ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ"

Transcript

1

2 24 ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 24 Διεύθυνση σειράς - Θεώρηση µεταβάσεων: Παναγιώτης Κονδύλης JEAN-FRANQOIS LYOTARD Η ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

3 Εκδόσεις «γνώση» «Gnosis» Publishers Γραβιάς 9-13, 'Αθήνα Gravias 9-13, Athens Τηλ Fax Tel Fax ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ α.α. 24 Ζάν- Φρανσουά Λυοτάρ, Ή µεταµοντέρνα κατάσταση Jean- Francois Lyotard, La condition postmoderne 1η έκδοση, "Ανοιξη η έκδοση, "Ανοιξη 1993 Τή µετάφραση στα ελληνικά, άπό τό γαλλικό πρωτότυπο, έκανε ό Κωστής Παπαγιώργης. Τό εξώφυλλο φιλοτέχνησε ό Μ. Ταξίδης. Τήν τυπογραφική επιµέλεια εϊχε ό Αιµίλιος Καλιακάτσος. 1979, Les tditions de Minuit. 1988, 'Εκδόσεις «γνώση» γιά τήν ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσµο ISBN ======================

4 JEAN-FRANgOIS LYOTARD Η ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΕΪΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ Προλεγόµενα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Μετάφραση ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ (V*' ^ ΕΚΔΟΣΕΙΣ --Α «ΓΝΩΣΗ» ΑΘΗΝΑ 1993

5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλεγόµενα: Ή συζήτηση για τή µεταµοντέρνα κατάσταση 9 Εισαγωγή..., Ι. Τδ πεδίο: ή γνώση µέσα στίς κοινωνίες της πληρο φορικής II. Το πρόβληµα: ή νοµιµοποίηση III. Ή µέθοδος: τά γλωσσικά παιχνίδια IV. Ή φύση τοϋ κοινωνικού δεσµοϋ: ή µοντέρνα εναλλακτική λύση 47 V. Ή φύση τοϋ κοινωνικού δεσµοΐί: ή µεταµοντέρνα προ οπτική VI. Πραγµατολογία της αφηγηµατικής γνώσης VII. Πραγµατολογία της επιστηµονικής γνώσης VIII. Ή αφηγηµατική λειτουργία και ή νοµιµοποίηση της γνώσης IX. Οι αφηγήσεις της νοµιµοποίησης της γνώσης Χ. Ή άπονοµιµοποίηση XI. Ή έρευνα και ή νοµιµοποίηση της µέσω της αποδο τικότητας XII. Ή εκπαίδευση καΐ ή νοµιµοποίηση της µέσω της απο δοτικότητας XIII. Ή µεταµοντέρνα επιστήµη ώς Ιρευνα των ασταθειών 131 XIV. Ή νοµιµοποίηση µέσω της παραλογίας

7

8 Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Σχέδιο γιά νά διασωθεί τό µη άπεικονίσιµο Οί τραγικές Ιστορικές εµπειρίες της ανθρωπότητας κατά τον 20ό αιώνα: ή γένεση καΐ ή ανάπτυξη τοϋ φασισµού, ή επικράτηση του σταλινισµού, ή Ικπτωση του άτοµου, ή ενσωµάτωση της τέχνης στη βιοµηχανία της κουλτούρας της καπιταλιστικής οικονοµίας, ή αποτυχία του εργατικού προλεταριακού κινήµατος, ή ψευδαίσθηση της χειραφέτησης του άνθρωπου στή δεκαετία του '60, ή µετατροπή της πολιτικής πρακτικής σέ µηχανισµό διατήρησης της εξουσίας στάθηκαν ή αφορµή νά αναπτυχθούν στον χώρο της φιλοσοφίας θεωρητικές τάσεις κριτικής του Λόγου καΐ της διαδικασίας του κοινωνικού έξορθολόγισµοΰ, έφ' Οσον θεωρήθηκε Οτι δ Λόγος, δηλ. ή Ικανότητα του υποκειµένου νά σκέπτεται καΐ νά οργανώνει τό αντικείµενο µέ βάση τά λογικά καΐ υπολογιστικά σχήµατα της διάνοιας, είναι υπεύθυνος γιά τήν διαστρέβλωση καΐ τήν αποτυχία του προγράµµατος του Διαφωτισµού. 1 Ή εποχή των νεότερων χρόνων δέν σήµανε τήν «έξοδο τοϋ άνθρωπου άπό τήν ανωριµότητα του, γιά τήν οποία δ ίδιος είναι υπεύθυνος», 8 βπως διέβλεπε δ Kant, άλλα τό «βύθισµα του σέ µιά 1. Γιά τις Ιστορικές καΐ λογικές συνθήκες γένβσης καΐ ανάπτυξης toö Διαφωτισµού βλ. το βιβλίο τοϋ Παναγιώτη Κονδύλη, Ό βύρωηαλώς Διαφωτισµός, 2 τ., 'Αθήνα I. Kant, «'Απάντηση στο ερώτηµα: τί «ϊναι Διαφωτισµός» (1784), έλλ. µτφ. Παπανούτσου, στον τύµο I. Kant, Δοκίµια, 'Αθήνα 1971.

9 10 II ΣΥΖΗΤΗΣΗ νέου τύπου βαρβαρότητα», δπως ισχυρίζονται οι Horkheimer/ Adorno. 3 Πράγµα πού σηµαίνει, δτι ή σύνδεση τοϋ µοντέρνου µε την ιδέα της απελευθέρωσης και της χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου ήταν διακηρυγµένος στόχος τοϋ προγράµµατος τοϋ Διαφωτισµοΰ, άλλα οί διαδικασίες ανάπτυξης και οι πρακτικές διεκπεραίωσης τοϋ προγράµµατος µετέτρεψαν τ6 φαουστικό δνειρο της υποταγής της φύσης στις διαθέσεις και στις διαταγές τοϋ αυτόνοµου υποκειµένου σε εφιάλτη, πού απειλεί τήν ίδια την ύπαρξη τοϋ άνθρωπου. Ό σύγχρονος κόσµος, ώς µηχανισµός ατέρµονης χειραγώγησης της φύσης, ώς διαδικασία ελέγχου των αντικειµένων µέ βάση τα σχήµατα της καθολικότητας, της γενικότητας και της αντικειµενικότητας, αποδείχθηκε δτι δέν είναι τό «βασίλειο της ελευθερίας», άλλα ό κόσµος της πραγµοποιηµένης ορθολογικότητας είναι ό κόσµος, ό όποιος κατασκεύασε µέ τα ίδια του τα µέσα τήν καταστροφή του. Τα ερωτήµατα πού συνωστίζονται τα τελευταία χρόνια γύρω άπό τις προοπτικές τοϋ σύγχρονου κόσµου, της µοντέρνας κατάστασης µέ τις χαµένες ελπίδες της και τις εσωτερικές δοµικές ανεπάρκειες της, ζητοΰν επίµονα µιαν απάντηση. Ζοΰµε ακόµη στον αστερισµό της σύγχρονης εποχής ή µήπως έχουµε διέλθει τό κατώφλι µιας νέας εποχής, µιας νέας κατάστασης, της µεταµοντέρνας κατάστασης; Ή σύγχρονη εποχή, ώς Ιστορική φάση στην ανάπτυξη τοϋ πνεύµατος, µέ τήν έγελιανή έννοια τοϋ δρου, έχει φθάσει στο τέλος της, δηλαδή έχει φθάσει µέχρι τοϋ σηµείου πέρα άπό τό όποιο δέν µπορεί να συνεχισθεί, ή παραµένει ηµιτελής ώς Ιστορικό πρόγραµµα; Υπάρχουν δυνατότητες να ανατραπεί ή αυτοκαταστροφική πορεία της σύγχρονης εποχής, καΐ σε ποιόν κοινωνικό χώρο µποροΰν να άναζητηθοΰν; 'Αντιπροσωπεύει ή τέχνη, και τό αισθητικό φαινόµενο γενικότερα, έναν άλλο δρόµο τοϋ µοντέρνου; Μπορεί ή αισθητική ορθολογικότητα νά αντικαταστήσει ή τουλάχιστον να επιφέρει κάποιες βελτιώσεις στην έργαλειακή ορθολογικότητα της µοντέρνας κατάστασης; 3. Dialektik der Aufklärung. Philosophische Fragmente (1947) = Horkheimer, Gesammelte Schriften, τ. 5, σελ. 16.

10 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 11 ΚαΙ άν γίνει δεκτό, δτι το µοντέρνο είναι µια τελειωµένη υπόθεση, τότε το µεταµοντέρνο είναι κάτι πού έπεται τοΰ µοντέρνου ή µήπως ή σχέση τους είναι διαφορετική άπδ εκείνη της χρονικής αλληλουχίας; Έάν πάλι δεχθούµε, δτι δ «θάνατος τοΰ µοντέρνου» είναι µιά αναµφισβήτητη πραγµατικότητα, τότε αύτδς ό θάνατος σηµαίνει τδ τέλος µιας συλλογικής παράνοιας, τήν απελευθέρωση του άνθρωπου άπδ τδ «τροµοκρατικδ δλο» ή µήπως δδηγεϊ χωρίς παρεκκλίσεις στην απώλεια καΐ τοϋ τελευταίου στηρίγµατος πού διαθέτει δ άνθρωπος, στην εξαφάνιση τοΰ συρρικνωµένου έργα-λειακοϋ Λόγου; Ό κατάλογος των ερωτηµάτων πού θέτουν τδ πρόβληµα τοΰ µοντέρνου - µεταµοντέρνου θα µποροΰσε να είναι ανεξάντλητος. Οι φιλοσοφικές συζητήσεις, πού διεξάγονται τά τελευταία δέκα χρόνια γύρω άπδ τήν εξάντληση τοΰ µοντέρνου ή τήν εµφάνιση τοΰ µεταµοντέρνου, µποροΰν να χωρισθοΰν σέ δύο κατηγορίες: α) στην πρώτη κατηγορία ανήκουν δσες θεωρίες υποστηρίζουν δτι τδ µοντέρνο ώς γνωστικδ πρόγραµµα έχει ανάγκη βελτιώσεων και συµπληρώσεων πρδς εκείνη τήν κατεύθυνση, ή δποία τονίζει τήν επικοινωνιακή πλευρά τοΰ Λόγου ή προβάλλει τους υπερβατικούς πραγµατολογικούς δρους τοΰ θεωρητικού και πρακτικοΰ Λόγου. Κύριοι εκπρόσωποι αυτής της τάσης θεωροΰνται οι Γερµανοί φιλόσοφοι Jürgen Habermas 4 xca Karl- Otto Apel 6 β) στην δεύτερη κατηγορία εντάσσονται δσες θεωρίες υποστηρίζουν δτι στίς συνθήκες των µεταβιοµηχανικών κοινωνιών ή οργάνωση της γνώσης έχει ριζικά µετασχηµατισθεί κάτω άπδ τήν ανάπτυξη των τεχνολογιών και τών µεθόδων της πληροφορικής" δτι άπδ τήν σκοπιά της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας έχει µεταβληθεί «ή θέση τοϋ άνθρωπου στδν κόσµο». Κύριος εκφραστής αύτης της τάσης είναι 4. Jürgen Habermas, Theorie des kommunikativen Handelns, 2 τ., Frankfurt/M. 1981* Der philosophische Diskurs der Moderne, Frankfurt/ M Karl-Otto Apel, Transformation der Philosophie, 2 τ., Frankfurt/M Βλ. το βιβλίο τοϋ Max Scheler µέ τον tsio τίτλο: Die Stellung des Menschen im Kosmos, 1928.

11 12 Η ΣΥΖΗΤΗΕΗ ό Γάλλος φιλόσοφος Jean-Fran?ois Lyotard, τοϋ οποίου το βιβλίο La condition postmoderne. Rapport sur le savoir (1979) αποτέλεσε τήν αφετηρία των ευρύτατων συζητήσεων πού διεξάγονται σήµερα διεθνώς. Ή πνευµατική ατµόσφαιρα των συζητήσεων γύρω άπ6 το µοντέρνο - µεταµοντέρνο δέν αφήνει αµφιβολίες σχετικά µέ τον µεταβατικό χαρακτήρα της εποχής µας. Το µεταβατικό αυτό στοιχείο ανιχνεύεται στις ριζικές τροποποιήσεις πού υφίσταται δ Λόγος και πιο συγκεκριµένα τό σύστηµα, βάσει' τοϋ οποίου έχει οργανωθεί στο γνωστικό, άλλα και στο πρακτικό επίπεδο ή σχέση του άνθρωπου µέ τήν φυσική και τήν κοινωνική πραγµατικότητα. Γιά τήν εποχή µας ισχύουν οι παρατηρήσεις του Hegel: «Δέν είναι δύσκολο νά δοϋµε, δτι ή εποχή µας είναι εποχή γέννησης και µετάβασης σέ νέα περίοδο. Τό Πνεύµα έχει αποκοπεί άπό τόν µέχρι τώρα κόσµο της ύπαρξης του και τής παράστασης του, και πρόκειται νά βυθιστεί στό παρελθόν και στην εργασία τοϋ µετασχηµατισµού του. Πραγµατικά τό Πνεϋµα δέν ησυχάζει ποτέ, άλλα βρίσκεται σέ µιά διαρκή εξελικτική κίνηση». 7 Αυτή ή διαδικασία µετασχηµατισµού τοϋ πνεύµατος στην δική µας εποχή εξειδικεύεται άπό τόν Καστοριάδη ως διαδικασία «αύθυπέρβασης τοϋ Λόγου», 8 άπό τόν Habermas ως διαδικασία αλλαγής παραδείγµατος (µετάβαση άπό τήν φιλοσοφία τής συνείδησης στην θεωρία τής επικοινωνίας), άπό τόν Apel ως διαδικασία πραγ- µατολογικής θεµελίωσης τοϋ Λόγου, άπό τόν Μαρκή ως «διαδικασία γλωσσικού µετασχηµατισµοΰ τής διαλεκτικής». 9 Εϊναι φανερό, δτι δλες αυτές οι προσπάθειες σύλληψης τοϋ µεταβατικού χαρακτήρα τής εποχής µας κινοΰνται στά πλαίσια του µοντέρνου και επιδιώκουν νά εξαλείψουν τις «παθολογικές» ανεπάρκειες του 7. G. W. F. Hegel, Phänomenologie des Geistes (1807) τό απόσπα σµα είναι άπό τόν πρόλογο τοϋ Ιργου. 8. "Εχω υπόψη µου τήν γερµανική µετάφραση τοϋ βιβλίου του, Corne lius Castoriadis, Durchs Labyrinth. Seele, Vernunft, Gesellschaft, Frank furt/m. 1981, σελ Dimitrios Markis, Protophilosophie. Zur Rekonstruktion der phi losophischen Sprache, Frankfurt/M

12 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 13 καΐ νά αποκαταστήσουν τήν χαµένη εµπιστοσύνη µας στον Λόγο. 'Αντίθετα, ό Lyotard, πιστεύοντας Οτι οποιαδήποτε κριτική στον Λόγο και στό- αυτόνοµο υπερβατικό υποκείµενο λειτουργεί καταφατικά απέναντι στό υφιστάµενο γνωστικό καΐ κοινωνικό καθεστώς, επιλέγει µια πιό ριζοσπαστική λύση* συλλαµβάνει τόν µετασχηµατισµό του πνεύµατος της εποχής µας ώς διαδικασία εγκαθίδρυσης της µεταµοντέρνας σχέσης υποκειµένου - αντικειµένου, ώς διαδικασία απελευθέρωσης άπό τις ορθολογικές αρχές του σκέπτεσθαι, π.χ. άπό τις µεθόδους της παράγωγης καΐ της επαγωγής, άπό τό κλειστό σύστηµα, άπό τις νοµολογικές θεωρίες κ.ά\, ώς διαδικασία µετάβασης στην µεταµοντέρνα γνωστική καΐ πρακτική σχέση του άνθρωπου µέ τόν κόσµο, ή οποία ορίζεται άλλοτε ώς «παραλογία», άλλοτε ώς «αγωνιστική» και άλλοτε ώς «αναγνώριση της έτεροµορφίας των γλωσσικών παιχνιδιών», Προτοϋ Οµως προχωρήσουµε στην ανάλυση της µεταµοντέρνας κατάστασης, και επειδή αυτή θεωρήθηκε Οτι προήλθε άπό τήν έκρηξη της µοντέρνας κατάστασης, κατά τήν οποία ό Λόγος και τό υποκείµενο ώς «τοποτηρητές της ενότητας και του Ολου θρυµ- µατίστηκαν», Ας δούµε πρώτα πώς διαµορφώθηκε ή µοντέρνα γνωστική και πρακτική σχέση του άνθρωπου µέ τόν κόσµο. Κατά τους νεότερους χρόνους διαµορφώθηκε τόσο στό γνωστικό επίπεδο Οσο καΐ στό κοινωνικό, πρακτικό, µια κατάσταση, ή οποία διαφέρει ριζικά άπό τήν αντίστοιχη κατάσταση των παραδοσιακών κοινωνιών. Στις κοινωνίες αυτές επικρατούσε ή οργανική ενότητα άνθρωπου, κόσµου καΐ φύσης* οι µεγάλες µυθικές και θρησκευτικές αφηγήσεις είχαν επιφορτισθεί µέ τό Ιργο της σύλληψης καΐ της ερµηνείας του κόσµου. "Ετσι λοιπόν, ένώ οί παραδοσιακές κοινωνίες διακρίνονται ώς κοινωνίες της οργανικής ενότητας, στις σύγχρονες κοινωνίες επικρατούν οί χωρισµοί υποκειµένου - αντικειµένου, κοινωνικού - ατοµικού, οί διακρίσεις γενικού - ιδιαίτερου, βούλησης - Λόγου και οί σχέσεις έντασης και σύγκρουσης ανάµεσα στα στοιχεία της µοντέρνας κατάστασης. Κατά τόν Max Weber κύριο χαρακτηριστικό του µοντέρνου είναι ό διαχωρισµός του οργανικού παραδοσιακού Ολου σέ τρεις αυτόνοµες σφαίρες άξιων (τήν επιστήµη, τήν ηθική και τό δίκαιο, και τήν τέχνη) και ή ταυτό-

13 l'i Η ΣΤΖΗΤΗΣΙΙ χρονη εµφάνιση αξιολογικών δεσµευτικών αποφάνσεων για καθεµιά άπ' αυτές τις σφαίρες" µέ άλλα λόγια στην εποχή τοϋ µοντέρνου ή αφηγηµατική παραδοσιακή γνώση κατακερµατίζεται σέ επιµέρους αξιώσεις ισχύος και κύρους των αποφάνσεων διακρίνουµε τρεις τέτοιες αξιώσεις ισχύος: τήν αλήθεια, τήν δικαιοσύνη και το ώραϊο, πού αντιστοιχούν στις τρεις κοινωνικές σφαίρες άξιων. Κατά τον Marx ό χωρισµός ως χαρακτηριστικό τοϋ µοντέρνου εµφανίζεται µέ τήν µορφή τοΰ ολοένα αυξανόµενου ταξικού ανταγωνισµού. Οι χωρισµοί και οι εντάσεις εκδηλώνονται δµως και στην γνωστική σχέση τοΰ άνθρωπου µέ τόν κόσµο, ή οποία εκτείνεται σέ δύο επίπεδα: το επίπεδο της αντιληπτικής διαδικασίας, τήν ΐδια δηλαδή τήν πράξη της σύλληψης τοϋ αντικειµένου, καΐ το επίπεδο της αυτοσυνείδησης, δηλ. τήν οψη εκείνη της γνωστικής διαδικασίας κατά τήν οποία τό υποκείµενο αποκτά επίγνωση της γνωστικής του δραστηριότητας. Μέ άλλα λόγια ή γνωστική επίδοση τοϋ υποκειµένου θεµελιώνεται στην δυνατότητα του νά έχει συνείδηση της επιτέλεσης της γνωστικής του δραστηριότητας. Στό δεύτερο αυτό επίπεδο, της αυτοσυνείδησης, συντελέστηκε ό ακρωτηριασµός τοΰ άνθρωπου µέσα στή γνωστική διαδικασία' τήν θέση τοΰ υποκειµένου δέν τήν κατέχει ό ζωντανός άνθρωπος (ό άνθρωπος πού Ιχει συγκεκριµένες ανάγκες, επιθυµίες, πάθη και ορµές), άλλα ή φιγούρα τοΰ ύπερβατικοΰ υποκειµένου. Τό γνωστικό υποκείµενο της µοντέρνας κατάστασης είναι τό cogito, δηλαδή αποκλειστικά και µόνο ό άνθρωπος ως έλλογο βν, πράγµα πού σηµαίνει δτι άπό τήν γνωστική διαδικασία έχουν αποκλεισθεί µιά σειρά άπό δηµιουργικές ικανότητες τοΰ άνθρωπου, είτε πρόκειται γιά τήν φαντασία εϊτε γιά τήν κριτική ικανότητα (Urteilskraft). Ή αναγόρευση τοΰ άνθρωπου σέ υποκείµενο τέτοιου τύπου έχει ώς αποτέλεσµα τήν αναγνώριση της αρχής της εξουσίας ως συ-στατικοΰ στοιχείου βλων των σχέσεων πού αναπτύσσει ό άνθρωπος. 10 Πρώτη εκδήλωση της αρχής της εξουσίας, µέ βάση τήν 10. Max Horkheiner / Th. W. Adorno, δ.η. (σηµ. 3), σελ. 31: «ή α- φύπνιση τοΰ υποκειµένου πληρώνεται µέ τήν αναγνώριση της εξουσίας ώς άρχης όλων των σχέσεων».

14 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 15 όποια συγκροτείται ή γνωστική διαδικασία, αποτελεί ή καταπίεση της εσωτερικής φύσης τοϋ άνθρωπου. Εποµένως κύριο χαρακτηριστικό τοϋ µοντέρνου είναι ή «υποταγή της βούλησης στον Λόγο». "Οµως ή εξορία της βούλησης καΐ της ζωής δέν σταµατάει εδώ θα πρέπει και τό άλλο επίπεδο τής γνωστικής διαδικασίας, ή ϊδια ή ενέργεια τής αντίληψης, να διαµορφωθεί κατ' ανάλογο τρόπο. Αυτό επιτυγχάνεται µέσω τοϋ µηχανισµού τής αναπαράστασης. «Τό Οτι γενικά δ κόσµος γίνεται εικόνα, αυτό αποτελεί τήν ουσία των Νέων Χρόνων», γράφει ό Heidegger. 11 Γιά τόν άνθρωπο τής σύγχρονης εποχής δ κόσµος υπάρχει µόνο µέσα άπό τό υποκείµενο, τό όποιο πιστεύει δτι δηµιουργεί τόν κόσµο, στον βαθµό πού τόν αναπαριστά, στον βαθµό πού κατασκευάζει τήν παράσταση του. «Οι πολυάριθµες συγγένειες ανάµεσα στά Οντα καταργούνται άπό τήν µοναδική σχέση τοϋ νοηµατοδοτοΰντος υποκειµένου καΐ τοϋ στερουµένου νοήµατος αντικειµένου, τής λογικής σηµασίας και τοϋ τυχαίου φορέα τής σηµασίας», γράφουν οί Horkheimer/Adorao. 12 "Ετσι ή πραγµατικότητα χωρίζεται σέ δύο επίπεδα στό επίπεδο τής res cogitans (τό σκεπτόµενο πράγµα) και στό επίπεδο τής res extensa (τό έκτατο, τό αισθητό πράγµα), τα όποια συνδέονται µέσω τοϋ µηχανισµού τής αναπαράστασης ή τής αρχής τής 'ταυτότητας. 'Αποτέλεσµα τοϋ άναπαραστατικου τρόπου, µέ τόν όποιο οργανώνεται ή σχέση άνθρώπου-κόσµου, είναι νά απορρίπτεται οτιδήποτε δέν είναι άπεικονίσιµο, νά καταδικάζονται στην αφάνεια καΐ στην ανυπαρξία τά ετερογενή στοιχεία τοϋ πράγµατος καΐ τελικά τήν θέση τοϋ αντικειµένου νά τήν καταλαµβάνει 6χι τό ϊδιο τό πράγµα ώς γεγονότητα (Faktizität), άλλα τό πράγµα ώς διανοητικό κατασκεύασµα. Ή επικράτηση µιας τέτοιου τύπου γνωστικής σχέσης άνθρώπουκόσµου σηµαίνει τόν πλήρη θρίαµβο τοϋ Λόγου καΐ τήν καταδίκη των υπολοίπων Ικανοτήτων τοϋ άνθρωπου ώς τό «άλλο» τοϋ Λόγου. *Ας σηµειωθεί, Οτι οι πρόσφατες κριτικές εναντίον τοϋ Λόγου (εϊτε προέρχονται άπό τήν Σχολή τής Φραγκφούρτης είτε 11. 'Die Zeit des Weltbildes', Holzwege, Frankfurt/M. 1977, σ«λ δ.π. (σηµ. 3), σ*λ. 33.

15 16 Η ΣΤΖΗΤΗΣΗ πρόκειται για τις κριτικές της φιλοσοφίας της γλώσσας) καταγγέλ-. λουν ακριβώς τόν Λόγο ως ταυτοποιητικό µηχανισµό, δηλαδή τον ρόλο του ως γνωστικής στρατηγικής, ή οποία νεκρώνει κάθε ζωντανό στοιχείο, τόσο στο υποκείµενο δσο και στό αντικείµενο, µέ την απαίτηση της να επιτευχθεί οπωσδήποτε ή καθολικότητα και ή'αντικειµενικότητα. Μέ ποιο τίµηµα αναλαµβάνει τελικά ό Λόγος να µας µιλήσει και νά οργανώσει τήν θεωρητική και πρακτική ζωή µας; Τό τίµηµα πού πλήρωσε ό άνθρωπος µέ τήν αναγνώριση τοϋ Λόγου ώς αποκλειστικής ρυθµιστικής ιδέας τής ζωής του συµπίπτει µέ τις δύο θεµελιώδεις ατέλειες ή ανεπάρκειες τής µοντέρνας γνωστικής σχέσης: άφ' ενός µέν τήν αναγωγή τοϋ άνθρωπου σε υπερβατικό υποκείµενο και άφ' έτερου τήν καταδίκη σέ ανυπαρξία κάθε στοιχείου πού δέν είναι άπεικονίσιµο, κατά τόν Lyotard, τοϋ µή-ταυτοΰ, κατά τόν Adorno, τοϋ άσκεπτου, κατά τόν Foucault. Ή µεταµοντέρνα γνωστική σχέση ύποκειµένουάντικειµένου έχει τήν αφετηρία της στις δύο αυτές δοµικές ανεπάρκειες της µοντέρνας σχέσης επιδιώκει νά αποκαταστήσει τόν άνθρωπο στην ζωντανή και δηµιουργική κατάσταση του, καΐ άπ' αυτή τήν άποψη εµφανίζεται ώς αναθεωρηµένο πρόγραµµα χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου. Ταυτόχρονα προσπαθεί νά διαφυλάξει στή ζωή βσα στοιχεία είχαν αποκλεισθεί άπό τήν άναπαραστατική µοντέρνα σχέση. Κατά τόν Lyotard δέν υφίσταται πιά ή ενότητα τοϋ Λόγου οοτε τό υπερβατικό υποκείµενο ώς ρυθµιστικές αρχές των απειράριθµων «γλωσσικών παιχνιδιών» 13 και των αµέτρητων «µορφών ζωής» 14 πού συγκροτοϋν τήν κοινωνική πραγµατικότητα. Κάθε επιµέρους «γλωσσικό παιχνίδι» είναι µιά µοναδική πραγµατικότητα, µέ τις ιδιοµορφίες της και τά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, και συγκροτείται µέσω τών συµπεριφορών και τών δραστηριοτήτων τών οµιλητών, τών οποίων, εννοείται, ή γλωσσική συµπεριφορά δέν ετναι αυθαίρετη, άλλα ακολουθεί τους κανόνες του «γλωσσικού παιχνι-διοϋ» δπου συµµετέχουν. Και είναι φανερό πώς οι κανόνες αυτοί 13. Γιά τήν έννοια τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» βλ. Ludwig Wittgenstein, Philosophische Untersuchungen (= Φιλοσοφικές έρευνες, έλλ. µτφ. Π.Χριστοίοολίίης,'Αθήνα 1977). 14. Γιά τήν έννοια της «µορφής ζωής» βλ. επίσης Wittgenstein, δ.π.

16 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 17 κατασκευάζονται ad hoc, κατά περίσταση, κατά τήν πορεία ανάπτυξης του παιχνιδιού, καΐ δέν επιδέχονται αναγωγή σέ κάποιους ενδεχόµενους υπερβατικούς Ορους συγκρότησης της ανθρώπινης πράξης. Στδ «γλωσσικό παιχνίδι» συµµετέχει δ άνθρωπος Οχι ώς cogito ή ώς υπερβατικό υποκείµενο, άλλα ώς ζωντανός άνθρωπος, µέ Ολες τις δυνάµεις του, πνευµατικές, σωµατικές, ψυχικές, καΐ µέ όλες τις Ικανότητες πού έχει καλλιεργήσει. Τό καθεστώς συµµετοχής του στή γνωστική σκηνή τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» µοιάζει µέ τό παραλήρηµα του 'Αντωνίου στδ µυθιστόρηµα του Flaubert: «'Επιθυµώ νά πετάξω, νά κολυµπήσω, ν' αλυχτήσω, νά µουκανήσω, νά ουρλιάξω. Θά 'θελα νά 'χω φτερά, καύκαλο, φλούδα, νά βγάζω καπνό, ν' αποχτήσω προβοσκίδα, νά κουλουριασω τό κορµί µου σά φίδι, νά µοιραστώ παντοϋ, νά 'µαι σ' Ολα µέσα, νά ξεχυθώ µέ τις µυρωδιές, νά ξετυλιχτώ σάν τά φυτά, νά τρέξω σάν τό νερό, νά δονιστώ σάν τόν ήχο, νά λάµψω σάν τό φώς, νά πάρω Ολες τις µορφές, νά µπω σέ κάθε άτοµο, νά κατέβω ώς τόν βυθό της δλης νά γίνω ή δλη!». 15 Κατά τόν Lyotard κυριαρχεί λοιπόν στδ «γλωσσικό παιχνίδι» ή φιγούρα ενός δραστήριου καΐ επινοητικού οµιλητή, ό όποιος αναπτύσσει τις γνωστικές ικανότητες του καΐ τις γλωσσικές επιδόσεις του στδ έπακρο. Εϊναι εκείνος ακριβώς 6 όποιος τήν «βούληση γιά δύναµη», πού κρύβεται µέσα σέ κάθε «γλωσσικό παιχνίδι», δέν τήν αποδυναµώνει µετατρέποντας την σέ διάνοια, άλλα τήν ενισχύει καΐ τήν εµπλουτίζει αποκαλύπτοντας την ώς γλωσσική επινοητικότητα καΐ φαντασία. 'Επειδή Οµως ή πρακτική µιας τέτοιου είδους ασυγκράτητης γλωσσικής δραστηριότητας κρύβει κινδύνους γιά τήν δπαρξη και τήν συνοχή του «γλωσσικού παιχνιδιού» ή της «µορφής ζωής», επιβάλλεται νά διαµορφωθούν στρατηγικές έλεγχου, οί όποιες θά συγκρατήσουν τήν αχαλίνωτη δραστηριότητα του οµιλητή. Μέ τό έργο αύτδ επιφορτίζονται οί κανόνες του «γλωσσικού παιχνιδιού», οι όποιοι δέν αποδεσµεύονται άπδ τις προθέσεις ή τις προσδοκίες τών δρώντων οΰτε έχουν ώς 15. Gustave Flaubert, Ό πειρασµός τον Άγίον Άντω»ίον, µτφ. Κ. Βάρναλη, 'Αθήνα 1977, ο*λ. 152.

17 18 Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ αποκλειστικό µέληµα τους τήν παραγωγή τυπικών αντικειµενικών καταστάσεων, οι όποιες θα εξασφαλίσουν µέν τήν ειρήνευση, άλλα ταυτόχρονα θά φυλακίσουν κάθε ζωντανό στοιχείο. Οι κανόνες τοϋ «γλωσσικού παιχνιδιού» διαφέρουν λοιπόν ριζικά άπό τους κανόνες τοϋ ταυτοποιητικοΰ Λόγου ώς προς το δτι δέν διαστρεβλώνουν το καθεστώς ύπαρξης τοΰ οµιλητή οΰτε περιορίζουν τις δηµιουργικές δυνατότητες τοϋ δρώντος ύπό το πρόσχηµα της επίτευξης ενός γενικού τυπικού ρυθµιστικού πλαισίου. «Πρέπει εποµένως», γράφει ό Lyotard, «νά φθάσουµε σέ µιαν Εδ έα και σε µιαν πρακτική δικαιοσύνης, ή όποια δέν θά είναι δεµένη µέ εκείνη της συναίνεσης». Ή συναίνεση δέν µπορεί νά είναι ό σκοπός τοϋ «γλωσσικοΰ παιχνιδιού», άλλα ενδεχοµένως νά αντιπροσωπεύει κάποια φάση στην ιστορική ανάπτυξη του. Κάτω άπό αυτές τις συνθήκες είναι φανερό δτι τά σύνορα ανάµεσα στην επιστηµονική και στην προθεωρητική ή στην προεπιστηµονική γνώση, τήν γνώση τών «µεγάλων αφηγήσεων» (Lyotard) δπως είναι ή θεωρητική, φιλοσοφική αφήγηση της ανάπτυξης τοΰ πνεύµατος και ή πρακτική, πολιτική αφήγηση της χειραφέτησης τοϋ άνθρωπου καταργούνται και αναβιώνει µιά γνωστική σχέση τοΰ άνθρωπου µέ τον κόσµο, ή οποία ενσωµατώνει και τήν αισθητική στάση. Τά κύρια χαρακτηριστικά τούτης εδώ είναι: α) δτι οι γνωστικές ικανότητες οργανώνονται χωρίς τους εξαναγκασµούς τοΰ Λόγου και χωρίς τις εξαρτήσεις τοΰ έµπειρικοΰ δεδοµένου, και β) δτι τό επίπεδο άρθρωσης τοΰ αντικειµένου συµπλέκεται µέ το επίπεδο της αισθητικής πρόσληψης του (καταργείται δηλαδή ό δυϊσµός res cogitans και res extensa). 16 Εποµένως ή µεταµοντέρνα σχέση ύποκειµένου-άντικειµένου, χάρη ακριβώς στην αισθητική της διάσταση, επιτρέπει νά άνα-φανοΰν οι µέχρι τώρα παραγνωρισµένες δψεις τοΰ πράγµατος. Επιπλέον ή αποστολή της µεταµοντέρνας γνωστικής σχέσης έγκειται κατά τόν Lyotard στό δτι «επινοεί υπαινιγµούς τοΰ νοητοΰ πού 16. Γιά την Ιδιαιτερότητα της αισθητικης στάσης άπό γνωσιοθεωρητική σκοπιά βλ. το άρθρο µου «Ή Ιδέα της αίσθητικής ορθολογικότητας στην ΆΙσθητιχή θεωρία' τοΰ Theodor W. Adorno», Σηµειώσεις, τεϋχ. 27, σελ

18 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 19 δέν µπορεί νά απεικονιστεί». 17 "Ολα αυτά τά γνωρίσµατα της µεταµοντέρνας κατάστασης, δηλαδή ή αποµάκρυνση της άπδ τον φορ- µαλισµό του Λόγου, ή συµπόρευσή της µέ τδν «πολυθεϊσµδ των άξιων», ή αναγνώριση τοϋ άνθρωπου ώς ζωντανού οµιλητή, ή αίσθητική διάσταση της, οί στρατηγικές της νά αποκαλυφθεί τό µή-ταυτδ είναι εκείνα πού φανερώνουν τήν στενή της συγγένεια µέ τή νιτσεϊ-κή «χαρούµενη επιστήµη». Σ' αυτή τήν προοπτική γίνονται ευνόητες και κατανοητές οί ευρύτερες κοινωνικές, ήθικοπρακτικές καΐ αισθητικές συνέπειες τοϋ γνωσιοθεωρητικοϋ αναπροσανατολισµού, τον δποΐο περιοριστήκαµε νά σκιαγραφήσουµε εδώ. Τδ γεγονός, δτι στην σηµερινή συζήτηση γιά τήν µεταµοντέρνα κατάσταση δίδεται περισσότερη έµφαση στις συνέπειες αυτές παρά στδ φιλοσοφικό τους υπόβαθρο, δέν σηµαίνει δτι τοΰτο εδώ µπορεί νά παραγνωρισθεί. Γι' αύτδ καΐ τδ προτάξαµε στην σύντοµη ανάλυση µας. Θεόδωρος Γεωργίου 17. Jean-Francois Lyotard, «Τί είναι τό µεταµοντέρνο» (άρθρο περιοδικό Alfabeta, τεδχ. 32)' στα ελληνικά στον τόµο: θέµατα χώρου + χνών, τεΰχ. 16,1985, σελ. 38.

19 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ /. Παρατηρήσεις Στον βιβλιογραφικό πίνακα, πού ακολουθεί, περιλαµβάνονται µελέτες καΐ άρθρα, τά όποια έχουν ώς κεντρική προβληµατική τους τό ζήτηµα τοΰ µοντέρνου-µεταµοντέρνου. Ή ταξινόµηση έγινε κατ' αλφαβητική σειρά καΐ δέν φιλοδοξεί να εϊναι εξαντλητική. 'Ιδιαίτερα δσο άφορα τήν συζήτηση στην αρχιτεκτονική, τις είκαστικές τέχνες, τήν λογοτεχνία, τήν µουσική, οί τίτλοι πού έχουν καταχωρισθεί είναι ελάχιστοι. Δόθηκε ιδιαίτερη έµφαση στην θεωρητική καΐ φιλοσοφική συζήτηση γιά τό µοντέρνο-µεταµοντέρνο. Ή συζήτηση γιά τό µοντέρνο-µεταµοντέρνο στον χώρο της φιλοσοφίας διεξάγεται σήµερα µέ 4 µορφές ή τύπους: 1. είτε ώς αναβίωση της διαµάχης ορθολογισµού - ροµαντισµού* στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 11, 18, 39 % είτε ώς κριτική τοΰ Λόγου και τοΰ προγράµµατος τοΰ Διαφωτισµού στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 8, 10, 21, 37,41,43,44,48 3. είτε ώς προέκταση της προβληµατικής τοϋ γαλλικού νεοστρουκτουραλισµοϋ' στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες µέ αοξοντα αριθµό 9, 33,35 4. είτε ώς θεωρία της φαντασίας, της κριτικής Ικανότητας καΐ των άλλων δηµιουργικών ικανοτήτων τοϋ άνθρωπου (γενικότερα ή προβληµατική τοϋ µεταµοντέρνου ώς θεωρία δυνάµεων- καΐ ικανοτήτων) στην κατηγορία αυτή υπάγονται οί µελέτες.µέ αοξοντα αριθµό 3, 26, 34, 47. //. Μελέτες και άρθρα i. Alpert, Barry: 'Post-Modern Oral Poetry: Buckminster Fuller, John Cage and David Antin', Boundary 2 (1975), σελ Benamou, Michel / Caramello, Charles (ed.): Performance in Postmodern Culture, Madison 1977.

20 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Bürger, Christa / Bürger, Peter: Postmoderne: Alltag, Allegorie und Avantgarde, Frankfurt/M Daniel, Charles: John Cage oder die Musik ist los, Berlin Davidson, Michael: 'Languages of Post-Modernism', Chicago Review 26 (1975), σβλ Davis, Douglas: Artculture: Essays on the Post-Modern, New York Foster, Hal (ed.): The Anti-Aesthetic: Essays on Postmodern Culture, Port Townsend Frank, Manfred: Die Unhintergehbarkeit von Individualität, Frankfurt/M : Was ist Neostrukturalismus?, Frankfurt/M : 'Zwei Jahrhunderte Rationalitätskritik und ihre "postmoderne" Übertretung', στίκ» τύµο: Die unvollendete Vernunft: Moderne versus Postmoderne (hrsg. von D. Kamper / W. von Reijen), Frankfurt/M. 1987, osx Garvin, Harry R. (ed.): Romanticism, Modernism, Postmodernism, Lewisburg Habermas, Jürgen: 'Die Moderne ein unvollendetes Projekt', Kleine politische Schriften, τ. 1-4, Frankfurt/M. 1981,3, σβλ : 'Der Eintritt in die Postmoderne', Merkur 421 (1983), σβλ : Die Neue Unübersichtlichkeit, Frankfurt/M : Der philosophische Diskurs der Moderne. Zwölf Vorlesungen. Frankfurt/M Hassan, Ihab /Hassan, Sally (ed.): Innovation / Renovation: Nene Perspectives on the Humanities, Madison Hassan, Ihab: The Dismemberment of Orpheus. Toward a Postmodern Literature, Madison Heinrichs, Hans-Jürgen: Die katastrophale Moderne, Frankfurt/M Hoesterey, Ingeborg: 'Die Moderne am Ende? Zu den ästhetischen Positionen von Jürgen Habermas und Clement Greenberg', Zeitschrift für Ästhetik und allgemeine Kunstwissenschaft 29 (1984), «λ Honneth, Axel: 'Der Affekt gegen das Allgemeine. Zu Lyotards Konzept der Postmoderne', Merkur 430 (1984), <κλ

21 22 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 21. Huyssen, Andreas: 'Stationen der Postmoderne', Spuren 6 (1984), σελ : After the Great Divide: Modernism, Mass Culture, Postmodern ism, Bloomington Huyssen, Andreas/Scherpe, Klaus R. (Hrsg): Postmoderne. Zeichen eines Kulturellen Wandels, Reinbek bei Hamburg Ί. Jencks, Charles: The Language of Postmodern Architecture, New York Kamper, Dietmar / van Reijen Willen (Hrsg): Die unvollendete Vernunft: Moderne versus Postmoderne, Frankfurt/M Kilb, Andreas: 'Die allegorische Phantasie. Zur Ästhetik der Postmoderne', στον τόµο: Die unvollendete Vernunft (hrsg. von D. Kamper/W. von Reijen), Frankfurt/M Klotz, Heinrich: ' "Post-moderne"?', Jahrbuch für Architektur, 1980/81, σελ : Moderne und Postmoderne. Architektur der Gegenwart ,2. Aufl., Braunschweig/Wiesbaden Köhler, Michael: "'Postmodernismus': Ein begriffsgeschichtlicher Überblick", Amerikastudien 22,1 (1977), σελ Kristeva, Julia:" 'Postmodernism'?", Bucknell Review 25,11 (1980) σελ Kühne, Lothar: 'Über Postmodernismus', Haus und Landschaft. Aufsätze, Berlin 1985, σελ Lyotard, Jean-Francois: 'Reponse ä la question: Qu'est-ce que le Postmoderne?', Critique 37, τ. 419 (1982), σελ : La condition postmoderne. Rapport sur le savoir, Paris : 'Das Erhabene und die Avantgarde', Merkur 424 (1984), σελ : Le Post-moderne explique aux enfants, Paris Mazzaro, Jerome: Postmodern American Poetry, Urbana Michel, Karl Markus: 'Abschied von der Moderne?', Kursbuch 73 (1983), σελ Münch, Richard: Die Struktur der Moderne, Frankfurt/M Nelson, Benjamin: Der Ursprung der Moderne. Studien zur fortgeschrittenen Zivilisation, Frankfurt/M Raulet, Gorard (öd.): Weimar ou V'explosion de la modernite, Paris 1984.

22 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ : Gehemmte Zukunft. Zur gegenwärtigen Krise der Emanzipation, Darmstadt Rorty, Richard: 'Habermas and Lyotard on Postmodernity", Praxis International 4, 1 (1984), σελ Schäfer, Wolf: Die unvertraute Moderne. Historische Umrisse einer anderen Natur- und Sogialgeschichte, Frankfurt/M Schmidt, Burghart: Postmoderne: Strategien des Vergessene, Darmstadt Der Tod der Moderne. Eine Diskussion, Tübingen Toulmin, Stephen: 'The Construal of Reality: Criticism in Modern and Postmodern Science', Critical Inquiry 9, 1 (1982/83), σελ Vester, Heinz-Günter: Die Thematisierung des Selbst in der postmodernen Gesellschaft, Bonn Wellner, Albrecht: Zur Dialektik von Moderne und Postmoderne. Vernunftkritik nach Adorno, Frankfurt/M Welsch, Wolfgang: 'Postmoderne und Postmetaphysik. Eine Konfrontation von Lyotard und Heidegger', Philosophisches Jahrbuch 92, 1 (1985), σελ III. Δηµοσιεύµατα στα ελληνικά 50. 'Αγραφιώτης, Δηµοσθένης: Νεοτερικότητα χαί αναπαράσταση, 'Αθήνα 1987 (ύπο έκδοση) : 'Λόγος γιά τη νεοτερικότητα. 'Ορίζοντας ή παρεξήγηση", Διπλή ΕΙχόνα, τεϋχ , 'Αθήνα 1987, σελ Βέλτσος, Γιώργος: Ή µή χοινατνιολογία. 'Αναλυτική τοϋ µετα-µοντερ-νισµον, 'Αθήνα Ζερβός, Γιώργος: 'Μοντερνισµός καΐ µεταµοντερνισµός', Τέταρτο, τεϋχ. 31,'Αθήνα 1987, σελ 'Μετά (τό) µοντέρνο [Post (the) Modern]', Θέµατα χώρου + τεχνόίν, τεϋχ. 16, Αθήνα Τζιόβας, Δηµήτρης: "Ο µεταµοντερνίσµός καΐ ή υπέρβαση της µυθοπλασίας', Μετά την ΑΙσθητική, 'Αθήνα 1987, σελ

23

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 'Αντικείµενο αύτης της µελέτης είναι ή κατάσταση της γνώσης στίς πιό αναπτυγµένες κοινωνίες. 'Αποφασίσαµε να τήν αποκαλέσουµε «µεταµοντέρνα». Ή λέξη χρησιµοποιείται στην αµερικανική ήπειρο άπό κοινωνιολόγους και κριτικούς. Χαρακτηρίζει τήν κατάσταση του πολιτισµοί» µετά άπό τους µετασχηµατισµούς πού δια- µόρφωσαν τους κανόνες του παιχνιδιού στην επιστήµη, στή λογοτεχνία καΐ στίς τέχνες µετά άπό τά τέλη του δέκατου ένατου αιώνα. 'Εδώ θά τοποθετήσουµε αυτούς τους µετασχηµατισµούς σέ σχέση µέ τήν κρίση τών αφηγήσεων. Έξ ύπαρχής ή επιστήµη βρίσκεται σέ σύγκρουση µέ τις αφηγήσεις. Σύµφωνα µέ τά δικά της κριτήρια, ή πλειονότητα τών αφηγήσεων αποδείχνεται µυθική. 'Αλλά, στον βαθµό πού δέν περιορίζεται στην δήλωση χρήσιµων κανονικοτήτων και αναζητεί τό αληθές, οφείλει νά νοµιµοποιήσει τους κανόνες του παιχνιδιού της. Τότε διατυπώνει αναφορικά µέ τήν καταστατική της θέση έναν λόγο νοµιµοποίησης, πού έχει αποκληθεί φιλοσοφία. "Οταν αυτός ό µεταλόγος καταφεύγει ρητά σέ κάποιαν άπό τις µεγάλες αφηγήσεις, Οπως είναι ή διαλεκτική του Πνεύµατος, ή ερµηνευτική τοΰ νοήµατος, ή χειραφέτηση του Ιλλογου ή εργαζόµενου υποκει- µένου, ή ανάπτυξη τοΰ πλούτου, αποφασίζουµε νά αποκαλέσουµε «µοντέρνα» τήν επιστήµη πού αναφέρεται σ' αυτές γιά νά νοµιµοποιηθεί. "Ετσι, γιά παράδειγµα, ό κανόνας της συναίνεσης ανάµεσα στον ποµπό καΐ στον παραλήπτη µιας απόφανσης µέ αξία αλήθειας θά θεωρηθεί αποδεχτός αν εγγράφεται στην προοπτική µιας πιθανής οµοφωνίας τών έλλογων πνευµάτων: αυτή ήταν ή αφήγηση τοΰ Διαφωτισµού, όπου δ ήρωας της γνώσης µοχθεί γιά έναν αγαθό

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ANNA ΤΖΟΤλΙΛ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Το λογοτεχνικό προϊόν, co; επικοινωνιακό γεγονός, (ος παράγωγο δηλαδή των συνθηκών που το πλαισιώνουν και του επιβάλλουν τους κώδικες της αληθοφάνειας του, εντάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Ο συγγραφέας προβληµατίζεται σχετικά µε τον τρόπο λειτουργίας της διαφήµισης εστιάζοντας στους κινδύνους που αυτή επιφέρει. Οι διαφηµίσεις, αποτέλεσµα της βιοµηχανοποίησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ποιότητα Βασικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας στην βιοµηχανία επίπλου ρ. Ιωάννης Μπαρµπούτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών 1 Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κωτσογιάννη Μαριάννας Περίληψη 1. Αντικείµενο- Σκοπός Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ Α. ΒΑΘΗΣ Χ. Π ΑΠ ΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ - Π. ΡΕΚΛΕΙΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Α. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ Α. ΒΑΘΗΣ Χ. Π ΑΠ ΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ - Π. ΡΕΚΛΕΙΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Α. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ Α. ΒΑΘΗΣ Χ. Π ΑΠ ΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ - Π. ΡΕΚΛΕΙΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 1999 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στην παγκόσμια οικονομία συντελούνται σήμερα σημαντικές αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

Αποκέντρωση και Ελευθερία

Αποκέντρωση και Ελευθερία Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Αποκέντρωση και Ελευθερία I Μία από τις πιο θεµελιώδεις συνεισφορές του Hayek στην κοινωνική θεωρία ήταν ότι διέγνωσε ορθά και µε διορατικότητα τον

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα (διάρκεια: 15 λεπτά) Κεφάλαιο 17 Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... Β.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com 1. Περιεχόμενα 2. Παιδαγωγική Επιστήμη (35 θέματα)... 4 1. Επιστημονικό αντικείμενο στο πεδίο των σπουδών Παιδαγωγικής Επιστήμης... 4 2. Σχέση Θεωρίας και Πράξης (6 προσεγγίσεις Duncker)... 4 3. Δυσχέρειες

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Ένα ευρωπαϊκό εγχειρίδιο σχετικά µε τη λειτουργία έγκαιρης πληροφόρησης για τα νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη Συνοπτικη Παρουσιαση Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 I. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ 27 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 29 1.1. Οι Έννοιες Επιχείρημα, Επιχειρηματολογία, Αντεπιχείρημα, Ανασκευή, Πειθώ 29 1.2. Είδη

Διαβάστε περισσότερα