Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner"

Transcript

1 Στοµατογναθοπροσωπική Χειρουργική ΣTOMA 2010; 38 : Aνασκοπική µελέτη Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner I. KAΛAΪTΣI OY 1, A. ΠAΠA OΠOYΛOY 1, K. ANTΩNIA HΣ 2 Εργαστήριο Στοµατικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Οδοντιατρική Σχολή, A.Π.Θ. Post-traumatic and postoperative Horner s syndrome I. KALAITSIDOU 1, A. PAPADOPOULOU 1, K. ANTONIADES 2 Department of Oral and Maxillofacial Surgery, Dental School, Aristotle University of Thessaloniki Περίληψη Το σύνδρομο Horner ή οφθαλμοσυμπαθητική πάρεση χαρακτηρίζεται από μύση, βλεφαρόπτωση, ενόφθαλμο, που αποτελούν τη βασική τριάδα του συνδρόμου, αλλά και από άλλες κλινικές εκδηλώσεις όπως ανιδρωσία, ετεροχρωμία ίριδας κ.α. Το σύνδρομο Horner είναι αποτέλεσμα της βλάβης σε οποιοδήποτε σημείο της πορείας της συμπαθητικής οδού του οφθαλμού. Διάφορα αίτια, όπως καλοήθεις και κακοήθεις όγκοι, αγγειακές διαταραχές και ποικίλες φλεγμονώδεις καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν το σύνδρομο αυτό. Το τραύμα συνιστά το 4-13% των περιπτώσεων του συνδρόμου Horner, ενώ τα ιατρογενή αίτια είναι υπεύθυνα σε ποσοστό 10-18,5%. Η διάγνωση του συνδρόμου Horner γίνεται κυρίως από την κλινική εικόνα. Ωστόσο φαρμακολογικές δοκιμασίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την επιβεβαίωσή της αλλά και για τον προσδιορισμό του προσβεβλημένου νευρώνα. Απεικονιστικές μέθοδοι όπως CT, MRI, υπερηχογράφημα, αγγειογραφία, κ.α εφαρμόζονται περισσότερο για την εντόπιση της αιτίας και όχι του συνδρόμου καθαυτού. Ο σκοπός της ανασκόπησης αυτής είναι η περιγραφή μετατραυματικών και μετεγχειρητικών ή ιατρογενών αίτιων, αλλά και πιθανών μηχανισμών πρόκλησης της βλάβης. Summary Horner's syndrome, or oculosympathetic paresis, is characterized by miosis, ptosis, enophthalmos, which consist the basic triad of the syndrome, and also by some other clinical features such as anhidrosis, heterochromia iridis, etc. Horner's syndrome is a result from any lesion of the sympathetic supply to the eye. Various causes such as malignant-benign tumours, vascular disorders, and different infectious conditions can induce this syndrome. In some reviews to date, trauma represents 4% to 13% of cases while iatrogenic injuries are responsible for 10% to 18,5%. Horner syndrome is almost always diagnosed clinically. Though pharmacological testing can be used to confirm the diagnosis and to find the localization of the injured neuron. Imaging modalities such as CT, MRI, US, angiography etc are used to find the causes of Horner syndrome and not the syndrome itself. The purpose of this review is to describe the posttraumatic and postoperative or iatrogenic aetiology of Horner's syndrome and the possible mechanisms of the lesion. ΛEΞEIΣ KΛEI IA: Σύνδροµο Horner, βλάβη συµπαθητικής αλυσίδας, τραύµα, µετεγχειρητικό (ιατρογενή) αίτια. KEY WORDS: Horner's syndrome, sympathetic chain injury, trauma, postoperative (iatrogenic) aetiology Στάλθηκε στις Εγκρίθηκε στις Ιατρός, προπτυχιακή φοιτήτρια Οδοντιατρικής Σχολής 2 Kαθηγητής Receivet on 10 th Oct., Accepted on 7 th June, Medical Doctor 2 Professor

2 308 Ορισμός- ιστορική αναδρομή Ως σύνδρομο Horner ή οφθαλμοσυμπαθητική πάρεση ορίζεται το αποτέλεσμα οποιασδήποτε βλάβης που διακόπτει τη νευρική οδό από τον υποθάλαμο προς τον οφθαλμό. Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από τα παρακάτω κλινικά ευρήματα: μύση, βλεφαρόπτωση, ενόφθαλμο, ανιδρωσία και αγγειακή διαστολή σύστοιχα με την πλευρά της βλάβης. Η κλινική αυτή εικόνα περιγράφτηκε λεπτομερώς σε ζώα από το Γάλλο φυσιολόγο Claude Bernard Johann. Ο Ελβετός οφθαλμίατρος, Friedrich Horner ( ), περιέγραψε την πλήρη κλινική εικόνα σε ανθρώπους, το Ωστόσο, το 1865, πέντε χρόνια πριν την επίσημη περιγραφή του Horner, τρεις Αμερικανοί χειρουργοί δημοσίευσαν την πρώτη λεπτομερή αναφορά της οφθαλμοσυμπαθητικής πάρεσης. Συγκεκριμένα, παρατήρησαν σε ένα στρατιώτη με τραύμα από πυροβολισμό στο δεξί ημιμόριο του αυχένα μύση, πτώση βλεφάρου, ενόφθαλμο και flashing προσώπου, σύστοιχα με την πλευρά της βλάβης. Απέδωσαν το φαινόμενο αυτό σε βλάβη συμπαθητικών νεύρων του τραχήλου 1,2. Καλαϊτσίδου και συν της καλύπτρας του μεσεγκεφάλου και της γέφυρας, προς το νωτιαίο μυελό. Βλάβη σε οποιοδήποτε σημείο της πορείας της συμπαθητικής οδού του οφθαλμού, μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο Horner 5 (Εικ. 1). Ανατομικά στοιχεία Οι συμπαθητικές ίνες που νευρώνουν τον οφθαλμό ξεκινούν από τα Α 8 -Θ 2 νευροτόμια, που αποτελεί το βλεφαρονωτιαίο κέντρο ή κέντρο του Budge. Οι προγαγγλιακές ίνες εγκαταλείπουν το νωτιαίο μυελό δια των προσθίων ριζών των Α 8,Θ 1,Θ 2 νωτιαίων νεύρων, διασχίζουν το πρώτο θωρακικό και το κάτω αυχενικό γάγγλιο, που τις περισσότερες φορές συσσωματώνονται μεταξύ τους και αποτελούν το αστεροειδές γάγγλιο, το οποίο βρίσκεται πίσω από την έκφυση της σπονδυλικής αρτηρίας. Οι ίνες συνεχίζουν μέσω της υποκλείδιας αγκύλης, η οποία συνδέει το αστεροειδές με το μέσο αυχενικό γάγγλιο και απολήγουν στο άνω αυχενικό γάγγλιο στο ύψος των Α 1 -Α 2, πίσω από το καρωτιδικό έλυτρο 3. Από το άνω αυχενικό γάγγλιο αρχίζουν οι μεταγαγγλιακές ίνες, που φέρονται με το έσω καρωτιδικό νεύρο, πάλι μέσα στο κρανίο, εγκαταλείπουν το καρωτιδικό πλέγμα δια της αναστόμωσης του François Franc, εισέρχονται στο γασσέρειο γάγγλιο και δια του οφθαλμικού κλάδου του τρίδυμου νεύρου, του ρινικού και των μακρών ακτινοειδών νεύρων, φτάνουν στο διαστολέα μυ της κόρης του οφθαλμού, στον κογχαίο και στους ταρσαίους μύες και στον ανελκτήρα μυ του βλεφάρου 4. Οι μεταγαγγλιακές ίνες αυτές είναι υπεύθυνες και για την εφίδρωση του προσώπου. Η δραστικότητα των συμπαθητικών ινών ελέγχεται από τα υποθαλαμικά κέντρα από τα οποία οι κεντρικές συμπαθητικές ίνες οδεύουν, διαμέσου Εικόνα 1. Η περιφερική συμπαθητική οδός για την εννεύρωση του οφθαλμού (κόρης και μυός του Mueller). Αίτια 1,6,7,8 Κακοήθεις όγκοι Καλοήθεις όγκοι Αγγειακή διαταραχή Φλεγμονώδης αιτιολογία Βρογχικό καρκίνωμα Λέμφωμα Hodgkin Καρκίνωμα θυρεοειδούς Σαρκώματα Όγκοι Pancoast Μεταστατικοί όγκοι Σβάννωμα Όγκος καρωτιδικού σώματος Αδένωμα θυρεοειδούς Ημικρανία Αθροιστική κεφαλαλγία Κοκκιωματώδης αγγειίτιδα Wegener Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα Ανεύρυσμα έσω καρωτίδας αρτηρίας στο σηραγγώδη κόλπο Νόσος Lyme Έρπητας Ζωστήρας Φυματίωση Εγκεφαλίτιδα

3 Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner ΑΛΛΑ Τεχνητός πνευμοθώρακας Κακή τοποθέτηση σωλήνα θωρακοστομίας Μετατραυματικά αίτια Ιατρογενή αίτια Τραύμα θώρακος Διαπεραστικό τραύμα τραχήλου Κατάγματα βάσης κρανίου Κατάγματα οφθαλμικού κόγχου Κατάγματα εξάρθρωση ΑΜΣΣ Διατομή αγγειακού στελέχους Αμβλεία κάκωση καρωτίδας αρτηρίας Συγγενές σύνδρομο Horner (τραυματισμός κατά τον τοκετό) ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Άνω ραχιαία και κάτω αυχενική συμπα - θεκτομή Χειρουργική εκτομή των προσθιοπλάγιων δεματίων Νωτιαίου Μυελού Εκτομή σπονδυλικού πετάλου ΑΜΣΣ Θυρεοειδεκτομή Αμυγδαλεκτομή Επεμβάσεις στο στόμα και πρόσωπο Επεμβάσεις στον τράχηλο Επεμβάσεις ανοικτής καρδιάς ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ Τραυματισμός περιοχής Αποκλεισμός βραχιονίου πλέγματος Αποκλεισμός αστεροειδούς γαγγλίου Επισκληρίδιος αναισθησία Ενδοστοματική αναισθησία Αποκλεισμός οσφυϊκών συμπαθητικών ινών ΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΑΘΕΤΗΡΙΑΣΜΟΣ Καθετηριασμός της έσω σφαγίτιδας φλέβας καθετήρας Swan-Gans Καθετηριασμός καρωτίδας Μετατόπιση του κεντρικού φλεβικού καθετήρα Το σύνδρομο Horner μπορεί να προκληθεί από ποικίλα αίτια. Στοιχεία από τις 2 μεγαλύτερες ανασκοπήσεις δείχνουν τα παρακάτω: Οι νεοπλασίες αποτελούν την πιο συχνή αιτία (35%-60% των περιπτώσεων). Το τραύμα, συμπεριλαμβανομένου και του τραυματισμού κατά τον τοκετό, συνιστά το 4%-13% των περιπτώσεων και παρατηρείται, κυρίως, σε νεαρά άτομα. Οι ιατρογενείς βλάβες είναι υπεύθυνες σε ποσοστό 10%-18,5% των περιπτώσεων. Από αυτές το 84% αφορά βλάβες του αστεροειδούς γαγγλίου. Κλινική εικόνα 1. Βλεφαρόπτωση: Η πτώση του άνω βλεφάρου είναι σημαντικό εύρημα του συνδρόμου 309 Horner, επειδή η μύση μπορεί να διαφύγει, ειδικότερα αν και οι δύο κόρες του οφθαλμού είναι μικρές και αν η εξέταση δεν πραγματοποιηθεί σε ημιφώς. Η πτώση είναι ήπια, 2-3 mm, κάτι που σπάνια ενοχλεί έντονα τον ασθενή. Το χαρακτηριστικό αυτό σημείο αποτελεί ένα ποσοτικό διαφοροδιαγνωστικό σημείο μεταξύ βλεφαρόπτωσης στο σύνδρομο Horner και αυτής κατά την παράλυση του κοινού κινητικού νεύρου (ΕΣ ΙΙΙ) 5,6. Επιπλέον, το μέγεθος της πτώσης του βλεφάρου εξαρτάται από το εάν ο ασθενής είναι κουρασμένος ή όχι. Συνεπώς, η πτώση γίνεται πιο εμφανής τις βραδινές ώρες και βελτιώνεται τις πρωινές. Η βελτίωση αυτή δεν είναι πραγματική και οφείλεται στην εντονότερη δράση του μετωπιαίου και ανελκτήρα μυός του άνω βλεφάρου, καθώς και στην εντονότερη δράση των άθικτων συμπαθητικών ινών. 2. Μύση: Η μύση παρατηρείται σύστοιχα με τη βλάβη. Οφείλεται στην υπερίσχυση του παρασυμπαθητικού, ως αποτέλεσμα πάρεσης του διαστολέα μυός της κόρης και γίνεται πιο εμφανής όταν ο ασθενής βρίσκεται σε ημιφώς ή προσαρμογή. Είναι μεγαλύτερη σε μεταγαγγλιακή βλάβη παρά σε προγαγγλιακή, καθώς επίσης και πριν αρχίσει η διαδικασία αναγέννησης του καταστραμμένου συμπαθητικού 5,6. 3. Ενόφθαλμος: Οφείλεται σε ατροφία του κογχικού λίπους και η αδυναμία του μυός Mueller. Ωστόσο, θεωρείται ότι και η βλεφαρόπτωση δίνει την εντύπωση του ενόφθαλμου, επομένως δεν είναι αληθής, αλλά φαινομενικός 5,6. 4. Ελάττωση ενδοφθάλμιας πίεσης: Η ενδοφθάλμια πίεση από την πλευρά της βλάβης είναι, τουλάχιστον, κατά 5 mmhg μικρότερη από αυτή του φυσιολογικού οφθαλμού. 5. Ετεροχρωμία ίριδας: Η ίριδα φαίνεται πιο ανοικτού χρώματος από την πλευρά της βλάβης, κυρίως, σε περίπτωση συγγενούς ή πρώιμου συνδρόμου Horner. Θεωρείται, πολύ σπάνια η ετεροχρωμία, όταν το σύνδρομο Horner αναπτύσσεται σε μεγάλη ηλικία και αυτό έχει ιατροδικαστική σημασία 5,6. 6. Αύξηση ικανότητας προσαρμογής: Ο Logan 5 απέδειξε ότι τα άτομα με το σύνδρομο Horner παρουσιάζουν σχετικά καλύτερη ικανότητα προσαρμογής για την πλησίον όραση από την πλευρά της βλάβης. Είναι λογικό, ότι το εύρημα αυτό δεν μπορεί να χρησιμεύει σε άτομα ηλικίας άνω των με πρεσβυωπία. 7. Ανιδρωσία: Όταν η βλάβη εντοπίζεται από το υποθαλαμικό κέντρο έως την διακλάδωση της καρωτίδας παρατηρείται ανιδρωσία του προσώπου σύστοιχα με τη βλάβη που οφείλεται στη δυσλειτουργία ιδρωτοποιών αδένων. Η διάγνωση της ανιδρωσίας είναι αρκετά δύσκολη 6. Πλήρης κλινική εικόνα του συνδρόμου παρατη-

4 310 ρείται, κυρίως, σε όγκους που εντοπίζονται στον αυχένα και το θώρακα, και προσβάλλουν τους προγαγγλιακούς νευρώνες. Διάγνωση Ο συνδυασμός μύσης και βλεφαρόπτωσης αποτελεί το κύριο σημείο για διερεύνηση. Η μύση αυτή φαίνεται καλύτερα σε χαμηλό φωτισμό. Αυτό οφείλεται στo γεγονός ότι κάποιοι βαθμοί μύσης είναι πολύ μικροί, με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολο να αναγνωριστούν με γυμνό μάτι σε έντονο φωτισμό. Νευρολογική - Οφθαλμολογική εξέταση: Είναι σημαντικό η εξέταση των κορών των οφθαλμών να γίνει τόσο στο φυσικό όσο και σε χαμηλό φως. Οι φυσιολογικές κόρες διαστέλλονται, αμέσως, αν ένα άτομο βρεθεί στο σκοτάδι μετά από έντονο φωτισμό. Αντίθετα, στο σύνδρομο Horner αυτό γίνεται πολύ αργά, καθώς η συμπαθητική εννεύρωση που είναι υπεύθυνη για τη μυδρίαση είναι μειωμένη. Φυσιολογικά, η διαστολή αυτή εμφανίζεται σε 4-5sec, αλλά σε ασθενείς με σύνδρομο Horner φτάνει sec. Το γεγονός αυτό αναφέρεται ως «καθυστέρηση διαστολής» και αποτελεί το βασικό σημείο για τη διάγνωση. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ανισοκορία της τάξεως 0,4-1 mm είναι φυσιολογικό φαινόμενο σε ποσοστό 10% του πληθυσμού, συνεπώς, το βασικό στοιχείο δεν είναι ο βαθμός της μύσης, αλλά ο λανθάνων χρόνος αντίδρασης, δηλαδή ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ εφαρμογής ενός ερεθίσματος και της αντίδρασης, για διαστολή σε ημιφώς 5,6. Δοκιμασία κολλυρίων: Γίνεται για τον προσδιορισμό του προσβεβλημένου νευρώνα. Στις προγαγγλιακές ή κεντρικές βλάβες η ενστάλαξη οφθαλμικών σταγόνων κοκαΐνης 4% (cocaine test) επιφέρει ελαφρά μυδρίαση της πάσχουσας κόρης, ενώ η ενστάλαξη οφθαλμικών σταγόνων υδροξυαμφεταμίνης 1% και φολεδρίνης 1% προκαλούν διαστολή. Σε αντίθεση με τις παραπάνω ουσίες η ενστάλαξη της φαινυλεφρίνης 1% δεν προκαλεί καμία αντίδραση (Εικ. 2). Φυσιολογικές κόρες Κεντρική προγαγγλιακή βλάβη Μεταγαγγλιακή βλάβη Πριν τις σταγόνες Κοκαΐνη 4% Φολεδρίνη Εικόνα 2. Φαρμακολογικές δοκιμασίες της κόρης με κοκαΐνη 4% και φιλοδρίνη 1% για την εντόπιση βλάβης. Στις μεταγαγγλιακές βλάβες η ενστάλαξη της υδροξυαμφεταμίνης 1% ή φολεδρίνης 1% δεν προκαλεί καμία αντίδραση. Όμως, η φαινυλεφρίνη 1% θα προκαλέσει διαστολή της πάσχουσας κόρης. Σήμερα, στη θέση της κοκαΐνης χρησιμοποιείται περισσότερο η απρακλονιδίνη (iopidine) 0,5%. Η ουσία είναι α2-αδρενεργικός διεγέρτης, παράγωγο της κλονιδίνης που χρησιμοποιείται για θεραπεία ή πρόληψη της αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης. Έχει ως πλεονέκτημα το γεγονός ότι είναι ευκολότερα διαθέσιμη από το διάλυμα της κοκαΐνης και είναι πιο ασφαλής και αποτελεσματική στα παιδιά 3,7,9,10,11. Άλλες μέθοδοι διάγνωσης: CT, MRI, υπερηχογράφημα, αγγειογραφία, κ.α (εφαρμόζονται περισσότερο για την εντόπιση της αιτίας, και όχι του συνδρόμου καθαυτού). 9 Μετατραυματικο σύνδρομο Horner Καλαϊτσίδου και συν Το μετατραυματικό σύνδρομο Horner είναι αποτέλεσμα κάκωσης των συμπαθητικών νεύρων σε οποιαδήποτε σημείο της πορείας τους. Τραύμα, συμπεριλαμβανομένου και του τραυματισμού κατά τον τοκετό, αποτελεί το 4% με 13% των περιπτώσεων του συνδρόμου 1,2. Εκτός από το τραύμα θώρακος ή το διαπεραστικό τραύμα τραχήλου, που αποτελούν τα συχνότερα αίτια του μετατραυματικού συνδρόμου Horner, άλλο σύνηθες αίτιο είναι η διατομή των αγγείων, κυρίως, ως αποτέλεσμα των καταγμάτων βάσης κρανίου. Στην περίπτωση αυτή, το σύνδρομο οφείλεται σε τραυματισμό μεταγαγγλιακού περικαρωτιδικού πλέγματος, καθώς αυτό διέρχεται από τον καρωτιδικό σωλήνα που βρίσκεται στο λιθοειδές οστό. Συνεπώς, απαιτείται προσεκτική εκτίμηση για να αποκλειστεί η πιθανή αγγειακή κάκωση. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν αναφορές του μετατραυματικού συνδρόμου Horner που είναι αποτέλεσμα του κατάγματος της βάσης του κρανίου, χωρίς τη διατομή των αγγείων 12. Η αμβλεία κάκωση της καρωτίδας αρτηρίας αποτελεί 7% των περιπτώσεων του μετατραυματικού συνδρόμου Horner. Η κάκωση των αγγείων προκαλεί αιμορραγία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη διαταραχή της παροχής αίματος στο άνω αυχενικό γάγγλιο. Τρεις είναι οι περιπτώσεις με μετατραυματικό σύνδρομο Horner μετά από εξάρθρωση στην ΑΜΣΣ που έχουν αναφερθεί. Όπως και στην περίπτωση του τραυματισμού κατά τον τοκετό, η βλάβη θεωρήθηκε ότι οφείλεται στην παροδική έκπτωση της νευρικής αγωγιμότητας λόγω συμπίεσης ή ισχαιμίας 1. Μετεγχειρητικό σύνδρομο Horner (ιατρογενές) Σύνδρομο Horner ιατρογενούς αιτιολογίας αποτελεί περίπου το 10% - 18,5% των περιπτώσεων.

5 Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner Οι περιπτώσεις του συνδρόμου Horner μετά από συμπαθεκτομή 13 έχουν σημαντικά μειωθεί στη σημερινή χειρουργική πράξη. Αυτό οφείλεται, κυρίως, στην καλύτερη γνώση του πρότυπου της ανατομίας των συμπαθητικών νευρώνων και σε λεπτούς χειρισμούς κατά την επέμβαση. Η αυχενική συμπαθεκτομή είναι μια αποδεκτή διαδικασία για την ανακούφιση από τα συμπτώματα κάποιων παθήσεων που έχουν σχέση με το συμπαθητικό σύστημα, όπως η νόσος Raynaud, καυσαλγία (αντανακλαστική συμπαθητική δυστροφία) και υπερίδρωση. Η εκτομή της σύστοιχης συμπαθητικής αλυσίδας γίνεται από το Θ 3 γάγγλιο έως το αστεροειδές γάγγλιο, χωρίς το τελευταίο να συμπεριλαμβάνεται 14. Σε 25% των περιπτώσεων μετά από αυχενική συμπαθεκτομή παρατηρείται το σύνδρομο Horner. Αυτό οφείλεται σε απρόσεκτους χειρισμούς ή κακώσεις. Η πλειοψηφία των περιστατικών του συνδρόμου μετά από συμπαθεκτομή σχετίζεται με υπερκλείδια προσπέλαση. Πρέπει να σημειωθεί ότι, εάν γίνει εκτομή του αστεροειδούς γαγγλίου, η εμφάνιση του συνδρόμου είναι αναμενόμενη. Οι πρώτες αναφορές για βλάβες της συμπαθητικής αλυσίδας μετά από επεμβάσεις στον θυρεοειδή αδένα έγιναν από τον Kaelin, το Πρόσφατα οι Smith και Marley 15 μελέτησαν συνολικά 25 ιατρογενείς κακώσεις μετά από μερική ή ολική θυρεοειδεκτομή. Οι Buhr και συν. 15 αναφέρουν τρεις περιπτώσεις με σύνδρομο Horner μετά από τροποποιημένη ριζική θυρεοειδεκτομή σε μυελώδη καρκίνο θυρεοειδούς. Βλάβη τραχηλικών συμπαθητικών ινών κατά τη διάρκεια της θυρεοειδεκτομής μπορεί να οφείλεται είτε σε νευραπραξία είτε σε αιμάτωμα ή ακόμη και σε απολίνωση των αγγείων της συμπαθητικής αλυσίδας 16. Το αστεροειδές γάγγλιο και οι νευρώνες της συμπαθητικής αλυσίδας είναι αυτοί που κινδυνεύουν τόσο από τα νεοπλάσματα θυρεοειδούς όσο και κατά τις επεμβάσεις στον θυρεοειδή αδένα. Σε έρευνα των Harding και συν. 15 αναφέρεται ότι η αφαίρεση περισσότερων από τρεις λεμφαδένες, κυρίως, αυτών που βρίσκονται μεταξύ του υοειδούς οστού και της κάτω επιφάνειας του θυρεοειδούς χόνδρου του λάρυγγα, συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη μετεγχειρητικού συνδρόμου Horner, λόγω της στενής ανατομικής σχέσης με τη συμπαθητική αλυσίδα. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι το μέσο αυχενικό γάγγλιο κινδυνεύει κατά την απολίνωση της κάτω θυρεοειδικής αρτηρίας, καθώς γειτνιάζει με αυτήν. Σε έρευνα των Reeve και συν. 15 που αφορούσε τις ανατομικές παραλλαγές του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου αναφέρεται ότι από τις 1000 περιπτώσεις συνολικά, μόνο στις τρεις το νεύρο αυτό δίνει κλάδους στην αυχενική συμπαθητική αλυσίδα. Σε μία από αυτές, παρατηρήθηκε παροδικό σύνδρομο Horner. Συνεπώς, η ανατομική αυτή παραλλαγή μπορεί να αποτελεί δυνητική αιτία τραυματισμού. Επιπλέον, αιμάτωμα ή τοπικό οίδημα στην περιοχή που εμφανίζεται κατά την πρώιμη μετεγχειρητική περίοδο μπορεί να συμπιέζει τη συμπαθητική αλυσίδα, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί το σύνδρομο Horner μετεγχειρητικά. Το σύνδρομο Horner που εμφανίζεται προεγχειρητικά μπορεί να είναι αποτέλεσμα της διόγκωσης του θυρεοειδούς. Στη βιβλιογραφία περιγράφονται συνολικά 45 περιστατικά του προεγχειρητικού συνδρόμου Horner που είχαν σχέση με την παθολογία του θυρεοειδούς αδένα. Το σύνδρομο Horner μετά από τις επεμβάσεις στον τράχηλο 17, θεωρούνταν παλιότερα 311 πολύ σπάνια επιπλοκή. Όμως, μετά από κάποιες έρευνες αποδείχθηκε ότι δεν είναι και τόσο σπάνια μετά από ριζική εκτομή τραχηλικών λεμφαδένων και αυτό οφείλεται στις κακώσεις της αυχενικής συμπαθητικής αλυσίδας, που, όπως αποδείχθηκε, εμφανίζει πολλές ανατομικές παραλλαγές όσον αφορά τη θέση της. Έτσι, η συμπαθητική αλυσίδα στον τράχηλο, στην περιοχή μεταξύ Α 1 -Α 2, μπορεί να βρίσκεται πίσω από το καρωτιδικό έλυτρο, αλλά και εντός αυτού. Άλλη αιτία της εμφάνισης του μετεγχειρητικού συνδρόμου Horner μπορεί να είναι η κατά λάθος αφαίρεση του μεγάλου άνω αυχενικού γαγγλίου που μπορεί να θεωρηθεί ως λεμφαδένας Rouviere. Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Horner μετά από επεμβάσεις στην καρδιά 1,18 είναι 0,2% - 7,7%. Αυτό δείχνει ότι το σύνδρομο δεν είναι σπάνια επιπλοκή. Τα αίτια του συνδρόμου στις περιπτώσεις αυτές θεωρούνται ότι είναι ίδια με αυτά που προκαλούν κακώσεις του βραχιόνιου πλέγματος. Συγκεκριμένα είναι: Κάταγμα πρώτης πλευράς. Κάκωση κατά την παρακέντηση έσω σφαγίτιδας φλέβας 19. Σύνθλιψη έλξη των νεύρων κατά τη θωρακοτομή ή λόγω θέσης του σώματος του ασθενούς κατά την επέμβαση. Η απαγωγή του άνω άκρου και η ανύψωση του θωρακικού τοιχώματος μπορεί να διαδραματίζει κάποιο ρόλο. Οι Liu και συν. 20 αναφέρουν την περίπτωση ασθενούς με σύνδρομο Horner μετά από την κάκωση της περιαμυγδαλικής μαλακής υπερώας. Οι ερευνητές αυτοί εισήγαγαν στη βιβλιογραφία τον όρο σύνδρομο Horner μετά από ενδοστοματικό χειρουργικό και μη χειρουργικό τραυματισμό. Οι αναφορές του συνδρόμου Horner από ενδοστοματικό τραυματισμό είναι σπάνιες. Οι Weisscold και Galetta 21 αναφέρουν εμφάνιση του συνδρόμου Horner μετά από οστεοτομία του κλάδου της κάτω γνάθου. Πιστεύεται ότι η βλάβη

6 312 Καλαϊτσίδου και συν των μεταγαγγλιακών συμπαθητικών νευρώνων που προκάλεσαν το σύνδρομο οφείλεται σε κακή τοποθέτηση αγκίστρων ή υπερβολική πίεση γύρω από τον κλάδο της κάτω γνάθου. Κατά λάθος εκτομή ινών φαίνεται να είναι απίθανη, επειδή τα νεύρα αυτά πορεύονται μαζί με μεγάλα αγγεία στην περιοχή αυτή και δεν υπήρχε καμία αγγειακή επιπλοκή ή αθρόα αιμορραγία. Αναισθησία: Υπάρχουν στη βιβλιογραφία δυο δημοσιεύσεις εμφάνισης συνδρόμου Horner ως επιπλοκή της παρατεταμένης γενικής αναισθησίας 22 στην πλάγια ή πλάγια κατακεκλιμένη θέση. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η πλάγια κάμψη του αυχένα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα «τέντωμα» ή ισχαιμική κάκωση της συμπαθητικής αλυσίδας στον τράχηλο. Τοπικός αποκλεισμός του αστεροειδούς γαγγλίου 1 είναι ευρέως χρησιμοποιούμενη μέθοδος στην αντιμετώπιση των ποικίλλων περιπτώσεων άλγους και αποτελεί συχνή αιτία του συνδρόμου. Το σύνδρομο Horner μπορεί να εμφανιστεί και ως επιπλοκή του αποκλεισμού των συμπαθητικών ινών της άνω θωρακικής και κάτω αυχενικής συμπαθητικής αλυσίδας. Όπως είναι γνωστό, οι προγαγγλιακές συμπαθητικές ίνες αναδύονται από Θ1-Θ3 νευροτόμια, ανέρχονται και συνάπτονται στα αυχενικά γάγγλια, συνεπώς, είναι σπάνια επιπλοκή το σύνδρομο Horner στους αποκλεισμούς αυτούς (επισκληρίδιο, υποσκληρίδιο ή υπαραχνοειδή). Μάλιστα, αναφέρονται 1.3% περιπτώσεων του συνδρόμου μετά από φυσιολογικό τοκετό και 4% μετά από καισαρική τομή. Ταυτόχρονα με το σύνδρομο Horner αναφέρθηκαν και άλλες διαταραχές, όπως παράλυση του τριδύμου νεύρου και αδυναμία του άνω άκρου ομόπλευρα. Το σύνδρομο Horner μετά από την επισκληρίδιο αναισθησία 23 περιγράφτηκε για πρώτη φορά από τον Kepes 24. Οφείλεται στον αποκλεισμό των οφθαλμικών προγαγγλιακών συμπαθητικών νευρώνων που εξέρχονται από το νωτιαίο μυελό με πρόσθιες ρίζες Α 8 -Θ 1 για να φτάσουν στην αυχενική συμπαθητική αλυσίδα, να περάσουν μέσω του αστεροειδούς γαγγλίου και να καταλήξουν στο άνω αυχενικό γάγγλιο. Μπορεί να οφείλεται στη χαμηλή ανατομικά έκφυση των οφθαλμικών συμπαθητικών ινών που ξεκινούν από Θ 4 και, συνεπώς, αποκλεισμός στην περιοχή αυτή δεν είναι σπάνιος σε γυναικολογικά περιστατικά. Άλλος μηχανισμός που αναφέρεται ως αίτιο εμφάνισης του συνδρόμου Horner είναι η κεφαλική ροή του τοπικού αναισθητικού φαρμάκου μέσω του επισκληρίδιου χώρου. Οι Burn και συν. 24 με ακτινογράφηση της σπονδυλικής στήλης μετά από έγχυση ακτινοσκιερού μέσου στον επισκληρίδιο χώρο απέδειξαν ότι ποσότητα πάνω από 40ml αναισθητικού χορηγούμενη στην οσφυϊκή ή κοκκυγική μοίρα σπονδυλικής στήλης μπορεί να φτάσει έως τη θωρακική και κάτω αυχενική μοίρα. Άλλοι ερευνητές, όπως ο Bromage 21, θεωρούν ότι η χρήση της οκυτοκίνης προδιαθέτει στην εμφάνιση του συνδρόμου Horner. Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι το σύνδρομο δεν εξαρτάται από την ποσότητα, τον τύπο ή τη συγκέντρωση των τοπικών αναισθητικών. Τοπικά νευρολογικά συμπτώματα και σημεία είναι πολύ σπάνια μετά από ενδοστοματική αναισθησία 26,27 στην οδοντιατρική και αυτά μπορεί να αποδοθούν στην κακή - λανθασμένη τεχνική. Οι επιπλοκές αυτές είναι, συνήθως, παροδικές και διαρκούν από 1 λεπτό έως και 6 βδομάδες, χωρίς κάποια θεραπεία. Έχουν προταθεί διάφορες ερμηνείες για το μηχανισμό, μέσω του οποίου η τοπική αναισθησία της κάτω φατνιακής περιοχής επηρεάζει τους οφθαλμικούς μύες. Το αναισθητικό διάλυμα μπορεί να φτάσει στους οφθαλμικούς μύες δια μέσου των αρτηριακών αναστομώσεων που συνδέουν την κάτω φατνιακή και οφθαλμική αρτηρία. Τέτοιο αναστομωτικό δίκτυο περιγράφτηκε από τον Rood. Τα αγγειοσυσπαστικά συστατικά του αναισθητικού διαλύματος μπορεί να προκαλέσουν τοπική ισχαιμία και, συνεπώς, μερική οφθαλμοπληγία. Επιπλέον, ο αποκλεισμός του οφθαλμικού γαγγλίου με συνακόλουθη την υπεροχή του παρασυμπαθητικού τόνου μπορεί να προκαλέσει το σύνδρομο Horner. Άλλη πιθανή εξήγηση είναι ότι το αναισθητικό εισέρχεται στη φλεβική κυκλοφορία, φτάνει το σηραγγώδη κόλπο και διαχέεται στα οφθαλμικά νεύρα. Επίσης, λόγω της επικοινωνίας του σηραγγώδους κόλπου με το πτερυγοειδές φλεβικό πλέγμα και την οφθαλμική φλέβα, έχουμε άμεση συμμετοχή των οφθαλμικών δομών. Άλλη θεωρία είναι ότι το αναισθητικό διάλυμα μπορεί να φτάσει τον οφθαλμικό κόγχο με τοπική διάχυση μέσω φλεβικού, λεμφικού και νευρικού δικτύου που υπάρχουν μεταξύ πτερυγογναθικού κόλπου και οφθαλμικού κόγχου. Ο ακριβής παθολογοανατομικός μηχανισμός του φαινομένου, όμως, παραμένει άγνωστος. Αγγειακός καθετηριασμός: Ο καθετηριασμός της καρωτίδας αρτηρίας είναι το πιο συχνό αίτιο του παροδικού συνδρόμου Horner, όμως και η τοποθέτηση του καθετήρα στην έσω σφαγίτιδα φλέβα 28 έχει ενοχοποιηθεί. Δεξιόπλευρος καθετηριασμός της καρδίας με διαδερμική εισαγωγή του καθετήρα Swan-Ganz γίνεται για παρακολούθηση του καρδιαγγειακού συστήματος των αρρώστων. Η αιτία εμφάνισης του συνδρόμου Horner μπορεί να είναι είτε άμεσος τραυματισμός από τη βελόνα του καθετήρα είτε πιθανή τοξική δράση λόγω εξαγγείωσης του υγρού. Το σύνδρομο Horner που προκαλείται από το

7 Μετατραυµατικό και µετεγχειρητικό σύνδροµο Horner 313 σωλήνα θωρακοστομίας 29 είναι σπάνια, αλλά υπαρκτή επιπλοκή. Τοποθέτηση του άκρου του σωλήνα στην κορυφή του υπεζωκότα πρέπει να αποφεύγεται με σκοπό την αποφυγή τραυματισμού των συμπαθητικών νεύρων. Η πρώτη περίπτωση του συνδρόμου Horner μετά από τοποθέτηση του σωλήνα θωρακοστομίας είχε αναφερθεί από τους Fleishman et al. 29, το Έχουν περιγραφεί 8 άλλα περιστατικά του συνδρόμου μετά από θωρακοστομία. Σε όλες τις περιπτώσεις το άκρο του σωλήνα παροχέτευσης τοποθετήθηκε υψηλά στην κορυφή του πνεύμονα. Το αστεροειδές γάγγλιο βρίσκεται προς τα εγγύς του τοιχωματικού υπεζωκότα της κορυφής του πνεύμονα. Συγκεκριμένα, μόνο μια λεπτή στιβάδα του συνδετικού ιστού, η ενδοθωρακική περιτονία, χωρίζει τις 2 ανατομικές δομές. Το άκρο οποιουδήποτε ενδοθωρακικού σωλήνα που εισάγεται ψηλά στην κορυφή του υπεζωκότα μπορεί να προκαλεί άμεση πίεση στο αστεροειδές γάγγλιο, με αποτέλεσμα νευραπραξία της σύστοιχης συμπαθητικής αλυσίδας. Με μετατόπιση ή απομάκρυνση του άκρου του σωλήνα στις περισσότερες των περιπτώσεων θα υπάρχει βελτίωση. Άλλες αιτίες είναι η φλεγμονή, το αιμάτωμα, αλλά ακόμη και η πίεση των ινών από τον υποκείμενο πνευμοθώρακα. Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι η πρόγνωση δεν είναι πολύ καλή. Συμπέρασμα Το σύνδρομο Horner αποτελεί σπάνια μετατραυματική και μετεγχειρητική (ιατρογενής) επιπλοκή, με πιθανές εξαιρέσεις τις επεμβάσεις bypass των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας και σκόπιμο «θεραπευτικό» αποκλεισμό του αστεροειδούς γαγγλίου. Η πλήρης κλινική εικόνα, αν και παθογνωμική, μπορεί να είναι λανθάνουσα και η διάρκεια/επιμονή της οφθαλμοσυμπαθητικής πάρεσης είναι διαφορετική κάθε φορά. Πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή για την κάκωση της συμπαθητικής αλυσίδας μετά από τραυματισμό του τραχήλου, αμβλύ ή διαπεραστικό. Συνεπώς, για τη διάγνωση του συνδρόμου Horner απαιτείται να γίνει, επείγουσα αρτηριογραφία καρωτίδας. Όσον αφορά την πρόληψη του ιατρογενούς συνδρόμου Horner, απαιτείται μεγάλη προσοχή στους χειρισμούς και τεχνικές που χρησιμοποιούνται. Παραδείγματος χάριν, ο ενδοθωρακικός σωλήνας δεν πρέπει να τοποθετείται ψηλά στην κορυφή υπεζωκότα. Κατά τον καθετηριασμό της έσω σφαγίτιδας φλέβας πρέπει να μειωθεί η πιθανότητα του τραυματισμού του αγγείου και της δημιουργίας του αιματώματος. Σε δύσκολες περιπτώσεις, καλό είναι ο καθετηριασμός να γίνεται με την καθοδήγηση των υπερήχων. Επίσης, όσον αφορά την συμπαθεκτομή, ανεξάρτητα από τη χειρουργική μέθοδο που χρησιμοποιείται, όταν γίνεται περιφερικά του αστεροειδούς γαγγλίου δεν εμφανίζει ως επιπλοκή το σύνδρομο Horner. Για την αποφυγή πρόκλησης του ιατρογενούς συνδρόμου Horner είναι σημαντικό να ξέρουμε την ανατομία της περιοχής, αλλά και τις παραλλαγές που μπορεί να υπάρχουν. Πρέπει να σημειωθεί ότι, η γρήγορη διάγνωση της κλινικής εικόνας του συνδρόμου Horner, επιτρέπει τον ταχύ σχεδιασμό της αντιμετώπισης του. Τα κλινικά σημεία, η πτώση του βλεφάρου και η μύση, μπορεί να μη φανούν αρχικά, λόγω του οιδήματος προσώπου, ειδικά, μετά από επεμβάσεις στον τράχηλο. Είναι, όμως, σημαντικό να γίνει έγκαιρη διάγνωση του συνδρόμου, γιατί αν γίνει αργότερα μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι αποτέλεσμα του υπολειμματικού ή υποτροπιάζοντος όγκου του συμπαθητικού στελέχους. Η αποκατάσταση της βλάβης στην συμπαθητική αλυσίδα έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της πτώσης του βλεφάρου. Αυτό οφείλεται στην αξιοσημείωτη αναγεννητική ικανότητα των συμπαθητικών ινών. Όμως, αν η κλινική εικόνα του συνδρόμου Horner παραμένει για περισσότερο από έξι μήνες, τότε η βλάβη είναι μόνιμη. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι, το μόνιμο σύνδρομο Horner φαίνεται ότι δεν επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής του αρρώστου, αλλά την αισθητική. Βιβλιογραφία 1. Bell R, Atweh N, Ivy M, Possenti P. Traumatic and Iatrogenic Hornerʼs Syndrome. The Journal of Trauma 2001; 51: White P. Hornerʼs syndrome and its significance in the management of head and neck trauma. British Journal of Oral Surgery 1976; 14: Marsden D, Fowler T. Σύνδρομο Horner. Από: Κλινική Νευρολογία. Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα 2001: Moore K, Dalley A. Sympathetic trunks. In: Clinically Oriented Anatomy. Lippincott Williams & Wilkins, 2006; ΨΥΛΛΑΣ Κ. Κόρη του οφθαλμού. Από: Εισαγωγή στην Οφθαλμολογία και στην Νευρο οφθαλμολογία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1996; Kong Y, Wright G, Pesudovs K, Oʼday J, Wainer Z, Weisinger H. Hornerʼs syndrome. Clinical and Experimental Optometry 2007; 90: Lee A, Brazis P. Anisocoria and pupillary abnormalities. In: Clinical Pathways in Neuro-Ophthalmology: An Evidence- Based Approach.Thieme Medical Publishers, New York 2003; Gallagher P, Benzing G. Iatrogenic Homerʼs syndrome. Journal of Critical Care 1990; 5: Schiefer U, Wilhelm H, Hart W. Diagnosis of pupillary disorders. In: Clinical Neuro-Ophthalmology: A Practical Guide. Springer-Verlag, Berlin Heidelberg 2007: Van Der Wiel L, Van Gijn J. The diagnosis of Horner's syn-

8 314 Καλαϊτσίδου και συν drome. Journal of the Neurological Sciences 1988; 90: Pérez-Íñigo MA, González I, Fernández FJ, Díaz S, Ferrer C, Alias E, Honrubia FM. Usefulness of apraclonidine in the diagnosis of Horner syndrome Arch Soc Esp Oftalmol 2009; 84: Worthington J, Snape L. Hornerʼs syndrome secondary to a basilar skull fracture after maxillofacial trauma. J Oral Maxillofacial Surgery 1998; 56: Singh B, Moodley J, Allopi L, Cassimjee H. Hornerʼs syndrome after sympathectomy in the thoracoscopic era. Surgical Laparoscopy, Endoscopy and Percutaneous Techniques 2006; 16: Mahdy T, Youssef T, Abd Elmonem H, Omar W, Abd Elateef A. T4 sympathectomy for palmar hyperhidrosis: looking for the right operation. Surgery 2008; 143: Harding J, Sywak M, Sidhu S, Delbridge L. Hornerʼs syndrome in association with thyroid and parathyroid disease. ANZ J Surg 2004; 74: Cozzaglio L. Coladonato M, Doci R, Travaglini P, Vizzotto L, Osio M, Gennari L. Hornerʼs syndrome as a complication of thyroidectomy: report of a case. Surg Today 2008; 38: Lyons J, Mills C. Anatomical variants of the cervical sympathetic chain to be considered during neck dissection. British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery 1998; 36: Ringer A, Fessler R, Qureshi A, Guterman L, Hopkins N. Hornerʼs syndrome after carotid artery stenting: case report. Surg Neurol 2000; 54: Lanuti M, De Delva PE, Gaissert HA, Wright CD, Wain J C, Allan JS, Donahue DM, Mathisen DJ. Review of superior vena cava resection in the management of benign disease and pulmonary or mediastinal malignancies. Ann Thorac Surg 2009; 88: Liu G, Deskin R, Bienfang D.Hornerʼs syndrome caused by intraoral trauma. Journal of Clinical Neuro-ophthalmology 1992; 12: Weissgold D, Galetta S. Hornerʼs syndrome after vertical ramus osteotomy: Report of a Case. J Oral Maxillofacial Surgery 1996; 54: Atkinson D, Mccluskey A, Richardson T. Hornerʼs syndrome after general anaesthesia. Anaesthesia 2005, 60: Hoftman N, Chan K. Two cases of Horner syndrome after administration of an epidural test dose that did not recur with subsequent epidural activation. Regional Anesthesia and Pain Medicine, 2009; 34: Narouze S, Basali A, Mandel M, Tetzlaff J. Hornerʼs syndrome and trigeminal nerve palsy after lumbar epidural analgesia for labor and delivery. Journal of Clinical Anesthesia 2002; 14: Simon R, Clayton C. Hornerʼs syndrome, one of the neurological complications of obstetric regional anaesthesia. International Journal of Obstetric Anesthesia 2001; 10: Dogan A, Dora B. Transient partial ophthalmoplegia and Hornerʼs syndrome after intraoral local anesthesia. Journal of Clinical Neuroscience 2005; 12: Ostergaard C, Faix D. Hornerʼs syndrome from the dentistʼs chair, JABFP 2001; 14: Teich S, Halprin S, Tay S. Hornerʼs syndrome secondary to Swan-Ganz catheterization. The American Journal of Medicine, January 1985; 78: Zagrodnik D, Letch K. Hornerʼs syndrome: A delayed complication after thoracostomy tube removal. Current Surgery 2002; 59:96-8.

Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης. Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015

Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης. Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015 Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2015 Μελέτη ενδιαφέρουσας περίπτωσης Άνδρας, 67 ετών Καταγωγή: Γεωργία Γενική εφημερία Αιτία εισόδου:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Πλυτά Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής και Κοινωνικής Αποκατάστασης (Κ.Α.Φ.Κ.Α.) Αμφιλοχίας. Εισαγωγή Το παραπληρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

NEΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ ΚΟΡΙΚΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ 12.10.2010 Γ. ΠΑΠΑΔΕΔΕΣ

NEΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ ΚΟΡΙΚΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ 12.10.2010 Γ. ΠΑΠΑΔΕΔΕΣ NEΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΚΟΡΙΚΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ 12.10.2010 Γ. ΠΑΠΑΔΕΔΕΣ ΚΟΡΙΚΟ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟ { Pupillary Reflex } Ξεχωριστό κεφάλαιο της Νεύρο-οφθαλµολογίας οφθαλµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΦΩΤΗΣ Χ. ΤΖΕΡΜΠΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Στόχοι του μαθήματος Αντίληψη της προέλευσης των αρτηριών της κεφαλής και του τραχήλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Τράχηλος ΙΙ. E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια

Τράχηλος ΙΙ. E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Ε. Τζόνσον, Αν. Καθηγήτρια Τράχηλος ΙΙ E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Όρια του πρόσθιου τραχηλικού τριγωνου Κάτω χείλος της κάτω γνάθου Πρόσθια µέση γραµµή του τραχήλου Στερνοκλειδοµαστοειδής Υπογενείδιο τρίγωνο Υοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & Αριθμ. Πρωτ. Y7α/Γ.Π οικ.85787 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Α Ταχ Δ/νση : Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική διερεύνηση του πλευριτικού και μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας κτηνίατρος - ιατρός Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος Ευρωπαϊκού Κολεγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Οι παράγοντες που σχετίζονται με τη δυστοκία ώμου αναφέρονται στον Πίνακα 1:

Οι παράγοντες που σχετίζονται με τη δυστοκία ώμου αναφέρονται στον Πίνακα 1: 4. ΔΥΣΤΟΚΙΑ ΩΜΟΥ Ορισμός: Δυστοκία ώμου ορίζεται η δυσκολία γέννησης των ώμων μετά τη γέννηση της κεφαλής, που απαιτεί πρόσθετους χειρισμούς για την απελευθέρωσή τους με συνήθη ήπια έλξη της κεφαλής. Συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

Ζαμπάκης Π.¹,Πατσούρα Μ.¹,Κυριακόπουλος Δ.¹,Δημουλιά Σ.¹,Παναγιωτόπουλος Β. 2,Πέτσας Θ.¹,Καλογεροπούλου Χ.¹

Ζαμπάκης Π.¹,Πατσούρα Μ.¹,Κυριακόπουλος Δ.¹,Δημουλιά Σ.¹,Παναγιωτόπουλος Β. 2,Πέτσας Θ.¹,Καλογεροπούλου Χ.¹ Ζαμπάκης Π.¹,Πατσούρα Μ.¹,Κυριακόπουλος Δ.¹,Δημουλιά Σ.¹,Παναγιωτόπουλος Β. 2,Πέτσας Θ.¹,Καλογεροπούλου Χ.¹ 1:Κλινικό Εργαστήριο Ακτινολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών 2:Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνευστικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Αναπνευστικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Αναπνευστικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αναπνευστικό Σύστημα Το αναπνευστικό σύστημα εξυπηρετεί τη λειτουργία της αναπνοής, δηλαδή της ανταλλαγής αερίων στον οργανισμό 2 Όργανα Αναπνευστικού Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Οι περισσότεροι όγκοι όπως προαναφέθηκε είναι μεταστατικής αιτιολογίας. Οι στόχοι της θεραπείας εδώ είναι κυρίως η στήριξη, η ανακούφιση απο τον πόνο και η αποσυμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ 13.11.12 ΠΑΠΑ Ε ΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΝΕΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ 13.11.12 ΠΑΠΑ Ε ΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ε.Ο.Ε ΝΕΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ 13.11.12 ΠΑΠΑ Ε ΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΕΥΡΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΠΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ ΟΡΘΟΠΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΟΡΙΚΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΟΠΤΙΚΑ ΠΕ ΙΑ ΒΥΘΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΟΡΙΚΟ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια

ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ. χειρουργική. δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΟΦΘΑΛΜΟΠΛΑΣΤΙΚΗ χειρουργική δείτε τον κόσµο µε άλλα µάτια ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Στα Οφθαλομολογικά Κέντρα ΟΡΑΣΙΣ θεραπεύουμε με σύγχρονες ασφαλείς ιατρικές μεθόδους

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΟΕΒΕ 11/2012 Συμπτώματα Στραβισμός μη συνεκτικός Διόφθαλμη διπλωπία (αυξανόμενη στο σημείο δράσης του παρετικού μυός)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αιμοφόρο Καρδιά Αρτηρίες Φλέβες Τριχοειδή Λεμφοφόρο Τριχοειδή Λεμφαγγεία Λεμφογάγγλια 2 Καρδιά 3 Καρδιά Κοίλο, μυώδες

Διαβάστε περισσότερα

Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία

Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία Κρανίο - Εγκέφαλος ανατομία Οστά κρανίου από το πλάϊ Μετωπιαίο οστό Βρεγματικό οστό Σφηνοειδές οστό Κροταφικό οστό Ηθμοειδές οστό Άνω γνάθος Ινιακό οστό Κάτω γνάθος Οστά από εμπρός Μετωπιαίο οστό Βρεγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματο μη τραυματικό πνευμο-μεσοθωράκιο επιπλεγμένο με πνευμορράχη: περιγραφή ενός περιστατικού

Αυτόματο μη τραυματικό πνευμο-μεσοθωράκιο επιπλεγμένο με πνευμορράχη: περιγραφή ενός περιστατικού Αυτόματο μη τραυματικό πνευμο-μεσοθωράκιο επιπλεγμένο με πνευμορράχη: περιγραφή ενός περιστατικού Ζήκου Αναστασία, Μούκα Γεωργία, Τολιόπουλος Διονύσιος, Ξύδης Βασίλειος, Μαρία Ι. Αργυροπούλου. Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα)

Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα) Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα) Ασκήσεις κινητικότητας (ROM) ΑΜΣΣ Σε αυτές τις ασκήσεις κινητικότητας (Εικ. 1), στο εργαστήριο εφαρµόστηκαν & έγινε πρακτική άσκηση στις εξής ασκήσεις: Κάµψη

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Απλή Ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Βρεγµατικό

Διαβάστε περισσότερα

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σπονδυλικής Στήλης ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 27-30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2010 VALIS RESORT, ΒΟΛΟΣ. Presentation Type

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σπονδυλικής Στήλης ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ 27-30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2010 VALIS RESORT, ΒΟΛΟΣ. Presentation Type Contact Person Aναρτημένες Ανακοινώσεις ΒΕΝΕΤΙΚΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ-ΠΕΙΡΑΙΑ P01 POSTER ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΟΥΡΑΙΑΣ ΥΠΟΣΤΡΟΦΗΣ (CAUDAL REGRESSION SYNDROME) NΕΟΦΥΤΟΥ ΝΕΟΦΥΤΟΣ Λευκωσία P02 POSTER

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση.

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Γεώργιος Ζιμπιλίδης - Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. 25 Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Ζιμπιλίδης Γεώργιος Τμήμα Αγγειογράφου και Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΙ ΚΟΓΧΟΙ ΣΠΛΑΧΝΙΚΟ ΚΡΑΝΙΟ Μετωπιαίο Σφηνοειδέ2 Ηθμοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 21 Ιούνιος :14

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 21 Ιούνιος :14 Γράφει: Ιωάννης Τσαπακίδης, Χειρουργός Ορθοπαιδικός Αποτελεί την πιο συχνή περιφερική συμπιεστική νευροπάθεια που καλούμαστε να θεραπεύσουμε είτε συντηρητικά είτε χειρουργικά (5% του πληθυσμού). Περιγράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Δερματοχάλαση βλεφάρων Βλεφαροπλαστική Καθώς τα χρόνια περνούν τα βλέφαρα μπορεί να φαίνονται «γερασμένα» και «σακουλιασμένα», καθώς το δέρμα τους χαλαρώνει και «περισσεύει»,

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΔΙΑ ΒΊΟΥ ΒΙΟΕΠΙΣΤΉΜΕΣ Ώρα μαθήματος Αντικείμενο Τίτλος μαθήματος 14.00-18.00 Παθολογία (Χ. Κουτίνας, Ν. Σούµπασης) Παθολογία (Χ. Κουτίνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. Τεχνική. 5 and 10 mm ( ) / A. B. 5-10. C. D. ( )

1/21/2013. Τεχνική. 5 and 10 mm ( ) / A. B. 5-10. C. D. ( ) Τεχνική 5 and 10 mm ( ) / vs A. B. 5-10. C. D. ( ) 1 . B. C. D. Έξω ακουστικός πόρος E. Μαστοειδείς κυψέλες F. Εγκεφαλικό ημισφαίριο A. B. C. D. E. F. G. A. B. Sylvius C. D. E. F. 4 G. A. B. C. D. 3 E.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Greek Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Το φυλλάδιο αυτό περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τον

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου

Κεφαλή ΙΙ. Ι. Μύες του προσώπου Κεφαλή ΙΙ Ι. Μύες του προσώπου Α. Μιµικοί µύες (δερµατικοί) Εντοπίζονται µέσα στο υποδόριο ιστό Προσφύονται στο δέρµα του προσώπου Κινητική νεύρωση προσωπικό νεύρο (ΕΝ VII) Περιβάλλουν τα στόµια (σφηγκτήρες

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα