Κριτήρια Αναγνώρισης Περιοχών ως Υγροτόπων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κριτήρια Αναγνώρισης Περιοχών ως Υγροτόπων"

Transcript

1 ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ελληνικό Κ έντρο Β ιοτοπων - Υ γροτοπων Κριτήρια Αναγνώρισης Περιοχών ως Υγροτόπων Α. Μ αντζαβέλας, Γ. Ζαλιδης, Π.Α. Γεράκης, Σ. Ντάφης Θεσσαλονίκη 1995

2 Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων ιδρύθηκε το 1991 ύστερα από πρόταση του Υ Π Ε Χ Ω Α Ε προς την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με βάση το συμβόλαιο αριθμός B91/91/SIN/8192 που υπογράφηκε μεταξύ της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Γεν. Διεύθυνση X I) και του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας. T h e G reek Biotope/W etland C entre w as established in 1991, as a result o f a proposal to C E C by the G reek M in istry o f E n vironm ent, P hysical Planning and P u blic W o rk s, under C E C C ontract N u m ber B 9 1/91/SIN /8192 w hich w as signed by the C om m ission o f European C om m u nities (D G X I ) and the G oulandris N atural H istory M useum. Η πλήρης αναφορά στην παρούσα εργασία είναι: Μαντζαβέλας Α., Γ. Ζαλίδης, Π.Α. Γεράκης και Σ. Ντάφης (Συντονιστές Εκδόσεως) Κριτήρια αναγνώρισης περιοχών ως υγροτόπων. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων (Ε Κ Β Υ ). Θεσσαλονίκη. 20 σελ. This document may be cited as follows: M antzavelas A., G. Z alid is, P.A. G erak is and S. D afis (E d ito rs) C riteria for w etland identification. G reek Biotope/W etland C entre ( E K B Y ). T h essalo n ik i. 2 0 p.

3 Π ΙΝ Α Κ Α Σ Π ΕΡΙΕΧΟ Μ ΕΝ Ω Ν Σελίδα Ομάδα μελέτης 1 Περίληψη 2 Abstract 3 Πρόλογος 4 1 Εισαγωγή 6 2 Σκοπός της εργασίας 7 3 Αναγνώριση υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου Νερό Εδαφος ^ Βλάστηση 10 4 Συμπεράσματα 12 5 Βιβλιογραφία 14 ΠΑΡΑΡΤΗΜ Α 15

4 Ο Μ Λ Δ Α Μ Ε Λ Ε Τ Η Σ 1. Γεράκης Π. Α.: Καθηγητής, Εργαστήριο Οικολογίας και Προστασίας Περιβάλλοντος, Τμήμα Γεωπονίας, Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 2. Ζαλίδης Γ.: Επιστημονικός συνεργάτης. Ε Κ Β Υ, Θέρμη. 3. Jerrentrup Η: Βιολόγος, Χρυσούπολη 4. Hall J.: U.S. Fish & Wildlife Service, Anchorage, Allaska, USA. 5. Καραθανάσης A.: Καθηγητής. Τμήμα Αγροκομίας, Πανεπιστήμιο του Kentucky, Lexington, Kentucky, U.S.A. 6. Καρτέρης Μ.: Καθηγητής. Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. 7. Κατσαδωράκης Γ.: Βιολόγος, Φλώρινα 8. Μαντζαβέλας Α.: Επιστημονικός συνεργάτης. Ε Κ Β Υ, θέρμη. 9. Μισοπολινός Ν.: Καθηγητής. Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Εδαφολογίας, Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. 10. Μπαμπαλώνας Δ.: Αναπληρωτής καθηγητής. Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής κα ι Φυτογεωγραφίας, Τμήμα Βιολογίας Α Π θ, Θεσσαλονίκη. 11.Ντάφης Σ.: Καθηγητής Δασοκομίας 12. Παπαστεργιάδου Εύα.: Επιστημονικός συνεργάτης. Ε Κ Β Υ, Θέρμη 13. Περγαντής Φ.: Βιολόγος, Μεσολόγγι 14.Συλλαίος Ν.: Καθηγητής. Εργαστήριο Εφαρμογών Τηλεπισκόπησης στη Γεωργία, Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη. PROJECT TEAM 1. Babalonas D.: Associate Professor, Laboratory o f Systematic Botany and Phytogeography, Faculty of Biology, Aristotle University o f Thessaloniki, G R Greece. 2. Dafis S.: Professor o f Silviculture, Aristotle University o f Thessaloniki., Greece 3. Gerakis P.A. : Professor o f Ecology, Aristotle University o f Thessaloniki. 4. Hall J.: U.S. Fish & Wildlife Service, Anchorage, Allaska, USA. 5. Jerrentrup H.: Biologist, Hrysoupoli, Greece 6. Karathanassis A.: Professor, Department o f Agronomy, University o f Kentucky, Lexington, Kentucky. 7. Karteris M.: Professor, Laboratory o f Forest Management and Remote Sensing, Faculty o f Forestry and Natural Environment, Aristotle University o f Thessaloniki, G R Greece. 8. Katsadorakis G.: Biologist, Fiorina, Greece 9. Mantzavelas A.: Senior scientist, Greek Biotope/Wetland Centre (E K B Y ), G R Greece. 10. Misopolinos N.: Professor, Laboratory o f Applied Soil Science, Faculty o f Agriculture, Aristotle University o f Thessaloniki, G R Greece. 11. Papastergiadou Eva: Senior scientist. Greek Biotope/Wetland Centre (E K B Y ), G R Greece. 12. Pergantis F.: Biologist, Mesologi, Greece 13.Sylaios N.: Professor, Remote Sensing Laboratory, Faculty o f Agriculture, Aristotle University o f Thessaloniki, G R , Greece 14. Zalidis G.: Senior scientist. Greek Biotope/Wetland Centre (E K B Y ), G R Greece. 1

5 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ω Σ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Α. Μ αντζαβέλας, Γ. Ζαλίδης, Π.Α. Γεράκης, Σ. Ντάφης (Συντονιστές εκδόσεως) ΙΙΕΡΙΑΗΨΗ Το παρόν κείμενο έχει σκοπό να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αναγνωρισθεί μια περιοχή ως υγρότοπος στο πεδίο. Συγκεκριμένα, περιγράφονται ορισμένα κριτήρια (νερό, έδαφος, βλάστηση) τα οποία επιτρέπουν μια σχετικά ταχεία, αλλά και επιστημονικά αντικειμενική αναγνώριση μιας περιοχής ως υγροτόπου, ιδίως προς την πλευρά της χέρσου. Κ ατά τη γνώμη του Ε Κ Β Υ η εκπλήρωση ενός εκ των ακολουθών τριών συνθηκών αποτελεί για τους υγροτόπους της Μεσογείου, ικανή και αναγκαία συνθήκη για την αναγνώριση μιας περιοχής ω ς υγροτόπου: α) Επιφανειακή κατάκλυση ή κορεσμός του εδάφους με νερό για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 2 συνεχών εβδομάδων κατά τη βλαστητική περίοδο (Απρίλιος- Σεπτέμβριος) κατά τα περισσότερα έτη ή τουλάχιστον για 6 από τα 10 έτη παρατηρήσεων β) Διαπίστωση στην εδαφική μάζα γνωρισμάτων υδρομορφικών εδαφών. γ) Παρουσία φυτικών ειδών τα οποία είναι χαρακτηριστικά υγροτοπικών συνθηκών, σε ποσοστό τουλάχιστον 50% του συνολικού αριθμού των κυρίαρχων ειδών. Η διαδικασία αναγνώρισης που περιγράφεται στην παρούσα εργασία ισχύει μόνο για φυσικές ή λίγο διαταραγμένες περιοχές. Εξηγούνται οι διαφορές μεταξύ των ακολούθων όρων: αναγνώριση υγροτόπων, οριοθέτηση υγροτόπων, χαρτογράφηση ταξινομικών μονάδων και οριοθέτηση προστατευόμενων ζωνών σε υγροτόπους. Επίσης τονίζεται η ανάγκη να διεξαχθούν ειδικές έρευνες για τους ελληνικούς υγροτόπους, αλλά και ευρύτερα για τους Μεσογειακούς υγροτόπους (π.χ. σύνταξη καταλόγων με τα είδη χλωρίδας των υγροτόπων, αντιμετώπιση ειδικών προβλημάτων που ανακύπτουν στην αναγνώριση ορισμένων κατηροριών υγροτόπων) ώστε να διευκολυνθεί η χρησιμοποίηση των ανωτέρω κριτηρίων. 2

6 CRITERIA FOR W ETLAND IDENTIFICATION Mantzavelas A., G. Zalidis, P.A. Gcrakis, S. Dafis (Editors) ABSTRACT This document describes the procedure required to identify wetland areas in the field. Specific criteria (water, soil, vegetation) are described. These criteria permit a relatively rapid and scientifically objective identification o f an area as a wetland. The procedure is particularly relevant to areas situated between permanent water systems and terrestrial systems. E K B Y believes that an area which meets even one o f the following three criteria should be identified as a wetland: a) Inundation or saturation o f the soil surface for at least 2 weeks during the growing season for most o f the years or at least for 6 out o f 10 years o f observation. b) Presence o f hydric soil characteristics. c) Presence o f plant species indicative o f wetland conditions, which consist o f at least 50% o f the total number o f dominant species. The procedure described in this paper is applicable only to seminatural or slightly disturbed areas. The differences between the wetland identification, wetland delineation, mapping o f the classification units o f the wetlands and delineation o f protected zones in wetland areas are explained. Also, the need is stressed to conduct special studies in Greece and in other Mediterranean countries (e.g. preparation o f lists with plant species o f wetlands, special problems in identifying some wetland types) in order to facilitate the use o f the above mentioned criteria.

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ιστορία της επιστημονικής αναδείξεως των υγροτόπων, ως συστημάτων ενδιαμέσων μεν, αλλά ευδιάκριτων από τα συστήματα των βαθέων υδάτων και της χέρσου, δεν υπερβαίνει τα 25 έτη. Η φύση βέβαια δεν γνωρίζει ευδιάκριτα όρια συστημάτων. Η αίτια για την οποία ο άνθρωπος αφιερώνει χρόνο και κόπο σε κατατάξεις, ταξινομήσεις και ονοματολογίες οικοσυστημάτων, βιοκοινοτήτων, εδαφών κ.λπ. είναι επειδή αυτό προάγει την επιστήμη (π.χ. κατανόηση σχέσεων) αλλά κυρίως επειδή εξυπηρετεί πρακτικές ανάγκες (π.χ. διευκόλυνση διαχειρίσεως, λήψη νομοθετικών μέτρων προστασίας). Ο ορισμός της έννοιας του υγροτόπου, όσο επιτυχημένος και αν είναι δεν αρκεί για να μπορεί κανείς να αναγνωρίσει τα υγροτοπικά όρια στο πεδίο. Η διαδικασία αναγνωρίσεως, προκειμένου το αποτέλεσμά της να κατοχυρωθεί νομικά και να διευκολύνει τον σχεδίασμά και την εφαρμογή μέτρων διαχειρίσεως, πρέπει να βασίζεται σε πλήρη ανάλυση σαφώς οριζόμενων και εύκολα εφαρμόσιμων στο πεδίο κριτηρίων. Η ανάγκη νομοθετικής θέσπισης σαφών κριτηρίων αναγνωρίσεως υγροτοπικών περιοχών έχει διαπιστωθεί εδώ και πολλά έτη στις ΗΠΑ. Εκπονήθηκαν ενδιαφέρουσες μελέτες των οποίων τα συμπεράσματα αποτέλεσαν και αποτελούν ακόμη αντικείμενο συζητήσεων και πολυγνωμιών. Στην Ευρώπη το θέμα των κριτηρίων ελάχιστα απασχόλησε ως τώρα τους επιστήμονες και τις κυβερνήσεις. Η Ελλάδα είναι, από όσο γνωρίζουμε, η μόνη ευρωπαϊκή χώρα όπου υπήρξε σε κυβερνητικό επίπεδο προβληματισμός για τα κριτήρια αναγνωρίσεως. Ο προβληματισμός αυτός άρχισε το φθινόπωρο του 1990 και οδήγησε στο να υποβληθεί ειδική εκτενής έκθεση από εξαμελή ομάδα εργασίας την οποία όρισε το ΥΠΕΧΩΔΕ και αποτελούνταν (αλφαβητικώς) από τους Π.Α. Γεράκη, Ν. Γιάσογλου, Κ. Κασσιό, Σ. Κιλικΐδη, Β. Κιόρτση και Σ. Σεκλιζιώτη. Η έκθεση εκείνη περιείχε αξιόλογο πλούτο πληροφοριών και κάλυπτε θέματα πέραν των κριτηρίων αναγνωρίσεως. Σύμφωνα με το ΥΠ ΕΧΩΔΕ χρειάζεται να αξιολογηθούν τα ξένα κριτήρια ως προς τη χρησιμότητα τους για την Ελλάδα και τις δυνατότητες εφαρμογής τους υπό τις ελληνικές συνθήκες. Τα κριτήρια αναγνωρίσεως απασχόλησαν το ΕΚ ΒΥ από την αρχή της λειτουργίας του. Μία από τις πρώτες δράσεις ήταν η συγκέντρωση βιβλιογραφίας, επιπλέον εκείνης που είχε συγκεντρώσει η προαναφερθείσα ομάδα του ΥΠΕΧΩΔΕ, και η διεξαγωγή συναντήσεως εργασίας τον Ιούνιο του 1992 για συζήτηση όλων των προβλημάτων που αφορούσαν όχι μόνο την αναγνώριση αλλά και τον καθορισμό των λεγομένων "προστατευομένων ζωνών". Στην συνάντηση πήραν μέρος οι Γ. 4

8 Ζαλίδης, Α. Καραθανάσης, Μ. Καρτέρης., H. Jerrentrup, Γ. Κατσαδωράκης, Ν. Μισοπολινός, Δ. Μπαμπαλώνας, Σ. Ντάφης, Ν. Παπαγεωργίου, Εύα Παπαστεργιάδου, Φ. Περγαντής, Δήμητρα Σπάλα και Ν. Συλλαίος. ειδικών. Τη συνάντηση ακολούθησαν λεπτομερέστερες συζητήσεις κατά ομάδες Το 1993 οι συγγραφείς του παρόντος κειμένου είχαν την ευκαιρία να επωφεληθούν από την πείρα του αμερικανού επιστήμονα κ. Jonathan Hall (της Υπηρεσίας Αλιείας και Αγριας Ζωής) κατά τη δίμηνη επίσκεψή του στο ΕΚΒΥ. Ο επιστήμονας αυτός έχει πολυετή πείρα στη χαρτογράφηση υγροτόπων. Τέλος, πολυτιμότατη ήταν η βοήθεια που προσέφερε ο κ. Αναστάσιος Καραθανάσης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κεντάκι, κατά την παραμονή του στο ΕΚ ΒΥ το καλοκαίρι του Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπήρξε πλήρης ομοφωνία σε όλα τα σημεία του παρόντος κειμένου μεταξύ των μελών της ομάδας εργασίας, γεγονός άλλωστε αναμενόμενο μια που στην Ελλάδα δεν υπάρχει στο ειδικό αυτό αντικείμενο ούτε επαρκής πείρα πεδίου ούτε επαρκές υπόβαθρο πληροφοριών π.χ. δεν υπάρχουν κατάλογοι ειδών της χλωρίδας των υγροτόπων της Ελλάδος. Οι συντονιστές εκδόσεως προσπάθησαν να ακολουθήσουν μια μέση οδό και φέρουν εκείνοι όλη την ευθύνη για τυχόν σφάλματα και ατέλειες, ελπίζοντας ότι ο προβληματισμός θα συνεχισθεΐ. Ως εκ τούτου απευθύνω θερμή παράκληση σε όλους τους αποδέκτες του κειμένου να μας υποδείξουν διορθώσεις και συμπληρώσεις. Π. Α. Γεράκης Θεσσαλονίκη

9 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα πρώτα βήματα για την προστασία και τη συνετή διαχείριση των υγροτόπων μιας χώρας είναι ο εντοπισμός και η αναγνώριση των περιοχών που είναι υγροτοπικές με βάση κοινά κριτήρια. Η εφαρμογή των κριτηρίων αυτών στην πράξη πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένη και κατά το δυνατόν τυποποιημένη διαδικασία. Ως υγρότοποι, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Σύμβασης Ραμσάρ (1971), η οποία επικυρώθηκε από το Ελληνικό Κράτος το 1974, ορίζονται οι "φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ποώδη βλάστηση (marsh), από μη αποκλειστικούς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα (fen), από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μονίμως ή προσωρινώς κατακλύζόμενες με νερό το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό και περιλαμβάνουν επίσης εκείνες που καλύπτονται από θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα 6 m". Στην ίδια σύμβαση, σύμφωνα με το άρθρο 2, στους υγροτόπους μπορούν να περιλαμβάνονται και "οι παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που γειτονεύουν με υγροτόπους ή με νησιά ή με θαλάσσιες υδατοσυλλογές, που έχουν μεν βάθος μεγαλύτερο από 6 m κατά τη ρηχία, αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια του υγροτόπου, όπως αυτός καθορίζεται ανωτέρω". Ο ορισμός που δίνει η Σύμβαση Ραμσάρ εξηγεί έως πού εκτείνεται ο υγρότοπος προς την πλευρά της μόνιμης υδατοσυλλογής. Είναι όμως ασαφής, ως προς τα όρια του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου, πράγμα που αποτελεί σοβαρή ατέλεια και προκαλεί πρόβλημα στην πράξη. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα αυτό κρίνουμε χρήσιμο να χρησιμοποιήσουμε την αμερικανική αντίληψη περί υγροτόπου, ως απλή επεξήγηση του ορισμού Ραμσάρ σε ό,τι αφορά τις λέξεις "προσωρινώς κατακλύζόμενες περιοχές". Έτσι λοιπόν στις ΗΠΑ, με βάση τη νομοθετική πράξη για την Ασφάλεια των Τροφίμων του 1985, ως υγρότοποι ορίζονται οι "περιοχές που κυριαρχούνται από υδρομορφικά εδάφη και που είναι κατακλυσμένες ή κορεσμένες με επιφανειακό ή υπόγειο νερό σε συχνότητα και διάρκεια τέτοια ώστε οι περιοχές να είναι ικανές να στηρίζουν, και που υπό κανονικές συνθήκες όντως στηρίζουν, υδροφυτική κατά το πλείστον βλάστηση, η οποία είναι τυπικά προσαρμοσμένη σε συνθήκες κορεσμένου εδάφους". Ο ανωτέρω ορισμός χρησιμοποιείται από την Αμερικάνικη Υπηρεσία για την Προστασία των Εδαφών (Environmental Law Institute 1991). Τα πλεονεκτήματα του ορισμού αυτού είναι: καθορίζει τα κριτήρια αναγνώρισης του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου τα οποία είναι: το νερό, το έδαφος και η βλάστηση, καλύπτει και τη σπάνια, έστω, περίπτωση των περιοχών που είναι μεν υγροτοπικές, αλλά δεν κατακλύζονται σχεδόν ποτέ από νερό, δηλαδή 6

10 δεν παρατηρεΐται σε αυτές σχεδόν ποτέ ελεύθερη επιφάνεια νερού. Εντούτοις, οι περιοχές αυτές έχουν υδρομορφικά εδάφη και φέρουν βλάστηση που είναι χαρακτηριστική υγροτόπων, διότι οι υδρολογικές συνθήκες είναι κατάλληλες για να δημιουργηθούν και να διατηρηθούν κεκορεσμένες εδαφικές συνθήκες. 2. ΣΚ Ο Π Ο Σ ΤΗ Σ Ε Ρ ΓΑ Σ ΙΑ Σ Όπως προκύπτει από τους προαναφερθέντες δύο ορισμούς του υγροτόπου (τους οποίους θεωρούμε ότι δεν έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους), τρία είναι τα βασικά κριτήρια τα οποία μπορούν να ληφθούν υπόψη για την αναγνώριση μιας περιοχής, προς την πλευρά της χέρσου, ως υγροτόπου. Αυτά είναι : α) Το νερό, β) το έδαφος και γ) η βλάστηση της υπό εξέταση περιοχής. Στα πλαίσια του παρόντος κειμένου ως αναγνώριση υγροτόπου (identification o f a wetland) εννοείται η διερεύνηση στο πεδίο του κατά πόσον μια περιοχή, προς την πλευρά της χέρσου, έχει εκείνο το καθεστώς υγρασίας, εκείνον τον τύπο εδάφους και εκείνον τον τύπο βλάστησης ώστε να ανταποκρίνεται στον ορισμό του υγροτόπου, όπως αυτός διατυπώθηκε πρωτύτερα. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να περιγράφει εν συντομία τη διαδικασία για την όσο το δυνατόν εύκολη, γρήγορη, και ταυτόχρονα αντικειμενική και τεκμηριωμένη αναγνώριση ενός υγροτόπου. Η διαδικασία αυτή πρέπει να είναι από τις πρώτες ενέργειες για τη χαρτογράφηση των υγροτόπων, την οριοθέτηση προστατευόμενων ζωνών ή τοποθεσιών, και για τον γενικότερο χωροταξικό σχεδιασμό, στον οποίο περιλαμβάνονται αποφάσεις για τη χρήση των φυσικών πόρων (Δ. Σπάλα προσωπική επικοινωνία 1992). Η παρούσα εργασία αφορά στην αναγνώριση περιοχών ως υγροτόπων μόνον ότα ν οι συνθήκες είνα ι φυσικές ή λ ίγ ο δια τα ρ α γμ ένες και απευθύνεται σε επιστήμονες με γενική παιδεία στις φυσικές επιστήμες. Υπό αυτές τις συνθήκες, για την εφαρμογή των κριτηρίων αναγνώρισης στο πεδίο απαιτείται μια σύντομη πρακτική εκπαίδευση. Σε πολύ διαταραγμένες περιοχές (π.χ. περιοχές με στραγγιστικά δίκτυα) ή περιοχές που παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυσκολία (π.χ. κυματοειδές ανάγλυφο), η αναγνώριση πρέπει να 7

11 γίνεται από πολύ εξειδικευμένο προσωπικό και με τη καθοδήγηση ειδικών ιδρυμάτων. Πρέπει να τονιστεί με έμφαση ότι η έννοια της αναγνώρισης (identification) μιας περιοχής ως υγροτόπου, δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της οριοθέτησης (delineation) υγροτόπου, της χαρτογράφησης (m apping) των ταξινομικών μονάδων και της οριοθέτησης προστατευομένων ζωνών. Η αναγνώριση είναι απλώς διαπίστωση αν μία συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί ή όχι υγρότοπο και βασίζεται σε συγκεκριμένα και αντικειμενικά κριτήρια. Οριοθέτηση ενός υγροτόπου είναι η διαδικασία εφαρμογής της αρχής των τριών κριτηρίων για τον εντοπισμό των ορίων μεταξύ του υγροτόπου και μη υγροτοπικών περιοχών. Η χαρτογράφηση των ταξινομικών μονάδων ενός υγροτόπου συνίσταται στην αναγνώριση και απεικόνιση σε χαρτογραφικό υπόβαθρο διακριτών υγροτοπικών μονάδων (πολυγώνων) με βάση ένα σύστημα ταξινόμησης τύπων υγροτόπων. Η οριοθέτηση προστατευομένων ζωνών οπωσδήποτε βασίζεται στα αποτελέσματα των διαδικασιών αναγνώρισης και χαρτογράφησης, αλλά παίρνει υπόψη πολύ περισσότερα κριτήρια δηλαδή πανιδικά, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτιστικά καθώς και κριτήρια που αφορούν τη διευκόλυνση της εφαρμογής των μέτρων διαχείρισης (π.χ. τυχόν ύπαρξη ευδιάκριτων φυσικών ή τεχνητών φυσιογραφικών στοιχείων). 3.Α Ν Α ΓΝ Ω ΡΙΣΗ ΥΓΡΟ ΤΟ Π Ο Υ ΙΊΡΟΣ ΤΗΝ Π Λ Ε Υ Ρ Α ΤΗΣ Χ Ε Ρ Σ Ο Υ Όπως αναφέρθηκε, η αναγνώριση μιας περιοχής ως υγροτόπου γίνεται με βάση τα κριτήρια νερό, έδαφος και βλάστηση Νερό Το κριτήριο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί εφόσον υπάρχουν επαρκείς υδρολογικές πληροφορίες με βάση τις οποίες αναγνωρίζονται ως υγρότοποι οι περιοχές εκείνες που: 8

12 κατακλύζονται μόνιμα ή περιοδικά με νερό και για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 2 συνεχών εβδομάδων κατά τη βλαστητική περίοδο κατά τα περισσότερα έτη ή τουλάχιστον για 6 από τα 10 έτη παρατηρήσεων. εμφανίζουν συνθήκες κορεσμού των εδαφών (βάθος στάθμης υπόγειου νερού μικρότερο των 30 οιτι) για διάστημα τουλάχιστον 2 συνεχών εβδομάδων κατά τη βλαστητική περίοδο κατά τα περισσότερα έτη ή τουλάχιστον για 6 από τα 10 έτη παρατηρήσεων. Η με τον τρόπο αυτό χρήση του κριτηρίου είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να ακολουθηθεί στους περισσότερους ελληνικούς υγροτόπους, διότι λείπουν ή είναι δύσκολο να συλλεγούν υδρολογικά δεδομένα. Επίσης, τα προαναφερθέντα ελάχιστα χρονικά όρια παραμονής νερού στην επιφάνεια του εδάφους ή εμφανίσεως συνθηκών κορεσμού, ουδόλως είναι βέβαιο ότι ισχύουν γενικά για τις ελληνικές συνθήκες και για όλους τους ελληνικούς υγροτόπους Έδαφος Το κριτήριο έδαφος, χρησιμοποιείται για να διαπιστωθεί έως πού εκτείνεται ο υγρότοπος προς την πλευρά της χέρσου. Για τον σκοπό αυτό χρειάζεται να αναγνωρισθεί στο πεδίο η κατηγορία εδαφών που ονομ ά ζοντα ι υδρομορφικά (Ιιγ(1ιϊο). Υδρομορφικά εδάφη καλούνται τα εδάφη τα οποία συνήθως βρίσκονται σε περιοχές που γειτνιάζουν με υδατοσυλλογές (περιοδική κατάκλυση και υψηλή στάθμη υπόγειου νερού), είναι κακώς στραγγιζόμενα και φέρουν, υπό φυσικές και αδιατάρακτες συνθήκες, βλάστηση που είναι χαρακτηριστική των υγροτόπων. (Γεράκης κ.α. 1991). Η κατάταξη ενός εδάφους στην κατηγορία των υδρομορφικών εδαφών προϋποθέτει τη γνώση τόσο του βάθους της υπόγειας στάθμης του νερού όσο και των εποχικών διακυμάνσεών της. Επειδή τα δεδομένα αυτά συνήθως λείπουν, η αναγνώριση των υδρομορφικών εδαφών στο πεδίο γίνεται με τη βοήθεια εύκολα προσδιοριζόμενων δεικτών. Τέτοιοι δείκτες είναι οι ακόλουθοι (ΚαταίΙίΒηαεΐε 1992, Μισοπολινός 1992): 9

13 Τυρφώδης στρώση στην επιφάνεια του εδάφους παχύτερη των 40 αη. Εμφάνιση κυανότεφρων, κυανοπράσινων ή τεφρών αποχρώσεων στην εδαφική μάζα με χρώμα < 1 της κλίμακας Μιιηεείΐ σε βάθος το οποίο σχετίζεται με το βάθος του υπάρχοντος ριζοστρώματος (συνθήκες διαρκούς κορεσμού του εδάφους με νερό). Όταν δεν υπάρχει ριζόστρωμα το έδαφος εξετάζεται έως το βάθος των 30 αη. Εμφάνιση των ανωτέρω γνωρισμάτων στην εδαφική μάζα με χρώμα < 2 της κλίμακας Μιιπεβίΐ σε συνδυασμό με την παρουσία ερυθροκίτρινων (πορτοκαλί) εξανθήσεων Εε κυρίως κατά μήκος των ριζών σε βάθος μικρότερο των 30 ωτι (συνθήκες εποχιακού κορεσμού του εδάφους με νερό). Παρουσία συγκριμάτων Εε-Μ η, διαφόρου μεγέθους σφαιριδίων ή συγκριμάτων σκούρου χρώματος, σε βάθος μικρότερο των 30 επί (συνθήκες εποχιακού κορεσμού του εδάφους με νερό). Σε αμμώδη εδάφη, παρουσία παχέως στρώματος (παχυτέρου των 10 στη) οργανικής ουσίας στην επιφάνεια του εδάφους με χραιμα σκούρο, σχεδόν μαύρο, καθώς και παρουσία σκούρου χρώματος κατακόρυφων λωρίδων (αποθέσεις οργανικής ύλης) που ξεκινούν από την επιφάνεια. Αντίδραση, σε βάθος μικρότερο των 30 ετη, στον χρωματομετρικό δείκτη Εε++ (&,&, -άϊργπάγ1) και εμφάνιση δυναμικού οξειδοαναγωγής μικρότερου από 100 ιπυ Β λά σ τη σ η Η βλάστηση, η οποία αποτελεί το αποτέλεσμα της συνολικής επίδρασης των παραγόντων του περιβάλλοντος θεωρείται και είναι εκφραστής των εκάστοτε συνθηκών του υποστρώματος, αποτελεί συνεπώς σπουδαίο κριτήριο για την αναγνώριση μιας περιοχής προς την πλευρά της χέρσου, ω ς υγροτόπου. Η καταγραφή στο πεδίο της χλωρίδας και βλάστησης των υγροτόπων γίνεται κατά τη διάρκεια της βλαστητικής περιόδου (από Απρίλιο έως Σεπτέμβριο για τους περισσότερους ελληνικούς υγροτόπους) κ α ι περιλαμβάνει: ίο

14 α) τον εντοπισμό στην υπό εξέταση περιοχή των ακολουθών, φυσιογνωμικά διακριτών, ενοτήτων βλάστησης1(cowardin εί ά \. 1979): Β Λ Α ΣΤ Η ΣΗ Υ Δ Α Τ ΙΝ Ω Ν ΚΛΙΝ ΩΝ Αποτελείται από είδη που αναπτύσονται κυρίως στην επιφάνεια ή κάτω από την επιφάνεια του νερού (π.χ. φύκη, ριζωμένα αγγειόσπερμα είδη και ελευθέρως πλέοντα αγγειόσπερμα είδη). Α Ν Α Λ ΥΟ Μ ΕΝ Η Β Λ Α ΣΤ Η Σ Η Αποτελείται από είδη όρθια, ριζωμένα στο υπόστρωμα (είδη που αναπτύσονται σε έλη, υγρούς λειμώνες, αλμυρά έλη και υγρά λιβάδια). Θ Α Μ Ν Ω Δ Η Σ Β Λ Α ΣΤΗ ΣΗ Ευλώδη φυτά ύψους μικρότερου των 6 Γη. Δ Ε Ν Λ ΡΩ Λ Η Σ Β Λ Α Σ Τ Η Σ Η Ξυλώδη φυτά ύψους 6 Γη και μεγαλύτερου. β) την καταγραφή, ανά ενότητα βλάστησης, των κυρίαρχων ειδών χλωρίδας. Στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες, η δομή της βλάστησης παρουσιάζει κατακόρυφη στρωμάτωση ή ορόφωση (π.χ. ανώροφος δένδρων με υπόροφο θάμνων ή και παρεδάφια βλάστηση ποών), η καταγραφή των κυρίαρχων ειδών γίνεται ξεχωριστά για κάθε όροφο. Με βάση τις πληροφορίες που θα συλλεγούν από τις εργασίες πεδίου, εντοπίζονται οι ενότητες βλάστησης των οποίων η χλωριδική σύνθεση δηλώνει την ύπαρξη υγροτοπικών συνθηκών στο υπόστρωμα. 1 Η ο ν ο μ α το λ ο γ ία που χρησιμ οπ οιείτα ι για την περιγραφή τω ν, φ υσιογνω μικά δια κριτώ ν, ενοτήτω ν βλάστησης έχει υιοθετη θεί α π ό το πρόγραμμα M ed W et (C oordinated A ctio n for M editerranean W etlands) κ α τ ά τη δ ιά ρ κ εια τη ς 2η ς Σ υνάντησης τη ς Σ υμβουλευτικής Ε π ιτρ οπής του στην Τυνησία (18-21 Α π ριλίου ) κ α ι χρ η σιμ οποιείτα ι από το Ε Κ Β Υ στην π ιλ ο τικ ή του προσπάθεια Χ α ρ τογρά φ η σ η τω ν Μ εσ ο γ εια κώ ν υγροτόπ ω ν. II

15 Ο εντοπισμός ενοτήτων βλάστησης που είναι χαρακτηριστικές υγροτόπου στηρίζεται στην παρουσία ορισμένων ειδών χλωρίδας, τα οποία είναι χαρακτηριστικά υγροτοπικών συνθηκών2, σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 50% του αριθμού των ειδών που έχουν καταγραφεί στη συγκεκριμένη ενότητα βλάστησης. Παραδείγματα τέτοιων ειδών, ανά ενότητα βλάστησης, παρατίθενται στον Π ίνακα 1 στο τέλος αυτού του κειμένου. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι η κυριαρχία χαρακτηριστικών ειδών υγροτοπικής χλωρίδας αποτελεί ικανή συνθήκη για να αναγνωρίσουμε ασφαλώς μια περιοχή ως υγρότοπο. Η εμφάνιση των ειδών αυτών αποτελεί, υπό αδιατάρακτες συνθήκες, έκφραση υγροτοπικών συνθηκών στο υπόστρωμα (περιοδική κατάκλυση με επιφανειακό ή υπόγειο νερό, κεκορεσμένες εδαφικές συνθήκες). Στα όρια όμως του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου ή σε ειδικές περιπτώσεις, η αναγνώριση με κριτήριο τη βλάστηση θα πρέπει να γίνεται ύστερα από λεπτομερή μελέτη διότι στη χλωριδική σύνθεση των περιοχών αυτών εμφανίζονται και είδη με μεγάλο εύρος προσαρμοστικότητας ως προς τις υδατικές συνθήκες. 4. ΣΥΜ Π ΕΡΑ ΣΜ Α Τ Α Στο κείμενο αυτό περιγράφηκαν και αναλύθηκαν τρία κριτήρια τα οποία επιτρέπουν μια σχετικά ταχεία, αλλά ταυτόχρονα επιστημονικά αντικειμενική αναγνώριση ενός υγροτόπου. Κ α τά τη γνώμη του Ε Κ Β Υ, η ικανοποίηση και ενός ακόμη από τα τρία κριτήρια (νερό, έδαφος, βλάστηση) αποτελεί ικανή και αναγκαία συνθήκη γ ια την αναγνώριση μιας περιοχής ως υγροτόπου. Η Ελλάδα έχει πάνω από 400 μικρούς και μεγάλους υγροτόπους, των οποίων το συνολικό εμβαδόν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια στρέμματα 2 Ω ς δ είκ τες υγροτοπικώ ν συνθηκών θεω ρούνται τα (ρυτά με δ είκ τη α ντοχής ω ς προς τις υ δ α τικ ές συνθήκες, μ εγα λύτερ ου του 5 (Π ίν α κ α ς 1) 12

16 (Ζαλίδης και Μ αντζαβέλας 1994). Η αναγνώρισή των ορίων τους πρέπει να γίνει με απλούς και γρήγορους τρόπους από επιστήμονες με το κατάλληλο υπόβαθρο γνώσεων. Η χώρα μας δεν στερείται εμπείρων επιστημόνων σε υγροτοπικά θέματα αλλά ο αριθμός τους είναι πολύ μικρός σε σχέση με τις ανάγκες. Άρα, είναι απαραίτητο πριν αναληφθεί κάποια ευρεία προσπάθεια αναγνώρισης και χαρτογράφησης των ελληνικών υγροτόπων, να διεξαχθεί ειδικό πρόγραμμα ταχύρρυθμης κατάρτισης νέων επιστημόνων τόσο στη θεωρία όσο, και περισσότερο, στην πράξη. Όσο άρτιο και να είναι ένα γραπτό κείμενο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη πρακτικής εξάσκησης στο πεδίο. Ο αναγνώστης του κειμένου αυτού θα διαπιστώσει ότι η έννοια αυτή καθεαυτή του υγροτόπου είναι από τη φύση της ασαφής και έχει αποτελέσει και αποτελεί αντικείμενο πολυγνωμιών. Η ασάφεια αυτή περιορίζεται κατά ένα μεγάλο βαθμό με τη θέσπιση κριτηρίων. Οπωσδήποτε απαιτείται ακόμα πολύ εργασία, και ιδίως στο πεδίο, για να περιορισθούν οι ασάφειες και πολυγνωμίες και να βελτιωθεί η ταχύτητα και αξιοπιστία της διαδικασίας αναγνώρισης. Επαναλαμβάνουμε και πάλι ότι η αναγνώριση είναι μόνο ένα από τα βήματα, και όχι το επιστημονικό δυσκολότερο, προς την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου διαχειριστικού σχεδίου μιας ευρύτερης περιοχής. 13

17 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦ ΙΑ Γεράκης Π.A., Ν. Γιάσογλου, Κ. Κασσιός, Σ. Κ ιλικίδης, Β. Κιόρτσης και Σ. Σεκλιζιώτης Προτάσεις καθορισμού κριτήριων αναγνώρισης και οριοθέτησης ελληνικών υγροτόπων. 145 σελ. Cowardin L.M., V. Carter, F.C. Golet and E.T. LaRoe Classification o f wetlands and deepwater habitats o f the United States. U S Fish and W ildlife Service. Washington D.C. 131 p. Environmental Law Institute Wetlands protection workbook (Revised). U S Environmental Protection Agency. Washington D.C. 121p. plus appendices. Ζαλίδης Γ. (συντονιστής εκδόσεως) Π ρακτικά συναντήσεως εργασίας για την αναγνώριση υγροτοπικών περιοχών και για τον καθορισμό προστατευομένων ζωνών. (24 Ιουνίου 1992). Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (Ε Κ Β Υ ). 16 σελ. Ζαλίδης Γ. και Α. Μ αντζαβέλας (συντονιστές εκδόσεως) Απογραφή ελληνικών υγροτόπων ως φυσικών πόρων (Πρώτη προσέγγιση). Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (Ε Κ Β Υ ), 587 σελ. Karathanasis A.D Wetland delineation and hydrology monitoring in W estern Kentucky. University o f Kentucky, Department o f Agronomy. 8 p. Μισοπολινός N Παρατηρήσεις σχετικές με ορισμένα εδάφη που βρίσκονται εντός ή στα όρια του υγροτόπου. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Τμήμα Γεωπονίας. 4 σελ. 14

18 Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α

19 ΠΙΝ ΑΚΑΣ 1: Αντιπροσωπευτικά είδη χλωρίδας των ελληνικών υγροτόπων ΕΙΔΗ ΧΛΩΡΙΔΑΣ ANA ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΦΥΤΩΝ ΛΕΙΚΤΕΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΛΛΑΤΟΤΗΤΑΣ 1. ΥΔΡΟΦΥΤΙΚΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ Azolla filiculoides 11 Callitrlche obtnsangula ]] Ceratophyllum demersum Ceratophyllum submersum 12 Gmelandia densa 12 Hydrocharis morsus-ranae 11 Lenma gibba Φακή 11 Lenma minor Φακή 11 Lerna trisulca 12 Myriophyllum splcatum 12 Myrlophyllum verticlllatum 12 Najas graccilima 12 Najas marina 12 Najas minor 12 Nymphaea alba Νούφαρο 11 Nuphar lútea Νούφαρο 11 Nympboldes peltata 11 Polygonum amphiblum 11 Posidonia oceánica 12 Potamogetón crispus 12 Potamogetón fillformis 12 Potamogetón gramineus 12 Potamogetón lucens 12 Potamogetón natans 12 Potamogetón nodosus 12 Potamogetón pectinatus 12 Potamogetón perfoliatus 12 Potamogetón pussilus 12 Potamogetón trichoides 12 Ranunculus aquatilis Βατράχι 11 Ranunculus fluitans Βατράχι 11 Ranunculus trichophyllus Βατράχι 11 Rlccia fluitans Βρύο 11 Ricciocaipos natans Βρύο 11 Ruppia marítima 12 Salvinia natans Φτέρη 11 Spirodella polyrbiza 11 Trapa natans Νεροκάστανο 11 Uiticularia minor 10 Urticularia vulgaris 12 Vallisneria spiralis 11 Wolfíia arrhiza 11 Zannichelia palustris 12 Zostera noltii (nana) ΥΠΕΡΥΔΑΤΙΚΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ Aeluropus litoralis X Agropyrum junceum 7 11 Agrostis alba Σοοσαμόχορτο 5 16

20 Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α

21 Alisma gramineum Λάππα 10 Alisma plantago-aquatica Λάππα 10 Apium graveolens Σέλινο 10 Arthrocnmum fruticosum Αρμύρα X III Arthtrocnemum glaucum Αρμύρα X III Arundo donax Καλάμι 8 Aster tripolium 9 II Atriplex hastata Αγριο σπανάκι 6 I Atriplex rosea Βρωμόχορτο 5 I Bassia hirsuta 8 II Bupleurum tenuissium 5 I Bupleurum tricopodum 5 I Butomus umbellatus Ψαθί 10 Cacile marítima Αγριοκαρδαμούδα 6 = Calamagrostis epigeios Καλάμι X ~ Calystegia soldanella Περδουκλάρι 6 Carex distans 7 ~ II Carex divisa 7 II Carex vulpina 9 ~ Centaurea diffusa 5 Cirisium creticum 8 Ciypsis aculeata X II Cuscuta australis 5 Cyperus fuscus 9 Cyperus longus 10 Cyperus rotundus 9 Eleocharis palustris 10 Elymus arenarius 6 Elymus giganteus 6 Epilobium hirsutum 8 = Equisetum arvense 6 ~ Equisetum maximum 8 Euphorbia parabas Γαλατσίδα 5 Geranium dissectum 5 Glyceria plicata 10 Halimione portulacoides 7 III Halocnemum strobilaceum 6 II Holcus lanatus 6 Holoschoenus vulgaris 10 Hordeum maritimum Κριθάρι 4 Hypochoeris radicata 5 Juncus acutus Βούρλο 8- Juncus articulatus Βούρλο 8 ~ Juncus bufonius Βούρλο 7 I Juncus gerardii Βούρλο 7 I Juncus heldreichianus Βούρλο 7 I Juncus maritimus Βούρλο 7 I Juncus subulatus Βούρλο 8 I Limonium bellidiborum 6 = III Limonium gmelinii 6 = III Limonium vulgare 6 = III Lycopus europaeus Μαυρολάχανο 9 = Lythrum salicaria 8 Lythrum virgatum 8 Menta pulegium Αυόαμος 7 = Montia vema 9 Narcissus tazetta X Nasturtium officinale 11 Oenanthe aquatica 10 Oenanthe fistulosa 9 17

22 Phragmites australis Αγριοκάλαμο Picreus badius X Picreus longus X Plantago major 7 - Polygonon maritimum 8 - Polygonon monspeliensis Μπούμπουλο 8 - Psylurus aristatus III Puccinellia distans 6 - III Puccinellia festuciformis 8 III Ranunculus murlcatus 8 = Ranunculus sardous 8 = Ranunculus velutinus 8 = Rumex conglomeratum 7 Rumex conglomérats 7 Rumex crlspus 6 Rumex hydrolapathum 10 Sallcomia europaea Αρμορίθρα 9 = III Salicomia fniticosa Αρμορίθρα 9 = III Sallcomia herbácea Αρμορίθρα 9 = III Salicomia radicans Αρμορίθρα 9 = III Scirpus lacustis Σόφα 8 Scirpus litoralis Σόφα 8 Scirpus maritimus Σόφα 9 Scúpus tabemaemontanilóifa 8 Sparganium erectum 10 Spergularia marina Αμμόχορτο 6 = III Spergularia media Αμμόχορτο 7 - II Spergularia salina Αμμόχορτο 6 = III Statice angustí folia 6 - III Statice sinuata 6 = III Suaeda maritima 8 = III Suaeda marítima Αρμυρίκι 8 = III Suaeda splendens Αρμυρίκι 8 = III Tragus racemosus X Trifolium fragiferum Τριφύλι 7 Typha angustí folia Ψαθί 10 Typha domingensis^aqi 10 Typha latifolia Ψαθί 10 Veronica anagalis-aquatica 9 = Veronica anagalloides 9 Xanthium spinosum Ασπράγκαθο 5 3. ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΘΛΜΝΩΝΩΝ Aristolochia clematis Αμπελοκλάδι 4 - Nerium oleander Πικροδάφνη 4 - Periploca graeca Περικοκλάδα 7 = Tamarix hampeana Αρμυρίκι X 1 Tamarix pan'iflora Αρμυρίκι X II Tamarix smymensis Αρμυρίκι X II Vitex agnus-castus Λυγαριά 5 4. ΔΕΝΔΡΩΑΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗ Ahius glutinosa Σκλήθρο 9 = Clematis vitalba Αμπελίνα 5 Fraxinus angustí folia Φράξος 7= Phoenix theophrastii Φοίνικας 7 = I Platanus orientalis Πλάτανος 7 = Populus alba Λεύκη 5 - Populus nigra Λευκή 8 = 18

ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ

ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ 1. Σκοπός: Η δράση περιλαμβάνει την διαρκή επιστημονική παρακολούθηση (monitoring) σε επιλεγμένους οικοτόπους, της ορνιθοπανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ X. Ζαλίδης, Λ. Λ. Μαντζαβέλας και Ελένη Ν. Φυτώκα Συντονιστές Εκδόσεως Δ Ε Κ Ε Μ Β Ρ ΙΟ Σ 1995.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΒΟΛΒΗΣ ΚΑΙ ΚΟΡΩΝΕΙΑΣ

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΒΟΛΒΗΣ ΚΑΙ ΚΟΡΩΝΕΙΑΣ Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΒΟΛΒΗΣ ΚΑΙ ΚΟΡΩΝΕΙΑΣ Εύα Παπαστεργιάδου. Ph.D.1 Βιολόγος - Βοτανικός, ΕΚΒΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι λίμνες Βόλβη και Κορώνεια μαζί με την ευρύτερη περιοχή τους, αποτελούν έναν μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ρ Α Σ Η Β.1. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Δ Ρ Α Σ Η Β.1. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Υ Π Ε Χ Ω Δ Ε Δ /νσ η Π ε ρ ιβ α λ λ ο ν τ ικ ο ύ Σ χ ε δ ια σ μ ο ύ Τ μ ή μ α Δ ια χ ε ίρ ισ η ς Φ υ σ ικ ο ύ Π ε ρ ιβ ά λ λ ο ν τ ο ς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ ΥΠΕΧΩΔΕ - ΜΓΦΙ/ΕΚΒΥ, 1999-2001, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Νικόλαος Κόντος, Ελένη Φυτώκα και Ευθαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΔΡΟΒΙΑΣ ΜΑΚΡΟΦΥΤΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ ΖΑΖΑΡΗ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΔΡΟΒΙΑΣ ΜΑΚΡΟΦΥΤΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ ΖΑΖΑΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Εργο LIFE ΦΥΣΗ (LIFE00NAT/GR/7242). «Διατήρηση -Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα Ζάζαρη» - Conservation Management of

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Γιώργος Πουλής, Δημήτρης Ζέρβας, Βασιλική Τσιαούση e-mail: gpoulis@ekby.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ποικιλότητα των τύπων οικοτόπων των ελληνικών

Η ποικιλότητα των τύπων οικοτόπων των ελληνικών Η ποικιλότητα των τύπων οικοτόπων των ελληνικών ποολίβαδων Η ποικιλότητα των τύπων οικοτόπων των ελληνικών ποολίβαδων Π. Κακούρος Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), (60394) 570 01 Θέρμη - Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ FRAMME LIFE 08 NAT//GR//000533 ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ Το FRAMME, "Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών - Ασφάλεια & Αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι βλάστησης της λίμνης Χειμαδίτιδας πριν από την τεχνητή άνοδο της στάθμης της

Τύποι βλάστησης της λίμνης Χειμαδίτιδας πριν από την τεχνητή άνοδο της στάθμης της Τύποι βλάστησης της λίμνης Χειμαδίτιδας πριν από την τεχνητή άνοδο της στάθμης της Γ. Φωτιάδης 1, Ι. Καζόγλου 2 και Δ. Μπούσμπουρας 3 1 Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, Τ.Ε.Ι. Λαμίας,

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Καλούστ Παραγκαμιάν/ WWF Ελλάς Υγρότοποι:

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στη γνώση της χλωρίδας και της βλάστησης του υγροβιότοπου της λίμνης του Άγρα

Συμβολή στη γνώση της χλωρίδας και της βλάστησης του υγροβιότοπου της λίμνης του Άγρα Συμβολή στη γνώση της χλωρίδας και της βλάστησης του υγροβιότοπου της λίμνης του Άγρα Β. Καραγιαννακίδου 1, Μ. Παπαδημητρίου 2, Π. Πλατής 3 και Κ. Ιατρόπουλος 4 1 Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής και

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ»

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» ΥΠΟΕΡΓΟ 1: «Εφαρμογή του Περιβαλλοντικού Συστήματος Στήριξης Αποφάσεων Expert

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 14 ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-ΜΗΧΑΝ1ΩΝΑΣ / 57001 ΘΕΡΜΗ / ΤΗΛ. 473.320,475.604 / ΕΑΧ: 471.795 Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υγροτόπων Δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

DΒ1.11 Identification of changes in land use around Lake Ismarida

DΒ1.11 Identification of changes in land use around Lake Ismarida Iceland liechtenstem noriuoy "Προστασία και Ανόρθωση Υδατικών και Δασικών Πόρων Νομού Ροδόπης" ΥΠΟΕΡΓΟ Α Δράση Β 1 Β1.6 Identification and mapping of changes in land use around Lake Ismarida ΠΒ1.11 Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ.

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ. Παρόχθιες Ζώνες Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης 1. Εισαγωγικά Ποταμολογική Προσέγγιση 2. Ορισμοί 3. Αναγνώριση Απογραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Έργο LIFE ΦΥΣΗ (LIFE00NAT/GR/7242). «Διατήρηση -Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα Ζάζαρη» - Conservation Management of

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση και ανάδειξη του παραποτάμιου δάσους Νέστου. Μελέτη Αποκατάστασης του Παραποτάμιου Δάσους του Νέστου. Πέτρος Κοκούρος και Σπύρος Ντάφης

Αποκατάσταση και ανάδειξη του παραποτάμιου δάσους Νέστου. Μελέτη Αποκατάστασης του Παραποτάμιου Δάσους του Νέστου. Πέτρος Κοκούρος και Σπύρος Ντάφης ΝΕΣΤΟΣ Αποκατάσταση και ανάδειξη του παραποτάμιου δάσους Νέστου ΠΑΡΑΠΟΤΑΜΙΟ ΔΑΣΟΣ Μελέτη Αποκατάστασης του Παραποτάμιου Δάσους του Νέστου Εκπόνηση: ΕΚΒΥ Πέτρος Κοκούρος και Σπύρος Ντάφης Ιούνιος 2005 Χ

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Τροποποίησης ΑΕΠΟ Ελλάδας Παράρτημα 6.1 Μελέτη Υφιστάμενης Κατάστασης για την Χλωρίδα και την Βλάστηση

Φάκελος Τροποποίησης ΑΕΠΟ Ελλάδας Παράρτημα 6.1 Μελέτη Υφιστάμενης Κατάστασης για την Χλωρίδα και την Βλάστηση για την Χλωρίδα και την Βλάστηση : Σελίδα 2 από 16 Πίνακας Περιεχομένων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 Γενικές πληροφορίες για τη Βλάστηση και Χλωρίδα της ΒΑ Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής των αλλαγών όδευσης 3 Σχετική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωάννης Ζ. Γήτας Τηλ: +30 2310 992699,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης

ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΕΡΓΟ: Ανάπτυξη μέτρων προστασίας και αειφορικής διαχείρισης της λίμνης ΔΡΑΣΗ 2: Παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων Παραδοτέο: Έκθεση των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Νικόλαος Αναβύσσου: μια γνωριμία με το φυσικό τοπίο του

Άγιος Νικόλαος Αναβύσσου: μια γνωριμία με το φυσικό τοπίο του 20/06/2015 Αγιος Νικόλαος ΕΛΚΕΘΕ - Αριστόδικος Άγιος Νικόλαος Αναβύσσου: μια γνωριμία με το φυσικό τοπίο του Ε. Βουτσινά, Ε. Μπιντούδη, Α. Ανδριοπούλου, Σ. Ζόγκαρης ΕΛΚΕΘΕ Γεωμορφές Τόμπολο: αμμολωρίδα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Φυτεύσεις και αρδεύσεις στο Περιβαλλοντικό Πάρκο Ανατολικού Δασοκτήματος Νέστου

Φυτεύσεις και αρδεύσεις στο Περιβαλλοντικό Πάρκο Ανατολικού Δασοκτήματος Νέστου Αποκατάσταση και ανάδειξη του παραποτάμιου δάσους του Νέστου Υπεύθυνος Υλοποίησης: Επιστημονικός σύμβουλος: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Π Ε Ρ Ι Φ Ε Ρ Ε Ι Α ΑΝ Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν ΙΑ Σ 4 0 Ρ Α Κ Η Σ ΛΑΐΑΡΧΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ EUROPEAN COMMISSION DIRECTORATE GENERAL - ENVIRONMENT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE-ΦΥΣΗ 99 PROGRAMME LIFE-NATURE 99 ΕΡΓΟ: ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΒΕΣΤΟΥΧΩΝ ΒΑΛΤΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην

22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην 22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην εκκλησία πάνω στο δρόµο και εντός του οικισµού, στα νότια

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κοινωφελών Έργων, φορέας υλοποίησης του έργου της αναδάσωσης καμένης δασικής έκτασης Αγ.Μαρίνας Ν. Μάκρης του Πεντελικού όρους, σας προσκαλεί να συμμετάσχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Παρόχθιες Ζώνες Παρόχθια Δάση. Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

Παρόχθιες Ζώνες Παρόχθια Δάση. Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Παρόχθιες Ζώνες Παρόχθια Δάση στην Ελλάδα Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων ρ Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Έρευνα για την προστασία των υδάτινων πόρων, των υδάτινων και παρόχθιων οικοσυστημάτων Παρόχθιες

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ RE-THINK ATHENS. Τα σημαντικότερα δέντρα που συναντώνται στην περιοχή παρέμβασης

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ RE-THINK ATHENS. Τα σημαντικότερα δέντρα που συναντώνται στην περιοχή παρέμβασης ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ RE-THINK ATHENS Τα σημαντικότερα δέντρα που συναντώνται στην περιοχή παρέμβασης Η οδός Πανεπιστημίου και οι άλλοι κύριοι δρόμοι της περιοχής παρέμβασης, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Γιώργος Πουλής, Δασολόγος M.Sc. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων Διάρθρωση της παρουσίασης Σχεδιασμός ενός προγράμματος παρακολούθησης Η

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Στεφανίδης

Κωνσταντίνος Στεφανίδης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (ΥΔ 03)

ΥΔΑΤΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (ΥΔ 03) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ ΔΥΤΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού «Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού Ηλίας Νίτσος Βιβλιοθήκη ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, nitsos@lib.teithe.gr Αφροδίτη Μάλλιαρη Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΙΜΝΕΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΖΑΖΑΡΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ - ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ - ΖΑΖΑΡΗ (LIFE00NAT/GR/7242)

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΙΜΝΕΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΖΑΖΑΡΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ - ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ - ΖΑΖΑΡΗ (LIFE00NAT/GR/7242) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ - ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ - ΖΑΖΑΡΗ (LIFE00NAT/GR/7242) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΙΜΝΕΣ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΖΑΖΑΡΗ Μαρία Κατσακιώρη, Υπεύθυνη Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης ΕΚΒΥ Ναζλού

Διαβάστε περισσότερα

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος»

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» «Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» Καθηγητής Γεώργιος Ζαλίδης Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιστημονικώς υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 NAT/CY/000453. Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών. Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα

LIFE08 NAT/CY/000453. Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών. Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα LIFE08 NAT/CY/000453 Δράση Γ.3: Παρακολούθηση των Μικρο-Αποθεμάτων Φυτών Παραδοτέο: Βάση δεδομένων παρακολούθησης / Διαγραμματικά μοντέλα PLANT-NET CY Ιούνιος 2013 Το παρόν κείμενο ετοιμάστηκε από τη Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΡΤΖΙΟΥ Ε. Ανασκόπηση. Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και. Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας. έτους 2013

ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΡΤΖΙΟΥ Ε. Ανασκόπηση. Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και. Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας. έτους 2013 ΜΕΡΤΖΙΟΥ Ε. ΕΚΘΕΣΗ Ανασκόπηση Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας έτους 2013 Ιανουάριος 2014 Αγ. Γερμανός, Πρέσπα Εισαγωγή Η παρούσα έκθεση ανασκόπησης της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI FACULTY OF FORESTRY AND NATURAL ENVIRONMENT Institute of Mountainous Water Management and Control

ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI FACULTY OF FORESTRY AND NATURAL ENVIRONMENT Institute of Mountainous Water Management and Control ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI FACULTY OF FORESTRY AND NATURAL ENVIRONMENT Institute of Mountainous Water Management and Control Torrent Basin, Mountainous Watershed Management Dr. Panagiotis Stefanidis

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K.

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Ανασκόπηση Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ & ΘΡΑΚΗ

ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ & ΘΡΑΚΗ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ & ΘΡΑΚΗ ΜΔΛΔΣΗ ΚΑΘΟΡΙ ΜΟΤ ΚΑΙ ΠΔΡΙΓΡΑΦΗ ΣΩΝ ΑΠΑΙΣΟΤΜΔΝΩΝ ΠΑΡΔΜΒΑ ΔΩΝ ΓΙΑ ΣΗ ΒΔΛΣΙ ΣΗ ΓΙΑΥΔΙΡΙ Η ΣΟΤ ΚΑΛΑΜIΩΝΑ ΣΗ ΛΙΜΝΗ Ι ΜΑΡΙΓΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ, Δεκέμβριος 2010 Η μελέτη «Καθορισμού

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE3 ENV/GR/217 Task 4.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής. Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος

ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής. Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1 Σκυρόδεμα με Πιστοποίηση ελέγχου παραγωγής Κ. Γεωργίου Πολ.Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ειδικευμένος στην τεχνολογία σκυροδέματος ΚΤΣ ΕΝ 206 (89/106) Παρόμοια κριτήρια συμμόρφωσης Τελείως διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Εργαστηριακή Άσκηση Πεδίου Χαρτογράφηση οικοτόπων με τη χρήση GHCs Μ. ΠΑΝΙΤΣΑ & Π. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ Αγρίνιο 2013 1 Χαρτογράφηση οικοτόπων με τη χρήση GHCs 1. Γενικές Κατηγορίες Οικοτόπων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Κυριότερες ιδιότητες της αργίλου 2. Ποια είναι τα ποιο κοινά ορυκτά της αργίλου. Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο. 3. Κατατάξτε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

1991-2001 ΜΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΕΚΒΥ ΔΕΚΑΤΡΙΑ ΕΡΓΑ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΚΒΥ

1991-2001 ΜΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΕΚΒΥ ΔΕΚΑΤΡΙΑ ΕΡΓΑ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΚΒΥ 1991-2001 ΜΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΕΚΒΥ ΔΕΚΑΤΡΙΑ ΕΡΓΑ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΚΒΥ 1 Τα κείμενα της παρούσας έκδοσης έχουν γραφεί από τους ακόλουθους: Ευτυχία Αλεξανδρίδου, Μαρία Αναγνωστοπούλου, Mανώλη Αναστασιάδη, Αντώνη Αποστολάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών»

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Πρόγραμμα Εργασιών «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Αθήνα 14 Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Divani Caravel 8:30-9:00 Εγγραφές

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

SafeChania 2015: The Knowledge Triangle in the Civil Protection Service (Education, Research, Innovation)

SafeChania 2015: The Knowledge Triangle in the Civil Protection Service (Education, Research, Innovation) Βασιλική Βαρελά 1*, Αθανάσιος Σφέτσος 1, Ιωάννης Μητσόπουλος 2, Γαβριήλ Ξανθόπουλος 3, Διαμάντω Βλαχογιάννη 1, Nικόλαος Γούναρης 1 1 Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Ερευνών, ΙΠΡΕΤΕΑ, ΕΚΕΦΕ «Δ», Πατριάρχου Γρηγορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. ΙβΓΕΚΒ Υ ΐ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. ΙβΓΕΚΒ Υ ΐ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΙβΓΕΚΒ Υ ΐ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ 1993 Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) ιδρύθηκε το 1991 ύστερα από πρόταση του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε προς την

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Αρδεύσεις Στραγγίσεις Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Μηχανική Σύσταση Εδάφους Χονδρή άμμος: 2 έως 0,2 mm Λεπτή άμμος: 0,2 έως 0,05 mm Ιλύς: 0,05 έως 0,02

Διαβάστε περισσότερα

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION Giannouris Ε. & Manolaki P. giannouris.epaminondas@gmail.com manolaki@upatras.gr ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα

Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα K. Καραγιάννης, I. Θεοδωρίδης και Z. Κούκουρα Εργαστήριο Δασικών Βοσκοτόπων, Τομέας Λιβαδοπονίας και Άγριας Πανίδας, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωβοτανική και Οικολογία. Βασικές έννοιες. Χλωρίδα και Βλάστηση. Τύποι βλάστησης. Βιότοπος, οικοσύστηµα. Βιοµορφές.

Γεωβοτανική και Οικολογία. Βασικές έννοιες. Χλωρίδα και Βλάστηση. Τύποι βλάστησης. Βιότοπος, οικοσύστηµα. Βιοµορφές. Γεωβοτανική και Οικολογία. Βασικές έννοιες. Χλωρίδα και Βλάστηση. Τύποι βλάστησης. Βιότοπος, οικοσύστηµα. Βιοµορφές. ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΙΚΑ-ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ & ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΖΟΣ Βιολόγοι, Υποψήφιοι διδάκτορες Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ. (www.auth.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ. (www.auth. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (www.auth.gr/forestry) ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1 Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων 1 Θεσμικό Πλαίσιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Πολυνομία, αντιφατικότητα, αποσπασματικότητα 1900-1985: 300 νόμοι, νομοθετικά, βασιλικά, προεδρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος)

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) 274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) Ίδρυση και Φυσιογνωμία του Τμήματος Το Τμήμα Γεωπονίας Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής ιδρύθηκε το 1984. Η εκπαιδευτική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία

Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία Σταµάτης Σταµατιάδης Κέντρο Γαία του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Εργαστήριο Εδαφικής Οικολογίας & Βιοτεχνολογίας Περιεχόµενα Ησηµασία της ποικιλοµορφίας του εδάφους

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας. Δελτίο απογραφής. Τεχνητός. Αλμυρό Υφάλμυρο Γλυκό

Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας. Δελτίο απογραφής. Τεχνητός. Αλμυρό Υφάλμυρο Γλυκό Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Δελτίο απογραφής Κωδικός WWF Ελλάς: Όνομα υγρότοπου: Ημερομηνία απογραφής: Όνομα/τα απογράφοντα/ων: Θέση υγρότοπου: Παράκτιος Εσωτερικός

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δρ. Αν. Καμπαμανώλη-Δήμου Προϊστάμενος ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ από την ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Dr. John Sofos Professor in the Department of Animal Sciences Distinguished Professor at Colorado State

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2011

Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα για το έτος 2011 Έργο Life07 NAT/GR/000286 «Αποκατάσταση των δασών Pin us nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μίας δομημένης προσέγγισης» NATURA 2000 Αποτελέσματα παρακολούθησης φυσικής αναγέννησης μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα

Διαβάστε περισσότερα