ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «Ο Ταξιδευτής των Μαθηµατικών»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «Ο Ταξιδευτής των Μαθηµατικών»"

Transcript

1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «Ο Ταξιδευτής των Μαθηµατικών» Τίτλος: Ο Ταξιδευτής των Μαθηµατικών. Η εξερεύνηση της εντυπωσιακής ιστορίας των αριθµών Συγγραφέας: Calvin Clawson (Κάλβιν Κλόουσον) Μεταφράστρια: Ευηνέλλα Αλεξοπούλου Θέµα: Ιστορία των Μαθηµατικών Σελίδες: 402 ISBN: Εκδότης: Εκδόσεις Κέδρος Ηµ/νία Έκδοσης: 2006 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Η εξερεύνηση της εντυπωσιακής ιστορίας των αριθµών Από τους µακρινούς προγόνους µας, που χρησιµοποιούσαν κλαδιά για την αρίθµηση, µέχρι τη θεωρία των φράκταλ στα µαθηµατικά και τη θεωρία του χάους στις φυσικές επιστήµες, οι αριθµοί διατρέχουν τον πολιτισµό µας ως αναπόσπαστο κοµµάτι της ανθρώπινης εµπειρίας. Ο Κάλβιν Κλόουσον εξερευνά την εντυπωσιακή ιστορία των αριθµών ως µια πορεία συνυφασµένη µε την περιπέτεια της ανθρώπινης ύπαρξης. Αναρωτιέται πόσο παλιά είναι η αρίθµηση και πώς αποτυπώθηκε την πρώτη φορά. Περιγράφει τις ράβδους µε εγκοπές, τα σκοινιά µε κόµπους και τις πήλινες µάρκες που χρησιµοποιούσαν οι αγρότες για το µέτρηµα. Αναφέρεται στις πρώτες καταγραφές αριθµών από τους κατοίκους της Μεσοποταµίας και τους Αιγυπτίους, και παρουσιάζει το ινδο-αραβικό σύστηµα αρίθµησης. Ξεκινά από τους φυσικούς αριθµούς και φτάνει µέχρι την έννοια του απείρου. Περιγράφει τις σηµαντικότερες εξελίξεις στον τοµέα των µαθηµατικών και αναλύει τη σχέση τους µε άλλες επιστήµες. Διερωτάται, τέλος, πόσο µπορεί να προχωρήσει η ανθρώπινη ευφυΐα ανακαλύπτοντας νέα, πιο εξελιγµένα µαθηµατικά. Λίγα λόγια για τον συγγραφέα Ο Κάλβιν Κλόουσον είναι καθηγητής µαθηµατικών στο Seattle Community College. Εκτός από τον Ταξιδευτή των Μαθηµατικών, έχουν κυκλοφορήσει οι εξής µελέτες του: Mathematical Sorcery: Revealing the Secrets of Numbers, Conquering Math Phobia: A Painless Primer, Mathematical Mysteries: The Beauty and Magic of Numbers, A Ride to the Infernal Regions: Yellowstone s First Tourists. Έχει γράψει επίσης το µυθιστόρηµα The White Badger, για το οποίο κέρδισε το βραβείο της Ένωσης Συγγραφέων, και δεκάδες διηγήµατα. Ζει στα περίχωρα της Ουάσινγκτον. Φέτος κυκλοφόρησε στα ελληνικά το βιβλίο του «Η µαγεία των Μαθηµατικών. Αποκαλύπτοντας τα µυστικά των αριθµών.», από τις εκδόσεις Κέδρος και σύντοµα θα κυκλοφορήσει από τις ίδιες εκδόσεις και το βιβλίο του «Τα µυστικά των Μαθηµατικών».

2 Αγαπητοί φίλοι, Πριν αρχίσω την παρουσίαση του βιβλίου ανά κεφάλαιο, µε σκοπό να τονίσω τα σηµεία εκείνα τα οποία µου φάνηκαν περισσότερο ενδιαφέροντα και στα οποία θα εστίαζα για δραστηριότητες σε µια σχολική λέσχη ανάγνωσης, θα ήθελα να πω δυο λόγια για το τι αποκόµισα από αυτό το βιβλίο και πως σκέφτοµαι να το δουλέψω στην πράξη. Το βιβλίο είναι ένα σπονδυλωτό βιβλίο και κάθε κεφαλαίο του, µε τον τρόπο που παρουσιάζεται από τον συγγραφέα, είναι σχεδόν αυτόνοµο, µε αποτέλεσµα να µπορεί να διαβαστεί και να γίνουν ποικίλες δραστηριότητες γύρω από αυτό, χωρίς να συνδεθεί κατ ανάγκη µε τα προηγούµενα ή τα επόµενα. Αυτό σηµαίνει πως το βιβλίο µπορεί να είναι το θέµα λέσχης σε οποιαδήποτε σχολική τάξη από την πρώτη Γυµνασίου µέχρι και την τρίτη Λυκείου, αν γίνει, βέβαια, η κατάλληλη επιλογή κεφαλαίων. Θα επιχειρήσω τώρα µια παρουσίαση του βιβλίου ανά κεφάλαιο και στην αρχή κάθε κεφαλαίου θα αναφέρω σε ποιες τάξεις, κατά τη γνώµη µου, ενδείκνυται, αν και αυτό έχει να κάνει µε το επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των µαθητών που απαρτίζουν την κάθε λέσχη. Κάθε κεφάλαιο θα παρουσιαστεί ως αυτόνοµο θέµα µιας λέσχης ανάγνωσης µε προτεινόµενες δραστηριότητες και υλικό για τις δραστηριότητες αυτές. Τα σχόλια και τα αποσπάσµατα που αναφέρονται είναι οι θέσεις του συγγραφέα και δεν είµαι πάντα απόλυτα σύµφωνη, αλλά δε σχολιάζω τη δική µου άποψη. Το βιβλίο Οι θεµατικές ενότητες του βιβλίου.η φυσιολογία του εγκεφάλου 2.Η εξελικτική πορεία του ανθρώπου 3.Οι αρχικές µορφές αρίθµησης 4.Η αρίθµηση σε άλλα είδη 5.Οι αριθµοί στην αρχαιότητα 6.Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισµός 7.Η εξελικτική πορεία της ευθείας των αριθµών 8.Οι ιδιοφυείς αριθµοµνήµονες Η πρώτη, η τρίτη και η τελευταία θεµατική ενότητα ξεπερνούν τα όρια των Μαθηµατικών και αξιοποιούν άλλες επιστήµες για την καλύτερη προσέγγιση του θέµατος που εξετάζουν, δηλαδή πρόκειται για διαστάσεις πέρα από τα Μαθηµατικά, και όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας στην εισαγωγή του βιβλίου του "... ενώ τούτο το βιβλίο έχει ως κύριο θέµατα τα µαθηµατικά, αναφέρεται επίσης στην ανθρωπολογία, τη βιολογία, τη ψυχολογία, την ανατοµία, την ιστορία, τη φιλοσοφία.. ". Τέλος στην 7η ενότητα, στην οποία έδωσα τον τίτλο «η εξελικτική πορεία της ευθείας των αριθµών» συγχώνευσα τα κεφάλαια 7. Οι αρνητικοί αριθµοί, 8. Αντιµετωπίζοντας το άπειρο, 9. Η τοµή του Ντέντεκιντ: άρρητοι αριθµοί, 0 Η ιστορία του π: υπερβατικοί αριθµοί,. Επεκτείνοντας το βασίλειο: µιγαδικοί αριθµοί και 2. Πραγµατικά µεγάλοι: υπερπεπεπερασµένοι αριθµοί, θεωρώντας πως αυτά τα συγκεκριµένα κεφάλαια απαιτούν αρκετές γνώσεις Μαθηµατικών, οπότε µπορούν να διαβαστούν από λέσχη που αποτελείται µόνο από µαθητές της Γ Λυκείου ή ίσως και της Β. 2

3 Θα ήθελα τέλος να παρακαλέσω όποιον από σας αποφασίσει να επιλέξει το συγκεκριµένο βιβλίο για τη λέσχη ανάγνωσης του και ανακαλύψει ή επινοήσει κάποιες επιπλέον ενδιαφέρουσες δραστηριότητες ή πληροφορίες να µας ενηµερώσει στο ή να αναρτήσει τα σχόλια του στην ηλεκτρονική λέσχη ανάγνωσης, Επιπεδοχώρα, στην οποία διαβάζουµε και σχολιάζουµε αυτό το βιβλίο. Σκιάθος, Ιούλιος 2008 Κατερίνα Καλφοπούλου ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Πώς µετράµε; (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) είναι η αρίθµηση τόσο βασική για τον άνθρωπο, ώστε να αποτελεί τµήµα της γενετικής κληρονοµιάς µας; Φυσικοί αριθµοί: πληθικοί, συντεταγµένοι, ετικέτες Μη γλωσσική αρίθµηση (δεν απαιτείται χρήση γλώσσας, π.χ. η φυλή Βέντα στη Σρι Λάνκα) «η συνείδηση είναι ένα φαινόµενο ολόκληρου του νευρικού συστήµατος», Έριχ Χαρθ: «Παράθυρα του νου» Πώς µετράει ο εγκέφαλος; Πώς µαθαίνουµε να µετράµε; Το βασικό ερώτηµα «ΠΟΣΑ ΕΙΝΑΙ;» στο οποίο η αρίθµηση και οι αριθµοί στοχεύουν να δώσουν απάντηση είναι ένα ερώτηµα θαµµένο στην ίδια την ανθρώπινη φύση µας. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Tα µαθηµατικά και ο ανθρώπινος εγκέφαλος, του Θανάση Φωκά «Εγκέφαλος, συµµετρία, µάθηση µαθηµατικών», Διπλωµατική εργασία 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Αρχικές µορφές αρίθµησης (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) Η αρίθµηση είναι πολύ παλαιότερη από την καταγεγραµµένη ιστορία Οι µακρινοί µας πρόγονοι Το διάστηµα κατά το οποίο εµφανίστηκε η αρίθµηση οροθετείται µεταξύ της εποχής που η πορεία του ανθρώπου διαχωρίστηκε από τους πιθήκους και του π.χ., οπότε εµφανίστηκε η γραπτή γλώσσα στη Μέση Ανατολή. η εξέλιξη από την ευφυΐα των ζώων στη σύγχρονη ανθρώπινη ευφυΐα Η αρίθµηση µε αριθµητικές λέξεις αναπτύχθηκε κάποια στιγµή αφότου αρχίσαµε να χρησιµοποιούµε τη σύγχρονη οµιλία-περίπου χρόνια πριν. 3

4 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Η καταγωγή και η εξέλιξη του Ανθρώπινου Γένους Αρίθµηση µε τα δάχτυλα και µε το σώµα Η αρίθµηση µε κλαδιά δίνει µόνο πληθάριθµους, ενώ η αρίθµηση µε τα δάχτυλα δίνει και διάταξη. Από την αρίθµηση µε τα δάχτυλα οδηγηθήκαµε στην αρίθµηση µε το σώµα. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πώς µετρούσαν οι Παπούα; ( Αρίθµηση µε το σώµα - Σκαναρισµένο υλικό) Αρίθµηση µε λέξεις δυαδική-νεοδυαδική πενταδική-δεκαδική πενταδική-εικοσαδική --Πότε τελικά οι άνθρωποι αποφάσισαν να προσδιορίσουν τους αριθµούς µε λέξεις αντί να χρησιµοποιούν κλαδιά, κοχύλια ή πέτρες; Πιθανόν όχι νωρίτερα από χρόνια πριν αφού τότε εµφανίστηκε για πρώτη φορά η γρήγορη φωνητική γλώσσα. Εξέλιξη των «συστηµάτων αρίθµησης» Οι πρόγονοι του δεκαδικού συστήµατος αρίθµησης είναι το πενταδικόδεκαδικό και το πενταδικό- εικοσαδικό Οι αριθµοί ως ιδιότητες Αρχικά οι αριθµοί χρησιµοποιήθηκαν ως επίθετα για να περιγράψουν τα φυσικά αντικείµενα που µετριόταν. (κατάλοιπα: a pair of gloves, a couple of days) Οι αριθµοί πριν από την εποχή της γεωργίας ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ: Ο ελεύθερος χρόνος δεν εµπνέει τους ανθρώπους να εφευρίσκουν πράγµατα, αυτό το κάνουν τα προβλήµατα. Η γραφή, τα Μαθηµατικά και οι Φυσικές Επιστήµες εφευρέθηκαν γιατί ήταν απαραίτητα για την επίλυση των προβληµάτων που συνάντησαν οι άνθρωποι. Τα κόκαλα του Βεστόνιτσε και του Ισάγκο: ως χρόνια πριν οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες καταλάβαιναν την απλή πρόσθεση και τον πολλαπλασιασµό 4

5 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ Οι πρόγονοί µας χρειάστηκαν ένα εκατοµµύριο χρόνια για να οδηγηθούν στην αφηρηµένη έννοια των αριθµών. ΟΡΙΣΜΟΣ Η σύγχρονη αρίθµηση είναι η ένα προς ένα απεικόνιση αριθµητικών λέξεων στα στοιχεία ενός συνόλου 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η αρίθµηση σε άλλα είδη. Πόσο οξυδερκή είναι; (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) Μπορούν ή δεν µπορούν τα ζώα να µετρήσουν; Τα ζώα έχουν διαισθητική αντίληψη των αριθµών; Μπορεί τα µαθηµατικά των ανθρώπων να αντανακλούν τη µοναδικότητα του πως σκέπτονται οι άνθρωποι και να µην αποτελούν ένα πλήρως γενικευµένο σώµα αληθειών, όπως υποστηρίζουν πολλοί φιλόσοφοι. Αυτό υποδηλώνει ότι τα µαθηµατικά µας θα πρέπει να µετασχηµατιστούν για να αφαιρεθεί η ιδιαίτερη ανθρώπινη οπτική γωνία, πριν µπορέσουµε να τα µεταδώσουµε σε µη ανθρώπινο νου. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η φύση και το µέγεθος του εγκεφάλου των δελφινιών και των φαλαινών υποδηλώνουν ότι έχουν την ευφυΐα που είναι απαραίτητη για την αρίθµηση ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ «οπτικοποιηµένο το 5 ο αίτηµα του Ευκλείδη και µια «ηχητική» εκδοχή του σελίδες 77, 78 Οι φάλαινες τραγουδούν µεγάλα σε διάρκεια σύνθετα τραγούδια η µουσική του π l-pi-part-/#more-55 Ο µαγικός κόσµος των δελφινιών &m=c&aa= 4ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Οι αριθµοί στην αρχαιότητα (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) 5

6 Η γέννηση των αγροκαλλιεργειών στη Γόνιµη Ηµισέληνο Το πλεονέκτηµα των αγροκαλλιεργειών είναι ότι µπορούν να παράγουν πλεόνασµα τροφών Με την εµφάνιση των αγροκαλλιεργειών, γύρω στο.000 π.χ. στη Γόνιµη Ηµισέληνο, αρχίζει σιγά σιγά (περίπου χρόνια) να παράγεται πλεόνασµα τροφών. Οι πρώτες πόλεις εµφανίστηκαν στο κατώτερο τµήµα της πεδιάδας της Μεσοποταµίας, σε µια περιοχή που σήµερα αποτελεί το νότιο Ιράκ. Οι πόλεις αυτές δηµιούργησαν ένα πλεόνασµα ενεργού ανθρώπινου δυναµικού, η εργατική δύναµη του οποίου κατευθύνθηκε προς ειδικευµένα επαγγέλµατα και προς την παραγωγή αγαθών. Η ανάγκη µεταφοράς των αγαθών και επαλήθευσης των φορτίων (ήδη το π.χ. εφευρίσκεται ο τροχός) έκαναν ακόµη µεγαλύτερες τις απαιτήσεις για λογιστές. Πολλοί άνθρωποι, καθώς και ιδιοκτήτες αποθηκών τροφίµων και αγροτεµαχίων, άρχιζαν να πιέζουν τους γραµµατικούς και τους ιερείς να προσθέτουν, να πολλαπλασιάζουν, να αφαιρούν και να διαιρούν Μια άρχουσα τάξη αναπτύχθηκε, της οποίας οι γραµµατικοί υπολόγιζαν τους φόρους των ατόµων και των νοικοκυριών. Άρα µε την καλλιέργεια της γης εµφανίζεται µια νέα διάσταση στην αρίθµηση, όχι µόνο γιατί πρέπει να µετριούνται τα σιτηρά, αλλά γιατί πρέπει να µετριέται και η γη. Εδραιώθηκε εποµένως ο συσχετισµός ανάµεσα στους φυσικούς αριθµούς και τη µέτρηση. (συρραφή προτάσεων από τις σελίδες 83-9) Οι Σουµέριοι εφευρίσκουν τη γραφή Η ανάγκη καταγραφής των αριθµών ήταν αυτή που έδωσε την αρχική ώθηση για την ανάπτυξη της γραφής κι ακολούθησε τα παρακάτω τρία στάδια ο Αποτύπωση κουπονιών, ώστε να συµβολίζουν εµπορεύµατα (~ π.χ.) 2 ο Αποτύπωση κουπονιών ώστε να συµβολίζουν αριθµούς και τη χάραξη πικτογράµµατων, έτσι ώστε να αναπαριστούν αντικείµενα (~ π.χ.) 6

7 3 ο Σφηνοειδής γραφή (~3.000 π.χ.) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ η αρχή της γραφής και τα πρώτα αλφάβητα Τα µαθηµατικά των Σουµερίων Τα κύρια χαρακτηριστικά των µαθηµατικών των Σουµέριων είναι ότι έχουν ως βάση το 60 µε το δέκα να αποτελεί ένα ενδιάµεσο βήµα. Επίσης εµφανίζονται κλάσµατα όπως ½, /3 και 5/6. Οι Σουµέριοι γνωρίζουν τις τέσσερις πράξεις και επιπλέον κόβουν επιταγές, ζυγίζουν, µετρούν τη γη, τα υγρά, υπολογίζουν τόκους από το 2400 π.χ. περίπου Οι αξιόλογοι Βαβυλώνιοι ~ 2000 π.χ. οι Αµορίτες (Βαβυλώνιοι) κατακτούν και καταστρέφουν την Ουρ. Δηµιουργείται η αυτοκρατορία των Βαβυλωνίων µέχρι το ~ 538 π.χ., οπότε η Βαβυλώνα πέφτει στον Κύρο Β της Περσίας. Οι Βαβυλώνιοι υιοθέτησαν τόσο τη σφηνοειδή γραφή όσο και τα µαθηµατικά των Σουµέριων, αλλά τροποποίησαν τα αριθµητικά σύµβολα Cuneiform Transliteration Decimal value Οι Βαβυλώνιοι έφτασαν σε υψηλό επίπεδο µαθηµατικής κουλτούρας, µεγαλύτερη των σύγχρονων Αιγυπτίων. Το Πυθαγόρειο θεώρηµα το είχαν ανακαλύψει και οι Βαβυλώνιοι τον 6 ο π.χ. αιώνα, γνώριζαν τις τέσσερις πράξεις και τον υπολογισµό τετραγωνικών ριζών, λύνανε εξισώσεις πρώτου και δεύτερου βαθµού, υπολόγιζαν 7

8 εµβαδόν ορθογωνίων τριγώνων, παραλληλόγραµµων, τραπεζίων καθώς και το εµβαδόν του κύκλου (π=3 αντί π=3,4). Το αριθµητικό τους σύστηµα είχε ως βάση το 60, ήταν µη ψηφιακό, θεσιακό, χωρίς υποδιαστολή και χωρίς µηδέν. Οι Αιγύπτιοι (~ π.χ.) Αναπτύσσουν δύο συστήµατα γραφής Ιερογλυφικά, που µάλλον έχουν επηρεαστεί από τη σφηνοειδή γραφή των Σουµερίων και την Ιερατική γραφή, για την καθηµερινή διοίκηση. Οι Αιγύπτιοι χρησιµοποιούν σύστηµα αριθµών µε βάση το 0. Το σύστηµά τους ήταν δεκαδικό, επαναληπτικό, µη θεσιακό. Χρησιµοποιούν τα µοναδιαία κλάσµατα, για τα οποία διαθέτουν και ιδιαίτερα σύµβολα και λύνουν προβλήµατα «ρητορικής άλγεβρας», προβλήµατα δηλαδή που η λύση τους διατυπώνεται σε πεζό λόγο, χωρίς τυποποίηση. 5ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Κινέζικοι αριθµοί και οι αριθµοί του Νέου Κόσµου (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) Κινέζικα µαθηµατικά Ο Κινέζικος πολιτισµός χρησιµοποιεί σύστηµα αριθµών µε βάση το 0. Γνώριζαν γραµµικές εξισώσεις, αόριστες εξισώσεις, αρνητικούς αριθµούς και το π. Στο σύνολό τους τα κινέζικα µαθηµατικά ήταν ανώτερα από τα µαθηµατικά των Βαβυλωνίων και των Αιγυπτίων, αλλά ήταν λιγότερο πολύπλοκα από τα µαθηµατικά των Ελλήνων. Οι Μάγια Οι Μάγια είχαν αριθµητικό σύστηµα εικοσαδικό, µη ψηφιακό, θεσιακό και µε ειδικό σύµβολο για το µηδέν. Οι Ίνκα Οι Ίνκα όπως και οι Μάγια χρησιµοποιούν ένα σύστηµα θέσης-τιµής που συµπεριλάµβανε και το µηδέν. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Τα µαθηµατικά στους διάφορους πολιτισµούς. Διαφορές- Οµοιότητες και που οφείλονται. ΒΑΒΥΛΩΝΙΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ 8

9 60δικό Θεσιακό Χωρίς µηδέν Χωρίς υποδιαστολή, γι αυτό δε γίνεται διάκριση, πχ 0δικό Μη θεσιακό Χωρίς µηδέν Χρησιµοποιούσαν µοναδιαία κλάσµατα Ο αριθµός < ΙΙ ΙΙ <<<, µπορεί να είναι Ο 2. 60^ ή Ο /60 κλπ Οι Μάγια αναπτύσσουν τα πολύπλοκα µαθηµατικά τους για τη θρησκεία τους, ενώ οι Ίνκα για τη διοίκηση του τεράστιου πληθυσµού τους. Τα ηµερολόγια των διάφορων πολιτισµών. Ο υπολογισµός του π και η τιµή του στους διάφορους πολιτισµούς. Επίλυση προβληµάτων από τους αιγυπτιακούς παπύρους. 6ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Προβλήµατα στον Παράδεισο (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) Αρχαίος ελληνικός πολιτισµός Η κάθε πόλη κράτος µπορούσε να χαράξει το δικό της δρόµο. Οι Έλληνες δανείστηκαν το φοινικικό αλφάβητο, που αποτελούνταν µόνο από σύµφωνα και προσθέσανε τα φωνήεντα. Χρησιµοποιούσαν νοµίσµατα. Το 776 π.χ. διοργανώνονται οι πρώτοι Ολυµπιακοί αγώνες Το αριθµητικό σύστηµα των Ελλήνων Ιωνικό αλφαβητικό σύστηµα Διάκριση αριθµών γραµµάτων από τον τόνο: β = βήτα βʹ = 2 βʹ ʹ =/2 β = 2000 Αττικό, ακροφωνικό Ηρωδιανικό σύστηµα 9

10 Ούτε το Ιωνικό ούτε το αττικό σύστηµα χρησιµοποιήθηκαν για υπολογισµούς (στη σελίδα 48 παράδειγµα δυσκολίας του πολλαπλασιασµού). Όπως οι Αιγύπτιοι και οι Βαβυλώνιοι, έτσι και οι Έλληνες στηρίζονταν στη χρήση πινάκων για να κάνουν τους υπολογισµούς τους. Η γένεση της φιλοσοφίας της επιστήµης και των µαθηµατικών Οι Έλληνες όρισαν τις λέξεις φιλοσοφία, µαθηµατικά κι επιστήµη κι εποµένως έθεσαν τα θεµέλια της διαµόρφωσης του µελλοντικού κόσµου της µάθησης. Είχαν την απαίτηση οι αλήθειες τους να είναι απολύτως σίγουρες και δεν άφηναν περιθώρια για σφάλµατα. Θαλής, ο Μιλήσιος,(~ ) οι µαθηµατικές του ανακαλύψεις, η απαγωγική µέθοδος. (Απαγωγή: µέθοδος συλλογισµού κατά την οποία η σκέψη ξεκινά από το γενικό και καταλήγει σε κάποιο µερικό συµπέρασµα) Η απαγωγική µέθοδος του Θαλή παρεξηγηµένη από τους µετέπειτα καθυστέρησε την ανάπτυξη της επιστήµης. Πυθαγόρας, ο Σάµιος (~ ), πυθαγόρεια σχολή, µαθηµατικοί-ακουσµατικοί. Οι µη µαθηµατικές πεποιθήσεις του Πυθαγόρα ήταν ένα περίεργο µείγµα πραγµατικότητας και φαντασίας. Ο δικός του κώδικας συµπεριφοράς έµοιαζε µε µια περίεργη συλλογή ανόητων κανόνων. Οι αριθµοί σύµφωνα µε τον Πυθαγόρα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ: πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασµός, διαίρεση. Εργαλείο για τους εµπόρους και τους γραφείς. Περιλάµβανε χρήση φυσικών αλλά και κλασµάτων (αυτό που σήµερα θα ονοµάζαµε Αριθµητική) και θεωρούνταν δεξιότητα ή επάγγελµα και όχι πνευµατική αναζήτηση. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ: Η σηµερινή θεωρία αριθµών, ο κλάδος, δηλαδή, των Θεωρητικών µαθηµατικών που ασχολείται µε τις ιδιότητες των ακέραιων αριθµών, καθώς και µε προβλήµατα που προκύπτουν από τη µελέτη αυτή. Η πυθαγόρεια ανακάλυψη για τη σχέση µήκους χορδής και τόνου. Επαγωγικά τα πάντα εξαρτώνται από τους αριθµούς. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟΣ ΜΥΣΤΙΚΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ τρίγωνοι-τετράγωνοι-ετεροµήκεις- φίλοι αριθµοί. Οι αριθµοί ταυτίζονται µε τα σχήµατα. Το τετράεδρο µε το τέσσερα. 0

11 Σχόλια του Αριστοτέλη, για τους Πυθαγόρειους, στα Μεταφυσικά: «Οι αριθµοί είναι σύνολα κουκίδων και καταλαµβάνουν χώρο» (έχουµε µια συνένωση των αριθµών µε τη γεωµετρία, γι αυτό έχουν γεωµετρικές και όχι αλγεβρικές αποδείξεις) Οι συνεισφορές των Πυθαγορείων Η µεγαλοφυΐα των Ελλήνων είναι ότι γνώριζαν τον γενικό κανόνα, αλλά και µπορούσαν να τον αποδείξουν προσδίδοντας σ αυτόν τον κανόνα το κύρος ενός θεωρήµατος. Το πυθαγόρειο θεώρηµα Το ασύµµετρο Δραστηριότητα: (αποδείξεις για το πυθαγόρειο θεώρηµα στο υλικό) οι λόγοι των αποστάσεων των γεωµετρικών αριθµών (σηµείων) πρέπει να είναι λόγοι ακέραιων αριθµών. Στα πρόθυρα της ανακάλυψης των άρρητων. Ατυχής διαχωρισµός της Αλγεβρας από τη Γεωµετρία µέχρι που ο Decart ( ) τα ενώνει πάλι στην Αναλυτική Γεωµετρία. Πυθαγόρειος Αρχύτας, (ο Αρχύτας, ο Ταραντίνος). Διακρίνει τα µαθηµατικά σε: Μουσική, Γεωµετρία, Αστρονοµία, Αριθµητική. Ο διαχωρισµός υιοθετείται από τον Αριστοτέλη και αποτελεί τη διδασκόµενη ύλη των µαθηµατικών µέχρι την Αναγέννηση. Η Ελληνιστική περίοδος. Ο κύριος όγκος των ελληνικών µαθηµατικών παράγεται κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Ευκλείδης, Αρχιµήδης, Απολλώνιος, Διόφαντος. Όλη η θεωρία αριθµών προωθήθηκε στην Ανατολή και στους ινδοϊστές. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ο Θαλής, ο Μιλήσιος και οι ανακαλύψεις του Δραµατοποίηση του µονόπρακτου «Θαλής» από το βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη «η φιλοσοφία στη σκηνή», εκδ. Ελληνικά Γράµµατα η απόδειξη της αρρητότητας του

12 η γεωµετρική δηµιουργία του σαλίγκαρου Ίππασος: δραµατοποίηση του αντίστοιχου κοµµατιού από το βιβλίο Πυθαγόρεια Εγκλήµατα του Τεύκρου Μιχαηλίδη Σύγκριση της ρητορικής άλγεβρας των Αιγυπτίων µε την συγκοπτόµενη άλγεβρα του Διόφαντου παράδειγµα µεταφοράς προβλήµατος από τη ρητορική άλγεβρα στη συµβολική, σελίδα 4-5 Αρχιµήδης 7ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Οι αρνητικοί αριθµοί (για όλες τις τάξεις Γυµνασίου και Λυκείου) Η ευθεία των αριθµών Οι αριθµοί στην Ινδία Οι ινδουϊστές, παράλληλα µε τη χρήση των αρνητικών και του µηδενός προχώρησαν από την πρωτόγονη ρητορική άλγεβρα των Αιγυπτίων σε µια σχεδόν εξ ολοκλήρου συµβολική άλγεβρα, φτάνοντας σ ένα επίπεδο συµβολικής αφαίρεσης ανώτερο από αυτό του Διόφαντου, του καλύτερου αλγεβριστή των Ελλήνων. Το ινδοαραβικό σύστηµα αριθµών π.χ. Βασιλεία του Ασόκα. Πέτρινες στήλες µε τα πρώτα δείγµατα ινδικών αριθµητικών ψηφίων, πρόδροµους των σηµερινών: Δεκαδικό, θεσιακό µε χρήση του 0 πριν από το 800 µ.χ. Συµβολισµός των αρνητικών µε τελεία Πρόσθεση και αφαίρεση µε κρατούµενο από τα αριστερά προς τα δεξιά µε διαδοχικές διορθώσεις 2

13 Οι τέσσερις βασικές αρχές του ινδοαραβικού αριθµητικού συστήµατος: Δεκαδικό, διαφορετικά ψηφία, αξία θέσης, χρήση του µηδενός. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ιστορική εξέταση της µεταφοράς του ινδοαραβικού συστήµατος αριθµών στην Ευρώπη Αναζήτηση αιτίων που δυσχέραιναν την επικράτηση του συστήµατος αυτού Διαµάχη αβακιστών-αλγοριστών Ιστορική εξέταση της χρήσης αρνητικών αριθµών 8ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Αντιµετωπίζοντας το άπειρο (για το Λύκειο) Διαφορετικά είδη απείρου Η ανθρωπότητα ταλαντεύεται ανάµεσα στο φόβο ενός περιφραγµένου χώρου και στο φόβο της πτώσης σε ένα ατέλειωτο κενό. Το πως αντιδρά το κάθε άτοµο στην έννοια του απείρου εξαρτάται περισσότερο από την ψυχολογία του, παρά από κάποιο χαρακτηριστικό του απείρου. σελ.95 Μια από τις µεγαλύτερες προσπάθειες στην ιστορία των Μαθηµατικών ήταν η οικοδόµηση µιας λογικής που θα πραγµατευόταν ικανοποιητικά το άπειρο. σελ. 97 Άπειρο µέγεθος Οι Έλληνες είναι οι πρώτοι που άφησαν πίσω τους ένα αξιόλογο έργο για την έννοια του απείρου. 3

14 «Ζας µεν και Χρόνος ήσαν αεί», Φερεκύδης «Αρχήν και στοιχείον το άπειρον Τα µεν µέρη µεταβάλλειν, το δε παν αµετάβλητον είναι» Αναξίµανδρος, ο Μιλήσιος. Ο Αριστοτέλης άσκησε κριτική τόσο στον Πλάτωνα, όσο και στον Πυθαγόρα, επειδή πίστευαν ότι το άπειρο ήταν µια αυθύπαρκτη ουσία και όχι µια ιδιότητα κάποιου άλλου πράγµατος. Απόρριπτε την ύπαρξη άπειρου πλήθους αριθµών. Αρνήθηκε εποµένως την πλήρη ύπαρξη του απείρου, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να κρατήσει ζωντανή κάποια έννοια του απείρου. Άπειρη διαιρετότητα Ο Ζήνων παρουσίασε διάφορα επιχειρήµατα σύµφωνα µε την Ελεατική λογική, ότι ο κόσµος δεν µπορεί να είναι µια πολλαπλότητα πραγµάτων ούτε και να αλλάζει σε αντίθεση µε την πίστη των Πυθαγορείων στους αριθµούς (µονάδες) και στα µεγέθη που κινούνται στο χώρο. Τα παράδοξα του Ζήνωνα Το Πανδεχές του Πλάτωνα: ο χώρος συνενώνεται µε κάποιον τρόπο µε τα είδη ή τις ιδέες για να δηµιουργηθεί ο αισθητός κόσµος. Οι ιδέες είναι αυτόνοµες και αδιαίρετες, ενώ η υποδοχή, δηλαδή ο χώρος που τις δέχεται είναι απείρως διαιρετός. Το απείρως µεγάλο γίνεται απείρως µικρό Προβολή των άπειρων φυσικών αριθµών πάνω σε έναν κύκλο. Κολληµένοι στο βάλτο Ρενέ Ντεκάρτ (Καρτέσιος, ) Ήθελε να οικοδοµήσει µια λογική επιστήµη που να στηρίζεται στις πρώτες αρχές, κάτι που έµοιαζε πολύ µε το µαθηµατικό µοντέλο της γεωµετρίας του Ευκλείδη. Στον ορθολογισµό του ο Ντεκάρτ φαίνεται πως παγιδεύτηκε στη µέθοδο της απαγωγικής επιστήµης των Ελλήνων. 0 Καρλ Φρίντριχ Γκάους ( ): «όσον αφορά στην απόδειξή σου θα πρέπει να διαµαρτυρηθώ σφοδρά για τον τρόπο µε τον οποίο χρησιµοποιείς το άπειρο, σαν να είναι κάτι που µπορεί να γίνει πραγµατικότητα, εφόσον αυτό ποτέ δεν επιτρέπεται στα µαθηµατικά. Το άπειρο δεν είναι παρά ένα σχήµα λόγου» Κουρτ Γκέντελ «σύµφωνα µε αυτήν τη διαισθητική έννοια αν συγκεντρώσουµε όλα τα σηµεία, εξακολουθούµε να µην έχουµε ως αποτέλεσµα την ευθεία τα σηµεία, αντιθέτως, σχηµατίζουν ένα είδος σκαλωσιάς «Εξάντληση και όρια Για επιφάνειες που οριοθετούνται από καµπύλες οι Έλληνες ανέπτυξαν τη µέθοδο της εξάντλησης, η οποία άνοιξε το δρόµο για τον σύγχρονο απειροστικό λογισµό. Ευκλείδης: αν από ένα µέγεθος αφαιρεθεί ένα τµήµα όχι µικρότερο από το µισό του, κι αν από το υπόλοιπο αφαιρέσουµε πάλι όχι λιγότερο από το µισό του, κι αν αυτή η 4

15 διαδικασία της αφαίρεσης συνεχιστεί, τελικά θα αποµείνει ένα µέγεθος µικρότερο από οποιοδήποτε προκαθορισµένο µέγεθος αυτού του είδους. (αν το µέγεθος αυτό είναι το «σφάλµα», τότε µε τη µέθοδο της εξάντλησης πετυχαίνουµε να κάνουµε το σφάλµα οριακά µηδέν, άρα να πετύχουµε µια άριστη προσέγγιση) Ορισµοί: ακολουθία αριθµών, άπειρη ακολουθία, φραγµένη ακολουθία, συγκλίνουσα ακολουθία, αποκλίνουσα ακολουθία, σειρά, συγκλίνουσα άπειρη σειρά. /^2+/2^2+/3^2+/4^2+ =π^2/6 (Leonard Euler, ) Τα σύγχρονα µαθηµατικά κι οι επιστήµες δε θα µπορούσαν ποτέ να αναπτυχθούν αν δεν είχαµε ανακαλύψει τα όρια. Η ιδέα ενός ορίου είναι πράγµατι µια εκλεπτυσµένη και όµορφη έννοια, γιατί µπορούµε να πάρουµε ένα άπειρο πλήθος όρων και να τους συσχετίσουµε στο όριο µε κάτι πεπερασµένο. Χρησιµοποιώντας αυτή την τεχνική, µπορούµε να ερευνήσουµε ακόµα βαθύτερα τα µυστήρια του συστήµατος των αριθµών µας, για να αποκαλύψουµε εντυπωσιακούς και παράξενους νέους αριθµούς. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Η θέση αρχαίων Ελλήνων γύρω από το άπειρο/ µελέτη αρχαίων κειµένων. Τα παράδοξα του Ζήνωνα. Επεξήγηση της φιλοσοφικής θέσης του Ζήνωνα Το επιχείρηµα του Ντεκάρτ για την ύπαρξη του Θεού Προσεγγιστικός υπολογισµός εµβαδού κύκλου/µέθοδος της εξάντλησης Το βιβλίο του άβακα του Φιµπονάτσι Η ακολουθία Φιµπονάτσι Το φ / φ και Αρχιτεκτονική / Παρθενώνας Χρυσή τοµή και πεντάλφα Υπολογισµός ορίων άπειρων σειρών όπως: ½+/4+ /8+ = mid=296 9ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η τοµή του Ντέντεκιντ (για το Λύκειο) Άρρητοι αριθµοί 5

16 Η διάταξη των άρρητων στην ευθεία των αριθµών. Ανοιχτές και κλειστές πράξεις στο σύνολο των άρρητων Οι λόγοι του Εύδοξου. Ο Εύδοξος ο Κνίδιος (περίπου π.χ.), µαθητής του Πλάτωνα Η ανακάλυψη του αναστάτωσε τους Έλληνες µαθηµατικούς, γιατί βρήκαν ένα ευθύγραµµο τµήµα που δεν µπορούσε να αναπαρασταθεί ως λόγος φυσικών αριθµών, των µόνων αριθµών που αποδέχονταν. Αυτό προκάλεσε το διαχωρισµό της γεωµετρίας από την άλγεβρα, γιατί όλα τα αντικείµενα της γεωµετρίας δεν µπορούσαν να αναπαρασταθούν αλγεβρικά. Ο Εύδοξος πρότεινε µια θεωρία αναλογιών για να εξηγήσει πως τα ασύµµετρα µεγέθη µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν στη γεωµετρία. Οι ινδουϊστές και ειδικά ο Βραχµαγκούπτα θεωρούσαν τις άρρητες ρίζες των εξισώσεων θεµιτές. Ο Οµάρ Καγιάµ επίσης θεωρούσε τους άρρητους ως αριθµούς κι όχι ως µήκη ευθυγράµµων τµηµάτων, όπως τους θεωρούσαν οι αρχαίοι Έλληνες. Όταν η συµβολική άλγεβρα αναπτύχτηκε και η ρητορική παραµερίστηκε οι λέξεις αντικαταστάθηκαν από σύµβολα και οι αρνητικοί καθώς και οι άρρητοι αριθµοί άρχισαν δειλά δειλά να εµφανίζονται. Ο Καρλ Φρίντριχ Γκάους σε µια επιστηµονική δηµοσίευση απόδειξε το «θεµελιώδες θεώρηµα της άλγεβρας»: «κάθε πολυωνυµική εξίσωση έχει µια τουλάχιστον λύση (ή ρίζα) και ένα πόρισµα αυτού του θεωρήµατος λέει πως «κάθε πολυωνυµική εξίσωση έχει τόσες ρίζες όσος είναι και ο βαθµός της, δηλαδή ο µεγαλύτερος εκθέτης που υπάρχει στον άγνωστο.» Αυτό πίεσε για την αποδοχή των άρρητων και δηµιούργησε την ανάγκη για ένα σαφή ορισµό τους. Η υπέροχη schnitt του Ντέντεκιντ Έστω ότι Δ είναι ένας θετικός ακέραιος, αλλά όχι το τετράγωνο ενός ακεραίου, τότε υπάρχει ακέραιος λ τέτοιος ώστε λ 2 < Δ < (λ+) 2.Αν στην κλάση Α2 εκχωρήσουµε κάθε θετικό ρητό αριθµό α2 που το τετράγωνό του είναι > Δ και στην πρώτη κλάση Α όλους τους άλλους ρητούς αριθµούς, αυτός ο διαχωρισµός σχηµατίζει µια τοµή που δε δηµιουργείται από κάποιο ρητό αριθµό. Διασκεδάζοντας µε τα δεκαδικά κλάσµατα Κάθε κλάσµα µπορεί να παρασταθεί είτε ως πεπερασµένος είτε ως άπειρος περιοδικός δεκαδικός αριθµός. Και αντιστρόφως κάθε πεπερασµένος ή άπειρος περιοδικός δεκαδικός αριθµός µπορεί να παρασταθεί ως κλάσµα. Οι άρρητοι αριθµοί προσεγγίζονται ως όρια συγκλινουσών σειρών. Αυτό συµβαίνει και για τους ρητούς. = /9 +/90 + /900 + /

17 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ το είναι άρρητος το 2 + είναι άρρητος απόδειξη: έστω 2 + ρητός, τότε υπάρχουν α, β ρητοί τέτοιο ώστε 2 + = α/β, άρα = α/β 2 ΑΤΟΠΟ, αφού το πρώτο µέλος είναι άρρητος και το δεύτερο ρητός. 0 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η ιστορία του π (για το Λύκειο) Υπερβατικοί αριθµοί Περισσότερες εξισώσεις: εκθετικές, λογαριθµικές, τριγωνοµετρικές Προσδιορίζοντας το απροσδιόριστο e Leonard Euler: e = [, για ] Newton: e = ή e = ή e = 0! = απόδειξη! είναι ν! = (ν )! ν, άρα ν!/ν = (ν )! Αν βάλουµε όπου ν το έχουµε:!/= ( )!, δηλαδή = 0! Εξετάζοντας τον π και τον e Ορισµός: Αλγεβρικός αριθµός λέγεται κάθε αριθµός που αποτελεί λύση µιας πολυωνυµικής εξίσωσης της οποίας όλοι οι συντελεστές είναι ακέραιοι αριθµοί. Ένας αριθµός που δεν είναι αλγεβρικός, λέγεται υπερβατικός Τετραγωνίζεται ο κύκλος; Αν το π είναι αλγεβρικός αριθµός τότε ο κύκλος τετραγωνίζεται, διαφορετικά δεν τετραγωνίζεται. Ο Φέρντιναντ φον Λίντεµαν ( ) απέδειξε ότι το π είναι υπερβατικός αριθµός Ο Σαρλ Ερµίτ ( ) απέδειξε ότι το e είναι επίσης υπερβατικός Έχει αποδειχτεί ότι το e π είναι υπερβατικός αριθµός. Δεν γνωρίζουµε για τους e e, π π, π e. Οι εκθετικές και οι λογαριθµικές εξισώσεις έχουν ρίζες υπερβατικούς αριθµούς. Ολοι σχεδόν οι λογάριθµοι είναι υπερβατικοί αριθµοί. 7

18 Πόσοι υπερβατικοί αριθµοί υπάρχουν; Ορισµός: Αν τα Α και Β είναι δύο απειροσύνολα κι αν όλα τα στοιχεία του Α απεικονίζονται ένα προς ένα επί όλων των στοιχείων του Β, τότε τα Α και Β έχουν τον ίδιο πληθικό αριθµό. Κάθε σύνολο που έρχεται σε ένα προς ένα αντιστοιχία µε το σύνολο των φυσικών αριθµών λέγεται αριθµήσιµο σύνολο. Κάθε υποσύνολο ενός αριθµήσιµου συνόλου έρχεται σε ένα προς ένα αντιστοιχία µε το υπερσύνολό του! Το σύνολο των ρητών αριθµών είναι αριθµήσιµο σύνολο. Το πρώτο διαγώνιο επιχείρηµα Κάντορ Ο αξιόλογος Γκέοργκ Κάντορ Είναι αριθµήσιµοι οι αλγεβρικοί αριθµοί; Ο Κάντορ χρησιµοποιώντας το ύψος του πολυωνύµου Η = (ν )+ είναι αριθµήσιµοι., που το όρισε ως, απέδειξε ότι οι αλγεβρικοί αριθµοί Πόσοι είναι οι υπερβατικοί αριθµοί; Ο Κάντορ χρησιµοποιώντας το θεώρηµα των Bolzano-Weirstrass και την αρχαία ελληνική µέθοδο reductio ad absurdum (εις άτοπον απαγωγή), απέδειξε ότι οι υπερβατικοί αριθµοί είναι µη αριθµήσιµοι. Σε µια δεύτερη απόδειξη, γνωστή ως δεύτερο διαγώνιο επιχείρηµα ο Κάντορ απέδειξε µε συντοµότερο τρόπο πως οι πραγµατικοί αριθµοί είναι µη αριθµήσιµοι και διατύπωσε το θεώρηµα Θεώρηµα: Το σύνολο όλων των πραγµατικών αριθµών δεν είναι αριθµήσιµο. Υπάρχει κάτι ανάµεσα στο και στο ; 8

19 Δηλαδή υπάρχει κάποιο απειροσύνολο που να περιέχεται µεταξύ του συνόλου των φυσικών και του συνόλου των πραγµατικών; Υπόθεση του συνεχούς: Ο Κάντορ πίστευε πως δεν υπάρχει ένα τέτοιο σύνολο. Η σύγχρονη θεωρία συνόλων βασίζεται σ ένα σύνολο αξιωµάτων τα οποία αναπτύχθηκαν από δύο µαθηµατικούς, τον Ερνστ Ζερµέλο και τον Άντολφ Φρένκελ. Αυτά τα αξιώµατα ονοµάζονται τώρα αξιώµατα ΖΦΚ. Δεν µπορούµε να οδηγηθούµε αφαιρετικά στο αν είναι αληθής ή όχι η υπόθεση του συνεχούς. Αν θέλουµε η υπόθεση του συνεχούς να αποτελεί τµήµα της δικής µας θεωρίας των αριθµών, θα πρέπει να βρούµε ένα αξίωµα που θα την εγγυάται και να το προσθέσουµε στα αξιώµατα ΖΦΚ. Υπάρχουν εκδοχές της θεωρίας συνόλων που είτε περιλαµβάνουν είτε όχι την υπόθεση του συνεχούς. Το ερώτηµα τώρα είναι: πώς λειτουργεί ο κόσµος µας; Είναι, άραγε, καλύτερα για µας να χρησιµοποιήσουµε µια θεωρία συνόλων όπου η υπόθεση του συνεχούς είναι αληθής ή όπου είναι ψευδής; Τι ταιριάζει καλύτερα µε τις ανάγκες µας; Προς το παρόν δεν γνωρίζουµε την απάντηση σ αυτό το ερώτηµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Επεκτείνοντας το βασίλειο (για το Λύκειο) Μιγαδικοί αριθµοί Ο µεγαλύτερος έλληνας αλγεβρίστας, ο Διόφαντος, απέρριπτε ολοκληρωτικά τα αρνητικά ριζικά ως ρίζες εξισώσεων. Ο Ντεκάρτ έδωσε τα απαραίτητα εργαλεία (το καρτεσιανό επίπεδο) και ο Γκάους έδωσε την οριστική λύση (µιγαδικό επίπεδο, επίπεδο Γκάους) Η γένεση της Αναλυτικής Γεωµετρίας Ο Ρενέ Ντεκάρτ αντιστοιχίζει σε κάθε σηµείο του επιπέδου ένα ζεύγος πραγµατικών αριθµών, τις συντεταγµένες του, και επανασυνδέει την Άλγεβρα µε τη Γεωµετρία που διαχωρίστηκαν, όταν οι Πυθαγόρειοι ανακάλυψαν το. Ο κύκλος αντιστοιχίζεται σε µια αλγεβρική εξίσωση της µορφής και κάθε καµπύλη του επιπέδου σε µια µοναδική ανάλογη εξίσωση., αλλά Ο Γκάους προσδιορίζει τους µιγαδικούς αριθµούς : α+βi, µε α, β και, Πόσοι µιγαδικοί αριθµοί υπάρχουν; Υπάρχουν τόσοι µιγαδικοί όσοι και πραγµατικοί! Το επίπεδο των µιγαδικών έρχεται σε ένα προς ένα αντιστοιχία µε την ευθεία των πραγµατικών. 9

20 απόδειξη : αν z = a + bi µε 0<a< και 0<b<, δηλαδή a=0, και b=, τότε ο αριθµός κ = είναι ένας πραγµατικός αριθµός ανάµεσα στο 0 και στο, άρα σε κάθε µιγαδικό z αντιστοιχίζεται ένα σηµείο της ευθείας των πραγµατικών ή σε κάθε σηµείο του επιπέδου αντιστοιχίζεται ένα µόνο σηµείο της ευθείας, που σηµαίνει πως όσα σηµεία έχει η ευθεία τόσα ακριβώς έχει και το επίπεδο Η περίφηµη ισότητα του Euler Οι τετραδικοί αριθµοί του Χάµιλτον α+βi+γj+δk, Η θεωρία των τετραδικών αριθµών ήταν η θεωρία της σύγχρονης άλγεβρας. Μόνο οι άλγεβρες που ορίζονται σε δύο διαστάσεις διατηρούν την αντιµεταθετική ιδιότητα του πολλαπλασιασµού. Οι τετραδικοί είναι όσοι και οι πραγµατικοί. (απόδειξη ανάλογη µε την απόδειξη ) Ο Κάντορ απέδειξε ότι για αριθµήσιµο πλήθος διαστάσεων, ο πληθικός αριθµός των σηµείων ισούται µε τον πληθικό αριθµό των σηµείων µιας ευθείας. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ιδιότητες της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασµού παραδείγµατα όπου δεν ισχύει η αντιµεταθετική ιδιότητα του πολ/σµού εξισώσεις κωνικών τοµών παράλληλη ανάγνωση του τρίτου µέρους του βιβλίου «από την παράνοια στους αλγορίθµους, η 7 η νύχτα και άλλες διαδροµές», του Απόστολου Δοξιάδη, εκδόσεις Ίκαρος. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ:Πραγµατικά µεγάλοι (για το Λύκειο) Υπερπεπερασµένοι αριθµοί Ορίζοντας τους υπερπεπερασµένους αριθµούς. Ο Κάντορ προχώρησε πολύ περισσότερο από τους δύο πρώτους άπειρους πληθικούς αριθµούς και και όρισε µια άπειρη ακολουθία τέτοιων αριθµών. 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Οι ιδιοφυείς αριθµοµνήµονες Τα ψυχολογικά τεστ δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν µάλλον µια περιορισµένη µνήµη σε ότι αφορά τους αριθµούς. Το κυρίαρχο αριστερό ηµισφαίριο στους συνηθισµένους ανθρώπους είναι υπεύθυνο για τις γραµµικές διαδικασίες που εµπεριέχονται στο λόγο, στα µαθηµατικά, στους 2 0

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ 174 46 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Εισαγωγή Ένα από τα αρχαιότερα προβλήματα της Θεωρίας Αριθμών είναι η αναζήτηση των ακέραιων αριθμών που ικανοποιούν κάποιες δεδομένες σχέσεις Με σύγχρονη ορολογία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 ο ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους 1. Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: α) ρητοί β) άρρητοι γ) πραγματικοί;

Διαβάστε περισσότερα

Α Τάξη Γυμνασίου Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α. Ι. Διδακτέα ύλη

Α Τάξη Γυμνασίου Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α. Ι. Διδακτέα ύλη Α Τάξη Γυμνασίου Από το βιβλίο «Μαθηματικά Α Γυμνασίου» των Ιωάννη Βανδουλάκη, Χαράλαμπου Καλλιγά, Νικηφόρου Μαρκάκη, Σπύρου Φερεντίνου, έκδοση 01. Κεφ. 1 ο : Οι φυσικοί αριθμοί 1. Πρόσθεση, αφαίρεση και

Διαβάστε περισσότερα

Q = (2 3 5... P) + 1.

Q = (2 3 5... P) + 1. Η ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΕΝΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ G.H. Hardy ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Η Η ΦΑΝΕΡΟ ότι, αν θέλουµε να έχουµε οποιαδήποτε πιθανότητα να προχωρήσει η συζήτηση, οφείλω να δώσω παραδείγµατα «πραγµατικών» µαθηµατικών θεωρηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις ενδιαφέρουσες αποδείξεις του Πυθαγορείου Θεωρήματος

Τρεις ενδιαφέρουσες αποδείξεις του Πυθαγορείου Θεωρήματος Τρεις ενδιαφέρουσες αποδείξεις του Πυθαγορείου Θεωρήματος Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι για το Πυθαγόρειο θεώρημα έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ (50 Δ. ώρες) Περιεχόμενα Στόχοι Οδηγίες - ενδεικτικές δραστηριότητες Οι μαθητές να είναι ικανοί: Μπορούμε να ΟΙ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ ΚΑΙ Η ΔΙΑΙΡΕΣΗ. Διαβάζουµε από το βιβλίο «Liber Abaci» κεφάλαιο 5ο «Για την διαίρεση των ακεραίων», ανάµεσα σε άλλα, και τα παρακάτω:

Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ ΚΑΙ Η ΔΙΑΙΡΕΣΗ. Διαβάζουµε από το βιβλίο «Liber Abaci» κεφάλαιο 5ο «Για την διαίρεση των ακεραίων», ανάµεσα σε άλλα, και τα παρακάτω: Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ ΚΑΙ Η ΔΙΑΙΡΕΣΗ Διαβάζουµε από το βιβλίο «Liber Abaci» κεφάλαιο 5ο «Για την διαίρεση των ακεραίων», ανάµεσα σε άλλα, και τα παρακάτω: - «Όταν κανείς επιθυµεί να ξέρει να διαιρεί οποιονδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδακτέα- Εξεταστέα ύλη Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η, Βλάμου Π., Κατσούλη Γ., Μαρκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς εξελίχθηκαν τα μαθηματικά διαμέσου των αιώνων; Πώς συνδέονται με τις κατακτήσεις και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας;

Πώς εξελίχθηκαν τα μαθηματικά διαμέσου των αιώνων; Πώς συνδέονται με τις κατακτήσεις και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας; Πώς εξελίχθηκαν τα μαθηματικά διαμέσου των αιώνων; Πώς συνδέονται με τις κατακτήσεις και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μας; Τα μαθηματικά διαπερνούν κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Σ αυτή την παρουσίαση θα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Γενική Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικός Περιηγητής 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Διδακτέα-εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας. Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο

Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας. Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο Λέσχη Ανάγνωσης Μαθηματικής Λογοτεχνίας Εκπαιδευτήριο Το Παγκρήτιον Λύκειο, Αγ.Ιωάννης, Ηράκλειο Πρώτη νύχτα Μονάδα Όνειρα ( εργασία ) Η έννοια του απείρου Φρόυντ Κλάσματα Αριθμητικό σύστημα ( εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εαρινό εξάμηνο 2012 1.03.12 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ

Εαρινό εξάμηνο 2012 1.03.12 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ Εαρινό εξάμηνο 2012 1.03.12 Χ. Χαραλάμπους Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των μαθηματικών των αρχαίων Αιγυπτίων? Υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στις ακριβείς τιμές ποσοτήτων και στις προσεγγίσεις? Όλοι αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά 1 Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ3 www.p-theodoropoulos.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή εξετάζεται εντός του πλαισίου της Διδακτικής των

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ο χρυσός φ Στην άκρη του νήµατος βρίσκονται πέντε ερωτήµατα καθένα από τα οποία περιµένει την απάντησή του

ο χρυσός φ Στην άκρη του νήµατος βρίσκονται πέντε ερωτήµατα καθένα από τα οποία περιµένει την απάντησή του Ανδρέας Ιωάννου Κασσέτας ο χρυσός φ Στην άκρη του νήµατος βρίσκονται πέντε ερωτήµατα καθένα από τα οποία περιµένει την απάντησή του 1. Υπάρχει αριθµός τέτοιος ώστε εάν τον υψώσεις στο τετράγωνο να αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία Μαθηματικά: ριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 11 ο, Τμήμα Γεωμετρία Η γεωμετρία σε σχέση με την άλγεβρα ή την αριθμητική έχει την εξής ιδιαιτερότητα: πρέπει να είμαστε πολύ ακριβείς στην περιγραφή μας (σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Κεφάλαιο 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 20 2.1 Οι συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 3ο Αναπαράσταση Αριθμών www.di.uoa.gr/~organosi 1 Δεκαδικό και Δυαδικό Δεκαδικό σύστημα 2 3 Δεκαδικό και Δυαδικό Δυαδικό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it.

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it. Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού Νοέμβρης 2012 Χρύσω Αθανασίου (Σύμβουλος Μαθηματικών ) Ελένη Δεληγιάννη (Συγγραφική Ομάδα) Άντρη Μάρκου (Σύμβουλος Μαθηματικών) Ελένη Μιχαηλίδου (Σύμβουλος Μαθηματικών)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ 1. Ταξινόμηση αντικειμένων ως προς τα χαρακτηριστικά τους Βάλε μαζί σε έναν κύκλο τα λουλούδια με το ίδιο χρώμα και το ίδιο όνομα. Κοίταξε προσεκτικά την εικόνα και απάντησε: Πόσα

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο Z των Ακεραίων : Z = {... 2, 1, 0, 1, 2, 3,... } Να σηµειώσουµε ότι οι φυσικοί αριθµοί είναι και ακέραιοι.

Το σύνολο Z των Ακεραίων : Z = {... 2, 1, 0, 1, 2, 3,... } Να σηµειώσουµε ότι οι φυσικοί αριθµοί είναι και ακέραιοι. 1 E. ΣΥΝΟΛΑ ΘΕΩΡΙΑ 1. Ορισµός του συνόλου Σύνολο λέγεται κάθε συλλογή πραγµατικών ή φανταστικών αντικειµένων, που είναι καλά ορισµένα και διακρίνονται το ένα από το άλλο. Τα παραπάνω αντικείµενα λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Εαρινό Εξάμηνο 2011. 21.02.11 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών. Ιστορία των Μαθηματικών ΑΠΘ

Εαρινό Εξάμηνο 2011. 21.02.11 Χ. Χαραλάμπους ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών. Ιστορία των Μαθηματικών ΑΠΘ Εαρινό εξάμηνο 2011 21.02.11 Χ. Χαραλάμπους Μεσοποταμία Αίγυπτος 3000 1000 π.χ. Αίγυπτος: ο πάπυρος του Rhind ~1650 π.χ. Αγοράσθηκε από τον Σκωτσέζο Rhind το 1858 Αίγυπτος: ο πάπυρος της Μόσχας ~ 1600

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

«ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο «ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» ΜΠΙΘΗΜΗΤΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΕΛΛΑ Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 3 4 ΜΕΡΟΣ Α : Άλγεβρα Κεφάλαιο ο (Προτείνεται να διατεθούν διδακτικές ώρες) Ειδικότερα:.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Αριθμοί 1. ΑΡΙΘΜΟΙ Σύνολο Φυσικών αριθμών: Σύνολο Ακέραιων αριθμών: Σύνολο Ρητών αριθμών: ακέραιοι με Άρρητοι αριθμοί: είναι οι μη ρητοί π.χ. Το σύνολο Πραγματικών

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης τόμος Καγκουρό Ελλάς 0 007 (ο πρώτος αριθµός σε µια γραµµή αναφέρεται στη σελίδα που αρχίζει το άρθρο και ο δεύτερος στη σελίδα που περιέχει τις απαντήσεις) Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΥΡΗΚΑ ΕΥΡΗΚΑ» «ΕΥΡΗΚΑ ΕΥΡΗΚΑ»

«ΕΥΡΗΚΑ ΕΥΡΗΚΑ» «ΕΥΡΗΚΑ ΕΥΡΗΚΑ» «ΕΥΡΗΚΑΕΥΡΗΚΑ» «ΕΥΡΗΚΑ ΕΥΡΗΚΑ» ΤΑΚΕΦΑΛΑΙΑΤΟΥΒΙΒΛΙΟΥ 1. ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 2. ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ:ΘΑΛΗΣ, ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ, ΑΡΧΙΜΗ ΗΣ, ΕΥΚΛΕΙ ΗΣ 3. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ Η ΕΠΙΝΟΗΣΗ; 4. Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Καστοριά, εκέµβριος 2006

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί Ενδεικτικός Προγραμματισμός ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Πραγματικοί Αριθμοί 12 περίοδοι Δείκτες επιτυχίας: Ορίζουν την έννοια της νιοστής ρίζας ενός αριθμού α και αποδεικνύουν τις ιδιότητες ριζών, όταν ν N, ν 0, 1, α R

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη ιστορία των Μαθηματικών

Σύντομη ιστορία των Μαθηματικών Σύντομη ιστορία των Μαθηματικών Ο άνθρωπος χρειάστηκε 1.000.000 χρόνια για να οδηγηθεί στην αφηρημένη έννοια των αριθμών. Ο Homo sapiens (300.000 χρόνια πριν) κάνει μια μικρή αρίθμηση με κλαδιά. Ο Homo

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΥΚΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ» ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

ΤΡΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΥΚΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ» ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ» ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΥΚΟΣ ΦΑΙΔΡΑ ΚΟΥΡΒΙΣΙΑΝΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ Ερευνητικά Ερωτήματα Ποιοι είναι ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας για τα Μαθηματικά Γ γυμνασίου

Ερωτήσεις θεωρίας για τα Μαθηματικά Γ γυμνασίου Ερωτήσεις θεωρίας για τα Μαθηματικά Γ γυμνασίου Άλγεβρα 1.1 Β : Δυνάμεις πραγματικών αριθμών. 1. Πως ορίζεται η δύναμη ενός πραγματικού αριθμού ; Η δύναμη με βάση έναν πραγματικό αριθμό α και εκθέτη ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010.

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010. Β Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου Μ α θ ή µ α τ α Γ ε ν ι κ ή ς Π α ι δ ε ί α ς Άλγεβρα Γενικής Παιδείας I. ιδακτέα ύλη A) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Α Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ.

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ.

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Σάλαρης Πολλές φορές μας δίνεται να λύσουμε ένα πρόβλημα που από την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Πληροφορική Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο ο Αλγεβρικές Παραστάσεις ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ Γυμνάσιο Αμυνταίου ΜΑΘΗΜΑ Α. Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) ) Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε στην κατακόρυφη στήλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ (ΚΑΙ Ο ΣΥΛΒΕΣΤΕΡ) ΚΑΙ ΤΑ ΜΟΝΑΔΙΑΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ

Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ (ΚΑΙ Ο ΣΥΛΒΕΣΤΕΡ) ΚΑΙ ΤΑ ΜΟΝΑΔΙΑΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ Ο ΦΙΜΠΟΝΑΤΣΙ (ΚΑΙ Ο ΣΥΛΒΕΣΤΕΡ) ΚΑΙ ΤΑ ΜΟΝΑΔΙΑΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ [ Στην ιστοσελίδα http://www.goldenmuseum.com/1207fibdivis_engl.html διάβασα για την (τελικά υποτιθέµενη) «διαίρεση του Φιµπονάτσι». Για να επιβεβαιώσω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλου μέτρησις. Δημιουργία: Τεύκρος Μιχαηλίδης. Ολοκληρωμένο διδακτικό σενάριο. Μαθηματικό Εργαστήρι Β Αθήνας

Κύκλου μέτρησις. Δημιουργία: Τεύκρος Μιχαηλίδης. Ολοκληρωμένο διδακτικό σενάριο. Μαθηματικό Εργαστήρι Β Αθήνας Κύκλου μέτρησις Ολοκληρωμένο διδακτικό σενάριο Δημιουργία: Τεύκρος Μιχαηλίδης Μαθηματικό Εργαστήρι Β Αθήνας Η ιστορία του π 2 Κυ κλου με τρησις Η μέθοδος του Αρχιμήδη για την προσέγγιση του π και ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΙΘΜΟΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΙΘΜΟΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΡΙΘΜΟΙ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Αριθμητικά συστήματα 123, 231, 312 Τι σημαίνουν; Τι δίνει αξία σε κάθε ίδιο ψηφίο; Ποια είναι η αξία του κάθε ψηφίου; Αριθμητικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Κεφάλαιο 1. Μαθηματικό Υπόβαθρο 23, 26 Ιανουαρίου 2007 Δρ. Παπαδοπούλου Βίκη 1 1.1. Σύνολα Ορισμός : Σύνολο μια συλλογή από αντικείμενα Στοιχεία: Μέλη συνόλου Τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1 Μιγαδικοί αριθμοί Τι είναι και πώς τους αναπαριστούμε Οι μιγαδικοί αριθμοί είναι μια επέκταση του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γενικευμένη Γεωμετρία, που θα αναπτύξουμε στα παρακάτω κεφάλαια, είναι μία «Νέα Γεωμετρία», η οποία προέκυψε από την ανάγκη να γενικεύσει ορισμένα σημεία της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.Σύνολα Σύνολο είναι μια ολότητα από σαφώς καθορισμένα και διακεκριμένα αντικείμενα. Τα φωνήεντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ; Η επιστήμη των αριθμών Βασανιστήριο για τους μαθητές και φοιτητές Τέχνη για τους μαθηματικούς ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α Εξάμηνο ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 3: Πραγματικοί αριθμοί Πυθαγόρειο Θεώρημα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 2: Πραγματικοί

Διαβάστε περισσότερα

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή KΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ιατεταγµένα σώµατα-αξίωµα πληρότητας Ένα σύνολο Σ καλείται διατεταγµένο σώµα όταν στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Αν. Καθηγητής Κ. Στεργίου e-mail: kstergiou@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Παρασκευή, 06/03/2015 Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University of Aberdeen 3/8/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδακτέα - εξεταστέα ύλη των µαθηµάτων Β τάξης Ηµερησίου Γενικού Λυκείου και Γ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδακτέα - εξεταστέα ύλη των µαθηµάτων Β τάξης Ηµερησίου Γενικού Λυκείου και Γ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. /νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυαστική Απαρίθμηση Υπολογισμός αριθμού διαφορετικών αποτελεσμάτων πειράματος (με συνδυαστικά επιχειρήματα)

Συνδυαστική Απαρίθμηση Υπολογισμός αριθμού διαφορετικών αποτελεσμάτων πειράματος (με συνδυαστικά επιχειρήματα) Συνδυαστική Απαρίθμηση Υπολογισμός αριθμού διαφορετικών αποτελεσμάτων πειράματος (με συνδυαστικά επιχειρήματα) Πείραμα: διαδικασία που παράγει πεπερασμένο σύνολο αποτελεσμάτων Πληθικός αριθμός συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ. i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( x )

ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ. i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( x ) () Μονοτονία ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( ) και βρίσκω το πρόσηµό της ii) Αν προκύψει να είναι αύξουσα ή φθίνουσα,

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΙΣ ΘΕΩΡΙΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΜΕΡΟΣ Α -- ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις Α. 1 1 1. Τι ονομάζεται Αριθμητική και τι Αλγεβρική παράσταση; Ονομάζεται Αριθμητική παράσταση μια παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση

Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση 1. Εισαγωγή Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση Μαθαίνω Γεωμετρία και Μετρώ Παίζω με τους αριθμούς Βρίσκω τα πολλαπλάσια Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Γεωμετρία, Αριθμοί και Μέτρηση» δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ. Εισαγωγή

Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ. Εισαγωγή Εισαγωγή Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Ξεκινάµε την εργαστηριακή µελέτη της Ψηφιακής Λογικής των Η/Υ εξετάζοντας αρχικά τη µορφή των δεδοµένων που αποθηκεύουν και επεξεργάζονται οι υπολογιστές και προχωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Διορθώσεις - Βελτιώσεις. στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου

Διορθώσεις - Βελτιώσεις. στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου Διορθώσεις - Βελτιώσεις στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου 1 Μαθηματικά Α Γυμνασίου A/A Σελίδα Αντί Να γραφεί 1 11, 1 η Δραστηριότητα Βρες τους έξι διαφορετικούς τριψήφιους αριθμούς που. Βρες

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Γραπτές ανακεφαλαιωτικές προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος, ΠΕ03 e-mail@p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Για τον υπολογισµό του βαθµού της

Διαβάστε περισσότερα

Mathematics and its Applications, 5th

Mathematics and its Applications, 5th Μαθηµατικα για Πληροφορικη Εφαρµογες και τεχνικες Ηλιας Κουτσουπιάς Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχετικα µε το µαθηµα Σχετικα µε το µαθηµα Το µαθηµα πραγµατευεται καποια ϑεµατα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα Κεφάλαιο M3 Διανύσµατα Διανύσµατα Διανυσµατικά µεγέθη Φυσικά µεγέθη που έχουν τόσο αριθµητικές ιδιότητες όσο και ιδιότητες κατεύθυνσης. Σε αυτό το κεφάλαιο, θα ασχοληθούµε µε τις µαθηµατικές πράξεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ProapaitoÔmenec gn seic.

ProapaitoÔmenec gn seic. ProapaitoÔmeec g seic. Α. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών R και οι αλγεβρικές ιδιότητες των τεσσάρων πράξεων στο R. Το σύνολο των φυσικών αριθμών N = {1,, 3,... }. Προσέξτε: μερικά βιβλία (τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό Ενότητα 3 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Χ. Κυτάγιας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1).

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1). . Ερωτήσεις διάταξης. Οι συναρτήσεις f (x) = x, g (x) = x, h (x) = x, φ (x) = 3x, ρ (x) = 5x, t (x) = 7x έχουν κοινό πεδίο ορισµού το Α = [- 3, 3]. Να γράψετε τις συναρτήσεις σε µια σειρά έτσι ώστε η γραφική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci»

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci» Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Θέμα: «Ακολουθία Fibonacci» Μάθημα: Άλγεβρα Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Σκοτίδας Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα Β2 Ονοματεπώνυμο: Λαμπρινή Μαρίνα Λάππα Σχολικό έτος: 2010 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Ποιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Σύνολα Συναρτήσεις και Σχέσεις Γραφήματα Λέξεις και Γλώσσες Αποδείξεις ΕΠΛ 211 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα