ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ"

Transcript

1 Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα (Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν.) ISSN: ΕΠ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ιθεώρηση Κ αρδιοµεταβολικών ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ αραγόντωνκινδυνου ινδύνου Τεύχος 15 Ιανουάριος-Απρίλιος 2015 Edilys A.E.E. Τατοΐου 92, Μεταμόρφωση 14452

2

3

4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ-ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Διευθυντής Σύνταξης Κ. Τσιούφης Αναπληρωτές Διευθυντές Σύνταξης Ι. Κυριαζής / Σ. Λιάτης Σύμβουλοι Έκδοσης Ι. Ιωαννίδης / Ε. Χατζηαγγελάκη ΜΕΛΗ Α. Αλαβέρας Γ. Ανδρικόπουλος Χ. Δημοσθενόπουλος Ρ. Ευθυμιάδου Ε. Ζέρβας Α. Θανοπούλου Α. Κόκκινος Ν. Κομιτόπουλος Γ. Λάζαρος Α. Λαλούσης Β. Λαμπαδιάρη Λ. Λαναράς Κ. Μακρυλάκης Α. Μελιδώνης Ε. Μιχαλοπούλου Ε. Μπελιώτης Μ. Μπενρουμπή Σ. Μπούσμπουλας Ι. Οικονομίδης Σ. Παππάς Σ. Πατσιλινάκος Ν. Πατσουράκος Ε. Πολίτη Α. Ράπτης Δ. Ρίχτερ Κ. Σγούρος Ν. Τεντολούρης Π. Τσαπόγας Κ. Τσίγκος Σημείωση: Σε όλα τα δημοσιευόμενα άρθρα, οι απόψεις των συγγραφέων δεν είναι κατ ανάγκη σύμφωνες με θέσεις των μελών της Συντακτικής Επιτροπής Εκδότης Αθανάσιος Καλλιακμάνης Τατοΐου 92, Μεταμόρφωση Τηλ Fax url: Υπεύθυνος τυπογραφείου Edilys Α.Ε.Ε. Τατοΐου 92, Μεταμόρφωση Τηλ Fax url: Υπεύθυνη Διαφήμισης E. Aρφαρά Καλλιτεχνική επιμέλεια Μ. Μπουρδέκα Ιδιοκτήτης Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα (Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν.) Ιακ. Δραγάτση 8, Πειραιάς (Όροφος 4 Γραφείο 9) Τηλ. / Fax url: Υπεύθυνη Γραμματείας Τ. Κόντου ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν. ( ) Πρόεδρος Ιωάννης Κυριαζής Αντιπρόεδρος Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος Γενικός Γραμματέας Ερυφίλη Χατζηαγγελάκη Ταμίας Νικόλαος Πατσουράκος Μέλη Ρωξάνη Ευθυμιάδου Ιωάννης Ιωαννίδης Σταύρος Λιάτης Περιεχόμενα Από τη σύνταξη 8 Σταύρος Λιάτης Παθολόγος-Διαβητολόγος, Επιμελητής Α ΕΣΥ, Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» Πότε πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα καρωτίδων; Δουλαπτσής Μικές 1, Πατέλης Νικόλαος 2, Κλωνάρης Χρήστος 2 1 Αγγειοχειρουργικό Τμήμα, Β Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» 2 Αγγειοχειρουργικό Τμήμα, Α Χειρουργική Κλινική, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» Διατροφοφάρμακα στην αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων: Πόσο τεκμηριωμένα είναι; Χάρης Δημοσθενόπουλος MMedSci.PhDc Κλινικός Διαιτολόγος - Βιολόγος, Προϊστάμενος Διαιτολογικού Τμήματος, ΓΝΑ «Λαϊκό», Αντιπρόεδρος Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν Θυρεοειδoπάθεια και υπέρταση 20 Φιλιώ Σπανούδη, Ιωάννης Ηλίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο «Ε. Βενιζέλου» Oικογενής υπερχοληστερολαιμία: Διάγνωση και αντιμετώπιση Νικόλαος Ιωακειμίδης Καρδιολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Α Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Νέες κατευθυντήριες αμερικανικές οδηγίες για τη χοληστερόλη: τι αλλάζει; Ιωαννίδης Ιωάννης Παθολόγος με εξειδίκευση στον ΣΔ, Διευθυντής ΕΣΥ, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας, Β Παθολογική, Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νέας Ιωνίας Κωνσταντοπούλειο Πατησίων Προσυμπτωματικός έλεγχος στεφανιαίας νόσου σε άτομα με διαβήτη; Νίκος Κουρεμένος 1, Ιωάννα Ζαχαροπούλου 1, Αθανάσιος Ι. Μανώλης 2 1. Καρδιολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Καρδιολογικής Κλινικής Γ.Ν Ασκληπιείο Βούλας 2. Συντονιστής Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν Ασκληπιείο Βούλας Φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας: παρελθόν, παρόν και μέλλον Ελπίδα Αθανασοπούλου, Αλέξανδρος Κόκκινος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» Ενδιαφέροντα άρθρα από τη διεθνή βιβλιογραφία ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ιωάννης Α. Κυριαζής 1, Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου 2 1. Παθολόγος με Εξειδίκευση στο Διαβήτη, Διευθυντής Ε.Σ.Υ - Παθολογική Κλινική και Ιατρείο Διαβήτη - Παχυσαρκίας, Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ 2. Παθολόγος - Διαβητολόγος, Επιμελήτρια Α Παθολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά Τζάνειο Index Copernicus Journals Master List Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό «Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου» αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του περιοδικού και δεν επιτρέπεται η ολική ή μερική αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγγραφη άδεια του Διευθυντή Σύνταξης. Ινκρετινικές θεραπείες και κίνδυνος συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας Επίδραση της παρουσίας προδιαβήτη μόνου ή σε συνδυασμό με αρτηριακή υπέρταση στην εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου και σακχαρώδη διαβήτη Οδηγίες προς τους Συγγραφείς

5

6 8 8 Πανελλήνιο Συνέδριο Καρδιοµεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου ΟΡΓΑΝΩΣΗ Θα χορηγηθούν μόρια συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης Ιουνίου 2015 HOTEL ELITE CITY RESORT KΑΛΑΜΑΤΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ: 2/3/2015 έως 31/5/2015 Πληροφορίες: Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Ιακ. Δραγάτση 8, Πειραιάς ( Όροφος 4 - Γραφείο 9) Τ , F E. W. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ - ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ & ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Ε.Ε. Μαιάνδρου 23, Αθήνα Τ , F Ε. W.

7

8 AΠΟ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Σταύρος Λιάτης Παθολόγος-Διαβητολόγος, Επιμελητής Α ΕΣΥ, Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» Σε αυτό το τεύχος της Επιθεώρησης Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου γίνεται μία προσπάθεια ανασκόπησης σημαντικών θεμάτων που άπτονται του ενδιαφέροντος όλων των ειδικοτήτων που εμπλέκονται στην πρόληψη και αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι κκ Δουλαπτσής, Παντέλης και Κλωνάρης αποσαφηνίζουν ένα πολύ σημαντικό κλινικό ερώτημα σχετικά με τις ενδείξεις διενέργειας του υπερηχογραφήματος (triplex) καρωτίδων. Οι συγγραφείς αναφέρονται στον ορισμό της αθηρωματικής νόσου των καρωτίδων και στις περιπτώσεις εκείνες οι οποίες ενδεχομένως θα ωφελούνταν από αγγειοχειρουργική παρέμβαση. Η κατάχρηση του υπερηχογραφήματος καρωτίδων, τα συχνά λάθη στην αξιολόγησή του αλλά και η μη διενέργειά του σε ορισμένες επιβεβλημένες περιπτώσεις, σε σχέση μάλιστα με το χρονικό διάστημα που πρέπει να μεσολαβεί μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, είναι συνήθη στην κλινική πράξη. Το άρθρο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τους γιατρούς τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας/ τριτοβάθμιας περίθαλψης που έρχονται συχνότατα σε επαφή με αντίστοιχες περιπτώσεις ασθενών. O Κλινικός Διαιτολόγος, κ. Χάρης Δημοσθενόπουλος αναλαμβάνει να διασαφηνίσει και να αναλύσει άλλη μία «ταλαιπωρημένη» έννοια της διατροφής, τα διατροφοφάρμακα, ενός όρου που προέκυψε από την ανάγκη ελληνικής μετάφρασης του αγγλοσαξωνικού όρου Nutraceuticals. Πρόκειται για συστατικά της διατροφής, που παρέχουν φαρμακευτικά οφέλη ή προάγουν την υγεία, και τα οποία απομονώνονται από τρόφιμα και πωλούνται σε φαρμακευτική μορφή, συχνά μη σχετιζόμενη με τρόφιμο. Τα διατροφοφάρμακα, όπως τα ωμέγα 3 λιπαρά οξέα, το σκόρδο, το πράσινο τσάϊ, τα φύκια, το λυκοπένιο κλπ, συχνά συγχέονται με τα λειτουργικά τρόφιμα αλλά και τα συμπληρώματα διατροφής, τα ιχνοστοιχεία και γενικά διάφορα περιεχόμενα των τροφίμων που σχετίζονται με άμεσες ή έμμεσες, θετικές ή αρνητικές επιδράσεις στην υγεία. Ο κ. Δημοσθενόπουλος ξεκαθαρίζει μεταξύ τους τις έννοιες αυτές και αναλύει τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με τα δεδομένα που αναφέρονται στη μελέτη των διατροφοφαρμάκων. Η σχέση μεταξύ παθήσεων του θυρεοειδούς και της υπέρτασης αναλύεται στο άρθρο των Ιατρών Φιλιώς Σπανούδη και Ιωάννη Ηλία, Ενδοκρινολόγων από το Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού του Νοσοκομείου «Ε. Βενιζέλου» στην Αθήνα. Εξηγούνται οι μηχανισμοί του αυξημένου επιπολασμού υπέρτασης στον υπερθυρεοειδιδμό και τον υποθυρεοειδισμό, οι απλοί τρόποι ανίχνευσης των διαταραχών αυτών και η ευνοϊκή επίδραση της αντιμετώπισής τους στη θεραπεία της αυξημένης αρτηριακής πίεσης. Συζητείται, επίσης, η αμφιλεγόμενη σχέση μεταξύ των υποκλινικών μορφών υπερθυρεοειδισμού και υποθυρεοειδισμού και των διαταραχών της αρτηριακής πίεσης. Ο κ. Νικόλαος Ιωακειμίδης, Καρδιολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης της Α Καρδιολογικής Κλινικής του Ιπποκρατείου ΓΝΑ, παρουσιάζει την οικογενή υπερχοληστερολαιμία, μία σπάνια και εξαιρετικά βαριά στην ομόζυγη μορφή της οντότητα, η οποία όμως είναι αρκετά συχνή στην ετερόζυγη μορφή της και δυστυχώς τότε συχνά διαλάθει της διάγνωσης. Παράλληλα με την επιδημιολογία, την κλινική εικόνα και την κλασική θεραπευτική αντιμετώπιση, περιγράφονται ορισμένοι νεότεροι υπολιπιδαιμικοί παράγοντες που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κλινικών δοκιμών (όπως τα φάρμακα που στοχεύουν στην ανακύκλωση του υποδοχέα της LDL μέσω αναστολής της πρωτεΐνης PCSK9) και αναμένεται να βοηθήσουν στη μείωση του φορτίου αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου που συνεπάγεται η νόσος. Ο κ. Ιωάννης Ιωαννίδης, Παθολόγος με εξειδίκευση στο σακχαρώδη διαβήτη, αναφέρεται στις νεότερες οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας και του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολόγων (AHA/ ACC) σχετικά με την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας. Οι οδηγίες αυτές, εφαρμόζοντας μία διαφορετική προσέγγιση, αυτήν της μείωσης της LDL-C ανεξάρτητα από επίπεδα στόχους αλλά με βάση την επιθετική ή λιγότερο επιθετική θεραπεία με στατίνες, αναλόγως του επιπέδου καρδιαγγειακού κινδύνου, έχουν «ξεσηκώσει» πληθώρα αντιρρήσεων και συζητήσεων σχετικά με την ορθολογικότητά τους. 8

9 Ο κ. Ιωαννίδης αναφέρεται στα υπέρ και τα κατά της προσέγγισης αυτής και στους προβληματισμούς που υπάρχουν, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, σχετικά με την ευρεία εφαρμογή τους. Οι κκ. Ν. Κουρεμένος, Ι. Ζαχαροπούλου και Α. Μανώλης, Καρδιολόγοι της Καρδιολογικής Κλινικής του Γ.Ν Ασκληπιείου Βούλας, συζητούν ένα πάντοτε επίκαιρο και αμφιλεγόμενο θέμα, αυτό της διενέργειας προσυμπτωματικού ελέγχου για στεφανιαία νόσο σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη. Οι ιδιαιτερότητες του ασθενούς με διαβήτη, ειδικά εκείνες που σχετίζονται με την έκταση της αθηροσκλήρωσης αλλά και την ενδεχόμενη παρουσία δυσλειτουργίας του αυτονόμου νευρικού συστήματος, συζητούνται και λαμβάνονται υπ όψιν στην προσπάθεια εκτίμησης της βλάβης των αγγείων στους ασθενείς αυτούς. Περιγράφονται οι κυριότερες μέθοδοι προσυμπτωματικού ελέγχου και εκτίμησης του αθηροσκληρυντικού φορτίου και αναφέρονται οι κυριότερες σχετικές μελέτες. Η κ. Ελπίδα Αθανασοπούλου και ο κ. Αλέξανδρος Κόκκινος, αναπτύσσουν το ζήτημα της φαρμακευτικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, ένα θέμα το οποίο κατά την τελευταία πενταετία βρέθηκε στη δεύτερη γραμμή της επικαιρότητας. Αιτία ήταν η απόσυρση από την κυκλοφορία της σιμπουτραμίνης και του Rimonabant, γνωστών σκευασμάτων έναντι της παχυσαρκίας, λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες, η εμφάνιση νέων φαρμάκων που εγκρίθηκαν για την αντιμετώπιση της νόσου επαναφέρει το σημαντικότατο αυτό ζήτημα στην επιφάνεια. Οι συγγραφείς ανασκοπούν εν συντομία με εξαιρετικό τρόπο τους μηχανισμούς που οδηγούν στην κοινή παχυσαρκία και παρουσιάζουν τα νεότερα σκευάσματα. 9

10 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Πότε πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα καρωτίδων; Δουλαπτσής Μικές 1, Πατέλης Νικόλαος 2, Κλωνάρης Χρήστος 2 1. Αγγειοχειρουργικό Τμήμα, Β Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» 2. Αγγειοχειρουργικό Τμήμα, Α Χειρουργική Κλινική, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η σημασία της διάγνωσης της καρωτιδικής αθηρωματικής νόσου έγκειται στην πρόληψη των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων (ΑΕΕ) που σχετίζονται με αυτή. Το υπερηχογράφημα καρωτίδων αποτελεί την εξέταση εκλογής για τη διάγνωση της καρωτιδικής αθηρωματικής νόσου, αφού συνδυάζει πολλά πλεονεκτήματα όπως χαμηλό κόστος, ευρεία διαθεσιμότητα και ικανοποιητικά ποσοστά ευαισθησίας και ειδικότητας. Η παρουσία φυσήματος στις καρωτίδες και η έντασή του δεν αποτελούν αξιόπιστους δείκτες για το βαθμό στένωσης. Η φυσική εξέλιξη της νόσου, η διάκρισή της σε συμπτωματική και ασυμπτωματική, το προσδόκιμο επιβίωσης του ασθενή, οι συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου και το όφελος από ενδεχόμενη ενδαρτηρεκτομή ή ενδαγγειακή αποκατάσταση της στένωσης, αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για τον καθορισμό των ενδείξεων ελέγχου της καρωτίδας με υπερηχογράφημα. Ο ενδεικνυόμενος χρόνος διενέργειας του υπερηχογραφήματος μετά από παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο κυμαίνεται από 24 ώρες έως και μία εβδομάδα μετά το αρχικό συμβάν, και καθορίζεται με βάση κριτήρια βαθμολόγησης του κινδύνου για νέο ΑΕΕ. Η παρούσα μελέτη ανασκοπεί τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες, ώστε ο υπερηχογραφικός έλεγχος των καρωτίδων να γίνεται έγκαιρα και στοχευμένα. ABSTRACT When should a carotid ultrasound be performed? The diagnosis of carotid atherosclerosis is one of the cornerstones in the prevention of stroke. Carotid ultrasound is the gold standard method for the diagnosis of carotid artery disease, since it combines low cost, broad availability and satisfactory sensitivity and specificity. The presence of carotid bruit and its grade are not reliable markers of underlying atherosclerosis. The indications to perform carotid ultrasound are defined based on the natural history of the disease, the presence or absence of symptoms, the patient s life expectancy, coexistent risk factors and the benefit from a potential endarterectomy or endovascular repair of the carotid stenosis. Moreover, the optimal time to perform an ultrasound after a transient ischemic attack varies from 24 hours to 7 days following the attack, based on score systems which assess the risk of a new cerebrovascular accident. The present study reviews the recent guidelines, aiming to perform carotid ultrasound in patients who will benefit from it. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι καρωτίδες αρτηρίες συμμετέχουν σε κυρίαρχο βαθμό στην αιμάτωση του εγκέφαλου, συνεπώς αποτελούν πηγή πρόκλησης συμβαμάτων με πιο συχνά τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ). Τα τελευταία αποτελούν μείζον πρόβλημα για την υγεία και σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνητότητας. Στο σύνολό τους, το 80% είναι ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια και περίπου στο 20% από αυτά η καρωτιδική αθηρωματική νόσος (ΚΑΝ), αποτελεί την κύρια αιτία πρόκλησής τους. 1 Η επίπτωση των ΑΕΕ στο γενικό πληθυσμό έχει μειούμενη τάση, σε μερικές όμως ομάδες πληθυσμού ο επιπολασμός φαίνεται να αυξάνεται. 2 Παρόλα αυτά, η θνητότητα των ΑΕΕ την τελευταία δεκαετία έχει μειωθεί κατά 70% σε σχέση με τις προηγούμενες, κυρίως λόγω της ρύθμισης των παραγόντων κινδύνου της αθηρωματικής νόσου, μέσα από προγράμματα προληπτικής ιατρικής των συστημάτων υγείας. 3 Η ενδαρτηρεκτομή και η ενδαγγειακή αποκατάσταση των σημαντικά αιμοδυναμικών στενώσεων του καρωτιδικού διχασμού, αποτελούν θεραπευτικές αγγειοχειρουργικές παρεμβάσεις, και το όφελός τους έχει αποδειχθεί από πολλές τυχαιοποιημένες μελέτες. 3 Η εισαγωγή και η ευρεία χρήση των υπερήχων με ικανοποιητικά ποσοστά ευαισθησίας και ειδικότητας, καθιέρωσε το συγκεκριμένο απεικονιστικό έλεγχο ως μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση της καρωτιδικής νόσου. 4 Επομένως, ο έλεγχος ρουτίνας για ΚΑΝ, αποτελεί συνήθη πρακτική για πολλές ιατρικές ειδικότητες στα πλαίσια διάγνωσης και προληπτικής ιατρικής, οδηγώντας όμως πολλές φορές σε υπερεκτίμηση τόσο των δυνατοτήτων του συγκεκριμένου απεικονιστικού ελέγχου, όσο στην αθρόα και χωρίς ενδείξεις χρήση αυτού, με πιθανές αρνητικές συνέπειες τόσο για το σύστημα υγείας όσο και για τον αγγειακό ασθενή. Η συγκεκριμένη ανασκόπηση έχει ως στόχο να καθορίσει τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες χρήσης των υπερήχων για την καρωτιδική νόσο, με βάση την ύπαρξη συμπτωμάτων, το ατομικό ιστορικό του ασθενή, και τη συμβολή του διαγνωστικού ελέγχου στην περαιτέρω λήψη ορθών θεραπευτικών αποφάσεων. 10

11 Πότε πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα καρωτίδων; Καρωτιδική Αθηρωματική Νόσος: Ορισμός, συχνότητα, αιτιολογικοί παράγοντες κινδύνου. Νεότερα δεδομένα Η στένωση του καρωτιδικού διχασμού της εξωκράνιας μοίρας των καρωτίδων αρτηριών, αποτελεί τη συνηθέστερη βλάβη αυτών των αγγείων. Οι ασθενείς με στένωση του καρωτιδικού διχασμού μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί ή συμπτωματικοί για εγκεφαλικά συμβάματα. Είναι γνωστό ότι ως ΑΕΕ ορίζεται η οξεία απώλεια εγκεφαλικής λειτουργίας με συμπτωματολογία άνω των 24 ωρών, ενώ το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο έχει διάρκεια συμπτωματολογίας μικρότερη των 24 ωρών. 5 Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός είναι κοινός με εκείνον της παθογένεσης της στεφανιαίας νόσου. 6 Ακολουθεί την κλασσική πορεία της αθηροσκλήρυνσης, με τη συσσώρευση μικροσωματίων λιποπρωτεϊνών στο ενδοθήλιο, με οξειδωτική τροποποίηση και έκλυση κυτταροκινών οι οποίες οδηγούν στην προσέλκυση μακροφάγων στο σημείο της βλάβης, τη μετανάστευση λείων μυϊκών κυττάρων από το μέσο στον έσω χιτώνα με υπερπλασία αυτών, συσσώρευση ινοβλαστών, με επακόλουθη ίνωση και τοπική ασβεστοποίηση. Ο σχηματισμός της πλάκας σταδιακά επεκτείνεται και δύναται να προκαλέσει στένωση του αυλού. 6 Η εντόπιση της νόσου στον καρωτιδικό διχασμό οφείλεται σε αιμοδυναμικούς παράγοντες, όπως η μείωση των διατμηματικών τάσεων (low shear stress), η μειωμένη ροή λόγω στάσης (low stasis), και ο διαχωρισμός της ροής (flow separation), χαρακτηριστικά τα οποία παρουσιάζονται κυρίως σε αρτηριακούς διχασμούς και προδιαθέτουν στο σχηματισμό αθηρωματικής πλάκας. 1 Οποιαδήποτε διάσπαση της πλάκας, λόγω της στροβιλώδους ροής ή αυξημένου μηχανικού στρες, οδηγεί σε συγκόλληση έμμορφων στοιχείων του αίματος και τη δημιουργία θρόμβου τοπικά. Η αποκόλληση τμήματος της πλάκας ή θρόμβου από την επιφάνειά της και η ενσφήνωσή του σε κάποιο εγκεφαλικό αγγείο προκαλεί εγκεφαλικό επεισόδιο. Λιγότερο συχνά, τα ισχαιμικά επεισόδια (παροδικά ή εγκατεστημένα) μπορεί να προκληθούν από εγκεφαλική υποάρδευση λόγω οξείας απόφραξης της έσω καρωτίδας. 1 Εκτός από τη στένωση, άλλα σπανιότερα αίτια που δύνανται να προκαλέσουν ΑΕΕ, αποτελούν τα ανευρύσματα της καρωτίδας, ο διαχωρισμός, η ινομυική δυσπλασία και οι αγγειίτιδες. 1 Όπως στη γενικευμένη αθηροσκλήρυνση, προδιαθεσικοί παράγοντες κινδύνου για ΚΑΝ αποτελούν η αυξημένη ηλικία, το άρρεν φύλο, το κάπνισμα, η υπέρταση, η στεφανιαία νόσος, ο σακχαρώδης διαβήτης, η περιφερική αγγειακή νόσος, η υπερχοληστερολαιμία, και τα υψηλά επίπεδα ινωδογόνου στο πλάσμα. Συγκεκριμένα, η ηλικία άνω των 65 ετών, το άρρεν φύλο, η υπέρταση, το κάπνισμα, και η στεφανιαία νόσος φαίνεται ότι διπλασιάζουν τον κίνδυνο ανάπτυξης αιμοδυναμικά σημαντικής στένωσης των καρωτίδων >60% Η συχνότητα της καρωτιδικής νόσου σε πληθυσμιακές μελέτες, κυμαίνεται από 0,5 έως 8%, ενώ η παρουσία καρωτιδικής στένωσης >60% σε ηλικίες άνω των 65 ετών θεωρείται ότι δεν ξεπερνάει το 1%, λαμβάνοντας υπόψη τα ποσοστά διαγνωστικής ακρίβειας των υπερήχων (ευαισθησία και ειδικότητα) Καρωτιδική Αθηρωματική Νόσος: Κλινική εικόνα και συσχέτιση με την εγκεφαλική ισχαιμία. Ασυμπτωματική Καρωτιδική Νόσος Η ασυμπτωματική καρωτιδική νόσος συνήθως ανευρίσκεται τυχαία μετά από προληπτικό έλεγχο, ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε υπερηχογράφημα καρωτίδων λόγω διαπιστωμένου τραχηλικού φυσήματος από την κλινική εξέταση. Στο 4% των ασθενών άνω των 45 ετών, ανευρίσκεται φύσημα κατά την κλινική εξέταση, ποσοστό το οποίο αγγίζει το 12% σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60 ετών. Παραδόξως, στο 30% των ασθενών με 70-99% στένωση καρωτιδικού διχασμού δεν ανευρίσκεται φύσημα, ποσοστό το οποίο αυξάνεται στο 60% σε ασθενείς με στενώσεις της τάξης 90-99%. Ψευδώς θετικά φυσήματα οφείλονται συνήθως σε συστολικά φυσήματα της καρδιάς, φύσημα από την έξω καρωτίδα ή τις σπονδυλικές αρτηρίες. 11,15 Η παρουσία/απουσία φυσήματος και η ποιότητά του δε σχετίζονται με το βαθμό της στένωσης. Ωστόσο, με βάση τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες, η ανεύρεσή του σε ασυμπτωματικούς ασθενείς καθιστά απαραίτητη την περαιτέρω διερεύνηση με απεικονιστικό έλεγχο (υπερηχογράφημα καρωτίδων). 16 Φαίνεται ότι το ποσοστό καρωτιδικής στένωσης σε ασυμπτωματικούς ασθενείς σχετίζεται με μελλοντικό κίνδυνο ανάπτυξης ΑΕΕ. Τυχαιοποημένη μελέτη πληθυσμού από το Cardiovascular Health Study έδειξε ότι σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών υπάρχει συσχέτιση του βαθμού στένωσης της καρωτίδας με τον κίνδυνο ΑΕΕ, με αύξηση του τελευταίου σε στενώσεις άνω του 50%, και μείωσή του σε προαποφρακτικές στενώσεις και πλήρης αποφράξεις, πιθανότατα λόγω του παράπλευρου δικτύου το οποίο αναπτύσσεται. 18 Ο εκτιμώμενος 5ετής κίνδυνος για ομόπλευρο ΑΕΕ σε ασυμπτωματικούς ασθενείς με στένωση καρωτίδας >50% είναι περίπου 4%, ενώ για στενώσεις άνω του 70% αγγίζει το 8%. 18 Βέβαια, δεν μπορεί να διευκρινιστεί με ακρίβεια ποια κατηγορία ασυμπτωματικών ασθενών με στένωση καρωτίδας είναι αυξημένου κινδύνου για ΑΕΕ, αφού η αιτιολογία τους μπορεί να είναι πολυπαραγοντική (καρδιογενή έμβολα - lacunar έμφρακτα). Μεταανάλυση μεγάλης τυχαιοποιημένης μελέτης με συμπτωματικούς ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ενδαρτηρεκτομή 11

12 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 καρωτίδας (ΝΑSCET trial), έδειξε ότι μία υποκατηγορία ασθενών με συνοδό ασυμπτωματική ετερόπλευρη στένωση (70-99%), ανέπτυξαν ΑΕΕ στην 5ετία με συμπτωματολογία από το ημιμόριο της μη χειρουργηθείσας ασυμπτωματικής καρωτίδας. Παρόλα αυτά, το 45% από αυτά τα επεισόδια οφειλόταν σε άλλα αίτια (καρδιογενή έμβολα ή lacunar έμφρακτα), οπότε και δεν θα μπορούσαν να προληφθούν με ενδαρτηρεκτομή καρωτίδας. 17 Συμπτωματική Καρωτιδική Νόσος Η ΚΑΝ ορίζεται ως συμπτωματική, όταν προηγείται συμπτωματολογία παροδικού ή εγκατεστημένου ισχαιμικού επεισοδίου, τους τελευταίους 6 μήνες 13. Ομόπλευρη αμαύρωση όρασης (amaurosis fugax), ετερόπλευρη αιμωδία, μυϊκή αδυναμία στα άκρα ή στο ημιμόριο του προσώπου, δυσαρθρία (στην περίπτωση προσβολής του επικρατούντος ημισφαιρίου) και αφασία, αποτελούν τη συνήθη συμπτωματολογία. Συμπτωματική ΚΑΝ, με στένωση στο σύστοιχο ημιμόριο της καρωτίδας >50% αποτελεί ένδειξη για αγγειοχειρουργική παρέμβαση (ενδαρτηρεκτομή ή ενδαγγειακή αποκατάσταση) με βάση τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες. 16 Το 2004, ο Gregory Modrall μελέτησε τη συσχέτιση της συχνότητας και του βαθμού της καρωτιδικής νόσου σε 145 ασθενείς με συμπτωματολογία από τους οφθαλμούς. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμπτωματολογία από τους οφθαλμούς, αποτελεί ενδιάμεσο προγνωστικό δείκτη για καρωτιδική νόσο, αφού καρωτιδική στένωση άνω του 60% διαπιστώθηκε μόνο στο 20% των ασθενών με amaurosis fugax και στο 18% σε ασθενείς με παρουσία χοληστερινών πλακών (Hollenhorst plaques) κατά την βυθοσκόπηση. 19 Επεισόδια ζάλης, συγκοπτικού επεισοδίου, ή μη ειδική νευρολογική σημειολογία, δεν περιλαμβάνονται στον ορισμό της συμπτωματικής καρωτιδικής νόσου. 20 Νεότερες μελέτες, που αφορούν τον κίνδυνο πρόκλησης εγκατεστημένου ΑΕΕ μετά από παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (Transient Ischemic Attack, TIA), άλλαξαν τον καθιερωμένο τρόπο διάγνωσης αλλά κυρίως τη θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών αυτών. 20 Πρόσφατη μεταανάλυση, έδειξε ότι στην πραγματικότητα δεν πρέπει να υποεκτιμάται ο κίνδυνος για ΑΕΕ μετά από ΤΙΑ, αφού σε 524 ασθενείς με εγκατεστημένο ΑΕΕ και προηγούμενη συμπτωματολογία παροδικού επεισοδίου, το ΑΕΕ είχε έναρξη εντός του 24ώρου από το TIA στο 17%, εντός 48 ωρών στο 9% και εντός 7 ημερών στο 43%. 21 Επιπλέον μία συστηματική μεταανάλυση ασθενών με TIA, έδειξε ότι ο κίνδυνος ΑΕΕ μετά από 2 και 7 ημέρες ήταν 3.1% και 5,2% αντίστοιχα. 14 Για να καθοριστεί λοιπόν ποιοι ασθενείς με TΙΑ θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε επείγουσα βάση, καθορίστηκε ένα σύστημα ταξινόμησης κινδύνου, το ΑBCD score system, με βάση 4 παραμέτρους από το ιστορικό του ασθενή (Α: age, B: blood pressure, C: clinical feature, D: duration of symptoms, Πίνακας 2) και μέγιστη βαθμολογία το 6. Βαθμολογίες ABCD 4, 5 και 6 σχετίζονται με κίνδυνο ΑΕΕ σε 7 ημέρες, 2%, 15% και 36% αντίστοιχα. 22 Συμπερασματικά, λοιπόν, συμπτωματικοί ασθενείς με TIA, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σε επείγουσα βάση όπως οι ασθενείς με οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου και μάλιστα με βάση το UK Department of Healths National Stroke Strategy 2007, ασθενείς με score 4-7 θα πρέπει να υποβάλλονται σε απεικονιστικό έλεγχο με υπερηχογράφημα εντός 24 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων και ασθενείς με score 0-3 εντός 7 ημερών. 20 Υπερηχογράφημα Καρωτίδων για τον έλεγχο της στένωσης Το υπερηχογράφημα καρωτίδων (triplex), αναδεικνύει όχι μόνο το ποσοστό της στένωσης αλλά και την έκταση και τη σύσταση της αθηρωματικής πλάκας. O βαθμός της στένωσης συνήθως μετράται με χρήση υπερήχου duplex σε συνδυασμό με ανάλυση κυματομορφής με τη χρήση παλμικών κυμάτων Doppler. Αποτελεί πλέον την κύρια απεικονιστική μέθοδο για την εξωκράνια μοίρα των καρωτίδων, αφού συνδυάζει πολλά πλεονεκτήματα, όπως χαμηλό κόστος, ευρεία διαθεσιμότητα ενώ αποτελεί μη παρεμβατική μέθοδο. Η ευαισθησία κυμαίνεται από 87% - 95% και η ειδικότητα αγγίζει το 92%. Στα μειονεκτήματα της εξέτασης περιλαμβάνονται η υπερεκτίμηση του βαθμού στένωσης όταν υπάρχει απόφραξη της ετερόπλευρης καρωτίδας (Εικόνα 1), το γεγονός ότι η ευαισθησία του εξαρτάται από τις ικανότητες του χειριστή, και το ότι η ακρίβεια σε παχύσαρκα άτομα, με εκτεταμένη ασβεστοποίηση ή ελίκωση των αγγείων είναι περιορισμένη. 4 Επιπλέον, η ευαισθησία της εξέτασης μειώνεται σημαντικά για τη διάγνωση παθολογικών στενώσεων της ενδοκράνιας μοίρας των καρωτίδων λόγω της αδυναμίας απεικόνισης αυτής της περιοχής. Νόσος της ενδοκράνιας μοίρας των καρωτίδων ανευρίσκεται στο 14-21,3% ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη και επί υποψίας αυτής, ενδείκνυνται άλλες πιο ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις όπως η μαγνητική αγγειογραφία (MRA) ή το ενδοκράνιο έγχρωμο doppler. 23 Ο υπολογισμός του βαθμού της στένωσης γίνεται εμμέσως με τη βοήθεια των ταχυτήτων ροής, καθώς η μέγιστη ταχύτητα στη φάση της συστολής (peak systolic velocity, PSV) στην κοινή, και έσω καρωτίδα (στο εγγύς, μέσο και άπω τμήμα της) και η τελοδιαστολική ταχύτητα (end-diastolic velocity, EDV) είναι ανάλογες του ποσοστού της στένωσης (Πίνακας 1, Εικόνα 2). Ο λόγος της PSV στην έσω και κοινή καρωτίδα προσφέρει συμπεράσματα για στενώσεις με σχετική ακρίβεια. Παράλληλα, με την παράμετρο GSM (grey scale median) μπορούν να ποσοτικοποιηθούν οι μαλακές πλάκες, οι οποίες είναι πιο ευαίσθητες σε επικείμενη ρήξη 24-25, ενώ μία άλλη παράμετρος, το intima-media thickness έχει μελετηθεί πρόσφατα ως προγνωστικός δείκτης για γενικευμένη αθηροσκληρυντική νόσο, κατατάσσοντας τους ασθενείς με βάση και άλλους 12

13 Πότε πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα καρωτίδων; Εικόνα 1. Υπερηχογράφημα δεξιάς καρωτίδας με απόφραξη έσω καρωτίδας (απουσία ροής και κυμματομορφής) χρήση των υπερήχων ως διαγνωστικό εργαλείο για τη νόσο των καρωτίδων. 1. Συμπτωματική Καρωτιδική Νόσος Σε ασθενείς με εγκατεστημένο ΑΕΕ ή ΤΙΑ, θεωρείται απόλυτη ένδειξη η διενέργεια υπερηχογραφήματος, προκειμένου να ανευρεθεί αν συνυπάρχει καρωτιδική νόσος (Class: I, Level οf Evidence: C). 16 Εικόνα 2. Υπερηχογράφημα αριστερής καρωτίδας με στένωση έσω καρωτίδας της τάξης 90% (PSV: 250.3cm/s) Δεδομένου ότι μετά από ΤΙΑ η ενδαρτηρεκτομή της καρωτίδας μειώνει τον κίνδυνο νέου ΑΕΕ κατά 23%, 16% και 8% αν διενεργηθεί σε 2, 2-4 και >4 εβδομάδες από το πρωταρχικό σύμβαμα, η καθυστέρηση του υπερηχογραφικού ελέγχου, και της χειρουργικής παρέμβασης, αυξάνει πολύ τον κίνδυνο υποτροπής και εγκατάστασης νέου ΑΕΕ. Στις γυναίκες ειδικά, το όφελος από την επέμβαση φαίνεται πως καταργείται μετά τις 2 εβδομάδες, καθιστώντας το υπερηχογράφημα καρωτίδων επείγουσα διαγνωστική εξέταση. 28,29 Καθώς όμως δεν είναι δυνατή η επείγουσα παραπομπή όλων των ΤΙΑ προς υπερηχογράφημα καρωτίδων, βάσει της βαθμολογία ABCD (Πίνακας 2) ασθενείς με βαθμολογία 0-3 δύναται να ελεγχθούν εντός 7 ημερών. Οι ασθενείς με βαθμολογία 4-7 ωστόσο χρήζουν επείγουσας διερεύνησης μέσα στις πρώτες 24 ώρες από το συμβάν. 22 Πίνακας 2. Σύστημα βαθμολόγησης ABCD για την αξιολόγηση του κινδύνου ΑΕΕ μετά από παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο Πίνακας 1. Υπερηχογραφικές παράμετροι και η συσχέτισή τους με το ποσοστό στένωσης των καρωτίδων Ποσοστό καρωτιδικής στένωσης Μέγιστη συστολική ταχύτητα (PSV) Λόγος PSV έσω καρωτίδας: PSV κοινής καρωτίδας 50-69% cm / sec 2-4 >70% >230 cm / sec >4 Τελοδιαστολική ταχύτητα (EDV) cm / sec >100 cm / sec παράγοντες κινδύνου σε υψηλού-μέσου η χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου (Framingham score). 26 Η σύγκριση της ευαισθησίας και της ειδικότητας του υπερηχογραφήματος σε σχέση με άλλες διαγνωστικές απεικονιστικές μεθόδους, δεν αποτελεί σκοπό μελέτης στην παρούσα ανασκόπηση. Ενδείξεις Υπερηχογραφήματος Καρωτίδων- Κατευθυντήριες Οδηγίες Με βάση τις πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες από το ΑCCF/AHA και το USPSTF ,27 για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της καρωτιδικής νόσου, αλλά και από μελέτες που συγκρίνουν τη συσχέτιση της καρωτιδικής νόσου με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, καταθέτουμε τις σημαντικότερες ενδείξεις για τη Παράγοντας κινδύνου Βαθμολογία Ηλικία 60 ετών 1 Αρτηριακή πίεση 140/90 mmhg 1 Κλινικά σημεία: Ομόπλευρη μείωση μυικής ισχύος Διαταραχή ομιλίας χωρίς ημιπάρεση Διάρκεια παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου: 60 λεπτά λεπτά Σακχαρώδης διαβήτης 1 Παρόλα αυτά, σε ηλικιωμένους ασθενείς με βαρύ εγκατεστημένο ΑΕΕ και χαμηλό προσδόκιμο επιβίωσης (μικρότερο από 5 έτη) λόγω συνοδών νοσημάτων (π.χ. καρκίνος), ή ιδιαίτερα αυξημένου χειρουργικού κίνδυνου για ενδαρτηρεκτομή καρωτίδας, όπου το όφελος πρόληψης νέου ΑΕΕ αντισταθμίζεται από την αυξημένη διεγχειρητική θνητότητα από άλλα αίτια (έμφραγμα, μετεγχειρητικό ΑΕΕ, επιπλοκές χειρουργείου), ο διαγνωστικός έλεγχος δεν έχει σαφή ένδειξη (Class: IIb, Level of Evidence: B)

14 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Πίνακας 3. Ενδείξεις υπερηχογραφήματος καρωτίδων (ισχύς ένδειξης από 1-9) Ένδειξη Νέα ή επιδεινούμενη νευρολογική σημειολογία από τα εγκεφαλικά ημισφαίρια (π.χ. ομόπλευρη απώλεια μυϊκής ισχύος ή αισθητικότητας, διαταραχή της ομιλίας, ή αμαύρωση) / Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο Έμβολο χοληστερόλης κατά την εξέταση του αμφιβληστροειδούς Ζάλη ή απώλεια όρασης κατά την άσκηση των άνω άκρων / πιθανότητα συνδρόμου υποκλοπής υποκλειδίου Βαθμολογία Ε (9) Ε (8) Ε (7) Πιθανός διαχωρισμός της καρωτίδας Ε (8) Ψηλαφητή μάζα τραχήλου Ε (8) Φύσημα τραχήλου, χωρίς προηγούμενο έλεγχο καρωτίδων Συγκοπή αδιευκρίνιστης αιτιολογίας μετά από καρδιολογικό έλεγχο Ασυμπτωματικοί ασθενείς, χωρίς φύσημα στην περιοχή του τραχήλου, με παράγοντες κινδύνου για αρτηριοπάθεια (περιφερική αρτηριακή νόσος, στεφανιαία νόσος, ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής) Ασυμπτωματικοί ασθενείς με ιστορικό ακτινοβολίας στον τράχηλο πριν >10 έτη Ασυμπτωματικοί ασθενείς με γνωστή ινομυική δυσπλασία νεφρών Ε (7) Α (5) Ε (7) Α (5) Α (5) Ε: ενδείκνυται, ΔΕ: δεν ενδείκνυται, Α: αβέβαιη ένδειξη. Τροποποίηση από Mohler ER 3rd, Gornik HL, Gerhard-Herman M, Misra S, Olin JW, Zierler E 30. Ωστόσο, αν ο ασθενής πληρεί τα κριτήρια να υποβληθεί σε αγγειοπλαστική καρωτίδων με τοποθέτηση stent, όπου οι περιεγχειρητικοί κίνδυνοι μειώνονται σε σχέση με την ενδαρτηρεκτομή (κίνδυνος <6% για μείζονα συμβάματα), όπως συμβαίνει σε εξειδικευμένα κέντρα, ο έλεγχος ενδέχεται να έχει θέση (Class: I, Level of Evidence: B). 16 Ασθενείς με μη ειδική συμπτωματολογία (συγκοπτικά ή προσυγκοπτικά επεισόδια, ζάλη, διπλωπία ή ίλιγγο) δεν θα πρέπει να θεωρούνται ύποπτοι για ενεργό καρωτιδική νόσο και εκτός αν συνυπάρχει πιο ειδική συμπτωματολογία (π.χ. σύνδρομο υποκλοπής υποκλειδίου αρτηρίας), δεν θα πρέπει να υποβάλλονται σε διαγνωστική απεικόνιση με υπερηχογράφημα καρωτίδων.(class: III, Level of Evidence: C) Ασυμπτωματική Καρωτιδική Νόσος Κύριος στόχος της διενέργειας υπερηχογραφήματος καρωτίδων σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, αποτελεί η ανεύρεση της υποομάδας των ασθενών με στένωση >70%, η οποία θα ωφεληθεί από τη διενέργεια ενδαρτηρεκτομής ή ενδαγγειακής αποκατάστασης, προκειμένου να προληφθεί ένα ΑΕΕ (Εικόνα 3). Οι κατευθυντήριες οδηγίες από το ΑCCF/AHA 2011 αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι είναι λογικό ασθενείς ασυμπτωματικοί με στένωση >70% στην έσω καρωτίδα, να υποβάλλονται σε παρεμβάσεις αποκατάστασης εφόσον ο διεγχειρητικός κίνδυνος ΑΕΕ, εμφράγματος του μυοκαρδίου και θανάτου είναι χαμηλός. 16 Νεότερα δεδομένα βέβαια από το USPSTF του 2014 εγείρουν ερωτήματα για το αν η ενδαρτηρεκτομή καρωτίδας σε ασυμπτωματικούς ασθενείς ωφελεί, σε σύγκριση με τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή. 27 Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι μελέτες οι οποίες μέχρι τώρα έχουν συγκρίνει τις θεραπευτικές αυτές στρατηγικές, έχουν ελλιπή στοιχεία για τον ορισμό και τη χρήση της βέλτιστης φαρμακευτικής αγωγής, κυρίως αυτής των στατινών, καθώς η χρήση τους φαίνεται να τροποποιεί τη φυσική πορεία της νόσου. Επιπλέον πρόσφατες μελέτες αναδεικνύουν το ρόλο και την ανωτερότητα της φαρμακευτικής αγωγής έναντι της χειρουργικής αντιμετώπισης στην πρόληψη ΑΕΕ σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, 30 ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι ασυμπτωματικοί ασθενείς δεν θα πρέπει να υποβάλλονται σε απεικόνιση με υπερηχογράφημα καρωτίδων. 31 Πιο σαφή εικόνα αναμένεται από τρέχουσες τυχαιοποιημένες μελέτες (π.χ. CREST -2, ACST-2, SPACE-2), οι οποίες συγκρίνουν το συνδυασμό ενδαρτηρεκτομής ή stenting των καρωτίδων και βέλτιστης φαρμακευτικής αγωγής με τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή μόνο. 27 Συνεπώς λόγω των αντικρουόμενων απόψεων σχετικά με τη θεραπευτική (χειρουργική η φαρμακευτική) προσέγγιση των ασυμπτωματικών ασθενών με σημαντική στένωση, ερωτήματα τίθενται και για το ρόλο των υπερήχων στη διάγνωση. Σε κάθε περίπτωση όμως, θεωρούμε ότι οι ασθενείς αυτοί είναι λογικό να ελέγχονται για να καθοριστεί ποιοι από αυτούς πρέπει να λάβουν κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή (στατίνες, αντιαιμοπεταλιακά και βέλτιστη αντιυπερτασική αγωγή). Όσον αφορά τη χρήση των υπερήχων ως έλεγχο του γενικού πληθυσμού, οι οδηγίες είναι σαφέστατες και αποτρεπτικές (Grade D). 16,27 Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι για πληθυσμό ατόμων (με πραγματικό επιπολασμό καρωτιδικής νόσου 1%), και ειδικότητα απεικονιστικού ελέγχου με υπερηχογράφημα 92%, αυτό σημαίνει ο αριθμός των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων θα είναι περίπου Πιθανότατα αρκετοί ασθενείς από αυτούς με ψευδώς θετική στένωση >70%, θα υποβληθούν σε ανούσιες χειρουργικές παρεμβάσεις (βάσει υπερηχογραφήματος), οι οποίες έχουν επιπλοκές και θνητότητα που σε ορισμένα κέντρα αγγίζουν το 6%

15 Πότε πρέπει να διενεργείται υπερηχογράφημα καρωτίδων; Εικόνα 3. Χειρουργική επέμβαση ενδαρτηρεκτομής καρωτίδας. Διακρίνεται φλεβικό εμβάλωμα στο κέντρο της εικόνας Οι κατηγορίες ασυμπτωματικών ασθενών που δικαιολογημένα πρέπει να υποβάλλονται σε απεικόνιση με υπερηχογράφημα καρωτίδων, είναι ασθενείς με φύσημα καρωτίδων (Class: IIα, Level of Evidence: C), με γνωστή στένωση καρωτίδων άνω του 50%, οι οποίοι θα πρέπει να παρακολουθούνται ετησίως (Class: IIα, Level of Evidence: C), ασθενείς με συμπτωματική περιφερική αγγειακή νόσο, έμφραγμα του μυοκαρδίου ή κοιλιακό αορτικό ανεύρυσμα (Class: IIb, Level of Evidence: C) και ασθενείς άνω των 65 ετών χωρίς συμπτωματολογία αθηροσκλήρωσης αλλά με 2 ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου όπως υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, κάπνισμα, ή οικογενειακό ιστορικό αθηροσκλήρωσης και ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου σε συγγενή πρώτου βαθμού (Class: IIb, Level of Evidence: C). Στους τελευταίους, η μέτρηση του intima-media thickness μπορεί να τους κατατάξει σε υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου ώστε να λάβουν τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή, δεν είναι απαραίτητος όμως ο επανέλεγχος αν δεν έχουν στένωση άνω του 50%. Παράλληλα ασθενείς άνω των 65 ετών, με περιφερική αρτηριακή νόσο, ιστορικό καπνίσματος, εγκεφαλικού ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου ή καρωτιδικό φύσημα, που πρόκειται να υποβληθούν σε μείζονες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, η απεικόνιση με υπερηχογράφημα καρωτίδων είναι λογική πριν την εκλεκτική επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (Class: IIα, Level of Evidence: C). 16 Άλλες ενδείξεις Ασθενείς με τραχηλική μάζα, πιθανό ανεύρυσμα καρωτίδας, σύνδρομο υποκλοπής υποκλειδίου αρτηρίας και ινομυϊκή δυσπλασία, είναι υποψήφιοι για έλεγχο με υπερηχογράφημα καρωτίδων. Συγκεκριμένα οι ασθενείς με ινομυϊκή δυσπλασία θα πρέπει να παρακολουθούνται ετησίως με απεικόνιση για την πορεία της νόσου και πιθανές επιπλοκές της. Επιπλέον, σε ασθενείς οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε ενδαρτηρεκτομή ή stenting καρωτίδας επιβάλλεται ο υπερηχογραφικός έλεγχος σε 1 μήνα και εν συνεχεία σε 6 και 12 μήνες, για πιθανές επαναστενώσεις,. 16 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Το υπερηχογράφημα των αγγείων του τραχήλου είναι η προτιμότερη αναίμακτη μέθοδος εκλογής για τη διάγνωση της καρωτιδικής αθηροσκληρυντικής νόσου. Η διενέργεια της εξέτασης από έμπειρο ιατρό και η σωστή αξιολόγηση των ευρημάτων, επαρκεί συχνά για τη λήψη της θεραπευτικής απόφασης (Πίνακας 3). 30 Η παρουσία φυσήματος δικαιολογεί τη διενέργεια ελέγχου, ωστόσο η παρουσία / απουσία του και η έντασή του, δε συνάδουν με την παρουσία ή τη βαρύτητα της καρωτιδικής νόσου. Σε περιπτώσεις μειωμένου προσδόκιμου ηλικίας (<5 έτη), και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, δεν ενδείκνυται το screening. Δικαιολογείται ωστόσο ο έλεγχος σε ασθενείς με πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου για αθηροσκλήρυνση, για τον καθορισμό του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου, καθώς και πριν από μείζονα καρδιοχειρουργική επέμβαση, ωστόσο σε αυτούς, αν διαπιστωθεί στένωση <50%, δε δικαιολογείται η επανάληψη του ελέγχου. Σε περιπτώσεις παροδικού ή εγκατεστημένου ΑΕΕ απαιτείται άμεσος διαγνωστικός έλεγχος, το πρώτο 24ωρο για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου σύμφωνα με το ABCD score, και εντός 7 ημερών για τους υπόλοιπους, καθώς η έγκαιρη χειρουργική επέμβαση (στις δύο πρώτες εβδομάδες) τροποποιεί σημαντικά το προσδόκιμο. Βιβλιογραφία 1. Sandercock PA, Warlow CP, Jones LN et al. Predisposing factors for cerebral infarction: the Oxfordshire community stroke project. BMJ Jan 14;298(6666): Truelsen T, Piechowski-Jóźwiak B, Bonita R et al. Stroke incidence and prevalence in Europe: a review of available data. Eur J Neurol Jun;13(6): Wolff T, Guirguis-Blake J, Miller T et al. Screening For Asymptomatic Carotid Artery Stenosis [Internet]. Rockville (MD): Agency for 15

16 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Healthcare Research and Quality (US); 2007 Dec. 4. Grant EG, Benson CB, Moneta GL et al. Carotid artery stenosis: gray-scale and Doppler US diagnosis--society of Radiologists in Ultrasound Consensus Conference. Radiology Nov;229(2): Bamford J, Sandercock P, Dennis M et al. A prospective study of acute cerebrovascular disease in the community: the Oxfordshire Community Stroke Project Incidence, case fatality rates and overall outcome at one year of cerebral infarction, primary intracerebral and subarachnoid haemorrhage. J Neurol Neurosurg Psychiatry Jan;53(1): Libby P, Theroux P. Pathophysiology of coronary artery disease. Circulation. 2005;111: O Leary DH, Polak JF, Kronmal RA et al. Distribution and correlates of sonographically detected carotid artery disease in the Cardiovascular Health Study. The CHS Collaborative Research Group. Stroke Dec;23(12): Rockman CB, Jacobowitz GR, Gagne PJ et al. Focused screening for occult carotid artery disease: patients with known heart disease are at high risk. J Vasc Surg Jan;39(1): Tell GS, Polak JF, Ward BJ, et al. Relation of smoking with carotid artery wall thickness and stenosis in older adults. The Cardiovascular Health Study. The Cardiovascular Health Study (CHS) Collaborative Research Group. Circulation Dec;90(6): Wilson PW, Hoeg JM, D Agostino RB et al. Cumulative effects of high cholesterol levels, high blood pressure, and cigarette smoking on carotid stenosis. N Engl J Med Aug 21;337(8): Wolf PA, Kannel WB, Sorlie P, McNamara P. Asymptomatic carotid bruit and risk of stroke. The Framingham study. JAMA Apr 10;245(14): Giles MF, Rothwell PM. The need for emergency treatment of transient ischemic attack and minor stroke. Expert Rev Neurother Mar;5(2): Review. 13. Naylor AR. Time is brain! Surgeon Feb;5(1): Review. 14. Rothwell PM, Warlow CP. Timing of TIAs preceding stroke: time window for prevention is very short. Neurology Mar 8;64(5): Hammond JH, Eisinger RP. Carotid bruits in 1,000 normal subjects. Arch Intern Med. 1962;109(5): Brott TG, Halperin JL, Abbara S et al ASA/ACCF/AHA/ AANN/AANS/ACR/ASNR/CNS/SAIP/SCAI/SIR/SNIS/SVM/SVS guideline on the management of patients with extracranial carotid and vertebral artery disease: executive summary. Stroke Aug;42(8):e Barnett HJ, Gunton RW, Eliasziw M. et al. Causes and severity of ischemic stroke in patients with internal carotid artery stenosis. Jama. 2000;283(11): Longstreth WT Jr, Shemanski L, Lefkowitz D, O Leary DH, Polak JF, Wolfson SK Jr. Asymptomatic internal carotid artery stenosis defined by ultrasound and the risk of subsequent stroke in the elderly. The Cardiovascular Health Study. Stroke. 1998;29(11): McCullough HK, Reinert CG, Hynan LS et al. Ocular findings as predictors of carotid artery occlusive disease: is carotid imaging justified? J Vasc Surg Aug;40(2): The National Stroke Strategy: 21. Giles MF, Rothwell PM. Risk of stroke early after transient ischaemic attack: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol Dec;6(12): Epub 2007 Nov 13. Review. 22. Rothwell PM, Giles MF, Flossmann E et al. A simple score (ABCD) to identify individuals at high early risk of stroke after transient ischaemic attack. Lancet Jul 2-8;366(9479): Vidjak V, Hebrang A, Brkljacić B et al. Stenotic occlusive lesions of internal carotid artery in diabetic patients. Coll Antropol Sep;31(3): Gray-Weale AC, Graham JC, Burnett JR et al. Carotid artery atheroma: comparison of preoperative B-mode ultrasound appearance with carotid endarterectomy specimen pathology. J Cardiovasc Surg (Torino) Nov-Dec;29(6): Gaunt ME, Brown L, Hartshorne T et al. Unstable carotid plaques: preoperative identification and association with intraoperative embolisation detected by transcranial Doppler. Eur J Vasc Endovasc Surg Jan;11(1): Hong SJ, Chang HJ, Song K et al. Impact of atherosclerosis detection by carotid ultrasound on physician behavior and riskfactor management in asymptomatic hypertensive subjects. Clin Cardiol Feb;37(2): LeFevre ML; U.S. Preventive Services Task Force. Screening for asymptomatic carotid artery stenosis: U.S. Preventive Services Task Force recommendation statement. Ann Intern Med Sep 2;161(5): Naylor AR. Delay may reduce procedural risk, but at what price to the patient? Eur J Vasc Endovasc Surg Apr;35(4): Sacco RL, Adams R, Albers G, et.al American Heart Association/American Stroke Association Council on Stroke; Council on Cardiovascular Radiology and Intervention; American Academy of Neurology.Guidelines for prevention of stroke in patients with ischemic stroke or transient ischemic attack: a statement for healthcare professionals from the American Heart Association/ American Stroke Association Council on Stroke: co-sponsored by the Council on Cardiovascular Radiology and Intervention: the American Academy of Neurology affirms the value of this guideline. Circulation Mar 14;113(10):e Abbott AL. Medical (nonsurgical) intervention alone is now best for prevention of stroke associated with asymptomaticsevere carotid stenosis: results of a systematic review and analysis Stroke Oct;40(10):e Brett AS, Levine JD. The case against identifying carotid stenosis in asymptomatic patients JAMA Intern Med Dec;174(12): Mohler ER 3rd, Gornik HL, Gerhard-Herman M, Misra S, Olin JW, Zierler E. ACCF/ACR/AIUM/ASE/ASN/ICAVL/SCAI/SCCT/ SIR/SVM/SVS 2012 appropriate use criteria for peripheral vascular ultrasound and physiological testing part I: arterial ultrasound and physiological testing: a report of the American College of Cardiology Foundation Appropriate Use Criteria Task Force, American College of Radiology, American Institute of Ultrasound in Medicine, American Society of Echocardiography, American Society of Nephrology, Intersocietal Commission for the Accreditation of Vascular Laboratories, Society for Cardiovascular Angiography and Interventions, Society of Cardiovascular Computed Tomography, Society for Interventional Radiology, Society for Vascular Medicine, and Society for Vascular Surgery. American College of Cardiology Foundation(ACCF); American College of Radiology(ACR). J Vasc Surg Jul;56(1):e

17 Διατροφοφάρμακα στην αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων: Πόσο τεκμηριωμένα είναι; Διατροφοφάρμακα στην αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων: Πόσο τεκμηριωμένα είναι; Χάρης Δημοσθενόπουλος MMedSci.PhDc Κλινικός Διαιτολόγος - Βιολόγος Προϊστάμενος Διαιτολογικού Τμήματος, ΓΝΑ «Λαϊκό» Αντιπρόεδρος Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν. O όρος διατροφοφάρμακα (ή τροφοφάρμακα ή φαρμακοτρόφιμα) αποτελεί την απόδοση στα ελληνικά του όρου «Nutraceuticals» που προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων nutrition (διατροφή) και pharmaceutical (φαρμακευτικός) και πρωτοεμφανίστηκε από τον Stephen De Felice, το Τα τελευταία χρόνια, εταιρείες βιοτεχνολογίας έχουν αναπτύξει την έρευνα και την παρασκευή τέτοιων στοιχείων. Αν και για πολλά από τα γνωστά «διατροφοφάρμακα» έχουν υπάρξει μελέτες, που αποδεικνύουν τη θετική τους δράση, εντούτοις χρειάζεται ακόμη επιπρόσθετη επιστημονική έρευνα, για να αποδειχθούν και να αναδειχθούν οι ευεργετικές τους δράσεις, ταυτόχρονα με τις τυχόν παρενέργειές τους. Ο όρος διατροφοφάρμακα περιγράφει τα συστατικά εκείνα της διατροφής μας, που είναι είτε τρόφιμα είτε μέρη τροφίμων και παρέχουν φαρμακευτικά οφέλη ή προάγουν την υγεία, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης ή/και της θεραπείας κάποιων ασθενειών. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα διατροφοφάρμακα ή αλλιώς τα nutraceuticals είναι προϊόντα που απομονώνονται από τρόφιμα και πωλούνται σε φαρμακευτική μορφή, συχνά μη συσχετιζόμενη με τρόφιμο. Θεωρείται ότι αυτά τα προϊόντα βοηθούν τη φυσιολογική λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού και μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση της πιθανότητας εκδήλωσης χρόνιων παθήσεων. Τα nutraceuticals είναι προϊόντα που προέρχονται από τα τρόφιμα, τα οποία έχουν ουσιαστικά φυσιολογικές επιδράσεις και πωλούνται σε μια ιατρική φόρμα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η κατηγοριοποίηση μιας ουσίας γίνεται με βάση τις επιπτώσεις της στον οργανισμό. Εάν η ουσία συμβάλλει μόνο στη διατήρηση υγιών ιστών και οργάνων, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ένα συστατικό των τροφίμων. Εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι τροποποιεί επιδράσεις στις φυσικές φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος και πωλείται ως θεραπευτική αγωγή μιας ιατρικής κατάστασης, τότε θα πρέπει να θεωρείται φάρμακο. Ta nutraceuticals έχουν στοιχεία και των δύο, και των τροφίμων και των φαρμάκων. Επί του παρόντος, υπάρχουν ρυθμιστικές κατευθυντήριες οδηγίες της ΕΕ που καλύπτουν τους ακόλουθους τομείς: Τα τρόφιμα (Κανονισμός ΕΚ 172/2002) Τα Φάρμακα (οδηγία 2001/83/ED) και Τα τρόφιμα για ειδική διατροφή (PARNUTS) (Οδηγία 89 / 398/EEC), χωρίς όμως τα διατροφοφάρμακα να καλύπτονται πλήρως από κανένα από αυτές. Τα διατροφοφάρμακα συχνά συγχέονται με τα λειτουργικά τρόφιμα, που αναπτύσσονται τις τελευταίες δεκαετίες παγκοσμίως, χωρίς όμως να πρόκειται για Διάγραμμα 1. Διατροφοφάρμακα - συνδυασμός τροφίμου και φαρμάκου NUTRITION REQUIRED FOR HEALTH + PHARMACEUTICALS REMEDY FOR SICKNESS / INJURY NUTRACEUTICALS PREVENTIVE MEDICAL APPROACHE Int J Pharm Sci,Vol 3, Suppl 4,

18 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Διάγραμμα 2. Θεραπευτικά πεδία χρήσης των διατροφοφαρμάκων CHD CANCER lipidcontrol osteoporosis diabetes hypertention % of respondents J Food Sci Technol 2012; 49(2) : την ίδια κατηγορία. Τα λειτουργικά τρόφιμα (functional foods) είναι, σύμφωνα με τον ορισμό που δίνεται σε χώρες όπως ο Καναδάς «τρόφιμα όμοια σε εμφάνιση με τα συμβατικά τρόφιμα που καταναλίσκονται στα πλαίσια μιας συνήθους δίαιτας και περιέχουν ένα νόμιμο συστατικό το οποίο παρέχει κάποιο συγκεκριμένο ιατρικό ή φυσιολογικό όφελος, άλλο από τα καθαρά διατροφικά οφέλη». Τα διατροφοφάρμακα (nutraceutical) είναι «προϊόντα που έχουν παραχθεί από τρόφιμα, αλλά πωλούνται σε μορφή χαπιών, σκόνης, ποτού ή άλλων φαρμακοτεχνικών μορφών, όχι γενικά συσχετιζόμενων με τα τρόφιμα». Είναι σαφές λοιπόν πως ένα λειτουργικό τρόφιμο είναι ένα ουσιώδες τρόφιμο, ενώ ένα διατροφοφάρμακο είναι μία απομονωμένη ή συμπυκνωμένη ουσία ή διατροφικό συστατικό. Τα διατροφοφάρμακα δεν είναι επίσης απλά διατροφικά συμπληρώματα, αφού δεν συμπληρώνουν μόνο τη διατροφή, αλλά στοχεύουν επίσης στην πρόληψη ή/και θεραπεία κάποιας ασθένειας ή/ και διαταραχής και χρησιμοποιούνται είτε ως συμβατικά τρόφιμα, είτε ως μεμονωμένα συστατικά του γεύματος ή της διατροφής. Διατροφοφάρμακα: Τρόφιμα ή Φάρμακα και πόσο ασφαλή είναι; Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά υγείας, με την παρουσίαση και με τη δόση, μία συγκεκριμένη ουσία μπορεί να καταταγεί είτε στα τρόφιμα, είτε στα φάρμακα. Υπάρχει, επίσης, ένας μεγάλος αριθμός προϊόντων που βρίσκονται στη διαχωριστική γραμμή και τα οποία αποτελούν τα nutraceuticals τα οποία κατηγοριοπούνται σε ειδική κατηγορία. Ο τρόπος χρήσης, η αλληλεπίδραση με άλλα τρόφιμα ή φάρμακα που λαμβάνονται για πρόληψη ή θεραπέια κάποιας νόσου αλλά και η συχνότητα λήψης-δοσολογία, είναι στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ώστε να αποφεύγουμε την αρνητική αλληλεπίδραση και την εμφάνιση αρνητικών συνεπειών από την κατανάλωσή τους. Θα πρέπει να αντιμετωπίζονται όχι απλά ως ένα φυσικό προϊόν που είναι πάντα ασφαλές, αλλά ως ένα διατροφικό στοιχείο που μπορεί να οδηγήσει σε μη ενδεδειγμένη χρήση, υπερβολική δοσολογία ή αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα. Για το λόγο αυτό πρέπει ο θεράποντας ιατρός αν γνωρίζει την κατανάλωσή τους και να ενημερώνει για τον κίνδυνο παρενεργειών. Διατροφοφάρμακα και Υπερλιπιδαιμία Η διαχείριση της δυσλιπιδαιμίας περιλαμβάνει την καλύτερη δυνατή διατροφή, σε συνδυασμό με αερόβια άσκηση και με πρόγραμμα ασκήσεων αντοχής. Για τους ασθενείς με χαμηλό έως μέτριο κίνδυνο, τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής είναι ο δεύτερος ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας. Στους ασθενείς υψηλού και πολύ υψηλού κινδύνου, οι φαρμακολογικοί παράγοντες κρίνονται απαραίτητοι. Ο συνδυασμός μιας υπολιπιδαιμικής δίαιτας και επιλεγμένων και επιστημονικά αποδεδειγμένων συμπληρωμάτων με nutraceutical, μπορεί να μειώσουν τα επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, να συμβάλλουν στην αύξηση της LDL, να μειώσει τον αριθμό των σωματιδίων LDL, των TG και των VLDL, και να οδηγήσει στην αύξηση της ολικής και της HDL (τύπου 2β). Επιπρόσθετα, η φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες, οι ανοσοαποκρίσεις, η αθηροσκλήρωση και τα συμβάματα CVD μειώνονται. Τα συμπληρώματα με τα καλύτερα δεδομένα για τον άνθρωπο περιλαμβάνουν: τη νιασίνη, τα ω-3 λιπαρά οξέα, το λάδι από πίτουρο ρυζιού, τις τοκοτριενόλες, τη μαγιά του κόκκινου ρυζιού, τις φυτικές στερόλες, τις διαλυτές ίνες, τα προβιοτικά, τη σόγια, τους ξηρούς καρπούς με μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως τα αμύγδαλα. Πράκτορες, με αμελητέες επιπτώσεις στα λιπίδια περιλαμβάνουν τη πολυκοζανόλη, το σκόρδο, το ginseng, το fenjuseek, το συνένζυμο Q-10 και το χρώμιο. Τα καλύτερα κλινικά δεδομένα για τη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων συνδέονται με τα ω-3 λιπαρά οξέα, το ALA και σε μικρότερο βαθμό με τη νιασίνη και τις φυτικές ίνες. Διατροφοφάρμακα και Αρτηριακή Πίεση Tα διατροφοφάρμακα σε συνδυασμό με μια γενικότερη αλλαγή τρόπου ζωής, απώλεια βάρους, άσκηση αλλά και ειδική φαρμακευτική αγωγή, μπορούν να παίξουν ρόλο σε πρόληψη και ρύθμιση της ΑΠ. Διατροφοφάρμακα που σχετίζονται με την αρτηριακή υπέρταση και τον αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο είναι: τα ωμέγα 3, τα ωμέγα 9 λιπαρά οξέα, το σκόρδο, το πράσινο τσάϊ, τα φύκια, το λυκοπένιο, τα φλαβονοειδή, το συνένζυμο Q-10, η L-αργινίνη και L-καρνιτίνη, η ταυρίνη. Διατροφοφάρμακα και Διαβήτης Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για φαρμακευτικά προϊόντα διατροφής που παρέχουν οφέλη για την υγεία και είναι εναλλακτική λύση για τη σύγχρονη ιατρική. Συγκεκριμένα θρεπτικά 18

19 Διατροφοφάρμακα στην αντιμετώπιση των μεταβολικών νοσημάτων: Πόσο τεκμηριωμένα είναι; συστατικά, όπως βότανα και συμπληρώματα διατροφής αποτελούν σημαντικά συστατικά των διατροφαρμάκων, που κατέχουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας, δρουν ενάντια σε διάφορες νοσηρές καταστάσεις και έτσι προωθούν και αυξάνουν την ποιότητα ζωής. Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα από αυτά τα νοσήματα. Υπάρχουν πολλές χημικές ουσίες που διατίθενται για τον έλεγχο και τη θεραπεία των ατόμων με διαβήτη. Εναλλακτική λύση σε αυτές τις συνθετικές ουσίες, μπορεί να αποτελέσουν φυτά και θρεπτικά στοιχεία παρέχουν μια πιθανή πηγή υπογλυκαιμικών φαρμάκων και χρησιμοποιούνται ευρέως για την πρόληψη του διαβήτη. Τα αποτελέσματα αυτών των φυτών μπορεί να σχετίζεται με την καθυστέρηση των διαβητικών επιπλοκών και να διορθώνει τις μεταβολικές ανωμαλίες χρησιμοποιώντας ποικιλία μηχανισμών. Κατηγορίες των διατροφοαρμάκων και ο ρόλος τους στο διαβήτη Τα διατροφοφάρμακα είναι συστατικά που χρησιμοποιούνται για την προώθηση της ευεξίας, την πρόληψη επιπλοκών και τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Αυτά μπορούν να ομαδοποιηθούν στις ακόλουθες τρεις γενικές κατηγορίες: 1. Θρεπτικά συστατικά: Ουσίες με τις καθιερωμένες διατροφικές λειτουργίες, όπως βιταμίνες, ανόργανα άλατα, αμινοξέα και λιπαρά οξέα. 2. Βότανα ή προϊόντα βοτάνων, όπως συμπυκνώματα και εκχυλίσματα. 3. Διατροφικοί παράγοντες που προέρχονται από άλλες πηγές (π.χ. πυροσταφυλικό, χονδροϊτίνη, πρόδρομες ουσίες στεροειδών ορμονών) που εξυπηρετούν συγκεκριμένες λειτουργίες. Διατροφοφάρμακα που σχετίζονται με το Διαβήτη είναι: τα ωμέγα 3, το Coenzyme Q10, το σκόρδο, η κανέλα, η αλόη, βότανα και φυτά όπως (Azadirachta indica: (Neem), Caesalpinia bonducella: (Fever Nut), Eugenia jambolana: (Jamun), Trigonella foenum-graecum: (Fenugreek) και Linum usitatissimum: (Flax Seeds). Για πολλά από αυτά τα διατροφοφάρμακα υπάρχει τεκμηρωμένη ένδειξη για την κατανάλωσή τους, ενώ για πολλά άλλα υπάρχει ακόμα σκεπτικισμός και απλές ενδείξεις, που δεν αποτελούν αποδείξεις για την τεκμηρίωση οδηγιών για τη χορήγησή τους στην πρόληψη και τη θεραπεία μεταβολικών νοσημάτων. Τα πιο τεκμηριωμένα διατροφοφάρμακα για τα μεταβολικά νοσήματα Τα διατροφοφάρμακα, για τα οποία υπάρχει σχετικά μεγαλύτερη επιστημονική τεκμηρίωση για το θετικό ρόλο τους σε μεταβολικά νοσήματα είναι: λόγω της υψηλής τους αντιοξειδωτικής δράσης (ισοφλαβόνες, κατεχίνες, ανθοκυανίνες). 2. Ω3 λιπαρά οξέα (1 g ΕPΑ+DHΑ): Η λήψη τους συμβάλλει στην πρόληψη της CHD, λόγω της αντιθρομβωτικής και αντιφλεγμονώδους δράσης τους (κυρίως μέσα από την κατανάλωση ψαριού). 3. Στερόλες / Στανόλες: Προέρχονται από φυτικά λάδια, σπόρους, φρούτα και όσπρια και συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης. 4. Φυτικές ίνες: Η κατανάλωση 10 γραμμαρίων την ημέρα οδηγεί σε 14% μειωμένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά συμβάματα και 27% θάνατο από καρδιακό αίτιο. Κυρίως οι διαλυτές ίνες (π.χ. από τη βρώμη) σχετίζονται με μείωση της LDL. 5. Σκόρδο ( mg): Έχει τεκμηριωμένη αντιυπερλιπιδαιμική και αντϊυπερτασική δράση. 6. Σόγια (25 γρ): Περιέχει ισοβλαβόνες και καλής ποιότητα πρωτεΐνες. Οδηγεί σε μείωση της LDL και της αναλογίας LDL:HDL, ενώ συμβάλλει έμμεσα και στην αντικατάσταση των ζωικής προέλευσης πρωτεϊνών. 7. Προβιοτικά: (Lactobacilli, Bifidobacterium) μαζί με τις διαλυτές ίνες και τα ω3 έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Βιβλιογραφία 1. Bahadoran Z, Mirmiran P, Azizi F.Dietary polyphenols as potential nutraceuticals in management of diabetes: a review. J Diabetes Metab Disord Aug 13;12(1): Chen G, Wang H, Zhang X, Yang ST. Nutraceuticals and functional foods in the management of hyperlipidemia.crit Rev Food Sci Nutr. 2014;54(9): Chen ZY, Jiao R, Ma KY.Cholesterol-lowering nutraceuticals and functional foods. J Agric Food Chem Oct 8;56(19): Hollander JM, Mechanick JI. Complementary and alternative medicine and the management of the metabolic syndrome. J Am Diet Assoc Mar;108(3): Houston M. Nutrition and nutraceutical supplements for the treatment of hypertension: part I. J Clin Hypertens (Greenwich) Oct;15(10): Houston MC. The role of cellular micronutrient analysis, nutraceuticals, vitamins, antioxidants and minerals in the prevention and treatment of hypertension and cardiovascular disease. Ther Adv Cardiovasc Dis Jun;4(3): Houston MC. The role of nutrition, nutraceuticals, vitamins, antioxidants, and minerals in the prevention and treatment of hypertension. Altern Ther Health Med. 2013;19 Suppl 1: Kota SK, Jammula S, Kota SK, Krishna SV, Meher LK, Rao ES, Modi KD. Nutraceuticals in dyslipidemia management. J Med Nutr Nutraceut 2013;2: Massaro M, Scoditti E, Carluccio MA, De Caterina R. Nutraceuticals and prevention of atherosclerosis: focus on omega-3 polyunsaturated fatty acids and Mediterranean diet polyphenols. Cardiovasc Ther Aug;28(4):e Mullin GE.Nutraceuticals for diabetes: what is the evidence? Nutr Clin Pract Apr;26(2): Zuchi C, Ambrosio G, Lüscher TF, Landmesser U. Nutraceuticals in cardiovascular prevention: lessons from studies on endothelial function. Cardiovasc Ther Aug;28(4): Πολυφαινόλες (20 mg-1g): Προέρχονται από τρόφιμα όπως ελαιόλαδο, κρασί τσάϊ, φρούτα και λαχανικά και παρουσιάζουν αντίστροφη σχέση με CHD, 19

20 Επιθεώρηση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου Τεύχος 15 Iανουάριος - Απρίλιος 2015 Θυρεοειδoπάθεια και υπέρταση Φιλιώ Σπανούδη, Ιωάννης Ηλίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο «Ε. Βενιζέλου» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία και συμπτώματα της θυρεοειδικής νόσου, είναι εκείνα που προκύπτουν από τις δράσεις των θυρεοειδικών ορμονών στην καρδιά και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η περίσσεια ή η έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην καρδιακή συσταλτικότητα, την καρδιακή παροχή, τις αγγειακές αντιστάσεις και να αυξήσει τον κίνδυνο αρτηριακής υπέρτασης. Ο επιπολασμός της υπέρτασης σε ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό, είναι σχεδόν τρεις φορές υψηλότερος από ό, τι σε φυσιολογικά άτομα, ενώ ο υποθυρεοειδισμός αναγνωρίζεται ως μία από τις συχνότερες μορφές δευτεροπαθούς υπέρτασης. Οι κλινικές εκδηλώσεις της θυρεοειδικής δυσλειτουργίας στο καρδιαγγειακό σύστημα είναι πολλές και ποικίλες ακόμη και στις υποκλινικές μορφές της νόσου και η θεραπεία με θυροξίνη φαίνεται να βελτιώνει αυτές τις διαταραχές. SUMMARY Some of the most characteristic signs and symptoms of thyroid disease are those that result from the effects of thyroid hormones on the heart and cardiovascular system. The excess or lack of thyroid hormones can cause changes in cardiac contractility, cardiac output, vascular resistance and increase the risk of hypertension. The prevalence of hypertension in patients with hyperthyroidism, is almost three times higher than in normal subjects, whereas hypothyroidism is recognized as one of the most common forms of secondary hypertension. Clinical manifestations of thyroid dysfunction on the cardiovascular system are many and varius even in subclinical forms of the disease and treatment with thyroxine appears to improve these disorders. 1. Εισαγωγή Κάθε διαταραχή της θυρεοειδικής λειτουργίας επηρεάζει σχεδόν όλα τα φυσιολογικά συστήματα, αλλά οι επιπτώσεις στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) είναι ιδιαίτερες [1, 2]. Σε επίπεδο επιδημιολογικών μελετών, η σχέση μεταξύ των θυρεοειδικών ορμονών και των διάφορων συνιστωσών της ΑΠ δεν είναι καλά εδραιωμένη. Αναφέρεται από κάποιους ερευνητές -αλλά όχι απ όλους- γραμμική σχέση μεταξύ των επιπέδων της θυρεοτροπίνης (TSH) και της συστολικής και διαστολικής ΑΠ. Στην κλινική πράξη, υπέρταση (ΥΤ) παρατηρείται τόσο σε καταστάσεις υπερθυρεοειδισμού, όσο και στον υποθυρεοειδισμό, υποδηλώνοντας ότι εμπλέκονται διαφορετικοί μηχανισμοί στις δύο καταστάσεις. 2. Επιπτώσεις των θυρεοειδικών ορμονών στη ρύθμιση της ΑΠ Η ΑΠ εξαρτάται από την καρδιακή παροχή (CO) και το σύνολο των αγγειακών αντιστάσεων (SVR). Η επίδραση των θυρεοειδικών ορμονών στη ρύθμιση της ΑΠ προέρχεται κυρίως από την αλληλεπίδρασή τους με αυτές τις δύο παραμέτρους [3]. Ωστόσο, οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν και άλλες αιμοδυναμικές παραμέτρους όπως τον καρδιακό ρυθμό (HR), την καρδιακή συσταλτικότητα και τον όγκο του αίματος [4]. Οι μηχανισμοί με τους οποίους οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν τα ενδοθηλιακά κύτταρα και τον αγγειακό τόνο, είναι ελάχιστα κατανοητοί. Έχουν αναφερθεί, αυξημένη πυκνότητα των τριχοειδικών αγγείων καθώς και αυξημένη έκφραση των αγγειακών ενδοθηλιακών αυξητικών παραγόντων σε καταστάσεις διαταραγμένης θυρεοειδικής λειτουργίας. Η αγγειοδιασταλτική δράση της Τ3 και η έκφραση και ρυθμιστική λειτουργία της αποϊωδινάσης τύπου 2 (D2) στις λείες μυϊκές ίνες των αγγείων, υποδηλώνουν πιθανή επίδραση των μεταλλάξεων των αποϊωδινασών στην ΑΠ [5]. Εκτός από την επίδρασή τους στη διαμόρφωση της καρδιακής παροχής και των αγγειακών αντιστάσεων, οι θυρεοειδικές ορμόνες εμπλέκονται στη ρύθμιση της ΑΠ με την ενεργοποίηση του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (ΣΡΑΑ). Στον υπερθυρεοειδισμό, το ΣΡΑΑ ενεργοποιείται ως αντισταθμιστική απάντηση στη μειωμένη SVR και τη μέση ΑΠ. Επιπλέον, η τριϊωδοθυρονίνη (Τ3) διεγείρει άμεσα τη σύνθεση του υποστρώματος της ρενίνης στο ήπαρ και επάγει την καρδιακή έκφραση του mrna της ρενίνης, οδηγώντας σε αυξημένα καρδιακά επίπεδα ρενίνης και αγγειοτενσίνης II, ανεξάρτητα από το ΣΡΑΑ. Αντίθετα, ο υποθυρεοειδισμός συνοδεύεται από μείωση πολλών στοιχείων του ΣΡΑΑ, συμπεριλαμβανομένης της έκκρισης της ρενίνης, της ηπατικής παραγωγής του αγγειοτενσινογόνου, της δραστηριότητας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE) στον ορό και της επινεφριδικής παραγωγής αλδοστερόνης [3]. Επιπλέον, οι θυρεοειδικές ορμόνες αυξάνουν την έκκριση της ερυθροποιητίνης και κατ επέκταση τον όγκο 20

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος Σωτηρόπουλος Αλέξιος Αντιπρόεδρος Λαναράς Λεωνίδας Γεν. Γραμματέας Ιωαννίδης Ιωάννης Ταμίας Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013

Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013 Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013 17.30-18.00 Προσέλευση Εγγραφές 18.00-19.30 Από τους προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου στο έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόεδροι: Χ. Λιόλιος, Σ. Φούσας 1. Λιπίδια - Κάπνισμα - Σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ

1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ 1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 18-19 εκεµβρίου 2010 Ξενοδοχείο «GALINI», Καµένα Βούρλα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΚΕΓΜ Τουριστικές & Συνεδριακές Επιχειρήσεις ΑΕ - Congress World, M. Παπαπαναγιώτου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ. 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ. 25 Ιανουαρίου 2014 & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ. 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ. 25 Ιανουαρίου 2014 & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ 24-25 Ιανουαρίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza aθήνα & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ 25 Ιανουαρίου 2014 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Congress World, Event

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Διημερίδα

Επιστημονική Διημερίδα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè "Αμφιθέατρο Ιπποκράτης" Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 2 η Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Candia Maris Ηράκλειο

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης. Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης. Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς Γεν. Γραμματέας: Νικόλαος Παπάνας Ταμίας: Αλέξανδρος Καμαράτος Μέλη: Ανδριανή

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 4 ο (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ÇΠρόληψη & Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές ΟδηγίεςÈ Ξενοδοχείο Amalia Nαύπλιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

20-40% των ισχαιμικών ΑΕΕ οφείλονται σε νόσο καρωτίδων

20-40% των ισχαιμικών ΑΕΕ οφείλονται σε νόσο καρωτίδων Γ. Μπενέτος 1, Κ. Τούτουζας 1, Μ. Δρακοπούλου 1, Χ. Δεληγιάννη 2, Ι. Κουτάγιαρ 1, Κ. Σταθογιάννης 1, Χ. Γράσσος 1, Κ. Σπέγγος 2, Η. Σιώρης 3, Χ. Στεφανάδης 1 (1) Α Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 7 η Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Du Lac Ιωάννινα, 11-12/9/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Χώρος: Αμφιθέατρο Γ.Π. Νοσοκομείο Θεσ/νίκης ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Ώρα: 14:00-15:30 ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟ ΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

19 Δεκεμβρίου 2009 Ξενοδοχείο «Du Lac», Ιωάννινα. Από τη διάγνωση στη σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2

19 Δεκεμβρίου 2009 Ξενοδοχείο «Du Lac», Ιωάννινα. Από τη διάγνωση στη σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Από τη διάγνωση στη σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 19 Δεκεμβρίου 2009 Ξενοδοχείο «Du Lac», Ιωάννινα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ

3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ Ηριδανού 12 115 28 Αθήνα Τηλ.: 210 7210935 Fax: 210 7210936 info@ede.gr www.ede.gr 12, Iridanou str. 115 28 Athens Tel.: 210 7210935 Fax: 210 7210936 info@ede.gr www.ede.gr 3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου Ελληνικό Κολλέγιο Μεταβολικών Νοσημάτων Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΕΚΟΜΕΝ) προγραμμα Θα χορηγηθούν μόρια Σ.Ι.Μ.Ε. (CME-CPD) Μετεκπαιδευτικό Διήμερο: Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 5 ο (ΕαΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών : Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Montana Καρπενήσι, 22-25 Μαρτίου 2013 Υπό την Αιγίδα του International Chair on Cardiometabolic

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου 2015

Πρόγραμμα. Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου 2015 Ημέρες Υπέρτασης 2015 5 ο Εκπαιδευτικό σεμινάριο: Αρτηριακή υπέρταση & συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου. Σύγχρονη διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση Ξενοδοχείο XENIA ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΠΗΛΙΟΥ, 13-15 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑκροπολΙΣ 2014. Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ

ΑκροπολΙΣ 2014. Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΑκροπολΙΣ 2014 Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής 12-13 Δεκεμβρίου 2014 DIVANI ACROPOLIS HOTEL

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα"

Επιστημονική Εκδήλωση Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα" 1-4 Ιουνίου 2012 Ξενοδοχείο «Corfu Holiday Palace» Κέρκυρα Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

8 Φεβρουαρίου 2014. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ. Ξενοδοχείο «Elisso», Ξάνθη

8 Φεβρουαρίου 2014. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ. Ξενοδοχείο «Elisso», Ξάνθη Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας Σε συνεργασία με τους Ιατρικούς Συλλόγους Ξάνθης και Καβάλας Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν», Ναύπλιο. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν», Ναύπλιο. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Αργολίδας Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική 24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 11 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) 2 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Α. Πιτταράς

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που οδηγούν σε λανθασμένα αποτελέσματα σε εξέταση triplex καρωτίδων

Παράγοντες που οδηγούν σε λανθασμένα αποτελέσματα σε εξέταση triplex καρωτίδων Παράγοντες που οδηγούν σε λανθασμένα αποτελέσματα σε εξέταση triplex καρωτίδων Καρράς Ε.,Φλωκατούλα Μ., Βλάχου Ι.,Διακονικολάου Β., Δημητρούλης Α., Στούκη Σ., Μωραΐτης Π.,Φραγκοπούλου Λ., Λιβιεράτος Λ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης. Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης. Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Στυλιανή Ηρακλειανού Αντιπρόεδρος: Φίλιππος Φιλιππίδης Γεν. Γραμματέας: Μαρίνα Νούτσου Ταμίας: Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός. Θεσσαλονίκης 12, 153 44 Γέρακας, Αττική Τηλ.: 210 6048260, Fax: 210 6047457 E-mail: tmouzakis@free-spirit.

Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός. Θεσσαλονίκης 12, 153 44 Γέρακας, Αττική Τηλ.: 210 6048260, Fax: 210 6047457 E-mail: tmouzakis@free-spirit. Διοργάνωση Οργάνωση - Γραμματεία Χορηγός ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Πόντου 104, 115 27 Αθήνα Τηλ.: 210 7470089, Fax: 210 7470044 E-mail: emedip@otenet.gr, Web site: www.emedip.gr Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

7η Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα"

7η Επιστημονική Εκδήλωση Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Μαιάνδρου 23 115 28 Αθήνα 7η Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα" 21-24 Ιουνίου 2013 Ξενοδοχείο «Margarona Royal» Πρέβεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κρηνίδες Πρόεδρος Μπούσμπουλας Σταύρος Αντιπρόεδρος Παππάς Άγγελος Γεν. Γραμματέας Μαυρογιαννάκη Αναστασία Ταμίας Κυριαζής Ιωάννης Μέλη Λέπουρας

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ημέρες Υπέρτασης 2015 Επιστημονική Διημερίδα: Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο Divani

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας. Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Α ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος: Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας: Ράπτης Αθανάσιος Ταμίας: Λιάτης Σταύρος Μέλη: Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ. 30/9/2011-1/10/2011 Αίγλη Ζαππείου Ελληνικό Κολλέγιο Μεταβολικών Νοσημάτων Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) προγραμμα Χορηγούνται 9 μόρια Σ.Ι.Μ.Ε. (CME-CPD) Μετεκπαιδευτικό Διήμερο: Μεταβολικά Νοσήματα ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 8 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 8 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 8 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Χ. Γράσσος Αντιπρόεδρος Α. Πιτταράς Γεν. Γραμματέας A. Τριανταφύλλου Ταμίας Κ. Κυφνίδης

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ. Υπό την Αιγίδα: Υπό την Αιγίδα: Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας 1 ΣΚΟΠΟΣ: Πρόληψη Καρδιαγγειακών Νοσημάτων στην ηλικιακή ομάδα 40 65 ετών. ΑΤΟΜΑ 40 65 ΕΤΩΝ: Αυξημένοι παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση.

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Bασίλης Παπαγιάννης - Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση 17 Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Παπαγιάννης Βασίλης Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΗ (ΕΛ.ΕΣ.ΜΕ.Δ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ 2014 24-26 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Eden Beach Resort Ανάβυσσος Αττικής 1 Πέμπτη 24 Απριλίου 2014 (15.30-20.30)

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ημέρες Υπέρτασης 2015 Επιστημονική Διημερίδα: Καρδιαγγειακές Παθήσεις Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση: Ο ρόλος της αρτηριακής υπέρτασης και των συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου Ξενοδοχείο Dolphin

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματεία Συνεδρίου:

Γραμματεία Συνεδρίου: 22η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΉ ΣΥΝΆΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΕΤΑΙΡΕΊΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΉΡΩΣΗΣ «Πολυπαραγοντική αντιμετώπιση του καρδιαγγειακού κινδύνου» Ξενοδοχείο AKS Πόρτο Χέλι 6-9 Ιουνίου 2014 Γραμματεία Συνεδρίου: Χορηγούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Καρδιαγγειακές Παθήσεις Cardiovascular Disease is the Leading Cause of Death Worldwide 1 HIV/AIDS 5 Pulmonary disease 7 Injuries 9 Cancer 13 Infectious and parasitic diseases 19 Cardiovascular disease*

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 9 ο (ΕΑΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ÇΠρόληψη & Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές ΟδηγίεςÈ Ξενοδοχείο AMALIA Δελφοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

15 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

15 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΠΙΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ 15 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΛΙΠΙΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ 18-20 Οκτωβρίου 2012 Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα www.eelia.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα"

Επιστημονική Εκδήλωση Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Επιστημονική Εκδήλωση "Σύγχρονες απόψεις στα Μεταβολικά Νοσήματα" 6-8 Ιουλίου 2012 Ξενοδοχείο «Aldemar Olympian Village» Σκαφιδιά ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.)

Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Πρόεδρος: Α. Μελιδώνης Αντιπρόεδρος: Δ. Ρίχτερ Γεν. Γραμματέας: Ε. Μπιλιανού Ειδ. Γραμματέας: Α. Καμαράτος Ταμίας: Στ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ

ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΙΛΗΤΕΣ-ΠΡΟΕΔΡΟΙ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ Γανωτάκης Ε. Γκόγκου Α. Καλογεράκη Λ. Καριπίδου Μ. Κεφαλογιάννης Ν. Λιάτης Σ. Καθηγητής Παθολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης Παθολόγος - Διαβητολόγος, Επιμελήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 12 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 12 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 12 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος Χ. Γράσσος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΑΨΗΛΑΦΗΣΕΙΣ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΑΨΗΛΑΦΗΣΕΙΣ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ Καρδιαγγειακή Υγεία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΑΨΗΛΑΦΗΣΕΙΣ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ Ημερίδα της Ελληνικής Εταιρείας Καρδιαγγειακής Υγείας Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα MC3 Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2016 ώρα έναρξης 09.00 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα