ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ"

Transcript

1

2 24 ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 24 Διεύθυνση σειράς - Θεώρηση µεταβάσεων: Παναγιώτης Κονδύλης JEAN-FRANQOIS LYOTARD Η ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

3 Εκδόσεις «γνώση» «Gnosis» Publishers Γραβιάς 9-13, 'Αθήνα Gravias 9-13, Athens Τηλ Fax Tel Fax ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ α.α. 24 Ζάν- Φρανσουά Λυοτάρ, Ή µεταµοντέρνα κατάσταση Jean- Francois Lyotard, La condition postmoderne 1η έκδοση, "Ανοιξη η έκδοση, "Ανοιξη 1993 Τή µετάφραση στα ελληνικά, άπό τό γαλλικό πρωτότυπο, έκανε ό Κωστής Παπαγιώργης. Τό εξώφυλλο φιλοτέχνησε ό Μ. Ταξίδης. Τήν τυπογραφική επιµέλεια εϊχε ό Αιµίλιος Καλιακάτσος. 1979, Les tditions de Minuit. 1988, 'Εκδόσεις «γνώση» γιά τήν ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσµο ISBN ======================

4 JEAN-FRANgOIS LYOTARD Η ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΕΪΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ Προλεγόµενα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μετάφραση ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ (V*' ^ ΕΚΔΟΣΕΙΣ --Α «ΓΝΩΣΗ» ΑΘΗΝΑ 1993

5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλεγόµενα: Ή συζήτηση για τή µεταµοντέρνα κατάσταση 9 Εισαγωγή..., Ι. Τδ πεδίο: ή γνώση µέσα στίς κοινωνίες της πληρο φορικής II. Το πρόβληµα: ή νοµιµοποίηση III. Ή µέθοδος: τά γλωσσικά παιχνίδια IV. Ή φύση τοϋ κοινωνικού δεσµοϋ: ή µοντέρνα εναλλακτική λύση 47 V. Ή φύση τοϋ κοινωνικού δεσµοΐί: ή µεταµοντέρνα προ οπτική VI. Πραγµατολογία της αφηγηµατικής γνώσης VII. Πραγµατολογία της επιστηµονικής γνώσης VIII. Ή αφηγηµατική λειτουργία και ή νοµιµοποίηση της γνώσης IX. Οι αφηγήσεις της νοµιµοποίησης της γνώσης Χ. Ή άπονοµιµοποίηση XI. Ή έρευνα και ή νοµιµοποίηση της µέσω της αποδο τικότητας XII. Ή εκπαίδευση καΐ ή νοµιµοποίηση της µέσω της απο δοτικότητας XIII. Ή µεταµοντέρνα επιστήµη ώς Ιρευνα των ασταθειών 131 XIV. Ή νοµιµοποίηση µέσω της παραλογίας

7

8 Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Σχέδιο γιά νά διασωθεί τό µη άπεικονίσιµο Οί τραγικές Ιστορικές εµπειρίες της ανθρωπότητας κατά τον 20ό αιώνα: ή γένεση καΐ ή ανάπτυξη τοϋ φασισµού, ή επικράτηση του σταλινισµού, ή Ικπτωση του άτοµου, ή ενσωµάτωση της τέχνης στη βιοµηχανία της κουλτούρας της καπιταλιστικής οικονοµίας, ή αποτυχία του εργατικού προλεταριακού κινήµατος, ή ψευδαίσθηση της χειραφέτησης του άνθρωπου στή δεκαετία του '60, ή µετατροπή της πολιτικής πρακτικής σέ µηχανισµό διατήρησης της εξουσίας στάθηκαν ή αφορµή νά αναπτυχθούν στον χώρο της φιλοσοφίας θεωρητικές τάσεις κριτικής του Λόγου καΐ της διαδικασίας του κοινωνικού έξορθολόγισµοΰ, έφ' Οσον θεωρήθηκε Οτι δ Λόγος, δηλ. ή Ικανότητα του υποκειµένου νά σκέπτεται καΐ νά οργανώνει τό αντικείµενο µέ βάση τά λογικά καΐ υπολογιστικά σχήµατα της διάνοιας, είναι υπεύθυνος γιά τήν διαστρέβλωση καΐ τήν αποτυχία του προγράµµατος του Διαφωτισµού. 1 Ή εποχή των νεότερων χρόνων δέν σήµανε τήν «έξοδο τοϋ άνθρωπου άπό τήν ανωριµότητα του, γιά τήν οποία δ ίδιος είναι υπεύθυνος», 8 βπως διέβλεπε δ Kant, άλλα τό «βύθισµα του σέ µιά 1. Γιά τις Ιστορικές καΐ λογικές συνθήκες γένβσης καΐ ανάπτυξης toö Διαφωτισµού βλ. το βιβλίο τοϋ Παναγιώτη Κονδύλη, Ό βύρωηαλώς Διαφωτισµός, 2 τ., 'Αθήνα I. Kant, «'Απάντηση στο ερώτηµα: τί «ϊναι Διαφωτισµός» (1784), έλλ. µτφ. Παπανούτσου, στον τύµο I. Kant, Δοκίµια, 'Αθήνα 1971.

9 10 II ΣΥΖΗΤΗΣΗ νέου τύπου βαρβαρότητα», δπως ισχυρίζονται οι Horkheimer/ Adorno. 3 Πράγµα πού σηµαίνει, δτι ή σύνδεση τοϋ µοντέρνου µε την ιδέα της απελευθέρωσης και της χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου ήταν διακηρυγµένος στόχος τοϋ προγράµµατος τοϋ Διαφωτισµοΰ, άλλα οί διαδικασίες ανάπτυξης και οι πρακτικές διεκπεραίωσης τοϋ προγράµµατος µετέτρεψαν τ6 φαουστικό δνειρο της υποταγής της φύσης στις διαθέσεις και στις διαταγές τοϋ αυτόνοµου υποκειµένου σε εφιάλτη, πού απειλεί τήν ίδια την ύπαρξη τοϋ άνθρωπου. Ό σύγχρονος κόσµος, ώς µηχανισµός ατέρµονης χειραγώγησης της φύσης, ώς διαδικασία ελέγχου των αντικειµένων µέ βάση τα σχήµατα της καθολικότητας, της γενικότητας και της αντικειµενικότητας, αποδείχθηκε δτι δέν είναι τό «βασίλειο της ελευθερίας», άλλα ό κόσµος της πραγµοποιηµένης ορθολογικότητας είναι ό κόσµος, ό όποιος κατασκεύασε µέ τα ίδια του τα µέσα τήν καταστροφή του. Τα ερωτήµατα πού συνωστίζονται τα τελευταία χρόνια γύρω άπό τις προοπτικές τοϋ σύγχρονου κόσµου, της µοντέρνας κατάστασης µέ τις χαµένες ελπίδες της και τις εσωτερικές δοµικές ανεπάρκειες της, ζητοΰν επίµονα µιαν απάντηση. Ζοΰµε ακόµη στον αστερισµό της σύγχρονης εποχής ή µήπως έχουµε διέλθει τό κατώφλι µιας νέας εποχής, µιας νέας κατάστασης, της µεταµοντέρνας κατάστασης; Ή σύγχρονη εποχή, ώς Ιστορική φάση στην ανάπτυξη τοϋ πνεύµατος, µέ τήν έγελιανή έννοια τοϋ δρου, έχει φθάσει στο τέλος της, δηλαδή έχει φθάσει µέχρι τοϋ σηµείου πέρα άπό τό όποιο δέν µπορεί να συνεχισθεί, ή παραµένει ηµιτελής ώς Ιστορικό πρόγραµµα; Υπάρχουν δυνατότητες να ανατραπεί ή αυτοκαταστροφική πορεία της σύγχρονης εποχής, καΐ σε ποιόν κοινωνικό χώρο µποροΰν να άναζητηθοΰν; 'Αντιπροσωπεύει ή τέχνη, και τό αισθητικό φαινόµενο γενικότερα, έναν άλλο δρόµο τοϋ µοντέρνου; Μπορεί ή αισθητική ορθολογικότητα νά αντικαταστήσει ή τουλάχιστον να επιφέρει κάποιες βελτιώσεις στην έργαλειακή ορθολογικότητα της µοντέρνας κατάστασης; 3. Dialektik der Aufklärung. Philosophische Fragmente (1947) = Horkheimer, Gesammelte Schriften, τ. 5, σελ. 16.

10 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 11 ΚαΙ άν γίνει δεκτό, δτι το µοντέρνο είναι µια τελειωµένη υπόθεση, τότε το µεταµοντέρνο είναι κάτι πού έπεται τοΰ µοντέρνου ή µήπως ή σχέση τους είναι διαφορετική άπδ εκείνη της χρονικής αλληλουχίας; Έάν πάλι δεχθούµε, δτι δ «θάνατος τοΰ µοντέρνου» είναι µιά αναµφισβήτητη πραγµατικότητα, τότε αύτδς ό θάνατος σηµαίνει τδ τέλος µιας συλλογικής παράνοιας, τήν απελευθέρωση του άνθρωπου άπδ τδ «τροµοκρατικδ δλο» ή µήπως δδηγεϊ χωρίς παρεκκλίσεις στην απώλεια καΐ τοϋ τελευταίου στηρίγµατος πού διαθέτει δ άνθρωπος, στην εξαφάνιση τοΰ συρρικνωµένου έργα-λειακοϋ Λόγου; Ό κατάλογος των ερωτηµάτων πού θέτουν τδ πρόβληµα τοΰ µοντέρνου - µεταµοντέρνου θα µποροΰσε να είναι ανεξάντλητος. Οι φιλοσοφικές συζητήσεις, πού διεξάγονται τά τελευταία δέκα χρόνια γύρω άπδ τήν εξάντληση τοΰ µοντέρνου ή τήν εµφάνιση τοΰ µεταµοντέρνου, µποροΰν να χωρισθοΰν σέ δύο κατηγορίες: α) στην πρώτη κατηγορία ανήκουν δσες θεωρίες υποστηρίζουν δτι τδ µοντέρνο ώς γνωστικδ πρόγραµµα έχει ανάγκη βελτιώσεων και συµπληρώσεων πρδς εκείνη τήν κατεύθυνση, ή δποία τονίζει τήν επικοινωνιακή πλευρά τοΰ Λόγου ή προβάλλει τους υπερβατικούς πραγµατολογικούς δρους τοΰ θεωρητικού και πρακτικοΰ Λόγου. Κύριοι εκπρόσωποι αυτής της τάσης θεωροΰνται οι Γερµανοί φιλόσοφοι Jürgen Habermas 4 xca Karl- Otto Apel 6 β) στην δεύτερη κατηγορία εντάσσονται δσες θεωρίες υποστηρίζουν δτι στίς συνθήκες των µεταβιοµηχανικών κοινωνιών ή οργάνωση της γνώσης έχει ριζικά µετασχηµατισθεί κάτω άπδ τήν ανάπτυξη των τεχνολογιών και τών µεθόδων της πληροφορικής" δτι άπδ τήν σκοπιά της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας έχει µεταβληθεί «ή θέση τοϋ άνθρωπου στδν κόσµο». Κύριος εκφραστής αύτης της τάσης είναι 4. Jürgen Habermas, Theorie des kommunikativen Handelns, 2 τ., Frankfurt/M. 1981* Der philosophische Diskurs der Moderne, Frankfurt/ M Karl-Otto Apel, Transformation der Philosophie, 2 τ., Frankfurt/M Βλ. το βιβλίο τοϋ Max Scheler µέ τον tsio τίτλο: Die Stellung des Menschen im Kosmos, 1928.

11 12 Η ΣΥΖΗΤΗΕΗ ό Γάλλος φιλόσοφος Jean-Fran?ois Lyotard, τοϋ οποίου το βιβλίο La condition postmoderne. Rapport sur le savoir (1979) αποτέλεσε τήν αφετηρία των ευρύτατων συζητήσεων πού διεξάγονται σήµερα διεθνώς. Ή πνευµατική ατµόσφαιρα των συζητήσεων γύρω άπ6 το µοντέρνο - µεταµοντέρνο δέν αφήνει αµφιβολίες σχετικά µέ τον µεταβατικό χαρακτήρα της εποχής µας. Το µεταβατικό αυτό στοιχείο ανιχνεύεται στις ριζικές τροποποιήσεις πού υφίσταται δ Λόγος και πιο συγκεκριµένα τό σύστηµα, βάσει' τοϋ οποίου έχει οργανωθεί στο γνωστικό, άλλα και στο πρακτικό επίπεδο ή σχέση του άνθρωπου µέ τήν φυσική και τήν κοινωνική πραγµατικότητα. Γιά τήν εποχή µας ισχύουν οι παρατηρήσεις του Hegel: «Δέν είναι δύσκολο νά δοϋµε, δτι ή εποχή µας είναι εποχή γέννησης και µετάβασης σέ νέα περίοδο. Τό Πνεύµα έχει αποκοπεί άπό τόν µέχρι τώρα κόσµο της ύπαρξης του και τής παράστασης του, και πρόκειται νά βυθιστεί στό παρελθόν και στην εργασία τοϋ µετασχηµατισµού του. Πραγµατικά τό Πνεϋµα δέν ησυχάζει ποτέ, άλλα βρίσκεται σέ µιά διαρκή εξελικτική κίνηση». 7 Αυτή ή διαδικασία µετασχηµατισµού τοϋ πνεύµατος στην δική µας εποχή εξειδικεύεται άπό τόν Καστοριάδη ως διαδικασία «αύθυπέρβασης τοϋ Λόγου», 8 άπό τόν Habermas ως διαδικασία αλλαγής παραδείγµατος (µετάβαση άπό τήν φιλοσοφία τής συνείδησης στην θεωρία τής επικοινωνίας), άπό τόν Apel ως διαδικασία πραγ- µατολογικής θεµελίωσης τοϋ Λόγου, άπό τόν Μαρκή ως «διαδικασία γλωσσικού µετασχηµατισµοΰ τής διαλεκτικής». 9 Εϊναι φανερό, δτι δλες αυτές οι προσπάθειες σύλληψης τοϋ µεταβατικού χαρακτήρα τής εποχής µας κινοΰνται στά πλαίσια του µοντέρνου και επιδιώκουν νά εξαλείψουν τις «παθολογικές» ανεπάρκειες του 7. G. W. F. Hegel, Phänomenologie des Geistes (1807) τό απόσπα σµα είναι άπό τόν πρόλογο τοϋ Ιργου. 8. "Εχω υπόψη µου τήν γερµανική µετάφραση τοϋ βιβλίου του, Corne lius Castoriadis, Durchs Labyrinth. Seele, Vernunft, Gesellschaft, Frank furt/m. 1981, σελ Dimitrios Markis, Protophilosophie. Zur Rekonstruktion der phi losophischen Sprache, Frankfurt/M

12 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 13 καΐ νά αποκαταστήσουν τήν χαµένη εµπιστοσύνη µας στον Λόγο. 'Αντίθετα, ό Lyotard, πιστεύοντας Οτι οποιαδήποτε κριτική στον Λόγο και στό- αυτόνοµο υπερβατικό υποκείµενο λειτουργεί καταφατικά απέναντι στό υφιστάµενο γνωστικό καΐ κοινωνικό καθεστώς, επιλέγει µια πιό ριζοσπαστική λύση* συλλαµβάνει τόν µετασχηµατισµό του πνεύµατος της εποχής µας ώς διαδικασία εγκαθίδρυσης της µεταµοντέρνας σχέσης υποκειµένου - αντικειµένου, ώς διαδικασία απελευθέρωσης άπό τις ορθολογικές αρχές του σκέπτεσθαι, π.χ. άπό τις µεθόδους της παράγωγης καΐ της επαγωγής, άπό τό κλειστό σύστηµα, άπό τις νοµολογικές θεωρίες κ.ά\, ώς διαδικασία µετάβασης στην µεταµοντέρνα γνωστική καΐ πρακτική σχέση του άνθρωπου µέ τόν κόσµο, ή οποία ορίζεται άλλοτε ώς «παραλογία», άλλοτε ώς «αγωνιστική» και άλλοτε ώς «αναγνώριση της έτεροµορφίας των γλωσσικών παιχνιδιών», Προτοϋ Οµως προχωρήσουµε στην ανάλυση της µεταµοντέρνας κατάστασης, και επειδή αυτή θεωρήθηκε Οτι προήλθε άπό τήν έκρηξη της µοντέρνας κατάστασης, κατά τήν οποία ό Λόγος και τό υποκείµενο ώς «τοποτηρητές της ενότητας και του Ολου θρυµ- µατίστηκαν», Ας δούµε πρώτα πώς διαµορφώθηκε ή µοντέρνα γνωστική και πρακτική σχέση του άνθρωπου µέ τόν κόσµο. Κατά τους νεότερους χρόνους διαµορφώθηκε τόσο στό γνωστικό επίπεδο Οσο καΐ στό κοινωνικό, πρακτικό, µια κατάσταση, ή οποία διαφέρει ριζικά άπό τήν αντίστοιχη κατάσταση των παραδοσιακών κοινωνιών. Στις κοινωνίες αυτές επικρατούσε ή οργανική ενότητα άνθρωπου, κόσµου καΐ φύσης* οι µεγάλες µυθικές και θρησκευτικές αφηγήσεις είχαν επιφορτισθεί µέ τό Ιργο της σύλληψης καΐ της ερµηνείας του κόσµου. "Ετσι λοιπόν, ένώ οί παραδοσιακές κοινωνίες διακρίνονται ώς κοινωνίες της οργανικής ενότητας, στις σύγχρονες κοινωνίες επικρατούν οί χωρισµοί υποκειµένου - αντικειµένου, κοινωνικού - ατοµικού, οί διακρίσεις γενικού - ιδιαίτερου, βούλησης - Λόγου και οί σχέσεις έντασης και σύγκρουσης ανάµεσα στα στοιχεία της µοντέρνας κατάστασης. Κατά τόν Max Weber κύριο χαρακτηριστικό του µοντέρνου είναι ό διαχωρισµός του οργανικού παραδοσιακού Ολου σέ τρεις αυτόνοµες σφαίρες άξιων (τήν επιστήµη, τήν ηθική και τό δίκαιο, και τήν τέχνη) και ή ταυτό-

13 l'i Η ΣΤΖΗΤΗΣΙΙ χρονη εµφάνιση αξιολογικών δεσµευτικών αποφάνσεων για καθεµιά άπ' αυτές τις σφαίρες" µέ άλλα λόγια στην εποχή τοϋ µοντέρνου ή αφηγηµατική παραδοσιακή γνώση κατακερµατίζεται σέ επιµέρους αξιώσεις ισχύος και κύρους των αποφάνσεων διακρίνουµε τρεις τέτοιες αξιώσεις ισχύος: τήν αλήθεια, τήν δικαιοσύνη και το ώραϊο, πού αντιστοιχούν στις τρεις κοινωνικές σφαίρες άξιων. Κατά τον Marx ό χωρισµός ως χαρακτηριστικό τοϋ µοντέρνου εµφανίζεται µέ τήν µορφή τοΰ ολοένα αυξανόµενου ταξικού ανταγωνισµού. Οι χωρισµοί και οι εντάσεις εκδηλώνονται δµως και στην γνωστική σχέση τοΰ άνθρωπου µέ τόν κόσµο, ή οποία εκτείνεται σέ δύο επίπεδα: το επίπεδο της αντιληπτικής διαδικασίας, τήν ΐδια δηλαδή τήν πράξη της σύλληψης τοϋ αντικειµένου, καΐ το επίπεδο της αυτοσυνείδησης, δηλ. τήν οψη εκείνη της γνωστικής διαδικασίας κατά τήν οποία τό υποκείµενο αποκτά επίγνωση της γνωστικής του δραστηριότητας. Μέ άλλα λόγια ή γνωστική επίδοση τοϋ υποκειµένου θεµελιώνεται στην δυνατότητα του νά έχει συνείδηση της επιτέλεσης της γνωστικής του δραστηριότητας. Στό δεύτερο αυτό επίπεδο, της αυτοσυνείδησης, συντελέστηκε ό ακρωτηριασµός τοΰ άνθρωπου µέσα στή γνωστική διαδικασία' τήν θέση τοΰ υποκειµένου δέν τήν κατέχει ό ζωντανός άνθρωπος (ό άνθρωπος πού Ιχει συγκεκριµένες ανάγκες, επιθυµίες, πάθη και ορµές), άλλα ή φιγούρα τοΰ ύπερβατικοΰ υποκειµένου. Τό γνωστικό υποκείµενο της µοντέρνας κατάστασης είναι τό cogito, δηλαδή αποκλειστικά και µόνο ό άνθρωπος ως έλλογο βν, πράγµα πού σηµαίνει δτι άπό τήν γνωστική διαδικασία έχουν αποκλεισθεί µιά σειρά άπό δηµιουργικές ικανότητες τοΰ άνθρωπου, είτε πρόκειται γιά τήν φαντασία εϊτε γιά τήν κριτική ικανότητα (Urteilskraft). Ή αναγόρευση τοΰ άνθρωπου σέ υποκείµενο τέτοιου τύπου έχει ώς αποτέλεσµα τήν αναγνώριση της αρχής της εξουσίας ως συ-στατικοΰ στοιχείου βλων των σχέσεων πού αναπτύσσει ό άνθρωπος. 10 Πρώτη εκδήλωση της αρχής της εξουσίας, µέ βάση τήν 10. Max Horkheiner / Th. W. Adorno, δ.η. (σηµ. 3), σελ. 31: «ή α- φύπνιση τοΰ υποκειµένου πληρώνεται µέ τήν αναγνώριση της εξουσίας ώς άρχης όλων των σχέσεων».

14 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 15 όποια συγκροτείται ή γνωστική διαδικασία, αποτελεί ή καταπίεση της εσωτερικής φύσης τοϋ άνθρωπου. Εποµένως κύριο χαρακτηριστικό τοϋ µοντέρνου είναι ή «υποταγή της βούλησης στον Λόγο». "Οµως ή εξορία της βούλησης καΐ της ζωής δέν σταµατάει εδώ θα πρέπει και τό άλλο επίπεδο τής γνωστικής διαδικασίας, ή ϊδια ή ενέργεια τής αντίληψης, να διαµορφωθεί κατ' ανάλογο τρόπο. Αυτό επιτυγχάνεται µέσω τοϋ µηχανισµού τής αναπαράστασης. «Τό Οτι γενικά δ κόσµος γίνεται εικόνα, αυτό αποτελεί τήν ουσία των Νέων Χρόνων», γράφει ό Heidegger. 11 Γιά τόν άνθρωπο τής σύγχρονης εποχής δ κόσµος υπάρχει µόνο µέσα άπό τό υποκείµενο, τό όποιο πιστεύει δτι δηµιουργεί τόν κόσµο, στον βαθµό πού τόν αναπαριστά, στον βαθµό πού κατασκευάζει τήν παράσταση του. «Οι πολυάριθµες συγγένειες ανάµεσα στά Οντα καταργούνται άπό τήν µοναδική σχέση τοϋ νοηµατοδοτοΰντος υποκειµένου καΐ τοϋ στερουµένου νοήµατος αντικειµένου, τής λογικής σηµασίας και τοϋ τυχαίου φορέα τής σηµασίας», γράφουν οί Horkheimer/Adorao. 12 "Ετσι ή πραγµατικότητα χωρίζεται σέ δύο επίπεδα στό επίπεδο τής res cogitans (τό σκεπτόµενο πράγµα) και στό επίπεδο τής res extensa (τό έκτατο, τό αισθητό πράγµα), τα όποια συνδέονται µέσω τοϋ µηχανισµού τής αναπαράστασης ή τής αρχής τής 'ταυτότητας. 'Αποτέλεσµα τοϋ άναπαραστατικου τρόπου, µέ τόν όποιο οργανώνεται ή σχέση άνθρώπου-κόσµου, είναι νά απορρίπτεται οτιδήποτε δέν είναι άπεικονίσιµο, νά καταδικάζονται στην αφάνεια καΐ στην ανυπαρξία τά ετερογενή στοιχεία τοϋ πράγµατος καΐ τελικά τήν θέση τοϋ αντικειµένου νά τήν καταλαµβάνει 6χι τό ϊδιο τό πράγµα ώς γεγονότητα (Faktizität), άλλα τό πράγµα ώς διανοητικό κατασκεύασµα. Ή επικράτηση µιας τέτοιου τύπου γνωστικής σχέσης άνθρώπουκόσµου σηµαίνει τόν πλήρη θρίαµβο τοϋ Λόγου καΐ τήν καταδίκη των υπολοίπων Ικανοτήτων τοϋ άνθρωπου ώς τό «άλλο» τοϋ Λόγου. *Ας σηµειωθεί, Οτι οι πρόσφατες κριτικές εναντίον τοϋ Λόγου (εϊτε προέρχονται άπό τήν Σχολή τής Φραγκφούρτης είτε 11. 'Die Zeit des Weltbildes', Holzwege, Frankfurt/M. 1977, σ«λ δ.π. (σηµ. 3), σ*λ. 33.

15 16 Η ΣΤΖΗΤΗΣΗ πρόκειται για τις κριτικές της φιλοσοφίας της γλώσσας) καταγγέλ-. λουν ακριβώς τόν Λόγο ως ταυτοποιητικό µηχανισµό, δηλαδή τον ρόλο του ως γνωστικής στρατηγικής, ή οποία νεκρώνει κάθε ζωντανό στοιχείο, τόσο στο υποκείµενο δσο και στό αντικείµενο, µέ την απαίτηση της να επιτευχθεί οπωσδήποτε ή καθολικότητα και ή'αντικειµενικότητα. Μέ ποιο τίµηµα αναλαµβάνει τελικά ό Λόγος να µας µιλήσει και νά οργανώσει τήν θεωρητική και πρακτική ζωή µας; Τό τίµηµα πού πλήρωσε ό άνθρωπος µέ τήν αναγνώριση τοϋ Λόγου ώς αποκλειστικής ρυθµιστικής ιδέας τής ζωής του συµπίπτει µέ τις δύο θεµελιώδεις ατέλειες ή ανεπάρκειες τής µοντέρνας γνωστικής σχέσης: άφ' ενός µέν τήν αναγωγή τοϋ άνθρωπου σε υπερβατικό υποκείµενο και άφ' έτερου τήν καταδίκη σέ ανυπαρξία κάθε στοιχείου πού δέν είναι άπεικονίσιµο, κατά τόν Lyotard, τοϋ µή-ταυτοΰ, κατά τόν Adorno, τοϋ άσκεπτου, κατά τόν Foucault. Ή µεταµοντέρνα γνωστική σχέση ύποκειµένουάντικειµένου έχει τήν αφετηρία της στις δύο αυτές δοµικές ανεπάρκειες της µοντέρνας σχέσης επιδιώκει νά αποκαταστήσει τόν άνθρωπο στην ζωντανή και δηµιουργική κατάσταση του, καΐ άπ' αυτή τήν άποψη εµφανίζεται ώς αναθεωρηµένο πρόγραµµα χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου. Ταυτόχρονα προσπαθεί νά διαφυλάξει στή ζωή βσα στοιχεία είχαν αποκλεισθεί άπό τήν άναπαραστατική µοντέρνα σχέση. Κατά τόν Lyotard δέν υφίσταται πιά ή ενότητα τοϋ Λόγου οοτε τό υπερβατικό υποκείµενο ώς ρυθµιστικές αρχές των απειράριθµων «γλωσσικών παιχνιδιών» 13 και των αµέτρητων «µορφών ζωής» 14 πού συγκροτοϋν τήν κοινωνική πραγµατικότητα. Κάθε επιµέρους «γλωσσικό παιχνίδι» είναι µιά µοναδική πραγµατικότητα, µέ τις ιδιοµορφίες της και τά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, και συγκροτείται µέσω τών συµπεριφορών και τών δραστηριοτήτων τών οµιλητών, τών οποίων, εννοείται, ή γλωσσική συµπεριφορά δέν ετναι αυθαίρετη, άλλα ακολουθεί τους κανόνες του «γλωσσικού παιχνι-διοϋ» δπου συµµετέχουν. Και είναι φανερό πώς οι κανόνες αυτοί 13. Γιά τήν έννοια τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» βλ. Ludwig Wittgenstein, Philosophische Untersuchungen (= Φιλοσοφικές έρευνες, έλλ. µτφ. Π.Χριστοίοολίίης,'Αθήνα 1977). 14. Γιά τήν έννοια της «µορφής ζωής» βλ. επίσης Wittgenstein, δ.π.

16 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 17 κατασκευάζονται ad hoc, κατά περίσταση, κατά τήν πορεία ανάπτυξης του παιχνιδιού, καΐ δέν επιδέχονται αναγωγή σέ κάποιους ενδεχόµενους υπερβατικούς Ορους συγκρότησης της ανθρώπινης πράξης. Στδ «γλωσσικό παιχνίδι» συµµετέχει δ άνθρωπος Οχι ώς cogito ή ώς υπερβατικό υποκείµενο, άλλα ώς ζωντανός άνθρωπος, µέ Ολες τις δυνάµεις του, πνευµατικές, σωµατικές, ψυχικές, καΐ µέ όλες τις Ικανότητες πού έχει καλλιεργήσει. Τό καθεστώς συµµετοχής του στή γνωστική σκηνή τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» µοιάζει µέ τό παραλήρηµα του 'Αντωνίου στδ µυθιστόρηµα του Flaubert: «'Επιθυµώ νά πετάξω, νά κολυµπήσω, ν' αλυχτήσω, νά µουκανήσω, νά ουρλιάξω. Θά 'θελα νά 'χω φτερά, καύκαλο, φλούδα, νά βγάζω καπνό, ν' αποχτήσω προβοσκίδα, νά κουλουριασω τό κορµί µου σά φίδι, νά µοιραστώ παντοϋ, νά 'µαι σ' Ολα µέσα, νά ξεχυθώ µέ τις µυρωδιές, νά ξετυλιχτώ σάν τά φυτά, νά τρέξω σάν τό νερό, νά δονιστώ σάν τόν ήχο, νά λάµψω σάν τό φώς, νά πάρω Ολες τις µορφές, νά µπω σέ κάθε άτοµο, νά κατέβω ώς τόν βυθό της δλης νά γίνω ή δλη!». 15 Κατά τόν Lyotard κυριαρχεί λοιπόν στδ «γλωσσικό παιχνίδι» ή φιγούρα ενός δραστήριου καΐ επινοητικού οµιλητή, ό όποιος αναπτύσσει τις γνωστικές ικανότητες του καΐ τις γλωσσικές επιδόσεις του στδ έπακρο. Εϊναι εκείνος ακριβώς 6 όποιος τήν «βούληση γιά δύναµη», πού κρύβεται µέσα σέ κάθε «γλωσσικό παιχνίδι», δέν τήν αποδυναµώνει µετατρέποντας την σέ διάνοια, άλλα τήν ενισχύει καΐ τήν εµπλουτίζει αποκαλύπτοντας την ώς γλωσσική επινοητικότητα καΐ φαντασία. 'Επειδή Οµως ή πρακτική µιας τέτοιου είδους ασυγκράτητης γλωσσικής δραστηριότητας κρύβει κινδύνους γιά τήν δπαρξη και τήν συνοχή του «γλωσσικού παιχνιδιού» ή της «µορφής ζωής», επιβάλλεται νά διαµορφωθούν στρατηγικές έλεγχου, οί όποιες θά συγκρατήσουν τήν αχαλίνωτη δραστηριότητα του οµιλητή. Μέ τό έργο αύτδ επιφορτίζονται οί κανόνες του «γλωσσικού παιχνιδιού», οι όποιοι δέν αποδεσµεύονται άπδ τις προθέσεις ή τις προσδοκίες τών δρώντων οΰτε έχουν ώς 15. Gustave Flaubert, Ό πειρασµός τον Άγίον Άντω»ίον, µτφ. Κ. Βάρναλη, 'Αθήνα 1977, ο*λ. 152.

17 18 Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ αποκλειστικό µέληµα τους τήν παραγωγή τυπικών αντικειµενικών καταστάσεων, οι όποιες θα εξασφαλίσουν µέν τήν ειρήνευση, άλλα ταυτόχρονα θά φυλακίσουν κάθε ζωντανό στοιχείο. Οι κανόνες τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» διαφέρουν λοιπόν ριζικά άπό τους κανόνες τοϋ ταυτοποιητικοΰ Λόγου ώς προς το δτι δέν διαστρεβλώνουν το καθεστώς ύπαρξης τοΰ οµιλητή οΰτε περιορίζουν τις δηµιουργικές δυνατότητες τοϋ δρώντος ύπό το πρόσχηµα της επίτευξης ενός γενικού τυπικού ρυθµιστικού πλαισίου. «Πρέπει εποµένως», γράφει ό Lyotard, «νά φθάσουµε σέ µιαν Εδ έα και σε µιαν πρακτική δικαιοσύνης, ή όποια δέν θά είναι δεµένη µέ εκείνη της συναίνεσης». Ή συναίνεση δέν µπορεί νά είναι ό σκοπός τοϋ «γλωσσικοΰ παιχνιδιού», άλλα ενδεχοµένως νά αντιπροσωπεύει κάποια φάση στην ιστορική ανάπτυξη του. Κάτω άπό αυτές τις συνθήκες είναι φανερό δτι τά σύνορα ανάµεσα στην επιστηµονική και στην προθεωρητική ή στην προεπιστηµονική γνώση, τήν γνώση τών «µεγάλων αφηγήσεων» (Lyotard) δπως είναι ή θεωρητική, φιλοσοφική αφήγηση της ανάπτυξης τοΰ πνεύµατος και ή πρακτική, πολιτική αφήγηση της χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου καταργούνται και αναβιώνει µιά γνωστική σχέση τοΰ άνθρωπου µέ τον κόσµο, ή οποία ενσωµατώνει και τήν αισθητική στάση. Τά κύρια χαρακτηριστικά τούτης εδώ είναι: α) δτι οι γνωστικές ικανότητες οργανώνονται χωρίς τους εξαναγκασµούς τοΰ Λόγου και χωρίς τις εξαρτήσεις τοΰ έµπειρικοΰ δεδοµένου, και β) δτι τό επίπεδο άρθρωσης τοΰ αντικειµένου συµπλέκεται µέ το επίπεδο της αισθητικής πρόσληψης του (καταργείται δηλαδή ό δυϊσµός res cogitans και res extensa). 16 Εποµένως ή µεταµοντέρνα σχέση ύποκειµένου-άντικειµένου, χάρη ακριβώς στην αισθητική της διάσταση, επιτρέπει νά άνα-φανοΰν οι µέχρι τώρα παραγνωρισµένες δψεις τοΰ πράγµατος. Επιπλέον ή αποστολή της µεταµοντέρνας γνωστικής σχέσης έγκειται κατά τόν Lyotard στό δτι «επινοεί υπαινιγµούς τοΰ νοητοΰ πού 16. Γιά την Ιδιαιτερότητα της αισθητικης στάσης άπό γνωσιοθεωρητική σκοπιά βλ. το άρθρο µου «Ή Ιδέα της αίσθητικής ορθολογικότητας στην ΆΙσθητιχή θεωρία' τοΰ Theodor W. Adorno», Σηµειώσεις, τεϋχ. 27, σελ

18 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 19 δέν µπορεί νά απεικονιστεί». 17 "Ολα αυτά τά γνωρίσµατα της µεταµοντέρνας κατάστασης, δηλαδή ή αποµάκρυνση της άπδ τον φορ- µαλισµό του Λόγου, ή συµπόρευσή της µέ τδν «πολυθεϊσµδ των άξιων», ή αναγνώριση τοϋ άνθρωπου ώς ζωντανού οµιλητή, ή αίσθητική διάσταση της, οί στρατηγικές της νά αποκαλυφθεί τό µή-ταυτδ είναι εκείνα πού φανερώνουν τήν στενή της συγγένεια µέ τή νιτσεϊ-κή «χαρούµενη επιστήµη». Σ' αυτή τήν προοπτική γίνονται ευνόητες και κατανοητές οί ευρύτερες κοινωνικές, ήθικοπρακτικές καΐ αισθητικές συνέπειες τοϋ γνωσιοθεωρητικοϋ αναπροσανατολισµού, τον δποΐο περιοριστήκαµε νά σκιαγραφήσουµε εδώ. Τδ γεγονός, δτι στην σηµερινή συζήτηση γιά τήν µεταµοντέρνα κατάσταση δίδεται περισσότερη έµφαση στις συνέπειες αυτές παρά στδ φιλοσοφικό τους υπόβαθρο, δέν σηµαίνει δτι τοΰτο εδώ µπορεί νά παραγνωρισθεί. Γι' αύτδ καΐ τδ προτάξαµε στην σύντοµη ανάλυση µας. Θεόδωρος Γεωργίου 17. Jean-Francois Lyotard, «Τί είναι τό µεταµοντέρνο» (άρθρο περιοδικό Alfabeta, τεδχ. 32)' στα ελληνικά στον τόµο: θέµατα χώρου + χνών, τεΰχ. 16,1985, σελ. 38.

19 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ /. Παρατηρήσεις Στον βιβλιογραφικό πίνακα, πού ακολουθεί, περιλαµβάνονται µελέτες καΐ άρθρα, τά όποια έχουν ώς κεντρική προβληµατική τους τό ζήτηµα τοΰ µοντέρνου-µεταµοντέρνου. Ή ταξινόµηση έγινε κατ' αλφαβητική σειρά καΐ δέν φιλοδοξεί να εϊναι εξαντλητική. 'Ιδιαίτερα δσο άφορα τήν συζήτηση στην αρχιτεκτονική, τις είκαστικές τέχνες, τήν λογοτεχνία, τήν µουσική, οί τίτλοι πού έχουν καταχωρισθεί είναι ελάχιστοι. Δόθηκε ιδιαίτερη έµφαση στην θεωρητική καΐ φιλοσοφική συζήτηση γιά τό µοντέρνο-µεταµοντέρνο. Ή συζήτηση γιά τό µοντέρνο-µεταµοντέρνο στον χώρο της φιλοσοφίας διεξάγεται σήµερα µέ 4 µορφές ή τύπους: 1. είτε ώς αναβίωση της διαµάχης ορθολογισµού - ροµαντισµού* στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 11, 18, 39 % είτε ώς κριτική τοΰ Λόγου και τοΰ προγράµµατος τοΰ Διαφωτισµού στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 8, 10, 21, 37,41,43,44,48 3. είτε ώς προέκταση της προβληµατικής τοϋ γαλλικού νεοστρουκτουραλισµοϋ' στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 9, 33,35 4. είτε ώς θεωρία της φαντασίας, της κριτικής Ικανότητας καΐ των άλλων δηµιουργικών ικανοτήτων τοϋ άνθρωπου (γενικότερα ή προβληµατική τοϋ µεταµοντέρνου ώς θεωρία δυνάµεων- καΐ ικανοτήτων) στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες.µέ αοξοντα αριθµό 3, 26, 34, 47. //. Μελέτες και άρθρα i. Alpert, Barry: 'Post-Modern Oral Poetry: Buckminster Fuller, John Cage and David Antin', Boundary 2 (1975), σελ Benamou, Michel / Caramello, Charles (ed.): Performance in Postmodern Culture, Madison 1977.

20 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Bürger, Christa / Bürger, Peter: Postmoderne: Alltag, Allegorie und Avantgarde, Frankfurt/M Daniel, Charles: John Cage oder die Musik ist los, Berlin Davidson, Michael: 'Languages of Post-Modernism', Chicago Review 26 (1975), σβλ Davis, Douglas: Artculture: Essays on the Post-Modern, New York Foster, Hal (ed.): The Anti-Aesthetic: Essays on Postmodern Culture, Port Townsend Frank, Manfred: Die Unhintergehbarkeit von Individualität, Frankfurt/M : Was ist Neostrukturalismus?, Frankfurt/M : 'Zwei Jahrhunderte Rationalitätskritik und ihre "postmoderne" Übertretung', στίκ» τύµο: Die unvollendete Vernunft: Moderne versus Postmoderne (hrsg. von D. Kamper / W. von Reijen), Frankfurt/M. 1987, osx Garvin, Harry R. (ed.): Romanticism, Modernism, Postmodernism, Lewisburg Habermas, Jürgen: 'Die Moderne ein unvollendetes Projekt', Kleine politische Schriften, τ. 1-4, Frankfurt/M. 1981,3, σβλ : 'Der Eintritt in die Postmoderne', Merkur 421 (1983), σβλ : Die Neue Unübersichtlichkeit, Frankfurt/M : Der philosophische Diskurs der Moderne. Zwölf Vorlesungen. Frankfurt/M Hassan, Ihab /Hassan, Sally (ed.): Innovation / Renovation: Nene Perspectives on the Humanities, Madison Hassan, Ihab: The Dismemberment of Orpheus. Toward a Postmodern Literature, Madison Heinrichs, Hans-Jürgen: Die katastrophale Moderne, Frankfurt/M Hoesterey, Ingeborg: 'Die Moderne am Ende? Zu den ästhetischen Positionen von Jürgen Habermas und Clement Greenberg', Zeitschrift für Ästhetik und allgemeine Kunstwissenschaft 29 (1984), «λ Honneth, Axel: 'Der Affekt gegen das Allgemeine. Zu Lyotards Konzept der Postmoderne', Merkur 430 (1984), <κλ

21 22 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 21. Huyssen, Andreas: 'Stationen der Postmoderne', Spuren 6 (1984), σελ : After the Great Divide: Modernism, Mass Culture, Postmodern ism, Bloomington Huyssen, Andreas/Scherpe, Klaus R. (Hrsg): Postmoderne. Zeichen eines Kulturellen Wandels, Reinbek bei Hamburg Ί. Jencks, Charles: The Language of Postmodern Architecture, New York Kamper, Dietmar / van Reijen Willen (Hrsg): Die unvollendete Vernunft: Moderne versus Postmoderne, Frankfurt/M Kilb, Andreas: 'Die allegorische Phantasie. Zur Ästhetik der Postmoderne', στον τόµο: Die unvollendete Vernunft (hrsg. von D. Kamper/W. von Reijen), Frankfurt/M Klotz, Heinrich: ' "Post-moderne"?', Jahrbuch für Architektur, 1980/81, σελ : Moderne und Postmoderne. Architektur der Gegenwart ,2. Aufl., Braunschweig/Wiesbaden Köhler, Michael: "'Postmodernismus': Ein begriffsgeschichtlicher Überblick", Amerikastudien 22,1 (1977), σελ Kristeva, Julia:" 'Postmodernism'?", Bucknell Review 25,11 (1980) σελ Kühne, Lothar: 'Über Postmodernismus', Haus und Landschaft. Aufsätze, Berlin 1985, σελ Lyotard, Jean-Francois: 'Reponse ä la question: Qu'est-ce que le Postmoderne?', Critique 37, τ. 419 (1982), σελ : La condition postmoderne. Rapport sur le savoir, Paris : 'Das Erhabene und die Avantgarde', Merkur 424 (1984), σελ : Le Post-moderne explique aux enfants, Paris Mazzaro, Jerome: Postmodern American Poetry, Urbana Michel, Karl Markus: 'Abschied von der Moderne?', Kursbuch 73 (1983), σελ Münch, Richard: Die Struktur der Moderne, Frankfurt/M Nelson, Benjamin: Der Ursprung der Moderne. Studien zur fortgeschrittenen Zivilisation, Frankfurt/M Raulet, Gorard (öd.): Weimar ou V'explosion de la modernite, Paris 1984.

22 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ : Gehemmte Zukunft. Zur gegenwärtigen Krise der Emanzipation, Darmstadt Rorty, Richard: 'Habermas and Lyotard on Postmodernity", Praxis International 4, 1 (1984), σελ Schäfer, Wolf: Die unvertraute Moderne. Historische Umrisse einer anderen Natur- und Sogialgeschichte, Frankfurt/M Schmidt, Burghart: Postmoderne: Strategien des Vergessene, Darmstadt Der Tod der Moderne. Eine Diskussion, Tübingen Toulmin, Stephen: 'The Construal of Reality: Criticism in Modern and Postmodern Science', Critical Inquiry 9, 1 (1982/83), σελ Vester, Heinz-Günter: Die Thematisierung des Selbst in der postmodernen Gesellschaft, Bonn Wellner, Albrecht: Zur Dialektik von Moderne und Postmoderne. Vernunftkritik nach Adorno, Frankfurt/M Welsch, Wolfgang: 'Postmoderne und Postmetaphysik. Eine Konfrontation von Lyotard und Heidegger', Philosophisches Jahrbuch 92, 1 (1985), σελ III. Δηµοσιεύµατα στα ελληνικά 50. 'Αγραφιώτης, Δηµοσθένης: Νεοτερικότητα χαί αναπαράσταση, 'Αθήνα 1987 (ύπο έκδοση) : 'Λόγος γιά τη νεοτερικότητα. 'Ορίζοντας ή παρεξήγηση", Διπλή ΕΙχόνα, τεϋχ , 'Αθήνα 1987, σελ Βέλτσος, Γιώργος: Ή µή χοινατνιολογία. 'Αναλυτική τοϋ µετα-µοντερ-νισµον, 'Αθήνα Ζερβός, Γιώργος: 'Μοντερνισµός καΐ µεταµοντερνισµός', Τέταρτο, τεϋχ. 31,'Αθήνα 1987, σελ 'Μετά (τό) µοντέρνο [Post (the) Modern]', Θέµατα χώρου + τεχνόίν, τεϋχ. 16, Αθήνα Τζιόβας, Δηµήτρης: "Ο µεταµοντερνίσµός καΐ ή υπέρβαση της µυθοπλασίας', Μετά την ΑΙσθητική, 'Αθήνα 1987, σελ

23

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 'Αντικείµενο αύτης της µελέτης είναι ή κατάσταση της γνώσης στίς πιό αναπτυγµένες κοινωνίες. 'Αποφασίσαµε να τήν αποκαλέσουµε «µεταµοντέρνα». Ή λέξη χρησιµοποιείται στην αµερικανική ήπειρο άπό κοινωνιολόγους και κριτικούς. Χαρακτηρίζει τήν κατάσταση του πολιτισµοί» µετά άπό τους µετασχηµατισµούς πού δια- µόρφωσαν τους κανόνες του παιχνιδιού στην επιστήµη, στή λογοτεχνία καΐ στίς τέχνες µετά άπό τά τέλη του δέκατου ένατου αιώνα. 'Εδώ θά τοποθετήσουµε αυτούς τους µετασχηµατισµούς σέ σχέση µέ τήν κρίση τών αφηγήσεων. Έξ ύπαρχής ή επιστήµη βρίσκεται σέ σύγκρουση µέ τις αφηγήσεις. Σύµφωνα µέ τά δικά της κριτήρια, ή πλειονότητα τών αφηγήσεων αποδείχνεται µυθική. 'Αλλά, στον βαθµό πού δέν περιορίζεται στην δήλωση χρήσιµων κανονικοτήτων και αναζητεί τό αληθές, οφείλει νά νοµιµοποιήσει τους κανόνες του παιχνιδιού της. Τότε διατυπώνει αναφορικά µέ τήν καταστατική της θέση έναν λόγο νοµιµοποίησης, πού έχει αποκληθεί φιλοσοφία. "Οταν αυτός ό µεταλόγος καταφεύγει ρητά σέ κάποιαν άπό τις µεγάλες αφηγήσεις, Οπως είναι ή διαλεκτική του Πνεύµατος, ή ερµηνευτική τοΰ νοήµατος, ή χειραφέτηση του Ιλλογου ή εργαζόµενου υποκει- µένου, ή ανάπτυξη τοΰ πλούτου, αποφασίζουµε νά αποκαλέσουµε «µοντέρνα» τήν επιστήµη πού αναφέρεται σ' αυτές γιά νά νοµιµοποιηθεί. "Ετσι, γιά παράδειγµα, ό κανόνας της συναίνεσης ανάµεσα στον ποµπό καΐ στον παραλήπτη µιας απόφανσης µέ αξία αλήθειας θά θεωρηθεί αποδεχτός αν εγγράφεται στην προοπτική µιας πιθανής οµοφωνίας τών έλλογων πνευµάτων: αυτή ήταν ή αφήγηση τοΰ Διαφωτισµού, όπου δ ήρωας της γνώσης µοχθεί γιά έναν αγαθό

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης Άξιες και τιμές παραγωγής: Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» του Γιώργου Σταμάτη 1. Εισαγωγή Σκοπός μας δεν είναι να δείξουμε απλώς, ότι μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου»

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016

ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25. ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 Στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων του ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα,

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα, Δοµιστική µέθοδος διδασκαλίας - Δοµιστικά Προγράµµατα Γλωσσικής Διδασκαλίας Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 20ός αιώνας: δοµισµός, F. de Saussure (1916) επιστηµονικό κίνηµα - το όνοµά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Παναγιώτης Λιαργκόβας

ΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Παναγιώτης Λιαργκόβας ΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Παναγιώτης Λιαργκόβας Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να ξεκινήσω περιγράφοντας για λίγο τον κόσµο στον οποίο ζούµε. Είναι ο κόσµος

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση http://www.economics.edu.gr 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1.2 Η Επιχείρηση : σχολικό βιβλίο 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας µας, το ίδιο σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α1. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Το κείµενο πραγµατεύεται τη σχέση του διαδικτύου µε τη διάδοση της γνώσης. Αρχικά, αναφέρεται ότι µέσω του διαδικτύου η πρόσβαση στη γνώση καθίσταται δυνατή για όλους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΘΙΚΗ. ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ ΣΕ ΛΙΓΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΙΣ ΘΕΜΕΛΙΑΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΘΙΚΗ. ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ ΣΕ ΛΙΓΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΙΣ ΘΕΜΕΛΙΑΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΘΙΚΗ. ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ ΣΕ ΛΙΓΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΙΣ ΘΕΜΕΛΙΑΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ > ΣΤΟ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΣ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ: 1) Η σκέψη γίνεται εμπόδιο στη γνώση και αντιστρόφως, η γνώση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003 Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούνιος 2003 ΝΕΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ, ΝΕΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Οι νέοι ρόλοι των δημόσιων βιβλιοθηκών στην

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. Πόλεμοι λιγότερο φονικοί, βία παντού

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. Πόλεμοι λιγότερο φονικοί, βία παντού σύγχρονο Φάσμα προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο 25ης Μαρτίου 111 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 20 990-210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 50 658-210 50 60 845 Γραβιάς 85 -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό»

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ α). K.Marx: Θρησκεία είναι:! «η αλλοτριωµένη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία του ανθρώπου» «αντεστραµµένη κοσµοθεώρηση» «γενική

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Άντον Πάννεκουκ ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-thenews/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk ( ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Western Socialist,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής Θ Ε Ω Ρ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Π Ο Λ Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ Μέρος Α: θεωρίες και όψεις των αστικών μεταλλαγών Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Ημερίδα Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί και η υπόθεση της ειρήνης

Εκπαιδευτικοί και η υπόθεση της ειρήνης Γιώργος Τσιάκαλος "Εκπαίδευση για την ειρήνη" 1 Από το βιβλίο «Η υπόσχεση της Παιδαγωγικής» (ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, Θεσσαλονίκη 2002, σελ. 273-279) Η "Εκπαίδευση για την ειρήνη" αποτελεί εδώ και χρόνια θέµα συµποσίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαδικασιών συµµόρφωσης µε τη CITES

Οδηγός διαδικασιών συµµόρφωσης µε τη CITES Συνδ. 14.3* ιαδικασίες συµµόρφωσης της CITES ΑΝΑΚΑΛΩΝΤΑΣ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ την Απόφαση 12.84, µέσω της οποίας η Συνδιάσκεψη των Μερών έδωσε εντολή στη Γραµµατεία να σχεδιάσει ένα πακέτο οδηγιών για τη συµµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Τα σημαντικότερα ζητήματα Γιώργος Κομίνης 2010 Ένταξη των ΤΠΕ στην εκπαίδευση σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα σημαίνει. 1) Ανάπτυξη δεξιοτήτων σε εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Νεωτερικότητα Βίκυ Ιακώβου Εισαγωγή Ένας από τους άρρηκτα συνυφασµένους µε τη νεωτερικότητα όρους είναι αυτός της «κριτικής». Για τον Καντ, ο δρόµος της κριτικής ήταν ο µόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ANNA ΤΖΟΤλΙΛ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Το λογοτεχνικό προϊόν, co; επικοινωνιακό γεγονός, (ος παράγωγο δηλαδή των συνθηκών που το πλαισιώνουν και του επιβάλλουν τους κώδικες της αληθοφάνειας του, εντάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 3η ενότητα: Θεμελιώδη ερωτήματα & κλάδοι της φιλοσοφίας Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 2: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Ερωτήσεις Μαθήματος 1 Ιστορία μου, αμαρτία μου, λάθος μου μεγάλο Είσαι αρρώστια μου, στενοχώρια μου, και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς]

Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς] 41 Διαγώνισµα 111 Τέχνη Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς] Η σχέση µεταξύ τέχνης και χρήµατος είναι αµφιλεγόµενη. Κάθε άλλο παρά σαφές είναι ότι τα κυριότερα επιτεύγµατα που πραγµατοποιήθηκαν και αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.5 Αναρχισμός 4.5 ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ 1/13 Αναρχισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Το παραπάνω θέμα επιλέχτηκε για τους κάτωθι λόγους: Είναι επίκαιρο Αποτελεί σημαντικό ζήτημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα