ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ ΤΑΞΙ ΕΥΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ ΤΑΞΙ ΕΥΤΗΣ"

Transcript

1 ÄÉÅÈÍÇÓ ÅÔÁÉÑÅÉÁ ÖÉËÙÍ ÍÉÊÏÕ ÊÁÆÁÍÔÆÁÊÇ Éäñýèçêå óôç Ãåíåýç óôéò 14 Äåêåìâñßïõ 1988 ÓYNTONIÓTIKH ÅÐÉÔÑÏÐÇ Ταχυδρομική διεύθυνση: Case postale 2714 CH-1211 Genève 2 Dépôt Switzerland ΤΑΞΙ ΕΥΤΗΣ Γενεύη, Ιούλιος 2010 SIANK

2 Το ταξίδι κ η εξοµολόγηση στάθηκαν οι δυο µεγαλύτερες χαρές της ζωής µου. Να γυρίζεις τη γης, να βλέπεις - να βλέπεις και να µη χορταίνεις - καινούρια χώµατα και θάλασσες και ανθρώπους κι ιδέες και να τα βλέπεις όλα σα για πρώτη φορά, να τα βλέπεις όλα σα για τελευταία φορά, µε µακρόσερτη µατιά, κ έπειτα να σφαλνάς τα βλέφαρα και να νοιώθεις τα πλούτη να κατασταλάζουν µέσα σου ήσυχα, τρικυµιστά, όπως θέλουν, ωσότου να τα περάσει από την ψιλή κρισάρα του ο καιρός, να κατασταλάξει το ξαθέρι απ όλες τις χαρές και τις πίκρες σου - τούτη η αλχηµεία της καρδιάς είναι, θαρρώ µια µεγάλη αντάξια του ανθρώπου ηδονή.... Το ιδανικό µου θα ήταν οχτώ µήνες ταξίδι και τέσσερις µήνες µοναξιά.... Ένα µονάχα αξίζει: το ταξίδι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτά τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη συνοψίζουν το πάθος του για τα ταξίδια. Από την πρώτη του νεότητα µέχρι το θάνατό του δεν έπαψε να ταξιδεύει στην Ελλάδα, στην Ευρώπη, στην Ασία και στην Αφρική. Ήταν ένας ακούραστος ταξιδιώτης. Για ποιούς λόγους; Τι αναζητούσε ακριβώς µέσα στις πολλαπλές του περιηγήσεις; Θα προσπαθήσουµε να απαντήσουµε µε τη βοήθεια των αναγνώσεων. Περιηγείται, λοιπόν, πρώτα πρώτα την Ελλάδα. Ελλάδα Όλα στην Ελλάδα, βουνά, ποταµοί, θάλασσες, πεδιάδες, «ανθρωπίζουνται» και µιλούν στον άνθρωπο µια σχεδόν ανθρώπινη γλώσσα. εν τον καταπλακώνουν, δεν τον τυραννούν, γίνουνται φίλοι του και συνεργάτες. Η θολή, ακαταστάλαχτη κραυγή της Ανατολής, περνώντας από το φως της Ελλάδας, καθαρίζει, ανθρωπίζεται, γίνεται λόγος. Η Ελλάδα είναι το φίλτρο που λαγαρίζει µε αγώνα πολύ το χτήνος σε άνθρωπο, την ανατολίτικη σκλαβιά σ ελευτερία και τη βάρβαρη µέθη σε νηφάλιο λογισµό. Να δώσει πρόσωπο στο απρόσωπο, µέτρο στην αµετρία, ισορροπώντας τις συγκρουόµενες τυφλές δυνάµεις, τέτοια η αποστολή της πολυβασανισµένης στεριάς και θάλασσας που λέγεται Ελλάδα. Είναι αληθινή χαρά, πλούτος µεγάλος να τριγυρνάς την Ελλάδα. Τόσο το ελληνικό χώµα είναι ποτισµένο µε δάκρυα, ιδρώτα κι αίµα, τόσο τα Ελληνικά βουνά είδαν ανθρώπινον αγώνα, που ανατριχιάζεις λογιάζοντας πως στα βουνά ετούτα και τ ακρογιάλια παίχτηκε η µοίρα της λευκής φυλής. Παίχτηκε η µοίρα του ανθρώπου. Σίγουρα σ ένα από τ ακρογιάλια αυτά, τα γεµάτα χάρη και παιχνιδίσµατα, θα γίνηκε το θάµα της µετουσίωσης του ζώου σε άνθρωπο. Γεµάτη µυστική αποστολή κι ευθύνη όχι µονάχα η γεωγραφική παρά κι η ψυχική τοποθέτηση της Ελλάδας, δύο ασίγαστα ρέµατα συγκρούονται στις στεριές της και στις θάλασσες, και να γιατί η Ελλάδα στάθηκε πάντα ένα σηµείο γεωγραφικό και ψυχικό ακατάπαυστα στροβιλισµένο. Η µοιραία αυτή τοποθέτηση επέδρασε θεµελιακά στην τύχη της Ελλάδας και του κόσµου. Κοίταζα, οσφραινόµουν, άγγιζα της Ελλάδα, πεζοπορώντας, ολοµόναχος, µ ένα ραβδί από ελιά στο χέρι, µ ένα δισάκι στον ώµο. Κι όσο έµπαινε µέσα µου η Ελ- 2

3 λάδα, τόσο ένοιωθα και πιο βαθιά πως η µυστική ουσία της Ελληνικής στεριάς και θάλασσας είναι µουσική. Κάθε στιγµή το Ελληνικό τοπίο, ενώ µένει το ίδιο, αλλάζει ανάλαφρα, κυµατίζει την οµορφιά του, ανανεώνεται. Έχει βαθιάν ενότητα και συνά- µα ακατάπαυστα ανανεούµενη ποικιλία. Τάχα ο ίδιος ρυθµός δεν κυβερνάει και την Αρχαία τέχνη, που γεννήθηκε κοιτάζοντας, αγαπώντας, νογώντας και διατυπώνοντας τον ορατό γύρα της κόσµο; Κοιτάχτε ένα Ελληνικό έργο της µεγάλης κλασικής εποχής, δεν είναι ακίνητο, µια αδιόρατη ανατριχίλα ζωής το διαπερνάει, παίζει σαν τις φτερούγες του γερακιού όταν σταθεί στην κορυφή του αγέρα και µας φαίνεται ακίνητο. Όµοια και το αρχαίο άγαλµα ζει, κινιέται αδιόρατα, συνεχίζοντας την παράδοση, ετοιµάζοντας τη µελλούµενη πορεία της τέχνης, ισορροπεί, σε αθάνατη µια στιγµή, την τρισυπόστατη ροή του καιρού. Όταν ένας Έλληνας ταξιδεύει στην Ελλάδα, το ταξίδι του έτσι µοιραία µετατρέπεται σ επίπονη αναζήτηση του χρέους. Πώς να γίνουµε κι εµείς άξιοι των προγόνων, πώς να τη συνεχίσουµε, χωρίς να τη ντροπιάσουµε, την παράδοση της ράτσας µας; Μια αυστηρή ασίγαστη ευθύνη βαραίνει τους ώµους σου, βαραίνει τους ώµους όλων των ζωντανών Ελλήνων. Ακαταµάχητη µαγική δύναµη έχει το όνοµα, όποιος γεννήθηκε στην Ελλάδα έχει το χρέος να συνεχίσει τον αιώνιο Ελληνικό θρύλο. Ένα Ελληνικό τοπίο δε δίνει σ εµάς τους Έλληνες µιαν αφιλόκερδη ανατριχίλα ωραιότητας, έχει ένα όνοµα το τοπίο - το λένε Μαραθώνα, Σαλαµίνα, Ολυµπία, Θερµοπύλες, Μυστρά - συνδέεται µε µιαν ανάµνηση, εδώ ντροπιαστήκαµε, εκεί δοξαστήκαµε, και µονοµιάς το τοπίο µετουσιώνεται σε πολυδάκρυτη, πολυπλάνητη ιστορία. Κι όλη η ψυχή του Έλληνα προσκυνητή αναστατώνεται. Το κάθε Ελληνικό τοπίο είναι τόσο ποτισµένο από ευτυχίες και δυστυχίες µε παγκόσµιο αντίχτυπο, τόσο γεµάτο ανθρώπινο αγώνα, που υψώνεται σε µάθηµα αυστηρό και δε µπορείς να του ξεφύγεις, γίνεται κραυγή, και χρέος έχεις να την ακούσεις. Αιγαίο Είπα να κάµω ένα ταξίδι για να χω υποµονή να περιµένω, µπήκα σ ένα καΐκι που έπιανε τα χαριτωµένα νησιά του Αιγαίου - τη Σαντορίνη, τη Νάξο, την Πάρο, τη Μύκονο. Το είπα, το ξαναλέω: µια από τις πιο µεγάλες χαρές που µπορεί ν αξιωθεί ο άνθρωπος στον κόσµο τούτον είναι να ναι άνοιξη, να φυσάει αλαφρό αγεράκι και ν αρµενίζεις στο Αιγαίο. ε µπόρεσα ποτέ να φανταστώ πως γίνεται να ναι αλλιώς ο Παράδεισος. Ποια άλλη χαρά, στο ουρανό και στη γης, µπορεί να ναι καλύτερα αρµονισµένη µε το κορµί και µε την ψυχή του ανθρώπου; Φτάνει η χαρά ετούτη έως την έξαρση, µα, δόξα σοι ο Θεός, δεν πάει παραπέρα, κι έτσι ο αγαπηµένος ορατός κόσµος δεν αφανίζεται, κάθε άλλο, ο αόρατος γίνεται ορατός, κι ότι λέµε Θεός κι αιώνια ζωή και µακαριότητα µπαίνουν στο καΐκι µας κι αρµενίζουν µαζί µας. Κλείσε τη φριχτήν ώρα του θανάτου τα µάτια, κι αν δεις τη Σαντορίνη, τη Νάξο, την Πάρο, τη Μύκονο, θα µπεις χωρίς να µεσολαβήσει το χώµα, στον Παράδεισο. Σίφνος, Παναγιά του Βουνού, Αγαπητέ µου κ. Ζερβέ Ζω επιτέλους τη ζωή µου. Ένα κελί κάτασπρο, ένα λαγήνι νερό, λίγο γάλα και αυγά κ ένα παραθυράκι απ όπου βλέπω τη θάλασσα και τις ελιές στο πλάι του βουνού. Κ έπειτα, απόξω, µια µεγάλη αυλή πλακοστρωµένη και στην άκρα, το λευκό µνήµα της Μοναχής Θεοφίλης, που απάνω του τώρα ακουµπω και Σας γράφω. Είµαι αληθινά 3

4 βαθύτατα ευτυχής. Μου φαίνεται πως τίποτα δεν µπορώ πια να επιθυµήσω. Η ψυχή µου λευτερώθηκε κι άρχισα να γράφω και βρίσκοµαι διαρκώς κάτω από τα φτερά αν όχι της Νίκης µα του Λυτρωµού. Πόσο µάταια περιέπλεξαν οι άνθρωποι τη ζωή τους µε πλήθος ανόητες ανάγκες! Απεδώ ο παραλογισµός της κοινωνικής ζωής µου κάνει κατάπληξη. Προς τι όλα αυτά; Η ζωή είναι υψηλότερη και απλούστερη. Τήνε νοιώθω εδώ, στην αυλή, το βράδυ σα βασιλέψει ο ήλιος και υψωθεί το φεγγάρι και φυσήξει το βραδυνό αεράκι. Ή τη νύχτα, σαν ξυπνώ και για να πιστέψω σ ευτυχία µου, ανοίγω το κελί και βλεπω τον κάτασπρο τρούλο της εκκλησίας και ακούω το µακρυνό γαύγισµα του σκύλου στο φεγγάρι. Αναπνέω το Θεό, σαν τον αέρα το βουνήσιο και όλο µου το σώµα φεγγοβολά από την παρουσία του. Φυγή µόνου προς µόνο, τα τελευταία αυτά λόγια του Πλωτίνου πως θάθελα να γίνουν η αρχή µιας νέας, ανώτερης ζωής! Πάντα δικό Σας Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ Χαιρόµουν που ήµουν άνθρωπος, άνθρωπος κι Έλληνας, κι έτσι µπορούσα, χωρίς την παραµορφωτική επέµβαση του αφηρηµένου στοχασµού, ψυχόρµητα να νοιώθω το Αιγαίο δικό µου, πατρογονικιά κληρονοµιά µου και ν αρµενίζω ανάµεσα στα νησιά από ευτυχία σε ευτυχία, δίχως να βγω έξω από τα σύνορα της ψυχής µου. Σαν το πουπουλένιο στήθος της πέρδικας λαµποκοπούσαν τα Θεία ετούτα νησιά κι έπαιζαν και συνάλλαζαν κάθε στιγµή, µέσα στον ίσκιο και στο φως, πότε σκούρα καφετιά, πότε πασπαλισµένα χρυσόσκονη, κατάφυτα µε τριαντάφυλλα το πρωί, µε πάναγνα κρίνα το µεσηµέρι, µε ζεστούς µενεξέδες την ώρα που λέει να βασιλέψει ο ήλιος.... Έκλεισε ο κύκλος^ γέµισαν τα µάτια µου Ελλάδα^ ωρίµασε, µου φαίνεται, µέσα στους µήνες αυτούς ο νους. Ποιά ναι τα πιο πολύτιµα λάφυρα της πνευµατικής µου ετούτης εκστρατείας; Τούτα θαρρώ: Είδα καθαρότερα την ιστορική αποστολή της Ελλάδας ανάµεσα Ανατολής και ύσης. Είδα πως ο ανώτατος άθλος της είναι όχι η οµορφιά παρά ο αγώνας για την ελευτερία. Ένοιωσα βαθύτερα την τραγική µοίρα της Ελλάδας και πόσο βαρύ το χρέος του Έλληνα. Θαρρώ, ευτύς µετά το προσκύνηµά µου στην Ελλάδα ήµουν ώριµος να µπω στην αντρική ηλικία και δεν ήταν η Οµορφιά που πήγαινε µπροστά και µ έµπαζε στον αντρωνίτη ήταν η ευθύνη. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πραγµατοποιεί την πρώτη του µετάβαση στο εξωτερικό πηγαίνοντας στο Παρίσι. Στη συνέχεια, επισκέφτηκε στη διάρκεια της ζωής τον πάρα πολλές χώρες, ως επί το πλείστον πολλές φορές την καθεµία. Έτσι πραγµατοποιεί πολλαπλά ταξίδια στην Ευρώπη: Γερµανία, Αυστρία, Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Μ. Βρετανία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Ρωσία, Ελβετία, Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία, Ουκρανία και Ιταλία. Γαλλία Έπεφτε ψιλή, τρυφερή βροχούλα, ξηµέρωνε. Με το πρόσωπο κολληµένο στο τζάµι του αµαξιού διέκρινα, πίσω από το διάφανο δίχτυ της βροχής, το Παρίσι, να περνάει, να δακρυογελάει και να µε καλωσορίζει. Έβλεπα τα γεφύρια να περνούν, 4

5 τα πολυόροφα µελανιασµένα σπίτια, τα πάρκα, τις εκκλησιές, τις µαδηµένες καστανιές, τους ανθρώπους που περπατούσαν βιαστικοί στους φαρδιούς γυαλιστερούς δρόµους... Ολο το χαριτωµένο παιχνιδιάρικο πρόσωπο του Παρισιού τό βλεπα µέσα από τα κρεµάµενα νήµατα της βροχής, να θαµποφέγγει και να χαµογελάει, ως καθώς βλέπουµε πίσω από τις κλωστές του αργαλειού την ανυφάντρα. Το φως είχε τώρα λίγο αναντρανίσει, ένας ήλιος φαλακρός ανακρεµάστηκε στον παράξενο τούτον ουρανό, τον καµωµένο από µελαγχολία κι οµίχλη κι ανείπωτη τρυφεράδα. Πώς µάδησε εδώ στην ξενιτιά ο µακροχαίτης ηνίοχος της Ελλάδας! Ολα τά γδυνε αυτός εκεί πέρα, στην πατρίδα του, και τά ντυνε µε το φως του, έλαµπε, χωρίς κανένα µυστικό, ορατή η ψυχή σαν το κορµί πρόβαιναν από τα σκοτεινά υπόγεια κι οι δαιµόνοι, τους είχε διαπεράσει ως το µαύρο µεδούλι τους το φως κι είχαν γίνει απλοί κι αυτοί και γλυκοµίλητοι, σαν άνθρωποι. Μα εδώ άλλαξε, ο ήλιος, πάει να πει άλλαξε το πρόσωπο της γης και της ψυχής, πρέπει να µάθουµε ν αγαπούµε το µεσοφωτισµένο µέτωπο, το διακριτικό χαµόγελο, και το κρυµµένο νόηµα της καινούριας οµορφιάς. «Τούτο είναι το νέο πρόσωπο του Θεού» συλλογίζουµουν κοιτάζοντας µε απληστία τα δέντρα, τα σπίτια, τις βαµµένες γυναίκες, τις σκοτεινές εκκλησιές «σκύβω και προσκυνώ τη χάρη του!» Μεθύσι ήταν η πρώτη µου επαφή µε το νέο ετούτο πρόσωπο της γης βάσταξε µέρες και βδοµάδες. Οι δρόµοι, τα πάρκα, οι Βιβλιοθήκες, τα Mουσεία, οι γοτθικές εκκλησιές, οι άντρες κι οι γυναίκες στα θέατρα και στους δρόµους, και το ψιλό χιόνι πού χε αρχίσει να πέφτει, στρουφογύριζαν οµπρός από τη συνεπαρµένη ψυχή µου, µεθυσµένα κι αυτά ωσότου καταστάλαξε το µεθύσι, στερεώθηκε πάλι ο κόσµος και στάθηκε. Ιταλία Όταν στο προσκύνηµά µου στην Ιταλία, µπήκα στα στενά δροµάκια της Ασίζης κι άκουσα, ήταν δειλινό, τις καµπάνες να χτυπούν χαρµόσυνα από το καµπαναριό του φτωχούλη του Θεού κι από το µοναστηράκι της Αγ. Κλάρας, ένιωσα ανείπωτη ευδαι- µονία. Μήνες έµεινα στην Άγια ετούτη πολιτεία, στο αρχοντικό της γριάς κοντέσας Ερικέτας και δεν ήθελα να φύγω. Και τώρα, στις δύσκολες τούτες µέρες, που µάχουνταν η ψυχή µου ν ανέβει λίγο πιο πάνω, άνοιξε η καρδιά µου και τινάχτηκε η Ασίζη. Κι ανέβηκε στο φως, στις κρίσιµες ετούτες µέρες, ο γιος του Μπερναρντόνε, µπήκε µπροστά, κουρελιάρης, ξυπόλητος, και µου δείξε µε το χέρι του το δρόµο. εν ήταν δρόµος ήταν όλο πέτρα και γκρεµούς ανηφόρι. Μα όλος ο αγέρας µοσχοβολούσε από το άρωµα της αγιοσύνης. Θυµήθηκα τη συννεφιασµένη µέρα που ανέβηκα στην Αβέρνα, το βουνό του µαρτυρίου και της δόξας του Φραγκίσκου. Φυσούσε δυνατός παγωµένος αγέρας, γυ- µνές αχλόιστες ήταν οι γκρίζες πέτρες, µαύρα τ άκαρπα δέντρα, βογκούσε αγέλαστο βασανισµένο, βασανισµένο και σκληρό το τοπίο. Φτώχεια, γύµνια, ερηµιά. Το φως µουντό και λιγοστό, βράδιαζε και η κορφή ήταν ακόµα αψηλά. Μάταια προσπαθούσα να συγκεντρώσω την επιθυµία µου, να επικαλεστώ τη δύναµη µου, ένιωθα να κυριεύει πανικός το σώµα µου - το παγωµένο, πεινασµένο, νυχτωµένο στην ερηµιά. Κι άξαφνα έγινε το θάµα, το απάνθρωπο, ανάνθιστο γύρα µου τοπίο, σα να µετατοπίστηκε, σα ν ανέβηκε το µυστικό σκαλοπάτι που λαχταρίζει κρυφά κάθε πραγ- 5

6 µατικότητα, κι ένιωσα: ετούτη είναι η φτώχεια η Φραγκισκανή, σκληρή για το κορµί, ανήλεη για τις βολεµένες συνήθειες και τις νωθρές και τόσο κατηφορικές χαρές του ανθρώπου. Ηταν ο Άγιος ο ίδιος που τυραννούσε το σώµα µου, αρνιόταν τις χαρές των πέντε αισθήσεων, έριχνε στάχτη στο φαΐ του, όταν ένιωθε εντός του ν αναγλείφεται ο δαίµονας της λαιµαργίας, στην καρδιά του Χειµώνα βουτούσε στο παγωµένο ρυάκι, αγρυπνούσε, πεινούσε, κρύωνε, και τόσο είχε τυραννήσει το πήλινο σώµα, που πεθαίνοντας το λυπήθηκε, στράφηκε και του κάνει: «Συχώρεσέ µε, αδερφέ µου γαϊδούρι, σε βασάνισα πολύ». Μα η Φτώχεια ετούτη ήταν Φραγκισκανή, δηλ. σίγουρη για τα πλούτη της, για τη µυστική Άνοιξη που ετοιµάζει, για το ζεστό Καλοκαίρι που κρύβει µέσα της, γεµάτο καρπούς. Και άξαφνα το κατάγυµνο βουνό της Αβέρνας, το δειλινό εκείνο, ξεσκεπάστηκε µέσα στο νου µου καταπράσινο, µυρωµένο, γεµάτο πεταλούδες και µέλισσες - εξαίσιο τοπίο της µέσα µας Παράδεισος. Κι άρχιζα πια ν ανεβαίνω το µεταµορφωµένο βουνό και να φωνάζω: «Ευλογηµένη να σαι, αδερφή µου Αβέρνα! αδερφή ου Φτώχεια!» Ισπανία Όλο το φανταχτερό όραµα της Ισπανίας ανεβαίνει στο νου µου: Αψηλές πεδιάδες της Καστίλιας, και της Εστρεµαδούρας, χωρίς νερά, χωρίς δέντρα, όλο πέτρα, γελαστές, ζεστές κοιλάδες της Ανταλουσίας και της Βαλένθιας, γιοµάτες πορτοκαλιές, λεµονιές και µπανάνες, άντρες στεγνοί, βίαιοι, γυναίκες µε αψηλές πυργοµένες χτένες στ αρωµατισµένα µαλλιά κι απάνω κυµατιστή η µαύρη µαντίλα, βουή απ τα λιµάνια, απ τις ταυροµαχίες κι από τα παρδαλά πανηγύρια, µουσική µονόσερτη, αράπικη, όλο πάθος και θάνατο, που ανεβαίνει από τις ησκιοµένες µεσαυλές και τα πυκνά καφάσια της Κόρδοβας και της Σεβίλιας, µυρωδιές από γιασεµιά, κοπριά από σαπισµένα φρούτα, τζαµιά, Εκκλησιές δροσερές, παλάτια µουσουλµανικά, Χριστοί σταυρωµένοι στους βουερούς πολύχρωµους δρόµους, µαυροµάτικα αλητόπουλα του Μουρίλλου, νάνοι πικραµένοι και περήφανοι του Βελασκεθ, ληστές, ζητιάνοι, όρθια, καιγόµενα σα λαµπάδες του Γκρέκο... Όλη η Ισπανία λάµπει και σαλεύει στο νου µου σαν ένα παγόνι αρσενικό, που µε ανοιγµένες τις φτερούγες του σεργιανάει ανάµεσα σε δύο θάλασσες. Αγγλία Ένας πνεµατικός άνθρωπος σήµερα, περισσότερο παρά ποτέ, έχει µεγάλη ευθύνη. Έχει χρέος να διαποτιστεί από τη µοίρα της εποχής του, να µη φύγει, να σταθεί στο σταυροδρόµι όπου φυσούν όλες οι ανησυχίες κι οι ελπίδες, ρόδο των ανέµων. Έχει χρέος: α) να ξεχωρίσει µέσα στις σύχρονες αντιµαχόµενες προσπάθειες τι θετικό καλό προσφέρει η καθεµιά, τί συνεισφορά στη λαχτάρα του σηµερινού ξαγριεµένου ανθρώπου, να δηµιουργήσει ένα καινούριο πιο δίκαιο κόσµο^ β) να προσπαθεί όλες τούτες τις θετικές συνεισφορές να τις ταξινοµεί µέσα του^ στο µικρό χώρο του στήθους του να πλάσει τη µακέτα του ερχόµενου κόσµου γ) να ζει βαθιά τη σηµερινή αγωνία του ανθρώπου και να µάχεται να τη διατυπώσαει όχι µονάχα µε τέχνη και στοχασµό (σήµερα αυτά µονάχα δε φτάνουν) παρά κι αυτό είναι το δισκολώτερο µε το παράδειγµα της ίδιας του της ζωής. Η φυγή είναι άναντρη λιποταξία^ µα ο τρόπος που αγωνίζεται ο πνεµατικός άν- 6

7 θρωπος είναι ολότελα διαφορετικός από τον τρόπο που αγωνίζονται οι «άρχοντες του κόσµου». Tο χρέος του είναι άλλο, σε άλλο επίπεδο: Να συγκλίνει µέσα του όλους τους αποκλίνοντες σηµερινούς αγώνες και να βάλει τάξη στο χάος^ να το µετουσιώσει δηλαδή µέσα του σε «κόσµο». Να κρατά άσβεστη την προσωπική του ανεξαρτησία για να βρεθεί άθιχτος, όρθιος, όταν θα ρθει η στιγµή του. Γιατί σίγουρα θά ρθει. Αντοχή, Κατανόηση, Ένταση Εσωτερική και Προσπάθεια να διατυπώσει στη ζωή και στο έργο του την Dominante του µελλούµενου πολιτισµού. Μέσα στο παγκόσµιο παραλήρηµα, να µπορέσει ν αρθρώσει ένα απλό σωστό Λόγο. Μιάν καλήν Αγγελία. Τούτες τις σκέψες έκανα περπατώντας κάµποσους µήνες στο εγγλέζικο χώµα κι αναπνέοντας, σε µιαν τόσο αποκαλυπτική στιγµή, τον αγέρα της Αγγλίας. Αγάπησα το λαό αυτό, θάµασα τις θεµελιακές για τον άνθρωπο αρετές του^ την υπερηφάνια, την αξιοπρέπεια, το πείσµα, την αντοχή, την πειθαρχία. Λίγα λόγια, πολλά έργα, ανθρωπιά µεγάλη. Αποφασιστικές µάχες έδωκε ο άνθρωπος και στο υγρό τούτο καταπράσινο νησί του Βορρά, µακριά από την αγία Μεσόγειο. Όπως σε όλους τους ανθρώπινους αγώνες, κι εδώ οι οχτροί ήταν οι ίδιοι: ο Άνθρωπος µε το µέσα του χτήνος, το φως µε το µέσα του σκοτάδι. Κι όπως παντού, κι εδώ το ανθρώπινο αίµα χύθηκε ποταµός, πλερώθηκε κι εδώ βαριά κι η πιο ασήµαντη νίκη. Μα, υστέρα από αιώνες, στους βράχους επάνω, στους πράσινους λόφους και στα λιµάνια της Αγγλίας, τρία µεγάλα στήθηκαν εγγλέζικα τρόπαια: Magna Charta, Τζέντλεµαν, Σαίξπηρ. Αυτές είναι οι τρεις µεγάλες νίκες του ανθρώπου, made in England. Κι oι νίκες τούτες, κι oι τρεις, αποτελούν τρεις µεγάλους σταθµούς στον ανήφορο της ελευτερίας. Ας προσπαθήσουµε να τις δούµε µε όσο µπορετό µεγαλύτερη πνεµατική ανεξαρτησία^ κι ας δεχτούµε µε γαλήνη χωρίς χαρά, χωρίς θλίψη τον κίντυνο να µην ευχαριστήσουµε κανένα. εν πειράζει. Υπάρχουν εποχές µεταβατικές, γιοµάτες πάθη και συµφέροντα και πολλές λαχτάρες όπου ο πιο έντιµος τίτλος που µπορεί να φιλοδοξήσει ένας ελεύτερος άνθρωπος είναι ο τίτλος που έδωκε ο Μέγας Βασίλειος στον όσιο Εφραίµ: «Κ α θ η γ η τ ή ς τ η ς Ε ρ ή µ ο υ». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά την Ευρώπη, συνεχίζει τις περιηγήσεις του πηγαίνοντας στον Καύκασο (Αρµενία, Αζερµπαϊτζάν, Γεωργία) και στη Κεντρική Ασία (Καζαχστάν, Ουζµπεκιστάν, Τουρκµενιστάν). Αναφέρει τις εντυπώσεις του σε διάφορα κείµενά του (Αναφορά στον Γκρέκο, επιστολές στους φίλους του...). Τα αποσπάσµατα που θα διαβαστούν σας µεταφέρουν τις ποικίλες εντυπώσεις και τα πάµπολλα συναισθήµατά του που έζησε κατά την διάρκεια αυτών των ταξιδιών. Καύκασος Βρισκόµουν ακόµα στην Ιταλία, όταν έλαβα από την Αθήνα, από τον Υπουργό της Κοινωνικής Προνοίας, τηλεγράφηµα αν δέχουµαι ν αναλάβω τη Γενική ιεύθυνση του Υπουργείου µε ειδική εντολή να πάω στον Καύκασο όπου κιντύνευαν πάνω από εκατό χιλιάδες Έλληνες και να προσπαθήσω να βρω τρόπο να µετακοµιστούν στην Ελλάδα, να σωθούν. 7

8 Πρώτη φορά παρουσιάζουνταν στη ζωή µου η ευκαιρία να µπω στην πράξη και να µην έχω πια να παλεύω µε θεωρίες κι ιδέες και Χριστούς και Βούδες, παρά µε ζωντανούς, σάρκα και κόκαλα, ανθρώπους. Χάρηκα, είχα βαριεστήσει να ισκιοµαχώ και να γυρίζω από τόπο σε τόπο, κουβαλώντας ρωτήµατα και ζητώντας απάντηση. Ακατάπαυστα τα ρωτήµατα ανανεώνουνταν κι ακατάπαυστα η απάντηση µετατοπίζουνταν, ρώτηµα σωριάζουνταν απάνω σε ρώτηµα, φίδι απάνω σε φίδι, πνιγόµουν. Καλή η στιγµή να δοκιµάσω αν η πράξη είναι η µόνη ικανή ν απαντήσει, κόβοντας µε το σπαθί της τους αξεδιάλυτους κό- µπους της θεωρίας. έχτηκα και για ένα άλλο λόγο: πόνεσα την αιώνια σταυρωµένη ράτσα µου που κιντύνευε πάλι στο Προµηθεϊκό βουνό του Καυκάσου. εν ήταν ο Προµηθέας, ήταν η Ελλάδα καρφωµένη πάλι από το Κράτος και τη Βία στον Καύκασο -αυτός είναι ο σταυρός ο δικός της- και φωνάζει. Φωνάζει όχι τους Θεούς, φωνάζει τους ανθρώπους, τα παιδιά της, να τη σώσουν. Έτσι ταυτίζοντας τα σηµερινά παθήµατα µε τα αιώνια πάθη της Ελλάδας, υψώνοντας την τραγική σύγχρονη περιπέτεια σε σύµβολο, δέχτηκα. Έφυγα από την Ιταλία, πέρασα από την Αθήνα, πήρα µαζί µου µια δεκαριά διαλεχτούς συνεργάτες, τους περισσότερους Κρητικούς, κι έφυγα για τον Καύκασο, να δω από κοντά πως θα µπορέσουν να σωθούν οι χιλιάδες αυτές ψυχές. Από το Νότο οι Κούρδοι πετάλωναν όσους Έλληνες έπιαναν, κι από το Βορρά οι Μπολσεβίκοι κατέβαιναν µε φωτιά και µε τσεκούρι και στη µέση οι Έλληνες του Μπατούµ, του Σοχούµ, της Τυφλίδας, του Καρς κι όλο και στένευε γύρα από το λαιµό τους η θελιά, και περίµεναν, γυµνοί, πεινασµένοι, άρρωστοι, το θάνατο. Το κράτος πάλι από τη µια µεριά, η Βία από την άλλη οι αιώνιοι σύµµαχοι. Ύστερα από δύο βδοµάδες έφευγα από τον Καύκασο, οι τελευταίες µέρες στάθηκαν πολύ πικρές, αλήθεια, είχαν αρχίσει να φεύγουν τα βαπόρια φορτωµένα ψυχοµέτρι, έβλεπα την επέµβαση µου στην πράξη να φέρνει καρπό, έβλεπα κιόλα τους δουλευταράδες αυτούς Έλληνες να ριζώνουν στη Μακεδονία και στη Θράκη και να γεµίζουν σιτάρι, καπνό κι Ελληνόπουλα τα ρηµαγµένα, βαρβαροπατηµένα χώµατα. Έπρεπε να µια ευχαριστηµένος. Όµως ένα κρυφό σκουλήκι δούλευε και σιγά-σιγά τρυπάνιζε την καρδιά µου, µα δε µπορούσα ακόµα να ξεχωρίσω καθαρά το πρόσωπο της νέας µου ανησυχίας, ένιωθα µονάχα την πίκρα της. Το βαπόρι ήταν γεµάτο ψυχές που ξεριζώθηκαν από τα χώµατά τους και πήγαινα να τις µεταφυτέψω στην Ελλάδα. Άνθρωποι, αλόγατα, βόδια, σκάφες, κούνιες, στρώ- µατα, άγια κονίσµατα, Βαγγέλια, τσάπες κι αξίνες, έφευγαν τους Μπολσεβίκους και τους Κούρδους και δρόµωναν κατά τη λεύτερην Ελλάδα. εν είναι ντροπή να πω πως ήµουν βαθιά συγκινηµένος, σα να µουν Κένταυρος, κι όλο τούτο συβάπορο το τσούρµο σα να ταν, από το λαιµό και κάτω το κορµί µου. Η Μαύρη θάλασσα κυµάτιζε αλαφριά, σκούρα λουλακιά, και µύριζε σαν καρπούζι, ζερβά µας τα ακρόγιαλο και τα βουνά του Πόντου, µια φορά κι έναν καιρό δικά µας, δεξά αστραφτερό. Απέραντο το πέλαγο. Ο Καύκασος είχε σβήσει µέσα στο φως, µα οι γέροι, µε τη ράχη γυρισµένη, κάθουνταν στην πρύµνα και δε µπορούσαν να ξεκολλήσουν τα µάτια τους από το αγαπηµένο ουρανοθάλασσο. Ο Καύκασος είχε χαθεί, φάντασµα ήταν και σκόρπισε, µα απόµεινε ασάλευτος, αβασίλευτος βαθιά στις λαµπυρήθρες των µατιών τους. ύσκολο, δύσκολο πολύ η ψυχή να ξεκολλήσει από την πατρίδα. 8

9 Ουζµπεκιστάν Χαρά, ελευτερία, µοναξιά, σιωπή, άνοιξη γλυκύτατη στην καρδιά της Ασίας. Μπήκα στο Τουρκ [εστάν] χωρίς άδεια, γιατί θέλω να δω τη Σαµαρκάνδη και τη Βουχάρα. Από τα παιδικάτα µου οι δυο αυτές πολιτείες µε τάραζαν και πρέπει να τις δω να λευτερωθώ. Οσο ταξιδεύω, νιώθω πώς το ταξίδι για µένα δεν είναι παρά ανάγκη ελευτερίας. Ο,τι έχει γοητέψει το νου και την καρδιά µου και µε τρώει, τότε µόνο το νικώ και γλιτώνω, όταν το δω, το χαρώ και προχωρήσω. Σαµαρκάνδη, οληµέρα σήµερα γύριζα τζαµιά τσαρσιά, δρόµους - τρώγοντας πεπόνια και σταφύλια, µ ένα καλπάκι κεντητό, που αγόρασα, και χαίρουµαι το απερίγραπτο ζωτικό θέαµα. Ως τζαµί, του Οµάρ είναι ανώτερο, γιατί είναι ακέραιο, εδώ µερικά είναι τεράστια, µα ερείπια: µισός τρούλος µε θείο πράσινο, κολόνες σπασµένες, µιναρέδες, που γείραν ήδη, style Εριβάν... Μα ως πολιτεία, ως couleur asiatique, είναι απείρως ανώτερη της Ιερουσαλήµ. Εδώ είναι η καρδιά της Ανατολής. Είναι εξωτικό όραµα να βλέπεις τα πολύχρωµα παπλώµατα και τους µαντύες, τα σαρίκια τα πράσινα και άσπρα και κίτρινα και τις κόκκινες γυριστές, σα γόντολες, παντούφλες τους. Οπως στις µινιατούρες τις περσάνικες... Η Βουχάρα είναι πιο ανατολίτικη, πιο βαθιά έρηµος από τη Σαµαρκάνδη. Τα σπίτια όλα χαµηλά και όλα από λάσπη οι τοίχοι µε ένα µονάχα, ψηλά, παραθυράκι, σαν πολεµίστρα. Όταν φυσά αέρας, όπως σήµερα (ζεστός ήδη, φρικαλέος), όλα τα σπίτια µαδούν και η σκόνη είναι αφόρητη. Οι άνθρωποι εδώ δεν είναι ντυµένοι τόσο παρδαλά, όσο στη Σαµαρκάνδη. Όλα γκρίζα, σα σκόνη, σαν άµµος, όλα χα- µηλά, ταράτσες. Και ξάφνου µέσα από τη γκρίζα αυτή λασπερή επιφάνεια τινάζονται τα θάµατα, οι περουζέδες: οι τρούλοι οι στρογγυλοί µε discrète µυτερή κορφή (σαν ωραία στήθη γυναικός), τα εξαίσια τζαµιά. Εδώ νιώθεις πόσο στις µεγάλες στιγµές του πολιτισµού όλα τα άτοµα θυσιάζουνται για να λαµπρύνουν µιαν Ιδέα. Ολα τούτα τα σπίτια των ατόµων, τα χτισµένα µε λάσπη και άχερα, θυσιάστηκαν για να υψώσουν ανάµεσά τους το σπίτι του Θεού τους. Tί élégance τα τζαµιά της Βουχάρας! ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εξακολουθεί την προσωπική του αναζήτηση και την προσπάθειά του να γνωρίσει τον άνθρωπο επισκεπτόµενος την Κύπρο, την Αίγυπτο, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, την Κεϋλάνη, τη Σιγκαπούρη, την Ιαπωνία και την Κίνα. Ατυχής συγκυρία τον εµποδίζει να επισκεφτεί την Πολωνία, τις Η.Π.Α. και πιο συχνά την Ιταλία, διότι οι Ελληνικές αρχές του είχαν αρνηθεί την ανανέωση του διαβατηρίου του. Λόγοι υγείας τον εµποδίζουν να πάει στην Ινδία, όπου τον είχε προσκαλέσει ο Παντίτ Νεχρού. Τέλος λόγω έλλειψης οικονοµικών πόρων ή διαθέσιµου χρόνου, δεν γνώρισε την κεντρική Αφρική, το Κογκό, το Μαρόκο, το Ιράκ, τη Λατινική Αµερική, τις Μαρκησίους Νήσους, τη Σαµόα, την Ταϊτή, την Ινδονησία και την Ισλανδία, χώρες τις οποίες ονειρευόταν να επισκεφτεί. 9

10 Κύπρος Η Κύπρος είναι η αληθινή πατρίδα της Αφροδίτης. Ποτέ δεν είδα νησί µε τόση θηλύτητα, ποτέ δεν ανάπνεψα αέρα τόσο γιοµάτο µ επικίντυνες, γλυκύτατες συµβουλές. Αλαφρή κάρωση µε κυριεύει, νύστα και γλύκα, και το δειλινό, όταν πέσει ο ήλιος και φυσήξει από τη θάλασσα το αλαφρό αεράκι και σαλέψουν λίγο, δεξά ζερβά, τα µικρά καΐκια και ξεχυθούν στην παραλία τα µικρά παιδιά µε το γιασεµί στο χέρι, η καρδιά µου ξεζώνεται και παραδίνεται σαν την Πάνδηµη Αφροδίτη. Ό,τι αλλού σπάνια, σε στιγµές νάρκης, αισθάνεσαι, εδώ το ζεις ακατάπαυτα, το νοιώθεις αργά, βαθιά να σε διαπερνάει, σαν τη µυρωδιά του γιασεµιού: «Η σκέψη είναι µια προσπάθεια ενάντια στην κατεύθυνση της ζωής, η ανάταση η ψυχική, η αγρύπνια του νου, η έφοδος προς τ απάνου, είναι τα µεγάλα προπατορικά αµαρτήµατα ενάντια στην θέληση του Θεού.» Προχτές ακόµα γύριζα µέσα στα βουνά της Ιουδαίας κι άκουγα απ όλη τη γης ν ανεβαίνει µια αντίθετη, ανήλεη κραυγή: «Ας κοπεί το χέρι για να δοξάζει τον Κύριο, ας κοπεί το πόδι για να χορεύει αιώνια». Μέσα στην πυρά του ήλιου η άµµος έτρεµε και κάπνιζαν οι κορφές του βουνού. Ένας Θεός σκληρός, χωρίς νερό, χωρίς δέντρο, χωρίς γυναίκα, περπατούσε κι ένιωθες να βουλιάζουν τα κόκαλα της κεφαλής σου. Όλη η ζωή τινάζουνταν στο πυρωµένο µυαλό σα µια κραυγή πολέµου. Και τώρα η Κύπρος κάθεται στη µέση του πελάγου και σιγοτραγουδεί σα µια Σειρήνα και γλυκαίνει την αγριεµένη απ τ αντικρινά βουνά της Ιουδαίας κεφαλή µου. ρασκελίσαµε τη µικρή θάλασσα, κι από το στρατόπεδο του Γεχωβά περάσαµε, σε µια νύχτα, στην κλίνη της Αφροδίτης. Πήγαινα από τη Φαµαγκούστα στη Λάρνακα, από τη Λάρνακα στη Λεµεσό, ολοένα σιµώνοντας στο ιερό σηµείο της θάλασσας, στην Πάφο, όπου µέσα στους αφρούς του άστατου, ακατάλυτου υγρού στοιχείου η θηλυκή τούτη µάσκα του µυστηρίου γεννήθηκε. Καθαρά µέσα µου ένιωθα να παλεύουν τα δύο µεγάλα φοβερά ρέµατα: Το ένα σπρώχνει την εναρµόνιση, στην υποµονή και στη γλύκα. ουλεύει άνετα, χωρίς κα- µία προσπάθεια, ακολουθώντας µονάχα τη φυσική βουλή των πραµάτων. Μια πέτρα ρίχνεις ψηλά, µια στιγµή τη βιάζεις να παραβεί τη θέληση της, µα γρήγορα χαρούµενη ξαναπέφτει. Ένα στοχασµό ρίχνεις ψηλά, µα γρήγορα ο στοχασµός κουράζεται, δυσφορεί στον αδειανόν αέρα και ξαναπέφτει και σοφιλιάζει µε τα χώµατα. Το άλλο ρέµα είναι θαρρείς παρά φύση. Ένας απίστευτος παραλογισµός. Θέλει να νικήσει το βάρος, να σκοτώσει τον ύπνο, να σπρώξει το σύµπαν, µε το µαστίγι, προς τ απάνου. Σε ποιο απ τα δύο ρέµατα ν αρµονιστώ, να πω: αυτό είναι η βούλησή µου, να ξεχωρίσω, σίγουρα πια, το καλό από το κακό, θέτοντας ιεραρχία στις αρετές και στα πάθη; Τούτα συλλογιζόµουν το πρωί που ξεκινούσα από τη Λεµεσό και πήγαινα στην Πάφο. Μεσηµέρι. Το τοπίο τραχύ κι ασήµαντο. Χαρουπιές, χαµηλά βουνά, κόκκινο χώµα. Κάποτε µια ανθισµένη ροδιά µέσα στην ασπρίλα του µεσηµεριού άναβε και πετούσε φλόγες, κάποτε δυο-τρεις ελιές σάλευαν γαληνές και µέρωναν το τοπίο. Περάσαµε στο στεγνό ποταµό γιοµάτο ροδοδάφνες. Μια κουκουβάγια µικρή κούρνιαζε σ ένα πέτρινο γιοφύρι, στο δρόµο, ακίνητη, θαµπωµένη, παραλυµένη από το σφοδρότατο φως. Σιγά -σιγά, το τοπίο γλύκαινε. Περάσαµε ένα χωριό γεµάτο περβόλια- τα βερίκοκα γυάλιζαν ολόχρυσα, και µέσα από τα σκοτεινά, χοντρά φύλλα έλαµπαν κρεµανταλιές τα µούσµουλα. 10

11 Αίγυπτος Γυρίζω στο Κάιρο, στη ζωντανή καρδιά της σηµερινής Αιγύπτου. Τρέχω από το πρωί έως το βράδυ. Οικονοµολόγοι, πολιτικοί, δηµοσιογράφοι, διανοούµενοι. Άνθρωποι όλο φλόγα, πονηρία, φιλοπατρία και πρόχειρη εξυπνάδα. Πολεµώ να γνωρίσω όσο µπορώ περισσότερους. Ποια είναι η θρυλούµενη αναγέννηση της σύχρονης Αιγύπτου, πως µπορεί το ανατολίτικο µυαλό ν αφοµοιώσει και να συνεχίσει ευρωπαϊκές ιδέες, και προπάντων: ποιος µεταπολεµικός οργασµός υπάρχει στις όχθες του Νείλου και ποια η επαφή του κι η συνάρτηση µε το φοβερό, τεράστιο γεγονός της εποχής µας - την αφύπνιση των ανατολικών λαών; Όλη η Ασία - Κίνα, Σιάµ, Ινδίες, Αραβία, Συρία, Παλαιστίνη, Τουρκία - ταράζεται, όλη η Βόρειος Αφρική ξυπνά, το αποικιακό οικοδόµηµα της Ευρώπης κλονίζεται. Ποιος είναι ο ιδιαίτερος ρόλος της Αιγύπτου στο επικίντυνο αυτό µοιραίο ξύπνηµα του ανατολικού κόσµου; Μιλώ µε έναν εκλεχτό Αιγύπτιο διανοούµενο: Για να νιώσετε τη σηµερινή Αίγυπτο, µου είπε, πρέπει µε σαφήνεια να έχετε στο νου σας πως η Ιστορία της νεώτερης Αιγύπτου διαιρείται σε δυό κρίσιµες περιόδους: από του Μωχάµετ Αλη µέχρι του Ευρωπαϊκού πολέµου και από τον Ευρωπαϊκό πόλεµο έως σήµερα. Περπατούµε κάτου από τις φοινικιές, στις όχθες του Νείλου, µιλούµε, κι όλος ο µεταπολεµικός, δραµατικός αγώνας της Αιγύπτου ξετυλίγεται µπροστά µου. Πως ένας λαός, µε τι δυσφορία και βία ξυπνά από τη σκλαβιά, ψάχνει, επιθυµάει, σέρνεται να βρει το φως και την ελευθερία. Οι φελάχοι µονάχα από τον Παγκόσµιο πόλεµο ένιωσαν για πρώτη φορά τη σκλαβιά. Εστειλαν στον πόλεµο πάνου από ένα εκατοµµύριο ψυχές. Τους έκαµαν επίταξη τα ζώα τους και τις σοδειές τους στον πόλεµο, κάτου από το µαστίγι, σαράντα χιλιάδες φελάχοι γίνουνται εργάτες ειδικοί και δουλεύουν για τις ανάγκες του συµ- µαχικού στρατού. Συνάµα δηµιουργιέται µεγάλη εσωτερική ζύµωση στο εσωτερικό της χώρας^ αλλάζει η οικονοµική και κοινωνική σύσταση της Αιγύπτου. ηµιουργούνται νέες µικροβιοµηχανίες, παρουσιάζεται νέα τάξη κεφαλαιούχων, ξεπέφτουν οι άρχοντες. Και παράλληλα, oι ειδικοί εργάτες που δούλευαν στο στρατό δηµιουργούν για πρώτη φορά συνειδητή εργατική τάξη στην Αίγυπτο. Συνάµα oι χωρικοί υπόφεραν πολύ από τον πόλεµο - σκοτώθηκαν, τους πήραν τα ζώα και τ αγαθά τους oι υπάλληλοι παραγκωνίζουνται από Εγγλέζους, που πλερώνουνται αδρότατους µισθούς. Ο πόλεµος τελείωσε, οι Αιγύπτιοι περιµένουν να εκπληρώσει η Αγγλία την υπόσχεσή της να λευτερώσει την Αίγυπτο. Η Αγγλία αρνιέται. Κηρύχνουνται απεργίες, δηµιουργούνται κόµµατα ακρότατα εθνικιστικά, ενεργούνται εκλογές, ακυρώνουνται, ο λαός ερεθίζεται, όλη η χώρα χοχλάζει. Φελάχοι και Κόπτες ενώνουνται και ζητούν την ανεξαρτησία^ η ηµισέληνος και ο σταυρός σµίγουν στα συλλαλητήρια και στις εθνικές γιορτές. Ο,τι χώριζε ως τώρα η θρησκεία, το ενώνει η εθνική συνείδηση. Ο λαός πέρασε τον πρώτο σταθµό της απολύτρωσής του, τη θρησκεία, κι έφτασε πια στο δεύτερο κι όχι τελευταίο σταθµό, στην πατρίδα. 11

12 Καβάφης Η πιο εξαιρετική πνευµατική φυσιογνωµία της Αιγύπτου είναι χωρίς άλλο ο ποιητής Καβάφης. Στο µεσόφωτο του αρχοντικού σπιτιού του πρασπαθούσα να διακρίνω τη µορφή του. Ανάµεσά µας είναι ένα µικρό τραπεζάκι, γιοµάτο ποτήρια µε χιώτικη µαστίχα κι ουίσκι και πίνουµε. Μιλούµε για πλήθος πρόσωπα κι ιδέες, γελούµε, σωπαίνουµε, και πάλι αρχίζει, µε κάποια προσπάθεια η κουβέντα. Εγώ πολεµώ να κρύψω στο γέλιο τη συγκίνηση και τη χαρά µου. Να ένας άνθρωπος µπροστά µου, άρτιος, πού τελεί τον άθλο της τέχνης µε υπερηφάνια και σιωπή αρχηγός ερηµίτης, κι υποτάσσει την περιέργεια, τη φιλοδοξία και τη φιληδονία στον αυστηρό ρυθµό µιας επικούρειας ασκητικής. Επρεπε να είχε γεννηθεί στο 15ο αιώνα στη Φλωρεντία, καρδινάλιος, µυστικοσύµβουλος του Πάπα, έκτακτος απεσταλµένος στο Παλάτι του όγη, στη Bενετία, και επί πολλά χρόνια, πίνοντας, αγαπώντας, χαζεύοντας στα κανάλια, γράφοντας, σωπαίνοντας να διαπραγµατεύεται τις πιο σατανικές και πολύπλοκες και σκανδαλώδεις υποθέσεις της Καθολικής Εκκλησίας. Ξεχωρίζω στα σκοτεινά, πάνου στο ντιβάνι, τη φυσιογνωµία του πότε όλο έκφραση µεφιστοφελική κι ειρωνεία και τα ωραία µαύρα µάτια του ξάφνου αστράφτουν µόλις πέσει επάνω τους µια µικρή αχτίδα από το φως των κεριών, και κάποτε πάλι γέρνει, όλο φινέτσα, παρακµή και κούραση. Η φωνή του είναι γεµάτη ακκισµούς και χρώµα και χαίρουµαι µε τέτοια φωνή να διατυπώνεται η πονηρή, όλο κοκεταρία, βαµµένη, στολισµένη γραία αµαρτωλή ψυχή του. Έτσι που για πρώτη φορά τον βλέπω απόψε και τον ακούω, νιώθω πόσο σοφά µια τέτοια πολύπλοκη, βαρυφορτωµένη ψυχή της άγιας παρακµής κατόρθωσε να βρει τη φόρµα της την τέλεια που της ταιριάζει στην τέχνη και να σωθεί. Ο εξωτερικά πρόχειρος µα σοφά µελετηµένος στίχος του Καβάφη, η θεληµατικά αλλοπρόσαλλη γλώσσα του, η απλοϊκή ρίµµα του, είναι το µόνο σώµα που µπορούσε πιστά να περικαλύψει και να φανερώσει την ψυχή του. Σώµα και ψυχή στα τραγούδια του είναι ένα. Σπάνια στην ιστορία της φιλολογίας µας µια τέτοια ενότητα υπήρξε τόσο οργανικά τέλεια. Ο Καβάφης είναι από τα τελευταία άνθη ενός πολιτισµού. Με διπλά ξεθωριασµένα φύλλα, µε µικρό ασθενικό κοτσάνι, δίχως σπόρο. Ο Καβάφης έχει όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά ενός εξαιρετικού ανθρώπου της παρακµής σοφός, ειρωνικός, ηδονιστής, γόης, γιοµάτος µνήµη. Ζει σαν αδιάφορος, σα θαρραλέος. Κοιτάζει ξαπλωµένος σε µια µαλακή πολυθρόνα από το παράθυρό του και περιµένει τους Βαρβάρους να προβάλουν. Κρατάει περγαµηνή µε λεπτά καλλιγραφηµένα εγκώµια, είναι ντυµένος γιορτάσιµα, βαµµένος µε προσοχή, και περιµένει. Μα οι βάρβαροι δεν έρχουνται, κι αναστενάζει κατά το βράδυ, ήσυχα, και χαµογελά ειρωνικά για την απλοϊκότητα της ψυχής του να ελπίζει. Κοιτάζω απόψε και χαίρουµαι τη γενναία αυτή ψυχή που αποχαρετά αργά, παθητικά, χωρίς δύναµη και χωρίς λυποψυχία, την Αλεξάνδρεια που χάνει. Μα δεν πίνεται καθόλου! Είναι χιώτικη, σας ορκίζουµαι! Γιατί σωπάσατε; Σκύβει και µου γιοµίζει το ποτήρι, και το µάτι του για µια στιγµή έλαµψε µε σαρκασµό κι ευγένεια. Μα εγώ σώπαινα, γιατί συλλογίζουµουν το θαµαστό του τραγούδι Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον και δεν του ανταποκρίνουµουν, γιατί το έλεγα σιγά σιγά απόµεσά µου: 12

13 Σαν έξαφνα ώρα µεσάνυχτ ακούσθει αόρατος θίασος να περνά µε µουσικές εξαίσιες, µε φωνές την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου που βγήκαν όλα πλάνες µη ανωφέλετα θρηνήσεις. Σαν έτοιµος από καιρό, σα θαρραλέος, αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει. Προ πάντων να µη γελασθείς µην πεις πώς ήταν ένα όνειρο, πώς απατήθηκεν η ακοή σου^ µάταιες ελπίδες τέτοιες µην καταδεχθείς. Σαν έτοιµος από καιρό, σα θαρραλέος, σαν που ταιριάζει σε πού αξιώθηκες µια τέτοια πόλι, πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο κι άκουσε µε συγκίνησιν, αλλ όχι µε των δειλών τα παρακάλια και παράπονα, ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους, τα εξαίσια όργανα του µυστικού θιάσου, κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις. Σινά Έπειτα από τριήµερη πορεία στη φοβερήν έρηµο, ευτύς ως αντίκρισα τις µοναστηριακές ανθισµένες µυγδαλιές η καρδιά µου εσκίρτησε. Εδώ διαλογίστηκα, υπάρχει µια ανώτερη ανθρώπινη συνείδηση, εδώ νικά η αρετή των ανθρώπων την έρηµο. Κ ύστερα αναπνέοντας τον υψηλόν αέρα απάνου στα ιερά τείχη της Μονής ένιωσα τούτο: Το ακρότατο το πιο επικίνδυνο φυλάκιο των Ελληνικών παρατάξεων είναι η Ιερά Μονή του Σινά. Όχι µόνο γιατί υψώθη πάντα φρούριο της Ελληνικής και της Χριστιανικής Ιδέας, αλλά προπάντων γιατί µέσα στην έρηµο, επί 14 αιώνες, από τα τείχη τούτα, ο Σιναΐτης Ακρίτας µάχεται, νικά µε την πίστη, µε την επιµονή, µε την αγάπη, τις σκοτεινές φυσικές κι ανθρώπινες δυνάµεις που θέλουν να πνίξουν την ψυχή -των καιοµένων και ου κατακαιοµένων- του µαχόµενου ανθρώπου. Εµπιστοσύνη στην αξία της πίστεως, της επιµονής και της αγάπης - ιδού το ανώτατο µάθηµα που µου έδωσε το φρούριο της Αγίας Αικατερίνης. Παλαιστίνη Το τζαµί του Οµάρ ανέβαινε µέσα στον ήλιο, σαν ένα συντριβάνι από λοήσιµα πετράδια, ανέβαινε, έπαιζε λίγο στον αγέρα, στρογγύλευε, λυγίζουνταν και ξανακατέβαινε στη γης, δεν ήθελε να φύγει. Ζύγωσα γοητευµένος. Τ αραβίτικα γράµµατα πλέκουνταν σα λουλούδια, γίνουνταν ρητά του Κορανίου, τυλίγονταν σαν περικοκλάδες στις κολόνες κι έπιαναν, ανθίζοντας, το θόλο. Έτσι αγκάλιαζαν κι αιχµαλώτιζαν το Θεό µέσα στην ανθισµένη αγράµπελη της γης. ροσέρεψε το βλέφαρο ώς δρασκέλισα το κατώφλι και βυθίστηκα µέσα στον πο- 13

14 λύχρωµο, µυστικόν ίσκιο του ναού. Στην αρχή, έτσι που ήρθα από το ωµότατο φως, τίποτα δεν ξεχώρισα. Γλύκα µονάχα χύθηκε απάνω µου και µε ανάπαψε, σε λουτρό^ πρώτα το κορµί, κι ευτύς ύστερα και το νου µου. Προχωρούσα κι έτρεµα από χαρά και προσδοκία. Όµοια θα προχωρούν κι oι πιστοί µουσουλµάνοι, µετά το θάνατο, στο σκοτάδι, µέσα στη δροσερή παράδεισο της δίκαιης ανταµοιβής. Προχωρούσα µε απλωµένα τα χέρια, κι αγάλια αγάλια τα µάτια µου συνήθιζαν, ανάτειλαν τα παραθύρια σαν αστερισµοί, ο τρούλος φωτίστηκε ανάλαφρα, όλο χρυσάφι και σµαράγδι, ήρθαν, προχώρησαν χορευτά µέσα από το γαλάζον ίσκιο οι λεπτοµέρειες - οι γραµµές, τα ξόµπλια, τα ρητά του Κοράνιου που ενεδρεύουν σα µάτια ακόρεστα, ερωτικά, πίσω από πολύανθα κλαριά κι από εξαϋλωµένα ζώα. Ένας πιστός, γονατισµένος στην ψάθα, µε το πρόσωπο κατά την Μέκκα, προσεύκεται. Ακουµπάει το µέτωπο στη γης µ εµπιστοσύνη, σαν το βρέφος στον κόρφο της µάνας, ποληώρα. Κι αργά ξεκορµίζει, ανασηκώνεται και κοιτάζει ψηλά στο χρυσοπράσινο ζωνάρι του τρούλου. Τα µάτια του εκστατικά κυνηγούνε ανάµεσα στις περίπλοκες γραµµές και στα ξόµπλια το κρυµµένο γλιστρερό ρητό του Μουχαµέτη. Σα να κυνηγούν µέσα σε όνειρο το µυστικό το αλάφι. Και τι χαρά όταν πια νιώσει πως όλες τούτες οι λιγνές περιπλοκαδίσιες γραµµές δεν είναι παιχνίδι µάταιο της φαντασίας παρά ένα αψηλό, αυστηρό παράγγελµα του Προφήτη! Ιαπωνία Τώρα και δύο αιώνες ζούσε στην Ιαπωνία ένας µεγάλος χορευτής. Κάποτε ανέβηκε στα σκαλιά ενός µοναστηριακού πύργου, περίφηµου γιατί από την κορφή του έβλεπες ν απλώνεται ένας εξαίσιος κήπος. Όταν όµως έφτασε στο πιο αψηλό σκαλοπάτι, δυσφορία ζωγραφίστηκε στο πρόσωπό του. Στράφηκε στους µαθητές του που τον ακολουθούσαν κι είπε: Περίεργο! Κάτι λείπει εδώ. Κάποιο σκαλοπάτι. Παρακαλώ ένας από σας να πάει να κράξει τον ηγούµενο. Ήρθε ο ηγούµενος. Ο χορευτής τον ρωτάει αν λείπει κανένα σκαλοπάτι. Τώρα και τριάντα χρόνια, αποκρίθηκαν ο καλόγερος, είµαι ηγούµενος. Οταν ήρθα στο µοναστήρι, τα σκαλοπάτια ήταν τα ίδια. Τίποτα δεν άλλαξε. Οµως κάποιο σκαλοπάτι λείπει! επέµενε ο χορευτής. Παρακαλώ, διατάξετε να σκάψουν τη ρίζα της σκάλας! Ο ηγούµενος πρόσταξε δύο εργάτες κι άρχισαν να σκάβουν. Και να, βρέθηκε ακόµα ένα σκαλοπάτι, που το είχαν σκεπάσει τα χώµατα του καιρού. Ήµουν βέβαιος, είπε ο χορευτής. Οταν ανέβηκα στο πιο αψηλό σκαλοπάτι ένιωσα πως κάτι λείπει για νά vαι τέλεια η αρµονία. Χρειάζουνταν ακόµα ένα σκαλοπάτι για ν αρµονίζεται στην εντέλεια το ύψος µε τη θέα του κήπου. Στέκουµαι στο µικρό κηπάκο του µοναστηριού Χονγανζί, στο κέντρο του Κυότο, κι η φινέτσα αυτή του χορευτή ταράζει και πικραίνει την καρδιά µου. Αχ, να µπορούσε καvείς να δώσει στην επιδερµίδα του µιαν τέτοια ευαισθησία! Κοιτάζω το µικροσκοπικό κήπο: υο βράχοι ανώµαλοι ριγµένοι σαν κατά τύχη, µια µικρή φλέβα νερό που τρέχει, δυο καµπυλωτά πέτρινα γιοφύρια, δυο τρεις ξεροί θάµνοι, τι βαθιάν υποβολή σου δίνουν απέραντης ερηµίας! Τον έχει συνθέσει η µεγάλη αρτίστα Σιµονό-σκε - Ασαγκίρι τώρα και τριακόσια χρόνια..., µου κάνει ο καλοθρεµµένος ολοξούριστος καλόγερος, ο φύλακας του κήπου. Καταλαβαίνετε τι νόηµα έχει ο κήπος τούτος; 14

15 Καταλαβαίνω, αποκρίθηκα, όσο µπορεί ένας χοντρόπετσος Φράγκος να καταλάβει. Ο καλόγερος γέλασε ευχαριστηµένος. Άρχισε να µιλάει, κι εγώ τον άκουγα γοητεµένος: Οι παλιοί µας καλλιτέχνες, είπε, σύνθεταν έναν κήπο όπως συνθέτουµε ένα τραγούδι. Μεγάλο, δύσκολο, πολύπλοκο έργο τέχνης. Οι µεγάλοι µας κηπουροί ήταν στην αρχή βουδιστές καλόγεροι κι είχαν φέρει την τέχνη τούτη από την Kίνα. Αργότερα, η τέχνη πέρασε στους µεγάλους δασκάλους της τελετής του τσαγιού, στους ποιητές, στους ζωγράφους, και τέλος στους ειδικευµένους κηπουρούς.»κάθε κήπος πρέπει να έχει και το νόηµά του, να υποβάλλει µιαν αφηρηµένην έννοια: γαλήνη, αγνότητα, ερηµία, ή υπερηφάνεια κι ηρωικό µεγαλείο. Και πρέπει ν ανταποκρίνεται η έννοια όχι µε την ψυχή του ιδιοχτήτη µονάχα, παρά µε την πλατύτερη ψυχή της γενιάς του ή κι ολόκληρης της ράτσας. Γιατί το άτοµο τί αξίαν έχει; Είναι κάτι εφήµερο^ ενώ ο κήπος, καθώς και κάθε έργο τέχνης, πρέπει νά χει στοιχεία αιωνιότητας.» Ενας καλόγερος αποτύπωσε σ ένα µικροσκοπικό κηπάκο την παντοδυναµία του Θεού. Πώς; Τοποθετώντας µε βα-βιάν ευαισθησία εδώ και εκεί βράχους ανώµαλα γερµένους. Τη σκέψη αυτή του την επέβαλε µια βουδική παράδοση : Ο µοναχός Νταΐτι ανέβηκε κάποτε σ ένα λόφο κι άρχισε να κηρύχνει τη διδασκαλία του Βούδα^ κι οι πέτρες, λέει η παράδοση, σιγά σιγά σκεπάστηκαν κίτρινο µούσκλο κι έγειραν τις κορφές τους σα να προσκυνούσαν.»έχουµε περίφηµους κήπους µονάχα από βράχους. Κανένα δέντρο, κανένα λουλούδι. Βράχοι και ξεραµένα ρυάκια και καταρράχτες που κατεβάζουν όχι vερό παρά άµµο. Oι βραχόκηποι τούτοι υποβάλλουν το µεγαλείο, την ερηµιά, την απροσπέλαστη θεότητα. Kι έτσι, αντί ν αποτραβηχτεί ο καλόγερος στην ερηµία, αποσύρεται, στο κέντρο της πολιτείας, σ έναν τέτοιο κήπο και βρίσκει όλη την έρηµο που χρειάζεται η ψυχή του για την περισυλλογή της και τη σωτηρία.» Αλλοι κήποι είναι στολισµένοι µ δέντρα, νερά, πρασινάδες. εν είναι οι κήποι τούτοι για τους ασκητές, παρά για τους ανθρώπους του κόσµου, που χαίρουνται ακόµα τις γλύκες της ζωής. Μα απ όλους οι πιο ξακουστοί είναι οι τσα - νίβα, οι κήποι του τσαγιού^ αυτοί που οδηγούν στο µικρό δωµάτιο που χρησιµεύει για την τελετή του τσαγιού. Tο συναίσθηµα που θέλουν να υποβάλουν είναι η αποµόνωση, η περισυλλογή, η λύτρωση από τη βουή του κόσµου. Να νιώθεις πηγαίνοντας στο ιερό σπιτάκι όπου θα γίνει η θρησκευτική τελετή του τσαγιού, πως βρίσκεσαι µακριά από τον κόσµο σε µιαν ερηµικήν αχτή, ένα χινοπωριάτικο δείλι. Κίνα Θυµούµαι µια µέρα, το µοναστήρι του Λάµα, στην άκρα του Πεκίνου, στέναζε και µούγκριζπε µέσα στον ήλιο σαν προύντζινο µουσκάρι: νταούλια, γκοκ, ψαλµουδιές, σουραύλια, συθέµελος ο τεράστιος ναός αχολογούσε στην πρωινή λειτουργία. Παιδόπουλα καλογεράκια αράδα σε θρανία, µε µακριές κίτρινες ρόµπες και µε κίτρινο τρικαντό, ψαλµουδούσαν και τερέριζαν καθένα και δικό του σκοπό. Ένας γέρος ιερέας, ολοζάρωτος, ολοξούριστος, µε κίτρινο τρικαντό κι αυτός πηγαινόρχουνταν ανάµεσα στα καλογεράκια και µουρµούριζε προσευχές. Κρατούσε στο αριστερό του χέρι ένα χοντρόρωγο µαύρο κοµπολόι και στο δεξί του ένα θυµιατήρι και θυµιάτιζε. Όλος ο αγέρας πλαντούσε στον αναγουλιαστικά αρωµατισµένο καπνό^ και µέσα στη θρησκευτική τούτη αντάρα διέκρινες αγάλµατα και ζωγραφιές και σκαλίσµατα και καλογεράκια παχουλά^ και νωθρούς φαγάδες, πιοτήδες, άπιστους καλογέρους. 15

16 Οι Κινέζοι δεν αγαπούν τους τόσο αδιάντροπους συχνά και χαροκόπους καλογέρους^ τσουχτερά λαϊκά τραγούδια τους σαριτιρίζουν. Και µου φάνηκε πως ο ζαρωµένος τούτος πίθηκος µε το θυµιατήρι µουρµούριζε µιαν από τις προσευχές που έπλασε ο λαός για να τους κοροϊδέψει: Ω Βούδα, λυπήσου µε τον κακόµοιρο καλόγερο, βοήθα µε να φύγω από το ναό σου, γιατί οι άνθρωποι έχασαν την πίστη και δεν έρχουνται πια µε τα χέρια φορτωµένα πρόσφορα. Βοήθα µε, Βούδα, να φύγω, να µην πεινώ πια και να µην κρυώνω. Βοήθα µε να παντρευτώ µιαν όµορφη κοπέλα και να πετάξω το ράσο!. Κι ο Βούδας που γελάει, ένα κολοσσιαίο άγαλµα, θρονιάζει σ ένα παρεκκλήσι του µοναστηριού κι είναι τ αυτιά του τεράστια, κρέµουνται έως κάτω από το πηγούνι, ξεµυτίζουν απάνω από το φαλακρό, γυαλιστερό σα νεροκολόκυθο κρανίο. Η κοιλιά του, τρεις πατωσιές, λάµπει γυµνή, χαρούµενη, γιοµάτη. Κρατάει ένα κοµπολόι ανθρώπινα κρανία περασµένα από κόκκινο κορδόνι. Γελάει, ξεκαρδίζεται στα γέλια, ακούει την προσευχή του καλόγερου, βλέπει τα καλογεράκια, αγναντεύει από την ανοιχτή πόρτα το Πεκίνο. Και µπροστά του, αράδα πολύχρωµοι χάρτινοι µύλοι της προσευχής αλέθουν τον αγέρα. ίπλα σ ένα άλλο παρεκκλήσι, ο Βούδας, γιγάντιο άγαλµα, είναι άγριος Μογγόλος - Τεµερλάνος µε φούντες µαύρες που παριστάνουν τις τρίχες και τινάζουνται από το πηγούνι του, από τα µελίγγια, από τα ρουθούνια. ε γελάει αυτός, δεν αντικρίζει το θέαµα της γης σα Θεός χαροκόπος. Μήτε κοιτάζει τις έγνοιες των ανθρώπων µε ανάλαλφρη ειρωνεία. Είναι ο µεγάλος καταχτητής που έπεσε απάνω στην Κίνα, κρατάει στα χέρια του όλα τα δώρα που φέρνει ο Θεός στον άνθρωπο - σεισµό, πυρκαγιά, πληµµύρα και πόλεµο. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αλήθεια γιατί αυτή η φλογερή επιθυµία για ταξίδια; Άλλωστε οι πολλαπλές του περιηγήσεις δεν είχαν ποτέ τουριστικό σκοπό. Ήταν αντίθετος προς την ίδια την ιδέα του τουρισµού, διότι είχε την αίσθηση ότι ο τουρισµός παραµορφώνει το τοπίο και κάνει τους λαούς να χάνουν την ψυχή τους. Οι σκοποί του ήταν εντελώς διαφορετικοί: - Άρχισε να ταξιδεύει από ανάγκη. Πράγµατι ύστερα από την Κρητική επανάσταση του 1897, η οικογένειά του εγκαθίστανται στον Πειραιά. Για τους ίδιους λόγους εγγράφεται αργότερα στην Ρωµαιοκαθολική Γαλλική σχολή της Νάξου. - Αργότερα ταξιδεύει ως ειδικός απεσταλµένος ή επίσηµος προσκεκληµένος κυβερνήσεων. Αθηναϊκές εφηµερίδες τον ορίζουν ως ειδικό απεσταλµένο τους για να γράψει ανταποκρίσεις µε την ευκαιρία σηµαντικών πολιτικών και κοινωνικών γεγονότων. Επισκέπτεται έτσι, µεταξύ άλλων, την Αγγλία, την Ισπανία, τη Ρωσία... - Τέλος ταξιδεύει για πολιτιστικούς σκοπούς: Για ν ανακαλύψει Μουσεία, Πινακοθήκες, Βιβλιοθήκες, Μοναστήρια, Εκκλησίες, Τζαµιά και Ιστορικούς τόπους. Ολυµπία Το κάθε τοπίο το χουν αγιάσει οι Έλληνες µε τον αγώνα τους, το χουν υποτάξει σε αψηλό νόηµα, και το νόηµα αυτό αποτελεί πια την ουσία του^ µετέτρεψαν, µε την 16

17 οµορφιά και το πειθαρχηµένο πάθος, τη φυσική του σε µεταφυσική αναµέρισαν τα χόρτα, τα χώµατα, τις πέτρες και βρήκαν, βαθιά χωµένη, δροσερή, την ψυχή του. Kαι στηv ψυχή αυτή της έδωκαν σώµα πότε ένα χαριτωµένο ναι, πότε ένα µύθο και πότε ένα χαρούµενο ντόπιο θεό. Ώρες πολλές κοίταζαν το ιερό τοπίο της Ολυµπίας. Ευγένεια, ήρεµη περισυλλογή, γελαστή καλοδεχούµενη κοιλάδα ανάµεσα σε χαµηλά µερωµένα βουνά, προφυλαγµένη από τον άγριο βοριά, από τον καφτερό νοτιά, ανοιχτή µονάχα δυτικά κατά τη θάλασσα, απ όπου καταφτάνει, ανεβαίνοντας το ρέµα του Αλφειού, ο δροσερός πελαγίσιος αγέρας. δεν υπάρχει τοπίο στην Ελλάδα που να παρακινάει τόσο γλυκά κι επίµονα στην ειρήνη και τη συµφιλίωση. Mε άσφαλτο µάτι οι αρχαίοι το χαν διαλέξει να συγκεντρώνονται εδώ, κάθε τέσσερα χρόνια, όλες οι ελληνικές φυλές αδερφωµένες^ και διαλέγοντάς το, το γέµισαν νόηµα και πλήθυναν τη γαλήνη του και τη συµφιλιωτική του υποβολή. Ζήλιες, έχτρες, εµφύλιοι πόλεµοι σπάραζαν την Ελλάδα, δηµοκρατίες, αριστοκρατίες, τυραννίες αλληλοεξοντώνουνταν, οι κλειστές λαγκάδες, τ αποµονωµένα νησιά, τα ξεµοναχεµένα ακρογιάλια, οι µικρές ανεξάρτητες πολιτείες δηµιουργούσαν έναν πολυκέφαλο ενιαίο και αλληλοµισούµενο οργανισµό, και τα πάθη έβραζαν στο κάθε στήθος. Και ξαφνικά, κάθε τέσσερα χρόνια, το καλοκαίρι, κήρυκες στεφανωµένοι, οι σπονδοφόροι, ξεκινούσαν από την ιερή τούτη κοιλάδα, έτρεχαν ως τα πέρατα του ελληνισµού, διαλαλούσαν την ιεροµηνία των αγώνων, την ανακωχή, προσκαλώντας φίλους κι εχτρούς στην Ολυµπία να παίξουν. Απ όλη την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα, από τη Mακεδονία, τη Θεσσαλία, την Hπειρο και τη Θράκη, από τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, της Μικράς Ασίας, της Αίγυπτος, της Κυρήνης, από τη Μεγάλη Ελλάδα και τη Σικελία, έτρεχαν αθλητές και προσκυνητές στην πανελλήνια ιερή κοιτίδα του παιχνιδιού. ούλοι δεν µπορούσαν να πατήσουν εδώ, µήτε εγκληµατίες, µήτε βάρβαροι, µήτε γυναίκες. Μονάχα ελεύτεροι Ελληνες. Κανένας λαός δεν είχε κατανοήσει τόσο τέλεια την κρυφή και φανερή αξία του παιχνιδιού. Όταν η ζωή κατορθώσει µε τον καθηµερινόν αγώνα να νικήσει τους εχτρούς γύρα της φυσικές δυνάµεις και θεριά, την πείνα, τη δίψα, την αρρώστεια τυχαίνει κάποτε να της περισσεύει δύναµη. Τη δύναµη αυτή ζητάει να τη σπαταλήσει παίζοντας. Ο πολιτισµός αρχίζει από τη στιγµή που αρχίζει το παιχνίδι. Όσο η ζωή µάχεται να διατηρηθεί, να προστατευτεί από τους εχθρούς της, να κρατηθεί απάνω στη φλούδα της γης, πολιτισµός δε γεννιέται. Γεννιέται από τη στιγµή που η ζωή ικανοποιήσει τις πρώτες ανάγκες της κι αρχίσει να χαίρεται λίγη ανάπαψη. Πώς να χρησιµοποιήσει την ανάπαψη αυτή, πώς να τη µοιράσει στις διάφορες κοινωνικές τάξες, πως να την πληθύνει και να την εξευγενίσει όσο µπορεί; Από τη λύση που δίνει στα προβλήµατα αυτά η κάθε ράτσα κι η κάθε εποχή, κρίνεται η αξία κι η ουσία του πολιτισµού της. Μυστράς Την άλλη µέρα µέσα από κυπαρίσσια και περιβόλια, πήγα, προσκυνητής, στην Ποµπηία της Ελλάδας, στο Μυστρά. Ο ιερός αυτός λόφος, όπου γεννήθηκε η νέα Ελλάδα, έχει όλες τις φανερές και µυστικές γοητείες που µπορούν να µαυλίσουν και την πιο δύσκολη ψυχή, λεµονιές, πορτοκαλιές, στενά στριφτά δροµάκια, παιδιά µεσόγυ- 17

18 µνα παίζουν, γυναίκες πάνε στο νερό, κοπέλες κάθουνται κάτω από τα ανθισµένα δέντρα και κεντούν. Πιάστηκε πάλι η ζωή από το χώµα ετούτο, µάχεται να σκαρφαλώσει πάλι όλο τον προγονικό λόφο. Είναι η πρώτη πράσινη κατοικούµενη ζώνη του Μυστρά. Προχωράς κι αρχίζει ο σκονισµένος άδεντρος ανήφορος, δρασκελάς τα γκρεµισµένα σπίτια, φτάνεις στις χαριτωµένες ηλιοψηµενες βυζαντινές εκκλησιές, στην Περίβλεπτο, στη Μητρόπολη, στους Αγίους Θεοδώρους, στο Αφεντικό, στην Παντάνασσα. Είναι η δεύτερη, στολισµένη µ εκκλησιές ζώνη του Μυστρά. ιψούσα, µπήκα στο γυναικείο Μοναστήρι της Παντάνασσας να µε φιλέψουν οι καλόγριες ένα ποτήρι νερό. Λάµπει η αυλή, τα κελιά ασβεστωµένα, πεντακάθαρα, στρω- µένοι οι καναπέδες µε κεντητές πατανίες. Τρέχουν οι καλόγριες να µε καλωσορίσουν, άλλες πιασµένες από τους ρεµατισµούς, άλλες νέες, περίσσια χλωµές, γιατί δουλεύουν πολύ για να ζήσουν, αγρυπνούν και προσεύχονται και δεν έχουν να φαν και να χορτάσουν. Οταν έχουν ώρες λεύτερες σκύβουν απάνω στο εργόχειρό τους και κεντούν πατροπαράδοτα ξόµπλια - κυπαρισσάκια, σταυρούς, γλάστρες µε γαρούφαλλα και µοναστήρια και µικρά τριαντάφυλλα µε κόκκινο µετάξι. Θλίψη σε κυριεύει όταν απλώνουν µπροστά σου τα κεντήµατα ετούτα µε καµάρι, σα να σου δείχνουν τα προικιά τους, χαµογελούν δε µιλούν, µα ξέρεις εσύ πως γαµπρός δεν υπάρχει. Στο µελίχλωρο φως του δειλινού η Παντάνασσα έλαµπε σα φιλντισένιο βυζαντινό πυξίδι µε υποµονή κι αγάπη δουλεµένο για να σκεπάζει τη µυρόβλητη πνοή της Παναγιάς. Τι ενότητα, περισυλλογή και χάρη από το αγκωνάρι του θεµελίου ως την ερωτική καµπυλότητα του τρούλου! Αλάκερος ο χαριτωµένος ναός ζούσε και ανάπνεε γαλήνιος σα ζεστός ζωντανός οργανισµός. Όλες οι πέτρες, τα σκαλίσµατα, οι ζωγραφιές, οι καλόγριες ζούσαν σαν οργανικά συστατικά του γυναικείου Μοναστηριού, θαρρείς κι όλα µαζί γεννήθηκαν από τον ίδιο δηµιουργικό σκιρτηµό, ένα µεσηµέρι. Ποτέ δεν περίµενα πως θα βρισκα στις βυζαντινές ζωγραφιές τόση γλύκα, τόση θερµή ανθρώπινη κατανόηση. Είχα δει ως τώρα άγριες ασκητικές µορφές που κρατούσαν µιαν περγαµηνή µε κόκκινα γράµµατα και φώναζαν να µισήσουµε τη φύση, να φύγουµε στη έρηµο, να πεθάνουµε για να σωθούµε. Μα τώρα τα χρώµατα ετούτα, οι γλυκύτατες µορφές, ο Χριστός που µπαίνει στην Ιερουσαλήµ απάνω στο ταπεινό ζώο, αγαθός, χαµογελαστός και πίσω οι µαθητές µε τα βάγια κι ο λαός που τους κοιτάζει µ εκστατικά µάτια, σαν ένα σύννεφο που περνάει και σκορπίζεται... Κι ο Άγγελος ο χαλκοπράσινος που είδα στο Αφεντικό, λεβέντης, µε τα σγουρά µαλλιά, αναδεµένα µε φαρδιά κορδέλα, µε τ ορµητικό δρασκέλισµα και το στέρεο καταστρόγγυλο γόνατο! Σα να ναι αρραβωνιαστικός και πάει... Που πάει µε τόση χαρά και βιάση; Η καµπάνα τη στιγµή εκείνη πήρε να χτυπάει σιγά, γλυκά, για την αγρύπνια του Επιτάφιου Θρήνου. Μπήκα στο ζεστό κουβούκλι της Εκκλησιάς. Στη µέση ο Επιτάφιος σκεπασµένος µε λεµονανθούς, κι απάνω στους λεµονανθούς ξαπλωµένος νεκρός ο ακατάπαυτα πεθαµένος, ακατάπαυτα αναστηµένος, µια φορά τον έλεγαν Άδωνη, τώρα Χριστό. Γύρα του γονατιστές χλωµές µαυροφόρες γυναίκες, σκυφτές απάνω του, τον θρηνούσαν. Όλη η Εκκλησιά µύριζε κερί σαν κυψέλη. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Συνεχίζει τα ταξίδια υποκινούµενος και από άλλους βαθύτερους λόγους: - Γιατί κάθε αντίδραση της ανθρώπινης ύπαρξης, ο πνευµατικός πολιτισµός, η φύση τον πλουτίζουν. - Γιατί οι πολυάριθµες µετακινήσεις αποτελούν τροφή για το έργο του, και ιδιαίτερα για την Οδύσσεια, το ποίηµά του των στίχων. 18

19 - Γιατί έτσι ικανοποιεί την ανάγκη του για ελευθερία. Από το Μπακού γράφει: «Τούτη είναι η µεγάλη ελπίδα του ταξιδευτή: να βρει στα πέρατα της γης, τις εικόνες που εκφράζουν την ψυχή του και τον βοηθούν να σώσει και να σωθεί. Όσο ταξιδεύω, νιώθω πως το ταξίδι δεν είναι για µένα παρά ανάγκη ελευθερίας.» - Εξάλου στο τελευταίο του βιβλίο, ένα είδος αυτοβιογραφία, Αναφορά στο Γκρέκο, καταγράφει την πνευµατική του αναζήτηση µε αυτά τα λόγια: «Όλα µου τα ταξίδια είχαν γίνει µια µονάχα κόκκινη γραµµή που ξεκίναγε από τον άνθρωπο για να φτάσει στο Θεό». Ο Καζαντζάκης έγραψε δεκάδες άρθρα, ανταποκρίσεις και σηµειώσεις για τα ταξίδια του. Αναφέρεται επίσης σε αυτά µέσα στην άφθονη αλληλογραφία που αντάλλαξε µε συγγενής, φίλους, πολιτικούς και ανθρώπους των γραµµάτων. Είναι αλήθεια ότι τα πρώτα του κείµενα θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν πρωτόλεια. Αλλά µε τον καιρό βελτιώνει το ύφος του και καθιερώνεται µεταξύ των σηµαντικότερων εκπροσώπων της ταξιδιωτικής λογοτεχνίας. Από τα κείµενα του, οι αναγνώστες ανακαλύπτουν µακρινές χώρες, αλλά κα µνηµεία και τοπία από άλλες κοντινές. Κατά τη διάρκεια των περιηγήσεών του, συνάντησε διανοούµενους, καλλιτέχνες, συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφους, µουσικούς, κληρικούς και πολιτικούς, όπως π.χ. ο Ιστράτης, ο Γκόργκι, ο Μουσολίνι, ο Χιµένεθ, ο Σαλαµέα (Κολοµβιανός ποιητής), ο Σβάιτσερ, ο Σάρτρ, ο Λεόν Μπλουµ, ο Τσου-εν-Λάιν και άλλους. Αυτό, βέβαια, δεν σηµαίνει ότι δεν του άρεσε να αναφέρει τις συναντήσεις του µε απλούς ανθρώπους. Ας θυµηθούµε τις συζητήσεις του µε τους Βεδουΐνους και τους Κρητικούς. Βεδουΐνοι Είχαµε δει στην τριήµερη πορεία µας το εγκάρδιο αυτό συναπάντηµα των ανθρώπων: Σµίγουν οι Βεδουίνοι στην έρηµο, σκύβει ο ένας απάνω στον άλλον, κρατούν τα χέρια σφιχτά κι αρχίζει η απλή, προαιώνια στιχοµυθία: «Πως περνάς; Πως περνά η γυναίκα σου; Πως περνά η καµήλα σου; Από που έρχεσαι; Πού πας;» Απαντάει κείνος που ρωτήθηκε, κι ως τελειώσει, προτείνει κι αυτός τα ίδια ρωτήµατα, κι αρχίζει η απόκριση του άλλου. Οι λέξες Σελάµ και Αλλάχ ακούγουνται κάθε στιγµή, κι η συνάντηση αυτή παίρνει την Ιερή, αψηλήν έννοια που έπρεπε πάντα να παίρνει η συνάντηση των ανθρώπων. Κοιτάζω µε συγκίνηση τα τέκνα της ερήµου µε τα προαιώνιά τους έθιµα, µε τις απλοϊκές, αρπαχτικές τους ψυχές. Ζουν µε λίγο χουρµά, µε µια φούχτα καλαµπόκι, µ ένα φλιτζάνι καφέ. Το σώµα τους είναι φαγωµένο, αδύναµο, τα πόδια τους όλο νεύρο και λιγνά σαν της κατσίκας, το µάτι τους και το αυτί εξαίσια σαν του ζώου. Χιλιάδες τώρα χρόνια η ζωή τους δεν άλλαξε. Ο αρχηγός της φυλής τους, ο σεΐχης µε το κόκκινο µπουρνούζι, τους δικάζει κατά τον άγραφο βεδουίνικο νόµο. Θρησκευτικό είναι το σέβας τους για την ιδιοχτησία. Μπορείς ν αφήσεις οτιδήποτε στην έρηµο και να χαράξεις κύκλο γύρα του ο χώρος γίνεται απαραβίαστος. Κατοικούν πάντα σε τσαντήρια. Χτίζουν πρόχειρα σπιτάκια, µα όχι για κατοικία παρά για αποθήκη. Εκεί είναι αποθηκεµένος όλος τους ο ταπεινός πλούτος: αλεύρι, ρύζι, καφές, ζάχαρη, καπνός. Φεύγουν, µετατοπίζουνται, αφήνουν µήνες τα σπιτάκια τους ανοιχτά ποµένουν πάντα απαραβίαστα. 19

20 Αν περνάς από ξένη χουρµαδιά και φας χουρµάδες κι αφήσεις τα κουκούτσια σωριασµένα µέσα στην περιοχή του δέντρου, ο ιδιοχτήτης της χουρµαδιάς χαίρεται^ γιατί ευεργέτησε έναν πεινασµένο διαβάτη. Αν όµως βρει τα κουκούτσια σκόρπια, µακριά από το δέντρο, ο ιδιοχτήτης φρενιάζει κυνηγάει τον κλέφτη και τον εγδικιέται απάνθρωπα στις καµήλες του και στα πρόβατα. Είναι οι πιο φτωχοί κι οι πιό φιλόξενοι άνθρωποι του κόσµου. Πεινούν και δεν τρώνε, για να χουν πάντα κάτι στο τσαντήρι τους να φιλέψουν τον ξένο. Πεινούν και ποτέ δε ζητούνε. Κρητικοί Ποτέ δεν άκουσα από γραµµατισµένο λόγια τόσο βαθιά όσο από χωριάτες κι από γέρους που τέλεψαν πια το πάλεµα, καταστάλαξαν µέσα τους τα πάθη και τώρα στέκουν οµπρός από το κατώφλι του θανάτου και ρίχνουν πίσω του στερνή γαληνε- µένη µατιά, µε τρυφεράδα. Σ ένα βουνό ένα µεσηµέρι συνάντησα ένα γέρο, στεγνό, λιγνό, µε κάτασπρα µαλλιά, µε µπαλωµένη βράκα, µε τρυπηµένα στιβάνια κι είχε περασµένη, καθώς το συνηθούν οι Κρητικοί τσοµπάνηδες, τη βέργα του ανάµεσα στους ώµους. Ανηφόριζε αργά, πέτρα την πέτρα, και κάθε τόσο στεκόταν και κοίταζε ώρα πολύ τα βουνά γύρα, και κάτω χαµηλά τον κάµπο, και πέρα, ανάµεσα από µια χαράδρα, µια λουρίδα θάλασσα. - Ώρα καλή παππού! Του φώναξα από µακριά. Τι γυρεύεις εδώ ολοµόναχος; - Αποχαιρετώ παιδί µου, αποχαιρετώ... - Ποιόν αποχαιρετάς στην ερηµιά; ε βλέπω κανένα. Ο γέρος θύµωσε, τίναξε το κεφάλι: - Ποιάν ερηµιά; Και δε θωράς τα βουνά, δε θωράς τη θάλασσα; Γιατί µας έδωκε ο Θεός τα µάτια; εν ακούς τα πουλιά από πάνω σου; Γιατί µας έδωκε ο Θεός τα αυτιά; Ερηµιά το λες αυτό; Αυτοί ναι εµένα οι φίλοι µου. Τους µιλώ και µου µιλούνε, ρίχνω φωνή και µου αποκρίνουνται. ύο γενεές γύριζα µε τη συντροφιά τους, βοσκός, και ήρθε η ώρα να χωρίσουµε... Βράδιασε πια... Θάρρεψα πως είχαν θαµπώσει τα µάτια του από τα γεράµατα: - Μα ακόµα είναι µεσηµέρι παππού, δε βράδιασε. Κούνησε το κεφάλι του: - Κατέχω εγώ τι λέω. Βράδιασε, σου λέω βράδιασε... Έχε γεια! - Εσύ θα βάλεις και το χάρο κάτω, παππού, έκαµα για να τον γκαρδιώσω. Γέλασε. - Μωρέ τον έβαλα κιόλα κάτω κι έγνοια σου, αποκρίθηκε, τον έβαλα κάτω, τον άτιµο, γιατί δεν τον φοβούµαι. Έχε γεια, να τον βάλεις κι εσύ κάτω, παλικάρι µου, να χεις την ευχή µου. ε µου κάνε καρδιά να τον αφήσω να φύγει. 20

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ. Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου 1o ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΟΥΡΝΙΩΝ ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ : ΣΤΥΛΙΑΝΑΚΗ ΑΝΝΑ Συστάσεις Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ Πουπουλένιος : εγώ! ένα μικρό σπουργίτι Σταχτοφτέρης : ο μεγάλος μου αδερφός, ο προστάτης μου Ντίνος και Ελπίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Σε γέννησε η σιωπή και σ έθρεψε η δίψα, μα βρέθηκες γυμνός, γερτός και πονεμένος στα δίχτυα τού «γιατί». Ρυάκι ήταν ο λόγος σου τραγούδι στην ψυχή σαν βάλσαμο κυλούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2009 Το σπίτι του Θεού Με αχνό το φως που µπαίνει στ Άγιο Βήµα και ξεθάρρεψε στου τέµπλου τις εικόνες πόσα χρώµατα ξεσπάνε κύµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Christmas collection 2015

Christmas collection 2015 Χριστούγεννα 2015 Christmas collection 2015 Tailor made gifts Χριστούγεννα σημαίνουν γιορτές, μυρωδιές, μουσική, πολύχρωμα λαμπιόνια, στολίδια, δώρα, οικογενειακές στιγμές και πάνω από όλα χαρούμενη διάθεση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Μωραϊτίνη. Μυθιστόρημα. Εκδόσεις CaptainBook.gr

Δώρα Μωραϊτίνη. Μυθιστόρημα. Εκδόσεις CaptainBook.gr Δώρα Μωραϊτίνη G Μυθιστόρημα Εκδόσεις CaptainBook.gr Σ εκείνους που μου έδωσαν ζωή, στην Αλεξάνδρα και στον Ανδρέα. Σε αυτούς που εγώ έδωσα ζωή, στη Ράνια και στον Ντίνο. Μα και σε αυτούς που αποζητούν

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 1 ΠΡΩΙΝΟ Ξυπνάω το πρωί και είμαι κουρασμένος και ούτε στο σχολείο είμαι συγκεντρωμένος. O φίλος μου ο Γιάννης που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας του Γέροντος Παϊσίου Μια ψυχούλα που στάζει αγάπη για όλους χωρίς να διαλέγει. Μια στιγµούλα ν ακούσεις τα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου,

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, την περιπλάνησή μου. Ξεκίνησε ο συρμός, αφετηρία ή προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός,

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, Το ταξίδι µιας ζωής Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, ποτέ δεν επιστρέφει! Και καθώς προχωρά, µοιράζει το πεπρωµένο που προορίζεται για τον καθένα από εµάς, εκτελώντας έτσι τη βούλησή του.

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ. Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα γαλανό και στη μέση χαραγμένο έναν κάτασπρο σταυρό

ΣΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ. Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα γαλανό και στη μέση χαραγμένο έναν κάτασπρο σταυρό ΣΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα γαλανό και στη μέση χαραγμένο έναν κάτασπρο σταυρό Κυματίζει με καμάρι δε φοβάται τον εχθρό σαν τη θάλασσα είναι γαλάζια και λευκή σαν τον αφρό ΟΧΙ Μια

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του μικρού δελφινιού που λεγόταν Μούντζι

Η ιστορία του μικρού δελφινιού που λεγόταν Μούντζι Petra Dobrovolny www.dolphinkissis.ch Η ιστορία του μικρού δελφινιού που λεγόταν Μούντζι Πριν από λίγο μόνο καιρό, ήταν ένα μικρό δελφίνι που το λέγανε. Μούντζι. Στη γερμανική διάλεκτο της Βέρνης σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗ ΔΑΣΚΑΛΑ:

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών $ηµοτικού

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών $ηµοτικού Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών $ηµοτικού Μακρυνίτσα 2014 1 του Αγίου Νικολάου του Καβάσιλα Όπως φωτίζει το πρωί τα χρώµατά του σαν το λουλούδι

Διαβάστε περισσότερα