Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΉΡΩΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΉΡΩΑ"

Transcript

1 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ΉΡΩΑ ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΕΡΞΗ & ΤΟΥ ΑΙΑΝΤΑ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ 8 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009

2 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2 και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος από τον Αισχύλο ως τον Μένανδρο, καθώς επίσης τις ενότητες 10 έως 16 των Παράλληλων Κειμένων και τα αντίστοιχα κεφάλαια για τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή της Ιστορίας της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας του Albin Lesky, να αναλύσετε τους λόγους για τους οποίους ο Ξέρξης στους Πέρσες του Αισχύλου και ο Αίας στον Αίαντα του Σοφοκλή οδηγούνται στην πτώση και στην ατίμωση.» 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΞΕΡΞΗΣ, Ο ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ... 4 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΙΑΣ, Ο ΜΕΙΖΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 Αισχύλου Πέρσαι (9/5/1934), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή Μετάφραση: Ιωάννης Γρυπάρης, Σκηνοθεσία: Φώτος Πολίτης εύτερη σειρά, στο κέντρο: Γεώργιος Γληνός (Ξέρξης). Χορός. Θίασος. Τάδε γὰρ οὐκ ἡμεῖς κατεργασάμεθα, ἀλλὰ θεοί τε καὶ ἥρωες, οἳ ἐφθόνησαν ἄνδρα ἕνα τῆς τε Ἀσίης καὶ τῆς Εὐρώπης βασιλεῦσαι, ἐόντα ἀνόσιόν τε καὶ ἀτάσθαλον. Ηρόδοτος VIII, 109, 3 3

5 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΞΕΡΞΗΣ, Ο ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ Οι Πέρσες, η αρχαιότερη από τις διασωθείσες τραγωδία και η μοναδική με ιστορικό περιεχόμενο, διδάχτηκε από έναν ήδη ώριμο Αισχύλο, οκτώ μόλις χρόνια μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, που αποτελεί και το κεντρικό επεισόδιο της υπόθεσης. Σε μικρή απόσταση από τον τόπο της σύρραξης, υπό τη σκιά μιας Ακρόπολης με κατεστραμμένους ακόμα τους ναούς, μπροστά σε ένα κοινό που είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει την πόλη του κυνηγημένο από την περσική απειλή, ο ποιητής με χορηγό το νεαρό τότε Περικλή, παρουσιάζει μια τραγωδία όπου παρόντες είναι μόνο οι Πέρσες και η θεϊκή παρέμβαση, χωρίς τη φυσική παρουσία ούτε ενός Έλληνα επί σκηνής. 1 Ο Αισχύλος δε διαχειρίζεται την τραγωδία του ως ένα ιστορικό έργο επικαιρότητας τουναντίον με σημείο εκκίνησης ένα ιστορικό και δη σύγχρονό του γεγονός, δημιουργεί ένα δράμα που διαπραγματεύεται το θέμα της ύβρεως και της νέμεσης. Συγγράφει στην ουσία ένα είδος πολιτικής πραγματείας σε ποιητική μορφή, παρουσιάζοντας πως μια υπερδύναμη μπορεί να καταστραφεί αν υπερβεί κάποια ηθικά όρια. Ο δραματουργός θεολογεί και αναζητώντας καθολικά κριτήρια για τα αίτια της πτώσης, θεωρητικοποιεί την περσική ήττα. Ως μεγάλος ποιητής όμως τοποθετεί σοφά τη δράση στη μεριά των ηττημένων, εκεί από όπου μπορεί να αντλήσει δραματικό βάθος και να μετουσιώσει την ιστορία σε αναγκαίο για το δράμα μύθο. 2 Η συγκεκριμένη τραγωδία στερείται προλόγου και ξεκινά με την πάροδο, όταν στην εναρκτήρια σκηνή εισέρχεται ο χορός, ψάλλοντας μια θριαμβευτική ωδή με κύριο θέμα της τον πλούτο και τη μεγαλοπρέπεια της στρατιάς του Ξέρξη που εκστρατεύει ενάντια στην Ελλάδα. Είναι οι εναπομείναντες στην Περσία γέροντες, οι ηλικιωμένοι ευγενείς τους οποίους ο Πέρσης βασιλιάς έχει αναγορεύσει σε θεματοφύλακες και τοποτηρητές της εξουσίας του, που διατρανώνουν με αυτό τον τρόπο και το μεγαλείο του βασιλιά. Παρουσιάζεται λοιπόν ο Ξέρξης ως ένας ισόθεος άντρας, ο βίαιος άρχοντας της πολυάνθρωπης Ασίας, ο περήφανος, ο βλαστός της γενιάς της χρυσόγεννης, αυτός που οδηγεί την απέραντη ανθρωποπλημμύρα, την ορμή της θάλασσας, τον ανίκητο στρατό της Περσίας με την καρδιά σαν ατσάλι. Ο ακαταμάχητος Ξέρξης καθρεπτίζεται με γλαφυρότητα στη δυναμική εικόνα της δεύτερης στροφής (στ.81-86): Και ρίχνει βλέμμα σκοτεινό δράκου φονιά και με χιλιάδες ναύτες, με χιλιάδες μπράτσα, εμπρός χιμώντας, πάνω στ άρμα του το συριακό, για πόλεμο κινεί τους τοξότες του ενάντια σε άντρες ξακουστούς στο κοντάρι. 3 Ήδη όμως από τους πρώτους στίχους οι γέροντες εισαγάγουν ένα κλίμα ανησυχίας η οποία ξεκινά από τη μακρά απουσία κάποιας είδησης σχετικά με την περσική στρατιά. Η αρχική ανησυχία μεταμορφώνεται γρήγορα σε φόβο που κάνει τη καρδιά να τρέμει. Ένας φόβος που βρίσκει στήριγμα στη σκέψη ότι κανείς θνητός δεν μπορεί να ξεφύγει από τη δολερή παγίδα του θεού, ούτε 1 Kitto H. D. F., Η αρχαία Ελληνική τραγωδία, µτφρ. Ζενάκος Λ., εκδ. Παπαδήµα, Αθήνα , σ Αισχύλου, Πέρσες, µετάφραση και εισαγωγή Αδάµος Ευάγγελος, πρόλογος Ιακώβ ανιήλ Ι., εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2005, σσ Όλα τα αναφερθέντα αποσπάσµατα της τραγωδίας Πέρσες ακολουθούν την µετάφραση του Μουλλά Π., Αισχύλου, Πέρσες, εκδ. Στιγµή, Αθήνα

6 από την Άτη, την πρόσχαρη μάγισσα, την Πλάνη που ξεγελάει τον άνθρωπο με χάδια, ώσπου στο δίχτυ να πιαστεί. 4 Η αδιόρατη ανησυχία του χορού, με την είσοδο της Άτοσσας στο πρώτο επεισόδιο που ακολουθεί, μετουσιώνεται σε άσχημη πρόρρηση. Η ταραχή των γερόντων ενισχύεται από την εκτενή αφήγηση του ονείρου της σεβάσμιας βασιλομήτορος που λειτουργεί ως εύγλωττος συμβολισμός, αναπαριστώντας δυο διαφορετικούς κόσμους και την αποτυχημένη προσπάθεια του γιου της να τους κατακτήσει. Με τη δραματική δύναμη που κρύβουν οι προειδοποιήσεις των ονείρων ο Αισχύλος ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια των θεατών ολόκληρη την τραγωδία. Στο όνειρο της Άτοσσας, ο Ξέρξης προσπαθεί να ζέψει δυο αδελφές στον ίδιο ζυγό και η προσπάθειά του αποτυγχάνει αφού αυτή που είναι ντυμένη με τους δωρικούς πέπλους αντιδρά γκρεμίζοντάς τον από το άρμα. 5 Η τρομερή επιβεβαίωση ακολουθεί με την είσοδο του αγγελιοφόρου που σε έναν στίχο θα συγκεντρώσει ολόκληρη την καταστροφή: Πάει των βαρβάρων όλος ο στρατός! 6 Ας δούμε όμως ποιες αιτίες αναγνωρίζει ο ποιητής στην περσική ήττα, ποια τα γεγονότα που υπονοεί ότι οδήγησαν στην πτώση του δραματικού ήρωα Ξέρξη. Εξαρχής προβάλλεται το θέμα της ύβρης που εδώ έχει τη μορφή της ασέβειας ενός ανθρώπου που ξεπερνά το μέτρο καταργώντας τα ηθικά και φυσικά όριά του. Το φάντασμα του Δαρείου, που λειτουργεί ως το πάνσεπτο σύμβολο του ένδοξου περσικού παρελθόντος, εμφανίζεται και δίνει την ερμηνεία του ποιητή για τα γεγονότα. Ήταν η αποκοτιά του γιου του να δέσει με αλυσίδες το Βόσπορο, επεμβαίνοντας στο θεϊκό χώρο της φύσης που τον έφερε αντιμέτωπο με τους θεούς. Εδώ εκφράζεται ξεκάθαρα το κοινής μάλλον αποδοχής θεώρημα της γεωγραφικής διάκρισης Ευρώπης και Ασίας, με τον Ελλήσποντο να λειτουργεί ως η απαράβατη διαχωριστική γραμμή την οποία εκβιαστικά ο Ξέρξης επιχειρεί και επιτυγχάνει να συζεύξει. 7 Η τιμωρία του λοιπόν είναι αναπόφευκτη εξαιτίας του θράσους του, της επιθυμίας του που τον οδηγεί στην ασέβεια και στην ύβρη, ώστε στην ορμή της νιότης του, ελπίζοντας τον ιερό Ελλήσποντο, το ρεύμα του θείου Βοσπόρου, με δεσμά σαν δούλο να κρατήσει! Κι όντας θνητός ο άμυαλος νόμισε πως μπορούσε τους θεούς όλους να τους νικήσει, και τον Ποσειδώνα ακόμα! 8 Αυτό που ο Δαρείος αναγνωρίζει ως αποτέλεσμα ορμητικής νιότης και απερισκεψίας, η μητέρα το δικαιολογεί ως επακόλουθο κακών συμβουλών και απόρροια βαρύ φορτίου που ο Ξέρξης κληρονόμησε από έναν ένδοξο πατέρα. Η παράτολμη πράξη όμως του γιου της συνεχίζει να επιβαρύνει τη θέση του, όταν με αλαζονική συμπεριφορά, ο αψύς Ξέρξης προβαίνει σε αποτρόπαια πράξη και με ακόλαστη ασέβεια πυρπολεί τους ελληνικούς ναούς, προσβάλλοντας τα σύμβολα και τη λατρεία των Ελλήνων. Ο Αισχύλος χρησιμοποιεί ένα μονοθεϊστή Πέρση, το Δαρείο, για να κάνει κριτική σε έναν 4 στ Αισχύλου, ό.π., σ στ Μαρωνίτης. Ν., Ηρόδοτος οκτώ νουβέλες και τέσσερα ανέκδοτα, εκδ. Άγρα, Αθήνα , σ στ ,

7 ανίερο πλέον Ξέρξη, βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος να περάσει με αυτό το δραματικό τρόπο στοιχεία της κοσμοθεωρίας του και τις απόψεις του σχετικά με τη θεία δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα. 9 Η προφητεία λοιπόν του υπερκόσμιου Δαρείου που προκαλεί μεγαλύτερη ακόμα θλίψη για τις συμφορές που θα επακολουθήσουν στις Πλαταιές, είναι ξεκάθαρη αλλά κυρίως αιτιολογημένη. Υπαίτιος ξανά ο ασύνετος και ασεβής, ακόμα και τη στιγμή της νίκης του, Πέρσης βασιλιάς. Κι εκεί τους μέλλεται να δουν τις πιο μεγάλες συμφορές για την αλαζονεία τους και τ άθεο φρόνημά τους. Γιατί δεν ντράπηκαν, στη γη σαν ήρθαν των Ελλήνων, ν αρπάζουνε τ αγάλματα των θεών και τους ναούς να καίνε, έτσι που γίναν άφαντοι οι βωμοί και γκρεμιστήκαν τα ιερά συθέμελα. Γι αυτό πληρώνουν τώρα τα πολλά τους κακουργήματα με συμφορές όχι λιγότερες, κι ακόμα θα τα πληρώσουνε και με άλλες: το κακό δεν έφτασε ως το πάτο του, αλλ αναβλύζει αδιάκοπα. 10 Κυρίαρχος είναι ο συλλογισμός ότι τα πάντα εξαρτώνται από τους θεούς, η θεοληψία που διαφαίνεται μέσα στους φόβους και στις ελπίδες, στην αγωνία και στις διηγήσεις. Όσο γίνεται εμφανέστερο ότι ο Ξέρξης υπάκουσε στην αλαζονεία, τόσο περισσότερο υποδεικνύεται η θεϊκή παρουσία, αθέατη μεν, αλλά δρούσα με σαφώς εχθρικές προθέσεις. Ο χρησμός για την καταστροφή ήταν γνωστός στο Δαρείο, αλλά ήταν απρόσμενα για αυτόν τα λάθη του διαδόχου του που επιτάχυναν την απευκταία εκπλήρωσή του και την πληρότητα της τιμωρίας. Ήταν θέμα χρόνου και στην προκειμένη περίπτωση οι επιλογές του Ξέρξη λειτούργησαν καταλυτικά. Ο νεαρός βασιλιάς τρέχει προς το χαμό του, μα όταν στο χαμό σου μόνος σου τρέχεις, τρέχει κι ο θεός. 11 Η θεϊκή βούληση είναι ανέκκλητη και κυρίαρχη από τη στιγμή που ξεκινά η μεγαλειώδης εκστρατεία ενάντια στην Ελλάδα. Πέρα από την ασεβή κατασκευή της γέφυρας στον Ελλήσποντο που ξεπέρασε τα όρια που είχε θέσει ο Ουρανός και τη βεβήλωση με τις καταστροφές των ιερών, ο στρατηλάτης επισύρει τη θεϊκή μήνιν εξαιτίας του ίδιου του εγχειρήματός του να θέσει υπό την εξουσία του δυο διαφορετικούς πολιτισμούς. Οι θεοί που είχαν δώσει στην Περσία την κυριαρχία στη στεριά φαίνεται να μην επιδοκιμάζουν την απόπειρα για περαιτέρω περσική επέκταση. Τα πλοία άλλωστε στάθηκαν εντέλει ο αφανισμός της περσικής δύναμης. Η οίηση λοιπόν του Ξέρξη, με τη μορφή περισσότερο της αφροσύνης παρά της αμαρτίας, αντικατοπτρίζεται και στην προσπάθειά του να καταλύσει έναν πολιτισμό της αξίας του ελληνικού. Η σύγκρουση λοιπόν ελληνικού και βαρβαρικού κόσμου που αυτός προξένησε, λειτουργεί ως μονόδρομος για την πτώση του αλαζόνα βασιλέα. Ο ποιητής εξάλλου προβάλλει σε διάφορα επίπεδα και με έντονο τρόπο την αντίθεση ανάμεσα σε δυο παράταιρους κόσμους που βρίσκονται σε ρήξη. Σε πολιτειακό επίπεδο αντιπαραβάλλει τη δεσποτική εξουσία, που ασκείται αποκλειστικά από τον παντοδύναμο μεγάλο 9 Αισχύλου, ό.π., σ στ στ

8 βασιλέα στο απέραντο περσικό βασίλειο, με τις αυτόνομες ελληνικές πόλεις που δημοκρατικά αυτορυθμίζονται. Έτσι ο Ξέρξης αν δεν νικήσει, δεν έχει στην πατρίδα του να δώσει λόγο. 12 Η εξουσία του στηρίζεται στη βία που αναγκάζει τους υπηκόους του στα γόνατα να πέφτουν να τον προσκυνάνε, 13 στα χαλινάρια που των θνητών τη γλώσσα την κρατάνε, 14 ενώ οι έλληνες δεν λογιάζονται δούλοι και υπήκοοι κανενός. 15 Τα αντιθετικά ζεύγη που χρησιμοποιεί ο Αισχύλος βρίσκονται εξάλλου διάσπαρτα σε όλη την τραγωδία. Στην περσική άποψη για τη δύναμη που ο μέγας Πλούτος εξασφαλίζει αφοί οι άνθρωποι δίχως χρήμα δε λάμπουν όσο αξίζουν 16 απαντά η ελληνική βεβαιότητα ότι το κάστρο το πιο σίγουρο είν οι άντρες. 17 Στο προφητικό όνειρο της Άτοσσας από τις δυο αδελφές, αυτή με το περσικό πέπλο καμαρώνει για τα στολίδια της και γαληνεμένη άπλωνε στόμα υπάκουο στα γκέμια. 18 Αυτή όμως που έλαχε να χει για πατρίδα την Ελλάδα, 19 κομματιάζει με τα χέρια της όλα τα σύνεργα του δίφρου και, τινάζοντας τα χαλινάρια της, αρπάζει το ζυγό με λύσσα και τον σπάει στη μέση. 20 Η αλληγορική εικόνα της σύγκρουσης του ανυπότακτου ελληνικού κόσμου με το δουλόφρονα περσικό είναι προφανή. Αντίστοιχα το ολόχρυσο λαμπρό περσικό παλάτι και η ολόχρυση στρατιά των Περσών 21 βρίσκεται σε αντίθεση με μια φλέβα ασήμι, το θησαυρό της ελληνικής γης. 22 Το ρίξιμο του τόξου κόντρα στην ορμή της σιδερένιας λόγχης, 23 τα λογιών λογιών χιλιάδες βέλη 24 αντίκρυ στον ελληνικό τρόπο μάχης, στις λόγχες για μάχη σώμα με σώμα και ασπίδες. 25 Το περσικό τηλεβόλο τόξο πολεμά το ελληνικό αγχέμαχο δόρυ. 26 Από τη μια πλευρά έχουμε την αναφορά σε πλήθος επωνύμων ευγενών Περσών αξιωματικών και από την άλλη το ανώνυμο ελληνικό σύνολο, ενώ η μεγάλη διαφορά των δυνάμεων που συγκρούονται αναδεικνύεται με την αριθμητική αναφορά των πλοίων των δυο πλευρών που συμμετέχουν στη ναυμαχία. Οι Πέρσες δρουν στο σκοτάδι της πλάνης αλλά οι Έλληνες στο φως της μέρας. Ο παιάνας των Ελλήνων διακόπτει την περσική σιωπή. Η ασυνάρτητη, μπερδεμένη, θολή βουή των βαρβάρων έρχεται σε αντιπαράθεση με τους δυνατούς ρυθμικούς πλαταγισμούς των ελληνικών κουπιών. Ο Αισχύλος χρησιμοποιεί αριστοτεχνικά όλα αυτά τα δραματικά στοιχεία για να εικονογραφήσει με επιδεξιότητα αλλά και δραματικότητα τη διαφορετικότητα των δυο πολιτισμών. 27 Όσο αναδεικνύει αυτή τη διαφορετικότητα, τόσο 12 στ στ στ στ στ στ στ στ στ στ.3 & στ στ στ στ Αισχύλου, ό.π., σ Αισχύλου, ό.π.,σ

9 προβάλλει το μέγεθος της ύβρης του Ξέρξη και επεξηγεί τη θεϊκή αντίδραση σε μια εκδικητική εκστρατεία. Ο Ξέρξης θέλησε να ελευθερωθεί από την ανθρώπινη μοίρα ξεπερνώντας τα όρια που έχουν θέσει για τον άνθρωπο οι θεοί. Εκπροσωπεί πια τον κόσμο της αγριότητας, της τρέλας και της αταξίας. Είναι ο υπαίτιος της διασάλευσης της κοσμικής τάξης, αυτός που πλανήθηκε και επέδειξε άνομη έπαρση, έλλειψη μέτρου και άθεη φρόνηση. Η ύβρης του είναι μέγιστη και η ιερή αγανάκτηση ανάλογη, ώστε η τιμωρία του να είναι αναπόφευκτη και σημαίνουσα. Μια τιμωρία που προκαλεί την ατίμωση και την καταστροφή. Σε αυτή την ατίμωση οι Έλληνες αποτελούν το όργανο της θείας δίκης και για αυτό ο Αισχύλος αποδίδει την ήττα λιγότερο στην ανθρώπινη δράση προβάλλοντας τη θεϊκή παρέμβαση. 28 Εδώ ξεδιπλώνεται το θέμα της θεοδικίας που απασχολούσε ιδιαίτερα τον Αισχύλο, ο οποίος αναγνώριζε το Δία ως πηγή της δικαιοσύνης. Είναι το θείο που παρεμβαίνει ως εύνοια ή τιμωρία επεμβαίνοντας στα ανθρώπινα και αυτό φαίνεται στα λόγια του αγγελιοφόρου: Τη συμφορά μας όλη, Δέσποινα, την άρχισε ένας θεός κακός ή τιμωρός, ποιος ξέρει πούθε φερμένος. 29 Και γίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρο στον υπερφυσικό τρόπο που οι θεοί τιμωρούν τον περσικό στρατό στο Στρυμόνα. Κι έξαφνα, αυτή τη νύχτα, οι θεοί σηκώνουν πρώιμη βαρυχειμωνιά και πήζει κρύσταλλο το ρεύμα του ιερού Στρυμόνα Κι όταν πια τις πολλές τις προσευχές του τελείωσε ο στρατός, στην παγωμένη κρούστα αρχίζει να γλιστρά. Γιατί ο καυτός του ήλιου ο δίσκος έλιωσε τον πάγο στην καρδιά του ποταμού, κι ένας πάνω στον άλλο πέφτανε. Όσοι σώθηκαν, κι είν ελάχιστοι, με τη ψυχή στο στόμα 30 Η πτώση του Ξέρξη προετοιμάζεται από την αρχή της αισχύλειας τραγωδίας. Σταδιακά έρχεται η επιβεβαίωση για το αναπόφευκτο γεγονός. Ο κραταιός βασιλιάς, ο έχων την απόλυτη εξουσία, θα μετατραπεί σε δέκτη των επικρίσεων και θα αναγνωρισθεί ως ο αποκλειστικός υπεύθυνος για τη συμφορά. Ο Ξέρξης τους οδήγησε, οιμέ, ο Ξέρξης τους αφάνισε, οιμέ, ο Ξέρξης έφερε όλα τα δεινά, ο Ξέρξης, και της θάλασσας τα πλοία. 31 Η απεικόνιση της πτώσης πραγματώνεται με ευφυΐα στο εύρημα του σχισμένου ρούχου που επαναλαμβάνεται στο όνειρο της βασιλομήτορος, στη διήγηση του αγγελιοφόρου, στις συμβουλές του Δαρείου αλλά και στα λόγια του ίδιου του βασιλιά. Η σχισμένη βασιλική ενδυμασία με τον ξεκάθαρο 28 Αισχύλου, ό.π., σ στ στ , , , στ

10 συμβολισμό της, ατιμάζει τον Ξέρξη που το όνομα του στα περσικά σημαίνει ο κυρίαρχος των ηρώων. 32 Όταν εισέρχεται ρακένδυτος στη σκηνή η γύμνια του σώματός του παραπέμπει στο ψυχικό του κενό. Ο ισχυρός και ικανός στρατηλάτης έχει απολέσει πια τα σύμβολα της εξουσίας του, τον πλούτο που στήριζε την ισχύ του. Επιστρέφει και κρατά μιαν άδεια φαρέτρα, στερημένος πλέον από τη δύναμη του στρατού του, έχοντας πλήρη συνείδηση της γύμνιας του. Θρηνεί για όσα ο ίδιος προκάλεσε και εύχεται το θάνατό του συντετριμμένος από τις τύψεις του. 33 Αποδυναμωμένος αποτελεί μια δραματική φιγούρα εντελώς διαφορετική από αυτή του πατέρα του. Η σκιαγράφηση άλλωστε του ήρωα καταδεικνύεται και στην αντιπαραβολή των δυο αυτών δραματικών προσώπων. Το είδωλο του Δαρείου εμφανίζεται εξιδανικευμένο, με το νεκρό πρότυπο του αγιοποιημένου γέρου βασιλιά να κατέχει θεϊκή υπόσταση. Είναι η σοφία του πατέρα απέναντι στην αφροσύνη του γιού, ο αβλαβής νικηφόρος Δαρείος αντίκρυ στον καταστροφικό ηττημένο Ξέρξη. Ο σεβάσμιος κόντρα στον ασεβή, το διορατικό υπερκόσμιο φάσμα ενάντια στον τυφλωμένο από την Άτη θνητό. Ο ποιητής υπερτιμά τον ένα για να μειώσει τον άλλον; Παρ όλα αυτά, μέσα από ένα κρεσέντο οδύνης ο ήρωας οδηγείται στην αυτογνωσία αποκαθαρμένος και τελικά αναγεννημένος γιατί πλέον γνωρίζει. 34 Αυτή την πολύτιμη γνώση ο Αισχύλος επιθυμεί να κοινωνήσει μέσα από το έργο του. Ξεφεύγοντας από τη στενή έννοια του πατριωτισμού και από τον κίνδυνο της κομπορρημοσύνης υπενθυμίζει στους συμπολίτες του το ηθικό χρέος κάθε μεγάλης δύναμης να μην ξεχνά τα όρια της εσωτερικής και κυρίως της εξωτερικής πολιτικής. Συμβουλές που αποδείχθηκαν επίκαιρες και ιδιαιτέρως χρήσιμες αφού η ίδια η Αθήνα πρόκειται σύντομα να εκδηλώσει εμφανή συμπτώματα μιας ιμπεριαλιστικής δύναμης στα χρόνια του πελοποννησιακού πολέμου. 35 Δυστυχώς η σοφία του ποιητή δεν έφθασε στα ευήκοα ώτα των σύγχρονών του. Μπορεί για τους Πέρσες οι νεκροί στοίβες να προειδοποιούν ακόμα κι ως την τρίτη γενεά, πως δεν αρμόζει, όντας θνητός, να έχεις φρονήματα τόσο αλαζονικά. 36 Για τους Αθηναίους όμως η προειδοποίηση δεν έφθασε ούτε στην επόμενη γενιά και σαράντα χρόνια μετά την παράσταση, οι συμπολίτες του δε θα μπορέσουν να σώσουν οι ίδιοι με τη σειρά τους, τους εαυτούς τους από την ύβρη. Χιλιετίες μετά, στη δική μας εποχή, το πρόβλημα παραμένει και η Άτη τυφλώνει τους δυνατούς, οι οποίοι ξεφεύγοντας από το μέτρο και τα ηθικά όρια προκαλούν τη νέμεση, παραβλέποντας τα διαχρονικά διδάγματα του Αισχύλου. Αν στερούμαστε της σοφίας του, μας απομένει τουλάχιστον η υψηλή του ποίηση. 32 Αισχύλου, ό.π., σ Αισχύλου, ό.π., σ Αισχύλου, ό.π., σ Αισχύλου, ό.π., σσ.14, στ

11 Σοφοκλέους Αίας (2/7/1961), Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή Μετάφραση: Ιωάννης Γρυπάρης Σκηνοθεσία: Τάκης Μουζενίδης Θάνος Κωτσόπουλος (Αίας). Αἰαῖ τίς ἄν ποτ ᾤεθ ὧδ ἐπώνυμον τοὐμὸν ξυνοίσειν ὄνομα τοῖς εμοῖς κακοῖς; Αίας στ Σοφοκλής 10

12 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΙΑΣ, Ο ΜΕΙΖΩΝ Η τραγωδία Αίας παρουσιάζει την ασυνήθη για το σοφόκλειο corpus ιδιαιτερότητα της θεϊκής παρουσίας πάνω στη σκηνή, όταν στον πρόλογο, σε ένα αυτοδύναμο εκθετικό επεισόδιο, ο ποιητής τοποθετεί την Αθηνά να συνομιλεί με τον Οδυσσέα και αμέσως μετά με τον Αίαντα. Με τους διαλόγους αυτούς ο Σοφοκλής παρουσιάζει τα δραματικά γεγονότα που τοποθετούνται πριν την έναρξη του δράματος, ενώ συγχρόνως αναδεικνύει συστατικά γνωρίσματα του χαρακτήρα και των τριών προσώπων. Η Αθηνά επιβεβαιώνει στον Οδυσσέα τις φήμες σχετικά με τα πεπραγμένα του Αίαντα, την αιτία που τα προκάλεσε, καθώς και τη δική της συνεισφορά στα γεγονότα. Μαζί με έναν επιφυλακτικό και ανήσυχο Οδυσσέα που ακολουθεί τα ίχνη και προσπαθεί να μαντέψει τι έχει συμβεί, πληροφορούμαστε κι εμείς λοιπόν την απόφαση του Αίαντα να σχεδιάσει και να εκτελέσει δολοφονική επιδρομή ενάντια στους Ατρείδες και το στρατό. Μαθαίνουμε ότι αιτία για αυτή την επίθεση αποτέλεσε η κρίση των όπλων. Η απόφαση να αποδοθούν τα όπλα του Αχιλλέα ως έπαθλο στον Οδυσσέα και όχι στον ίδιο, προκάλεσε την οργή σε έναν Αίαντα που τον έχει κυριεύσει η εκδικητική μανία. Όταν όμως ο ήρωας ξεκινά για το εγχείρημά του, η Αθηνά παρεμβαίνει και αφού του θόλωσε την όραση, τα βλέφαρά του βάρυναν και τον κατοίκησαν χαρούμενες, έμμονες φαντασιοπληξίες. 37 Έτσι τον κατευθύνει να επιτεθεί στα κοπάδια των ζώων των Αχαιών πιστεύοντας μέσα στην πλάνη του πως σκότωνε τους δυο Ατρείδες με τα ίδια του τα χέρια ή πως ρίχνεται σε κάποιον άλλο στρατηγό. 38 Η θεά όμως δεν σταματά στην προστασία του Οδυσσέα και των υπόλοιπων Ελλήνων από τη μανία του Αίαντα. Προχωρά εκθέτοντας απροκάλυπτα τη μοιραία παραφροσύνη του, ώστε να γίνει αντιληπτή και γνωστή σε όλους χωρίς περιστροφές. Έχοντας οργανώσει ένα αποτρόπαιο παιγνίδι στο σαλεμένο ήρωα, μας προσφέρει ανάγλυφη την εικόνα της ψυχικής του διαταραχής, έντονη την αίσθηση της απώλειας κάθε επαφής του με την πραγματικότητα, καθώς και την ειρωνεία που υποκρύπτεται όταν την εκλαμβάνει ως προστάτιδά του. 39 Πρωτίστως όμως έχουμε ένα παράδειγμα της μεγάλης δύναμης των θεών που βρίσκουν φυσικό να χαίρεσαι να γελάς με τον εχθρό σου. 40 Ένα παράδειγμα που διδάσκει τους σώφρονες ότι όταν κάποιος θεός συλλάβει κάτι, μπορεί να το κατασκευάσει και για αυτό πρέπει καθαρά να βλέπουμε, χωρίς παρωπίδες και ψευδαισθήσεις, εμείς οι θνητοί, ότι όσο ζούμε είμαστε σαν είδωλα κάποιου φανταστικού καθρέφτη, σαν κούφιες, άδειες σκιές. 41 Αυτό όμως είναι ένα μάθημα που ο Αίαντας αρνείται να διδαχθεί. Θέλει να είναι παντού ανεξάρτητη εξουσία και κάθε αρχή που προσπαθεί να του επιβληθεί τον εξοργίζει. Αντιθέτως επιθυμεί να επιβάλλει το δικό του πρότυπο στη ζωή. Είναι ένας αρχαϊκός ήρωας, ένας παράφορος και άγριος πρωταγωνιστής, μια μεγάλη μορφή που ενσάρκωνε τη φυσική τελειότητα και 37 Όλα τα αναφερθέντα αποσπάσµατα της τραγωδίας Αίας ακολουθούν την µετάφραση του Κ. Χ. Μύρη, Σοφοκλέους, Αίας, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα στ.51-52, Lesky A., Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. Α, µτφρ. Χουρµουζιάδης Ν., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα , σ στ στ.86,

13 την ακέραιη υπεροχή. Η ίδια η Αθηνά λέει ότι δεν υπήρχε άντρας πιο νηφάλιος, πιο μυαλωμένος απ αυτόν, αφού κάθε στιγμή μπορούσε να πράξει το σωστό με φρόνηση και μέτρο. 42 Όταν όμως του στερούνε το γέρας που πιστεύει πως του ανήκει, χάνει το έδαφος πάνω στο οποίο στεκόταν και πολεμούσε ως τότε με το εικοσαπήχινο κοντάρι του. Αυτός αγωνίστηκε σε όλη του τη ζωή για να υπερασπίσει την τιμή του και αυτοί του την αφαιρούν. Είναι σκανδαλώδες να μην περιέρχονται τα όπλα σε εκείνον που δίκαια θεωρείται πρότυπο του πολεμιστή. Γνωρίζει την απαράμιλλη ανδρεία του και δεν αποδέχεται ότι οφείλει κανένα σεβασμό. Αντιλαμβάνεται ότι αδικούν την ίδια του την ύπαρξη, μια ύπαρξή που στηρίζεται σε περιορισμένη βάση αφού οι αξίες που αναγνωρίζει και σέβεται είναι λιγοστές. Γι αυτόν μετράει μόνο η τιμή, το δίκαιο και η ακατάβλητη ενέργεια. Αν του αρνηθούν την ανδρεία, δεν του απομένει τίποτε. Ο Οδυσσέας, αντιλαμβάνεται τις ποικίλες εξωτερικές δυνάμεις από τις οποίες εξαρτώνται οι θνητοί και για αυτό είναι πολύτροπος. Ο Αίας όμως, είναι από τη φύση του μονότροπος, κάτοχος μιας και μοναδικής αρετής που την κραδαίνει με έπαρση. 43 Η αντίδρασή του λοιπόν δεν ακολουθεί το παράδειγμα του Αχιλλέα που εκδήλωσε τη μήνιν της δικής του δυσαρέσκειας αρνούμενος να βοηθήσει στη μάχη. Χωρίς να αναγνωρίζει την εγκυρότητα της συλλογικής ψηφοφορίας, στρέφεται βίαια εναντίον εκείνων με τους οποίους υπήρξε ορκισμένος σύμμαχος, αντιμετωπίζοντάς τους πλέον ως εχθρούς. Οι παρεκτροπές τον σπρώχνουν στη μοιραία υπερβολή. Υπακούοντας στην ηθική που καθιέρωσε η ηρωική εποχή και η οποία προβάλλει το προσωπικό γόητρο, δεν διστάζει να αφανίσει τους εχθρούς του, εγκαταλείποντας το αίσθημα δικαιοσύνης που στο παρελθόν λειτουργούσε ως το αντίβαρο της δύναμης. Κανένας μετριασμός δεν είναι επιθυμητός και καμιά άλλη δυνατή σχέση δεν υπάρχει εκτός από την ακραία εχθρότητα. Η ταπεινωμένη δύναμη μετατρέπεται σε επιτιθέμενη βία αφού μια τέτοια επιορκία είναι για αυτόν απόλυτα συμβατή με την αντίληψή του για την προσωπική τιμή. Άλλωστε είναι ο Σοφοκλής που αναδεικνύει πρώτος στην ελληνική γραμματεία το πολιτικό δεδομένο της ανταρσίας του Αίαντα κατά των αρχόντων, προσθέτοντας στο πεπρωμένο του ήρωα τον κλήρο του προδότη και του στασιαστή, παρουσιάζοντάς τον με ένα καινούργιο σφάλμα έστω και αν αυτός δεν παραδέχεται ενοχή για την εξέγερσή του. Ο επαναστατημένος Αίαντας λοιπόν δεν έχει πια συμμάχους και βρίσκεται αυστηρά απομονωμένος, εφόσον η οίησή του τον οδήγησε στην ασέβεια και η αντίληψή του για την τιμή στην εξέγερση. Αποκομμένος λοιπόν από την κοινωνία των ανθρώπων, εξέρχεται αποφασιστικά από την κοινότητα των συμπολεμιστών, χωρίς να επιζητά την προστασία κάποιου θεού. 44 Όταν τον βλέπουμε ανάμεσα στα σφαγμένα ζώα, στην αιματοβαμμένη νεκρή φύση, στην εκατόμβη που η θεά τον τοποθέτησε, ο ήρωας έχει πλέον πλήρη συνείδηση της πραγματικότητας και τότε ακριβώς αρχίζει η συμφορά του με την κορύφωση της ντροπής του. Μπροστά μας ξεδιπλώνεται με 42 στ Starobinski J., «Το σπαθί του Αίαντα» στο Τρείς µανίες, οκίµια, µτφρ. Αγγελάκος Χ., εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1992, σ Starobinski, ό.π., σσ

14 αφάνταστη σκληρότητα η πτώση του και αυτός με συγκλονιστική ειλικρίνεια περιγράφει την οδύνη του: Ιδέστε το ματωμένο κύμα της τρέλας μου, από παντού με ζώνει, με κυκλώνει, θα με πνίξει. 45 Βυθισμένος στο βόρβορο της ατίμωσης και στην απελπισία, ακινητοποιημένος από την απρόσμενη για αυτόν εξέλιξη, αφού ξέσπασε σ ένα βαρύ, πικρό μακρύ παράπονο και κλάμα, αυτός που έλεγε πάντα πως οι θρήνοι ταιριάζουν στ ανθρωπάκια τα μικρόψυχα, τώρα, ήσυχος και νηφάλιος, φαίνεται πως κάτι σχεδιάζει στο βάθος του μυαλού 46 για να ανακτήσει το ηθικό του ανάστημα. Ο ατρόμητος Αίαντας εντέλει είχε έναν και μοναδικό φόβο, τη ντροπή της ταπείνωσης. Νιώθει πλέον αντικείμενο περιφρόνησης και εμπαιγμού από τους Αχαιούς, ενώ φαντάζεται τον Οδυσσέα, το όργανο του κακού, το σιχαμερό σκουπίδι του στρατού, να γελά μαζί του: το ξέρω πως γελάς το ξέρω πως ευφραίνεσαι με τις ντροπές μου. 47 Γεμάτος αυτοπεποίθηση ως το βαθμό της αναίδειας, πίστεψε ότι μπορεί να νικά χωρίς τη βοήθεια των θεών. Πίστεψε πως ως μια κορυφαία ενσάρκωση της αρετής ήταν ικανός να υπερασπιστεί το δίκαιό του και να πάρει εκδίκηση. Ανακαλύπτει όμως τον εαυτό του ταπεινωμένο αφού αυτός, ο μεγάλος πολεμιστής, όχι μόνο έδειξε την παλικαριά του πάνω σε άκακα ζώα αλλά ακόμη χειρότερα, επέτρεψε στους πραγματικούς εχθρούς του να ξεφύγουν από την οργή του. 48 Αυτός ο άκαμπτος, ο αυστηρός, που δεν διατηρούσε την παραμικρή ανοχή στη ματαίωση ή την προσβολή, βλέπει τώρα την ύπαρξή του μέσω του κριτικού βλέμματος των άλλων. Δεν αντικρίζει πλέον τον εαυτό του ως ήρωα, αλλά όπως οι άλλοι πιστεύει ότι τον βλέπουν, υποτιμητικά. Είμαι καταραμένος, αφού μου ξέφυγαν, μου γλίτωσαν οι δαίμονες της συμφοράς και πήγα και ξεθύμανα πάνω στα βόδια με τα στριφτά τα κέρατα και πάνω στα κοπάδια τα κατάλευκα που βάφτηκαν στο μαύρο τους με τις ντροπές μου. 49 Γνωρίζει τώρα ότι η κόρη του Διός, θεά παντοκρατόρισσα, με ολέθρια δεινά τον βασανίζει. 50 Γιατί όμως οι θεοί στράφηκαν ενάντια στον ήρωα; Η 45 στ στ.317, 320 & στ Winnington-Ingram R. P., Σοφοκλής Ερµηνευτική προσέγγιση, µτφρ. Πετρόπουλος Ν. - Φαράκλας Χ., εκδ. Α. Καρδαµίτσα, Αθήνα 1999, σ στ στ

15 Αθηνά τον βούλιαξε στης τρέλας το βυθό, τον έσπρωξε να κατεβεί στο πιο βαθύ πηγάδι των αιμάτων 51 μόνο για να σώσει τον Οδυσσέα και τους υπόλοιπους Έλληνες; Το κάνει για να δώσει ένα χρήσιμο παράδειγμα στους θνητούς; Τα λόγια της μας δίνουν μια ιδέα για την αιτία της οργής της. γι αυτό μην ξεστομίσεις ποτέ τον κομπασμό και της αλαζονείας το λόγο, υβρίζοντας τα θεία. Το θείο αγαπά πάντα τον φρόνιμο τον άνθρωπο και μισεί τον αλαζόνα και τον κακό. 52 Και αργότερα ακολουθούν τα λόγια του Κάλχα που αποκαλύπτουν την ύβρη του Αίαντα, την υπέρβαση του μέτρου, την παραβίαση των ανθρώπινων ορίων. Πριν να ξεκινήσει για την Τροία εξέθεσε την έπαρση και την αφροσύνη του, όταν στις συμβουλές του γνωστικού πατέρα του να έχει το θεό συμπαραστάτη στον πόλεμο αυτός απαντά: Εγώ και δίχως θεό μπορώ και θέλω τη δόξα να κερδίσω. 53 Όταν η Αθηνά στη διάρκεια της μάχης τον ενθάρρυνε, αυτός εμμένει στην αλαζονεία του και δηλώνει: Βασίλισσα, τράβα να δώσεις κουράγιο και συμπαράσταση στους άλλους Αργείους. Όσο μάχομαι εγώ σ αυτό το μέρος, δεν πρόκειται να σπάσει το μέτωπο. 54 Ακόμα και την ώρα της θεόσταλτης τρέλας του, όταν καυχιέται ότι έβαψε το σπαθί του στο αίμα των Αργείων, ακόμα και τότε ο ασεβής δεν υπακούει στην εντολή της να μην πειράξει τον Οδυσσέα. Αθηνά μου, πρόθυμος είμαι να σου κάνω όποια χάρη ζητήσεις, όμως εκείνος θα τιμωρηθεί μ αυτόν τον τρόπο. 55 Ο Κάλχας όμως φανερώνει και κάτι άλλο που εμείς γνωρίζουμε ήδη από τη θεά, το γεγονός δηλαδή ότι η εκδίκησή της περιορίζεται σε μια μόνο μέρα. Μια θεϊκή οργή που εντέλει παρουσιάζεται πρόσκαιρη και άρα εξασθενισμένη, χωρίς να αποτελεί την κύρια κινητήρια δύναμη του δράματος αφού δεν είναι αυτή που θα τον οδηγήσει στην αυτοχειρία στ στ , στ στ στ Winnington-Ingram, ό.π., σ

16 Η συμφορά του Αίαντα είναι στην αδυναμία του να διαχειριστεί τη ντροπή του, στην τελική συνειδητοποίηση του χαρακτήρα του και στην ανικανότητά του να υπάρξει σε έναν κόσμο που απαιτεί ευελιξία και συνεργασία. Η απόφασή του να θέσει τέρμα στη ζωή του πηγάζει από το ήθος του ήρωα, ένα χαρακτήρα που δεν μπορεί και δε θέλει να αλλάξει. Λέει ο ίδιος στην Τέκμησσα: Είσαι με τα σωστά σου να πιστεύεις πως μπορείς ν αλλάξεις τη φύση μου; 57 Από την εξέγερση οδηγείται στην παραφροσύνη και από εκεί στην αναγνώριση της ατίμωσης, στην ταπεινωτική επίγνωση της καταισχύνης και στην απελπισία. Ο Σοφοκλής υπογραμμίζει με θαυμαστή ακρίβεια τη διδαχή, την αλληλουχία και τη διαφορά των εκφράσεων του πάθους του ήρωα που εντέλει τον οδηγούν στον εκούσιο θάνατο. 58 Αφού ο ήρωας απόκτησε συνείδηση της θέσης στην οποία έχει περιέλθει, κατανοεί ότι η ανεξαρτησία του έχει συρρικνωθεί στη μορφή της μοναξιάς. Αν δεν του απομένει πια καμιά ελπίδα, υπάρχει ωστόσο κάποια αξιοπρέπεια στην απόφαση που παίρνει να ξεκόψει από αυτόν τον κόσμο. Και αυτό πράττει ο Αίας επιλέγοντας το δρόμο της υψηλοφροσύνης, με πιο θορυβώδη τρόπο ίσως από άλλους σοφόκλειους ήρωες, αλλά διατηρώντας και αυτός την ίδια αγέρωχη ευγένεια που του επιτρέπει να θριαμβεύει ενώ συντρίβεται. 59 Ο Αίαντας παραμένει πάντα κύριος της δικής του αντίδρασης και απαντά με έναν εθελοντικό θάνατο. Αντιδρά στην καταστροφή του ως άνθρωπος που τίποτα δεν θα μπορούσε να τον κάνει να υποκύψει, σκέφτεται μόνο την τιμή του. Με πλήρη επίγνωση των πράξεών του αυτοθανατώνεται προσδοκώντας ότι οι εχθροί του θ αναγνωρίσουν το δίκιο του και τη γενναιότητά του. 60 Η αυτοχειρία με το σπαθί σβήνει την ύβρη. Είναι το γέρας μιας τιμημένης ζωής και η χλεύη προς το θεϊκό και ανθρώπινο κατεστημένο. Είναι μια πράξη που διακηρύσσει μέσα στο υπέρτατο θάρρος της, την ολοκλήρωση της ανδρικής δύναμης. 61 Η αναχώρησή του στηρίζεται στις πεποιθήσεις του, στην ιδεολογία του, σε μια κοσμοθεωρία που εκφράζεται άριστα στην αντίληψη Ο άνθρωπος που διάλεξε να ζει μ αξιοπρέπεια, μ αξιοπρέπεια πεθαίνει. 62 Είναι η αποδεκτή για το ήθος του διέξοδος από τα δεινά του. Είναι όμως και αποτέλεσμα ωρίμανσης, μια ενσυνείδητη παραδοχή που ξεπροβάλλει μέσα στον απατηλό λόγο, στην παραπλανητική ρήση. Μέσα στην ειρωνεία του μονόλογου αποκαλύπτεται ότι η ζωή είναι πλέον υπόθεση αλλαγής. Η καινούργια εποχή οροθετείται με τον λόγο, τον διάλογο και τη συνδιαλλαγή. Η κρίση των όπλων μας τοποθετεί σε μια εποχή ανταγωνισμού, σε ένα κλειστό 57 στ Starobinski, ό.π., σ Romilly Jacqueline De, Αρχαία Ελληνική Τραγωδία, µτφρ. Μίνα Καρδαµίτσα-Ψυχογιού, εκδ. Α. Καρδαµίτσα, Αθήνα , σσ Romilly, ό.π., σσ Starobinski, ό.π., σ στ

17 πεδίο που το διέπουν οι κανόνες της πειθούς και της ρητορικής αυθεντίας και όχι η ηρωική πολεμική αξία. 63 Ο κόσμος του Αίαντα ανατράπηκε, το πάν γκρεμίζεται. 64 Δεν ταιριάζει αυτός στον κόσμο των ξαφνικών ανατροπών, εκεί όπου τα πάντα καταρρέουν κι ο φοβερός ο όρκος και η σιδερένια θέληση. 65 Ούτε σε έναν κόσμο συνεχούς αλλαγής, εκεί όπου ο δίσκος των ωρών γυρίζει, τα χιόνια του χειμώνα τα διαδέχεται το θέρος στα χωράφια, η σκοτεινή νυχτιά χωνεύεται καθώς η μέρα λαμπροφέγγει. Ούτε εκεί όπου δεν ξεχωρίζει ο φίλος από τον εχθρό, εκεί που όσοι έχουν μεγάλες πλάτες και στέρνο ευρύ, δεν είναι πάντα οι καλύτεροι. 66 Το γνωρίζει πια και αυτό είναι το μάθημα που ο ίδιος διάλεξε να μάθει. Όχι μόνο δεν ταιριάζει αλλά ακόμα περισσότερο δεν χωρά σε τέτοιον κόσμο. Το ήθος του, η προσωπικότητά του απέχει παρασάγγας από αυτό του Οδυσσέα που δείχνει σύνεση και οίκτο, γενναιοψυχία και υπομονή στις αδικίες, ευγνωμοσύνη για ότι έγινε σωστά. Δεν αποδέχεται τη θεϊκή εξουσία ούτε εγκλωβίζεται στην πολιτική εξουσία των Ατρειδών. Επιθυμεί να ζήσει με τους δικούς του όρους αλλά δυστυχώς αυτό είναι αδύνατο. αφού οι θεοί που περιφρονεί αποδείχθηκαν δυνατότεροι. 67 Έτσι όταν φθάνει η ώρα της αυτοχειρίας, η σκηνή αδειάζει, ακόμα και ο χορός αποσύρεται, ώστε ο Αίας γενναίος, ειλικρινής και αποφασισμένος, να πεθάνει μέσα στην απόλυτη μοναξιά, μια μοναξιά που αισθητοποιείται εντονότατα. Δυο φορές μας λέει ο άγγελος ότι ο Αίας είναι ανίκανος να σκέφτεται σαν άνθρωπος ενώ ο χορός δηλώνει ότι ο ήρωας περιπλανιέται στο χάος του μυαλού του. 68 Μήπως όμως ο Αίαντας απλά δεν σκέπτεται ως άνθρωπος της εποχής του; Είναι η ανθρώπινη σκέψη μαζί με την αστάθεια των ανθρώπινων πραγμάτων που αποτελούν σημαίνοντα ζητήματα στη σοφόκλεια σκέψη και η τραγωδία στο επίκεντρό της θέτει το σωκρατικό ερώτημα πῶς δεῖ ζῆν. Για αυτό το λόγο ο ποιητής συνεχίζει και μετά την αυτοκτονία του Αίαντα. Το ζήτημα της ταφής και της απόδοσης τιμών στο νεκρό φέρνει στο προσκήνιο τους χαρακτήρες των εκφραστών του κόσμου από τον οποίο αναχώρησε ο Αίαντας. Ο Μενέλαος διακηρύσσει μικρόψυχη ευτέλεια προσπαθώντας να δείξει τη δύναμή του σε έναν νεκρό, στη σορό εκείνου που δεν μπορούσε να επιβληθεί όσο ήταν ζωντανός. Ηθικολογεί με υστεροβουλία και με αυτάρεσκο δεσποτισμό. Θρασύς και υπερφίαλος, απολογητής της κρατικής τρομοκρατίας, βρίσκει περιττό να συζητεί αφού διαθέτει τη βία. Το ίδιο ανόσιος και ο Αγαμέμνων, ο αρχηγός του στρατού, με ισχυρογνωμοσύνη απειλεί. Αχάριστος και αγνώμων για τα οφέλη που είχε δει από το νεκρό, ξεχειλισμένος από την οργή που έχει κυριεύσει την κρίση του, υπερασπίζεται το κύρος του και μισεί αμετανόητα. Οι δυο τους απαγορεύοντας την ταφή ενός ήρωα διαπράττουν ύβρη μεγαλύτερη από αυτή του Αίαντα. Μόνο ο συνετός Οδυσσέας, ο εύστροφος, αυτός που έχει μάθει ό,τι ο ποιητής επιθυμεί να διδάξει, υπερασπίζεται το δίκαιο του νεκρού. Είναι αυτός τελικά και όχι ο Ζευς που σώζει τη σωρό του Αίαντα από την οργή των εχθρών του. 63 Starobinski, ό.π., σ στ στ στ , , Kitto, ό.π., σσ στ

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αισχύλου, Πέρσες, μτφρ. Μουλλάς Παναγιώτης, εκδ. Στιγμή, Αθήνα Αισχύλου, Πέρσες, μετάφραση και εισαγωγή Αδάμος Ευάγγελος, πρόλογος Ιακώβ Δανιήλ Ι., εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη Kitto Humphrey Davey Findley, Η αρχαία Ελληνική τραγωδία, μτφρ. Ζενάκος Λεωνίδας, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα Lesky Albin, Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. Α, μτφρ. Χουρμουζιάδης Νίκος, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Μαρωνίτης Δημήτρης Ν., Ηρόδοτος οκτώ νουβέλες και τέσσερα ανέκδοτα, εκδ. Άγρα, Αθήνα Romilly Jacqueline De, Αρχαία Ελληνική Τραγωδία, μτφρ. Μίνα Καρδαμίτσα- Ψυχογιού, εκδ. Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα Σοφοκλέους, Αίας, μτφρ. Κ. Χ. Μύρη, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Starobinski Jean, «Το σπαθί του Αίαντα» στο Τρείς μανίες, μτφρ. Αγγελάκος Χρήστος, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1992, σσ Winnington-Ingram Reginald Pepys, Σοφοκλής Ερμηνευτική προσέγγιση, μτφρ. Πετρόπουλος Νικόλαος, Φαράκλας Χρήστος, εκδ. Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΘΕΜΑ 2 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2. και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ;

Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ (στ. 441-581) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΡΕΩΝ: Σε σένα, σε σένα μιλώ, που σκύβεις το κεφάλι στο έδαφος,ομολογείς ή αρνείσαι ότι τα έκανες αυτά εδώ; ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Και ομολογώ ότι τα έκανα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Εισαγωγή

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Εισαγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» 4 η ΕΡΓΑΣΙΑ 2008 2009 Θέµα: «Αφού µελετήσετε προσεκτικά τo κεφάλαιo 4 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο ραµατικός Λόγος από τον Αισχύλο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός,

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, Το ταξίδι µιας ζωής Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, ποτέ δεν επιστρέφει! Και καθώς προχωρά, µοιράζει το πεπρωµένο που προορίζεται για τον καθένα από εµάς, εκτελώντας έτσι τη βούλησή του.

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα Θέμα : Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ιλιάδα (με βάση τις ραψωδίες που διδαχτήκαμε). Η γυναίκα μέσα στην Ιλιάδα εμφανίζεται ως μητέρα, σύντροφος, σύζυγος, ως πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου Ευριπίδης Ο Ευριπίδης είναι ο νεότερος από τους σημαντικότερους τραγικούς ποιητές μετά τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή. Είναι ρεαλιστής. Φέρνει τη τραγωδία κοντά στην πραγματικότητα. Παρουσιάζει τους μυθικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Ενότητα: 13. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις στίχων 663-718 της Μήδειας Μενέλαος Χριστόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΣΙΝΤΑΡΤΑ» Όταν κάποιος ζητάει, είπε ο Σιντάρτα, συμβαίνει συχνά να μη βλέπουν τα μάτια του παρά μόνο το πράγμα που ζητάει, συμβαίνει να μην είναι ικανός να βρει

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ονοματεπώνυμα:

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ονοματεπώνυμα: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ ΓΙΑΛΑΜΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΙΑΝΝΑΚΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΙΑΝΝΑΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ονοματεπώνυμα: 1 οδηγίες... Παρακάτω σας δίνεται το προοίμιο της Οδύσσειας (ραψωδία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδεύτρια: Χαριτίνη Παπακυρίλλου Εργασία Τίτλος: «Έτοιµος για Αίτηµα» Ηµεροµηνία: 29 06 2013 Είχα ακούσει για µια µαγική ψυχοθεραπευτική µέθοδο όπου στήνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα