις Άρρενες Θήλεις Πίνακας 7. Πτυχιούχοι Ανωτάτων Σχολών κατά σχολή και τμήμα, φύλο και ομάδες ηλικιών. Σύνολο Ελλάδος, αστικές και αγροτικές περιοχές. Απογραφή πληθυσμού της 18ης Μαρτίου 2001 Σχολή και τμήμα Αμφοτέρων των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Χημικοί Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Β Τρίµηνο 2012 Κατά το Β Τρίµηνο του 2012 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.793.147

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 Κατά το Γ Τρίµηνο του 2013 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.635.905

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 4 1. Εγγεγραμμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΘΗΝΑ 2004 1 2 Απασχόληση και ανεργία των γυναικών: το χάσμα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣΟΝΤΑ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ - ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ, ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ Πτυχίο ή δίπλωμα τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΕΙ ή το ομώνυμο πτυχίο ή δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.28 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 27 ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α.

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. Από το σύνολο των πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013 ΙΔΡΥΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10,338 10,651-313 -2.9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8,708 8,136

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

1.Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο. Σχολή Νοµικών Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών

1.Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο. Σχολή Νοµικών Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Α.Ε.Ι 1.Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Θεολογική Σχολή Θεολογίας Κοινωνικής Θεολογίας Σχολή Νοµικών Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Νοµικής Πολιτικής Επιστήµης και ηµόσιας ιοίκησης Φιλοσοφική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 2014 & 2013 ΟΝΟΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10.338 10.651 313 2,9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8.708 8.136 572 7,0%

Διαβάστε περισσότερα

1 ΠΕ - 09 Οικονομολόγων: Πτυχιούχοι των εξής Σχολών / Τμημάτων Πανεπιστημίων της ημεδαπής ή ισότιμων αντίστοιχης ειδικότητας της αλλοδαπής:

1 ΠΕ - 09 Οικονομολόγων: Πτυχιούχοι των εξής Σχολών / Τμημάτων Πανεπιστημίων της ημεδαπής ή ισότιμων αντίστοιχης ειδικότητας της αλλοδαπής: 1 Πίνακας Εισακτέων στο ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ανά Ειδικότητα και Πόλη για το 2010-11 Με πραγματική προϋπηρεσία τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες και βάση σε οποιοδήποτε διαγωνισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την Εκπαιδευτική Κλίμακα (http://edu.klimaka.gr/) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Ανακτήθηκε από την Εκπαιδευτική Κλίμακα (http://edu.klimaka.gr/) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 80 ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 95 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 160 ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013 ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10.338 10.651-313 -2,9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8.708 8.136 572 7,0% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών

Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών Φεβρουάριος 2007 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΡΟΣ Α [Βασικά επαγγελματικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά] [Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

12. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

12. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης . Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Έτος Ίδρυσης: 97 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ Περιεχόμενα. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ( ).... Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (συνολικά στοιχεία).... Κατανομή των μελών ΔΕΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ. Πανεπιστήμιο ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Τμήμα. Εισακτέοι 2013

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ. Πανεπιστήμιο ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Τμήμα. Εισακτέοι 2013 Κωδικός τος 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ. Ανώτατο Εκπ. Ίδρυμα ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2013 ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά. Τμήμα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ. Ανώτατο Εκπ. Ίδρυμα ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2013 ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά. Τμήμα 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 155 150 1 227

Διαβάστε περισσότερα

www.aoth.edu.gr ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015

www.aoth.edu.gr ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΙΔΡΥΜΑ ΟΝΟΜΑ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΗΜ. 9.848 9.337 511 5,5% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΕΣΠ. 7.196 7.154

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 155 150 1

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 155 150 1 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 155 150 1 227

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Κρίση, Οικονομική Ανάπτυξη και Ανθρώπινο Κεφάλαιο Ηλίας Κικίλιας Διοικητής ΟΑΕΔ Διευθυντής Ερευνών / Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Ιουλίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Απρίλιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] >= 12 Μήνες [2] 267.924 34.817

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΟΝΟΜΑ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΗΜ. 9.848 9.337 511 5,5% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΕΣΠ. 7.196 7.154 42 0,6%

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] [2] 284.491 35.105 < 12

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 7 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)....

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2013 ΜΕΤΑΒΟΛΗ % Πανεπιστήμιο Τμήμα ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά ΜΕΤΑΒΟΛΗ. http://sep4u.gr.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2013 ΜΕΤΑΒΟΛΗ % Πανεπιστήμιο Τμήμα ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Γενική Σειρά ΜΕΤΑΒΟΛΗ. http://sep4u.gr. 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 15 20% ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 15 18% 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1

384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 Κωδικός τος 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 75 90 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 85 100 1 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2015. Πανεπιστήμιο Τμήμα ΕΠ. ΠΕΔΙΟ ΜΕΤ % ΜΕΤ

ΕΙΣΑΚΤΕΟΙ 2014. Εισακτέοι 2015. Πανεπιστήμιο Τμήμα ΕΠ. ΠΕΔΙΟ ΜΕΤ % ΜΕΤ % 384 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 80 90-10 -11% 1 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 95 100-5 -5% 1 129 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝ. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς 21.11.2005 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ 2004/2005

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Εργασιακά στοιχεία

4.2 Εργασιακά στοιχεία 4.2 Εργασιακά στοιχεία 26 Διάγραμμα 15: Σχέση με την Κυπριακή Πολιτεία 87% 13% n=1319 48% 5 89% 11% n=1038 n=1349. 19% 81% n=965 Significance at 0,05 for 1,3 and 4 (Chi square) Bάση: Όσες απάντησαν Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2007 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 2 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 3 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 4 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 5 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 6 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 7 ΚΕΣΥΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΑΙΟΣ 2007 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 2 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 3 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 4 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 5 1 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 6 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 7 ΚΕΣΥΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΕΙ-ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΕΙ-ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΕΙ-ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 Γενική Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΑΣΕΩΝ 250 ΣΧΟΛΩΝ ΑΕΙ ΕΥΡΟΣ: R=60 (+/-

Διαβάστε περισσότερα

fropefko NEO ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΌ ΤO 2016

fropefko NEO ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΌ ΤO 2016 NEO ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΌ ΤO 2016 ΔΕΝ ΠΡΟΣΜΕΤΡΑΤΑΙ Η ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΣΧΟΛΕΣ KATEΥΘΥΝΣΕΙΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία 3 ΩΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013 ΙΔΡΥΜΑ ΟΝΟΜΑ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10.338 10.651-313 -2,9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8.708 8.136 572 7,0% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Βάσεων 2000-2011 για ΑΕΙ με το 90%

Σύγκριση Βάσεων 2000-2011 για ΑΕΙ με το 90% ΚΩΔ. Σχολή Σύγκριση Βάσεων 2000-2011 για ΑΕΙ με το 90% ΙΔΡΥ ΜΑ 127 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΑΕΙ 20182 18187 17916 17232 17268 17526 18203 18926 19519 20147 20406 19927 129 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α.

2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Ο.Π.Α. Το κύριο θέμα της έρευνας αφορούσε την τρέχουσα επαγγελματική κατάσταση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 80 ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 95

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 80 ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 95 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 80 ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ 95 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 160 ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτυχόντες ανά Σχολή περιόδου 2005-2009

Επιτυχόντες ανά Σχολή περιόδου 2005-2009 Επιτυχόντες ανά Σχολή περιόδου 2005-2009 ΣΧΟΛΗ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ 7 ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 1 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 25 ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ 3 ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΠΙΠΕ Ο ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΗ, ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΑΙ ΥΠΑ ΣΥΝΟΛΟ ΘΗΛΕΙΣ ΙΠΛΩΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ(MASTER) Ι ΑΚΤΟΡΙΚΟ Σ Θ Σ Θ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΠΙΠΕ Ο ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΗ, ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΑΙ ΥΠΑ ΣΥΝΟΛΟ ΘΗΛΕΙΣ ΙΠΛΩΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ(MASTER) Ι ΑΚΤΟΡΙΚΟ Σ Θ Σ Θ Ηµ/νία: 15/12/2005 sed12bstudme Ώρα: 09:55:30 Σελίδα 1 από 6 - ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΛΑ ΟΣ 30246 13991 16364 8682 13882 5309 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ & ΘΡΑΚΗ 1366 615 833 441 533 174 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ 1366 615

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ OΣ Πειραιάς, Μάρτιος 2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η Γενική Γραµµατεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Οκτώβριος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο)

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο) ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 2014 - ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΩΝ (Οικονιμικό Κριτήριο) ΚΩΔΙΚΟΣ ΣΧΟΛΗΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΣΕΩΝ ΒΑΣΗ (ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑ- ) ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ Τ.Ε.Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΧΡΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΑΙΓΙΟΥ» ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελ Η "ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ" 3 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Α Τρίµηνο 2014 Πειραιάς, 12 Ιουνίου 2014 Κατά το Α Τρίµηνο του 2014 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.483.716 άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015.

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 4 Ιουνίου 20 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Μάρτιος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ - - ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ- - 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ - - ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ- - 2014 & 2013 ΟΝΟΜΑ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10,338 10,651-313 - 2.9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8,708 8,136 572 7.0% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΓΕΠ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ

ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΓΕΠ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΓΕΠ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Ομάδα Έρευνας Αγγελική Λούμου, Επίκουρος Καθηγήτρια Σοφία Αγριοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Απασχόληση στα Ελληνικά Ξενοδοχεία

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Απασχόληση στα Ελληνικά Ξενοδοχεία ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 5 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η Απασχόληση στα Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 2.2. ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Στην ενότητα αυτή αναλύονται τα στοιχεία που προκύπτουν από την γενική απογραφή πληθυσµού σε σχέση µε το ίδρυµα αποφοίτησης και τον τίτλο σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Βασίλης Κουϊκόγλου. Καθηγητής. Επιστημονικά υπεύθυνος ΓΔΣ του Πολυτεχνείου Κρήτης

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Βασίλης Κουϊκόγλου. Καθηγητής. Επιστημονικά υπεύθυνος ΓΔΣ του Πολυτεχνείου Κρήτης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το Γραφείο Διασύνδεσης & Σταδιοδρομίας (ΓΔΣ) του Πολυτεχνείου Κρήτης διεξήγαγε το 2011 έρευνα απασχόλησης αποφοίτων των ετών 2001 2006 των τμημάτων Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γραφείο Διασύνδεσης Σπουδών & Σταδιοδρομίας Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΠΡΟΦΙΛ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΠΡΟΦΙΛ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο απευθύνεται σε επιχειρήσεις της Κεντρικής Μακεδονίας για την συγκέντρωση πληροφοριακού υλικού και καταγραφή απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ KAI ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 Μαρούσι Τηλ: 210-3443508, Φαξ: 210-3443865

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ Στην εισήγηση που ακολουθεί θα συναντήσουμε πολλές φορές κάποιους όρους για τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΠΘ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών

Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών Φεβρουάριος 2007 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΡΟΣ Γ [Συμπεράσματα] 1 Ταυτότητα έρευνας Έρευνα σε τυχαίο αντιπροσωπευτικό

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Θεόδωρος Μητράκος Τράπεζα της Ελλάδος ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα