VI. ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "VI. ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ"

Transcript

1 VI. ΕΙΔΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ Παροδικά Ισχαιμικά Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια: Παρουσίαση των Κατευθυντηρίων Οδηγιών για τη Δευτερογενή Πρόληψη από την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία / Αμερικανική Εταιρεία Εγκεφαλικών (Aha/Asa Guidelines) Συγγραφή: Φουστέρης Ευάγγελος 1, Δαμασκηνή Βρανά 1, Στυλιανός Αψόκαρδος 1, Ανδρέας Μελιδώνης 1,2 1. Α Παθολογική Κλινική, «Τζάνειο» Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά 2. Διαβητολογικό Κέντρο, «Τζάνειο» Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παροδικό Α.Ε.Ε. είναι κάθε νευρολογικό έλλειμμα που διαρκεί κάτω από 24 ώρες και αφορούν ουσιαστικά την κλινική εκδήλωση παροδικής εγκεφαλικής ισχαιμίας που μπορεί να οφείλεται σε εμβολή (απόφραξη εγκεφαλικού αρτηριακού κλάδου από έμβολο) ή θρόμβωση (αθηρωματική νόσος μεγάλων και μέσων αγγείων εγκεφάλου). Περίπου άτομα είχαν έστω και μια φορά στη ζωή τους παροδικό Α.Ε.Ε. στις Η.Π.Α. ενώ πάρα πολλές περιπτώσεις παραμένουν αδιάγνωστες. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη δευτερογενή πρόληψη των παροδικών και ισχαιμικών αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, όπως ανακοινώθηκαν από την από την Αμερικανική καρδιολογική εταιρεία & Αμερικανική εταιρεία εγκεφαλικών (American Heart Association / American Stroke Association Guidelines), περιλαμβάνουν τους ενδεικνυόμενους τρόπους ελέγχου των παραγόντων κινδύνου (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, λιπίδια αίματος, κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλης και καθιστική ζωή), τις επεμβατικές πρακτικές για ασθενείς με αρτηριοσκλήρυνση μεγάλων αγγείων, τη φαρμακευτική θεραπεία για ασθενείς με καρδιογενή έμβολα & μη καρδιοεμβολικά Α.Ε.Ε. καθώς και την αντιμετώπιση ασθενών με ειδικές συνοδές καταστάσεις. Συντμήσεις: Α.Ε.Ε.: Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, Π.Α.Ε.Ε.: Παροδικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Ι.Α.Ε.Ε.: Ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (μόνιμα ή παροδικά) αποτελούν συχνή αιτία εισαγωγής και νοσηλείας στο νοσοκομείο τόσο στις νευρολογικές όσο στις παθολογικές και νευροχειρουργικές κλινικές παγκοσμίως. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να αποσαφηνίσει το θολό τοπίο που υπάρχει όσον αφορά στα Π.Α.Ε.Ε. παραθέτοντας κάποια επιδημιολογικά δεδομένα, αναζητώντας τον πιο πρόσφατο ορισμό και αναφέροντας κάποια βασικά στοιχεία παθοφυσιολογίας και κλινικής εικόνας / προσέγγισης. Το τελευταίο τμήμα είναι αφιερωμένο στην παρουσίαση των κατευθυντηρίων οδηγιών για τη δευτερογενή πρόληψη των Ι.Α.Ε.Ε. και Π.Α.Ε.Ε. από την Αμερικανική καρδιολογική εταιρεία & Αμερικανική εταιρεία εγκεφαλικών (American Heart Association / American Stroke Association Guidelines), όπως αυτές ανακοινώθηκαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2005 (Stroke. 2006;37: ). ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Για την αναζήτηση επιδημιολογικών δεδομένων είναι συχνό να ανατρέχουμε στα αρχεία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής λόγω του εκτεταμένου συστήματος καταγραφής που έχουν. Έτσι, λοιπόν, άτομα ανά έτος παρουσιάζουν Α.Ε.Ε. στις Η.Π.Α. εκ των οποίων τα συμβάματα είναι υποτροπή άτομα ανά έτος εμφανίζουν παροδικό Α.Ε.Ε. στις Η.Π.Α. Υπολογίζεται λοιπόν ότι περίπου άτομα είχαν έστω και μια φορά στη ζωή τους παροδικό Α.Ε.Ε. στις Η.Π.Α. 176

2 ενώ πάρα πολλές περιπτώσεις παραμένουν αδιάγνωστες. Τα Αγγειακά Εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν την τρίτη αιτία θανάτου στις Η.Π.Α. μετά τους θανάτους από στεφανιαία νόσο και καρκίνο, το οποίο εκτιμάται σε πάνω από θάνατοι ανά έτος (διάγραμμα 1). Στεφ. Νόσος 13% Άλλες αιτίες 27% Καρκίνος 12% Ελονοσία 2% Φυματίωση 3% Διαρροϊκές νόσ. 3% Περιγεννητικά 4% Χ.Α.Π. 5% H.I.V./A.I.D.S. 5% Αναπν. λοιμ. 7% Τραύμα 9% Α.Ε.Ε. 10% Διάγραμμα 1: Σύγκριση θανάτων από Α.Ε.Ε. με τις άλλες αιτίες (NCHS mortality data 2002) Τα Α.Ε.Ε. αποτελούν την πρώτη αιτία μακράς διάρκειας σοβαρής ανικανότητας. Περίπου τα 3/4 των Α.Ε.Ε. συμβαίνουν μετά την ηλικία των 65 ετών. Ο κίνδυνος εμφάνισης Α.Ε.Ε. υπερδιπλασιάζεται σε κάθε δεκαετία ζωής μετά τα 55 έτη. Τα Α.Ε.Ε. συμβαίνουν σε ΚΑΘΕ ηλικία! Το 1/4 των επεισοδίων συμβαίνουν σε άτομα κάτω των 65 ετών. Το 2005 τα άμεσα και έμμεσα έξοδα των Η.Π.Α. λόγω Α.Ε.Ε. εκτιμήθηκαν σε 57 δισεκατομμύρια δολάρια περίπου. ΟΡΙΣΜΟΣ Ήδη από την δεκαετία του 50 τα Π.Α.Ε.Ε. χαρακτηρίζονται ως χρονικά εξαρτώμενο γεγονός με ποικίλα κριτήρια διάγνωσης, για να έρθει το εθνικό ινστιτούτο υγείας της Αμερικής (N.I.H.) το 1958 να προτείνει ότι τα παροδικά Α.Ε.Ε. τυπικά διαρκούν από 10 sec έως 10 min (max 1 h) αλλά μπορούν να διαρκέσουν έως και κάποιες ώρες. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1975 πάλι το N.I.H. καθορίζει ότι τα παροδικά Α.Ε.Ε. μπορούν να διαρκούν έως 24 ώρες. Τη δεκαετία του 90 έγινε πραγματικά έκρηξη ανακοινώσεων και προσπαθειών για σαφή προσδιορισμό των Π.Α.Ε.Ε. για να καταλήξουμε στον ορισμό του Johnston S.C. όπως αυτός ανακοινώθηκε το 2002 στο NEJM: Παροδικό Α.Ε.Ε. είναι κάθε νευρολογικό έλλειμμα που διαρκεί κάτω από 24 ώρες και οφείλεται σε εστιακή εγκεφαλική ή 177 αμφιβληστροειδική ισχαιμία. Τα μειονεκτήματα, βέβαια, αυτού του ορισμού είναι ότι το χρονικό όριο των 24 ωρών είναι ουσιαστικά αυθαίρετο και δεν προτείνεται η αξιοποίηση των σύγχρονων νευροδιαγνωστικών τεχνικών. Παράλληλα, προϋποθέτει ότι όλα τα Π.Α.Ε.Ε. είναι «καλοήθη», κάτι το οποίο είναι βεβιασμένη και πρόχειρη προσέγγιση, ώστε να υποτιμάται το επεισόδιο και τελικά να καθυστερεί η θεραπεία της ισχαιμίας όταν ενδείκνυται. Βασιζόμενοι σε αυτά τα ελλείμματα του ορισμού του Johnston, οι Albers G. W., Caplan L. και συνεργάτες τους προτείνουν έναν νέο ορισμό για τα Π.Α.Ε.Ε. : Παροδικό Α.Ε.Ε. είναι ένα σύντομο επεισόδιο νευρολογικής δυσλειτουργίας οφειλόμενο σε εστιακή εγκεφαλική ή αμφιβληστροειδική ισχαιμία με κλινική εικόνα που τυπικά διαρκεί κάτω από 1 ώρα χωρίς ευρήματα οξέος εμφράκτου. Η προσέγγιση αυτή υπερτερεί στο ότι καθορίζει ένα βιολογικό καταληκτικό σημείο ενθαρρύνοντας τη χρήση νευροδιαγνωστικών τεχνικών. Υποδεικνύει ότι τα Π.Α.Ε.Ε. μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη εγκεφαλική βλάβη και διακρίνει ακριβώς την παρουσία ή απουσία εγκεφαλικής βλάβης. Στην ουσία, δηλαδή, προσομοιάζει τα Π.Α.Ε.Ε. και Ι.Α.Ε.Ε. με τη στηθάγχη και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η σύγχρονη τάση, πάντως, είναι ότι τα Π.Α.Ε.Ε. δεν είναι «καλοήθη» γεγονότα και δεν πρέπει να υποτιμούνται.

3 ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Τα Π.Α.Ε.Ε. αφορούν ουσιαστικά την κλινική εκδήλωση παροδικής εγκεφαλικής ισχαιμίας που μπορεί να οφείλεται σε εμβολή (απόφραξη εγκεφαλικού αρτηριακού κλάδου από έμβολο) ή θρόμβωση (αθηρωματική νόσος μεγάλων και μέσων αγγείων εγκεφάλου). Όσον αφορά στα Π.Α.Ε.Ε. που οφείλονται σε εμβολή, τα έμβολα μπορούν να είναι είτε αγγειογενή (τοιχωματικοί θρόμβοι μεγάλων αρτηριών, κυρίως από την κοινή & έσω καρωτίδα ή συσσωματώματα αιμοπεταλίων από σημεία εξέλκωσης αθηρωματικών πλακών) είτε καρδιογενή (λόγω ρευματικής βαλβιδοπάθειας, καρδιακών αρρυθμιών συνηθέστατα χρόνια κολπική μαρμαρυγή ενδοκαρδίτιδας ή απόσπασης ενδοκαρδιακού τοιχωματικού θρόμβου μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου). Σπάνια αίτια αποτελούν η παράδοξη εμβολή θρόμβου, αέρα ή λίπους λόγω παραμονής ανοικτού ωοειδούς τρήματος ή αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας του πνεύμονα, οι καταστάσεις υπερπηκτικότητας, η δρεπανοκυτταρική αναιμία, η λευκοκυττάρωση, οι φλεγμονώδεις αγγειίτιδες, η χρήση ναρκωτικών ουσιών, η ινομυώδης δυσπλασία και η καρδιακή ανακοπή ή μεγάλη υπόταση. Για την πρόβλεψη του κινδύνου που υπάρχει για την εμφάνιση Α.Ε.Ε. χρησιμοποιείται το τροποποιημένο Framingham σκορ, πίνακες 1 & 2. Υπολογίζοντας τους βαθμούς που συγκεντρώνει ο ασθενής, αναλόγως των παθήσεων που περιγράφονται στον πίνακα 1, βρίσκουμε τον δεκαετή κίνδυνο επί τοις εκατό από τον πίνακα 2. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ένα θέμα που πρέπει να αποσαφηνιστεί γρήγορα, ήδη από το χώρο των επειγόντων είναι εάν η βλάβη είναι ισχαιμική ή αιμορραγική. Οι ισχαιμικές βλάβες είναι οι συνηθέστερες (80-90% των Α.Ε.Ε.) και εμφανίζουν κατανομή αγγείου, έχουν τάση σταθεροποίησης και βελτίωσης της κλινικής εικόνας. Οι αιμορραγικές βλάβες είναι σπανιότερες (10-20% των Α.Ε.Ε.) και έχουν αιφνίδια εγκατάσταση χωρίς κατανομή αγγείου, παρουσιάζουν συμπεριφορά «όγκου» και τάση επιδείνωσης. Η κλινική εικόνα των Α.Ε.Ε. (παροδικών και μονίμων) εξαρτάται από την περιοχή του εγκεφάλου που ισχαιμεί. Μια γρήγορη προσέγγιση μπορεί να δει κανείς στον πίνακα 3. Βαθμοί Άνδρες Ηλικία σε έτη Συστολική αρτ. πίεση χωρίς θεραπεία (mmhg) Συστολική αρτ. πίεση με θεραπεία (mmhg) Σακχαρώδης Διαβήτης Κάπνισμα Καρδιαγγειακή νόσος Κολπική Μαρμαρυγή Υπερτροφία αριστερής κοιλίας (U/S) Γυναίκες Ηλικία σε έτη Συστολική αρτ. πίεση χωρίς θεραπεία (mmhg) Συστολική αρτ. πίεση με θεραπεία (mmhg) Σακχαρώδης Διαβήτης Κάπνισμα Καρδιαγγειακή νόσος Κολπική Μαρμαρυγή Υπερτροφία αριστερής κοιλίας (U/S) Πίνακας 1: Τροποποιημένο Framingham σκορ για την πρόβλεψη ενός Α.Ε.Ε. (10ετής κίνδυνος) 178

4 Τροποποιημένο Framingham σκορ για την πρόβλεψη ενός Α.Ε.Ε. (Framingham Stroke Risk Profile) Πρόβλεψη 10ετούς κινδύνου εμφάνισης Α.Ε.Ε. (%) Βαθμοί Άνδρες Γυναίκες Βαθμοί Άνδρες Γυναίκες 1 3% 1% % 19 % 2 3% 1% % 23 % 3 4% 2% % 27 % 4 4% 2% % 32 % 5 5% 2% % 37 % 6 5% 3% % 43 % 7 6% 4% % 50 % 8 7% 4% % 57 % 9 8% 5% % 64 % % 6% % 71 % % 8% % 78 % % 9% % 84 % % 11 % % % 13 % % % 16 % % Πίνακας 2: Πρόβλεψη 10ετούς κινδύνου εμφάνισης Α.Ε.Ε. (%) Η διαφορική διάγνωση των Α.Ε.Ε. περιλαμβάνει νόσους, όπως το σύνδρομο αντισώματος καρδιολιπίνης, άγχος, αρρυθμίες, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, θρόμβωση εγκεφαλικών φλεβών, παθήσεις μεσοσπονδύλιων δίσκων, συμπιεστική νευροπάθεια, μετατρεπτική διαταραχή, σύνδρομα υπεργλοιότητας, υπογλυκαιμία, νόσος Meniere, λήψη διαφόρων φαρμάκων, ημικρανική κρίση, νεοπλάσματα, νευροπάθειες, επιληπτικές κρίσεις (ακινητικές, εστιακές κ.α.), βαριά ορθοστατική υπόταση, υποξία βακτηριακή ενδοκαρδίτις, υποσκληρίδιο αιμάτωμα, κροταφική αρτηριίτιδα, θρομβοκυττάρωση, συγκοπτικό επεισόδιο κ.ά. Ειδικά όσον αφορά στα Π.Α.Ε.Ε. πολύ συχνά δεν υπάρχει κλινική συμπτωματολογία τη στιγμή που ο ασθενής επισκέπτεται το γιατρό. Γι αυτό κεφαλαιώδους σημασίας είναι η λήψη λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού με έμφαση στα συμπτώματα που προαναφέρθηκαν. Από τον εργαστηριακό έλεγχο μέσα στο πρώτο 24ωρο πρέπει να έχουμε γενική αίματος του ασθενούς καθώς και πλήρες βιοχημικό προφίλ (με χοληστερόλη και γλυκόζη νηστείας), χρόνους πήξεως (PT, INR, aptt), Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών, ορολογικός έλεγχος σύφιλης και πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ. Από τις παρακλινικές εξετάσεις θα ζητήσουμε ηλεκτροκαρδιογράφημα, αξονική τομογραφία εγκεφάλου χωρίς σκιαγραφικό, υπερηχοτομογράφημα αγγείων τραχήλου, μαγνητική αγγειογραφία εγκεφαλικών αγγείων καθώς και να διερευνήσουμε την ύπαρξη σιωπηλής στεφανιαίας νόσου. 179

5 Κλινική εικόνα παροδικών ισχαιμικών Α.Ε.Ε. Καρωτιδικό σύστημα (κοινές καρωτίδες, έσω καρωτίδα, οφθαλμική, πρόσθια & μέση εγκεφαλική) Α. Καρωτίδες Ημιπάρεση & ημιαναισθησία Αμαύρωση ή θάμβος στον έναν οφθαλμό Β. Πρόσθια εγκεφαλική Σύγχυση Διαταραχή προσωπικότητας Ακράτεια ούρων/κοπράνων Ημιπάρεση & ημιαναισθησία (περισσότερο στο κ. άκρο) Γ. Μέση εγκεφαλική Ημιπάρεση & ημιαναισθησία (περισσότερο στο ά. άκρο) Ετερόπλευρη παράλυση κ. προσωπικού Ετερόπλευρη απώλεια οπτικών πεδίων Αφασία εκπομπής (επικρατές ημισφαίριο) Χωροχρονικός αποπροσανατολισμός (μη επικρατές ημισφαίριο) Σπονδυλοβασικό σύστημα (σπονδυλικές, βασική, οπίσθιες εγκεφαλικές) Α. Σπονδυλικές & βασική Διαταραχή λειτουργιών στελέχους & παρεγκεφαλίδας Διαταραχές από τα εγκεφαλικά νεύρα ΙΙΙ-ΧΙΙ Αμφοτερόπλευρη αδυναμία άκρων, αταξία Αμφοτερόπλευρη τύφλωση ή ημιανοψία Σύγχυση, Δυσφασία Διπλωπία Αμφοτερόπλευρη παραισθησία Ίλιγγος, διαταραχή ισορροπίας Β. Οπίσθια εγκεφαλική Ημιπάρεση ± ημιαναισθησία Ομόπλευρη απώλεια οπτικών πεδίων Φλοιώδης ή αμφοτερόπλ. τύφλωση, διπλωπία Δυσαρθρία Δυσφαγία Τετραπάρεση Κατευθυντήριες οδηγίες για τη δευτερογενή πρόληψη Α.Ε.Ε. σε ασθενείς με Ι.Α.Ε.Ε. ή Π.Α.Ε.Ε. Κάθε οδηγία που αναφέρεται στις οδηγίες της αμερικανικής καρδιολογικής εταιρείας και της αμερικανικής εταιρείας για τα εγκεφαλικά (AHA/ASA), φέρει 2 ενδείξεις: μία που αφορά στην τάξη (class) και μία που αφορά στο επίπεδο ένδειξης (level of evidence) της συγκεκριμένης οδηγίας. Το πώς αποκρυπτογραφούνται αυτές οι ενδείξεις φαίνεται στον πίνακα 4. Class I Class II Class IIa Καταστάσεις για τις οποίες υπάρχει ένδειξη για και/ή γενική συμφωνία ότι η διαδικασία ή θεραπεία είναι χρήσιμη και αποτελεσματική. Καταστάσεις για τις οποίες υπάρχουν αντικρουόμενες ενδείξεις και/ή διάσταση απόψεων σχετικά με τη χρησιμότητα/αποτελεσματικότητα μιας διαδικασίας ή θεραπείας Το βάρος της ένδειξης ή άποψης γέρνει υπέρ της διαδικασίας ή θεραπείας. Η χρησιμότητα/αποτελεσματικότητα είναι λιγότερο εδραιωμένη με βάση τις υπάρχουσες Class IIb ενδείξεις/απόψεις. Καταστάσεις για τις οποίες υπάρχει ένδειξη και/ή γενική συμφωνία ότι η Class III διαδικασία/θεραπεία δεν είναι χρήσιμη/αποτελεσματική και σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να είναι βλαπτική. Level of Στοιχεία που προκύπτουν από πολλαπλές τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες. Evidence A Level of Στοιχεία που προκύπτουν από μία τυχαιοποιημένη μελέτη ή από μη τυχαιοποιημένες Evidence B μελέτες. Level of Γνώμη ειδημόνων ή μελέτη περίπτωσης (case studies) Evidence C Πίνακας 4: Προσδιορισμός των τάξεων (Class) και των επιπέδων ενδείξεων (Level of Evidence) που χρησιμοποιούνται στις συστάσεις του A.H.A. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη δευτερογενή πρόληψη των Π.Α.Ε.Ε. & Ι.Α.Ε.Ε. έχουν καταχωρηθεί στους πίνακες 5-9: Ο πίνακας 5 περιλαμβάνει τους ενδεικνυόμενους τρόπους ελέγχου των παραγόντων κινδύνου (υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, λιπίδια αίματος, κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλης και καθιστική ζωή). 180

6 Υπέρταση Αντιυπερτασική αγωγή προτείνεται τόσο για την πρόληψη υποτροπής Α.Ε.Ε. όσο και για την πρόληψη άλλων αγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς που υπέστησαν ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. και έχει παρέλθει το υπεροξύ στάδιο (Class I, Level of Evidence A) Το επιθυμητό επίπεδο Α.Π. είναι <120/80 mmhg, όπως αυτό ορίζεται από το JNC-7 (Class IIa, Level of Evidence B) Οι διάφορες μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις στην καθημερινή ζωή των ασθενών που έχουν συσχετισθεί με τη μείωση της Α.Π. πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στην αντιυπερτασική αγωγή (Class IIb, Level of Evidence C) Δεν έχει πλήρως καθοριστεί το «τέλειο» αντιυπερτασικό, αλλά τα υπάρχοντα στοιχεία συνηγορούν υπέρ της χρήσης διουρητικών ή Α.Μ.Ε.Α. με διουρητικό (Class I, Level of Evidence A) Η επιλογή φαρμάκων & στόχων γίνεται στη βάση των υπαρχόντων αναθεωρήσεων και των ειδικών αναγκών κάθε ασθενούς (π.χ. Σ.Δ., Σ.Ν., Χ.Ν.Α. κλπ) (Class IIb, Level of Evidence C) Σακχαρώδης διαβήτης Προτείνεται ο αυστηρότερος έλεγχος της Α.Π. και των λιπιδίων αίματος (Class IIa, Level of Evidence B). Αν και όλες οι μεγάλες κατηγορίες αντυπερτασικών είναι κατάλληλες για τον έλεγχο της Α.Π., οι περισσότεροι ασθενείς θα χρειαστούν >1 παράγοντα για τον έλεγχο της Α.Π. τους. Οι Α.Μ.Ε.Α. και οι A.R.B. είναι αποτελεσματικότεροι στη μείωση της ανάπτυξης νεφρικής νόσου και είναι φάρμακα εκλογής σε ασθενείς με Σ.Δ. (Class I, Level of Evidence A) Ο γλυκαιμικός έλεγχος προτείνεται να είναι όσο το δυνατόν σε φυσιολογικά επίπεδα στους διαβητικούς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. για να μειωθούν οι μικροαγγειακές επιπλοκές (Class I, Level of Evidence A) και πιθανώς οι μακροαγγειακές επιπλοκές (Class IIb, Level of Evidence B) Ο στόχος για την HbA1C πρέπει να είναι 7% (Class IIa, Level of Evidence B) Πίνακας 5α: Κατευθυντήριες οδηγίες για τον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου 181

7 Λιπίδια Οι ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. με αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης, αίματος συνοσηρότητα με Σ.Ν. ή ενδείξεις αθηρωμάτωσης πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του NCEP III, οι οποίες περιλαμβάνουν αλλαγή τρόπου ζωής, διαιτητικές οδηγίες και φαρμακευτικές συστάσεις (Class I, Level of Evidence A) Προτείνονται οι στατίνες με στόχους για εκείνους με Σ.Ν. ή συμπτωματική αθηρωματική νόσο LDL<100 mg/dl και LDL<70 mg/dl για άτομα πολύ υψηλού κινδύνου με πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου (Class I, Level of Evidence A) Οι ασθενείς με αρτηριοσκληρυντικό ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. αλλά χωρίς προϋπάρχουσες ενδείξεις χορήγησης στατινών ( κφ χοληστερόλη, χωρίς Σ.Ν., χωρίς ενδείξεις αρτηριοσκλήρυνσης) είναι υποψήφιοι χορήγησης στατινών για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης αγγειακών συμβαμάτων (Class IIa, Level of Evidence B) Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. με χαμηλά επίπεδα HDL μπορεί να χορηγηθούν niacin ή gemfibrozil (Class IIb, Level of Evidence B) Κάπνισμα Όλοι οι φορείς υπηρεσιών υγείας πρέπει έντονα να συμβουλεύουν τους ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που καπνίζουν το τελευταίο έτος να διακόψουν το κάπνισμα (Class I, Level of Evidence C) Επίσης,συστήνεται η αποφυγή του «παθητικού» καπνίσματος (Class IIa, Level of Evidence C) Η ψυχοθεραπεία, προϊόντα νικοτίνης και φάρμακα διακοπής καπνίσματος έχουν βρεθεί ότι βοηθούν αποτελεσματικά τους καπνιστές στη διακοπή του καπνίσματος (Class IIa, Level of Evidence B) Κατανάλωση Οι ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που είναι βαρείες πότες πρέπει να αλκοόλης αποκλείσουν ή να ελαττώσουν την κατανάλωση αλκοόλης (Class I, Level of Evidence A) Πιθανή ωφέλεια υπάρχει από την ελαφριά ως μέτρια κατανάλωση αλκοόλης ( 2 ποτά/ημέρα για άνδρες & 1 ποτό/ημέρα για μη έγκυες γυναίκες) (Class IIb, Level of Evidence C) Καθιστική Συστήνεται σε όλους τους ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που είναι ζωή ικανοί να συμμετάσχουν σε ένα πρόγραμμα σωματικής άσκησης, να ασκούνται τουλάχιστον 30 λεπτά με μέτριας έντασης σωματική άσκηση τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας για τη μείωση των παραγόντων κινδύνου και καταστάσεις συνοσηρότητας που αυξάνουν την πιθανότητα υποτροπής του Α.Ε.Ε. Για τους ασθενείς με αναπηρία μετά από ισχαιμικό Α.Ε.Ε. συστήνεται η θεραπευτική άσκηση υπό επιτήρηση (Class IIb, Level of Evidence C) Πίνακας 5β: Κατευθυντήριες οδηγίες για τον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου 182

8 Θα θέλαμε να σημειώσουμε εδώ τα αποτελέσματα της μελέτης PROGRESS (Perindopril Protection against Recurrent Stroke Study), στην οποία αποδείχτηκε η μείωση του κινδύνου εμφάνισης νέου επεισοδίου Α.Ε.Ε. από τη μείωση της αρτηριακής πίεσης με τη χρήση ενός συνδυασμού αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης με διουρητικό. Παράλληλα, μια πρόσφατη μελέτη που παρατήρησε τη δράση της τελμισαρτάνης στην πρόληψη νέων Α.Ε.Ε., μειζόνων καρδιαγγειακών συμβαμάτων και διαβήτη, απέδειξε τελικά ότι δεν κατάφερε να μειώσει στατιστικά σημαντικά τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των επεισοδίων σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Στον πίνακα 6 θα βρούμε τις επεμβατικές πρακτικές για ασθενείς με αρτηριοσκλήρυνση μεγάλων αγγείων. Παρατηρούμε ότι η αντιμετώπιση των ασθενών με καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή ή αγγειοπλαστική με τοποθέτηση stent πρέπει να πληρεί συγκεκριμένα αυστηρά κριτήρια χωρίς όμως να είναι απόλυτα αποδεδειγμένα και με αμφίβολο αποτέλεσμα για τους ασθενείς, όσον αφορά στην περιεπεμβατική θνητότητα και νοσηρότητα και στην απώτερη ωφέλεια. Ο πίνακας 7 περιλαμβάνει τη φαρμακευτική θεραπεία για ασθενείς με καρδιογενή έμβολα. Παρατηρούμε την ανωτερότητα της βαρφαρίνης σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα φάρμακα στην πρόληψη υπορτοπής Α.Ε.Ε. σε ασθενείς με χρόνια κολπική μαρμαρυγή. Επιπροσθέτως, σε ασθενείς με ρευματική βαλβιδοπάθεια της μιτροειδούς ± κολπική μαρμαρυγή με υποτροπή εμβολικού επεισοδίου ενώ έπαιρναν βαρφαρίνη προτείνεται η προσθήκη ασπιρίνης (81 mg/ημ). Ο πίνακας 8 την αντιθρομβωτική θεραπεία για μη καρδιοεμβολικά Ι.Α.Ε.Ε. και Π.Α.Ε.Ε. Αν και μέχρι πρόσφατα διαφαινόταν από διάφορες μελέτες σύγκρισης η ανωτερότητα του συνδυασμού ασπιρίνης διπυριδαμόλης, μια πρόσφατη διπλή τυφλή μελέτη δεν κατάφερε να αναδείξει διαφορές στη συχνότητα υποτροπής Α.Ε.Ε. από τη χρήση ασπιρίνης με διπυριδαμόλη σε σχέση με την κλοπιδογρέλη μόνη. Τέλος στον πίνακα 9 θα βρούμε τη θεραπεία ασθενών με ισχαιμικά & παροδικά Α.Ε.Ε. και ειδικές συνοδές καταστάσεις. Εξωκρανιακή καρωτιδική νόσος Εξωκρανιακή νόσος σπονδυλο-βασικού Σε ασθενείς με πρόσφατο (έως 6 μηνών) παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. και ομόπλευρη βαριά στένωση καρωτίδας (70-99%) συστήνεται καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή με περιεγχειρητική νοσηρότητα και θνητότητα <6% (Class I, Level of Evidence A). Στους ίδιους ασθενείς με μέτρια στένωση (50% to 69%) συστήνεται καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή ανάλογα με ειδικούς παραμέτρους κάθε ασθενή, όπως ηλικία, φύλο, συνοσηρότητα και βαρύτητα των αρχικών συμπτωμάτων (Class I, Level of EvidenceA). Για στενώσεις <50% δεν προτείνεται η διενέργεια καρωτιδικής ενδαρτηρεκτομής (Class III, Level of Evidence A). Όταν κριθεί απαραίτητη η διενέργεια καρωτιδικής ενδαρτηρεκτομής, τότε πρέπει να διενεργείται εντός 2 εβδομάδων παρά αργότερα (Class IIa, Level of Evidence B). Δεν συνιστάται ως ρουτίνα η διενέργεια χειρουργείου παράκαμψης (EC/IC by pass surgery) στους ασθενείς με συμπτωματική απόφραξη καρωτίδας (Class III, Level of Evidence A). Σε ασθενείς με συμπτωματική βαριά στένωση (>70 %) με στένωση που δύσκολα προσεγγίζεται χειρουργικά ή ιατρικές καταστάσεις που αυξάνουν τους κινδύνους ενός χειρουργείου ή άλλες καταστάσεις όπως μετακτινική στένωση ή επαναστένωση μετά από καρωτιδική ενδαρτηρεκ-τομή, η αγγειοπλαστική με τοποθέτηση Stent δεν είναι κατώτερη της ενδαρτηρεκτομής και πρέπει να λαμβάνεται υπ όψιν ως επιλογή (Class IIb, Level of Evidence B). Η αγγειοπλαστική με τοποθέτηση Stent αποτελεί λογική επιλογή όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό με τεκμηριωμένη νοσηρότητα και θνησιμότητα 4-6%, παρόμοια με αυτή που έχει η καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή (Class IIa, Level of Evidence B). Η ενδαγγειακή θεραπεία σε ασθενείς με συμπτωματική εξωκρανιακή στένωση των σπονδυλικών αρτηριών μπορεί να ληφθεί υπ όψιν όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συμβατική θεραπεία (αντιθρομβωτικά, στατίνες και υπόλοιπες θεραπείες των παραγόντων κινδύνου) (Class IIb, Level of Evidence C). Ενδοκρανιακή Η χρησιμότητα της ενδαγγειακής θεραπείας (αγγειοπλαστική ± τοποθέτηση Stent) σε αρτηριακή νόσος ασθενείς με αιμοδυναμικά σημαντική ενδοκρανιακή στένωση που επιμένουν τα συμπτώματα παρά τη χορη-γούμενη θεραπεία (αντιθρομβωτικά, στατίνες και υπόλοιπες θερα-πείες των παραγόντων κινδύνου) είναι ακόμη αβέβαιη και μελετάται ερευνητικά (Class IIb, Level of Evidence C). Πίνακας 6: Επεμβατικές πρακτικές για ασθενείς με αρτηριοσκλήρυνση μεγάλων αγγείων 183

9 Κολπική μαρμαρυγή Ο.Ε.Μ. και θρόμβος αριστερής κοιλίας Μυοκαρδιοπάθεια Ρευματική μιτροειδική βαλβιδοπάθεια Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό A.E.E. και εμμένουσα ή παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή προτείνεται αντιπηκτική αγωγή με βαρφαρίνη με στόχο INR 2.5 ( ) (Class I, Level of Evidence A). Σε ασθενείς που δεν μπορούν να πάρουν αντιπηκτική αγωγή από του στόματος προτείνεται χορήγηση ασπιρίνης 325 mg/ημ (Class I, Level of Evidence A). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, στους οποίους αναγνωριστεί (υπερηχογραφικά ή με όποια άλλη απεικονιστική εξέταση της καρδιάς) τοιχωματικός θρόμβος της αριστερής κοιλίας προτείνεται αντιπηκτική αγωγή από του στόματος με στόχο INR για τουλάχιστον 3 μήνες έως 1 χρόνο (Class IIa, Level of Evidence B). Πρέπει να συγχορηγείται και ασπιρίνη για τη στεφανιαία νόσο σε δόσεις ως τα 162 mg/ημ (Class IIa, Level of Evidence A). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που πάσχουν από διατατική μυοκαρδιοπάθεια μπορεί να χορηγηθεί είτε βαρφαρίνη (INR ) είτε αντιαιμοπεταλιακή αγωγή για την πρόληψη υποτροπής Α.Ε.Ε. (Class IIb, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που έχουν ρευματική βαλβιδοπάθεια της μιτροειδούς ± κολπική μαρμαρυγή, προτείνεται η μακράς διάρκειας θεραπεία με βαρφαρίνη με στόχο INR 2.5 ( ), (Class IIa, Level of Evidence C). Οι αντιαιμοπεταλιακοί παράγοντες δεν πρέπει να προστίθενται στερεότυπα προς αποφυγή του επιπρόσθετου κινδύνου αιμορραγίας (Class III, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε., ρευματική βαλβιδοπάθεια της μιτροειδούς ± κολπική μαρμαρυγή αλλά με υποτροπή εμβολικού επεισοδίου ενώ έπαιρναν βαρφαρίνη, προτείνεται η προσθήκη ασπιρίνης (81 mg/ημ) (Class IIa, Level of Evidence C). Πίνακας 7α: Φαρμακευτική θεραπεία για ασθενείς με καρδιογενή έμβολα Πρόπτωση μιτροειδούς Δακτυλιοειδής ασβέστωση μιτροειδούς Προσθετικές καρδιακές βαλβίδες Αορτική βαλβιδοπάθεια Ασθενείς με πρόπτωση μιτροειδούς που υπέστησαν ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. προτείνεται η χορήγηση αντιαιμοπεταλιακής θεραπείας (Class IIa, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με δακτυλιοειδή ασβέστωση μιτροειδούς & ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. (όχι αποδεδειγμένα όμως από έμβολο ασβεστίου) χορηγείται αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία (Class IIb, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με παλινδρόμηση μιτροειδούς από δακτυλιοειδή ασβέστωση χωρίς κολπική μαρμαρυγή μπορεί να χορηγηθεί είτε αντιαιμοπεταλιακή αγωγή είτε βαρφαρίνη (Class IIb, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. που φέρουν προσθετικές καρδιακές βαλβίδες προτείνεται αντιπηκτική αγωγή από του στόματος με στόχο INR 3.0 ( ) (Class I, Level of Evidence B). Ασθενείς που φέρουν μηχανικές προσθετικές βαλβίδες και υπέστησαν ισχαιμικό Α.Ε.Ε. ή άλλη συστηματική εμβολή θα ωφεληθούν από τη χορήγηση ασπιρίνης mg/ημ επιπροσθέτως της αντιπηκτικής τους αγωγής με διατήρηση του INR στο 3.0 ( ) (Class IIa, Level of Evidence B). Σε ασθενείς που φέρουν βιολογικές προσθετικές βαλβίδες και υπέστησαν ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. χωρίς άλλη αιτία θρομβοεμβολής, προτείνεται η χορήγηση βαρφαρίνης (INR ) (Class IIb, Level of Evidence C). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. & αορτική βαλβιδο-πάθεια χωρίς κολπική μαρμαρυγή προτείνεται η χορήγηση αντιαιμοπεταλιακής θεραπείας (Class IIb, Level of Evidence C). Πίνακας 7β: Φαρμακευτική θεραπεία για ασθενείς με καρδιογενή έμβολα 184

10 Αντιαιμο-πεταλιακοί Για ασθενείς με μη καρδιοεμβολικό ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. προτείνεται η παράγοντες χορήγηση αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων παρά αντιπηκτικών για τη μείωση του κινδύνου υποτροπής Α.Ε.Ε. ή άλλου καρδιαγγειακού συμβάματος (Class I, Level of Evidence A). Ασπιρίνη ( mg/ημ), συνδυασμός ασπιρίνης και βραδείας αποδέσμευσης διπυριδαμόλης και κλοπιδογρέλη αποτελούν αποδεκτές επιλογές για την έναρξη της θεραπείας (Class IIa, Level of Evidence A). Ο συνδυασμός ασπιρίνης και βραδείας αποδέσμευσης διπυριδαμόλης και η κλοπιδογρέλη είναι ασφαλή σε σύγκριση με την ασπιρίνη μόνη. Ο συνδυασμός ασπιρίνης και βραδείας αποδέσμευσης διπυριδαμόλης προτείνεται αντί της ασπιρίνης μόνο (Class IIa, Level of Evidence A), και η κλοπιδιγρέλη μπορεί να χορηγηθεί αντί της μονοθεραπείας με ασπιρίνη με στοιχεία από μελέτες με απ ευθείας σύγκρισης (Class IIb, Level of Evidence B). Τα στοιχεία είναι ανεπαρκή για την βασισμένη σε ενδείξεις επιλογή αντιαιμοπεταλιακού. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση τους παράγοντες κινδύνου κάθε ασθενή, ανοχή και άλλων κλινικών χαρακτηριστικών. Η προσθήκη ασπιρίνης στην κλοπιδογρέλη αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας και δεν προτείνεται στερεότυπα η συγχορήγηση σε ασθενείς με παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. (Class III, Level of Evidence A). Η κλοπιδογρέλη αποτελεί λογική επιλογή σε ασθενείς με αλλεργία στην ασπιρίνη (Class IIa, Level of Evidence B). Ασθενείς που υπέστησαν ισχαιμικό Α.Ε.Ε. ενώ έπαιρναν ασπιρίνη δεν ωφελούνται από την αύξηση της δόσης της ασπιρίνης. Αν και τα εναλλακτικά αντιαιμοπεταλιακά συχνά χορηγούνται σε αυτή την περίπτωση, κανένας παράγοντας ή συνδυασμός δεν έχει δοκιμαστεί σε μελέτη ασθενών με Α.Ε.Ε. ενώ έπαιρναν ασπιρίνη. Πίνακας 8: Αντιθρομβωτική θεραπεία για μη καρδιοεμβολικά ισχαιμικά & παροδικά Α.Ε.Ε. (αρτηριοσκληρυντικά, κενοτοπιώδη, κρυπτογενή) 185

11 Εγκεφαλική αιμορραγία Ανοικτό ωοειδές τρήμα Σύνδρομο αντιφωσφολιπιδικού Ab Δρεπανοκυτταρική αναιμία Διατομή αρτηριών Κληρονο-μικές θρομβο-φιλίες Υπερομο-κυστ εϊ-ναιμία Εγκυμο-σύνη Μετ/σιακές γυναίκες Σε ασθενείς με ενδοεγκεφαλική, υπαραχνοειδή ή υποσκληρίδιο αιμορραγία πρέπει να διακόπτονται τα αντιαιμοπεταλιακά στην οξέα φάση για τουλάχιστον 1-2 εβδομάδες μετά την αιμορραγία και να γίνεται αναστροφή της αντιπηκτικότητας άμεσα με ανάλογους παράγοντες (π.χ. βιτ. Κ, πλάσμα) (Class III, Level B). Όταν απαιτείται ταχεία επανέναρξη αντιπηκτικής αγωγής μετά από εγκεφαλική αιμορραγία, η ενδοφλέβια χορήγηση ηπαρίνης μπορεί να είναι ασφαλέστερη από τα αντιπηκτικά από το στόμα. Τα από του στόματος αντιπηκτικά μπορούν να ενταχθούν στην αγωγή μετά από 3-4 εβδομάδες, με αυστηρή επίβλεψη και διατήρηση του INR στα κατώτερα θεραπευτικά επίπεδα (Class IIb, Level C). Τα αντιπηκτικά δεν πρέπει να χορηγούνται σε υπαραχνοειδή αιμορραγία μέχρι το ραγέν ανεύρυσμα αποκλεισθεί σίγουρα (Class III, Level C). Ασθενείς με λοβώδη ενδοεγκεφαλική αιμορραγία ή μικροαιμορραγίες και ύποπτοι για εγκεφαλική αγγειοπάθεια εξ εναποθέσεως αμυλοειδούς σε MRI βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής της αιμορραγίας αν επαναχορηγηθούν αντιπηκτικά. Σε ασθενείς με αιμορραγικό έμφρακτο η αντιπηκτική αγωγή μπορεί να συνεχιστεί βάσει της κλινικής εικόνας και της υφιστάμενης ένδειξης για χορήγηση αντιπηκτική θεραπείας (Class IIb, Level C). Σε ασθενείς με παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. και παραμονή ανοικτού ωοειδούς τρήματος προτείνεται ή χορήγηση αντιαιμοπεταλιακών για την αποφυγή υποτροπής (Class IIa, Level B). Βαρφαρίνη χορηγείται στους ασθενείς υψηλού κινδύνου που έχουν άλλες ενδείξεις αντιπηκτικής αγωγής, όπως καταστάσεις υπερπηκτικότητας ή φλεβοθρόμβωση (Class IIa, Level C). Ανεπαρκή στοιχεία υπάρχουν όσον αφορά στη σύσταση για σύγκλειση του Α.Ω.Τ. σε ασθενείς με πρώτο Α.Ε.Ε. Η σύγκλειση του Α.Ω.Τ. μπορεί να προταθεί σε ασθενείς με υποτροπιάζον κρυπτογενές Α.Ε.Ε. παρά τη χορηγούμενη θεραπεία (Class IIb, Level C). Σε περίπτωση κρυπτογενούς ισχαιμικού ή παροδικού Α.Ε.Ε. με θετικά αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα χορηγείται αντιαιμοπεταλιακή αγωγή (Class IIa, Level B). Σε ασθενείς με παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. που πληρούν τα κριτήρια του εν λόγω συνδρόμου με φλεβική και αρτηριακή αποφρακτική νόσο σε πολλαπλά όργανα, αποβολές και livedo reticularis, προτείνεται η χορήγηση αντιπηκτικών από του στόματος με στόχο INR 2-3 (Class IIa, Level B). Σε ασθενείς με δρεπανοκυτταρική αναιμία και ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. προτείνονται οι ανωτέρω συστάσεις με έλεγχο των παραγόντων κινδύνου και τη χρήση αντιαιμοπεταλιακών παραγόντων (Class IIa, Level B). Επιπρόσθετες θεραπείες που προτείνονται είναι η μετάγγιση αίματος για τη μείωση της HbS <30-50% της ολικής αιμοσφαιρίνης ή χειρουργείο παράκαμψης (bypass) σε περιπτώσεις προχωρημένης αποφρακτικής νόσου (Class IIb, Level C). Σε ασθενείς με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. και διατομή καρωτίδων ή σπονδυλικών αρτηριών (π.χ. τραύμα) προτείνεται η χορήγηση βαρφαρίνης ή αντιαιμοπεταλιακών για 3-6 μήνες (Class IIa, Level B). Πέρα των 3-6 μηνών, η μακράς διάρκειας αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία είναι χρήσιμη για τους περισσότερους ασθενείς με παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. Η αντιπηκτική αγωγή μπορεί να χορηγηθεί σε ασθενείς με υποτροπιάζον ισχαιμικό σύμβαμα (Class IIb, Level C). Σε ασθενείς με επιβεβαιωμένη υποτροπή ισχαιμικού συμβάματος πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο ενδαγγειακής θεραπείας (stent) παρά την αντιθρομβωτική θεραπεία (Class IIb, Level C). Σε ασθενείς που απέτυχε ή αντενδείκνυται η ενδαγγειακή θεραπεία πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο χειρουργικής θεραπείας (Class IIb, Level C). Ασθενείς με εγκατεστημένη κληρονομική θρομβοφιλία και παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. πρέπει να εκτιμώνται για την ύπαρξη εν τω βάθει θρόμβωσης, η οποία αποτελεί ένδειξη βραχυχρόνιας ή μακροχρόνιας αντιπηκτικής αγωγής, ανάλογα με την ύπαρξη κλινικών και αιματολογικών καταστάσεων (Class IIa, Level A). Οι ασθενείς πρέπει να εξετάζονται για την ύπαρξη εναλλακτικών μηχανισμών δημιουργίας Α.Ε.Ε. (Class IIa, Level C). Επί απουσίας φλεβοθρόμβωσης, η μακροχρόνια αντιπηκτική ή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή αποτελεί λογική επιλογή. Ασθενείς με υποτροπιάζοντα θρομβωτικά επεισόδια πρέπει να εξεταστούν για το ενδεχόμενο χορήγησης μακροχρόνιας αντιπηκτικής αγωγής (Class IIb, Level C). Σε ασθενείς με παροδικό ή ισχαιμικό Α.Ε.Ε. και υπερομοκυστεϊναιμία (>10μmol/L) χορηγούνται πολυβιταμινούχα σκευάσματα για τη μείωση των επιπέδων ομοκυστεΐνης, με γνώμονα την ασφάλειά τους και το χαμηλό κόστος. Πάντως δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ή μείωση της ομοκυστεΐνης θα οδηγήσει σε μείωση των Α.Ε.Ε. (Class I, Level A) Σε έγκυες με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. με υψηλού κινδύνου θρομβοεμβολικές καταστάσεις, όπως γνωστή διαταραχή πηκτικότητας ή μηχανική καρδιακή βαλβίδα προτείνονται τα ακόλουθα (Class IIb, Level C): Υποδόρια ανά 12ωρο χορήγηση ηπαρίνης σε όλη την εγκυμοσύνη με παρακολούθηση του aptt ή Υποδόρια χορήγηση ηπαρίνης ΧΜΒ σε όλη την εγκυμοσύνη με παρακολούθηση του παράγοντα Xa ή Υποδόρια ηπαρίνη ή ηπαρίνη ΧΜΒ μέχρι την 13η εβδομάδα κύησης ακολουθούμενη από βαρφαρίνη μέχρι το μέσον του 3ου τριμήνου, οπότε επαναλαμβάνουμε τη χορήγηση ηπαρίνης (απλής ή ΧΜΒ) μέχρι τον τοκετό. Σε έγκυες με χαμηλού κινδύνου θρομβοεμβολικές καταστάσεις μπορεί να χορηγηθεί ηπαρίνη ή ηπαρίνη ΧΜΒ στο πρώτο τρίμηνο της κύησης ακολουθούμενη από χαμηλής δόσης ασπιρίνη για το υπόλοιπο της κύησης (Class IIb, Level C). Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ισχαιμικό ή παροδικό Α.Ε.Ε. αντενδείκνυται η χορήγηση ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (Class III, Level A). Πίνακας 9: Θεραπεία ασθενών με Ι.Α.Ε.Ε. ή Π.Α.Ε.Ε. και ειδικές συνοδές καταστάσεις 186

12 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Παροδικό Α.Ε.Ε. είναι κάθε νευρολογικό έλλειμμα που διαρκεί κάτω από 24 ώρες και οφείλεται σε εστιακή εγκεφαλική ή αμφιβληστροειδική ισχαιμία, σύμφωνα με τον από ετών ισχύοντα ορισμό. Η παρούσα ανασκόπηση προσπάθησε να φωτίσει κάποιες ασαφείς περιοχές που αφορούν στην προσέγγιση και χειρισμό αυτών των περιστατικών καθώς επίσης παρέχει και μια απόδοση στα ελληνικά των κατευθυντηρίων οδηγιών για τη δευτερογενή πρόληψη των ισχαιμικών και παροδικών Α.Ε.Ε. Επειδή, όμως, το προλαμβάνειν μείζον εστίν του θεραπεύειν (Ιπποκράτης ο Κώος, π.χ.), οι ανωτέρω αναφερόμενες επιστημονικές εταιρίες εξέδωσαν στις 25 Δεκεμβρίου 2005 τις ανάλογες οδηγίες για την πρωτογενή πρόληψη αυτών των συμβαμάτων, οι οποίες είναι διαθέσιμες στο Stroke. 2006;37: ABSTRACT Transient ischemic attack is called every neurological deficit which lasts less than 24 hours and refers to the clinical manifestation of a temporary cerebral ischemia. It may be as a result to an embolism or thrombosis of the cerebral vessels. Five million people have had at least one transient ischemic attack in their life in U.S.A., while many cases remain undiagnosed. The guidelines for the prevention of stroke in patients with ischemic stroke or transient ischemic attack from the American Heart Association / American Stroke Association council on stroke, include the indicated ways to control risk factors (blood pressure, diabetes, blood lipids, smoking, alcohol consumption and physical exercise), the interventional therapies for patients with atheromatosus big vessels, medication therapy for cardioembolic and non cardioembolic stroke and treatment of patients with special medical conditions. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Johnston, S. C. (2002). TIA: Clinical Practice, NEJM, 347, Johnston, S. C. et al. (2003). Prevalence and knowledge of TIA among US adults. Neurology, 60, Guidelines for Prevention of Stroke in Patients With Ischemic Stroke or Transient Ischemic Attack: A Statement for Healthcare Professionals From the American Heart Association / American Stroke Association Council on Stroke, (Stroke. 2006;37: ) 4. NCHS mortality data Α.Η.Α. Heart Disease and Stroke Statistics 2005 Update. American Heart Association; Centers for disease control and prevention, Stroke facts & statistics, last modified February 9, Albers, G. W., Caplan, L. et al. (2002). TIA-proposal for a new definition: Sounding board. NEJM, 347, Winn, H. R. (2004). Carotid endarectomy. In H. R. Winn (ed.) Youmans neurological surgery (5th ed., Vol. 2, pp ). Philadelphia: W. B. Saunders & Co 9. National Institute of Neurologic Diseases and Stroke ad hoc Committee on Cerebrovascular Diseases Brown, R. et al. (1994). TIA and minor ischemic stroke: An algorithm for evaluation and treatment. Mayo Clinic Proceedings, 69, Feinberg et al. (1994): Guidelines for the management of TIA. Stroke, 25, (American Heart Association) 12. Wolf, P. A. et al. (1999). Preventing ischemic stroke in patients with prior stroke and TIA. Stroke, 30, (American Heart Association) 13. Albers, G. et al. (1999). Supplement to the guidelines for the management of TIAs. Stroke, 30, Daffertshofer, M. et al. (2004). TIAs are more than ministrokes. Stroke, 35, Καλφάκης N., Πάνας M. et al.: Α.Ε.Ε. 14 σημεία προσανατολισμού, Triad Publishing Guidelines in medicine, τεύχος 12, Δεκέμβριος Stroke/Brain Attack Reporter s Handbook. Englewood, Colo: National Stroke Association, Hinkle J. (2005): An update on TIA, J Neurosci Nurs. 2005;37(5): Yusuf, Diener et al. (September 2008). Telmisartan to prevent recurrent stroke and cardiovascular events. NEJM 2008; 359: Sacco, Diener et al. (September 2008). Aspirin and extended release dipyridamole versus clopidogrel for recurrent stroke. NEJM 2008; 359:

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους!

Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους! Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους! Η υψηλή πίεση ευθύνεται για τα µισά εγκεφαλικά επεισόδια και η σωστή ρύθµισή της µπορεί να τα µειώσει κατά 40%! Επιπλέον, η διακοπή του τσιγάρου µειώνει 50% τις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία Νοσολογία-Α.Ε.Ε Ως εγκεφαλικό επεισόδιο ορίζεται η βλάβη του εγκεφαλικού ιστού αγγειακής αιτιολογίας (ΑΕΕ) που προήλθε είτε από διακοπή της παροχής του αίματος στην πάσχουσα περιοχή (ισχαιμικό ΑΕΕ), είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ευρετήριο Ομιλητών Αβραμίδης Θ. Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός Αρτέμης Ν. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Βαδικόλιας Κ. Νευρολόγος, Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟ ΙΩΝ (ΑΕΕ) ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Οι επιπτώσεις των

Διαβάστε περισσότερα

20-40% των ισχαιμικών ΑΕΕ οφείλονται σε νόσο καρωτίδων

20-40% των ισχαιμικών ΑΕΕ οφείλονται σε νόσο καρωτίδων Γ. Μπενέτος 1, Κ. Τούτουζας 1, Μ. Δρακοπούλου 1, Χ. Δεληγιάννη 2, Ι. Κουτάγιαρ 1, Κ. Σταθογιάννης 1, Χ. Γράσσος 1, Κ. Σπέγγος 2, Η. Σιώρης 3, Χ. Στεφανάδης 1 (1) Α Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2014 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή παλαιό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ). Παρουσίαση κλινικών περιπτώσεων. Πρόεδροι:

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοεµβολικό ΑΕΕ Αιτιολογία-Διαγνωστική προσπέλαση. Τάκης Ξυδάς Συν/στής Δ/ντής Νοσοκοµείο ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ

Καρδιοεµβολικό ΑΕΕ Αιτιολογία-Διαγνωστική προσπέλαση. Τάκης Ξυδάς Συν/στής Δ/ντής Νοσοκοµείο ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ Καρδιοεµβολικό ΑΕΕ Αιτιολογία-Διαγνωστική προσπέλαση Τάκης Ξυδάς Συν/στής Δ/ντής Νοσοκοµείο ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ, stroke) Ορισµός Ένα κλινικό σύνδροµο χαρακτηριζόµενο από ταχέως

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στη Θρόμβωση & την Αντιθρομβωτική Αγωγή 4 & 5 Νοεμβρίου 2011 Ιωάννινα Ξενοδοχείο Epirus Palace ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Οργάνωση: Ινστιτούτο Αγγειακών Παθήσεων (Ι.Α.Π.) Αγγειοχειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του(των) φύλλου(ων) οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του(των) φύλλου(ων) οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του(των) φύλλου(ων) οδηγιών χρήσης 40 Παράγραφος 4.1 Θεραπευτικές ενδείξεις [The currently approved

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά.

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Δηλώνω ότι δεν έχω σύγκρουση συμφερόντων Χρήση αντιαιμοπεταλιακών : REACH Registry Ασπιρίνη Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα Θιενοπυριδίνες

Διαβάστε περισσότερα

(Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ)

(Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ) 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή 11 & 12 Απριλίου 2014, ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα (Η εγγραφή στο Συνέδριο είναι ΔΩΡΕΑΝ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Πνευμονική εμβολή Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Διάγνωση της πνευμονικής

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση.

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Bασίλης Παπαγιάννης - Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση 17 Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Παπαγιάννης Βασίλης Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι εξέτασης των αρτηριών και των φλεβών

Μέθοδοι εξέτασης των αρτηριών και των φλεβών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Μέθοδοι εξέτασης των αρτηριών και των φλεβών Peter Gorman, Mario De Nunzio, Richard Donnelly Ανασκόπηση Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφονται οι κύριες τεχνικές διαγνωστικής διερεύνησης που εφαρμόζονται

Διαβάστε περισσότερα

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο e-cardio.gr e-cardio.gr Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Η καρδιά μας Η καρδιά μας H καρδιά είναι ένα μυώδες όργανο το οποίο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης A. Ευθυμιάδης

Γιάννης A. Ευθυμιάδης Γιάννης A. Ευθυμιάδης Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Υπεύθυνος Ιατρείου Αθηροσκλήρωσης Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Μετεκπαιδευτής στο Νοσοκομείο Hammersmith

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΜΕΘΑ Αθήνα, 11 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 09.00 Εγγραφές 09.00-09.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί 09.30-10.30 Εξελίξεις στη θρόμβωση και την

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Παρασκευή 24 Απριλίου 2015 09.00-09.15 Εγγραφές 24-25 Απριλίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 ο Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Ε τ α ι ρ ε ί α ς Α θ η ρ ο σ κ λ ή ρ ωσ η ς Αθηροθρόμβωση: Από τ ην Πα θοφυσ ιολογία σ τη Θ ε ραπ ε ία 30 Ιουνίου 2 Ιουλίου 2011, Ξενοδοχείο Crowne Plaza,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο 10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Οι Starr και Edwards ανακοίνωσαν το 1961 την πρώτη κλινικά επιτυχή τοποθέτηση προσθετικής καρδιακής βαλβίδας. Μπουντούλας Χ., Βαλβιδοπάθειες, Εκδ. Γ.Β. Παρισιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Το έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αλλιώς καρδιακή προσβολή συμβαίνει όταν μία ή περισσότερες αρτηρίες φράζουν και έτσι τμήμα του μυοκαρδίου πεθαίνει. Γενικά οι αρτηρίες φράζουν από πλάκες

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ιωάννης Χ. Στυλιάδης ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Σταύρος Γαβριηλίδης Γεώργιος Γιαννόγλου Κωνσταντίνος Γκεμιτζής Χαράλαμπος Καρβούνης ΕΠΙΚΟΥΡΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Βασίλειος Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο Ινστιτούτου Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή

Διοικητικό Συμβούλιο Ινστιτούτου Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή Παρασκευή 3 και Σάββατο 4 Οκτωβρίου 2014, Grand Hotel Palace, Θεσσαλονίκη Διοικητικό Συμβούλιο Ινστιτούτου Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Α. Τσελέπης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη. 7-9 Νοεμβρίου 2014 - Καλάβρυτα. Ξενοδοχείο Kalavrita Canyon

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη. 7-9 Νοεμβρίου 2014 - Καλάβρυτα. Ξενοδοχείο Kalavrita Canyon Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Ινστιτουτο Μελετησ και Εκπαιδευσης στη Θρομβωση και την Αντιθρομβωτικη Αγωγη 2 o ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Θρόμβωση-Αντιθρομβωτικά Φάρμακα. Από την Παθοφυσιολογία στην Κλινική Πράξη 7-9 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες

Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες Η Αντιπηκτική Αγωγή στην Καρδιολογία Νεότερα Δεδομένα και Οδηγίες Βασίλειος Καρόγιαννης Καρδιολόγος - 3ο ΝΟΣ/ΜΕΙΟ ΙΚΑ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΗΞΕΩΣ ΕΞΑΡΤΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Κ VΙΙ, ΙΧ, Χ, ΙΙ Οι ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Τετάρτη 25 Ιουλίου 2012

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Τετάρτη 25 Ιουλίου 2012 ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τετάρτη 25 Ιουλίου 2012 Σε παγκόσμιο «δολοφόνο» του ανθρωπίνου γένους συνεχίζουν να αναδεικνύονται καθημερινά τα καρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΣΥΡΟΣ 29 ΜΑΙΟΥ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Επιστηµονική ιηµερίδα Καρδιαγγειακές παθήσεις ιαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα