ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ"

Transcript

1 ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ Α. Η κατασκευή της έννοιας 1. Η κληρονοµιά Η έννοια της πολιτισµικής κληρονοµιάς υποδηλώνει τη σχέση που δηµιούργησε ο άνθρωπος µε ορισµένα στοιχεία του περιβάλλοντός του, µέσα στο κοινωνικό-ιστορικό πλαίσιο της Αναγεννησιακής Ευρώπης. Έχει χαρακτήρα γνωστικό και βασίζεται καταρχάς στην ύπαρξη και αποδοχή ενός λογικού συλλογιστικού πλαισίου που είναι η «επιστηµονική» ανάλυση. Στην περίπτωση αυτή, η έννοια της πολιτισµικής κληρονοµιάς εφαρµόζεται σε αντικείµενα στα οποία προσδίδονται σηµασίες που µόνον οι ειδικοί µπορούν να ανακαλύψουν και να αποκαλύψουν επικαλούµενοι διάφορες γνώσεις και κυρίως την ιστορική επιστήµη. Βασίζεται, όµως, παράλληλα και σε µια περισσότερο διαισθητική προσέγγιση, που τοποθετείται στην τοµή ανάµεσα στη λογική και το αισθητό. Προσέγγιση που προκαλεί µια νέα στάση απέναντι στο αντικείµενο, µια στάση απόλυτου θαυµασµού. Οι δυο αυτές προσεγγίσεις συνδυάζονται και συµβάλλουν στο να προκαλέσουν ανάµεσα στον παρατηρητή και το παρατηρούµενο αντικείµενο µια διαδικασία συνταύτισης και παραγωγής προγονικών αξιών. Έτσι, ο λάτρης της πολιτισµικής κληρονοµιάς δεν είναι ένας απλός θεατής παλαιών αντικειµένων ούτε και τα χρησιµοποιεί όπως οποιοδήποτε άλλο πολιτισµικό αγαθό, αλλά µπορεί να ταυτισθεί µαζί τους µέσα από το χρόνο και το χώρο για να γευτεί, ετεροχρονισµένα, τα συµφραζόµενα συναισθήµατα και καταστάσεις. Εφόσον η έννοια αυτή της κληρονοµιάς, για να δηµιουργηθεί, έχει ανάγκη από την ύπαρξη ενός ορισµένου τρόπου σκέψης και από την κινητοποίηση επιστηµονικών γνώσεων, αυτό σηµαίνει ότι όχι µόνον δεν θα µπορούσε να αναπτυχθεί αυτόνοµα µέσα στην κοινωνία, αλλά και ότι δεν προσλαµβάνει όλο της το νόηµα παρά µόνον αν την τοποθετήσουµε µέσα σε ένα σύστηµα κοινωνικών και φιλοσοφικών αναπαραστάσεων. Η έννοια της κληρονοµιάς 1

2 προϋποθέτει, επίσης, µια ειδική σχέση µε το χρόνο και, κυρίως, µια ειδική αναπαράσταση του παρελθόντος, ως χωροχρόνου τελείως αυτόνοµου και σε απόσταση από το παρόν. Αν το κληρονοµικό αντικείµενο ανήκει στο παρελθόν, τότε αυτός που το χαρακτηρίζει έτσι είναι άνθρωπος του παρόντος, που αυτόπροσδιορίζεται ως αποκοµµένος από αυτό το παρελθόν. Για να κατανοήσουµε τον τρόπο αυτό σκέψης, πρέπει να θυµηθούµε ότι σε πολλές από τις αποκαλούµενες παραδοσιακές κοινωνίες, η έννοια του κυκλικού χρόνου υπερισχύει της έννοιας του γραµµικού χρόνου. Έτσι, από µια ιδεολογική σκοπιά, τα ανθρώπινα και τα κοινωνικά γεγονότα ερµηνεύονται ως επανάληψη άλλων πράξεων, που εξελίχτηκαν παλαιότερα, κατ εικόνα του ηµερολογίου που επαναλαµβάνεται κάθε χρόνο. Το σύστηµα αυτό που προβάλλει τις αξίες της αναπαραγωγής έναντι των αξιών της αλλαγής, εγγράφεται µέσα σε ένα θρησκευτικό τρόπο σκέψης, ο οποίος τότε αποτελεί και τον µόνο επίσηµο λόγο πάνω στο σύστηµα Κόσµος. ιαδίδεται µέσα από µυθικές διηγήσεις, που µεταβιβάζονται από διάφορες προφορικές παραδόσεις ή/και από τα ιερά κείµενα, και είναι αυτός που καθορίζει την ηθική και τις κοινωνικές αξίες. Μέσα σε ένα τέτοιο αµετακίνητο πλαίσιο, η ιδέα αυτή καθεαυτή του µετασχηµατισµού της κοινωνίας δεν αποτελεί στόχο, ούτε και η ιδέα ενός τετελεσµένου (βλ. ξεπερασµένου) κοινωνικού παρελθόντος έχει καµιά χρησιµότητα και, έτσι, δεν µπορεί να υπάρχει, εφόσον οι κοινωνικοί κανόνες είναι για να διαιωνίζονται και όχι για να µετεξελίσσονται. Η σχέση που οι άνθρωποι δηµιουργούν µε τους παλαιότερους χρόνους παίρνει άλλες µορφές και εκδηλώνεται κυρίως µέσα από µια κοινωνική και συναισθηµατική σχέση µε τους προγόνους. Τότε, ακόµα και ο θάνατος - που στη δυτική σκέψη διαιρεί το χρονολογικό χρόνο και θεσµοθετεί µια τοµή ανάµεσα στο παρόν και το παρελθόν - ξεπερνιέται συµβολικά και οι τελετές για την µετενσάρκωση των προγόνων καταλύουν τα σύνορα ανάµεσα τους νεκρούς και τους ζωντανούς και απαλείφουν τα όρια που χωρίζουν τους παλαιούς χρόνους από το παρόν. Μέσα σε αυτή τη λογική, η έννοια της κληρονοµιάς, ιδωµένης σε οικογενειακή κλίµακα, υποδηλώνει όχι µόνον τα αγαθά που µεταβιβάζονται από τους προγόνους, αλλά και ένα σύνολο γνώσεων, πρακτικών και δοξασιών, στις οποίες η κοινότητα εξακολουθεί να είναι προσκολληµένη και µέσα από τις οποίες προσδιορίζει την ταυτότητά της χωρίς να προσπαθεί να αναπτύξει µια γνωστική και αποστασιοποιηµένη σκέψη. 2

3 Από τον 15 ο αι. και µετά, η δυτική κοινωνία αρχίζει να απελευθερώνεται από το θεοκρατικό σύστηµα κοινωνικών αναπαραστάσεων. Αρχίζει να προωθεί µια νέα προσέγγιση του ρόλου του ανθρώπου στην κατασκευή του κόσµου, προσέγγιση που απαιτεί και µια νέα αντίληψη του χρόνου. Έτσι, ο κοινωνικός χρόνος που εκτυλίσσεται και κυλάει και είναι πλέον µετρήσιµος και αντικείµενο επιστηµονικού λόγου, θεωρείται ότι διαπλάθεται µόνον µέσα από τη διάνοια του ανθρώπου, που έτσι ελπίζει να απελευθερωθεί από τη θεϊκή µοίρα και τον καταναγκασµό. Μέσα σε αυτό το νέο και πρωτότυπο πλαίσιο κατασκευής µιας νέας κοινωνίας, της κοινωνίας πολιτών, διαγράφονται παράλληλα και οι νέες βάσεις της έννοιας της κληρονοµιάς, της οποίας τα υλικά υποστηρίγµατα θεωρούνται τώρα πια ότι ανήκουν σε ένα απώτερο παρελθόν, πεθαµένο, µακρινό, που δεν θα µπορούσε να επιστρέψει και απέναντι στο οποίο οι άνθρωποι έχουν µια στάση κυρίως νοσταλγική. Οι νέες προγονικές µορφές, όπως τις διαµόρφωσαν οι µορφωµένοι της Αναγέννησης, δεν θα µπορούσαν να έχουν πλέον σχέση µε τα διάφορα λείψανα των παραδοσιακών κοινωνιών, που είχαν θρησκευτικές και µαγικές δυνάµεις και ενσάρκωναν τη θεϊκή ισχύ. Τότε, άλλωστε, δεν έµπαινε ούτε το ζήτηµα της ιστορικής και της αισθητικής τους αξίας, διότι η µόνη τους αξία ήταν το γεγονός ότι αποτελούσαν τους απαραίτητους διάµεσους για την επικοινωνία των ανθρώπων µε το Θεό. Με τη νέα όµως λογική αντίληψη του κόσµου, τα κληρονοµικά αντικείµενα, που εκτιµώνται σύµφωνα µε τις κατηγορίες του παλαιού και του ωραίου και καθορίζονται σηµειολογικά ως τόποι µνήµης, έχουν πλέον ως κύρια λειτουργία τους να µεταβιβάζουν πληροφορίες και διδάγµατα από το παρελθόν στο παρόν, παραµένοντας ταυτόχρονα και κάτω από την εξουσία του ανθρώπινου νου. Αν, λοιπόν, δεχτούµε ότι, όπως και τα λείψανα, τα αντικείµενα αυτά βοηθούν τους ανθρώπους να συσπειρωθούν κοινωνικά, αλλά και ότι και στις δύο περιπτώσεις το µήνυµα µεταβιβάζεται µέσω διαµέσων (ιερέων, µετά διανοητών, αλλά και καλλιτεχνών), τότε το κληρονοµικό αντικείµενο διαχωρίζεται και αποκτά µια νέα λειτουργία, αυτή τη φορά ανατρεπτική, που είναι το να βοηθά τις ανθρώπινες κοινωνίες να σκέπτονται και να παράγουν και όχι να αναπαράγουν το µέλλον, σε αντίθεση µε τα λείψανα που, επιτρέποντας στους ανθρώπους να δέχονται το θείο λόγο, συνέβαλαν έτσι στην ισχυροποίηση της υπάρχουσας τάξης. 3

4 2. Η αισθητική αξία Το ζήτηµα του «ωραίου» αναπτύσσεται κατά την περίοδο της Αναγέννησης ως ένα ειδικό πεδίο στοχασµού και βασίζεται στα κείµενα των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων, ιδιαίτερα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Τα κριτήρια για την αισθητική προσέγγιση και αξιολόγηση που ενεργοποιούνται είναι κατά πρώτον µαθηµατικά. Κι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα αρχαία ελληνορωµαϊκά µνηµεία ήταν από τα πρώτα στοιχεία που προκάλεσαν τη συστηµατική παρατήρηση και το θαυµασµό των διανοητών και των καλλιτεχνών της Αναγέννησης. Και, πράγµατι, τα συστηµατικά και αυστηρά µέτρα των αρχαίων µνηµείων προέτρεπαν τους µελετητές και στους λάτρεις της αρχαιότητας να ασχοληθούν και να αξιολογήσουν άξονες δόµησης, σχέσεις συµµετρίας, κανονικότητες, τις ιδιαίτερες αναλογίες ανάµεσα στα διάφορα αρχιτεκτονικά στοιχεία, ισορροπίες ανάµεσα στους όγκους και τις µάζες. Όλες αυτές οι διαστάσεις, βέβαια, αναφέρονταν κατά κύριο λόγο στα ορατά µέρη των οικοδοµηµάτων και, µάλιστα, στις προσόψεις των κτιρίων. Την ίδια όµως περίοδο, όταν επινοήθηκε και η αναπαράσταση του αρχιτεκτονικού σχεδίου σε προοπτική, διευρύνθηκαν και τα ερείσµατα της ανάλυσης και δηµιουργήθηκαν και οι συναφείς κανόνες της χωρικής σύνθεσης. Η διαδικασία παραγωγής των αισθητικών αξιών είναι το αποτέλεσµα της µετάθεσης στον τοµέα της αρχιτεκτονικής κατασκευής των µαθηµατικών σχέσεων που συνέλαβε και επεξεργάστηκε ο ανθρώπινος νους µέσα από την παρατήρηση του ανθρωπίνου σώµατος. Η Αναγέννηση και η φιλοσοφία της, δηλαδή ο ουµανισµός, βασίζονται αφενός στην υπερτίµηση και αφετέρου σε µια νέα ανάγνωση του ανθρώπινου σώµατος, του οποίου οι µορφές και τα µέτρα γίνονται πλέον τα νέα πρότυπα για όλες τις άλλες ανθρώπινες παραγωγές. Αυτή η «οργανιστική µεταφορά» εξελίσσεται µε τον ακόλουθο τρόπο: τα κτίρια, θωρούµενα ως µια ιδιαίτερη µορφή αναπαράστασης του ανθρώπινης διάνοιας, πρέπει να είναι δοµηµένα και κατ εικόνα του σώµατός του. Τα µέτρα, οι αναλύσεις οι στάσεις και, τέλος, τα αισθητικά κριτήρια που εφαρµόζονται πάνω του, διευρύνονται για να καλύψουν και όλες τις άλλες δηµιουργικές εκδηλώσεις του ανθρώπου, µεταξύ των οποίων η αρχιτεκτονική γίνεται µια από τις πλέον θεαµατικές µορφές δηµιουργίας. 4

5 Παράλληλα, όµως, διαµορφώθηκαν και άλλα κριτήρια, κάτω από την επιρροή και άλλων επιστηµών, περισσότερο καλλιτεχνικών. Ανάµεσά στα κριτήρια αυτά είναι και η αρµονία, που προέρχεται από τη µουσική και στοχεύει στο να καθορίσει τους συσχετισµούς ανάµεσα στα διάφορα µέρη ενός οικοδοµήµατος και, γενικότερα, στο να εξηγήσει την ευχάριστη αίσθηση που προξενούν ορισµένα κτίρια στις αισθήσεις. Επίσης, ορισµένες µορφές στους τρόπους δόµησης, η χρήση υλικών όπως η πέτρα, ή ακόµα και η παρουσία διακοσµήσεων παρµένων από τη φύση, όπως τα φύλλα ακάνθου στα κορινθιακά κιονόκρανα, εµφανίζονται για να τονίσουν µιαν εικόνα της φύσης µέσα από µορφές διαµορφωµένες από τον άνθρωπο. Τέλος, η αισθητική ποιότητα των αρχαίων οικοδοµηµάτων προκύπτει επίσης και από την αφθονία των γλυπτών και αγαλµάτων που κοσµούν τα κτίρια, είτε βρίσκονται στα διαζώµατα, όπως στον Παρθενώνα, είτε είναι δοµικά ενσωµατωµένα στο κτίριο, όπως οι Καρυάτιδες στο Ερεχθείο. Συχνά, οι ανάγλυφες αυτές µετώπες, που διηγούνται µύθους ή ιστορικά γεγονότα, αποτελούν τα πιο περιζήτητα στοιχεία για τις ιδιωτικές συλλογές και, σήµερα, για τα µουσεία. 3. Η ιστορική αξία Το αισθητικό κριτήριο, που θεωρείται απαραίτητο για να αποκτήσει ένα αντικείµενο κληρονοµική αξία, όταν αναφέρεται σε ανθρώπινη παραγωγή, συνδυάζεται πάντα και µε µια ιστορική αξία. Ο συνδυασµός όµως ατός δεν απαιτείται, όταν πρόκειται για έργα της φύσης, διότι τα φυσικά τοπία, αυτά δηλαδή που δεν έχουν διαµορφωθεί από τον άνθρωπο, παραπέµπουν περισσότερο στο µυστήριο της ίδρυσης του κόσµου και στις θεϊκές δυνάµεις, παρά στην ανθρώπινη παρέµβαση. Η ιστορική αξία προσεγγίζεται µε διάφορους τρόπους. Κατασκευάζεται πρώτιστα από τη χρονολογική απόσταση που χωρίζει τη στιγµή της παρατήρησης από τη στιγµή δηµιουργίας του αντικειµένου. Στην περίπτωση αυτή έχουµε να κάνουµε µε το κριτήριο παλαιότητας, που παραπέµπει σε µια αξία που αυξάνει όσο µεγαλώνει και η απόσταση. Μέσα σε ένα τέτοιο σύστηµα αξιολόγησης είναι επόµενο ότι οι πρώτες προϊστορικές εγκαταστάσεις και οι πιο παλαιές µαρτυρίες αρχαίων πολιτισµών αποκτούν ιδιαίτερα µεγάλη αξία. Το µεγάλο επιστηµονικό ενδιαφέρον για τη φαραωνική Αίγυπτο ή για τη Μεσοποταµία, που αναπτύχθηκαν πριν από ελληνορωµαϊκή Αρχαιότητα, 5

6 καταγράφεται ακριβώς µέσα σε αυτή η λογική αναζήτησης των απαρχών τη ανθρωπότητας. Η ανάπτυξη της ιστορικής επιστήµης και των ιδεολογιών που φέρει, παράγουν µια διαδικασία αξιολόγησης που υπερβαίνει πλέον το κριτήριο παλαιότητας, εφόσον το κριτήριο αυτό δεν ευνοεί τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, στις οποίες κυρίως διαµορφώνεται και αναπτύσσεται η κληρονοµική αντίληψη του πολιτισµού. Παρόλο που η Ιστορία κατατάσσει τους πολιτισµούς σε µια ιεραρχική κλίµακα στην κορυφή της οποίας βρίσκεται η ελληνορωµαϊκή Αρχαιότητα, προσδιορίζει, παράλληλα, στο εσωτερικό των πολιτισµών αυτών και περιόδους που θωρεί ως το απόγειο πολιτισµικής ανάπτυξης, όπως είναι π.χ. η Ελλάδα του Περικλέους, η Ρώµη του Καίσαρα και του Αυγούστου, η Αίγυπτος του Ραµσή Β. Αυτές οι περίοδοι αιχµής συνιστούν χρονικά διαστήµατα που συνήθως έπονται περιόδων, τις οποίες ονοµάζουµε «αρχαϊκές» και ακολουθούνται από περιόδους παρακµής. Ο τρόπος αυτός ερµηνείας της διαδικασίας εξέλιξης µιας κοινωνίας είναι και µια µετάθεση της αναπαράστασης της ανθρώπινης ζωής, έτσι όπως χωρίζεται στις περιόδους νεότητας, ωριµότητας και γηρατειών. Από τον 19 ο αιώνα και µετά, ο τρόπος αυτός προσέγγισης του πολιτισµού της Αρχαιότητας διευρύνεται µε τρόπο ώστε µέσα στην ιστορική συνέχεια του κάθε ευρωπαϊκού έθνους να προσδιορίζει ιδιαίτερες στιγµές λαµπρότητας και αίγλης του εθνικού τους πολιτισµού, στιγµές που θεωρείται ότι εκφράζουν το «δαιµόνιο του λαού» µέσα από τις τέχνες, τα γράµµατα, την πολιτική. Είναι φανερό ότι οι καλλιτεχνικές µαρτυρίες και, κυρίως, η αρχιτεκτονική συµβάλλουν ιδιαίτερα στην διαδικασία αυτή της ιστορικής υπερτίµησης. Έχει δε ιστορικά παρατηρηθεί ότι οι περισσότερο ποµπώδεις περίοδοι είναι αυτές που παρουσιάζουν και τη µεγαλύτερη παραγωγή στοιχείων πολιτισµικής κληρονοµιάς. Στην περίοδο όπου άρχισε η διαδικασία κατασκευής των διαφόρων εθνικισµών στην Ευρώπη, η κληρονοµική αξία ενός γεωγραφικού τόπου ή µιας ευρύτερης περιοχής δηµιουργείται περισσότερο από την ιστορική της διάσταση παρά από την αισθητική της αξία. Έτσι, ανάγονται σε εθνικά µνηµεία τόποι στους οποίους διαδραµατίστηκαν σηµαντικά πολιτικά ή στρατιωτικά γεγονότα ή ακόµα και τόποι που φέρουν µαρτυρίες από την εκεί διαβίωση προσώπων µε ιδιαίτερη ακτινοβολία σε εθνική κλίµακα. Π.χ. όλοι οι τόποι και περιοχές της Ελλάδας, όπου διαδραµατίστηκαν µάχες κατά την περίοδο της 6

7 ανεξαρτησίας του 21, σήµερα αποτελούν µέρος της συλλογικής µνήµης και στηρίζουν την κατασκευή της εθνικής ταυτότητας. εν αναδεικνύονται για την αισθητική τους αξία, αλλά διότι αποτελούν αφετηρία ιστορικών αλλαγών ή ακόµα και προποµπούς νέων ιδεολογιών. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, όταν διαταράσσονται ή αλλοιώνονται ή δεν υπάρχουν πια τα µορφολογικά εκείνα χαρακτηριστικά που διεγείρουν τη µνήµη, τότε η δηµιουργία ενός νέου µνηµείου επιτρέπει να καλυφθεί το κενό. Για να επιτύχουν τη συγκρότησή τους, όλες οι κοινωνίες δηµιουργούν µια µνηµονική σχέση µε το παρελθόν τους. Η σχέση αυτή δεν αποκαθίσταται µόνον µέσω των µνηµείων, αλλά και πολλά άλλα στοιχεία, όπως η προφορική παράδοση, τα έπη και οι γενεαλογίες συντελούν στην άσκηση της συλλογικής µνήµης. Για παράδειγµα, µπορούµε να αναφέρουµε πολλές αφρικανικές, αυστραλιανές και πολυνησιακές κοινωνίες, στις οποίες η προφορικότητα των παραδόσεων λειτούργησε για πολλές γενιές ως ο κύριος διαχρονικός δεσµός για την πολιτισµική τους συνέχεια. Η αποµνηµόνευση γενεαλογιών καθώς και µυθολογιών ίδρυσης πόλεων, ηγεµονικών δυναστειών, αλλά και της ιστορικής συνέχειας φυλετικών κοινωνιών, µετέφερε από γενιά σε γενιά, στη µακρά διάρκεια, τα δοµικά χαρακτηριστικά εκείνα που κάνουν µοναδικό έναν πολιτισµό και διαχρονικά αναγνωρίσιµη την πολιτισµική του κληρονοµιά. Για να επιστρέψουµε, όµως, στις απτές µαρτυρίες του παρελθόντος, πρέπει να τονίσουµε ότι κατά τον 20 ο αιώνα παρατηρήσαµε µια γενίκευση της διαδικασίας «µνηµειοποίησης» των κτισµάτων και των οικοδοµηµάτων, ακόµα και στις περιπτώσεις εκείνες που δεν ήταν ξεκάθαρη η µνηµονική τους αξία. Με άλλα λόγια, η «µνηµειοποίηση» της αρχιτεκτονικής κληρονοµιάς µετέτρεψε (αλλά και συνεχίζει να µετατρέπει) τα κτίσµατα και τα όποια δοµηµένα ερείπια σε φορείς ιστορικής µνήµης. Εξάλλου, και η λέξη µνηµείο παραπέµπει ετυµολογικά στη µνήµη και σηµασιολογικά στη λειτουργία διέγερσης της µνήµης. Όσον αφορά βέβαια τις θέσεις (οικιστικές περιοχές, τοπία) που ανάγονται σε κοιτίδες πολιτισµικής κληρονοµιάς και φορείς συλλογικής µνήµης, το µήνυµα της κληρονοµικής του αξίας δεν είναι πάντα ευδιάκριτο, αλλά παραπέµπουν σε πιο αφηρηµένες έννοιες, όπως είναι και τα στοιχεία των περιφερειακών και «λαϊκών» πολιτισµικών µορφωµάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αποκωδικοποίηση των στοιχείων είναι πιο σύνθετη και οι 7

8 αποδέκτες λιγότεροι. Έτσι, στην εθνική πολιτισµική κληρονοµιά προστίθενται διάφορες εθνολογικές κληρονοµιές που, στη διαχρονία, παραπέµπουν σε τοπικότητες που χαρακτηρίζονται ως περιφερειακές. Η γενίκευση αυτή της κληρονοµιάς συνοδεύεται όχι µόνον από κατακερµατισµό των κατηγοριών της αλλά, εξίσου, και από κατακερµατισµό των αποδεκτών της. 4. Οι πρακτικές αξίες Συχνά, οι ιστορικές και αισθητικές αξίες από µόνες τους δεν αρκούν για να εξηγηθεί η ιδιαίτερη φήµη που αποκτούν ορισµένα πολιτισµικές θέσεις* έναντι άλλων. Οι διαφοροποιήσεις αυτές οφείλονται σε µεγάλο βαθµό στις διαδικασίες επιλογής στις οποίες είναι υποχρεωµένοι να προστρέξουν οι πολιτικοί φορείς και τα πολιτικά πρόσωπα που καλούνται να δράσουν, όταν βρίσκονται αντιµέτωποι µε την αδυναµία (ή την άρνηση) ανταπόκρισης σε όλες τις ανάγκες εκείνες που απαιτούν τα έργα για συνολική διατήρηση και διάσωση της πολιτισµικής κληρονοµιάς. Με τον όρο «θέση» (τοποθεσία, τοπίο), ή σύνολο θέσεων όλων των περιόδων και όλων των τύπων, συµπεριλαµβανοµένης και της βιοµηχανικής περιόδου, αναφερόµαστε στις τοποθεσίες που περιέχουν διατηρηµένα ερείπια, εκτεθειµένα στο κοινό, και διαθέτουν µουσείο στο οποίο παρουσιάζονται πρωτότυπες συλλογές προερχόµενες από την ίδια την τοποθεσία ή, αν αυτές δεν υπάρχουν πια, από αντίγραφα που κατασκευάζονται σύµφωνα µε αυστηρά επιστηµονικά κριτήρια και µεθόδους. Από την κατηγορία αυτή εξαιρούνται οι κατοικίες καλλιτεχνών ή συγγραφέων, οι θέσεις µαχών των δύο παγκοσµίων πολέµων και τα ανοικτά µουσεία, που έχουν αποκλειστικά εθνογραφικό χαρακτήρα. Πρώτα από όλα, η φυσική κατάσταση µιας πολιτισµικής θέσης αποτελεί από µόνη της κυρίαρχο παράγοντα για να δικαιολογήσει ή όχι µια δράση διάσωσης, εφόσον είναι αυτή που ορίζει την έκταση της σωστικής παρέµβασης και το οικονοµικό κόστος. Η «καλή γενική κατάσταση» αποτελεί συχνά ένα καλό επιχείρηµα για γρήγορη παρέµβαση, διότι απαιτεί περιορισµένα έξοδα, όπως επίσης και ο επικείµενος κίνδυνος καταστροφής µπορεί να δικαιολογήσει µια επείγουσα παρέµβαση για άµεση διάσωση. Σήµερα, η έννοια του «αριστουργήµατος σε κίνδυνο» έχει µπει πλέον στη ζωή µας και η UNESCO έχει καταρτίσει ένα κατάλογο 8

9 προτεραιοτήτων που αφορά στην παγκόσµια κληρονοµιά που βρίσκεται «σε κίνδυνο». Υπάρχουν, όµως, και οι περιπτώσεις εκείνες, όπου η ίδια η κατάσταση της ερείπωσης µπορεί να προκαλέσει ειδικούς τρόπους παρέµβασης. Τέτοιοι τρόποι αποσκοπούν στο να διατηρηθεί αναλλοίωτη αυτή η φθαρµένη όψη, που φαίνεται να δηλώνει την παλαιότητα του αντικειµένου ή των ερειπίων και τα ανεξίτηλα ίχνη του χρόνου. Αυτή η µορφή παρέµβασης, που προκλήθηκε αρχικά από την εικόνα των αρχαϊκών τοπίων που αναπαράστησε η κλασική ζωγραφική, επιτάθηκε αργότερα ακόµα περισσότερο από την επιρροή του κινήµατος του ροµαντισµού, που ανέδειξε το νοσταλγικό χαρακτήρα των ερειπίων µε µια τέτοια έµφαση, που οδήγησε στην κατασκευή µιας εξειδικευµένης αισθητικής. Η θεαµατική όψη ενός µνηµείου, το µέγεθός του ή ο όγκος του, αποτελούν επίσης παράγοντες επιλογής, που συχνά συνδέεται και µε την έννοια της σπανιότητας. Ο Παρθενώνας θεωρείται µοναδικό µνηµείο στον κόσµο. Το ίδιο συµβαίνει και µε τις τρεις πυραµίδες της Γκίζας, οι οποίες µε το µέγεθος και τον όγκο τους ξεπερνούν κατά πολύ όλα τα άλλα φαραωνικά µνηµεία, παρόλο που η ιστορική έρευνα δεν µπόρεσε να αποδείξει ότι οι Φαραώ που τις έκτισαν κατείχαν εξέχουσα θέση στις παλιές δυναστείες. Κι αυτό είναι επίσης σηµαντικό στοιχείο, το ότι δηλαδή ορισµένοι πολιτικοί ή θρησκευτικοί αρχηγοί επιδιώκουν να αποθανατίσουν την δηµόσια εικόνα τους παραγγέλνοντας σε καλλιτέχνες έργα κατά πολύ ανώτερα της δικής τους προσωπικής ιστορίας. Άλλο σηµαντικό στοιχείο που παίζει ρόλο για την επιλεξιµότητα ενός µνηµείου, είναι η θέση του και η εύκολη πρόσβαση σε αυτό. Τα µνηµεία που βρίσκονται σε πόλεις και, κυρίως, σε πρωτεύουσες ή σε αστικά κέντρα που ήταν ή και είναι έδρες κυβερνητικών ή βασιλικών αρχών, είναι κατεξοχήν τα µνηµεία που έχουν προτεραιότητα στις κρατικές επιλογές συντήρησης. Και αυτό διότι στη συλλογική συνείδηση φαίνεται να συνδέονται άρρηκτα µε τις ιστορικές µνήµες της εθνικής συγκρότησης. Ταυτόχρονα, όµως, στις µεγάλες πόλεις παρατηρείται και το αντίθετο φαινόµενο, δηλαδή αυτό που αναφέρεται στην καταστροφή που η µεγάλη δηµογραφική αύξηση και η άκρατη οικοπεδοποίηση µπορούν να προκαλέσουν στη διάσωση δευτερευόντων θέσεων πολιτισµικής ιστορίας ή θέσεων που ανάγονται σε ιστορικές περιόδους πρόσφατες, οι οποίες δεν έχουν ακόµα προλάβει να γίνουν πολιτισµικά «κληρονοµητέες», δηλαδή να αναχθούν σε πολιτισµική κληρονοµιά. Και αντίθετα, 9

10 πάλι, πολιτισµικές θέσεις αποµονωµένες και µη προσβάσιµες, που βρίσκονται σε βουνά ή σε αποµακρυσµένες περιοχές, µπορούν να διασωθούν σχεδόν µε τρόπο φυσικό, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι ολιγάριθµοι τοπικοί πληθυσµοί δεν παρουσιάζουν συνήθως έντονη οικιστική ανάγκη, ούτε αυξηµένη οικονοµική δραστηριότητα. Με την αύξηση του τουρισµού όλοι οι παραπάνω παράγοντες αποκτούν εξέχουσα σηµασία τόσο σε εθνική όσο και σε παγκόσµια κλίµακα. Η γειτνίαση µε οδικά δίκτυα ή µε τουριστικούς πόλους ευνοεί γενικότερα τις δραστηριότητες συντήρησης θέσεων και µνηµείων που βρίσκονται στην περιφέρεια ή στα περίχωρα αστικών κέντρων. Η συντήρηση προσφέρει µεγαλύτερη αξία στο µνηµείο και αυξάνει τη φήµη της περιοχής, µε την προϋπόθεση και πάλι ότι δεν θα εµποδίζει τα όποια σχέδια της κρατικής παρέµβασης για την ανάπτυξη µεγάλων προγραµµάτων διαχείρισης και διαµόρφωσης των άδειων τόπων της περιφέρειας. Παράλληλα, η αύξηση του βαθµού αστικοποίησης και η σώρευση πληθυσµού στα µεγάλα αστικά κέντρα, προκάλεσε αφενός την ανάδειξη νέων µορφών τουρισµού και, αφετέρου, την ανάπτυξη ανταγωνιστικών τάσεων από την περιφέρεια. Οι µεγάλες πόλεις διέθεταν και διαθέτουν µνηµεία κρατικής «επίδειξης» (κτιριακά συγκροτήµατα, µουσεία, πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, ανάκτορα, δηµαρχεία, διάφορα αρχιτεκτονήµατα στολισµού, γλυπτικά µνηµεία, έργα τέχνης, κλπ.) που σηµατοδοτούν την ιστορική συνέχεια και εθνολογική συγκρότηση. Από την άλλη πλευρά, οι περιφέρειες αναδεικνύουν τοπικότητες που συνοψίζουν χωρικές συλλογικές ταυτότητες και αναδεικνύουν «λαϊκές παραδόσεις». Η αύξηση της επισκεψιµότητας κέντρου και περιφέρειας είναι πλέον συνάρτηση των ποιοτικών αλλαγών που επέφερε η ανάδειξη της πολιτισµικής κληρονοµιάς σε πρωταρχικό στοιχείο ταυτοτικής συγκρότησης των κοινωνιών. Ο ποιοτικός τουρισµός οργανώνεται εφεξής µε επίκεντρο τη σώρευση γνώσης, την εξοικείωση και, τέλος, ακόµα και την οικειοποίηση του «άλλου». Η «ετερότητα» αποσπάται από το φυσικό της χώρο και γίνεται συνάρτηση των ιστορικών, πολιτικών και οικονοµικών διαδικασιών που επέδρασαν διαχρονικά για την πολιτισµική διαµόρφωση της σχέσης ανάµεσα στη φύση και την κοινότητα. Έτσι, ο ποιοτικός τουρισµός στρέφεται περισσότερο προς «τα έργα και τις ηµέρες» της κοινωνίας που επισκέπτεται, τονίζοντας την αναζήτηση επικοινωνίας σε βάρος της παθητικής αντίληψης του φυσικού χώρου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι περιφέρειες τείνουν να τονίσουν τα τοπικά σύµβολα ταυτότητας, 10

11 ιστορικής συνέχειας και την πολιτισµική τους κληρονοµιά, αφενός για να προσελκύσουν τον επισκέπτη εκείνο που αναζητεί τη µέθεξη µε τον ιστορικό και κοινωνικό χώρο και, αφετέρου, για να αναδείξουν τα στοιχεία της τοπικής τους ταυτότητας µέσα στα συµφραζόµενα της αυτό-αναφορικότητας. Με δεδοµένες όλες τις παραπάνω παραµέτρους, το ζήτηµα της αρχιτεκτονικής κληρονοµιάς είναι συνάρτηση πολλαπλών στόχων που µπορεί να είναι ακόµα και αντιθετικοί και να προκαλούν είτε δράσεις συντήρησης, είτε καταστροφής. Η επέκταση του πεδίου αυτού, που µέχρι πρόσφατα ήταν περιορισµένο στα ιστορικά µνηµεία ορισµένων µόνον εποχών, κάνει τη διεργασία επιλογής περισσότερο περίπλοκη όπως, επίσης, και τις διαδικασίες παρέµβασης. * * * * * * * * * * * 11

12 Β. Η έννοια και τα συµφραζόµενα. Από την Αρχαιότητα στον 20 ο αιώνα Ο όρος "κληρονοµιά", (γαλλ. Patrimoine, αγγλ. Heritage), χρησιµοποιήθηκε από τους ειδικούς για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του '70 για να δηλώσει όλες εκείνες τις ανθρώπινες παραγωγές µε καλλιτεχνικό χαρακτήρα που µας άφησε το παρελθόν ως κληρονοµικό κεφάλαιο, ως κληρονοµιά. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έγινε πλέον φανερό ότι η υιοθέτηση του όρου έδινε ιδιαίτερη έµφαση στη συλλογική διάσταση της κληρονοµιάς, κι έτσι αρχίσαµε να µιλάµε για "ευρωπαϊκή κληρονοµιά" και αργότερα για "παγκόσµια κληρονοµιά", για να υποδηλώσουµε τα µνηµεία, τα αντικείµενα, τους τόπους. Ενώ, λοιπόν, η έννοια αυτή µορφοποιήθηκε στην αρχή ως µια έννοια στενά συνδεδεµένη µε ένα πολύ ιδιαίτερο πολιτισµικό σύστηµα, που ήταν το µόρφωµα της Αναγέννησης, στη σύγχρονη εποχή τόσο η ίδια η έννοια όσο και οι πολιτικές που προκαλεί και διαµορφώνει, εµφανίζονται και λειτουργούν µε τρόπο οµοιόµορφο σχεδόν σε όλο τον πλανήτη. Στην ελληνική γλώσσα ο όρος κληρονοµιά παραπέµπει στο σώµα των αγαθών που µεταβιβάζονται από τη µια γενιά στην άλλη. Την ίδια σηµασία έχει και ο όρος Heritage, που έχει καθιερωθεί στα αγγλικά, καθώς και ο όρος Patrimoine στα γαλλικά. Στην ελληνική όµως γλώσσα, οι επιθετικοί προσδιορισµοί που προκύπτουν από τους όρους κληρονοµιά, κληρονόµος, από τα ρήµατα κληρονοµώ ή κληροδοτώ κλπ., δεν εννοιολογούν καταστάσεις συναφείς µε την πολιτισµική διάσταση της κληρονοµιάς. Με άλλα λόγια, εκφράσεις όπως η «κληρονοµική διάσταση» (dimension patrimoniale) µιας περιοχής ή µιας εποχής ή «η κληρονοµοποίηση» (patrimonialisation) µιας θέσης ή ενός αντικειµένου ή οτιδήποτε άλλου, είναι εκφράσεις που είτε δεν υπάρχουν στην ελληνική, είτε δεν έχουν ακόµα αποκτήσει νόηµα σε σχέση µε την κληρονοµική διάσταση που ενέχει η συνέχεια του πολιτισµού. Στα γαλλικά, όµως, ο όρος Patrimoine συνδέεται ετυµολογικά µε τους όρους Pere/Πάτερ/Πατέρες /Πρόγονοι, καθώς και µε το παράγωγο Patrie/Πατρίδα. Όλοι οι παραπάνω όροι συνδέουν άµεσα την κληρονοµιά/ Patrimoine µε τη γενεαλογική αλυσίδα που συνιστούν ο πατέρας και οι 12

13 πρόγονοι σε συνάρτηση µε τη χωρική κοιτίδα που είναι η πατρίδα. Έτσι, εξασφαλίζεται η σηµασιολογική κατανόηση του όρου ως µεταβιβαζόµενου αγαθού από τους προγόνους στη σύγχρονη γενιά των κληρονόµων. Αντίθετα στην ελληνική, η έµφαση δίνεται στο σώµα της κληρονοµιάς και στη συγχρονία της µεταβίβασης, γεγονός που αποστερεί την προγονική διάσταση από τα παράγωγα που αναφέρονται στον πολιτισµό. Υπενθυµίζουµε δε ότι η λέξη κληρονοµιά ετυµολογείται από τον κλήρο που είναι το µερίδιο που δικαιούται ο κάθε κληρονόµος. Σε πολλά εθιµικά δίκαια της Ελλάδας, αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα, η µεταβίβαση της κληρονοµιάς στους δικαιούχους γινόταν µε κλήρωση των κληρονοµικών µεριδίων. Στη συνέχεια, στις αρχές του 1990, και µετά από τα ιδιαίτερα µέτρα που πήραν τα υπουργεία πολιτισµού χωρών όπως η Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωµένο Βασίλειο, κ.ά., η χρήση του όρου "κληρονοµιά" επεκτάθηκε και άρχισε να υποδηλώνει διάφορες και πολύ διαφορετικές ανθρώπινες παραγωγές, από τα έργα τέχνης µέχρι τα οποιαδήποτε τεχνήµατα και χειροτεχνήµατα (artifacts), αποκτώντας έτσι ένα συνολικό χαρακτήρα που επιτρέπει µια πολύ-επιστηµονική προσέγγιση και κατανόηση. Κι έτσι, σήµερα, η πολιτισµική - αλλά και η πολιτιστική - διάσταση της "κληρονοµιάς" προσδιορίζεται µέσα από την καθιέρωση του σύνθετου όρου "πολιτισµική κληρονοµιά" (cultural heritage, heritage/ patrimoine culturel) που έχει πλέον διεθνώς επικρατήσει. Η έννοια της πολιτισµικής κληρονοµιάς εµπεριέχει τρεις θέσεις. Η πρώτη διαπιστώνει τι από το παρελθόν αξίζει να διασωθεί. Η δεύτερη επεξεργάζεται τα κίνητρα που οδηγούν στο να αποδεχθούµε ή να απορρίψουµε το παρελθόν και η τρίτη αφορά στις συγκυρίες κάτω από τις οποίες η κληρονοµιά σιγά-σιγά εκτιµήθηκε, διασώθηκε και µεταβιβάστηκε. Η µεθοδολογικά τριπολική αυτή διάρθρωση της κληρονοµιάς αντικρούει εξαρχής τη συνηθισµένη άποψη ότι η συλλογική συνείδηση της κληρονοµιάς ανήκει στην πρόσφατη ιστορία. Στην πραγµατικότητα, η θέση αυτή δεν προκύπτει παρά µόνον από την έµφαση που δίνεται σήµερα επίσηµα από το κράτος στην ιδεολογική κατασκευή της κληρονοµιάς. Αν όµως τοποθετήσουµε τις τρεις θέσεις που ορίσαµε παραπάνω στο απώτατο παρελθόν, τότε θα αναγνωρίσουµε την παρουσία θραυσµάτων συνείδησης συλλογικής κληρονοµιάς σε κοινωνίες πολύ προγενέστερες από τις δικές µας. 13

14 1. Σηµεία και ίχνη από την αρχαιότητα και το Μεσαίωνα Τις πρώτες ενδείξεις για βασικές εκδηλώσεις κληρονοµικής στάσης τις βρίσκουµε πιθανά στη µέση-ανατολική αρχαιότητα. καταγωγή, λατρεία των νεκρών και κληρονοµιά µε την έννοια της µεταβίβασης αγαθών και αξιωµάτων, µέσα από τους δεσµούς της αιµατικής αλλά και της θεσµικής συγγένειας. πνευµατική συγγένεια, µε την έννοια της µεταβίβασης της µυθολογικής παράδοσης, της προφορικής, γραπτής και συµβολικά παρουσιαζόµενης γενεαλογίας ηρώων, θεών, αρχόντων, κλπ. ανασκαφές, αποκατάσταση και αρχαιολογική ανάλυση. Μια από τις πιο διάσηµες αρχαιολογικές ανασκαφές είναι αυτή που ανάγεται στη χριστιανική αρχαιότητα για την ανακάλυψη του ιερού σταυρού. Παλαιότερα ακόµα υπάρχει η µαρτυρία µιας επιγραφής του 6ου αι. π.χ., που εξιστορεί πως ο βασιλιάς της Βαβυλώνας έκανε ανασκαφή για να βρει τα θεµέλια ενός ναού που είδε στον ύπνο του και πως τον επισκεύασε. Επίσης, ο Πλούταρχος διηγείται πως, µετά από τους µηδικούς πολέµους, η Πυθία διέταξε τους Αθηναίους να περισυλλέξουν τα οστά του Θησέα στη Σκύρο, πως βρήκαν τα λείψανα του ήρωα µετά από θεία παρέµβαση και πως τα µετέφεραν θριαµβική στην Αθήνα. Σκοπιµότητα του µνηµείου - αποδοχή της κληρονοµιάς, είτε πρόκειται για ευλάβεια, είτε για επιστηµονικό ενδιαφέρον, η ανασκαφή έχει συγκεκριµένο σκοπό: να ξαναβρεί ή/και να επιβεβαιώσει µια καταγωγή. εν αρκεί η θέληση του ιδρυτή για να ιδρύσει µια γενεαλογία, πρέπει να υπάρξει και µια διαδικασία αποδοχής. Κι έτσι, ακόµα κι αν η λατρεία των νεκρών συνιστά την ιδρυτική εκδήλωση της κληρονοµιάς, το ανεγειρόµενο µνηµείο είναι αυτό που καθιστά την εκδήλωση αυτή ορατή και απτή. Ορισµένα δε µνηµεία, ιδιαίτερα τολµηρά για την εποχή τους, στήθηκαν ως φορείς µαρτυρίας στο µέλλον της ύπαρξης των ιδρυτών και των καιρών τους. Τέτοια µνηµεία- µαρτυρίες αποτελούν τα Επτά Θαύµατα του κόσµου, ορισµένα από τα οποία απαριθµούνται στις Ιστορίες του Ηρόδοτου (5ος αι. π.χ.) και τα οποία το 1972 καθιερώθηκαν από την UNESCO ως ο πρώτος κατάλογος µνηµείων της παγκόσµιας Κληρονοµιάς. 14

15 Ορισµός ενός καταλόγου - εµφάνιση του τουρισµού. Οι εκστρατείες του Μέγα Αλέξανδρου ήταν ο δεσµός που συνέδεσε από το 334 και µετά την Ελλάδα µε την Ανατολή. Με την πολιτισµική αυτή διεύρυνση εµφανίζονται οι πρώτοι κατάλογοι που οδήγησαν αργότερα στην απαρίθµηση των Επτά Θαυµάτων του κόσµου. Η δηµιουργία της λίστας των Επτά Θαυµάτων πηγάζει από τα δυο στοιχεία εκείνα που επιτρέπουν την κατασκευή της κληρονοµιάς. Το πρώτο στοιχείο είναι η σκοπιµότητα του ίδιου του ιδρυτή, που πάνω της στηρίζεται κάθε παραγγελία δηµόσιας αρχιτεκτονικής, όπως οι Πυραµίδες της Αιγύπτου. Το δεύτερο στοιχείο είναι η αποδοχή ή η άρνηση, η επιλογή από τις επόµενες γενιές µιας λίστας µνηµείων που αποσκοπεί να έχει παγκόσµια εµβέλεια. Το ότι η Αρχαιότητα επέδειξε µια κληρονοµική στάση µε την έννοια που την εννοούµε σήµερα, αποδεικνύεται και από τις διηγήσεις των περιηγητών. Ο Στράβων (63-25 π.χ. περίπου) ενδιαφέρεται στη Γεωγραφία του για τα αρχαιολογικά αξιοπερίεργα της Ασίας, ψάχνει να βρει τον τάφο του Αχιλλέα και εξερευνά τον οµηρικό τοπίο της Τροίας. Ο Παυσανίας (2ος αι. µ.χ.), στο έργο του η Περιγραφή της Ελλάδος, αντιλαµβάνεται την πόλη των Αθηνών, µε τα µνηµεία της και τους σοφούς της, σαν µια πόλη-µουσείο, σε αντίθεση µε την βιοµηχανική Κόρινθο. Η "καλλιεργηµένη ελίτ" κάνει τουρισµό, φεύγει από την Ιταλία για να επισκεφθεί τα µνηµεία της Ελλάδας, της Αιγύπτου και της Μ. Ασίας. Ανακαίνιση των µνηµείων. Η ίδια η πράξη της ανακαίνισης ανάγεται στη διαδικασία αποδοχής της κληρονοµιάς. Και από την Αρχαιότητα ακόµα διατυπώνονται διαµαρτυρίες για τον ιδιαίτερο ζήλο που επιδεικνύουν ορισµένοι ανακαινιστές στη δουλειά τους, µε αποτέλεσµα να αφαιρούν από το ανακαινισµένο µνηµείο ή αντικείµενο την αυθεντικότητά του. ιάσηµο παράδειγµα της στάσης αυτής αποτελούν οι εργασίες αποκατάστασης που έγιναν στον κολοσσό του Μέµνονα - ένα από τα αγάλµατα που κοσµούν τον ταφικό ναό του Αµένοφι Γ' στις Θήβες της Αιγύπτου. Για το άγαλµα αυτό, ο Τάκιτος µας διηγείται ότι το 19 µ.χ., ο Γερµανικός, επισκεπτόµενος την περιοχή, είχε θαυµάσει ιδιαίτερα το µυστηριώδες φαινόµενο που επέτρεπε στον κολοσσό, όταν έπεφταν πάνω του οι ακτίνες του ήλιου, να δηµιουργεί ηχώ µε τις ανθρώπινες φωνές. Και, υπήρχε πλήθος τουριστών που έτρεχαν να θαυµάσουν και να δώσουν προσφορές στο θαυµατουργό άγαλµα. Κι αυτό συνεχίστηκε µέχρι τη χρονιά, όπου ο αυτοκράτορας Σέπτιµος ο Αυστηρός ( µ.χ.), 15

16 αποφάσισε να επισκευάσει τις ρωγµές που προκάλεσε στο άγαλµα ένας σεισµός που είχε γίνει το 27 µ.χ. στην περιοχή. Από τότε, όµως, ο Μέµνων παρέµεινε σιωπηλός, εξαιτίας των εργασιών, και οι τουρίστες στράφηκαν αλλού για να βρουν και να θαυµάσουν πέτρες που µιλούν. Συλλογές και επιστήµη του παρελθόντος. Οι συλλογές, όπως και η ανακαίνιση, αποτελούν εκδήλωση αποδοχής της κληρονοµιάς. ιακρίνουµε τρεις τύπους συλλογών: α) τις συλλογές που ανήκουν σε ναούς, β) τις συλλογές που ανήκουν σε αυτοκράτορες και ηγεµόνες, και γ) τις συλλογές που ανήκουν σε ιδιώτες. Οι πρώτες έχουν ιερό και τελετουργικό χαρακτήρα. Οι συλλογές των ηγεµόνων περιλαµβάνουν τα πολύτιµα και ονοµαστά αντικείµενα που χρησιµοποιούνται διαχρονικά στις τελετές ενθρόνισης, όπως επίσης και εκείνα που εξασφαλίζονται από τους άρχοντες για να αυξήσουν τη φήµη µιας πρωτεύουσας. Ο Πτολεµαίος 1 ος ο Σωτήρας (περ π.χ.) επωφελήθηκε από ένα λοιµό στην πόλη των Αθηνών για να αγοράσει τα χειρόγραφα των πιο ονοµαστών ελλήνων κλασικών για τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Σχετικά µε τις ιδιωτικές συλλογές, έχουµε ήδη µαρτυρίες από τον Πλίνιο τον Αρχαίο (23-79 µ.χ.) ότι στην Αρχαιότητα ήκµαζε ένα αληθινό εµπόριο έργων τέχνης µε διάσηµους φιλότεχνους και δηµοπρασίες έργων. Παράλληλα, το ενδιαφέρον για τα παλιά αντικείµενα αρχίζει να παίρνει έναν επιστηµονικό χαρακτήρα και ο όρος αρχαιολογία, που εµφανίζεται για πρώτη φορά στον Πλάτωνα κατά την ελληνιστική περίοδο, γενικεύεται µέχρι του σηµείου ακόµα και να συγχέεται µε τον όρο ιστορία στο έργο του ιονυσίου του Αλυκαρνασσέως, τον 1 ο αι. π.χ. Με τον ιόδωρο το Σικελό (περ π.χ.) η σύγχυση αυτή συνεχίζει να επικρατεί, εφόσον η επιστήµη των αρχαιοτήτων προσανατολίζεται στην ιστορική µελέτη της προέλευσης του ανθρώπου. Παγκόσµια κληρονοµιά ή κληρονοµιά ταυτότητας. Το ερώτηµα για ένα κοινό παρελθόν της ανθρωπότητας δεν ξεπήδησε από µόνο του. Σαν απελευθερωτής των ελληνικών πόλεων, ηγεµόνας της περσικής αυτοκρατορίας και βασιλεύς της Ασίας, ο Μέγας Αλέξανδρος θέλησε να απαλείψει την ξεπερασµένη αντίθεση ανάµεσα στους Έλληνες και τους βαρβάρους. Η Ελλάδα συνδέθηκε µε την Ανατολή και έτσι διευρύνθηκε και η αισθητική για την εκτίµηση των έργων τέχνης. Ακριβώς σε αυτή τη χρονική περίοδο ανάγονται και οι πρώτοι κατάλογοι των αξιοσηµείωτων οικοδοµηµάτων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση της έννοιας της οικουµένης 16

17 δηλαδή η αντίληψη "σύµπασας της κατοικηµένης γης" που εκφράζεται µέσα από το στωϊκό ουνιβερσαλισµό - αποσκοπεί στη διαµόρφωση µιας κοινής κληρονοµιάς για όλη την ανθρωπότητα, ανεξάρτητα από τις όποιες πολιτισµικές διαφορές, που ανάγονται στην εντοπιότητα, δηλαδή στην τοπική διάδραση ανάµεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Η επέµβαση του κράτους. είγµατα ανάπτυξης µιας κρατικής πολιτικής στο χώρο της πολιτισµικής κληρονοµιάς έχουµε ήδη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των ελληνιστικών χρόνων. Παράλληλα, και στην Ιταλία του 1 ο µ.χ. αι., παίρνονται αποφάσεις για την καθιέρωση µιας σειράς προστίµων µε στόχο, αφενός, τη διάσωση των ιταλικών πόλεων από την οικοπεδική κερδοσκοπία και, αφετέρου, τον εµποδισµό καταστροφής των δηµόσιων µνηµείων από τους καταχραστές της γης. Το 376 µ.χ. έχουµε και νέες διατάξεις που απαγορεύουν στους οικοδόµους να χρησιµοποιούν για το κτίσιµο των σπιτιών µάρµαρα και πέτρες από αρχαία µνηµεία. Στη συνέχεια, και οι βυζαντινοί αυτοκράτορες θεσπίζουν ειδικά φορολογικά µέτρα εναντίον των "ανασκαφέων", που δεν προθυµοποιούνται να παραδώσουν στις αρχές τις ανακαλύψεις τους. ιαλογή, τα κριτήρια της διαλογής από-προσδιορισµού. Η επικράτηση του χριστιανισµού στο τέλος του 4 ου αι. δηµιούργησε µια νέα κληρονοµική αντίληψη που είχε να κάνει µε την κοινωνική τοµή που επέφερε η νέα θρησκεία. Το πολιτικό και κοινωνικό δίληµµα συνοψίζεται στο ερώτηµα του τι µπορεί να γίνει µε ένα παρελθόν που θρησκευτικά και πολιτισµικά βρίσκεται σε αντίθεση µε τη νέα τάξη πραγµάτων. Τι θα γίνουν οι παλαιοί ναοί και οι ιεροί χώροι; Να καταστραφούν, να εγκαταλειφθούν ή να ξαναχρησιµοποιηθούν σαν χριστιανικές εκκλησίες; Το 391 ο αυτοκράτωρ Θεοδόσιος Α' δηµοσιεύει ένα πρώτο διάταγµα, το οποίο απαγορεύει τις ειδωλολατρικές λατρείες και κλείνει τους ναούς. Και µέσα σε αυτό το κλίµα, όµως, εξακολουθεί να υπάρχει η έννοια της κληρονοµικής συνέχειας που είχε ως αποτέλεσµα τη διάσωση πολλών µνηµείων. Ονοµαστό παράδειγµα της στάσης αυτής αποτελεί η διάσωση από την καταστροφή του αγάλµατος του ιός, που βρισκόταν στο ιερό του θεού στην Αρχαία Ολυµπία. Το ιερό έκλεισε, αλλά το άγαλµα του ιός, που ήταν ήδη 800 ετών, θεωρήθηκε αριστούργηµα και µεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη για να κοσµήσει ένα από τα αρχοντικά της πόλης. Παρόλη την ιδιαίτερη προσπάθεια για τη διάσωσή του, κατεστράφη αργότερα, το 462, από πυρκαγιά. Η περίπτωση 17

18 αυτή του αγάλµατος που από είδωλο, αντικείµενο λατρείας, µεταβάλλεται σε έργο τέχνης, συντελείται µέσα σε ένα χώρο «από-προσδιορισµού», δηλαδή µέσα στο πλαίσιο συγκρότησης µιας συλλογής, που συνιστά τον πρόγονο του µουσείου. Η στάση του χριστιανισµού απέναντι στην κληρονοµιάς, που µας άφησε η αρχαιότητα, αποδεικνύει ότι δεν αρκούν οι προθέσεις για την ίδρυση και διαιώνιση ενός κληρονοµικού πολιτισµικού κεφαλαίου, αλλά ότι η αποδοχή της κληρονοµιάς συνοδεύεται αυθόρµητα από µια διαδικασία επιλογής. Η πολιτισµική κληρονοµιά δεν αποτελείται µόνον από µνηµεία συλλογικής µνήµης, αλλά διαµορφώνεται επίσης από µια αυτόβουλη επιλογή σύµφωνα µε τα καθορισµένα κατά περιόδους κριτήρια. Ύστερα, λοιπόν, από µια πρώτη πρόθεση συνολικής απόρριψης, η αρχαία κληρονοµιά αξιολογήθηκε κατά αντιπαράθεση µε το ευαγγελικό µήνυµα. Σύµφωνα µε το τελικό αυτό κριτήριο, ό,τι φαινόταν συµβατό ή αναγγελτικό του χριστιανισµού, µπορούσε να διατηρηθεί, ενώ αντίθετα έπρεπε να καταστραφούν όλα εκείνα που θύµιζαν την αρχαία θρησκεία, εκτός από αυτά, αντικείµενα, αγάλµατα, ιερά ή µνηµεία, που αξιολογούνταν ως έργα τέχνης ή µνηµεία της επιστήµης, οπότε και διασώζονταν απαλλαγµένα, όµως, από οποιοδήποτε στοιχείο ενδεικτικό της παγανιστικής τους χρήσης και λατρείας (από-προσδιορισµός). Από το Μεσαίωνα µέχρι και την Αναγέννηση, η εκκλησία διατήρησε την ίδια στάση, µε αποτέλεσµα ορισµένα στοιχεία της αρχαιότητας, όπως π.χ. η ελληνική φιλοσοφία, να ενσωµατωθούν στη νέα θρησκεία, πολλά άλλα να καταστραφούν, ή και άλλα να διατηρηθούν ως ιστορικά αξιοπερίεργα. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι και κατά την αρχαιότητα, αλλά και στις επόµενες ιστορικές περιόδους, λειτούργησαν οι κυριότερες όψεις αυτού που ονοµάζεται σήµερα πολιτισµική κληρονοµιά: αξιολογήθηκε το ιστορικό, καλλιτεχνικό, πνευµατικό ή επιστηµονικό περιεχόµενο, εκδηλώθηκαν δηµόσια αλλά και ιδιωτικά, θρησκευτικά, πολιτικά αλλά και αστικά κίνητρα διατήρησης, τέθηκαν οι προϋποθέσεις και οι πολιτικές επιλογής και διάσωσης που εφαρµόστηκαν από τις πολιτικές και θρησκευτικές αρχές, αλλά και από ιδιώτες (π.χ. µαικήνες). 2. Η πολιτική της γλώσσας Παράλληλα µε τη γεωγραφική περιοχή και τους θεσµούς, η γλώσσα είναι ένα από τα θεµελιώδη στοιχεία της πολιτισµικής κληρονοµιάς. Η εξέλιξη µιας γλώσσας δεν είναι τόσο το αποτέλεσµα ενός φιλολογικού ντετερµινισµού (καθορισµού), όσο η απόρροια µιας ηθεληµένης κοινής προσπάθειας που 18

19 συµβάλλει στη διαµόρφωση εθνικής συνείδησης. Οι δηµόσιοι θεσµοί είναι οι επίσηµοι φορείς της γλώσσας. Η στενή σχέση ανάµεσα στη γλώσσα και το κράτος συνδέεται ιστορικά και µε έναν άλλο ισχυρό παράγοντα, τη θρησκεία. Η µετάφραση της βίβλου από το Λούθηρο ( ) αποτελεί µια πράξη - κλειδί για την δηµιουργία της σύγχρονης γερµανικής γλώσσας. Ο εθνικισµός είναι, όµως, ο παράγοντας εκείνος που προσδίδει στη γλώσσα χαρακτήρα διακριτού πολιτισµικού στοιχείου. Στα τέλη του 18 ου αιώνα, στις γερµανικές χώρες, συνθέτες όπως ο Μότσαρτ ( ) επεχείρησαν να εφεύρουν τη γερµανική όπερα αντιδρώντας στην επιβολή της ιταλικής όπερας. Επίσης, διανοούµενοι όπως ο Γκαίτε ( ) άρχισαν να αντιδρούν φανερά στην επικράτηση της γαλλικής ως γλώσσας της ευρωπαϊκής ελίτ. Και στη Ρωσία παρατηρήθηκαν παρόµοια φαινόµενα. Ο γνωστός συγγραφέας Lomonossov ( ), το 1755, δηµοσιεύει το έργο του η Ρώσικη Γραµµατική, για να διαµορφωθεί µια επιστηµονική και καλλιεργηµένη χρήση της εθνικής γλώσσας. Μέσα στο ίδιο πνεύµα, έργα του Pouchkine, του Gogol, και του Tolstoi χρησιµοποιούνται ως µανιφέστα για να αποδειχθεί η αξία της ρωσικής γλώσσας και για να οδηγηθούν οι διανοούµενοι και οι µορφωµένοι στην εγκατάλειψη της χρήσης της γαλλικής και της γερµανικής γλώσσας στην καθηµερινή ζωή προς όφελος της ρωσικής. Επίσης, στις αρχές του 19 ου αι., το ξύπνηµα των εθνικοτήτων στην κεντρική Ευρώπη, που προκλήθηκε από τη διάδοση των επαναστατικών ιδεών, συνοδεύεται στο γλωσσικό πεδίο από µια συστηµατική δηµοσίευση γραµµατικών, λεξικών και καταγραφής προφορικών διηγήσεων, που αναδεικνύουν τις διάφορες εθνικές γλώσσες. Έτσι, από τα τέλη του 18 ου αι. και µετά υπάρχουν λεξικά και δηµοσιεύσεις στην ουγγρική γλώσσα, ενώ τα τσεχικά και τα σλοβάκικα διαµορφώνονται ως ξεχωριστές γλώσσες στα χρόνια που προηγούνται της επανάστασης του Το ίδιο φαινόµενο συνεχίστηκε και τον 20 ο αι. στην περίπτωση της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ (1947) και εξελίσσεται και σήµερα κάτω από τα µάτια µας µε την προοδευτική διαφοροποίηση της κροατικής από τη σερβική, που µέχρι πρόσφατα αποτελούσαν µια γλώσσα µε δυο αλφάβητα. Υπάρχει, βέβαια και το αντίθετο φαινόµενο, αυτό του γλωσσικού ιµπεριαλισµού που µπορεί να ανακόψει την εξέλιξη εθνικών γλωσσών µε την αυταρχική επιβολή µιας επίσηµης διοικητικής γλώσσας από την κυρίαρχη κρατική αρχή. Αναφέρουµε το παράδειγµα της Αυστροουγγαρίας που γνώρισε την οµογενοποιητική δύναµη της γερµανικής γλώσσας και της κατακτητικής γερµανικής εξουσίας από τον 17 ο αι. µέχρι και τα µέσα του 19 ου αι. (1860) οπότε άρχισε, πρώτα 19

20 στην Βουδαπέστη και µετά στην Πράγα, να υποχωρεί κάτω από την αυξανόµενη πίεση των εθνικών αντιστάσεων και των τοπικών γλωσσών. Έτσι, η διάλυση της Αυστροουγγαρίας το 1918 και ο περιορισµός της Γερµανίας στα σύνορά της σταµάτησαν και πολιτικά των εκγερµανισµό των σλαβικών χωρών. 3. Θρησκεία και Πολιτισµική Κληρονοµιά Όσο κι αν οι θρησκείες αντιστέκονται στη συγχώνευση µε την έννοια του αυτόνοµου πολιτισµικού µορφώµατος, το ίδιο το θρησκευτικό φαινόµενο από µόνο του θέτει το πρόβληµα της πολιτισµικής κληρονοµιάς, αλλά στο ευρύτερό της πλαίσιο, που είναι αυτό της φύσης της ανθρώπινης κοινότητας που τη φέρει: υποεθνικής ή υπερεθνικής, λαϊκής ή ελιτίστικης. Ορισµένες θρησκείες µορφοποιήθηκαν µέσα στην ταυτοτική µήτρα εθνοτήτων, πολιτικών συστηµάτων και εθνών (ελληνορθόδοξος πολιτισµός) ενώ άλλες, όπως ο καθολικισµός, έχουν στόχο οικουµενικό, παγκόσµιο. Άλλες πάλι, όπως ο ιουδαϊσµός, δίστασαν ανάµεσα στα δυο µοντέλα, ενώ η ορθοδοξία και το Ισλάµ προσπάθησαν, και προσπαθούν, να συµβιβάσουν την παγκοσµιότητα µε την ταυτότητα. Όσες κι αν είναι οι περιπτώσεις, άλλοι τόσοι είναι και οι τρόποι συνεκτίµησης των θεσµών, των γεωγραφικών περιοχών, των γλωσσών και, γενικότερα, των τοπικών πολιτισµών, χωρίς όµως αυτή η ποικιλία να αναιρεί τη διαπίστωση ότι η θρησκεία αποτελεί ένα ουσιαστικό κοµµάτι της πολιτισµικής κληρονοµιάς. 4. Η κατασκευή του σώµατος της κληρονοµιάς Κατά τον 19 ο αι. οι κατάλογοι και τα κατάστιχα προκρίθηκαν ως το καλύτερο µέσο για τον ορισµό, τη συγκρότηση και τη µεταβίβαση της πολιτισµικής κληρονοµιάς. Κι έτσι δηµιουργήθηκαν κατάλογοι ιδιωτικών και δηµοσίων βιβλιοθηκών, έργων τέχνης σε µουσεία και σε συλλογές, έργων λογοτεχνών και φιλολόγων, λίστες από χρηστοµάθειες (συλλογές κειµένων που προορίζονται για τη διδασκαλία, δηλαδή «οι κλασικοί»), έγινε ταξινόµηση των ιστορικών µνηµείων και, κατά τις τελευταίες δεκαετίες του αιώνα, έγιναν απογραφές του καλλιτεχνικού και αρχαιολογικού πλούτου, καθώς και καταγραφή των εθνολογικών στοιχείων. Οι συντάκτες τέτοιων καταλόγων διστάζουν ανάµεσα στην επιλογή και την εξαντλητική καταγραφή, δηλαδή την ταξινόµηση και την απογραφή, ανάµεσα στην περιφερειακή 20

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει;

Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; ΕΘΝΙΚΟN ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟN ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα: Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Αρχαία ελληνική τέχνη: τι είναι και σε τι χρησιμεύει; Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ? ΠΑΡΕΛΘΟΝ vs. ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ (σύµφωνα µε J. Rudhardt,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Αίτιο Αποτέλεσμα: Αίτιο: «δηλαδή.. ανάδειξής τους» - Αποτέλεσμα: «θα προσφέρει του πλούτου». Παραδείγματα: «την ιστορία τους.. ανάδειξή τους».

Αίτιο Αποτέλεσμα: Αίτιο: «δηλαδή.. ανάδειξής τους» - Αποτέλεσμα: «θα προσφέρει του πλούτου». Παραδείγματα: «την ιστορία τους.. ανάδειξή τους». Ενδεικτικές απαντήσεις Πανελλήνιες 2015 Νεοελληνική Γλώσσα Α1. Τα κείμενο αναφέρεται στην προσέγγιση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω των χώρων τέχνης. Άλλωστε οι καλλιτεχνικοί χώροι σημειολογούν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά

Ωστόσο, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι ο πολιτισµός χρειάζεται τον τουρισµό και το αντίστροφο. Γιατί ο πρώτος χρειάζεται χρηµατοδότηση των συχνά ΗΚεντρική Μακεδονία είναι η χώρα των θεών του Ολύµπου, του πολιτισµού των αρχαίων Μακεδόνων, της δόξας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και της βυζαντινής Ορθόδοξης µεγαλοπρέπειας. Είναι η γη των µύθων, των

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ»

«DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» «DARIAH-CRETE Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδοµής για τις ανθρωπιστικές επιστήµες ΥΑΣ» ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151)

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ο ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (σελ.140-151) Ορισμός: ο πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων ονομάστηκε ελληνιστικός και απέκτησε οικουμενικό χαρακτήρα. 2.1 Τα ελληνιστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους»

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» «Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας-Κώστας Γ. Μάνθος, MSc Αρχιτέκτων Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Λαύρειο, 14 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα

Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Πνευματικά Δικαιώματα και Ψηφιακή Πραγματικότητα Τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν ένα πολύ σημαντικό θέμα που θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά έναν πολιτιστικό οργανισμό πριν αποφασίσει να εμπλακεί σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων

Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Ύπαρξη στόχων καθορισμένων με σαφήνεια (μετρήσιμοι και λειτουργικοί) Συντελεί στην καλύτερη επικοινωνία και συνεργασία ενδιαφερόμενων μερών

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Δομή της Πτυχιακής Εργασίας Στόχοι της εργασίας Ιστορικά στοιχεία Δημήτριος ο Φαληρεύς Καλλίμαχος Ο εμπλουτισμός Καταστροφή

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Το κίνημα του νεοκλασικισμού τοποθετείται στα μέσα του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα Κυριαρχία αστικής τάξης

Διαβάστε περισσότερα