Η Μέθοδος Παραγοντοποίησης Ακεραίων Αριθών Number Field Sieve: Θεωρία και Υλοποίηση. Νικόλαος Καραπάνος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Μέθοδος Παραγοντοποίησης Ακεραίων Αριθών Number Field Sieve: Θεωρία και Υλοποίηση. Νικόλαος Καραπάνος"

Transcript

1 Η Μέθοδος Παραγοντοποίησης Ακεραίων Αριθών Number Field Sieve: Θεωρία και Υλοποίηση Νικόλαος Καραπάνος Master Thesis Επιβλέπων: Παύλος Σπυράκης, Καθηγητής Τήα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήιο Πατρών Μάιος 2010

2

3 Η Μέθοδος Παραγοντοποίησης Ακεραίων Αριθών Number Field Sieve: Θεωρία και Υλοποίηση Νικόλαος Καραπάνος Επιβλέπων: Παύλος Σπυράκης, Καθηγητής Τριελής Επιτροπή Παύλος Σπυράκης, Καθηγητής Χρήστος Κακλαάνης, Καθηγητής Ιωάννης Σταατίου, Επίκουρος Καθηγητής Master Thesis Τήα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήιο Πατρών Μάιος 2010

4

5 Περίληψη Πολλά κρυπτογραφικά σχήατα δηόσιου κλειδιού βασίζονται στο γεγονός ότι είναι υπολογιστικά δύσκολο να παραγοντοποιήσουε εγάλους ακέραιους αριθούς. Ο ταχύτερος, και ταυτόχρονα πολυπλοκότερος, κλασσικός αλγόριθος που είναι γνωστός έχρι σήερα για την παραγοντοποίηση ακεραίων ήκους άνω των 110 δεκαδικών ψηφίων είναι ο General Number Field Sieve (GNFS). Οαλγόριθοςαυτόςείναιοκαρπόςπολλώνετώνέρευνας,κατά τη διάρκεια της οποίας παράγονταν ολοένα και ταχύτεροι αλγόριθοι για να καταλήξουε έχρι στιγής στον αλγόριθο GNFS. Πρωταρχικός σκοπός της παρούσης εταπτυχιακής εργασίας είναι η παρουσίαση του θεωρητικού αθηατικού υπόβαθρου πάνω στο οποίο βασίζεται ο GNFS καθώς και η ακολουθιακή υλοποίηση της βασικής εκδοχής του αλγορίθου. ς γλώσσα υλοποίησης επιλέχθηκε η C++. Η υλοποίηση έγινε σε συνεργασία ε τον συφοιτητή ου και αγαπητό φίλο Χρήστο Μπακογιάννη, όπου στα πλαίσια της εταπτυχιακής του εργασίας πραγατοποιήθηκε η εταφορά της ακολουθιακής υλοποίησης του αλγορίθου σε παράλληλο κατανεη- ένο περιβάλλον χρησιοποιώντας το Message Passing Interface (MPI ). Ο πηγαίος κώδικας της υλοποίησης καθώς και σχετικές πληροφορίες υπάρχουν online στη σελίδα http: // kmgnfs. cti. gr. Σηειώνεται πως για την ευκολότερη και απρόσκοπτη ανάγνωση της εργασίας αυτής, ο αναγνώστης θα πρέπει να έχει ένα βαθό εξοικείωσης ε βασικές έννοιες της θεωρίας αριθών, της αλγεβρικής θεωρίας αριθών και της γρα- ικής άλγεβρας. Λέξεις κλειδιά: παραγοντοποίηση ακεραίων (integer factorization), κρυπτογραφία δηόσιου κλειδιού (public-key cryptography), αλγόριθος υποεκθετικής πολυπλοκότητας (subexponential time algorithm), number field sieve, nfs, general number field sieve, gnfs. v

6

7 Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καρδιακό φίλο ου και συφοιτητή Χρήστο Μπακογιάννη, ε τον οποίο αναλάβαε αζί να υλοποιήσουε τη δύσκολη αυτή εργασία, και τελικά τα καταφέραε. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερά τους καθηγητές ας, κύριο Παύλο Σπυράκη και κύριο Ιωάννη Σταατίου, οι οποίοι ου χάρισαν τις πολύτιες συβουλές τους και ε καθοδήγησαν καθ όλη τη διάρκεια της προσπάθειάς ου. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω το διευθυντή ου στο Ερευνητικό Ακαδηαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών, κύριο Θεόδωρο Κονηνό, τον προϊστάενό ου κύριο Βασίλειο ελή, τους συναδέλφους ου και γενικότερα όλους όσους ε βοήθησαν και ε νέχτηκαν καθ όλη τη διάρκεια της υλοποίησης και συγγραφής της παρούσης εταπτυχιακής εργασίας. vii

8

9 Περιεχόενα Περιεχόενα ix 1 Εισαγωγή Πρώτοι Αριθοί και Παραγοντοποίηση Οάδες Απεικονίσεις Πεδία και ακτύλιοι Αριθητική modulo p Κρυπτογραφία ηόσιου Κλειδιού Μέθοδοι Παραγοντοποίησης Ειδικοί Αλγόριθοι Γενικοί Αλγόριθοι Στρατηγική Παραγοντοποίησης Το Μέλλον της Παραγοντοποίησης Ο Αλγόριθος Number Field Sieve Βασική Στρατηγική ιανύσατα Εκθετών Επόδια Τετραγωνικές Ρίζες Συνόψιση του Αλγορίθου Αναλύση των Βηάτων του Αλγορίθου Επιλογή Πολυωνύου ηιουργία Βάσεων Κοσκίνισα (Sieving) ηιουργία υαδικού Πίνακα και Εφαρογή Γραικής Άλγεβρας Τετραγωνική Ρίζα ix

10 5 kmgnfs: Μια Υλοποίηση του GNFS Υπάρχουσες Υλοποιήσεις Γνωριία ε το kmgnfs Περιθώρια βελτίωσης οή και Χρήση του kmgnfs Βιβλιογραφία 101 Ευρετήριο Αγγλικών Ορων 107 x

11 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή ΟCarl Friedrich Gauss, ένας από τους κορυφαίους αθηατικούς όλων των εποχών, στο έργο του «Disquisitiones Arithmeticae», ανέφερε ότι το πρόβληα του ελέγχου αν ένας αριθός είναι πρώτος (primality testing) και το πρόβληα της παραγοντοποίησης ακεραίων (integer factorization) είναιδύοαπόταπιοθεελιώδηαθηατικάπροβλήατα. Οντως, τα προβλήατα αυτά είναι το κύριο αντικείενο έρευνας πολλών αθηατικών εδώ και πάρα πολλά χρόνια, και ετά την παρουσίαση της κρυπτογραφίας δηόσιου κλειδιού (public-key cryptography) είναι πιο σηαντικά από ποτέ. Στο κεφάλαιο αυτό επιχειρείται ια εισαγωγή του αναγνώστη στο πρόβληα της παραγοντοποίησης ακεραίων, πώς συνδέεται ε την κρυπτογραφία δηόσιου κλειδιού και γιατί είναι τόσο σηαντικό πρόβληα ε αείωτο ερευνητικό ενδιαφέρον. 1

12 1. Εισαγωγη 1.1 Πρώτοι Αριθοί και Παραγοντοποίηση Οπως αναφέρθηκε και στην περίληψη, θεωρείται ως δεδοένο ότι ο αναγνώστης είναι εξοικειωένος ε βασικές έννοιες της θεωρίας αριθών, πλην όως παρακάτω περιγράφονται κάποιες ιδέες και έννοιες οι οποίες σχετίζονται ε την παραγοντοποίηση ακεραίων και την κρυπτογραφία ως υπενθύιση και εισαγωγή στο αντικείενο. Ενας αριθός a είναι διαιρέτης (divisor) του b (στα αθηατικά συβολίζεται ως a b, και προφέρεται το a διαιρεί το b) εάν το υπόλοιπο της διαίρεσης του b ε το a ισούται ε ηδέν (αν το a δεν διαιρεί το b τότε γραφουε a b). Για παράδειγα το 7 είναι ένας διαιρέτης του 35, οπότε γράφουε Ενας αριθός ονοάζεται πρώτος (prime number), αν έχει ακριβώς δύο διαιρέτες, τον εαυτό του και τη ονάδα. Για παράδειγα, το 13 είναι πρώτος οι διαιρέτες του είναι το 1 και το 13. Οι ικρότεροι πρώτοι αριθοί είναι πολύ εύκολο να βρεθούν: 2, 3, 5, 7, 11, 13,... Οσοι αριθοί εγαλύτεροι του 1 δεν είναι πρώτοι ονοάζονται σύνθετοι (composite). Ο αριθός 1 δεν θεωρείται ούτε πρώτος ούτε σύνθετος. Οεγαλύτεροςθετικόςακέραιοςπουδιαιρείταυτόχροναδύοακεραίουςa και b ονοάζεται έγιστος κοινός διαιρέτης (greatest common divisor) τωνa, b και συβολίζεται στα αγγλικά ε gcd(a, b). ύο ακέραιοι a, b είναι εταξύ τους πρώτοι (relatively prime, coprime) ανgcd(a, b) =1. Ο έγιστος κοινός διαιρέτης εταξύ δύο ακεραίων a και b πορεί να υπολογιστεί χρησιοποιώντας τον αλγόριθο του Ευκλείδη (Euclidean algorithm). Αέσως παρακάτω αλλά και στις επόενες ενότητες ακολουθούν κάποιοι ση- αντικοί ορισοί καθώς επίσης και βασικά λήατα και θεωρήατα από τη θεωρία αριθών. Τα περισσότερα απ αυτά διατυπώνονται χωρίς απόδειξη. Ο ενδιαφερόενος αναγνώστης πορεί να ανατρέξει στα [1, 2, 3, 4]. Λήα 1.1. Εάν a b και b c τότε a c. Λήα 1.2. Εστω n θετικός ακέραιος εγαλύτερος του 1. Εστω d ο ικρότερος διαιρέτης του n, ο οποίος είναι εγαλύτερος του 1. Τότε ο d είναι πρώτος. Θεώρηα 1.1 (Euclid s theorem). Υπάρχουν άπειροι πρώτοι αριθοί. Απόδειξη. Η απόδειξη γίνεται ε εις άτοπο απαγωγή. Εστω ότι το πλήθος των πρώτων αριθών είναι πεπερασένο και ίσο ε k. Εστω λοιπόν ότι όλοι οι πρώτοι αριθοί περιέχονται στην πεπερασένη λίστα p 1,p 2,p 3,...,p k ήκους 2

13 1.1. Πρώτοι Αριθοί και Παραγοντοποίηση k. Ορίζουε τον αριθό n = p 1 p 2 p 3...p k +1,οοποίοςείναιτογινόενο όλων των πρώτων αριθών συν 1. Εστω d οικρότεροςδιαιρέτηςτουn, εγαλύτερος από 1. Τότε ο d είναι πρώτος σύφωνα ε το λήα 1.2. Οως κανένας από τους πρώτους της πεπερασένης λίστας δεν διαιρεί τον n. Εξάλλου είναι όλοι τους διαιρέτες του n 1, έτσι αν διαιρέσουε τον n ε έναν από τους πρώτους της λίστας το υπόλοιπο της διαίρεσης θα ισούται πάντα ε 1. Συνεπώς ο d είναι πρώτος και δεν είναι στην παραπάνω πεπερασένη λίστα. Αλλά αυτό είναι άτοπο, αφού η λίστα περιέχει όλους τους πρώτους αριθούς. Άρα η αρχική υπόθεση ότι το πλήθος των πρώτων αριθών είναι πεπερασένο είναι λανθασένη και συνεπώς υπάρχουν άπειροι πρώτοι αριθοί. Υπάρχουν πάρα πολλά αποτελέσατα σχετικά ε την κατανοή των πρώτων αριθών, όως δεν υπάρχει κάποιος απλός αθηατικός τύπος που να υπολογίζει ε ακρίβεια το πλήθος των πρώτων αριθών έσα σε ένα συγκεκριένο διάστηα. Μία εκτίηση του πόσοι πρώτοι αριθοί υπάρχουν έχρι έναν αριθ- ό n δίνεται από τον προσεγγιστικό τύπο n/ ln n. Οι πρώτοι αριθοι φαίνεται ότι προκύπτουν σχετικά ε τυχαίο τρόπο. Υπάρχουν ακόα απλές υποθέσεις που δεν έχουν ακόα αποδειχθεί, όπως η εικασία του Goldbach. Υπόθεση 1.1 (Goldbach conjecture). Κάθε άρτιος αριθός, εγαλύτερος του 2, είναι το άθροισα δύο πρώτων αριθών. Ηπαραπάνωυπόθεσηείναιεύκολοναεπαληθευτείγιαικρούςάρτιουςαριθούς ε τη βοήθεια ενός υπολογιστή, αλλά οι αθηατικοί δεν γνωρίζουν ακόα αν ισχύει για όλους τους άρτιους αριθούς. Ορισός 1.1 (Παραγοντοποίηση ακεραίου). Παραγοντοποίηση ενός ακεραίου n (integer factorization) είναι η διάσπαση του n σε ικρότερους, η τετριένους διαιρέτες (ή αλλιώς παράγοντες) των οποίων το γινόενο ισούται ε n. Οσοι από τους παράγοντες αυτούς είναι σύνθετοι αριθοί, πορούν να παραγοντοποιηθούν περαιτέρω, έχρι τελικά να καταλήξουε σε ένα γινόενο που θα αποτελείται όνο από πρώτους αριθούς, το οποίο είναι οναδικό για κάθε n, σύφωνα ε το θεελιώδες θεώρηα της αριθητικής. Θεώρηα 1.2 (Fundamental Theorem of Arithmetics). Κάθε ακέραιος εγαλύτερος από 1 πορεί να γραφεί ε οναδικό τρόπο σαν το γινόενο κάποιων πρώτων αριθών (αγνοώντας φυσικά τη σειρά ε την οποία γράφονται οι πρώτοι έσα στο γινόενο). 3

14 1. Εισαγωγη Για παράδειγα έχουε 15 = 3 5, 255 = και 60 = Σ αυτό το θεώρηα και στο γεγονός ότι είναι υπολογιστικά δύσκολο να βρούε τους πρώτους παράγοντες ενός πολύ εγάλου ακεραίου, βασίζουν την ασφάλεια τους πολλοί κρυπτογραφικοί αλγόριθοι δηόσιου κλειδιού, όπως θα περιγραφεί και παρακάτω. 1.2 Οάδες Ορισός 1.2 (Group). Μία οάδα (group) G είναι ένα σύνολο από στοιχεία (πεπερασένα ή άπειρα) αζί ε ια δυαδική πράξη και όλα αζί ικανοποιούν τέσσερις θεελιώδεις ιδιότητες: Κλειστότητα (closure): a, b G : a b G Προσεταιριστική ιδιότητα (associativity): a, b, c G : (a b) c = a (b c) Υπαρξη ταυτοτικού στοιχείου (identity) e: e G a G : e a = a e = a Υπαρξη αντίστροφου στοιχείου (inverse) για κάθε στοιχείο του G: a G, a 1 : a a 1 = a 1 a = e Ορισός 1.3 (Abelian group). Ενα group G στο οποίο ισχύει η αντιεταθετική ιδιότητα (commutativity): ονοάζεται Abelian group. a, b G : a b = b a Ορισός 1.4 (Order of group). ς τάξη (order) ενόςgroup G ορίζεται το πλήθος των στοιχείων στο G. Ενα group ε πεπερασένο αριθό στοιχείων (finite group) έχει και πεπερασένη τάξη. Τα group ε τα οποία θα ασχοληθούε στην παρούσα εργασία είναι πεπερασένα εκτός και αν δηλώνεται ρητά το αντίθετο. 4

15 1.3. Απεικονίσεις Ορισός 1.5 (Order of group element). ς τάξη (order) ενός στοιχείου g ενός group G ορίζεται ο ικρότερος αριθός a για τον οποίο ισχύει g a = e, όπου e το ταυτοτικό στοιχείο του G. Αν δεν υπάρχει τέτοιος a, τότε το g έχει άπειρη τάξη. Ορισός 1.6 (Cyclic group). Ενα group G είναι κυκλικό (cyclic) αν υ- πάρχει g G, τέτοιο ώστε το G να πορεί να γραφεί ως G =< g >= (g, g 1,g 2,g 3,...). Στην περίπτωση αυτή το g είναι γεννήτρια (generator) του G. Πόρισα 1.1. Κάθε group G του οποίου η τάξη είναι πρώτος αριθός είναι κυκλικό. Ορισός 1.7 (Subgroup). Το H είναι υπό-οάδα (subgroup) τουgroup G, αν περιέχει ένα υποσύνολο των στοιχείων του G και ικανοποιεί τις 4 απαιτήσεις ενός group (βλέπε ορισό 1.2). Το H πρέπει να περιέχει τουλάχιστον το ταυτοτικό στοιχείο του G. Είναι ένα κανονικό group του οποίου η τάξη θα πρέπει να είναι διαιρέτης της τάξης του G. Ορισός 1.8 (Normal subgroup). Εστω ότι το H είναι subgroup του group G. Τότε το H είναι ένα κανονικό subgroup (normal subgroup) του G, και συβολίζεται ως H G,αν για κάθε x G ισχύει: xhx 1 = H 1.3 Απεικονίσεις Μία απεικόνιση (mapping) σ : G H παίρνει ένα στοιχείο g G και το απεικονίζει στο σ(g) H. Ορισός 1.9 (Homomorphism). Μία απεικόνιση σ : G H λέγεται οοορφισός (homomorphism), εάν απεικονίζει το G στο H και ταυτόχρονα διατηρεί την πράξη του group, δηλαδή a, b G ισχύει σ(a b) =σ(a) σ(b). Ορισός 1.10 (Isomorphism). Μία απεικόνιση σ λέγεται ισοορφισός (isomorphism), εάν είναι οοορφισός και είναι επιπλέον ένα προς ένα και επί (bijective), Ορισός 1.11 (Automorphism). Μία απεικόνιση σ λέγεται αυτοορφισός (automorphism), εάν είναι ισοορφισός και απεικονίζει το G στον εαυτό του. 5

16 1. Εισαγωγη 1.4 Πεδία και ακτύλιοι Ενα από τα πιο σηαντικά δοικά στοιχεία της αφηρηένης άλγεβρας είναι το πεδίο (field). Ορισός 1.12 (Field). ς πεδίο (field) ορίζεται ένα σύνολο από στοιχεία που ικανοποιεί τα αξιώατα ενός πεδίου (field axioms) τόσο για την πράξη της πρόσθεσης όσο και για την πράξη του πολλαπλασιασού. Τα αξιώατα ενός πεδίου F είναι τα εξής: Κλειστότητα (closure): a, b F : a + b F a, b F : a b F Προσεταιριστική ιδιότητα (associativity): a, b, c F : (a + b)+c = a +(b + c) a, b, c F : (ab)c = a(bc) Αντιεταθετική ιδιότητα (commutativity): a, b F : a + b = b + a a, b F : ab = ba Επιεριστική ιδιότητα (distributivity): a, b, c F : a(b + c) =ab + ac Ταυτοτικό στοιχείο (identity): a, b, c F : (a + b)c = ac + bc a F : 0+a = a +0=a a F : 1 a = a 1=a 6

17 1.4. Πεδία και ακτύλιοι Αντίστροφο στοιχείο (inverse): a F : a +( a) =( a)+a =0 a F, a = 0 : a a 1 = a 1 a =1 Συχνά δεν είναι δυνατόν να ικανοποιούνται όλες οι παραπάνω ιδιότητες και γι αυτό υπάρχει ένα άλλο δοικό στοιχείο στην αφηρηένη άλγεβρα, ο δακτύλιος (ring). Ορισός 1.13 (Ring). ς δακτύλιος (ring) ορίζεται ένα σύνολο από στοιχεία που ικανοποιούν όλες τις ιδιότητες ενός field εκτός από ία ή περισσότερες από τις παρακάτω ιδιότητες: ο πολλαπλασιασός ικανοποιεί την αντιεταθετική ιδιότητα ύπαρξη του ταυτοτικού στοιχείου 1 στον πολλαπλασιασό ύπαρξη αντίστροφου στοιχείου στον πολλαπλασιασό για όλα τα στοιχεία εκτός του 0 ο πολλαπλασιασός ικανοποιεί την προσεταιριστική ιδιότητα Ορισός 1.14 (Ring homomorphism). Εστω R ένα ring ε τελεστές + και. Εστω S ένα ring ε τελεστές και. Η απεικόνιση θ : R S είναι ένας οοορφισός δακτυλίου (ring homomorphism) απότοring R, +, στο ring Σ,, αν οι ακόλουθες συνθήκες είναι αληθείς a, b R: 1. θ(a + b) =θ(a) θ(b) 2. θ(a b) =θ(a) θ(b) Ορισός 1.15 (Finite field). Ενα field F που περιέχει πεπερασένο αριθό στοιχείων ονοάζεται πεπερασένο πεδίο (finite field). Ορισός 1.16 (Order of field). Η τάξη (order) n ενός field F είναι ο αριθός των στοιχείων που περιέχει. Πόρισα 1.2. Ητάξηενόςfinite field F είναι δύναη κάποιου πρώτου αριθού, δηλαδή είναι της ορφής p n,όπουp πρώτος και n θετικός ακέραιος. Ορισός 1.17 (Characteristic of field). Το χαρακτηριστικό (characteristic) p ενός field F, είναι ένας ακέραιος που δείχνει πόσες φορές πρέπει να προσθέσουε το ταυτοτικό στοιχείο του πολλαπλασιασού, δηλαδή το 1, έτσι ώστε τελικά να πάρουε το ταυτοτικό στοιχείο της πρόσθεσης, δηλαδή το 0. 7

18 1. Εισαγωγη Πόρισα 1.3. Το χαρακτηριστικό p ενός finite field F είναι πρώτος αριθός. Ορισός 1.18 (Extension field). Το πεδίο E ονοάζεται επέκταση πεδίου (extension field) τουπεδίουf,αντοf είναι ένα υπό-πεδίο (subfield) τουe. Συβολίζεται ως E/F. Ενα field πορεί να επεκταθεί ε ένα η περισσότερα στοιχεία ε αποτέλεσα να δηιουργηθεί ένα extension field. Αυτό συνήθως γίνεται ε ρίζες ενός πολυωνύου. Για παράδειγα το Q πορεί να επεκταθεί ε τις ρίζες του πολυωνύου t 2 5, το οποίο συβολίζεται ως Q( 5). Το Q( 5) είναι το ικρότερο field που περιέχει το Q και το 5, συνεπώς πρέπει να περιέχει όλες τις ρίζες του t 2 5. Ορισός 1.19 (Extension field degree). Βαθός ιας επέκτασης πεδίου (extension field degree) E/F είναι η διάσταση του E ως διανυσατικού χώρου πάνω στο F και συβολίζεται ως [E : F ]: [E : F ]=dim F E Αν ο βαθός είναι πεπερασένος αριθός τότε η επέκταση πεδίου ονοάζεται πεπερασένη (finite extension field). Ορισός 1.20 (Algebraic number field). ς algebraic number field(ή απλά number field) ορίζεταιτοfinite extension field Q(a) του field Q των ρητών αριθών. Τα στοιχεία ενός number field που είναι ρίζες ενός πολυωνύου: z n + a n 1 z n a 0 =0 ε ακέραιους συντελεστές και συντελεστή του n ίσο ε 1 ονοάζονται αλγεβρικοί ακέραιοι (algebraic integers) τουπεδίουαυτού. Ενα πολυώνυο f(t) λέγεται ότι διασπάται πάνω σε ένα field F,ανπορείνα γραφεί ως το γινόενο γραικών παραγόντων που όλοι τους ανήκουν στο F. Με άλλα λόγια όλες οι ρίζες του f(t) ανήκουν στο F. Ορισός 1.21 (Splitting field). Το F είναι σώα διασπάσεως ή σώα ριζών (splitting field) γιαέναπολυώνυοf πάνω από το field G, ανg F και το F είναι το ικρότερο field ε αυτές τις ιδιότητες. (Σηείωση: Το F είναι field extension του G). Από τον προηγούενο ορισό είναι εφανές ότι το splitting field F του πολυωνύου f πάνω από το field G είναι ίσο ε G(r 1 r 2... r n ),όπουr 1,r 2... r n είναι η ρίζες του f στο G. 8

19 1.5. Αριθητική modulo p Ορισός 1.22 (Ideal). Στη θεωρία δακτυλίων, ως ιδεώδες (ideal) I ορίζεται κάθε υποσύνολο ενός ring R ε τις εξής ιδιότητες: Αν a, b I, τότεa + b I (additive group). Αν a I και b R, τότεa b και b a I. Η έννοια των ideals επιτρέπει την γενίκευση ερικών σηαντικών ιδιοτήτων των ακεραίων αριθών, όπως πρώτος αριθός, ζυγός αριθός ή πολλαπλάσιο του 3, και τη χρήση τους στη θεωρία δακτυλίων. Ορισός 1.23 (Proper Ideal). Ενα ideal I ενός ring R ονοάζεται κανονικό (proper ideal), αν το I είναι κανονικό υποσύνολο (proper subset) του R, δηλαδή είναι υποσύνολο του R αλλά ταυτόχρονα δεν είναι ίσο ε το R. Ορισός 1.24 (Prime Ideal). Ενα proper ideal I ενός ring R ονοάζεται πρώτο (prime ideal), αν για κάθε a, b R, ανab I, τότετουλάχιστονένα από τα a και b ανήκει στο I. Ορισός 1.25 (Principal Ideal). Ενα ideal I ενός ring R ονοάζεται κύριο (principal ideal), αν υπάρχει ένα στοιχείο a R, τέτοιο ώστε: I = ar = {ar : r R}. Με άλλα λόγια το ideal δηιουργείται από ένα στοιχείο, το a. 1.5 Αριθητική modulo p Οταν οι αθηατικοί υπολογισοί πραγατοποιούνται modulo έναν ακέραιο z, τότε χρησιοποιούε αριθητική ε υπόλοιπα (modular arithmetic). Οταν ια αθηατική πράξη γίνεται modulo z, σηαίνει ότι το αποτέλεσα της πράξης διαιρείται ε το z και το τελικό αποτέλεσα είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης αυτής. Αυτό έχει ως αποτέλεσα να χρησιοποιούε όνο τους αριθούς 0, 1,...,z 1. Οz πορεί να είναι ένας οποιοσδήποτε ακέραιος, άλλα στην περίπτωση που είναι πρώτος αριθός, εφανίζονται ορισένες πολύ ενδιαφέρουσες ιδιότητες, πολλές απ τις οποίες απορρέουν από τη θεωρία της προηγούενης ενότητας, και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που οι πρώτοι αριθοί χρησιοποιούνται ευρέως στην κρυπτογραφία. Εστω ότι ο p είναι πρώτος αριθός. Το σύνολο των αριθών modulo p σχηατίζουν ένα finite field και συχνά αναφερόαστε σ αυτό ως το mod p field ή απλά ως mod p. Κάποια σηεία που πρέπει να θυάται κάποιος όταν κάνει πράξεις στο mod p: 9

20 1. Εισαγωγη Οταν από έναν αριθό στο mod p αφαιρούνται η προστίθενται πολλαπλάσια του p το αποτέλεσα παραένει το ίδιο. Ολα τα αποτελέσατα είναι πάντα έσα στο εύρος 0, 1,...,p 1. Μπορούε να σκεφτούε τους υπολογισούς στο mod p σαν να πραγατοποιείται ολόκληρος ο υπολογισός στο Z, και στο τέλος να υπολογίζεται το αποτέλεσα στο mod p. Συνεπώς, όλοι οι αλγεβρικοί κανόνες που είναι γνωστοί για τους ακεραίους (όπως το a(b + c) =ab + bc) ισχύουν και στο mod p. Το finite field των ακεραίων modulo p αναφέρεται χρησιοποιώντας διάφορους συβολισούς, όπως Z p, Z/pZ ήκαιgf (p), όπουgf είναι τα αρχικά του Galois Field, προςτιήντουγάλλουαθηατικούevariste Galois, οοποίος υπήρξε ο θεελιωτής της θεωρίας των πεπερασένων πεδίων και όχι όνο. Ενα πολύ χρήσιο θεώρηα που αναφέρεται σε finite fields modulo p είναι το εξής: Θεώρηα 1.3 (Fermat s little theorem). Αν ο p είναι πρώτος αριθός και ο a είναι ένας ακέραιος, τέτοιος ώστε p a, τότεa p 1 1(mod p). Εξίσου χρήσιη είναι η συνάρτηση φ του Euler καθώς και το θεώρηα του Euler που ουσιαστικά πρόκειται για επέκταση του Fermat s little theorem. Ορισός 1.26 (Euler totient function). Εστω n θετικός ακέραιος. Η συνάρτηση φ(n) (Euler totient function ή Euler phi function) ισούται ε τον αριθό των θετικών ακεραίων, που είναι ικρότεροι ή ίσοι του n, καιεπιπλέον είναι πρώτοι σε σχέση ε το n (δηλαδή ο έγιστος κοινός διαιρέτης τους ε το n είναι το 1). Λήα 1.3. Εστω p πρώτος αριθός. Τότε φ(p) =p 1. Λήα 1.4. Εστω p και q πρώτοι αριθοί, ε p = q. Τότε φ(pq) =(p 1)(q 1). Λήα 1.5. Εστω p πρώτος αριθός και k θετικός ακέραιος, τότε φ(p k )= p k p k 1. Λήα 1.6. Αν η παραγοντοποίηση ενός αριθού n>1 είναι n = p k 1 p k 2 2 p kr r,τότεφ(n) =(p k 1 1 p k ) (p k 2 2 p k ) (p kr r p kr 1 r ). Λήα 1.7. Αν ο a είναι ακέραιος και p και q πρώτοι αριθοί, ε p = q, και gcd(a, p) =gcd(a, q) =1,τότεa (p 1)(q 1) 1(mod pq). 10 1

21 1.6. Κρυπτογραφία ηόσιου Κλειδιού Θεώρηα 1.4 (Eulers s theorem). Αν a, n είναι θετικοί ακέραιοι και gcd(a, n) = 1, τότεa φ(n) 1(mod n). Ακολουθούν ερικές χρήσιες έννοιες: Ορισός 1.27 (Quadratic residue). Ενας ακέραιος n είναι τετραγωνικό υπόλοιπο (quadratic residue) modulo p, αν το n είναι ισοδύναο ε ένα τέλειο τετράγωνο στο F p,όπουp>2. Με άλλα λόγια για να είναι το n quadratic residue (mod p), πρέπει να υπάρχει ακέραιος x τέτοιος ώστε: x 2 n (mod p) Αν δεν υπάρχει τέτοιο x, τότε το n ονοάζεται quadratic nonresidue. Ορισός 1.28 (The Legendre symbol). Εστω a ακέραιος και p>2 πρώτος. Το σύβολο Legendre ( a ) ορίζεται ως: p a 0, αν p a = 1, αν ο a είναι quadratic residue mod p p 1, αν ο a είναι quadratic nonresidue mod p Ορισός 1.29 (The Jacobi symbol). Το σύβολο Jacobi είναι η επέκταση του συβόλου Legendre για σύνθετους περιττούς αριθούς. Εστω a ακέραιος και n σύνθετος περιττός αριθός του οποίου η παραγοντοποίηση σε γινόενο πρώτων παραγόντων είναι n = p a 1 1 p a p am m. Το σύβολο Jacobi ( a ) ορίζεται ως το γινόενο των συβόλων Legendre για τους πρώτους n παράγοντες του n: a1 a a a = n p 1 p 2 a2 am a... p m Ο λόγος για τον οποίο τα παραπάνω σύβολα δεν ισχύουν για quadratic residues molulo 2, είναι ότι το 2 είναι ειδική περίπτωση και όλοι οι αριθ- οί της ορφής 8n +1και 8n 1 για n Z είναι quadratic residues modulo 2. Σηειώνεται επίσης ότι υπάρχουν αποδοτικοί τρόποι υπολογισού και για τα δύο παραπάνω σύβολα. 1.6 Κρυπτογραφία ηόσιου Κλειδιού Στο σηείο αυτό θα πραγατοποιηθεί ια πολύ σύντοη και απλουστευένη αναφορά στη σύγχρονη κρυπτογραφία και πώς σχετίζεται ε το πρόβληα της 11

22 1. Εισαγωγη παραγοντοποίησης ακεραίων. Ο ενδιαφερόενος αναγνώστης πορεί να ανατρέξει στα [5, 6] τα οποία αναλύουν διεξοδικά σχεδόν όλες τις πτυχές της σύγχρονης κρυπτογραφίας καθώς επίσης και στο [7] το οποίο προσεγγίζει το αντικείενο της κρυπτογραφίας και των εφαρογών της από ια πιο πρακτική ο- πτική γωνία, χωρίς να υπεισέρχεται σε πολύπλοκες αθηατικές λεπτοέρειες, επικεντρώνοντας στη σωστή χρήση των κρυπτογραφικών πρωτοκόλλων. Ηιδέατηςκρυπτογραφίας δηόσιου κλειδιού (public-key cryptography) εφευρέθηκε τη δεκαετία του 1970 (τουλάχιστον στη δηόσια κοινότητα) από τους Whitfield Diffie και Martin Hellman καθώς επίσης (ανεξάρτητα από τους προηγούενους) και από τον Ralph Merkle. Ηιδέατουςήτανότιτακρυπτογραφικά κλειδιά πορούν να υπάρχουν σε ζευγάρια. Ενα κλειδί του ζεύγους χρησιοποιείται για την κρυπτογράφηση και το άλλο για την αποκρυπτογράφηση. Οπως θα περιγραφεί και παρακάτω ενώ το κλειδί που χρησιοποιείται για την αποκρυπτογράφηση πρέπει να είναι υστικό (γι αυτό ονοάζεται και ιδιωτικό), το κλειδί που χρησιοποιείται για την λειτουργία της κρυπτογράφησης δεν χρειάζεται να είναι υστικό. Αντιθέτως είναι δηόσιο (από εκεί πήρε το όνοά της η κρυπτογραφία δηόσιου κλειδιού). Οπως θα δούε αργότερα, η χαρακτηριστική αυτή ιδιότητα της κρυπτογραφίας δηόσιου κλειδιού έχει πολύ σηαντικά οφέλη. Η ιδέα αυτή είναι εντελώς διαφορετική απ τη λειτουργία της κλασσικής κρυπτογραφίας συετρικού κλειδιού (symmetric-key cryptography), όπου το ίδιο κλειδί χρησιοποιείται τόσο για την κρυπτογράφηση όσο και για την αποκρυπτογράφηση και φυσικά το κλειδί αυτό πρέπει να το γνωρίζουν όνο τα δύο επικοινωνούντα έρη Ενα Παράδειγα Ας δούε ένα απλό παράδειγα του πώς λειτουργεί ένας αλγόριθος δηόσιου κλειδιού. Εστω ότι ο Bob και η Alice θέλουν να επικοινωνήσουν χρησιοποιώντας κρυπτογραφία δηόσιου κλειδιού. Αρχικά ο Bob δηιουργεί ένα ζεύγος δηόσιου-ιδιωτικού κλειδιού. Το ιδιωτικό κλειδί το κρατάει κρυφό και το δηόσιο κλειδί το δίνει στην Alice. Τώρα η Alice πορεί να στέλνει ηνύατα στον Bob, χρησιοποιώντας το δηόσιο κλειδί του Bob. Συγκεκριένα κρυπτογραφεί τα ηνύατα που δηιουργεί ε το δηόσιο κλειδί του Bob και κατόπιν τα στέλνει στον Bob. Ο Bob ε τη σειρά του πορεί και αποκρυπτογραφεί αυτά τα ηνύατα χρησιοποιώντας το ιδιωτικό κλειδί του που όνο αυτός γνωρίζει. Αν ο Bob επιθυεί να στείλει απάντηση στην Alice, τότε συβαίνει η αντίστροφη διαδικασία. Η Alice θα πρέπει να έχει δηιουργήσει το δικό της ζεύγος 12

23 1.6. Κρυπτογραφία ηόσιου Κλειδιού δηόσιου-ιδιωτικού κλειδιού. Ο Bob θα πάρει το δηόσιο κλειδί της Alice και θα το χρησιοποιήσει για να κρυπτογραφήσει τα ηνύατά του και να τα στείλει στην Alice, η οποία ε τη σειρά της χρησιοποιώντας το ιδιωτικό κλειδί της, που όνο αυτή γνωρίζει, θα είναι σε θέση να αποκρυπτογραφήσει και να διαβάσει τα ηνύατα που της έστειλε ο Bob Ασφάλεια και Πρακτικότητα Για να είναι ασφαλής ένας αλγόριθος δηόσιου κλειδιού θα πρέπει να είναι υπολογιστικά αδύνατο να βρεθεί ποιο είναι το ιδιωτικό κλειδί του ζεύγους όταν είναι γνωστό όνο το δηόσιο. Σε διαφορετική περίπτωση κάποιος που γνωρίζει το δηόσιο κλειδί (πράγα καθόλου δύσκολο γιατί το δηόσιο κλειδί πορεί οποιοσδήποτε να το άθει) θα πορεί να υπολογίσει το ιδιωτικό κλειδί ε αποτέλεσα η ασφάλεια του συστήατος να καταρρεύσει. Από το 1976 και ετά έχουν προταθεί πάρα πολλοί αλγόριθοι δηόσιου κλειδιού. Πολλοί από αυτούς είναι η ασφαλείς. Από αυτούς που θεωρούνται ακόα ασφαλείς, πολλοί δεν πορούν να εφαροστούν στην πράξη. Η απαιτούν πολύ εγάλο ήκος κλειδιού ή το κρυπτογραφηένο κείενο (ciphertext) είναι πολύ εγαλύτερο από το αρχικό κείενο (plaintext). Πολλοί λίγοι αλγόριθοι δηόσιου κλειδιού είναι ταυτόχρονα ασφαλείς και πρακτικοί. Οι αλγόριθοι αυτοί βασίζονται γενικά σε υπολογιστικά δύσκολα προβλήατα, όπως είναι για παράδειγα η παραγοντοποίηση εγάλων ακέραιων αριθών ή ο υπολογισός διακριτών λογαρίθων (discrete logarithms). Από αυτούς τους ασφαλείς και πρακτικούς αλγόριθους, κάποιοι είναι κατάλληλοι όνο για διανοή κρυπτογραφικών κλειδιών (key distribution). Άλλοι πάλι είναι κατάλληλοι όνο για ψηφιακές υπογραφές (digital signatures), όπως για παράδειγα ο αλγόριθος DSA (Digital Signature Algorithm). Μόνο τρεις αλγόριθοι δουλεύουν καλά τόσο για κρυπτογράφηση δεδοένων όσο και για ψηφιακές υπογραφές: ο RSA (από τα αρχικά των εφευρετών του Ron Rivest, Adi Shamir, Leonard Adleman), ο ElGamal και ο Rabin. Οπιοδιαδεδοένος από τους τρεις αυτούς αλγόριθους, που χρησιοποιείται σχεδόν παντού, είναι ο RSA, την λειτουργία του οποίου θα περιγράψουε στην επόενη υπόενότητα. Η δηοτικότητά του, ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι είναι ο πιο εύκολα κατανοητός και υλοποιήσιος από τους παραπάνω αλγορίθους. Αξίζει στο σηείο αυτό να αναφερθεί ότι επειδή ακριβώς η ασφάλεια του δηοφιλούς RSA βασίζεται στο δύσκολο πρόβληα της παραγοντοποίησης ακεραίων, το πρόβληα αυτό είναι εξίσου δηοφιλές και αντικείενο έντονης έρευνας τις τελευταίες δεκαετίες. Αν βρεθεί κάποιος αλγόριθος που να παραγοντοποιεί εγάλους ακέραιους αριθούς σε λογικό (πολυωνυικό) χρόνο, τότε ο RSA 13

24 1. Εισαγωγη θα καταρρεύσει και όλα τα συστήατα που τον χρησιοποιούν θα πρέπει να τον αντικαταστήσουν. στόσο οι αλγόριθοι δηόσιου κλειδιού είναι αργοί. Κρυπτογραφούν και αποκρυπτογραφούν δεδοένα πολύ πιο αργά σε σχέση ε τους αλγόριθους συετρικού κλειδιού. Η λύση είναι η δηιουργία υβριδικών κρυπτοσυστη- άτων (hybrid cryptosystem). Ενας αλγόριθος συετρικού κλειδιού ε ένα τυχαίο κλειδί, το οποίο ονοάζεται session key, χρησιοποιείται για να κρυπτογραφήσει τα δεδοένα, και ένας αλγόριθος δηόσιου κλειδιού χρησι- οποιείται για να κρυπτογραφήσει το session key Ο Αλγόριθος RSA Οπως έχει ήδη αναφερθεί ο αλγόριθος RSA στηρίζει την ασφάλειά του στην δυσκολία ας να παραγοντοποιήσουε εγάλους αριθούς. Το δηόσιο και το ιδιωτικό κλειδί του αλγορίθου είναι συναρτήσεις δύο εγάλων πρώτων αριθών. Η ανάκτηση του plaintext από το ciphertext και το δηόσιο κλειδί υποτίθεται ότι είναι ισοδύναη ε την παραγοντοποίηση του γινοένου των δύο πρώτων αριθών ηιουργία ζεύγους κλειδιών Για να δηιουργήσουε ένα ζεύγος δηόσιου-ιδιωτικού κλειδιού, αρχικά επιλέγουε δύο τυχαίους 1 εγάλους πρώτους αριθούς p και q του ίδιου ήκους και υπολογίζουε το γινόενο n = pq. Χρειαζόαστε δύο εκθέτες e και d, τέτοιους ώστε: ed 1(mod t) (1.1) Το t ορίζεται συνήθως ίσο ε τη συνάρτηση φ του Euler (Euler totient function, βλέπελήα1.4): αλλά είναι πιο ακριβές αν οριστεί ως: t = φ(n) =φ(pq) =(p 1)(q 1) (1.2) t = lcm(p 1,q 1) (1.3) 1 Ηεπιλογήτωνπρώτωναριθώνπορείναηγίνεταιτελείωςτυχαία,αλλάναεξετάζεται αν αυτοί πληρούν κάποιες συγκεκριένες αθηατικές ιδιότητες. Οι αριθοί αυτοί ονοάζονται strong primes και οι ιδιότητες που έχουν κάνουν τα γινόενα στα οποία συ- ετέχουν ανθεκτικά σε ορισένους (κυρίως παλαιότερους) αλγόριθους παραγοντοποίησης (βλέπε κεφάλαιο 2). Το αν είναι όντως απαραίτητοι τέτοιοι έλεγχοι είναι υπό συζήτηση. 14

25 1.6. Κρυπτογραφία ηόσιου Κλειδιού όπου lcm τα αρχικά του least common multiple, δηλαδή ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο. Οποια και από τις δύο παραπάνω σχέσεις για το t να χρησιοποιηθεί τα αποτελέσατα θα είναι ακριβώς τα ίδια. Συνήθως διαλέγουε το e έτσι ώστε να είναι κάποιος ικρός περιττός αριθός, όπως 3, 5, 17 ή Το d πορεί τώρα να υπολογιστεί ως ο αντίστροφος του e modulo t, αφού e e 1 1(mod t), οπότε από την σχέση 1.1 d = e 1 (mod t). Ο υπολογισός του αντιστρόφου ενός αριθού a modulo κάποιον αριθό x γίνεται χρησιοποιώντας τον εκτεταένο αλγόριθο του Ευκλείδη (extended Euclidean algrorithm). Για να υπάρχει ο a 1 πρέπει οι a και x να είναι εταξύ του πρώτοι, πρέπει δηλαδή gcd(a, x) =1. Οπότε στη περίπτωσή ας θα πρέπει να ισχύει gcd(e, t) =1. Τελικά θα ισχύει και gcd(d, t) =1. Οι αριθοί e και n αποτελούν το δηόσιο κλειδί το οποίο θα διατίθεται ελεύθερα. Ο αριθός d είναι το ιδιωτικό κλειδί το οποίο πρέπει να κρατήσουε κρυφό. Οι δύο πρώτοι p και q δεν είναι πλέον απαραίτητοι. Μπορούε είτε να τους καταστρέψουε είτε να τους κρατήσουε αλλά στην τελευταία περίπτωση πρέπει να τους κρατήσουε κρυφούς, όπως και το d. Αυτό, γιατί αν κάποιος γνωρίζει τους p και q τότε πορεί να υπολογίσει το d, δηλαδήτοιδιωτικόκλειδί ας! Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, αν κάποιος πορέσει να παραγοντοποιήσει το n (το οποίο πορεί εύκολα να το άθει, αφού, όπως είπαε είναι έρος του δηόσιου κλειδιού ας), τότε θα ανακτήσει τους p και q και η ασφάλεια του αλγορίθου θα καταρρεύσει. Ο εγαλύτερος αριθός που έχει παραγοντοποιηθεί έχρι σήερα έχει ήκος 663 bits (ή 200 δεκαδικά ψηφία). Παραγοντοποιήθηκε το 2005 χρησιοποιώντας τον General Number Field Sieve, τον ταχύτερο έχρι στιγής αλγόριθο για παραγοντοποίηση εγάλων αριθών, ο οποίος είναι και το βασικό αντικεί- ενο της εργασίας αυτής. Συνεπώς, για να θεωρηθεί ασφαλής η χρήση του RSA, θα πρέπει το ήκος του n να είναι τουλάχιστον 1024 bits, ε συνιστώ- ενες τιές 2048 ή 4096 bits Χρήση του RSA για κρυπτογράφηση Για να κρυπτογραφήσουε ένα ήνυα m (το m είναι το plaintext) χρησι- οποιώντας το ζεύγος κλειδιών που δηιουργήσαε προηγουένως, αρχικά διαιρούε το m σε τήατα m i που καθένα τους είναι ικρότερο από το n. Κατόπιν κρυπτογραφούε κάθε m i χωριστά για να πάρουε το αντίστοιχο c i ως εξής: c i = m e i mod n (1.4) 15

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό θα ας απασχολήσουν έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων που αναφέρονται στις έσες τιές και αναλογίες πληθυσών

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Ησυνάρτησηφ(.) του Euler Για κάθε ακέραιο n> 0, έστω φ(n) το πλήθος των ακεραίων στο διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Ασύμμετρη Κρυπτογράφηση (Κρυπτογραφία Δημόσιου Κλειδιού) Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς µε έναν παράγοντα (One way Analysis of Variance)

Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς µε έναν παράγοντα (One way Analysis of Variance) Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς ε έναν παράγοντα Oe wy yss of Vrce Σε αυτή την ενότητα θα εξετάσουε ένα ειδικό πρόβληα γραικής παλινδρόησης το ο- ποίο εφανίζεται αρκετά συχνά στις εφαρογές. Συγκεκριένα θέλουε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 006 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ... 3. Τα θεελιώδη θεωρήατα της

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Ψηφιακές Υπογραφές Ορίζονται πάνω σε μηνύματα και είναι αριθμοί που εξαρτώνται από κάποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) Ενότητα 5: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΕΙΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ασαφής Λογική & Έλεγχος

Ασαφής Λογική & Έλεγχος Τεχνητή Νοηοσύνη 7 σαφής Λογική & Έλεγχος Φώτης Κόκκορας ΤΕΙ Θεσσαλίας Τήα Μηχανικών Πληροφορικής (Fuzzy Logic Fuzzy Control) Η σαφής Λογική (Fuzzy Logic)......δεν είναι καθόλου...ασαφής ή ανακριβής, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Cryptography and Network Security Chapter 9. Fifth Edition by William Stallings

Cryptography and Network Security Chapter 9. Fifth Edition by William Stallings Cryptography and Network Security Chapter 9 Fifth Edition by William Stallings Chapter 9 Κρυπτογραφια Δημοσιου Κλειδιου και RSA Every Egyptian received two names, which were known respectively as the true

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµοθεωρητικοί Αλγόριθµοι και το. To Κρυπτοσύστηµα RSA

Αριθµοθεωρητικοί Αλγόριθµοι και το. To Κρυπτοσύστηµα RSA Αριθµοθεωρητικοί Αλγόριθµοι και το Κρυπτοσύστηµα RSA Στην ενότητα αυτή θα µελετηθούν τα εξής θέµατα: Υπολογισµός Μέγιστου Κοινού ιαιρέτη Αλγόριθµος του Ευκλείδη Κλάσεις Ισοδυναµίας και Αριθµητική modulo

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες)

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, 2013-2014 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Ε. Μαρκάκης Πρόβληµα 1 (5 µονάδες) 2 η Σειρά Ασκήσεων Προθεσµία Παράδοσης: 19/1/2014 Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθµός.

οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθµός. 1 ΜΗΚΟΣ ΤΟΞΟΥ ΘΕΩΡΙ Μήκος τόξου : Το ήκος ενός τόξου ο δίνεται από τον τύπο = πρ όπου ρ η ακτίνα του κύκλου στον οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθός.. Το ακτίνιο (rad): Ονοάζουε τόξο ενός ακτινίου (rad)

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι)

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι) Κρυπτογραφία Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι) Κρυπτοσυστήματα Δημοσίου κλειδιού Αποστολέας P Encryption C Decryption P Παραλήπτης Προτάθηκαν το 1976 Κάθε συμμετέχων στο

Διαβάστε περισσότερα

... λέγονται στοιχεία του πίνακα Α και οι δείκτες i και j δηλώνουν τη γραμμή και τη στήλη, αντίστοιχα, που ανήκει το στοιχείο α

... λέγονται στοιχεία του πίνακα Α και οι δείκτες i και j δηλώνουν τη γραμμή και τη στήλη, αντίστοιχα, που ανήκει το στοιχείο α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΙΝΑΚΕΣ Στο Κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούε ε το ορισό και τις στοιχειώδεις ιδιότητες τω πιάκω, που είαι ορθογώιες παρατάξεις αριθώ ή άλλω στοιχείω Οι πίακες εφαίζοται στη θεωρία τω γραικώ συστηάτω,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 1. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Z είναι ανάγωγο επί του Q. Σωστό. 2. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Q είναι ανάγωγο επί

Διαβάστε περισσότερα

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Κεφάλαιο 8 8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Σελ. 320-325 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-g.ggia.info/ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων

Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Κρυπτογραφία/Ψηφιακές Υπογραφές Διάλεξη 2η Δρ. Β. Βασιλειάδης Τμ. Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΤΕΙ Δυτ. Ελλάδας Kρυπτανάλυση Προσπαθούμε να σπάσουμε τον κώδικα. Ξέρουμε το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005 ΑΪΒΑΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ! ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του χρόνου ζωής του µιονίου

Μέτρηση του χρόνου ζωής του µιονίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ II Χ. Πετρίδου,. Σαψωνίδης Μέτρηση του χρόνου ζωής του ιονίου Σκοπός Το ιόνιο είναι το δεύτερο ελαφρύτερο λεπτόνιο στο standard Model ε ια άζα περίπου 106 MeV. Έχει spin ½

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΥΠΤΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ Διπλωματική Εργασία της Σακάρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M.

ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M. ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M. Aναονητικά Συστήατα, Γραές Παραγωγής, F.M.S. Γιάννης Α. Φίης Ιανουάριος 3 Πουτεχνείο Κρήτης Π Ε Ρ Ι Ε X Ο Μ Ε Ν Α EIΣΑΓΩΓΗ...3 ΟΥΡΕΣ H ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΜΟΝΗΣ...6. Μοντέα Γέννησης Θανάτου...

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou ιαχείριση Κλειδιών Ορισμός: Εγκαθίδρυση κλειδιού (key establishment) είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ = Ο. Μαγνητικό πεδίο ευθύγραµµου ρευµατοφόρου αγωγού. Μαγνητικό πεδίο κυκλικού ρευµατοφόρου αγωγού.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ = Ο. Μαγνητικό πεδίο ευθύγραµµου ρευµατοφόρου αγωγού. Μαγνητικό πεδίο κυκλικού ρευµατοφόρου αγωγού. ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Μαγνητικό πεδίο είναι ο χώρος που έχει την ιδιότητα να ασκεί αγνητικές δυνάεις σε κατάλληλο υπόθεα (αγνήτες, ρευατοφόροι αγωγοί ) Το αγνητικό πεδίο το ανιχνεύουε ε την βοήθεια ιας αγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Συνολικό Πλαίσιο Ασφάλεια ΠΕΣ Εμπιστευτικότητα Ακεραιότητα Πιστοποίηση Μη-αποποίηση Κρυπτογράφηση

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη 4 Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη Εισαγωγή Σε αυτό το Κεφάλαιο περιγράφουε τις φυσικές διαδικασίες που συνεισφέρουν στην απώλεια ενέργειας ενός ιονίου καθώς αυτό διαδίδεται σε ένα έσο, όπως το νερό ή ο πάγος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Περίληψη της Ύλης της Επιχειρησιακής Έρευνας

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Περίληψη της Ύλης της Επιχειρησιακής Έρευνας ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεατική Ενότητα: ΕΟ-3 Ποσοτικές Μέθοδοι Περίηψη της Ύης της Επιχειρησιακής Έρευνας Ακαδηαϊκό Έτος 003-004 Πρόογος Το φυάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = =

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = = Παράδειγα Το γωστό παράδειγα ε τα βάρη 0 ατόω ταξιοηέα σε 5 οάδες. Η έση τιή για το δείγα έχει βρεθεί 77. Τάξη Απόλυτες συχότητες Κετρική τιή τάξης Απόκλιση από το έσο 65-69 67,5 9,5 70-7 6 7,5,5 75-79

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Θεωρία Αριθμών 2/4/2014. Θεωρία Αριθμών

Κρυπτογραφία. Θεωρία Αριθμών 2/4/2014. Θεωρία Αριθμών Κρυπτογραφία Θεωρία Αριθμών Παύλος Εφραιμίδης v1.8, 02/04/2014 1 Θεωρία Αριθμών Θεωρία Αριθμών Ένας όμορφος κλάδος των μαθηματικών Απέκτησε μεγάλη πρακτική αξία χάρη στη Σύγχρονη Κρυπτογραφία Η Υπολογιστική

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Σχηµάτων. Κατάλογος Πινάκων. I Κρυπτανάλυση 21

Κατάλογος Σχηµάτων. Κατάλογος Πινάκων. I Κρυπτανάλυση 21 Κατάλογος Σχηµάτων Κατάλογος Πινάκων ix xiv xvi I Κρυπτανάλυση 21 1 Βασικές αρχές κρυπτανάλυσης 23 1.1 Εισαγωγή....................... 24 1.2 Βασικές επιθέσεις................... 25 1.3 Η επίθεση του Hellman-TMTO............

Διαβάστε περισσότερα

Chapter 12 Cryptography

Chapter 12 Cryptography Chapter 12 Cryptography Σακαβάλας Δημ ήτρης Δ ΠΜΣ Εφαρμοσμ ένες μαθημ ατικές επιστήμ ες Σχη μ ατική αναπαράσταση κρυπτοσυστή μ ατος Κλειδί κρυπτογράφησης : e Κλειδί αποκρυπτογράφησης : d (ιδιωτικό) Αλγόριθμ

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ 1 Γενικά Η ψηφιακή υπογραφή είναι µια µέθοδος ηλεκτρονικής υπογραφής όπου ο παραλήπτης ενός υπογεγραµµένου ηλεκτρονικού µηνύµατος µπορεί να διαπιστώσει τη γνησιότητα του,

Διαβάστε περισσότερα

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης 6 Απριλίου 2006 Περίληψη Θέµα της εργασίας αυτής, είναι η απόδειξη οτι η εξίσωση x 3 + y 3 = z 3 όπου xyz 0,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

= = = = N N. Σηµείωση:

= = = = N N. Σηµείωση: Ανάλογα ε τα φορτία που αναπτύσσονται σε ια διατοή ακολουθείται διαφορετική διαδικασία διαστασιολόγησης. 1 Φορτία ιατοής Καθαρή Κάψη Ροπή M σε ια διεύθυνση Προέχουσα Κάψη+Θλίψη Ροπή M σε ια διεύθυνση ε

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές

Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές Βαγγέλης Φλώρος, BSc, MSc Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Εν αρχή είναι... Η Πληροφορία - Αρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή

Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή 3 Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή Τα νετρίνα ανιχνεύονται από τηλεσκόπια Cherenkov έσω της παρατήρησης της ακτινοβολίας Cherenkov (βλέπε Παράγραφο 4.1) που εκπέπεται από τα φορτισένα σωάτια που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2014/nt2014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 1. 1 Μαθηµατικό υπόβαθρο 9

Πρόλογος 1. 1 Μαθηµατικό υπόβαθρο 9 Πρόλογος 1 Μαθηµατικό υπόβαθρο 7 1 Μαθηµατικό υπόβαθρο 9 1.1 Η αριθµητική υπολοίπων.............. 10 1.2 Η πολυωνυµική αριθµητική............ 14 1.3 Θεωρία πεπερασµένων οµάδων και σωµάτων.... 17 1.4 Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

«ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο «ΣΥΝΕΧΗ ΚΛΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ» ΜΠΙΘΗΜΗΤΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΕΛΛΑ Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα: ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις

Μάθηµα: ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις Μάθηα: ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7 ου εξαήνου ΣΕΜΦΕ ΘΕΩΡΙΑ ΑΝΑΜΟΝΗΣ - ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ Ασκήσεις Αποστέλλονται πακέτα σταθεού ήκους ytes από τον κόβο # στον κόβο #4 έσω των κόβων # και #3 σε σειά, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Εφραιμίδης. Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας. Ασφ Υπολ Συστ

Παύλος Εφραιμίδης. Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας. Ασφ Υπολ Συστ Παύλος Εφραιμίδης Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας Ασφ Υπολ Συστ 1 Βασικές υπηρεσίες/εφαρμογές κρυπτογραφίες: Confidentiality, Authentication, Integrity, Non- Repudiation Βασικές έννοιες κρυπτογραφίας 2 3

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών Aσφάλεια Περιεχόμενα Πλευρές Ασφάλειας Ιδιωτικό Απόρρητο Μέθοδος Μυστικού Κλειδιού (Συμμετρική Κρυπτογράφηση) Μέθοδος Δημόσιου Κλειδιού (Ασύμμετρη

Διαβάστε περισσότερα

Θηκόγραμμα (box-plot) Γραφική παρουσίαση των μέτρων θέσης μιας μεταβλητής

Θηκόγραμμα (box-plot) Γραφική παρουσίαση των μέτρων θέσης μιας μεταβλητής Έχουε δει ότι ένα βαικό ειονέκτηα του αριθητικού έου είναι ότι είναι ευαίθητος ε ακραίες παρατηρήεις. Θηκόγραα (bo-plot) Γραφική παρουίαη των έτρων θέης ιας εταβλητής Ένας ιοταθιένος (p %) αριθητικός έος

Διαβάστε περισσότερα

Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών

Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών Εισαγωγή Το Σύπαν έχει εξερευνηθεί έσω του ηλεκτροαγνητικού φάσατος, από ραδιοκύατα ως και ακτίνες γάα υψηλής ενέργειας. Η δυνατότητα εξερεύνησης του ε την χρήση ενός νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Ψηφιακή Υπογραφή και Αυθεντικοποίηση Μηνύματος Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο

Διαβάστε περισσότερα

VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB

VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB el VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB Οδηγίες εκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης Μετάφραση του πρωτοτύπου των οδηγιών χρήσης el ιαφυλάξτε τις για ελλοντική χρήση! Λάβετε υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

1 Ψηφιακές Υπογραφές. 1.1 Η συνάρτηση RSA : Η ύψωση στην e-οστή δύναμη στο Z n. Κρυπτογραφία: Αρχές και πρωτόκολλα Διάλεξη 6. Καθηγητής Α.

1 Ψηφιακές Υπογραφές. 1.1 Η συνάρτηση RSA : Η ύψωση στην e-οστή δύναμη στο Z n. Κρυπτογραφία: Αρχές και πρωτόκολλα Διάλεξη 6. Καθηγητής Α. 1 Ψηφιακές Υπογραφές Η ψηφιακή υπογραφή είναι μια βασική κρυπτογραφική έννοια, τεχνολογικά ισοδύναμη με την χειρόγραφη υπογραφή. Σε πολλές Εφαρμογές, οι ψηφιακές υπογραφές χρησιμοποιούνται ως δομικά συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΙΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ & ΣΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΣΤΡΑΤΙΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ & ΣΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΡΑΤΙΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ & ΣΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Στρατιωτικές Σχολές Υπουργείου Εθνικής Άυνας A. Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΣΕΙ) B. Ανώτερες Στρατιωτικές Σχολές Υπαξιωματικών (ΑΣΣΥ) 2 A. Ανώτατα Στρατιωτικά

Διαβάστε περισσότερα

EIOPA(BoS(13/164 EL. Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές

EIOPA(BoS(13/164 EL. Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές EIOPA(BoS(13/164 EL Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Διαβάστε περισσότερα

EIOPACP 13/08 EL. Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης

EIOPACP 13/08 EL. Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης EIOPACP 13/08 EL Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Tel. + 49 6995111920; Fax. + 49 6995111919; site: www.eiopa.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

15SYMV002547943 2015-01-29

15SYMV002547943 2015-01-29 ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΟΥ Στην Αθήνα σήερα 15 Σεπτεβρίου 2014 τα συβαλλόενα έρη: αφενός η «ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΛΝΑΡΗΣ ΕΛΕΝΗ ΤΥΡΜΑΚΗ Ο.Ε.», που εδρεύει στην Γλυφάδα Αττικής, επί της οδού Αγίου Νικολάου 48, ε ΑΦΜ 999327899,

Διαβάστε περισσότερα

Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Διάλεξη 8 η. Βασίλης Στεφανής

Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Διάλεξη 8 η. Βασίλης Στεφανής Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Διάλεξη 8 η Βασίλης Στεφανής Περιεχόμενα Τι είναι κρυπτογραφία Ιστορική αναδρομή Αλγόριθμοι: Καίσαρα Μονοαλφαβιτικοί Vigenere Vernam Κρυπτογραφία σήμερα Κρυπτογραφία Σκοπός Αποστολέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR.

ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR. Μάθηα 3 ο, Οκτωβρίο 008 (9:00-:00). ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR. Φάσα το δρογόνο (93) Γραικό φάσα Boh: εξήγησε την ακτινοβολία το ατόο Η. Ruthfod: πρήνας σγκεντρωένος σε ικρή περιοχή (D~0-5 ) Απόσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις)

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις) Κρυπτογραφία Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις) Εύρεση αντίστροφου αριθμού Mod n Έχουμε ήδη δει ότι πολύ συχνά συναντάμε την ανάγκη να βρούμε τον αντίστροφο ενός αριθμού a modulo n, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδη Υπολογιστικά Προβλήματα στην Κρυπτογραφία

Θεμελιώδη Υπολογιστικά Προβλήματα στην Κρυπτογραφία ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Θεμελιώδη Υπολογιστικά Προβλήματα στην Κρυπτογραφία Κωνσταντινίδης Ορέστης Σ.Ε.Μ.Φ.Ε. Επιβλέπων καθηγητής: Άρης Παγουρτζής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία

ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία Παύλος Αντωνίου Γραφείο: ΘΕΕ 02 B176 Εαρινό Εξάμηνο 2011 Department of Computer Science Ασφάλεια - Απειλές Ασφάλεια Γενικά (Ι) Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΜΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΜΠΙΣΜΠΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ...

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ... ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ Ορισμός : Μία ακολουθία ονομάζεται αριθμητική πρόοδος, όταν ο κάθε όρος της, δημιουργείται από τον προηγούμενο με πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθμού. Ο σταθερός αριθμός που προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 ο ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους 1. Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: α) ρητοί β) άρρητοι γ) πραγματικοί;

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ 1 Συναρτήσεις Όταν αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια σχέση ή εξάρτηση. Στα μαθηματικά που θα μας απασχολήσουν, με απλά λόγια, η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΝ Γραφείο Προηθειών Περαία,: 05/03/14 Αρ. πρωτ.: 6027 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ Ο ήαρχος Θεραϊκού, Ιωάννης Αλεξανδρής, προκηρύσσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ WELLY M

ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ WELLY M ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ WELLY M,,,. Αυτοκόλλητες ετικέτες (πάνω στο προϊόν) 1) Στην ετικέτα της ταυτότητας του προϊόντος αναφέρονται τα στοιχεία του αντιπροσώπου, τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά και ο σειριακός

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία που πρέπει να θυμάσαι!!!... b a

Η Θεωρία που πρέπει να θυμάσαι!!!... b a Κεφ. εξισώσεις ανισώσεις εξάσκησηεπανάληψη Τhe Ds that make a champion: Devotion, Desire, Discipline Η Θεωρία που πρέπει να θυμάσαι!!!... Μορφές Εξισώσεων Λύση ή ρίζα εξίσωσης Εξίσωση ου βαθμού ax + b

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 76 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ο ΘΑΛΗΣ 14 Νοεμβρίου 2015. Ενδεικτικές λύσεις Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 76 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ο ΘΑΛΗΣ 14 Νοεμβρίου 2015. Ενδεικτικές λύσεις Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πανεπιστημίου (Ελευθερίου Βενιζέλου) 34 06 79 ΑΘΗΝΑ Τηλ. 36653-367784 - Fax: 36405 e-mail : info@hms.gr www.hms.gr GREEK MATHEMATICAL SOCIETY 34, Panepistimiou (Εleftheriou

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ορισµός 2 A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E.

Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ορισµός 2 A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E. Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Ορισµός Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E. Παραδείγµατα:. Η ισότητα x y = x y είναι µια πράξη επί του *. 2. Η ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

O n+2 = O n+1 + N n+1 = α n+1 N n+2 = O n+1. α n+2 = O n+2 + N n+2 = (O n+1 + N n+1 ) + (O n + N n ) = α n+1 + α n

O n+2 = O n+1 + N n+1 = α n+1 N n+2 = O n+1. α n+2 = O n+2 + N n+2 = (O n+1 + N n+1 ) + (O n + N n ) = α n+1 + α n Η ύλη συνοπτικά... Στοιχειώδης συνδυαστική Γεννήτριες συναρτήσεις Σχέσεις αναδρομής Θεωρία Μέτρησης Polyá Αρχή Εγκλεισμού - Αποκλεισμού Σχέσεις Αναδρομής Γραμμικές Σχέσεις Αναδρομής με σταθερούς συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 Μικρό Θεώρηµα του Fermat, η συνάρτηση του Euler και Μαθηµατικοί ιαγωνισµοί Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Αύγουστος 2008 Αλεξανδρος Γ. Συγκελακης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ Φροντιστήριο #10: Αλγόριθμοι Διαίρει & Βασίλευε: Master Theorem, Αλγόριθμοι Ταξινόμησης, Πιθανοτικός

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Θεωρια και παραδειγματα livemath.eu σελ. απο 9 Περιεχομενα Α ΜΕΡΟΣ: ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 4 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Χ 4 ΜΟΝΩΝΥΜΑ & ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΜΟΝΩΝΥΜΑ 5 ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΡΙΖΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΟΥ 5 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Επιμέλεια : Παλαιολόγου Παύλος Μαθηματικός Αγαπητοί μαθητές. αυτό το βιβλίο αποτελεί ένα βοήθημα στην ύλη της Άλγεβρας Α Λυκείου, που είναι ένα από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΕΝΟΤΗΤΑ Μ1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Εκπαιδευτής: Γ. Π. ΠΑΤΣΗΣ, Επικ. Καθηγητής, Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών, ΤΕΙ Αθήνας ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 1. Ποια είναι η βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΝ Περαία,: 01/04/14 Αρ. πρωτ.: 8733 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΙΑΓΝΙΣΜΟΥ Ο ήαρχος Θεραϊκού, Ιωάννης Αλεξανδρής, προκηρύσσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση Κρυπτογραφία Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση Ανασκόπηση ύλης Στόχοι της κρυπτογραφίας Ιστορικό Γενικά χαρακτηριστικά Κλασσική κρυπτογραφία Συμμετρικού κλειδιού (block ciphers stream ciphers) Δημοσίου κλειδιού

Διαβάστε περισσότερα

Το θεώρημα της Sophie Germain και η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=4 Στοιχειώδεις προσεγγίσεις

Το θεώρημα της Sophie Germain και η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=4 Στοιχειώδεις προσεγγίσεις Το θεώρημα της Sophie Germain και η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=4 Στοιχειώδεις προσεγγίσεις Μαρία Παρασύρη 1 και Δέσποινα Χριστοφόρου 1 10 Απριλίου 006 Περίληψη Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009

3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009 3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009 ιαιρετότητα και Ισοτιµίες Β και Γ Λυκείου Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Ιούλιος 2009 1 ιαιρετοτητα και Ισοτιµιες ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Κατάλογος Περιεχομένων ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΣΤΟ CRYPTOOL... 3 DOWNLOADING CRYPTOOL... 3 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΊ ΚΑΙ ΑΛΓΌΡΙΘΜΟΙ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΊΑΣ ΣΤΟ CRYPTOOL...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΑΣΚΗΣΗ 1. ΜΙΚΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΚΥΜΑΤΟΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 2. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΓΡΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΑΣΚΗΣΗ 3. ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ ΑΝΕΜΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4. ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΘΕΡΜΟΫΓΡΟΜΕΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ 1 Συνοπτική θεωρία Ερωτήσεις αντικειμενικού τύπου Ασκήσεις Διαγωνίσματα 2 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πότε ένας φυσικός αριθμός λέγεται άρτιος; Άρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΑΙΟΥ ΕΡΩΦΙΛΗ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΑΙΟΥ ΕΡΩΦΙΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΩΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΚΕΡΑΙΟΥ ΛΑΙΟΥ ΕΡΩΦΙΛΗ ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015

Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015 Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015 Άσκηση Φ5.1: (α) Έστω οι συναρτήσεις διάγραμμα. f : A B, : g B C και h: C D που ορίζονται στο παρακάτω Υπολογίστε την συνάρτηση h

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο. Ψηφιακές Υπογραφές. 11.1 Εισαγωγή. Πίνακας Περιεχομένων

Κεφάλαιο. Ψηφιακές Υπογραφές. 11.1 Εισαγωγή. Πίνακας Περιεχομένων Κεφάλαιο Ψηφιακές Υπογραφές Πίνακας Περιεχομένων 11.1 Εισαγωγή..............................................1 11.2 Ένα πλαίσιο για μηχανισμούς ψηφιακών υπογραφών........... 2 11.3 RSA και σχετικά σχήματα

Διαβάστε περισσότερα

6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1)

6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1) 6 η Δραστηριότητα στο MicroWorlds Pro (1) Προχωρημένος Προγραμματισμός με Logo Δομή επιλογής Αν & ΑνΔιαφορετικά Στην δραστηριότητα που ακολουθεί, θα προσπαθήσουμε να βρούμε την απόλυτη τιμή ενός αριθμού,

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 2 Κεφάλαιο 2 ο - ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ... 6 Κεφάλαιο 3 ο - ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 10 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ 1 Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού 1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού Διδακτικοί Στόχοι: Θα μάθουμε: Να κατανοούμε την έννοια της εξίσωσης και τη σχετική ορολογία. Να επιλύουμε εξισώσεις πρώτου βαθμού με έναν άγνωστο. Να διακρίνουμε πότε μια εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ

ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑΣ Δ. Χαάλαπος Π. Στουθόπουλος Καθηγητής ΣΕΡΡΕΣ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Κατακερματισμός. 4/3/2009 Μ.Χατζόπουλος 1

Κατακερματισμός. 4/3/2009 Μ.Χατζόπουλος 1 Κατακερματισμός 4/3/2009 Μ.Χατζόπουλος 1 H ιδέα που βρίσκεται πίσω από την τεχνική του κατακερματισμού είναι να δίνεται μια συνάρτησης h, που λέγεται συνάρτηση κατακερματισμού ή παραγωγής τυχαίων τιμών

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτήρες διαιρετότητας ΜΚΔ ΕΚΠ Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων

Χαρακτήρες διαιρετότητας ΜΚΔ ΕΚΠ Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων Χαρακτήρες διαιρετότητας ΜΚΔ ΕΚΠ Ανάλυση αριθμού σε γινόμενο πρώτων παραγόντων TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Ορισμός Ευκλείδεια διαίρεση ονομάζεται η πράξη κατά την οποία ένας αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ 174 46 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Εισαγωγή Ένα από τα αρχαιότερα προβλήματα της Θεωρίας Αριθμών είναι η αναζήτηση των ακέραιων αριθμών που ικανοποιούν κάποιες δεδομένες σχέσεις Με σύγχρονη ορολογία

Διαβάστε περισσότερα