ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ» ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΣΤΕΡ Τροφογενή νοσήματα και η επίδραση ενός συστήματος HACCP στην κουζίνα νοσοκομείου. Η κουζίνα του ΓΝΝ Άρτας κάτω από το πρίσμα των εμπλεκομένων (ασθενείς και προσωπικό κουζίνας). Κωνσταντίνος Πεταλάς Επιβλέπων Καθηγητής Αθανάσιος Αναστασίου Απρίλιος,

2 Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Τροφογενή νοσήματα και η επίδραση ενός συστήματος HACCP στην κουζίνα νοσοκομείου. Η κουζίνα του ΓΝΝ Άρτας κάτω από το πρίσμα των εμπλεκομένων (ασθενείς και προσωπικό κουζίνας) Κωνσταντίνος Πεταλάς Επιβλέπων Καθηγητής Αθανάσιος Αναστασίου Απρίλιος,

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ευχαριστίες.. 6 Ελληνική περίληψη... 7 Αγγλική περίληψη Εισαγωγή Σκοπός της παρούσας εργασίας Αντικείμενο της παρούσας εργασίας Δομή της παρούσας εργασίας Σημασία της παρούσας εργασίας Τροφογενή νοσήματα Ορισμοί τροφογενών νοσημάτων Τα τροφογενή νοσήματα εν τάχει Στατιστικά στοιχεία Κανόνες υγιεινής Εισαγωγή στο HACCP Ιστορική αναδρομή Νόμοι και κανονισμοί Ορισμοί σχετικά με το σύστημα HACCP Εισαγωγή στο HACCP Ορισμοί σχετικά με την ανάλυση κινδύνου Προκαταρκτικά στάδια και αρχές HACCP Τα πέντε προκαταρκτικά βήματα για την εφαρμογή ενός συστήματος HACCP Οι επτά αρχές για την εφαρμογή ενός συστήματος HACCP 37 4 Ιδιαιτερότητες του HACCP στην κουζίνα νοσοκομείου ο βήμα: Δημιουργία ομάδας HACCP ο ο ο βήμα: Περιγραφή διαδικασιών παραλαβής, παρασκευής και διάθεσης τροφίμων. 41 βήμα: Κατάλογος κινδύνων βήμα: Ανάλυση κινδύνων ο βήμα: Προσδιορισμός των Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου

4 4.6 6 ο βήμα: Λήψη προληπτικών μέτρων ο ο ο βήμα: Διαχείριση παρατηρήσεων και παραπόνων ασθενών.. 43 βήμα: Καταγραφή και αναφορά κρίσιμων συμβάντων 44 βήμα: Λήψη διορθωτικών μέτρων ο βήμα: Επαλήθευση επιθεώρηση Γενικά στοιχεία έρευνας Παρουσίαση ερωτηματολογίου προσωπικού κουζίνας Παρουσίαση ερωτηματολογίου ασθενών Στοιχεία διεξαγωγής έρευνας Αποτελέσματα ερωτηματολογίου προσωπικού Απαντήσεις στην ερώτηση 1: Διανομή φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 2 και 3: Θερμοκρασία φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 4, 5, 6 και 7: Τήρηση κανόνων υγιεινής Απαντήσεις στην ερώτηση 8, 9 και 10: Ειδικές δίαιτες Απαντήσεις στην ερώτηση 11 και 12: Μηχανοργάνωση Απαντήσεις στην ερώτηση 13, 14, 15 και 16: Εφαρμογή κανόνων υγιεινής Απαντήσεις στην ερώτηση 17, 18, 19, 20 και 22: Έλεγχος ποιότητας Απαντήσεις στην ερώτηση 21: Πρόληψη προσωπικού Απαντήσεις στην ερώτηση 23, 24 και 25: Δειγματοληπτικοί έλεγχοι Απαντήσεις στην ερώτηση 26, 27 και 28: Εκπαίδευση προσωπικού Αποτελέσματα ερωτηματολογίου ασθενών Απαντήσεις στην ερώτηση 1: Καλύτερα φαγητό Απαντήσεις στην ερώτηση 2: Προμήθεια φαγητού από έξω Απαντήσεις στην ερώτηση 3 και 4: Ποιότητα φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 5 και 6: Θερμοκρασία φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 7: Εικόνα φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 8: Γεύση φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 9: Συμβολή φαγητού στην ανάρρωση Απαντήσεις στην ερώτηση 10: Κανόνες υγιεινής κατά παρασκευή φαγητού Απαντήσεις στην ερώτηση 11, 12 και 13: Συνθήκες υγιεινής προσωπικού Απαντήσεις στην ερώτηση 14: Προτάσεις βελτίωσης

5 7.11 Διμεταβλητές αναλύσεις Συζήτηση αποτελέσματα ερωτηματολογίων Συζήτηση αποτελεσμάτων επί του προσωπικού Συζήτηση αποτελεσμάτων επί των ασθενών Γενικά συμπεράσματα από τις συζητήσεις Εισηγήσεις: Περιορισμοί και προτάσεις για μελλοντικά έργα Μειονεκτήματα και περιορισμοί έρευνας Προτάσεις για μελλοντική έρευνα. 90 Βιβλιογραφία.. 91 Παράρτημα.. 94 Παράρτημα 1: Ερωτηματολόγιο προσωπικού. 94 Παράρτημα 2: Ερωτηματολόγιο ασθενών Παράρτημα 3: Έγκριση για έρευνα από το ΓΓΝ Άρτας.. 99 Παράρτημα 4: Παραβίαση κανονικότητας μονομεταβλητής ανάλυσης

6 Ευχαριστίες Στη γυναίκα μου που αν δεν ήτανε, δεν θα υπήρχε τίποτα από αυτήν την προσπάθεια. 6

7 Περίληψη Η παγκοσμιοποίηση που διέπει όλες τις εκφάνσεις της ζωής του ανθρώπου σήμερα, επηρεάζει και τη διατροφή του και τον τρόπο που την αντιμετωπίζει. Τα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν από τη μαζική παραγωγή, μετακίνηση, διαχείριση και παράθεση των τροφίμων χαρακτηρίζονται τροφογενή νοσήματα και μπορεί να οφείλονται σε λοιμογόνους παράγοντες, σε χημικές ουσίες, σε ξένα σώματα ή σε επικίνδυνα φυτά. Οι βασικότεροι λόγοι της εμφάνισης τέτοιων νοσημάτων, αλλά και της αύξησης των κρουσμάτων είναι οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, στις μαζικές μετακινήσεις πληθυσμού είτε για εργασία, είτε για τουρισμό καθώς και η θεοποίηση του κέρδους μέσω του εμπορίου σε βάρος της ασφάλειας των τροφίμων. Η ηθική και νομική υποχρέωση του παρασκευαστή και του κράτους, αλλά και η απαίτηση των καταναλωτών για ασφαλή τρόφιμα οδήγησαν στην ανάγκη εφαρμογής μέτρων για τη διασφάλιση αυτών. Το πιο πετυχημένο μέτρο σε αυτήν την οδό είναι τα εφαρμοζόμενα συστήματα HACCP. Στόχος τους είναι να εξασφαλίσουν την παρασκευή και παράθεση ασφαλών τροφίμων από όλους τους εμπλεκόμενους με αυτήν τη διαδικασία ακόμα και από τις κουζίνες των νοσοκομείων. Αυτό γίνεται εφικτό με α) την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούν οι διάφοροι κίνδυνοι και β) τη σχεδίαση των κατάλληλων προληπτικών δράσεων. Για να μπορέσει να αναγνωρίσει, να αξιολογήσει και να ελέγξει τους κινδύνους που απειλούν τα τρόφιμα ένα σύστημα HACCP βασίζεται σε κάποιες αρχές. Αυτές είναι τα προκαταρκτικά στάδια, η δημιουργία ομάδας HACCP, η περιγραφή παραγόμενων προϊόντων, ο προσδιορισμός χρήσης τους, η κατασκευή διαγραμμάτων ροής και η επαλήθευση αυτών, καθώς και οι αρχές της εφαρμογής του HACCP, δηλαδή η ανάλυση παραγόντων κινδύνου, ο ορισμός κρίσιμων σημείων ελέγχου και ορίων, η παρακολούθηση των κρίσιμων σημείων ελέγχου, ο ορισμός διορθωτικών ενεργειών, η επιβεβαίωση του συστήματος και τέλος, η τεκμηρίωση του συστήματος. Τα τροφογενή νοσήματα και η ασφάλεια των τροφίμων συναντώνται σε οποιοδήποτε σημείο παράθεσης τροφής, ειδικά μάλιστα στις κουζίνες των νοσοκομείων, όπου εμπλέκονται αμεσότερα με την ανάκτηση της υγείας των ανθρώπων που ασθενούν και έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Για να γίνει εφικτή η σχέση αυτή, χρησιμοποιήθηκαν δύο ειδών ερωτηματολόγια για τα οποία χρειάστηκε να απαντηθεί το μεν πρώτο από το προσωπικό της κουζίνας ενός νοσοκομείου, στην προκειμένη περίπτωση του Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου Άρτας (ΓΝΝΑ), το δε δεύτερο από τους ασθενείς του εν λόγω νοσοκομείου. Στο πρώτο ερωτηματολόγιο επιδιώκεται να διερευνηθεί η σχέση του προσωπικού της κουζίνας με τις επιταγές των συστημάτων διασφάλισης ενός συστήματος HACCP που εφαρμόζεται στο νοσοκομείο και εάν αυτό περνάει 7

8 στον ασθενή μέσω του προσφερόμενου σε αυτόν σιτηρεσίου. Το δεύτερο ερωτηματολόγιο, που απευθύνεται στους ασθενείς του νοσοκομείου, έχει ως στόχο να διαπιστώσει την ικανοποίηση ή μη του παρεχόμενου σιτηρεσίου, τις παρατηρήσεις για τη βελτίωσή του, καθώς και την ικανοποίηση από τις ενέργειες του προσωπικού κατά τη διάθεσή αυτού. Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι πλέον του δέοντος ικανοποιητικά. Το προσωπικό της κουζίνας αποδείχθηκε γνώστης και κοινωνός των επιταγών του συστήματος HACCP και το εφαρμόζει αενάως στην πράξη σε όλες τις παρεχόμενες από αυτό υπηρεσίες. Ομοίως και οι καταναλωτές υγείας σε ότι έχει σχέση με τη διατροφή τους, δηλώνουν σε μεγάλο ποσοστό ικανοποιημένοι από το παρεχόμενο σιτηρέσιο. Διαπιστώθηκε ότι το σύστημα διασφάλισης HACCP λειτουργεί στην κουζίνα του εν λόγω νοσοκομείου και αυτό γίνεται αντιληπτό από τους ασθενείς. Η ικανοποίηση αυτή είναι μια ευχάριστη νότα, τόσο ως προς τη γνώση των εφαρμοζόμενων συστημάτων HACCP, όσο και τη διασφάλιση των ασθενών από τροφογενή νοσήματα. 8

9 Summary Globalization has affected every facet of our lives as human beings, including nutrition and the way of dealing with it. Problems arise due to mass production, transport, administration and serving of foods. Amongst these, the most characteristic ones are nutritional diseases, which can be related to the existence of viruses, chemical substances, external bodies or dangerous plants. The basic causes of such diseases and their increase lie in the changes of consumption, mass movements either due to work or due to tourism - as well as in the deification of profit through commerce and not food safety. Producers and State s ethic and legislative obligation, as well as the consumers demand regarding food safety have led to the necessity to apply relevant security measures. The most successful tool in this direction is the use of a HACCP system. Its goal is to ensure the production and serving of safe foods from the part of all involved parties during this procedure even in hospitals kitchens. This is possible through a) the confrontation of all problems that can be caused by the diverse hazards and b) the design of relevant preventive actions. A HACCP system needs to be based on some principles in order to be able to find, evaluate and control the hazards that threaten food. The application of these are on the one hand based on preliminary principles, such as assembling the team, description of the product, identifying its use, constructing flow diagrams and the confirmation of the latter. On the other, a HACCP systems has to include seven principles, such as the conduction of a hazard analysis, the determination of critical control points, the establishment of critical limits and of a monitoring system to control the critical control points, the definition of correcting actions and a verification system and finally, the documentation of the system. Nutritional diseases and food safety can be met in every possible point when being served, especially in hospital kitchens, where they have a direct impact on patients recovery. In order to portray this relation, two questionnaires have been used. The first one was answered by the kitchen s staff, in this case the employees of the kitchen of the General Prefectural Hospital of Arta, and the second one by the patients of the same hospital. The aim of the first questionnaire is to examine the staff s comportment towards the HACCP system that is applied in this hospital and if this is noticed by the patients through the food which is served. The second questionnaire tries to investigate the patients satisfaction or not as regards to the served food, their remarks for improvement and their satisfaction regarding the food staffs actions. 9

10 The survey s results are very promising. The kitchen personnel shows a very good knowledge on the demands of a HACCP system and seems to be applying it in every aspect of their actions. In addition, health consumers declared in a very high percentage to be satisfied in all fields related to their food. Thus, it seems that the HACCP system functions well in the kitchen of the pre-mentioned hospital and this is also perceivable by the patients. Their satisfaction is a pleasant tone, both for the knowledge of the implementation of a HACCP system and for the patients protection from nutritional diseases. 10

11 Κεφάλαιο Πρώτο Εισαγωγή Η διατροφή αποτελούσε διαχρονικά ανάγκη επιτακτική για την επιβίωση του ανθρώπου. Στις μέρες που διατρέχει η ανθρωπότητα, στις οποίες η μαζική παραγωγή τροφίμων και η διακίνησή τους σε όλη την υφήλιο είναι γεγονός, τα προβλήματα που συσχετίζονται με τη διατροφή είναι μια απειλή καθημερινή. Τα τροφογενή νοσήματα, από όποια αιτία και αν δημιουργούνται, για όποιο λόγο και αν εμφανίζονται και ξαναεμφανίζονται, είναι ένα γεγονός που με διάφορους τρόπους επιβαρύνει πολλές εκφάνσεις του ανθρώπου. Υπάρχουν προσπάθειες για λύση; Η έννοια του HACCP πως έρχεται να συσχετισθεί με το τρόφιμο και τη γραμμή παραγωγής του και τη διάθεσή του; Ποια είναι η δομή ενός συστήματος HACCP και πως λειτουργεί αυτό στην πράξη; Μπορεί η εφαρμογή του στην κουζίνα ενός νοσοκομείου να αποδώσει καρπούς που να γίνονται αντιληπτοί από τους ασθενείς αυτού; 1.1 Σκοπός της παρούσας εργασίας Η εργασία αυτή επιδιώκει να διερευνήσει τη σχέση που μπορεί να υφίσταται στην εποχή που διανύει η ανθρωπότητα, των επιζήμιων καταστάσεων που μπορούν να δημιουργήσουν τα τροφογενή νοσήματα στον ανθρώπινο οργανισμό και ειδικά στον επιβαρυμένο οργανισμό που έχει και την ιδιότητα του ασθενή που νοσηλεύεται σε κάποιο ίδρυμα. Απορούν όλες οι γνωστές δυσάρεστες συνέπειες των τροφογενών νοσημάτων να είναι πιο επιβλαβείς για του τροφίμους των νοσοκομείων; Δεν παραμένει όμως η διερεύνηση μόνο εκεί. Συνεχίζεται και επιδιώκεται μέσω των σύγχρονων τάσεων ελέγχου του παραγόμενου προϊόντος από τις κουζίνες των νοσοκομείων να επιτευχθεί μια ελαχιστοποίηση πιθανοτήτων εμφάνισης μέσα στο νοσοκομείο τέτοιων φαινομένων διατάραξης της υγειονομική κατάστασης οφειλόμενα στη σίτιση των ασθενών. Πιο συγκεκριμένα ελέγχεται η εφαρμογή του συστήματος HACCP, αν ικανοποιεί τις ανάγκες λειτουργίας των κουζινών και ειδικά των κουζινών των νοσοκομείων και αν τα συστήματα αυτά με τον τρόπο που εφαρμόζονται εξασφαλίζουν τους καταναλωτές υγείας. 11

12 Μέσω λοιπόν του συγκερασμού των τροφογενών νοσημάτων και της άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού απέναντι σε αυτά και της εφαρμογής συστημάτων πρόληψης, εξασφάλισης και διόρθωσης τέτοιων φαινομένων στοχοποιείται η κουζίνα και ειδικά των νοσοκομείων, ώστε να διερευνηθεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους ασθενείς. 1.2 Αντικείμενο της παρούσας εργασίας Αυτό που επιδιώκεται είναι να ελεγχθεί ο βαθμός ετοιμότητας γνώσης, επάρκειας και αντιμετώπισης προβλημάτων από την πλευρά του προσωπικού της κουζίνας ενός νοσοκομείου και από την άλλη της ικανοποίησης των ασθενών του νοσοκομείου. Αναζητείται μέσω των ερωτηματολογίων που εφαρμόσθηκαν στους υπαλλήλους του νοσοκομείου να διερευνηθεί αν έχουν αντίληψη της σοβαρότητας που ενέχει η θέση τους, αν συμπεριφέρονται σε καθημερινή βάση με τρόπο που να συμβαδίζει με τα δεδομένα των συστημάτων εφαρμογής του συστήματος HACCP και αν γνωρίζουν πως πρέπει να αντιμετωπίζουν καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης. Είναι οι ίδιοι γνωστικά, υγειονομικά, αλλά και επαγγελματικά καταρτισμένοι ώστε να ανταπεξέρχονται στις υποχρεώσεις που εκπορεύονται από τη θέση τους; Στον αντίποδα έρχεται πως όλη αυτή η προσπάθεια περνάει στον ασθενή. Το ερωτηματολόγιο που τίθενται σε αυτό στοχοποιεί την ικανοποίησή του πολύπλευρα. Δεν μένει μόνο στο αν καλύπτει τις βιολογικές του ανάγκες, αλλά και τις ανάγκες της ψυχολογίας του, τις κοινωνικές του δραστηριότητες, καθώς και την πορεία της υγείας του. Απέναντι σε όλα αυτά πως νιώθουν οι ασθενείς, τι νιώθουν και πως εκφράζεται αυτό; 1.3 Δομή της παρούσας εργασίας Για την καλύτερη κατανόηση του περιεχομένου της παρούσας διατριβής και τον αποτελεσματικό εντοπισμό των επιμέρους πληροφοριών που διαθέτει, περιγράφονται επιγραμματικά τα κεφάλαια που την απαρτίζουν. Το πρώτο κεφάλαιο περιλαμβάνει μια γενική εισαγωγή, τον σκοπό και το αντικείμενο της παρούσας εργασίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται συνοπτικά τα τροφογενή νοσήματα, τα αίτια, οι επιπτώσεις από τα τροφογενή νοσήματα, καθώς και τους κανόνες υγιεινής που επιβάλλονται νομοθετικά για την αποφυγή τους. 12

13 Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα HACCP. Γίνεται μια ιστορική αναδρομή, αναφέρονται οι νομοθεσίες που το διέπουν και αναλύονται οι δομές και ο τρόπος λειτουργίας του στη διαδικασία της παραγωγής τροφίμων. Το τέταρτο κεφάλαιο ασχολείται με τις ιδιαιτερότητας που έχει η εφαρμογή του συστήματος HACCP στην κουζίνα ενός νοσοκομείου και τα βήματα που ακολουθούνται για την εφαρμογή του σε αυτό. Στο πέμπτο κεφάλαιο, η εργασία εισέρχεται πλέον στο ειδικό μέρος της και γίνεται μια παρουσίαση των ερωτηματολογίων που χρησιμοποιήθηκαν για τη διερεύνηση των ερωτημάτων που ενδιαφέρουν την εργασία, καθώς και τα στοιχεία διεξαγωγής της έρευνας. Στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από το ερωτηματολόγιο που εφαρμόσθηκε στο προσωπικό της κουζίνας του ΓΝΝΑ. Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα από το ερωτηματολόγιο που παραχωρήθηκε στους ασθενείς του ίδιου νοσοκομείου σχετικά με το σιτηρέσιο που λαμβάνουν σε αυτό. Το όγδοο κεφάλαιο συζητάει τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων και τι αναδεικνύεται μέσα από αυτά. Τέλος, στο ένατο κεφάλαιο γίνεται από τη μία αναφορά στους περιορισμούς που είχε ή παρουσιάσθηκαν και υπεισήλθαν στην εργασία και από την άλλη γίνονται προτάσεις για μελλοντική έρευνα. 1.4 Σημασία της παρούσας εργασίας Η σημασία της παρούσας εργασίας είναι διττή. Εκ πρώτης όψεως αποδεικνύεται η αξία ενός συστήματος HACCP όταν αυτό εφαρμόζεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Στην ειδική περίπτωση της εφαρμογής αυτού του συστήματος ελέγχου στην κουζίνα του ΓΝΝ Άρτας τα θετικά αποτελέσματα φαίνονται τόσο στη μη εμφάνιση κρουσμάτων τροφογενών λοιμώξεων, όσο και στην ικανοποίηση που παρουσιάζεται στους τελικούς αποδέκτες, δηλαδή τους νοσηλευόμενους στο συγκεκριμένο νοσοκομείο. Από την άλλη πλευρά, το παράδειγμα του ΓΝΝ Άρτας μέσω της επιτυχημένης εφαρμογής του συστήματος HACCP, μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα για την επιτυχημένη εφαρμογή του για τις περιπτώσεις νοσοκομείων όπου δεν εφαρμόζεται ή για την πιο εμπεριστατωμένη χρήση του σε άλλα νοσοκομεία. Η 13

14 σημασία της καλής λειτουργίας το αναδεικνύει σαν σύστημα ελέγχου παραγόμενων προϊόντων από το προσωπικό της κουζίνας των νοσοκομείων. Η γνώση, την οποία αποδεικνύεται ό,τι παρέχει η ορθή εφαρμογή ενός συστήματος HACCP στους εργαζόμενους στο ιδιαίτερο περιβάλλον μιας νοσοκομειακής κουζίνας, φανερώνει ό,τι ορθώς χρησιμοποιείται και ό,τι μπορεί να παρέχει αξιοσημείωτα και θετικά αποτελέσματα. Συνεπώς πιστεύεται ό,τι το σύστημα HACCP μπορεί κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την επέκταση και ευρύτερη εφαρμογή εξειδικευμένων συστημάτων ελέγχου και εφαρμογής ποιότητας σε νοσοκομεία, όπως π.χ. διαμέσου συστημάτων διαχείρισης ολικής ποιότητας. 14

15 Κεφάλαιο Δεύτερο Τροφογενή νοσήματα Η επάρκεια της τροφής και του νερού (με όποιον τρόπο και αν ήταν ή είναι εφικτή η πρόσκτησή της) αποτέλεσε στο πέρασμα των αιώνων τη βασική αναζήτηση του ανθρώπου. Ειδικά η εποχή που διανύει η ανθρωπότητα χαρακτηρίζεται από το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, το οποίο θεοποίησε τον καταναλωτισμό. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κινητοποίησης και ιδεολογικής αναζήτησης, όλα όσα αφορούν τον άνθρωπο, επιδιώκεται να εξασφαλιστούν. Το αυτό συμβαίνει και για την τροφή, βασικό συστατικό της ανθρώπινης επιβίωσης, η οποία στοχοποιείται, ώστε να εξυπηρετήσει εκτός της βιοτικής ανάγκης και τη Δημόσια Υγεία, μέσω αποφυγής εκτός των άλλων και τροφογενών νοσημάτων. Τα τροφογενή νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν, παρόλη την πρόοδο των τελευταίων ετών, έντονο πρόβλημα για τη δημόσια υγεία και σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας, τόσο στις αναπτυγμένες χώρες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες και οφείλονται στην κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων. Τα νοσήματα αυτά διακρίνονται σε τροφικές δηλητηριάσεις και τροφολοιμώξεις και οι συνέπειές τους στον ανθρώπινο οργανισμό κυμαίνονται από απλή αδιαθεσία έως σοβαρές αντιδράσεις σε διάφορα συστήματα αυτού (όπως γαστρεντερολογικό, καρδιαγγειακό, νευρικό, ουροποιητικό), που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και στο θάνατο. (Γενηγιώργης, 1998, Χαρίσης & Σακαγιάννη, 1997) Η μόλυνση των τροφίμων είναι συνήθως αποτέλεσμα μη εφαρμογής διεθνώς καθορισμένων προδιαγραφών στην όλη διαδικασία παραγωγής και επεξεργασίας των τροφίμων, καθώς και μη τήρησης απλών κανόνων υγιεινής από του ίδιους τους καταναλωτές. Πριν όμως επεκταθεί η αναφορά σε αυτήν την προβληματική, θεωρείται σκόπιμο να παρουσιαστούν κάποιοι ορισμοί, ώστε να γίνονται κατανοητοί οι όροι που σχετίζονται με τον κύκλο των τροφογενών νοσημάτων. 15

16 2.1 Ορισμοί τροφογενών νοσημάτων Οι ορισμοί που δίνονται στη συνέχεια είναι ενδεικτικοί και καλύπτουν τις βασικότερες έννοιες που συναντά κανείς στην ενασχόλησή του με τα τροφογενή νοσήματα. Βασίζονται σε μελέτες και δημοσιεύσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 1992, WHO, 1993, WHO, 2008), του Benenson (1990) και στον οδηγό του Υπουργείου Γεωργίας «Τροφογενή νοσήματα» (Χαρίσης & Σακαγιάννη, 1997). Φορείς είναι άτομα που μεταφέρουν συγκεκριμένους λοιμογόνους παράγοντες, χωρίς όμως να παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα της νόσου. Τα άτομα αυτά αποτελούν μια από τις σημαντικότερες πηγές μόλυνσης των τροφίμων, ιδίως μάλιστα όταν εξ επαγγέλματος έρχονται σε οποιαδήποτε επαφή με τρόφιμα. Ως περιστατικό τροφογενούς νόσου νοείται κάθε άτομο που έχει νοσήσει μετά από την κατανάλωση τροφής, ποτού ή νερού που θεωρείται μολυσμένο, βάσει επιδημιολογικών δεδομένων ή κατόπιν εργαστηριακής ανάλυσης. Επαφή ορίζεται η μόνιμη ή και παροδική ακόμα διαβίωση σε ένα μολυσμένο περιβάλλον, το οποίο μπορεί να αποτελέσει «έδαφος» για την μετάδοση της νόσου. Τροφή είναι κάθε ουσία επεξεργασμένη, ημιεπεξεργασμένη ή ωμή, η οποία προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται και τα ποτά, οι τσίχλες, καθώς και κάθε ουσία εν γένει, που έχει χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή, προετοιμασία και κατεργασία της «τροφής». Δεν περιλαμβάνονται τα καλλυντικά, ο καπνός ή οι ουσίες που χρησιμοποιούνται μόνο σαν φάρμακα. Οι τροφές μολύνονται από μολυσμένους χειριστές τροφίμων, επαγγελματικής ή οικιακές συσκευές χειρισμού και επεξεργασίας τροφίμων, έντομα, τρωκτικά κλπ. Ως οικογενειακή επιδημία νοείται κάθε επεισόδιο στο οποίο δύο ή περισσότερα άτομα που ζουν κάτω από την ίδια στέγη παρουσιάζουν την ίδια νόσο μετά τη λήψη της ίδιας τροφής και όλα τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η τροφή αυτή προκάλεσε τη νόσο. Τροφογενής νόσος είναι το σύνδρομο που προκαλείται μετά την κατανάλωση τροφής που εμπεριέχει παθογόνους παράγοντες σε τέτοιες ποσότητες, που να επηρεάζουν την υγεία ενός ατόμου ή μιας ομάδας. Οι τροφογενείς νόσοι συνήθως διακρίνονται σε λοιμώξεις και δηλητηριάσεις. Τροφογενείς ή τροφιμογενείς δηλητηριάσεις καλούνται εκείνες οι παθολογικές καταστάσεις, οι οποίες προκαλούνται από την κατανάλωση τοξικών ουσιών. Οι τοξικές αυτές ουσίες είτε εμπεριέχονται στους ιστούς 16

17 ορισμένων φυτών ή ζώων είτε αποτελούν προϊόντα μεταβολισμού (τοξίνες), που σχηματίζονται και απεκκρίνονται από τους μικροοργανισμούς (όπως βακτήρια), καθώς αυτοί πολλαπλασιάζονται μέσα ή πάνω στα τρόφιμα ή τέλος, είναι δηλητηριώδεις ουσίες που προστέθηκαν σκόπιμα ή τυχαία στα τρόφιμα, ως αποτέλεσμα κάποιων τεχνικών παραγωγής, επεξεργασίας, μεταφοράς ή αποθήκευσής τους. Τροφογενείς λοιμώξεις είναι λοιμώξεις που προκαλούνται μετά τη λήψη τροφής μολυσμένης με ορισμένους παθογόνους παράγοντες (όπως βακτήρια, ιούς, μύκητες ή παράσιτα). Οι παθογόνοι αυτοί παράγοντες πολλαπλασιάζονται μέσα στο έντερο και παράγουν τοξίνες ή διαπερνούν το εντερικό τοίχωμα και μεταναστεύουν σε άλλα όργανα ή συστήματα. Σύστημα επιτήρησης των τροφογενών νόσων είναι το απλό, επίκαιρο και συνεχές σύστημα πληροφόρησης που καλύπτει συγκεκριμένες νόσους, οι οποίες μεταδίδονται μέσω της κατανάλωσης τροφής. Στο σύστημα αυτό περιλαμβάνονται, εκτός των άλλων, η διερεύνηση των καθοριστικών και αιτιολογικών παραγόντων της νόσου, καθώς και η ανάλυση των συνθηκών εμφάνισής της, έτσι ώστε να σχεδιαστούν στρατηγικές ενέργειας για την πρόληψη και τον έλεγχό της. Το σύστημα αυτό, για να έχει ανταπόκριση, θα πρέπει να είναι ευέλικτο, αποδεκτό και αντιπροσωπευτικό. Ξενιστής μπορεί να είναι ένας άνθρωπος, ένα ζώο ή οποιοδήποτε έμβιο ον, το οποίο είτε παρέχει ευμενείς συνθήκες διαβίωσης και πολλαπλασιασμού σε έναν παθογόνο παράγοντα ή απλώς επιτρέπει (κάτω από φυσιολογικές συνθήκες) τη διατήρηση του παθογόνου αυτού παράγοντα για κάποιο μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα. Πρωτογενείς ή οριστικοί ξενιστές είναι αυτοί, στους οποίους το παράσιτο περνά την περίοδο της ενηλικίωσης και αναπαραγωγής. Δευτερογενείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές είναι αυτοί, στους οποίους το παράσιτο βρίσκεται σε κατάσταση προνύμφης. Ανοσία είναι η ικανότητα των έμβιων όντων να αντιστέκονται στη νόσο. Ο βαθμός ανοσίας ποικίλλει, όχι μόνο μεταξύ των ατόμων, αλλά και στο ίδιο άτομο, ανάλογα με τη φυσική του κατάσταση. Η ανοσία μπορεί να είναι φυσική ή αποκτώμενη. Ορισμένες νόσοι προκαλούν ανοσία εναντίον μιας δεύτερης προσβολής, ενώ τεχνητά η ανοσία μπορεί να προκληθεί με τη χορήγηση ορρού, ανατοξίνης ή εμβολίου. Περίοδος επώασης είναι ο χρόνος που μεσολαβεί από την είσοδο του λοιμογόνου παράγοντα στον οργανισμό μέχρι την εμφάνιση σημείων ή συμπτωμάτων της νόσου. Απομόνωση σημαίνει η απομάκρυνση του ατόμου από το σύνολο έτσι ώστε να αποκλειστεί ο κίνδυνος μετάδοσης της νόσου. Ο βαθμός της απομόνωσης εξαρτάται από τη φύση της νόσου. 17

18 Επιδημία τροφογενούς νόσου θεωρείται το επεισόδιο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα άτομα που δεν ανήκουν στην ίδια οικογένεια, δεν ζουν κάτω από την ίδια στέγη και δεν εργάζονται στον ίδιο επαγγελματικό χώρο, παρουσιάζουν την ίδια νόσο, μετά τη λήψη τροφής της ίδιας προέλευσης και μόνο εφόσον τα επιδημιολογικά στοιχεία ή/και η διενεργηθείσα εργαστηριακή ανάλυση αποδείξουν ότι η συγκεκριμένη τροφή προκάλεσε τη νόσο. Η πηγή μόλυνσης (δεξαμενή) μπορεί να είναι άνθρωπος, ζώο, αρθρόποδο, φυτό και γενικά κάθε έμβιο ον, καθώς και άψυχα αντικείμενα (όπως χώμα) ή και ουσίες, όπου ένα παθογόνος παράγοντας ζει και αναπαράγεται και μέσω του οποίου μπορεί να μεταδοθεί σε έναν ευαίσθητο ξενιστή. Μεμονωμένο (σποραδικό) περιστατικό τροφογενούς νοσήματος είναι ένα περιστατικό τροφογενούς νοσήματος, το οποίο έχει μεν αποδειχθεί ότι οφείλεται σε κατανάλωση τροφής ή νερού ή επαφής με νερό, αλλά δεν σχετίζεται με κανένα άλλο περιστατικό ή παρόμοια περιστατικά. 2.2 Τα τροφογενή νοσήματα εν συντομία Σύμφωνα με τις παραπάνω πηγές (WHO, 1992, WHO, 1993, WHO, 2008, Benenson, 1990, Χαρίσης, 1997), καθώς και το CDC (2004) και το ΚΕΕΛΠΝΟ (2011), τα νοσήματα που γίνονται αντιληπτά σαν τροφογενή είναι ασθένειες που η εκδήλωσή τους έχει ιδιαίτερα έντονα και συνήθως τυχαίως εκδηλωμένα συμπτώματα και οφείλεται στη διάθεση και λήψη μολυσμένου νερού ή/και τροφής από τον καταναλωτή. Η εμφάνιση των συμπτωμάτων (περίοδος επώασης) μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον ασθενή μέσα σε μία ώρα έως τρεις ημέρες και η επικράτησή τους δύναται να διαρκέσει έως αρκετές ημέρες. Ευπαθείς ομάδες όπως βρέφη, άτομα τρίτης και τέταρτης ηλικίας, έγκυες και ανοσοκατεσταλμένα άτομα είναι περισσότερο ευάλωτα από το υπόλοιπο σύνολο του πληθυσμού. Το εύρος των αιτιών που προκαλούν τροφογενείς νόσους είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Βασικότερη και συνηθέστερη αιτία για την εμφάνιση τέτοιων νόσων είναι διάφοροι λοιμογόνοι παράγοντες. Σε αυτούς συγκαταλέγονται βακτήρια, ιοί, μύκητες, καθώς και οι τοξίνες τους, όπως επίσης παράσιτα, με βασικότερα τα πρώτα. Συνήθως είναι αναγκαίος μεγάλος αριθμός των ανωτέρω παραγόντων, ώστε να υπάρξει η εμφάνιση κρούσματος. Η μόλυνση μπορεί να προκληθεί μόνο με την επαφή με το λοιμογόνο παράγοντα και την είσοδο αυτού στον οργανισμό από τις πύλες εισόδου είτε από λύσεις συνέχειας σε διάφορα σημεία του δέρματος ή από την μείωση της ανοσοκατασταλτικής ανοχής του οργανισμού. Συνήθως οι λοιμώξεις αυτές δημιουργούν ανοσοποίηση στον οργανισμό του ασθενούς. 18

19 Δεύτερος παράγοντας που δημιουργεί τροφογενείς νόσους είναι διάφορες χημικές ουσίες. Απορρυπαντικά, απολυμαντικά, εντομοκτόνα, διάφορα χημικά πρόσθετα τροφών (τα γνωστά Ε που συναντά ο καταναλωτής στις συσκευασίες των προϊόντων) μπορούν να οδηγήσουν σε νόσηση του ανθρώπου. Κατά βάση είναι σπάνια τα περιστατικά που αναφέρονται σε αυτήν την ομάδα τροφογενούς νόσησης και είναι αποτέλεσμα της κατά λάθος ή μη σωστής χρήσης των ανωτέρω αναφερθέντων σκευασμάτων. Τέλος, υπάρχουν και διάφοροι άλλοι παράγοντες που είναι υπεύθυνοι για την εμφάνιση τροφογενών δηλητηριάσεων, όπως ξένα σώματα (γυαλιά, έντομα, μέταλλα), καθώς και η χρήση ή βρώση επικίνδυνων φυτών (όπως μανιτάρια). Στον πίνακα 1 φαίνονται τα πιο συνήθη αίτια τροφογενών λοιμώξεων όπως έχουν καταγραφεί από τα διάφορα συστήματα καταγραφής και επιτήρησης τροφογενών νόσων μαζί με το χρόνο επώασής τους, τα βασικότερα συμπτώματά τους, καθώς και τον χρόνο της αποδρομής τους από τον ξενιστή. Πίνακας 1: Συχνότερα παθογόνα αίτια των τροφιμογενών νοσημάτων και χαρακτηριστικά του κάθε νοσήματος (Πηγή: ΚΕΕΛΠΝΟ (2011): 4-7) 19

20 20

21 2.3 Στατιστικά στοιχεία Σύμφωνα με το Γενηγιώργη (1998) και το ΚΕΕΛΠΝΟ (2011), τα τροφογενή νοσήματα από τροφές ή νερό, κυρίως μικροβιακής αιτιολόγησης, είναι σοβαρά προβλήματα στην υγεία του ανθρώπου. Τα στατιστικά δεδομένα, ακόμα και από προηγμένες χώρες, δείχνουν μόνο ένα μικρό αριθμό ατόμων, σε σχέση με τον πραγματικό αριθμό των κρουσμάτων, να έχουν τέτοια προβλήματα ετησίως. Αυτό οφείλεται στην ήπια συμπτωματολογία που χαρακτηρίζει το πλείστον των νοσημάτων αυτών και που κατά βάση οδηγούνται στην αυτοϊαση με συνέπεια το μεγαλύτερο μέρος αν όχι το μέγιστο των ασθενών να μην προσέρχεται στις υπηρεσίες υγείας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των συμβάντων που τελικά διαγνόσκωνται να είναι ιδιαίτερα μικρός. Στον πίνακα 2 παρουσιάζονται τα πιο πρόσφατα δεδομένα σχετικά με τα κρούσματα για τα τροφογενή νοσήματα, όπως εμφανίζονται στην Ευρώπη το Επίσης στον πίνακα 3 καταγράφονται τα δεδομένα που υπάρχουν για την Ελλάδα σε ότι έχει σχέση με τα κρούσματα από τροφογενή νοσήματα, καθώς επίσης και ο αριθμός των συρροών κρουσμάτων-επιδημιών που δηλώθηκαν κατά τα έτη Πίνακας 2: Δηλωθείσα επίπτωση (αριθμός κρουσμάτων/ πληθυσμού) τροφιμογενών νοσημάτων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις χώρες της ΕΕΑ/ EFTA για το έτος 2009 (ΚΕΕΛΠΝΟ (2011): 9) Νόσημα Αριθμός δηλωθέντων κρουσμάτων/ πληθυσμού Λοίμωξη από cambylobacter 53,1 Σαλμονέλλωση (μη τυφο-παρατυφική) 23,6 Ηπατίτιδα Α 3,40 Υερσινίωση 2,02 Σιγκέλλωση 1,63 Λοίμωξη από εντεροαιμορραγικό κολοβακτηρίδιο 0,86 Λιστερίωση 0,35 Αλλαντίαση <0,10 Τριχίνωση 0,15 Τυφοειδής πυρετός / παράτυφος 0,29 21

22 Πίνακας 3: Αριθμός δηλωθέντων κρουσμάτων τροφογενών νοσημάτων και συρροών-επιδημιών στην Ελλάδα κατά τα έτη , Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ (2011): 10) Νόσημα Σαλμονέλωση (μη τύφοπαρατυφική) Ηπατίτιδα Α Σιγκέλλωση Τυφοειδής/ Παρατυφοειδής Λιστερίωση Λοίμωξη από εντεροαιμορραγικό κολοβακτηρίδιο Αλλαντίαση Συρροές Αν και τα στοιχεία από τα στατιστικά δεδομένα είναι μικρά σε όγκο, δείχνουν ουσιαστικά μόνο την «κορυφή» του παγόβουνου σε σχέση με την πραγματικότητα που ισχύει. Υπολογισμοί που έχουν γίνει διεθνώς δηλώνουν ό,τι για κάθε περίπτωση τροφογενούς νοσήματος που δημοσιεύεται υπάρχουν από 25 έως 350 περιστατικά που διαφεύγουν των υπηρεσιών δημόσιας υγείας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζονται περιστατικά τροφογενών νοσημάτων μικροβιακής προέλευσης σε ετήσια βάση. Αν συνδυαστούν τα ανωτέρω δεδομένα γίνεται αντιληπτό ό,τι στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα περιστατικά κυμαίνονται από 7,5 έως 105 εκατομμύρια ετησίως. (Γενηγιώργης, 1998) Δυστυχώς υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως στον αναπτυσσόμενο κόσμο, που οι συνθήκες διαβίωσής τους χαρακτηρίζονται από τη φτώχεια και κατά συνέπεια το στάτους της υγείας τους είναι από χαμηλό έως ανύπαρκτο. Σε αυτό το κομμάτι του πληθυσμού της γης, τα τροφογενή νοσήματα εμφανίζονται πιο συχνά και θεωρούνται μάλλον κοινωνικό, παρά πρόβλημα του οικείου συστήματος υγείας. Αναφέρεται χαρακτηριστικά το γεγονός ό,τι ασθένειες όπως η χολέρα, ο τυφοειδής και παρατυφοειδής πυρετός, παράσιτα και τοξίνες εξακολουθούν και ενδημούν στον αναπτυσσόμενο κόσμο και κατά συνέπεια συνεχίζουν να δημιουργούν προβλήματα σε αυτές τις χώρες, ενώ αποτελούν παρελθόν στον ανεπτυγμένο κόσμο. (ΚΕΕΛΠΝΟ, 2011) 22

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Τροφίµων. Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων

Υγιεινή Τροφίµων. Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων Υγιεινή Τροφίµων Εισαγωγικές έννοιες Έκταση του προβλήµατος των τροφολοιµώξεων Υγιεινή κ Ασφάλεια Τροφίµων Γενικότερα, Υγιεινή είναι η επιστήµη που σκοπό της έχει την προαγωγήτηςυγείαςτωνανθρώπωνήτωνζώων.

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ

Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ. Φιλίππου Εμμανουήλ, 18/6/2014 9:03 πμ. 18/6/2014 9:03 πμ 1 Αρχή 1η: Ανάλυση των πιθανών κινδύνων Αναλυτικός προσδιορισμός των πιθανών κίνδυνων που σχετίζονται με όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας των τροφίμων από την αρχή μέχρι την ολοκλήρωση της-συγκομιδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12.1 Εισαγωγή Η υγιεινή και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας είναι ένα επίκαιρο θέμα πρωταρχικής σημασίας τόσο για τους δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Κατευθυντήριες οδηγίες για την ευέλικτη εφαρμογή συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP Στο γενικό πλαίσιο των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, η απαίτηση θέσπισης, εφαρμογής και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ

Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Εμπειρίες και Προβλήματα από την Εφαρμογή του Συστήματος HACCP Η Άποψη του ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο Εργαλεία: Κανονισμοί Ισχύουν σε ΟΛΑ τα Κράτη Μέλη αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Ευρωπαϊκή Νομοθεσία Υγιεινή & Ασφάλεια Τροφίμων Κανονισμός 178/2002 Περιεχόμενο Γενικές Αρχές Ασφάλειας Τροφίμων και Ζωοτροφών Ίδρυση Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων Τι Αφορά Όλαταστάδιατηςπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης

Το υπό έκδοση διεθνές πρότυπο πιστοποίησης ISO 22000 «Συστήµατα διαχείρισης «Νέο διεθνές πρότυπο πιστοποίησης για τα συστήµατα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίµων και ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων στην παγκόσµια αλυσίδα τροφίµων» Ιωάννης Χ. Σαριδάκης Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφαλής Πρώτη Ύλη, Ασφαλή & Υγιεινά Τρόφιμα ΗΑλυσίδαΤροφίμων Πρωτογενής Παραγωγή Μεταποίηση

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP)

Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Σεμινάριο για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο εμπόριο και τις επενδύσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (UNDP-BSTIP) Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 ΚΡΕΣΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Προϊστάμενος Δ/νσης Αξιολόγησης &

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Μέτρα πρόληψης και ελέγχου γαστρεντερίτιδας σε βρεφονηπιακό/παιδικό σταθμό (Απευθύνεται σε εργαζόμενους βρεφονηπιακών / παιδικών σταθμών) Μέτρα πρόληψης 1. Ακολουθούμε

Διαβάστε περισσότερα

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων»

«Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» «Ασφάλεια και Πιστοποίηση Τοπικών Παραδοσιακών Προϊόντων» Δρ.Ελένη Μαλισσιόβα Κτηνίατρος, MSc, MSc, PhD Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Θεσσαλίας malissiova@teilar.gr «Τοπικά» παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013

Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων. Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Η προσέγγιση HACCP Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων Θεσσαλονίκη, 19 Ιουνίου 2013 Συστήματα ΔΑΤ Τεκμηριωμένο σύστημα που εξασφαλίζει την ασφάλεια ενός τροφίμου Πιστοποίηση ΣΔΑΤ σύμφωνα με διεθνή

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του προτύπου. Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών

Σκοπός του προτύπου. Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών ISO 22000 1 Σκοπός του προτύπου Άµεση αναφορά στην ικανοποίηση των αιτηµάτων για ασφάλεια τροφίµων όχι µόνο διαφόρων κρατικών φορέων αλλά και των καταναλωτών Αιτήµατα καταναλωτή (i) Ο φορέας παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP)

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP) Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP) ΚΑΡ ΙΤΣΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΣΚΟΠΟΣ Η χρησιµοποίηση των αρχών του ΑΚΚΣΕ (HACCP) στην ανάπτυξη και εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές.

Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Προβλήματα, προοπτικές. Η παραγωγή, η επεξεργασία και η εμπορία του Κρητικού κρέατος. Ε. Σουρανάκης 1, Α. Στεφανάκης 2. Προβλήματα, προοπτικές. 1 Κτηνίατρος, Ιδιώτης, Πρόεδρος ΔΣ ΒΙΟΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Α.Ε. 2 Δρ, Κτηνίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι:

GMP και HACCP. Οι κυριότεροι κίνδυνοι μη - πιστοποιημένων επιχειρήσεων είναι: GMP και HACCP Μέσα απο προσεχτικά επιλεγμένους προμηθευτές με πολλά χρόνια εμπειρία στην φαρμακευτική αγορά και την αγορά καλλυντικών, όλα τα προϊόντα Essens μπορούν να παρουσιάσουν την καταγωγή τους από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς

«Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς «Το Σ ΑΤ ISO22000:2005 Πλεονεκτήµατα & Μειονεκτήµατα απο την εφαρµογή του» ρ. Γεώργιος Γαϊτάνος LRQA Lead Auditor LRQA Πειραιάς ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ :Το υπόδειγµα Στοιχεία του ιοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Κάνιγγος 27, 106 82, Αθήνα Τηλ. : (+30)-210-3821524, (+30)-210-3829266, Fax: : (+30)-210-3833597

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Κάνιγγος 27, 106 82, Αθήνα Τηλ. : (+30)-210-3821524, (+30)-210-3829266, Fax: : (+30)-210-3833597 ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Κάνιγγος 27, 106 82, Αθήνα Τηλ. : (+30)-210-3821524, (+30)-210-3829266, Fax: : (+30)-210-3833597 http://www.eex.gr, e-mail: info@eex.gr Safety Meat Production Training, ένα πιλοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων:

Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: Από την ασφάλεια στη διατροφική αξία των τροφίμων: η εμπειρία του ΕΦΕΤ Αντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) Αναπληρωτής Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ρ. Ευάγγελος Α. ΘΕΟ ΩΡΟΥ ιευθύνων Σύµβουλος ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΑΒΕΤΕ & ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Σύµφωνα µε τηνcodex ALIMENTARIUS (03/05/2004)

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Διατροφής-Διαιτολογίας Πρακτική Άσκηση στη Βιομηχανία-Αναλυτική Έκθεση Πεπραγμένων «Sunday s Gastronomy Catering»-Αφοί Στενιώτη Ο.Ε Έδρα:Μαγνησίας 51 και

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία

Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία Μελέτες Περιπτώσεων κατά την Εφαρµογή Ασφαλούς ιαχείρισης Τροφίµων σε Νοσοκοµεία Νικόλαου Ν. Βαµβακάρη MSc Food Technology, Χηµικoύ Μηχανικού, Έµπειρου Συµβούλου Συστηµάτων ιαχείρισης. Area Manager της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Οδηγίες για την πρόληψη και τον αποτελεσματικό χειρισμό εμφάνισης γαστρεντερίτιδας σε κατασκήνωση Η εμφάνιση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε κατασκηνώσεις δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D.

Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D. Το HACCP σε ανεπτυγμένο σύστημα αλυσίδας εστιατορίων: Προκλήσεις ιδιαιτερότητες Θεόδωρος Γ. Καλλίτσης, Ph.D. Διευθυντής Έρευνας και Προϊοντικής Ανάπτυξης, Goody s Α.Ε. HACCP: Η ασφάλεια του τροφίμου σαν

Διαβάστε περισσότερα

Από το αγρόκτημα στο πιάτο Farm to fork. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα για την Ασφάλεια Τροφίμων ΕΣΔΥ 27/4/2015

Από το αγρόκτημα στο πιάτο Farm to fork. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα για την Ασφάλεια Τροφίμων ΕΣΔΥ 27/4/2015 Από το αγρόκτημα στο πιάτο Farm to fork Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα για την Ασφάλεια Τροφίμων ΕΣΔΥ 27/4/2015 Να εμπιστευόμαστε την Τροφή μας?? Τα τρόφιμα και ο Καταναλωτής Τροφή είναι Διαθέσιμη? Προσιτή?

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής. Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος

ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής. Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος ΚΤΣ ΕΝ 206 (89/106) Παρόμοια κριτήρια συμμόρφωσης Τελείως διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20

Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 Έκδοση στην Ελληνική γλώσσα του ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 Αθήνα, 2006-02-20 1. Νέο διεθνές πρότυπο για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων Το νέο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000 «Συστήματα διαχείρισης της

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

GLOBALGAP (EUREPGAP)

GLOBALGAP (EUREPGAP) GLOBALGAP (EUREPGAP) Το Διεθνές Σχήμα Πιστοποίησης Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής GLOBALGAP, λειτουργεί ως αντικειμενικό εργαλείο αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΕΚΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΑΚΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Υπεύθυνος Έκδοσης : Υ.Δ.Π. Υπεύθυνος Έγκρισης : Δ.Σ. 1/9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3837, 16/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3837, 16/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΕΓΓΡΑΦΗ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ) ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2001 ΕΩΣ 2004 Προοίμιο. Για σκοπούς εναρμόνισης με

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΤΣΖΜΑΣΟ HACCP ΣΖΝ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΒΗΟΜΖΥΑΝΗΑ ΕΑΥΑΡΖ ΚΑΗ ΑΝΑΛΤΖ ΚΟΣΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ. Μπξηψ Υαηδεαλησλίνπ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΔΤΝΖΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΤΣΖΜΑΣΟ HACCP ΣΖΝ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΒΗΟΜΖΥΑΝΗΑ ΕΑΥΑΡΖ ΚΑΗ ΑΝΑΛΤΖ ΚΟΣΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ. Μπξηψ Υαηδεαλησλίνπ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΔΤΝΖΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΓΔΧΠΟΝΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΑΓΡΟΣΗΚΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΚΑΗ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΟΡΓΑΝΩΖ ΚΑΗ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΩΝ ΣΡΟΦΗΜΩΝ & ΓΔΩΡΓΗΑ ΤΝΔΡΓΑΕΟΜΔΝΟ ΣΜΖΜΑ: ΔΠΗΣΖΜΖ & ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΣΡΟΦΗΜΧΝ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ

Διαβάστε περισσότερα

«Αποστολή κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τον επίσημο έλεγχο τροφίμων»

«Αποστολή κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τον επίσημο έλεγχο τροφίμων» Αθήνα, 22-8-2007 Αριθμ. Πρωτ.: 15103 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση : Λ. Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 ΠΡΟΣ: Πίνακας Αποδεκτών Ταχ. Κώδικας : 115 26 Αθήνα Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ 1. Τυποποίηση και Συσκευασία Η τυποποίηση, σε συνδυασμό με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων

Διαβάστε περισσότερα

- Η επαφή με αγροτικά ζώα (65%) και η κατανάλωση μη σωστά παρασκευασμένων

- Η επαφή με αγροτικά ζώα (65%) και η κατανάλωση μη σωστά παρασκευασμένων Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΟΥΚΕΛΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Περίληψη Η δηλούμενη επίπτωση της βρουκέλλωσης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 22000:2005) ΕΣΥ KO-22000/01/01/11-06-2008 1/6 ΕΣΥ ΚΟ-22000 Έκδοση:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην:

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Εύη Κολίτσα Οι επιχειρήσεις µαζικής εστίασης, σε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου

Μελέτες εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου Περιβαλλοντικές μελέτες Πιστοποιητικά πυρασφάλειας Υπηρεσίες Τεχνικού Ασφαλείας Μελέτες εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου Συμβουλευτικές υπηρεσίες Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ 1 Ποιότητας ISO 9001 Ασφάλειας τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

(Πίκρισμα. αγγουριού)

(Πίκρισμα. αγγουριού) (Πίκρισμα αγγουριού) 1 (Πίκρισμα αγγουριού) Χημική ουσία κουκουρμπιτασίνη 1. Ποικιλίες που παράγουν πικρά αγγούρια. 2. Έλλειψη νερού (τραυματισμός φυτού σημεία του βλαστού που δεν κυκλοφορεί το νερό) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ Α. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 1. Το Τεχνικό Επιμελητήριο στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα

Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΕΓ(ΤΕΓΕΠ) Π.90 Ανάλυση Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου στη Σοκολάτα Μητροπούλου Παναγιώτα Τ.Ε.Ι. Καλαμάτας Τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Food Safety / Hazard Analysis Critical Control Point system (HACCP)

Food Safety / Hazard Analysis Critical Control Point system (HACCP) Food Safety / Hazard Analysis Critical Control Point system (HACCP) Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2008 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Προέλευση πόσιμου νερού

Προέλευση πόσιμου νερού Σημασία του νερού Χρειάζονται 35 cm 3 νερού ανά kg ανθρώπινου σώματος (~2lt) ημερησίως Χωρίς νερό ο άνθρωπος δεν ζει πάνω από 6-7 ημέρες Διαλύτης θρεπτικών συστατικών, δίνει ελαστικότητα στους ιστούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων Χριστίνα Καλογεροπούλου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ Μέλος ΤΕΕ Αρ Μητρώου: 127929 Τηλ.: 2710-2790 Κιν.: 699-3996226 E-mail: christy_jour@yahoo.gr Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Υπόµνηση σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 43, παρ.1 Αρ.1 του Νόµου περί προστασίας από τις λοιµώξεις (IfSG)

Υπόµνηση σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 43, παρ.1 Αρ.1 του Νόµου περί προστασίας από τις λοιµώξεις (IfSG) Σφραγίδα της Υγειονοµικής Υπηρεσίας Υπόµνηση σύµφωνα µε τη διάταξη του άρθρου 43, παρ.1 Αρ.1 του Νόµου περί προστασίας από τις λοιµώξεις (IfSG) Για τα πρόσωπα, τα οποία κατ' επάγγελµα κατασκευάζουν, παρασκευάζουν,

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση στις νέες εκδόσεις

Μετάβαση στις νέες εκδόσεις Μετάβαση στις νέες εκδόσεις Η προσέγγιση της TÜV AUSTRIA HELLAS Μαρία Αγαπητού Αναπληρώτρια Διευθύντρια Διεύθυνσης Πιστοποίησης Συστημάτων και Προϊόντων Οκτώβριος 2014 Θα μπορούσαμε να συγχαρούμε τους

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ιογενής γαστρεντερίτιδα; Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια εντερική λοίμωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα