ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΣΩ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ SO2 ΓΕΩΡΓΙΟΣ Χ. ΒΛΑΣΑΚΟΥ ΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΣΩ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ SO2 ΓΕΩΡΓΙΟΣ Χ. ΒΛΑΣΑΚΟΥ ΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

3 3

4 Ευχαριστίες Η πτυχιακή εργασία εκπονήθηκε στον τοµέα Φυσική της Ατµόσφαιρας στη Σχολή Θετικών Επιστηµών του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. Η υπόδειξη του θέµατος έγινε από τον Επίκουρο Καθηγητή Μπαλή ηµήτρη µε επιβλέποντες τον ίδιο και την Ερευνήτρια Κουκουλή Μαριλίζα. Πρώτα από όλα θέλω να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες στον καθηγητή µου, Επίκουρο Καθηγητή Μπαλή ηµήτρη, για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε και την ανάθεση της παραπάνω πτυχιακής εργασίας. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την Ερευνήτρια Κουκουλή Μαριλίζα για την εποικοδοµητική συνεργασία µας τον τελευταίο εξάµηνο και τις πολύτιµες συµβουλές της. Θερµές ευχαριστίες απευθύνω σε όλους τους καθηγητές που είχα όλα τα χρόνια της µέχρι στιγµής ακαδηµαϊκής µου ζωής, για τις γνώσεις που µου µετέδωσαν και µε έκαναν καλύτερο άνθρωπο. Ιδιαίτερα δε, οφείλω να ευχαριστήσω τους καθηγητές µου στην κατεύθυνση Φυσική Ατµοσφαιρικού Περιβάλλοντος, καθότι µε βοήθησαν καθ όλη την διάρκεια της παρακολούθησης των µαθηµάτων της κατεύθυνσης και αποτέλεσαν πρότυπα και πηγή έµπνευσης για µένα. Τέλος ένα µεγάλο και εγκάρδιο ευχαριστώ αξίζουν δύο ήρωες της καθηµερινότητάς µου, οι γονείς µου Χαράλαµπος και Αθανασία Βλασακούδη, που µε στηρίζουν ηθικά και οικονοµικά όλα αυτά τα χρόνια, δίνοντάς µου κουράγιο να προχωρώ και να υπερπηδώ κάθε εµπόδιο για να φτάσω στο στόχο µου. 4

5 Περίληψη Στην εργασία αυτή εξετάζεται η ποιότητα του αέρα µέσω των µετρήσεων του διοξειδίου του θείου στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η εργασία είναι χωρισµένη σε τρία κεφάλαια και στο σύνολό τους δείχνουν µια σαφή εικόνα της κατάστασης που επικρατεί στον ατµοσφαιρικό αέρα της Θεσσαλονίκης από το παρελθόν µέχρι το παρόν. Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφονται διάφορες έννοιες,όπως της ατµόσφαιρας, του διοξειδίου του θείου, αναλύονται οι πηγές καθώς και οι διεργασίες αποµάκρυνσης. Επίσης, αναφέρονται φαινόµενα σχετικά µε το διοξείδιο του θείου, τονίζονται προβλήµατα αυξηµένης ποσότητας SO 2, ενώ προτείνονται και µέτρα αντιµετώπισης. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται µια αναφορά για την πόλη της Θεσσαλονίκης όπως και για τα χαρακτηριστικά από τα οποία αποτελείται ένας σταθµός, σαν τους διάφορους σταθµούς απ όπου συλλέχθηκαν οι µετρήσεις. Κατόπιν, περιγράφονται ένας-ένας οι σταθµοί συλλογής µετρήσεων ως προς την τοποθεσία τους και τυχόν χαρακτηριστικά που εµφανίζουν. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο, όπου και αποτελεί το πειραµατικό µέρος αυτής της εργασίας, παρουσιάζονται διαγράµµατα των συγκεντρώσεων του SO 2 για τον κάθε σταθµό ξεχωριστά µε βάση ηµερήσιες µετρήσεις και µέσες τιµές µηνιαίων µετρήσεων. Επίσης, δίνεται σε σχήµα η κάθε γραµµή τάσης για τις µέσες τιµές µηνιαίων µετρήσεων του κάθε σταθµού. Σε όλα τα παραπάνω σχήµατα και διαγράµµατα παραθέτονται σχόλια και συµπεράσµατα κάτω από το καθένα που τα περιγράφουν. Τέλος στο κεφάλαιο αυτό, δίνεται ένα εποχιακό διάγραµµα όλων των σταθµών συγκριτικά. Στο τέλος της εργασίας παραθέτονται κάποια αποτελέσµατα σχετικά µε την βελτίωση ή όχι της ποιότητας του αέρα. 5

6 Περιεχόµενα 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1. Ατµόσφαιρα και ατµοσφαιρική ρύπανση Το ιοξείδιο του Θείου SO Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα Φυσικές Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα Ανθρωπογενείς Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα ιεργασίες Αποµάκρυνσης του ιοξειδίου του Θείου Η επίδραση του διοξειδίου του θείου στο φαινόµενο της όξινης βροχής Επιπτώσεις του SO2 στην υγεία Μέτρα αντιµετώπισης της αυξηµένης ποσότητας του SΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ 2.1. Ο πληθυσµός και η γεωγραφική θέση της Θεσσαλονίκης Οι άνεµοι,το κλίµα και η θερµοκρασία στη Θεσσαλονίκη Γενικά για τις µετρήσεις του διοξειδίου του θείου Σταθµοί µετρήσεων Σταθµός Βενιζέλου Μετεωρολογικός Σταθµός Βενιζέλου Σταθµός Λαγκαδά Σταθµός Επταπυργίου Σταθµός Τούµπας Σταθµός 25 ης Μαρτίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1. Ηµερήσιες τιµές συγκέντρωσης SO 2 στους σταθµούς της Θεσσαλονίκης Μέσες τιµές µηνιαίων µετρήσεων SO 2 στους σταθµούς της Θεσσαλονίκης Υπολογισµός της τάσης των συγκεντρώσεων SO 2 στους διάφορους σταθµούς της Θεσσαλονίκης Εποχιακή διακύµανση της συγκέντρωσης SO 2 σε όλους τους σταθµούς της Θεσσαλονίκης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...41 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ

7 1. Κεφάλαιο Πρώτο 1.1. Ατµόσφαιρα και ατµοσφαιρική ρύπανση. Γενικά Ατµόσφαιρα καλείται το αεριώδες περίβληµα που µπορεί να περιβάλλει κάποιο ουράνιο σώµα. Ειδικότερα όµως στην Μετεωρολογία χαρακτηρίζεται αυτό που περιβάλλει τη Γη, το οποίο συγκρατείται λόγω της βαρύτητάς της και φθάνει πρακτικά σε ύψος χιλιόµετρα. Ο ατµοσφαιρικός αέρας αποτελεί µίγµα πολλών αερίων, µε το µεγαλύτερο ποσοστό σε όγκο να κατέχει το άζωτο (78%) και το οξυγόνο (21%). Εκτός αυτών, υπάρχει το διοξείδιο του άνθρακα, ευγενή αέρια, ίχνη υδρογόνου, όζοντος κλπ.. Ατµοσφαιρική ρύπανση ονοµάζεται η παρουσία ρύπων στην ατµόσφαιρα, δηλαδή η συγκέντρωση κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων µορφών ενέργειας σε ποσότητα ή διάρκεια που µπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ζωντανών οργανισµών και γενικότερα να διαταράξoυν την οικολογική ισορροπία σε µεγάλη ή µικρή γεωγραφική κλίµακα. Υπό ορισµένες συνθήκες η ατµοσφαιρική ρύπανση είναι πιθανό να φτάσει σε επίπεδα που δηµιουργούν ανεπιθύµητες συνθήκες διαβίωσης. Για την περιγραφή της κατάστασης αυτής έχει επικρατήσει ο όρος «νέφος». Το νέφος παρουσιάζεται µε δύο µορφές: α) Το νέφος καπνοµίχλης [smog, σύντµηση των λέξεων smoke (καπνός) και fog (οµίχλη)], που σχηµατίζεται όταν στην ατµόσφαιρα υπάρχει υψηλή συγκέντρωση ρύπων, όπως το διοξείδιο του θείου (SO 2 ) και αιωρούµενα σωµατίδια, σε συνδυασµό µε σχετικά χαµηλή θερµοκρασία και υψηλή υγρασία. Το φαινόµενο είναι εντονότερο κατά τους χειµερινούς µήνες και κυρίως τις πρωινές ώρες, κατά τις οποίες επικρατούν οι παραπάνω καιρικές συνθήκες. β) Το φωτοχηµικό νέφος, που παρουσιάζεται όταν επικρατούν υψηλές θερµοκρασίες, µεγάλη ηλιοφάνεια, µικρή σχετικά υγρασία και υψηλή συγκέντρωση συγκεκριµένων ενώσεων, όπως τα οξείδια του αζώτου, το µονοξείδιο του άνθρακα (CO), οι υδρογονάνθρακες και τα προϊόντα των αντιδράσεών τους ιοξείδιο του Θείου (SO 2 ) Το διοξείδιο του θείου είναι ανόργανη χηµική ένωση µε τύπο SO 2.Αποτελεί ένα άχρωµο αέριο µε ερεθιστική οσµή «καιόµενου θείου», και πράγµατι αποτελεί το κυριότερο προϊόν της καύσεως ουσιών που περιέχουν θείο, γεγονός µε περιβαλλοντική σηµασία. Το διοξείδιο του θείου µαζί µε τα αιωρούµενα σωµατίδια, το µονοξείδιο και το διοξείδιο του άνθρακα, το µεθάνιο, τα οξείδια του αζώτου και το όζον, αποτελεί έναν από τους δείκτες της µέσης ποιότητας του αέρα και µακράν την κυριότερη πηγή θείου στην ατµόσφαιρα. Το συνολικό ποσό διοξειδίου του θείου που εκλυόταν στην ατµόσφαιρα του πλανήτη το 1980, προερχόταν κατά τα 2/3 από βιογεωχηµικές δραστηριότητες (υδρόθειο που παράγεται λόγω σήψης ουσιών και ηφαιστειακής δράσης µεταβάλλεται σε διοξείδιο του θείου) και κατά το 1/3 µόνο από ανθρωπογενείς δραστηριότητες. ιαχρονικές έρευνες (Smith et al, 2004) δείχνουν ότι οι εκποµπές SO 2 σε παγκόσµιο επίπεδο ακολούθησαν µια αυξητική πορεία από το 1850 µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980 (εξαιρετικά αυξητική από το 1950 έως το 1980) για αρχίσουν να υποχωρούν τα τελευταία 25 χρόνια. Βασικοί πλέον υπεύθυνοι για τις 7

8 εκποµπές SO 2 στην ατµόσφαιρα είναι η Κεντρική και Ανατολική Ασία και, κατ επέκταση η Ευρώπη και η Βόρεια Αµερική. Εικόνα 1. Συνολικές εκποµπές διοξειδίου του θείου ανά περιοχή σε παγκόσµια κλίµακα. [Smith et al, 2004] 1.3. Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα Οι πηγές του διοξειδίου του θείου χωρίζονται σε δύο µεγάλες κατηγορίες, τις φυσικές και τις ανθρωπογενείς. Περίπου το 1/3 των ενώσεων του θείου προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές. Αυτές είναι κυρίως υπεύθυνες για τα µεγάλα περιβαλλοντικά προβλήµατα που εµφανίσθηκαν. Αυτό οφείλεται βεβαίως στην ανατροπή της φυσικής ισορροπίας αλλά επίσης και στην µεγάλη πυκνότητα των εκποµπών από ανθρωπογενείς εκποµπές οι οποίες συγκεντρώνονται σε µικρές γεωγραφικές περιοχές (αστικές-βιοµηχανικές περιοχές). Αντίθετα, η καλή διασπορά των φυσικών πηγών ανά την υφήλιο προσφέρει τη δυνατότητα καλύτερης ανάµιξης των ρύπων µε τον καθαρό αέρα. Κατά συνέπεια, µε κάποιες µικρές εξαιρέσεις, οι εκποµπές αερίων ρύπων από φυσικές πηγές από µόνες τους δεν οδηγούν σε υψηλές συγκεντρώσεις. Οι ανθρωπογενείς εκποµπές σήµερα και παρά την ελάττωση της τελευταίας δεκαπενταετίας στον δυτικό κόσµο, γενικά ανταγωνίζονται σε παγκόσµιο επίπεδο τις φυσικές Φυσικές Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα Οι φυσικές πηγές διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα είναι τριών ειδών: γεωθερµικές, θαλάσσια υδροσταγονίδια και βιολογικές. Μιλώντας για γεωθερµικές πηγές αναφέρεται κανείς στην ηφαιστειακή δράση. Τα ηφαίστεια εκπέµπουν αέρια τόσο κατά την παθητική τους φάση (µη-εκρηκτική) όσο και κατά την εκρηκτική τους. Κατά κύριο λόγο εκπέµπουν διοξείδιο του θείου. 8

9 Άλλες θειικές ενώσεις που εκπέµπονται είναι το υδρόθειο (Η 2 S), µε εκποµπές µιας τάξης µεγέθους κάτω από του διοξειδίου του θείου και θειικές ρίζες, οι οποίες είναι αµελητέες σε σχέση µε το ποσό του διοξειδίου του θείου. Εικόνα 2. Ηφαίστειο. Οι Berresheim & Jaeschke, 1983, υπολόγισαν ότι εκπέµπονται κατά µέσο όρο ετησίως 15.2 TgS διοξειδίου του θείου σε παγκόσµια κλίµακα, µε παράλληλη εκποµπή περίπου 0.1 TgS/y H 2 S και 1 TgS/y θειικών ριζών (1 Tg ισούται µε 1012 grams). Οι Andres & Kasgnoc, 1998, µετά από 25 χρόνια µετρήσεων θειικών ενώσεων σε ηφαίστεια, κατέληξαν σε µια µέση ροή διοξειδίου του θείου κατά την παθητική φάση των ηφαιστείων, ίση µε 9 TgS/y και µια µέση ροή κατά την εκρηκτική φάση, ίση µε 4 TgS/y. Συνεπώς η συνολική ροή εκτιµήθηκε στα 13 TgS/y. Η εκποµπή διοξειδίου του θείου από ηφαίστεια θεωρείται πολύ σηµαντική, λόγω της εισόδου του αερίου στην στρατόσφαιρα εξαιτίας του µεγάλου ύψους στο οποίο εκτοξεύεται κατά τις µεγάλες εκρήξεις και εξαιτίας της ατµοσφαιρικής µεταφοράς. Τα θαλάσσια υδροσταγονίδια εξατµίζονται και σχηµατίζουν πάνω από την θάλασσα µικρά σωµατίδια. Τα σωµατίδια αυτά αποτελούνται από ιόντα Na+, Cl- και SO. Το ποσό των θειικών ριζών που εκλύεται µε αυτόν τον τρόπο στην ατµόσφαιρα υπολογίστηκε περίπου στα 44 TgS/y. Το µεγαλύτερο ποσοστό από αυτό επιστρέφει στη θάλασσα ενώ µόνο το 10% µεταφέρεται κι εναποτίθεται στην ξηρά. Οι βιολογικώς εκπεµπόµενες θειικές ενώσεις αποτελούν την κυριότερη πηγή φυσικώς παραγόµενου θείου στην ατµόσφαιρα. Οι εκτιµήσεις του ετησίως παραγόµενου ποσού παρουσιάζουν µεγάλες διαφορές, λόγω της ποικιλίας των επιφανειών και των κλιµατικών συνθηκών. Οι βιολογικές εκποµπές περιλαµβάνουν δύο κύριες διαδικασίες, την αποσύνθεση των οργανικών θειικών ενώσεων από µικροοργανισµούς, µικρόβια και φύκια, σε αερόβιο ή αναερόβιο περιβάλλον και την µετατροπή του θείου από συγκεκριµένα µικρόβια σε αποκλειστικά αναερόβιο περιβάλλον. Και οι δύο διαδικασίες απαιτούν την παρουσία οργανικής ύλης και υγρασίας. Ετησίως υπολογίστηκε ότι εκπέµπονται βιολογικώς TgS/y. Από αυτά τα TgS/y εκπέµπονται από την ξηρά και τα TgS/y από την θάλασσα. Γενικά, οι ετήσιες εκποµπές θειικών ενώσεων από φυσικές πηγές εκτιµούνται γύρω από µια µέση τιµή 70 TgS/y µε πλάτος ±40 TgS/y (Jorgensen & Hansen, 1985). 9

10 Ανθρωπογενείς Πηγές ιοξειδίου του Θείου στην Ατµόσφαιρα Οι κυριότερες ανθρωπογενείς διαδικασίες παραγωγής διοξειδίου του θείου και άλλων θειικών ενώσεων στην ατµόσφαιρα είναι: η κατανάλωση καυσίµων, άνθρακα και πετρελαίου από αυτοκίνητα και µέσω οικιακής χρήσης, η διύλιση πετρελαίου, η επεξεργασία µη-σιδηρούχων ορυκτών (Cu, Pb, Zn θειικών µετάλλων), η καύση ξύλου και οι ηλεκτροπαραγωγοί σταθµοί. Το διοξείδιο του θείου είναι το κύριο αέριο που εκπέµπεται από τις παραπάνω διαδικασίες. Μερικές από αυτές, όπως η επεξεργασία φυσικών αερίων, η επεξεργασία χαρτιού, η διύλιση πετρελαίου, αποδίδουν στην ατµόσφαιρα H 2 S, CS 2 και OCS σε ποσότητες όµως αµελητέες σε σχέση µε το διοξείδιο του άνθρακα. Οι εκποµπές του συνολικά παραγόµενου διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα, δεκαπλασιάστηκαν µε βάση τις έρευνες, από το 1890 έως το 1990, φτάνοντας από τα 9.3 TgS/y στα 90 TgS/y περίπου. Οι εκποµπές διοξειδίου του θείου σε παγκόσµια κλίµακα φαίνεται να έφτασαν σε µια µέγιστη τιµή τη δεκαετία του 80 κι έπειτα να ελαττώθηκαν µέχρι σήµερα (Smith et al, 2004). Για το 1990 εκτιµήσεις δίνουν ολικές ανθρωπογενείς εκποµπές διοξειδίου του θείου TgS (Houghton et al., 1995, Benkovitz et al., 1996, Olivier et al., 1996, WMO, 1997). Γενικά πάντως και σύµφωνα µε την αναφορά του IPCC (Special Report on Emissions Scenarios, 2000) εκτιµάται ότι για στο 2000 αντιστοιχεί µια µέση τιµή της τάξεως των 70 TgS. Η κατανοµή των ανθρωπογενών εκποµπών διοξειδίου του θείου σε παγκόσµια κλίµακα δεν είναι οµοιόµορφη. Ο κύριος όγκος τους εντοπίζεται στο βόρειο ηµισφαίριο του πλανήτη (Andres & Kasgnoc, 1998). Υπολογίζεται µάλιστα ότι το 90% των ανθρωπογενών θειικών εκποµπών προέρχεται από το βόρειο ηµισφαίριο, ενώ αντίθετα οι φυσικές εκποµπές είναι οµαλότερα κατανεµηµένες στα δύο ηµισφαίρια (Bates et al, 1992). ΦΥΣΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Γεωθερµικές = ηφαιστειακή δράση (13TgS/y) Θαλάσσια υδροσταγονίδια (44 ΤgS/y) Βιολογικές ( TgS/y) ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΠΗΓΕΣ κατανάλωση καυσίµων, άνθρακα και πετρελαίου από αυτοκίνητα και µέσω οικιακής χρήσης διύλιση πετρελαίου επεξεργασία µησιδηρούχων ορυκτών καύση ξύλου ηλεκτροπαραγωγοί σταθµοί Εικόνα 3. Κυριότερες πηγές του SO 2 10

11 ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ Ξηρή εναπόθεση Υγρή εναπόθεση Χηµικές µεταβολές Εικόνα 4. ιεργασίες Αποµάκρυνσης του SO ιεργασίες αποµάκρυνσης του διοξειδίου του θείου Ύψος Αναµείξεως Μεταφορά από τον οριζόντιο άνεµο ιαφυγή ρύπων στην ελεύθερη ατµόσφαιρα Αποµάκρυνση µέσω των νεφών ιάχυση Εκποµπή Χηµικοί µετασχηµατισµοί Ραδιενεργή εξασθένιση Ξηρή απόθεση Απόπλυση Υγρή απόθεση Υδρόσφαιρα Εικόνα 5. Απεικόνιση διεργασιών αποµάκρυνσης του SO 2. Το διοξείδιο του θείου που εκπέµπεται στην ατµόσφαιρα διαχέεται σε αυτήν µέσω µικρής ή µεγάλης κλίµακας κινήσεων. Η απόσταση που θα διανύσει εξαρτάται από µια σειρά φυσικών και χηµικών διεργασιών που αποµακρύνουν τον ρύπο από τον αέρα. Οι διεργασίες αυτές είναι που καθορίζουν τον χρόνο ζωής όπως και την συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα. Ο χρόνος ζωής t ορίζεται από τη σχέση 1/t = (1/M)(dM/dt), όπου Μ η ολική µάζα του διοξειδίου του θείου που µελετάται (Ζερεφός, 1984). Οι φυσικές διεργασίες µέσω των οποίων το διοξείδιο του θείου αποµακρύνεται από την ατµόσφαιρα είναι η ξηρή εναπόθεση στην ξηρά ή τις υδάτινες επιφάνειες της γης και η υγρή εναπόθεση κατά τη διάρκεια βροχής, χιονιού, χαλαζιού 11

12 κάτω από τα σύννεφα. Οι µηχανισµοί αυτοί περιορίζονται στο οριακό στρώµα. Στην υγρή εναπόθεση περιλαµβάνεται και η χηµική µεταβολή του διοξειδίου του θείου στα νέφη παρουσία υδροσταγονιδίων. Η ξηρή εναπόθεση περιλαµβάνει τη διάχυση του ρύπου µέσω του ανέµου και των τυρβωδών κινήσεων της ατµόσφαιρας και την φυσική ή χηµική κατακράτηση του από τις διάφορες επιφάνειες. Ξηρή απόθεση υφίστανται τα µικρά σωµατίδια και οι αέριες ενώσεις τα οποία ακολουθούν αδρανώς τις κινήσεις του αέρα και τα οποία κατακρατούνται, όταν έρθουν σε επαφή, από την υποκείµενη επιφάνεια. Στα πρώτα χιλιοστά που βρίσκονται κοντά στο έδαφος (υπόστρωµα τριβής) η µεταφορά καθορίζεται από την µοριακή διάχυση, ενώ σε µεγαλύτερα ύψη η διάχυση κυριαρχείται από τους τυρβώδεις στροβίλους. Η ταχύτητα ξηρής εναπόθεσης του διοξειδίου του θείου κυµαίνεται από 0.5 έως 2.5 cm/sec, µε µια µέση τιµή 0.8 cm/sec για τα µέσα γεωγραφικά πλάτη (Garland, 1978). Η ταχύτητα εναπόθεσης επηρεάζεται από το γεωγραφικό πλάτος, την εποχή και τις µετεωρολογικές συνθήκες, ιδιαίτερα την σχετική υγρασία. Η υγρή εναπόθεση, σε αντίθεση µε την ξηρή που συµβαίνει συνεχώς, λαµβάνει χώρα σποραδικά. Υγρή απόθεση λαµβάνει χώρα σε περίπτωση υετού οπότε µπορούν να συµβεί κάποιο από τα παρακάτω ενδεχόµενα: Είτε σάρωση των ρύπων οι οποίοι βρίσκονται στην ατµόσφαιρα από την βροχή ή το χιόνι (απόπλυση) είτε πρόσληψη των ρύπων σε ένα προηγούµενο στάδιο από τα µικρά σταγονίδια του νέφους, τα οποία αργότερα ενώνονται µεταξύ τους φτιάχνοντας σταγόνες βροχής. Υπολογισµοί έχουν δείξει ότι οι χρόνοι παραµονής για το διοξείδιο του θείου είναι 60, 100 και 80 ώρες αντίστοιχα για την ξηρή, την υγρή εναπόθεση και την χηµική µετατροπή αντίστοιχα (Rodhe, 1978, Seinfeld & Pandis, 1998). Ο συνολικός χρόνος παραµονής στην ατµόσφαιρα θεωρείται ~25 ώρες, αν υποτεθεί ότι 30% περίπου του διοξειδίου του θείου µετατρέπεται σε θειικές ρίζες πριν την εναπόθεση (Rodhe, 1978). Γενικά πάντως θεωρείται ότι το διοξείδιο του θείου έχει χρόνο ζωής εντός του οριακού στρώµατος, 1-2 µέρες. Εποµένως µπορεί να µεταφερθεί ανάλογα και µε τις συνοπτικές συνθήκες, µερικές εκατοντάδες χιλιόµετρα προτού εναποτεθεί ή µετατραπεί χηµικά Η επίδραση του διοξειδίου του θείου στο φαινόµενο της όξινης βροχής. Το νερό της βροχής είναι φυσικά όξινο λόγω της διάλυσης σε αυτό του διοξειδίου του άνθρακα που υπάρχει στην ατµόσφαιρα. Έτσι, απουσία αερίων ρύπων, η βροχή θα έπρεπε να έχει µια τιµή ph γύρω στο 5,6. Ωστόσο, από την αρχή της βιοµηχανικής επανάστασης, τα επίπεδα του ph της βροχής έχουν σηµειώσει σηµαντική πτώση (µείωση της τιµής του ph αντιστοιχεί σε αύξηση της οξύτητας του νερού - για µεταβολή του ph κατά µία µονάδα σηµειώνεται δεκαπλάσια µεταβολή στην οξύτητα). Υπεύθυνες για την αύξηση της οξύτητας είναι κυρίως οι εκποµπές διοξειδίου του θείου και οξειδίων του αζώτου που προέρχονται από τη χρήση των ορυκτών καυσίµων στη βιοµηχανία και τις µεταφορές. Τα εκπεµπόµενα αέρια διαλύονται στην υγρασία της ατµόσφαιρας ή στα ατµοσφαιρικά κατακρηµνίσµατα, σχηµατίζοντας τα αντίστοιχα οξέα (θειϊκό και νιτρικό οξύ), µε αποτέλεσµα να αυξάνουν την οξύτητά τους. Υψηλές συγκεντρώσεις όξινης απόθεσης µπορούν να καταστρέψουν τα χερσαία και τα υδάτινα οικοσυστήµατα αλλά και να προκαλέσουν σηµαντικές φθορές στα υλικά. 12

13 Εικόνα 6. Τα υδάτινα οικοσυστήµατα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις µεταβολές της οξύτητας. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η λίµνη Barkevatn στη Νορβηγία, όπου άλλοτε ζούσαν µεγάλοι πληθυσµοί από πέστροφες και πέρκες. Η αύξηση της οξύτητας είχε σαν αποτέλεσµα την πλήρη εξαφάνιση των πληθυσµών αυτών στα τέλη της δεκαετίας του '70. Η ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ ph Τα κτίρια και οι βαφές επηρεάζονται για ph < 5 Τα ψάρια επηρεάζονται για ph < 6 Τα δέντρα επηρεάζονται για ph < 3,5 ΟΞΙΝΟ ΟΥ ΕΤΕΡΟ 0 7 2,2-3,0 ΒΑΣ ΙΚΟ 11,0-12,0 14 Λεµονάδα 2,9-3,3 Εικόνα 7. Η κλίµακα του Ph. 6,4-7,6 Αµµωνία Ένα από τα µεγαλύτερα προβλήµατα που συνοδεύουν την όξινη βροχή είναι η υπέρβαση των εθνικών συνόρων. Συχνά, οι χώρες που υφίστανται τις επιπτώσεις της όξινης βροχής δεν είναι εκείνες που παρήγαγαν την αρχική ρύπανση. Χαρακτηριστικά, αναφέρουµε ότι, το 95% των ποσοτήτων του θείου και του αζώτου που ρυπαίνει τα Νορβηγικά οικοσυστήµατα προέρχεται από άλλες χώρες, κυρίως από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερµανία Επιπτώσεις του SO 2 στην υγεία Η επίδραση της αέριας ρύπανσης στον άνθρωπο είναι αποτέλεσµα της επαφής του ρύπου µε το σώµα. Άλλη επίδραση είναι ότι οι ρυπαντές απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία, µειώνοντας έτσι την ένταση των ηλιακών ακτινών που φθάνουν στον άνθρωπο, καθώς επίσης και την ακτινοβολία ιονισµού που πηγάζει από ορισµένα ραδιενεργά ισότοπα. Συνήθως η επαφή των ρυπαντών µε το σώµα γίνεται στις επιφάνειες του δέρµατος και στις εκτεθειµένες µεµβράνες. Ο βαθµός ευαισθησίας του δέρµατος δεν παίζει σπουδαίο ρόλο, εκτός,από σπάνιες περιπτώσεις,ατόµων που είναι ιδιαίτερα 13

14 ευαίσθητα σε ορισµένους ρυπαντές λόγω αλλεργίας. Πρωτεύοντα ρόλο παίζουν οι µεµβρανώδεις επιφάνειες του σώµατος που έρχονται σ επαφή µε τον ατµοσφαιρικό αέρα. Η επαφή αυτή είναι κύριας σηµασίας διότι αφ' ενός οι επιφάνειες αυτές είναι πολύ ευαίσθητες και αφετέρου έχουν µεγαλύτερη απορροφητική ικανότητα συγκρινόµενες µε το δέρµα. Αέριοι ρύποι όπως αέρια, ατµοί, καπνοί, σκόνες και άλλα προκαλούν ερεθισµό των µεµβρανών του οφθαλµού, της µύτης, των αναπνευστικών οδών, του τραχειοβρογχικού δέντρου και του πνευµονικού παρεγχύµατος. Ο ερεθισµός φανερώνεται από τη λειτουργία του προστατευτικού µηχανισµού του οργανισµού. Στη περίπτωση των µατιών το εσωτερικό των βλεφάρων και ο κερατοειδής χιτώνας εµφανίζουν σαν πρώτο σύµπτωµα το κάψιµο ενώ µε το ανοιγόκλεισµα των βλεφάρων και το πολύ δάκρυσµα γίνεται µια προσπάθεια να καθαρίσει το µάτι. Οι δαιδαλώδεις αναπνευστικοί αγωγοί της µύτης αναγκάζουν τον ατµοσφαιρικό αέρα να "χτυπάει" στα τοιχώµατα των αγωγών κάνοντας τις υγρές αυτές επιφάνειες µαζί µε τα τριχίδια της µύτης να αφαιρούν ορισµένες ποσότητες ρυπαντών. Οι φυσιολογικές βλεννώδεις εκκρίσεις που υπάρχουν στις ρινικές κοιλότητες και στον φάρυγγα βοηθούν στην προστασία του επιθηλίου από ερεθισµούς προερχόµενους από ρύπους. Οι µηχανισµοί αυτοί προστασίας των αναπνευστικών οργάνων κατακρατούν σωµατίδια το µέγεθος των οποίων είναι πάνω από 5 µικρά. Ένας άλλος µηχανισµός προστασίας είναι το αισθητήριο της όσφρησης," που βοηθάει τον άνθρωπο να αποφύγει το επικίνδυνο περιβάλλον. Πολλές φορές όµως η οσµή και µόνο δεν βοηθά στην προστασία από τη ρύπανση, επειδή πολλοί ρυπαντές δεν έχουν µυρωδιά όπως π.χ. το µονοξείδιο του άνθρακα. Ερεθιστικοί ρυπαντές που φθάνουν στο λάρυγγα σε υψηλές συγκεντρώσεις προκαλούν κλείσιµο της επιγλωττίδας απαγορεύοντας έτσι την είσοδο του ρυπασµένου αέρα και µ' αυτόν τον τρόπο προειδοποιούν τον αποδέκτη για τον κίνδυνο. Ένας σηµαντικός προστατευτικός µηχανισµός λειτουργεί στις επιφάνειες των µεµβρανών του τραχειοβρογχικού δένδρου µε την παραγωγή βλέννας και τη δραστηριοποίηση του κροσσωτού επιθηλίου. Οι βλεφαρίδες αυτές δρουν σαν µαστίγια και ωθούν προς τα πάνω και έξω από τον λάρυγγα τα διάφορα σωµατίδια. Επίσης η βλέννα κατακρατεί τα διάφορα αέρια και µε τη βοήθεια των βλεφαρίδων τα παγιδευµένα αέρια ωθούνται προς τα' έξω. Όταν φθάσουν στη στοµατική κοιλότητα, είτε καταπίνονται είτε αποπτύονται. Ο µηχανισµός του βήχα δρα για να αποµακρύνονται ανεπιθύµητα σωµατίδια από το αναπνευστικό σύστηµα. Ο συνεχής ερεθισµός των πνευµόνων οδηγεί στον σχηµατισµό υπερπλαστικών και µεγαπλαστικών κυττάρων. Η σχέση αυτή των µεγαπλαστικών αλλαγών είναι δυνατόν να προκαλέσει καρκίνο των πνευµόνων. Θνησιµότητα Ένα από τα χειρότερα επεισόδια αέριας ρύπανσης (όχι ατυχήµατος) εµφανίστηκε το εκέµβριο του 1952 στο Λονδίνο. Πυκνή παγωµένη οµίχλη κάθισε πάνω από την πόλη για τέσσερις συνεχείς µέρες. Αυτό είχε σαν αποτέλεσµα να αυξηθούν οι θάνατοι πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Υπολογίζεται ότι ο αριθµός των θανάτων ήταν κατά πάνω από τα κανονικά επίπεδα µιας πόλης 8 εκατοµµυρίων περίπου. Τα αίτια των θανάτων οφείλονταν κυρίως σε πνευµονικές παθήσεις και καρδιοπάθειες. Θετική συσχέτιση βρέθηκε µεταξύ των συγκεντρώσεων του διοξειδίου του θείου (SΟ 2 ) και του καπνού µε τον αριθµό των θανάτων. Το περιστατικό αυτό του Λονδίνου ήταν από τα πρώτα επεισόδια αέριας ρύπανσης που προκάλεσε σηµαντικό αριθµό θανάτων. Κατά καιρούς εµφανίστηκαν αλλού και άλλα επεισόδια, επισηµαίνοντας τον κίνδυνο που διατρέχουµε από την ατµοσφαιρική 14

15 ρύπανση. Έρευνες από το Τµήµα Αέριας Ρύπανσης των ΗΠΑ έδειξαν ότι η θνησιµότητα αυξήθηκε κατά 20% όταν η συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου ήταν 1500 µg/m 3 και του καπνού µεγαλύτερη από 2000 µg/m 3. Νοσηρότητα Από τις διάφορες έρευνες συµπεραίνεται ότι επίπεδα συγκεντρώσεων καπνού µεγαλύτερα των 300 µg/ m 3 και διοξειδίου του θείου πάνω από 600 µg/ m 3 έχουν σαν αποτέλεσµα να επιδεινωθούν τα συµπτώµατα που εµφανίζονται. Η πιθανότητα ότι η αέρια ρύπανση µπορεί να προκαλέσει καρκίνο των πνευµόνων έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Τα στοιχεία που συνηγορούν γι' αυτό, σε συντοµία είναι: α) η αυξηµένη εµφάνιση της ασθένειας στις αστικές περιοχές β) η παρουσία στην ατµόσφαιρα ουσιών που έχει αποδειχθεί, σε εργαστηριακές έρευνες, ότι προκαλούν καρκίνο, όπως π.χ. τα βενζοπυρένια γ) η γενική αύξηση του καρκίνου του πνεύµονα. Παρ' όλα αυτά όµως επιδηµιολογικές µελέτες στις ΗΠΑ και στην Αγγλία έδειξαν ότι υπάρχει µεν σαφής συσχέτιση µεταξύ των χρονιών πνευµονικών παθήσεων και της ρύπανσης, δεν ισχύει όµως το ίδιο στη σχέση της ρυπάνσεως µε τον καρκίνο του πνεύµονα. Ένα ενδιαφέρον συµπέρασµα άλλων ερευνών είναι ότι η συχνότητα καρκίνου του πνεύµονα µεταξύ µη καπνιστών αστικών περιοχών είναι κατά % υψηλότερη από εκείνη µεταξύ µη καπνιστών αγροτικών περιοχών. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι υπάρχει κάποια σχέση µεταξύ ρύπανσης και δηµιουργίας καρκίνου του πνεύµονα, δεν υπάρχουν όµως ακόµη οι απόλυτες αποδείξεις. Ειδικά Προβλήµατα της αέριας ρύπανσης Υπάρχουν µερικά ειδικά προβλήµατα των επιδράσεων της αέριας ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία που δεν περιλαµβάνονται στις κατηγορίες που αναφέρθηκαν. Τα προβλήµατα αυτά περιλαµβάνουν: α) την επίδραση των ηλιακών ακτινών στην ατµοσφαιρική ρύπανση και αντίστροφα, την επίδραση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης στο ηλιακό φως. β) τις θύελλες σκόνης γ) την κατάποση των αερίων ρυπαντών και δ) τις οσµές Οι επιπτώσεις της ρύπανσης γίνονται πρώτα αντιληπτές από τα ευαίσθητα άτοµα (ηλικιωµένους, αρρώστους, παιδιά) και γενικεύονται αργότερα (εφόσον η κατάσταση παραµένει η ίδια ή χειροτερεύει) στον υπόλοιπο πληθυσµό. Το διοξείδιο του θείου στην ατµόσφαιρα σχηµατίζει θειικές ενώσεις µεταξύ των οποίων θειικό οξύ και σωµατίδια αποτελούµενα από θειικές ενώσεις. Επηρεάζει άτοµα µε αναπνευστικά προβλήµατα από µόνο του ή σε συνέργεια µε τα αιωρούµενα σωµατίδια. Προκαλεί αλλοιώσεις σε βλάστηση και υλικά, ενώ µειώνει την ορατότητα και αυξάνει την οξύτητα λιµνών και ποταµών (ΥΠΕΧΩ Ε, 2007). Εξαιτίας της οξειδωτικότητάς του, µπορεί να µειώσει το περιεχόµενο των βιταµινών στα τρόφιµα. Μετατρέπεται στο συκώτι στο αβλαβές θειικό και αποβάλλεται στα ούρα. Μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήµατα σε άτοµα που πάσχουν από άσθµα. Σε µεγάλες συγκεντρώσεις (µεγαλύτερες από αυτές που χρησιµοποιούνται στα τρόφιµα),µπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές σε µερικούς ανθρώπους. Είναι γνωστό ότι, σε σχετικά χαµηλές συγκεντρώσεις η εισπνοή διοξειδίου του θείου από ζώα και ανθρώπους προκαλεί σπασµούς των λείων µυών των βρογχίολων. Σε λίγο υψηλότερες συγκεντρώσεις παρατηρείται αυξηµένη έκκριση βλέννας στους 15

16 αεραγωγούς της µύτης, ενώ ακόµη υψηλότερες συγκεντρώσεις προκαλούν σοβαρούς ερεθισµούς του βλεννογόνου. Αυτές τις ερεθιστικές δράσεις του διοξειδίου του θείου επιδεινώνει ο ψυχρός καιρός. Κάτω από ορισµένες συνθήκες, που σχετίζονται µε το ηλιακό φως, την παρουσία ορισµένων µετάλλων ως καταλυτών και την συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου, το τελευταίο µετατρέπεται σε τριοξείδιο. Το αέριο αυτό είναι πολύ ερεθιστικό στον άνθρωπο. Το µίγµα αυτών των δύο αερίων, δηλαδή του διοξειδίου και τριοξειδίου του θείου παρουσία υδρατµών σχηµατίζει το θειικό οξύ. Το διοξείδιο του θείου εµφανίζεται στον αέρα των αστικών περιοχών σαν προϊόν της καύσης των υδρογονανθράκων. Σε περιοχές που γίνεται µεγάλη κατανάλωση άνθρακα οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του θείου είναι πολύ µεγάλες σε αντίθεση µε τις περιοχές στις οποίες γίνεται χρήση αερίου. Τα πιο σηµαντικά επεισόδια ρύπανσης έχουν συµβεί στην κοιλάδα του Μες (Βέλγιο) το 1930, όταν στη διάρκεια ρυπαντικού επεισοδίου σηµειώθηκαν 60 θάνατοι, στην πόλη Ντονόρα (ΗΠΑ) το 1940 µε 20 θανάτους και στο Λονδίνο το 1952 µε θύµατα. Όσον αφορά στο τελευταίο αυτό επεισόδιο, µετρήσεις έχουν δείξει ότι η διακύµανση της θνησιµότητας ήταν στενότατα συνδεδεµένη µε τη διακύµανση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του θείου στον αέρα. Σύµφωνα µε έρευνες της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας (Π.Ο.Υ.) διαπιστώθηκαν οι σχέσεις που περιγράφονται στον Πίνακα 1 µεταξύ συγκεντρώσεων διοξειδίου του θείου και καπνού και των συνεπειών τους στην ανθρώπινη υγεία. Στην Ελλάδα ακολουθούνται υποχρεωτικά τα όρια ποιότητας της ατµόσφαιρας που έχουν καθιερωθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριµένα από την Οδηγία 1999/30/ΕΚ προσδιορίζονται οι οριακές τιµές διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου, σωµατιδίων και µολύβδου, στον αέρα του περιβάλλοντος (ΠΥΣ 34/ , ΦΕΚ 125/Α/5.6.02). Σύµφωνα µε αυτή την Οδηγία, η ωριαία οριακή τιµή για την προστασία της ανθρώπινης υγείας είναι 350 µg/m 3 των οποίων δεν πρέπει να σηµειώνεται υπέρβαση περισσότερες από 24 φορές ανά ηµερολογιακό έτος. Η ηµερήσια οριακή τιµή για την προστασία της ανθρώπινης υγείας είναι 125 µg/m 3 των οποίων δεν πρέπει να σηµειώνεται υπέρβαση περισσότερες από 3 φορές ανά ηµερολογιακό έτος. Αντίστοιχα η οριακή τιµή για την προστασία των οικοσυστηµάτων (µέσος όρος για το χειµώνα 1 Οκτωβρίου έως 31 Μαρτίου) είναι 20 µg/m 3. Το όριο συναγερµού είναι 500 µg/m 3 µετρούµενα επί τρεις συνεχείς ώρες. Οι κυριότερες πηγές αυτού του ρύπου στη χώρα µας είναι τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, βιοµηχανίες, κεντρικές θερµάνσεις, διυλιστήρια πετρελαίου, χηµικές βιοµηχανίες, χαρτοβιοµηχανίες. 16

17 SO 2 ΙΟΞΕΙ ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΟΡΙΑΚΕΣ (Οδηγία 1999/30/ΕΚ της 22ας Απριλίου 1999) Πρότυπα Ποιότητας για Αέρα Περιβάλλοντος 1 Ωριαία οριακή τιµή για την προστασία της ανθρώπινης υγείας 2 Ηµερήσια οριακή τιµή για την προστασία της ανθρώπινης υγείας 3 Ωριαία οριακή τιµή για την προστασία των οικοσυστηµάτων Περίοδος αναφοράς για τον υπολογισµό του µέσου όρου 1 ώρα 24 ώρες Ηµερολογιακό έτος χειµώνα (1η Οκτωβρίου έως 31 Μαρτίου) Οριακή Τιµή ΟΡΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (Όρια προειδοποίησης) 350 µg/m 3 των οποίων δεν πρέπει να σηµειώνεται υπέρβαση περισσότερες από 24 φορές ανά ηµερολογιακό έτος 125 µg/m 3 των οποίων δεν πρέπει να σηµειώνεται υπέρβαση περισσότερες από 3 φορές ανά ηµερολογιακό έτος Περιθώριο Ανοχής ΤΙΜΕΣ Προθεσµία συµµόρφωσης προς την οριακή τιµή 150 µg/m 3 (43%) κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, µειούµενο από 1/1/2001 1η Ιανουαρίου 2005 κάθε 12 µήνες κατά ίσο ετήσιο ποσοστό, ώστε να φθάσει το 0% την 1/1/2005 Κανένα 1η Ιανουαρίου µg/m 3 Κανένα 19 Ιουλίου 2001 ΟΡΙΟ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ: 125 µg/m 3 (τιµή 24ώρου) : 350 µg/m 3 (τιµή µετρούµενη επί τρεις συνεχόµενες ώρες) (Επιτροπή Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας) ΟΡΙΑ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ (Όρια Επιβολής έκτακτων µέτρων) ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ Ε.Ε.: 500 µg/m 3 (τιµή µετρούµενη επί τρεις συνεχόµενες ώρες) ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ: 450 µg/m 3 (τιµή µετρούµενη απί τρεις συνεχόµενες ώρες) (Επιτροπή Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας) Πίνακας 1. Οριακές τιµές, όρια προφύλαξης και όρια επιβολής έκτακτων µέτρων. 17

18 1.7. Μέτρα αντιµετώπισης της αυξηµένης ποσότητας του SΟ 2 Εξοικονόµηση ενέργειας: µείωση της κατανάλωσης καυσίµων προς παραγωγή ενέργειας (π.χ., βελτίωση µόνωσης στα κτίρια, απόδοσης οικιακών συσκευών, κινητήρων αυτοκινήτων, απόδοσης εγκαταστάσεων στη βιοµηχανία) Βελτίωση µεταφορών: βελτίωση των συνθηκών κυκλοφορίας, αύξηση της χρήσεως των µαζικών µέσων µεταφοράς Εισαγωγή ευγενέστερων καυσίµων: φυσικό αέριο, ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (π.χ., αιολική στα νησιά) Βελτίωση ποιότητας υγρών καυσίµων: ελάττωση του περιεχόµενου θείου (S) στο diesel και στη βενζίνη, καθώς και των πτητικών αρωµατικών υδρογονανθράκων αντίστοιχα. Επεµβάσεις στις εκποµπές των βιοµηχανιών: φίλτρα σε χαλυβουργεία, βιοµηχανίες διατροφής και λιπασµάτων, µεταφορά χυτηρίων εκτός των µεγάλων πόλεων, µείωση απωλειών εξάτµισης στη βιοµηχανία πετρελαίου και παραγώγων του, ανάπτυξη µηχανολογικού εξοπλισµού αντιρρύπανσης χηµικών διεργασιών Έλεγχος πηγών ρύπανσης: δηµιουργία «εθνικού µητρώου» απογραφής των εκποµπών και επέκταση του δικτύου παρακολούθησης µε εναρµόνιση των µεθόδων µέτρησης των διαφόρων σταθµών Πληροφόρηση του κοινού: δηµιουργία κέντρου πληροφοριών περιβάλλοντος και τεχνολογίας αντιρρύπανσης για το κοινό. Ο καθένας από εµάς µπορεί να συµβάλλει στην αντιµετώπιση των προβληµάτων. Μετά από µια σειρά δραµατικών γεγονότων όπως η µεγάλη αύξηση των θανάτων στο Λονδίνο από το νέφος του Λονδίνου το 1952, καθώς και κατά τη δεκαετία του 1960 στη Νέα Υόρκη, θεσπίστηκαν µε ειδική νοµοθεσία αυστηρότερα όρια για τους περιβαλλοντικούς ρύπους και διοργανώθηκαν συστηµατικές έρευνες. Έτσι µετρώνται επίπεδα ασφαλείας ορισµένων ουσιών όπως του διοξειδίου του θείου, του διοξειδίου του αζώτου, του όζοντος κ.ά. 18

19 2. Κεφάλαιο εύτερο 2.1. Ο πληθυσµός και η γεωγραφική θέση της Θεσσαλονίκης. Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο δυτικό τµήµα του σηµερινού νοµού Θεσσαλονίκης, στο µυχό του Θερµαϊκού κόλπου. Είναι κτισµένη αµφιθεατρικά στις πλαγιές του Κέδρινου Λόφου και περιβάλλεται στα βόρεια από το δάσος του Σέϊχ Σου. Στη Σίνδο υπάρχει η βιοµηχανική ζώνη της πόλης και στα ανατολικά βρίσκονται οι περιοχές του αεροδροµίου, της Θέρµης και του Πανοράµατος. Με πληθυσµό (UN Population Revision 2008), οι περίπου εκ των οποίων κατοικούν στο κέντρο της πόλης, αποτελεί το δεύτερο µεγαλύτερο βιοµηχανικό, εµπορικό και γενικά οικονοµικό κέντρο της χώρας µετά την πρωτεύουσα Αθήνα. Συγκεντρώνει ποσοστό 9,4% του πληθυσµού της χώρας µε τάση αύξησης, αφού είχε το τέταρτο µεγαλύτερο ποσοστό φυσικής αύξησης του πληθυσµού το 1997 και το 1998 µετά τους νοµούς ωδεκανήσου, Ξάνθης και Ηρακλείου (υπεροχή γεννήσεων/1.000 κατοίκους: 2,9), και υψηλή αναλογία µαθητών ηµοτικού ανά κατοίκους (66 έναντι µέσου Ελλάδας 61). Παράγει το 9,9% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της χώρας, το 2, 16% της συνολικής µεταποιητικής παραγωγής και τα 2/3 του προϊόντος του προέρχονται από τις υπηρεσίες. Με κατά κεφαλή προϊόν 3,8 εκ. δρχ. (3ος στην κατάταξη µε 105% του µέσου όρου της Ελλάδος), η θέση του ως προς το µέσο της χώρας σε διάστηµα µιας 10ετίας έµεινε σχεδόν σταθερή. Η πόλη εκτείνεται για τρία περίπου χιλιόµετρα κατά µήκος της ανατολικής πλευράς του Θερµαϊκού κόλπου. Η θέση της πόλης στην ευρύτερη περιοχή Μακεδονίας-Θράκης, η ύπαρξη του λιµανιού της ως φυσικής πύλης της περιοχής αυτής προς τη θάλασσα αλλά και η φυσική οχύρωσή της καθιστούν τη Θεσσαλονίκη αφενός σηµαντικό στρατηγικό σηµείο, αφετέρου εµπορικό, συγκοινωνιακό και πολιτισµικό σταυροδρόµι από την αρχαιότητα έως και τα σηµερινά χρόνια. Ο πληθυσµός της πόλης διαρκώς αυξάνεται, µε αποτέλεσµα να εµφανίζεται µια εκτεταµένη οικιστική ανάπτυξη. Μαζί µε τον πληθυσµό αυξάνεται και ο αριθµός των οχηµάτων που κινούνται στο οδικό δίκτυο της πόλης, αλλά και η κατανάλωση πετρελαίου στους καυστήρες κεντρικής θέρµανσης κατά τους ψυχρούς χειµώνες της βόρειας Ελλάδας. Τους θερινούς µήνες υπάρχει µια ύφεση στις δραστηριότητες της πόλης, καθώς ένα µεγάλο µέρος του πληθυσµού αφήνει την πόλη για την περίοδο των διακοπών. Το διοξείδιο του θείου είναι ένας από τους ρύπους που συναντούνται στην πόλη και µε βάση τα παραπάνω αναµένεται ότι θα υπάρχει µια ιδιαίτερη αύξηση της ολικής στήλης του κατά τους ψυχρούς χειµερινούς µήνες Οι άνεµοι,το κλίµα και η θερµοκρασία στη Θεσσαλονίκη. Πρέπει να ληφθεί όµως υπόψη και η µεταφορά διοξειδίου του θείου από άλλες περιοχές µέσω του ανέµου, που µπορεί να διαφοροποιήσει την αναµενόµενη κατάσταση. Η επικρατέστερη διεύθυνση των ανέµων στην περιοχή της Θεσσαλονίκης κατά τους χειµερινούς µήνες είναι Β-Β, µε ένταση µέτρια ως ισχυρή. Συναντιούνται επίσης άνεµοι Ν-ΝΑ διεύθυνσης, χαµηλότερης έντασης. Τους θερινούς µήνες οι νότιοι άνεµοι εξακολουθούν να είναι χαµηλότερης έντασης από αυτούς της βόρειας διεύθυνσης. Συχνή είναι η εµφάνιση τοπικού συστήµατος θαλάσσιας αύρας από τον Θερµαϊκό κόλπο, κατά την θερινή περίοδο του έτους και κατά την διάρκεια της ηµέρας. Κατά την διάρκεια της νύχτας έχουµε την εµφάνιση απόγειου αύρας. Τις ενδιάµεσες εποχές, άνοιξη και φθινόπωρο, εµφανίζονται συνοπτικοί άνεµοι βορείων 19

20 και νοτίων διευθύνσεων, ενώ συναντιούνται περιπτώσεις ανάπτυξης ασθενέστερης θαλάσσιας και απόγειας αύρας. Τα ποσοστά άπνοιας δε, είναι σχετικά υψηλά καθ όλη τη διάρκεια του έτους µε αποτέλεσµα τον κακό εξαερισµό της πόλης. Το διοξείδιο του θείου αποτελεί ένα σηµαντικότατο ρύπο για την πόλη της Θεσσαλονίκης. Πέρα από τις άµεσες επιπτώσεις του στους έµβιους οργανισµούς, οδηγεί και στην υποβάθµιση των πάρα πολλών σηµαντικών ελληνιστικών, ελληνορωµαϊκών και βυζαντινών µνηµείων της πόλης. Με την οξείδωση του σε θειϊκό οξύ και την ακόλουθη πτώση του δεύτερου µε τη µορφή όξινης βροχής, προκαλείται υποβάθµιση των µαρµάρινων µνηµείων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγµα της αψίδας του Γαλέριου στο κέντρο της πόλης. Το κλίµα της Θεσσαλονίκης είναι µεσογειακό αλλά εµπεριέχει και ηπειρωτικά χαρακτηριστικά. Γενικότερα πάντως, η Θεσσαλονίκη απολαµβάνει αρκετές ηλιόλουστες µέρες κατά την διάρκεια του έτους. Η µεγαλύτερη θερµοκρασία που έχει σηµειωθεί ήταν στις 25/7/2007 και ήταν 44C στο Αεροδρόµιο Μακεδονία, ενώ η χαµηλότερη στον ίδιο σταθµό ήταν -14,0C και σηµειώθηκε στις 26/1/1963.Η χιονόπτωση κατά τον χειµώνα δεν είναι καθόλου ασυνήθιστη και µπορεί να σηµειωθεί ανά πάσα στιγµή από τις αρχές του εκεµβρίου µέχρι και τα µέσα Μαρτίου, αλλά όσο χιόνι φτάνει στο έδαφος συνήθως λιώνει µέσα σε λίγες ώρες. Υπάρχουν όµως και εξαιρέσεις στον κανόνα, µε τις ιστορικές χιονοπτώσεις του 1988 και του 2001 να επαληθεύουν το γεγονός. Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μάι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε εκ Μέγιστη θερµοκρασία ( C) Ελάχιστη θερµοκρασίας ( C) Βροχόπτωση (mm) Ρεκόρ θερµοκρασίας ( C) Πίνακας 2. Θερµοκρασία και βροχόπτωση στη Θεσσαλονίκη στη διάρκεια ενός έτους. 20

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ηµήτρη Μελά Τµήµα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι νέο φαινόµενο. Ένας από τους λόγους που ανάγκαζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ & ΘΟΡΥΒΟΥ Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Δρ. Αναστάσιος Αδαμόπουλος Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Η αστική ρύπανση οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟ ΕΤΟΣ 2008

H ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟ ΕΤΟΣ 2008 Η Μ Ο Σ Θ Ε Σ Σ ΑΛ Ο Ν Ι Κ Η Σ H ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟ ΕΤΟΣ 2008 Παπαγεωργόπουλος Βασίλειος ήµαρχος Θεσσαλονίκης ρ. Παπαγιαννόπουλος Νικόλαος Αντιδήµαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΣΤΟ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ 23 Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 24 Η ιεύθυνση Περιβάλλοντος & Χωροταξίας της Περιφέρειας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη 1η Ημερίδα Εταιρείας Δημόσιας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής 11 Ιουνίου 2010, Λάρισα Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη Τσιρόπουλος Νικ. Αναπληρωτής Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική Ρύπανση Τι είναι ατμοσφαιρική ρύπανση; Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εισαγωγή στον αέρα χημικών, αιωρούμενων στερεών ή οργανισμών που προκαλούν προβλήματα υγείας στους ανθρώπους ή σε άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΑΝΤ/ΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΛΟΙΠΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5. Κωδικός Έργου : 05B-NON-EU-349 [ΟΠΣ: 96δ]

ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5. Κωδικός Έργου : 05B-NON-EU-349 [ΟΠΣ: 96δ] ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 5 Συσχέτιση των αποτελεσµάτων του µοντέλου υπολογισµού της έκθεσης του πληθυσµού της Αθήνας στα αερολύµατα µε επιδηµιολογικά δεδοµένα (δείκτες υγείας) στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Τίτλος Έργου : Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ - ΣΠΠΕ

ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ - ΣΠΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ - ΣΠΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν στην εργασία καθώς και των κύριων ποιοτικών χαρακτηριστικών των

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr

Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στο Λεκανοπέδιο Αθηνών Εισηγητής: Αλέξανδρος Παπαγιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Εργαστήριο Τηλεπισκόπησης Laser apdlidar@central.ntua.gr Περιεχόμενα Βασικοί αέριοι ρύποι Ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση Αιθαλομίχλη το χειμώνα, φωτοχημικό νέφος το καλοκαίρι Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιμετώπιση των υψηλών συγκεντρώσεων Αιωρούμενων Σωματιδίων στη Θεσσαλονίκη το έτος 2013, βάσει των παλαιών και νέων νομοθετικών ρυθμίσεων

Η αντιμετώπιση των υψηλών συγκεντρώσεων Αιωρούμενων Σωματιδίων στη Θεσσαλονίκη το έτος 2013, βάσει των παλαιών και νέων νομοθετικών ρυθμίσεων Δ Η Μ Ο Σ Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Διεύθυνση Διαχείρισης Αστικού Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβαλλοντικών Δράσεων Η αντιμετώπιση των υψηλών συγκεντρώσεων Αιωρούμενων Σωματιδίων στη Θεσσαλονίκη το έτος 2013,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα''

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' ''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' Ο Σεπτέμβριος ως μεταβατικός μήνας από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, ιδιαίτερα το πρώτο δεκαήμερο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 2012

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 2012 ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Για τη λειτουργία και συντήρηση των σταθμών ατμοσφαιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Ο ήλιος θεωρείται ως ιδανικό µέλαν σώµα Με την παραδοχή αυτή υπολογίζεται η θερµοκρασία αυτού αν υπολογιστεί η ροή ακτινοβολίας έξω από την ατµόσφαιρα Με τον όρο ροή ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Χαλβατζής Σταμάτιος Α.Μ. 7387 Μάθημα Οικολογίας 1 ο εξάμηνο Ορισμός H όρος όξινη βροχή αναφέρεταιστηνπαρουσίασεαυτήνόξινωνδιαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

«Εκτίμηση της έκθεσης πεζών σε αέρια σωματιδιακή ρύπανση (PM 10, PM 2.5, PM 1 ) σε οδούς πυκνής κυκλοφορίας σε περιοχή κατοικιών της Αθήνας»

«Εκτίμηση της έκθεσης πεζών σε αέρια σωματιδιακή ρύπανση (PM 10, PM 2.5, PM 1 ) σε οδούς πυκνής κυκλοφορίας σε περιοχή κατοικιών της Αθήνας» ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ - ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ: «ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Fax: 38 33 597 http://www.eex.gr

Fax: 38 33 597 http://www.eex.gr ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ Ν. Π. Δ. Δ. Ν. 1804/1988 Κάνιγγος 27, 106 82 Αθήνα Τηλ.: 38 21 524, 38 29 266, Fax: 38 33 597 http://www.eex.gr E-mail: info@eex.gr ASSOCIATION OF GREEK CHEMISTS 27 Kaningos Str,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΕΚΠΟΜΠΗ - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ & ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ (1/2) Εκπομπή ρύπανσης: ορίζεται η ποσότητα των ρύπων που διοχετεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΧΑΙΔΑΡΙΟΥ ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΧΑΙΔΑΡΙΟΥ ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ I. Mεταξά & Βασ. Παύλου, Παλαιά Πεντέλη Τ.Κ. 15236, ΑΘΗΝΑ Τηλ: 210 810 9122, 210 810 3231 Fax: 210 810 3236 URL: http://www.meteo.noa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 6.6.5 Ποιότητα Ατμοσφαιρικού Αέρα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 6.6.5 Ποιότητα Ατμοσφαιρικού Αέρα Έργου: Σελίδα 2 of 9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 2 ΣΧΕΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ 3 3 Μεθοδολογία 4 3.1 Επιλογή σημείων δειγματοληψίας 4 3.2 Μεθοδολογία δειγματοληψίας και ανάλυση δειγμάτων 6 4 Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος 2 ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η ανάπτυξη των Λαχανοκήπων και της ευρύτερης περιοχής Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Διπλωματική εργασία Χατζηδημητρίου Β. Ιωάννη, με θέμα : «ΧΡΟΝΟΣΕΙΡΑ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος έρευνας: ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ

Τίτλος έρευνας: ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ Τίτλος έρευνας: ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ 1 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΟΥ ΕΞΥΠΕΡΕΤΕΙ Η ΕΡΕΥΝΑ... 3 ΟΡΙΣΜΟΙ... 6 Κανονική βροχή... 6 Όξινη βροχή... 6 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ...

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ

Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ 1 Πιστοποίηση των αντηλιακών µεµβρανών 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ Οι αντηλιακές µεµβράνες 3M Scotchtint της εταιρίας 3Μ µελετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και ρύπανση στην Ελλάδα: οι δυο όψεις του νομίσματος

Οικονομική κρίση και ρύπανση στην Ελλάδα: οι δυο όψεις του νομίσματος Οικονομική κρίση και ρύπανση στην Ελλάδα: οι δυο όψεις του νομίσματος Ε. Γερασόπουλος, Δ/ντής Ερευνών Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης ΕΘΝΙΚΟ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα