ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών"

Transcript

1 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Λυδία Νακοπούλου Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

2 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Ο καρκίνος του μαστού είναι πολύπλοκη νόσος που οφείλεται στη βιολογική ετερογένεια. Αυτό εξηγεί γιατί οι κλασικοί προγνωστικοί δείκτες δεν έχουν απόλυτη προγνωστική αξία. Υπάρχει ανάγκη να καθορισθούν βιολογικοί δείκτες που να έχουν σχέση με την επιθετικότητα του όγκου και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

3 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Προγνωστικοί δείκτες σχετίζονται με αυξημένο δυναμικό ανάπτυξης και/ή μετάστασης του όγκου. Προβλεπτικοί δείκτες σχετίζονται με την ευαισθησία και/ή ανθεκτικότητα σε ειδικά θεραπευτικά σκευάσματα Οι ίδιοι δείκτες μπορεί να είναι και προγνωστικοί και προβλεπτικοί

4 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (CAP Consensus Statement 1999) Κατηγορία I παράγοντες που έχουν προγνωστική χρησιμότητα στην κλινική πράξη Κατηγορία II παράγοντες που έχουν εκτενώς μελετηθεί βιολογικά και κλινικά και αναμένεται η επικύρωσή τους από στατιστικές μελέτες Κατηγορία III παράγοντες που δεν έχει εκτενώς μελετηθεί η προγνωστική τους σημασία

5 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία Ι TNM στάδιο Ιστολογικός βαθμός κακοηθείας Ιστολογικός τύπος Αριθμός μιτώσεων Ορμονική κατάσταση Κατηγορία II c-erbb-2 (HER-2 ή neu) Δείκτες κυτταρικού πολλαπλασιασμού Διήθηση λεμφαγγείων και αιμοφόρων αγγείων p53 Κατηγορία ΙII DNA ploidy Πυκνότητα μικροαγγείων Υποδοχέας του επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα (EGFR), TGF-α, bcl-2, ps2, αγγειογένεση, καθεψίνη D κ.ά.

6 ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ/ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ Στατιστική σημαντικότητα Ανεξάρτητος Κλινική συσχέτιση

7 ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Η μικροσκοπική εξέταση του καρκίνου του μαστού προσφέρει αξιοσημείωτες προγνωστικές πληροφορίες: Μέγεθος, ιστολογικός τύπος, βαθμός κακοηθείας και κατάσταση επιχωρίων λεμφαδένων.

8 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Κατηγορία I Μέγεθος του όγκου ένας από τους σημαντικότερους δείκτες Κατάσταση των επιχωρίων λεμφαδένων είναι ο μόνος πιο σημαντικός δείκτης για την ολική επιβίωση και την ελευθέρα νόσου επιβίωση των ασθενών Notingham Προγνωστικός Δείκτης (NPI) συνδυάζει και αξιολογεί το μέγεθος όγκου, το βαθμό κακοηθείας και την κατάσταση των επιχωρίων λεμφαδένων

9 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Κατηγορία I Μικρομεταστάσεις (<2 mm) Η συχνότητα των μικρομεταστάσεων είναι 9% έως 13% στους «αρνητικούς» λεμφαδένες σε πολλαπλές τομές 15% έως 20% με IHC.

10 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Κατηγορία I Μικρομεταστάσεις (<2 mm) Προγνωστική σημασία Διάφορες αναδρομικές μελέτες έδειξαν ότι οι μικρομεταστάσεις στους επιχώριους λεμφαδένες δεν έχουν προγνωστική σημασία. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς αυτοί έχουν χειρότερη πρόγνωση. Επικουρική θεραπεία: Είναι αποδεκτή Σε ασθενείς με μεμονωμένα καρκινικά κύτταρα στους λεμφαδένες να μη γίνεται. Δεν είναι αναγκαία στο 5-15%.

11

12 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία I Ιστολογικός τύπος Ειδικοί τύποι έχει αποδειχθεί ότι έχουν καλύτερη πρόγνωση Κλασικό λοβιακό καρκίνωμα (4%) Σωληνώδες καρκίνωμα Βλεννώδες καρκίνωμα Μυελοειδές καρκίνωμα

13

14

15

16 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία I Ιστολογικός Βαθμός Κακοηθείας Ειδικοί τύποι Οι περισσότεροι ακολουθούνται από καλή πρόγνωση με χαμηλό βαθμό κακοηθείας Μυελοειδές Ca καλύτερη πρόγνωση αλλά υψηλό βαθμό κακοηθείας Ο βαθμός κακοηθείας είναι σημαντικός προγνωστικός δείκτης και επίσης επιτρέπει μεγαλύτερη προγνωστική σημασία όταν συνδυαστεί με το στάδιο της νόσου.

17 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία I Μιτωτική Δραστηριότητα Ο μιτωτικός δείκτης καθορίζεται από τον αριθμό των μιτώσεων στον όγκο Ανταποκρίνεται στον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων Υψηλός μιτωτικός δείκτης συσχετίζεται με κακή πρόγνωση

18 ΚΛΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι σημαντικότερες ιστολογικές πληροφορίες που επιδρούν στη φυσική εξέλιξη του καρκίνου του μαστού και οι οποίες αναφέρονται σε μια ιστολογική έκθεση είναι Κατάσταση επιχωρίων λεμφαδένων Μέγεθος του όγκου Βαθμός κακοηθείας Ιστολογικός τύπος

19 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία Ι Κατάσταση Ορμονικών Υποδοχέων Ο προσδιορισμός των ER και PR έχει καθιερωθεί στην καθ ημέρα πράξη για το χειρισμό των ασθενών με καρκίνο του μαστού ως προβλεπτικοί παράγοντες για την ανταπόκριση στην επικουρική ορμονοθεραπεία βασιζόμενος σε μελέτες των δύο τελευταίων δεκαετιών.

20 Η IHC ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΡΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Η % θετικότητα των καρκινικών κυττάρων πρέπει να αναφέρεται στην παθολογοανατομική έκθεση Δεν υπάρχει απόλυτη ομοφωνία για τη θετικότητα >10% θετικοί πυρήνες (NIH Consensus JATBC, Noέμβρ. 2000) Οποιαδήποτε πυρηνική θετικότητα για ER/PR είναι καθοριστική για αντιοιστρογονική θεραπεία

21

22 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατάσταση ορμονικών υποδοχέων Συχνά, το ευνοϊκό αποτέλεσμα των θετικών ERs χάνεται μετά από μερικά χρόνια εξηγείται πιθανώς από την προσωρινή επίδραση της θεραπείας Οι ER και PR έχουν προγνωστική σημασία στην αρχική και όχι στη μακροχρόνια επιβίωση των ασθενών

23 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ER/PR CAP 1999 & ASCO 2000 ER/PR πρέπει να προσδιορίζονται σε όλα τα πρωτογενή καρκινώματα. Όταν υπάρχει πρωτοπαθής όγκος και λεμφαδενικές μεταστάσεις η αξιολόγηση γίνεται στον πρωτοπαθή όγκο IHC ER/PR να αναφέρεται η ακριβής μεθοδολογία Να αναφέρονται τα πρωτογενή αντισώματα Να συμπεριλαμβάνονται μάρτυρες Να αναφέρεται η % πυρηνική θετικότητα

24 ERβ ERα και ERβ έχουν διαφορετική κυτταρική κατανομή ρυθμίζονται από διαφορετικά γονίδια. Πιστεύεται ότι παίζουν διαφορετικούς ρόλους στον καρκίνο του μαστού. Η λειτουργία του ERβ στην παθοβιολογία του μαστού παραμένει αδιευκρίνιστη. Πρόσφατα έχει αναφερθεί ότι η έκφραση ERβcx μπορεί να επηρεάζει την κλινική πορεία των ασθενών. (Saji et al 2002) Η έκφραση του ERβ φαίνεται να αποτελεί ανεξάρτητο καλό προγνωστικό δείκτη σε σχέση με την ελευθέρα νόσου και ολική επιβίωση των ασθενών. (Nakopoulou et al, J Clin Pathol, 2004)

25 Cox s regression analysis of the prognostic value of the evaluated parameters with regard to overall survival ΕRβ B SE df Sig. HR 95% CI Stage ERβ Topo IIα PR Lymph node status Tumour size Histologic grade Nuclear grade ERα c-ebb

26 Cox s regression analysis of the prognostic value of the evaluated parameters with regard to disease-free survival ΕRβ B SE df Sig. HR 95% CI ERβ Lymph node status Stage Topo IIα p53 accumulation PR Tumour size Histologic grade Nuclear grade ERα c-ebb

27 ΠΡΟΓΝΩΣΤIΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία II Πρωτο-ογκογονίδιο HER-2/neu Ανθρώπινο ομόλογο του neu γονιδίου του αρουραίου Χαρτογραφείται στο 17q11.2-q12. Κωδικοποιεί μια 185 kda διαμεμβρανική γλυκοπρωτεϊνη με δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης.

28 ΠΡΟΓΝΩΣΤIΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία II HER-2/neu (c-erbb-2) Υποδοχέας του επιδερμιδικού αυξητικού παράγοντα-2 Μέλος της EGFR υποοικογένειας (τύπου-1) των υποδοχέων με δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης 4 μέλη HER-1 (EGFR ή c-erbb-1) HER-2 (c-erbb-2 ή neu) HER-3 (c-erbb-3) HER-4 (c-erbb-4)

29 HER-2/neu HER-2 έχει τρεις δομικές περιοχές: εξωκυττάρια διαμεμβρανική κυτταροπλασματική Η κυτταροπλασματική δομική περιοχή δραστηριοποιεί τη φωσφορυλίωση και τις μεταγραφικές αρχικές λειτουργίες. Αυτή η δομική περιοχή είναι η περιοχή που αντιδρούν τα αντισώματα (IHC).

30 ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΜΟΝΟΜΕΡΟΥΣ HER-2 Εξωκυττάρια δομική περιοχή (632 αα) Θέση δέσμευσης συνδέτη Κυτταρική μεμβράνη Κυτταρόπλασμα Διαμεμβρανική δομική περιοχή (22 αα) Κυτταροπλασματική δομική περιοχή (580 αα) Δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης

31 Ο ΔΙΜΕΡΗΣ ΥΠΟΔΟΧΕΑΣ HER2: ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΜΕΜΒΡΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ Αυξητικός παράγοντας Θέση δέσμευσης Κυτταρική μεμβράνη Μεταγωγή μηνύματος στον πυρήνα Δραστηριότητα τυροσινικής κινάσης Κυτταρόπλασμα Πυρήνας Γονιδιακή ενεργοποίηση Κυτταρική διαίρεση

32 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΟΥ HER2 ΣΕ IN VITRO ΚΑΙ IN VIVO ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΚΑΚΟΗΘΟΥΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ Ανθρώπινη κυτταρική σειρά καρκίνου του μαστού σύνθεσης DNA 50-75% κυτταρικής αύξησης 30-50% HER2 αρνητικό Επιμόλυνση με γονίδιο HER2 HER2 θετικό ανάπτυξης σε άγαρ 225% καρκινογένεσης σε αθυμικά ποντίκια Φαινότυπος μετασχηματισμού μεταστατικού δυναμικού σε αθυμικά ποντίκια 220%

33 HER-2/neu Η πρωτεϊνη HER-2 εμπλέκεται στη ρύθμιση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού και της κυτταρικής αύξησης. Η ενίσχυση του γονιδίου HER-2 ακολουθείται από την υπερέκφραση της πρωτεϊνης HER-2. Υπερέκφραση της πρωτεϊνης μη συνδυαζόμενη με ενίσχυση του γονιδίου είναι σπάνια (5%). Ενισχύεται/υπερεκφράζεται ~25-30% των διηθητικών καρκινωμάτων του μαστού (κυρίως πορογενών).

34 HER-2/neu KAI ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συσχέτιση με παθογένεια Προγνωστικός δείκτης Προβλεπτικός δείκτης

35 ΥΠΕΡΕΚΦΡΑΣΗ/ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ HER-2 Δεν εκφράζεται σε φυσιολογικό, υπερπλαστικό ή δυσπλαστικό επιθήλιο Πρώιμο συμβάν στην παθογένεση των συμπαγών όγκων Υπερέκφραση/ενίσχυση 20-30% των διηθητικών Ca 60% των in situ πορογενών Ca (HG)

36 HER-2/neu ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ Η ενίσχυση/υπερέκφραση του HER-2 έχει κλινική σημασία και εδώ φαίνεται ο καθοριστικός ρόλος του Παθολογοανατόμου στις θεραπευτικές αποφάσεις των κλινικών ιατρών σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού.

37 HER-2/neu ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (Slamon: Human Breast Cancer: Correlation Relapse and Survival with Amplification of HER-2/neu Oncogene. Science 1987, 235:177) Ενίσχυση/υπερέκφραση του HER-2 έχει καθιερωθεί ως ένας ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού θετικούς λεμφαδένες (Ross et al 1998, Nakopoulou et al 1996) Αρνητικοί λεμφαδένες αντικρουόμενα αποτελέσματα

38 HER-2/neu ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ Ενίσχυση/υπερέκφραση του HER-2 υψηλό βαθμό κακοήθειας αρνητικοί ER, PR συχνά με λεμφαδενικές μεταστάσεις

39 HER-2/neu ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ Χρήσιμος προβλεπτικός δείκτης για τη θεραπευτική ανταπόκριση: Ορμονοθεραπεία Χημειοθεραπεία Ακτινοθεραπεία Μονοκλωνική θεραπεία

40 ΠΡΟΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ HER-2 ΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ Τα αντι-her-2 μονοκλωνικά αντισώματα αναστέλλουν: in vivo την υπερπλασία των καρκινικών κυττάρων που υπερεκφράζουν το HER-2 in vivo την αυξητικότητα του καρκίνου του μαστού σε αλλομοσχεύματα αθυμικών ποντικιών

41 ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ HER-2/neu ΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ Μονοκλωνική θεραπεία Μονοκλωνικό αντίσωμα (4DS), Herceptin (trastuzumab) εμποδίζει τη λειτουργία της HER-2 πρωτεϊνης η οποία διεγείρει την αυξητικότητα των κυττάρων Η δράση αυτή επιτυγχάνεται μόνο σε ασθενείς με υπερέκφραση της πρωτεϊνης στα καρκινικά κύτταρα μεταστάσεις

42 Χημειοθεραπεία Κυκλοφοσφαμίδη, Μεθοτρεξάτη, Φλουροουρακίλη (CMF) Αντικρουόμενα αποτελέσματα Καλή ανταπόκριση (Menard et al, J Clin Oncol, 2001) Ανθρακυκλίνες Ασθενείς με υπερέκφραση HER-2 και τοποϊσομεράση ΙΙ καλή ανταπόκριση Ορμονοθεραπεία (Ταμοξιφένη) Αντικρουόμενα αποτελέσματα Ασθενείς με ER(+) και HER-2(-) έχουν μεγαλύτερο όφελος από την ορμονοθεραπεία Ακτινοθεραπεία Ασθενείς με HER-2(+) ανθεκτικότητα (Τα μέλη της οικογένειας EGFR συμβάλλουν στη διακοπή του κυτταρικού κύκλου και στην επιβίωση των κυττάρων μετά από ακτινοβολία) HER-2/neu ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ

43 ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ HER-2 ΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ Ασθενείς με καρκίνο του μαστού και μεταστάσεις οι οποίες υπερεκφράζουν την πρωτεϊνη HER-2 Αποτελεσματικότητα της θεραπείας με Herceptin σε ασθενείς που απέτυχε η χημειοθεραπεία Συνδυασμός Herceptin + Χημειοθεραπεία καλύτερη ανταπόκριση

44 ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ HER-2 Μεθοδολογία Υπερέκφραση (overexpression) mrna: ISH, Northern blot πρωτεϊνη: IHC, Western blot Ενίσχυση (amplification) CISH, FISH, Southern blot, Slot blot, PCR

45 Ηεξέταση του HER-2 στην κλινική πράξη εφαρμόζεται σε αρχειακό παθολογοανατομικό υλικό τομών παραφίνης: παραμένουν οι μορφολογικές λεπτομέρειες του ιστού εύκολη εξέταση σε παθολογοανατομικά εργαστήρια εύκολη αξιολόγηση και αναπαραγώγιμα αποτελέσματα Mέθοδοι: ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΟΥ HER-2 2 (1) Ανοσοϊστοχημεία (IHC) υπερέκφραση Φθορίζων in situ υβριδισμός (FISH) ενίσχυση Χρωμογόνος in situ υβριδισμός (CISH) ενίσχυση

46 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ HER2 ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Φυσιολογική κατάσταση Ενίσχυση/υπερέκφραση Υποδοχέας HER2 mrna HER2 Κυτταρόπλασμα DNA HER2 πυρήνας Κυτταρική μεμβράνη 1 = αριθμού αντιγράφων του γονιδίου 2 = μεταγραφής 3 = έκφρασης του μεμβρανικού υποδοχέα 4 = απελευθέρωσης της εξωκυττάριας δομικής περιοχής του υποδοχέα

47 Score 0 Score 1+ Score 2+ Score 3+

48

49

50 ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΟΥ HER-2 2 (2) IHC χρησιμοποιείται ως αρχικός έλεγχος και στη συνέχεια σε επιλεγμένες περιπτώσεις FISH. Επιλεγμένες περιπτώσεις: ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο και υπερέκφραση του HER-2 (2+ με IHC) μέτρηση της γονιδιακής ενίσχυσης με FISH επιπλέον πληροφορίες για την επιλογή ασθενών θεραπεία με Herceptin. To 20% των 2+ γονιδιακή ενίσχυση

51 ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΟΥ HER-2 2 (3) Αναδρομικές μελέτες έδειξαν ότι όγκοι με υπερέκφραση HER-2 (3+) είχαν την καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία με Herceptin. Καλή συσχέτιση παρατηρείται μεταξύ score 3+ και γονιδιακής ενίσχυσης. Αναφέρονται περιπτώσεις με score 3+ χωρίς γονιδιακή ενίσχυση και το αντίθετο χειρότερη πρόγνωση.

52 FISH vs. IHC Herceptin + Χημειοθεραπεία 89% των όγκων 3+ και 31% των όγκων 2+ είχαν γονιδιακή ενίσχυση Μεγαλύτερο όφελος επιβίωσης στην ομάδα ασθενών με FISH+ όχι όμως σε ασθενείς με FISH- (IHC 3+/2+) (Mass et al, ASCO, 2001)

53 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ HER-2 2 ΑΠΟ ASCO 2000 Υπερέκφραση του HER-2 πρέπει να αξιολογείται σε κάθε πρωτοπαθή όγκο του μαστού. Μέτρηση της γονιδιακής ενίσχυσης του HER-2 πρέπει επίσης να αξιολογείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

54 ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Καλύτερη μελέτη του HER-2 Ευαισθησία αντισωμάτων Επιλογή κριτηρίων αξιολόγησης των μεθόδων Κατανόηση του βιολογικού ρόλου του HER-2

55 ΔΕΙΚΤΕΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ Κατηγορία II Οκυτταρικός πολλαπλασιασμός είναι ένας σημαντικός προγνωστικός παράγοντας. Διάφορες μέθοδοι υπάρχουν για τον καθορισμό του δείκτη αυτού: Κυτταρομετρία ροής ή ανάλυση εικόνας για τη μέτρηση του αριθμού των δραστικών κυττάρων που συνθέτουν DNA (S-phase fraction) και προσδιορισμό της ανώμαλης κατανομής του DNA (ανευπλοειδία) Πρωτεϊνες που έχουν σχέση με τον κυτταρικό κύκλο (IHC) Υπήρχε συμφωνία στη Συνδιάσκεψη της Κυτταρομετρίας DNA ότι ο δείκτης DNA και πλοειδικότητα του DNA δεν είναι ανεξάρτητοι προγνωστικοί δείκτες

56 ΔΕΙΚΤΕΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ Πρωτεϊνες κυτταρικού κύκλου Τα αντισώματα Κi-67 και MIB-1 ανιχνεύουν μια πρωτεϊνη η οποία εκφράζεται στον κυτταρικό κύκλου εκτός από την πρώιμη G 1 και G 0 φάση. MIB-1 παρουσιάζει συσχέτιση με παθολογοανατομικές παραμέτρους και την πορεία των ασθενών και πιθανώς έχει μεγαλύτερη προγνωστική αξία από το Ki-67 Η αξιολόγηση των δεικτών είναι προαιρετική.

57

58 ΟΓΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ p53 Κατηγορία ΙΙ (1) Το ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 είναι ένας αρνητικός ρυθμιστής του κυτταρικού κύκλου και παίζει σημαντικό ρόλο στην απόπτωση. Η φυσιολογική πρωτεϊνη του p53 (wild type) έχει μικρό χρόνο ημίσειας ζωής και δεν ανιχνεύεται με την IHC. Η μεταλλαγμένη μορφή είχε μεγαλύτερο χρόνο ημίσειας ζωής ενδοκυττάρια άθροιση ανιχνεύεται με την IHC % των σποραδικών καρκινωμάτων του μαστού υπερεκφράζει το p53.

59

60 ΟΓΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ p53 Κατηγορία ΙΙ (2) Οι περισσότερες ανωμαλίες του p53 εμφανίζονται ως αυτόματο σωματικό γεγονός (Li-Fraummeni syndrome) και επίσης έχει αυξημένη συχνότητα στον καρκίνο του μαστού. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν συσχέτιση μεταξύ BRCA1 και p53 στον κληρονομικό καρκίνο του μαστού p53 δρα ως ένας καρκινικός συμπαράγοντας.

61 ΟΓΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ p53 Κατηγορία ΙΙ (3) p53 φαίνεται να είναι ένας προγνωστικός δείκτης σε ασθενείς με αρνητικούς λεμφαδένες (Allred et al 1993) Ο ρόλος της υπερέκφρασης του p53 ως ένας προβλεπτικός παράγοντας στην ανταπόκριση στη θεραπεία μελετάται

62 ΟΓΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ p53 Κατηγορία ΙΙ (4) Ασθενείς με p53 μεταλλάξεις δεν ανταποκρίνονται στη χημειοθεραπεία με doxorubicin (Αas 1996) Ασθενείς με υπερέκφραση p53 πρωτεϊνης έχουν καλύτερο όφελος στη χημειοθεραπεία με paclitaxel (Kandioler-Eckersberger et al 2000)

63 ΟΓΚΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΟ ΓΟΝΙΔΙΟ p53 Κατηγορία ΙΙ (5) p53 ως εξέταση ρουτίνας δεν συνιστάται (CAPCS 1999) Συνιστάται έλεγχος p53 σε ασθενείς με αρνητικούς λεμφαδένες υψηλού κινδύνου για χημειοθεραπεία

64 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία ΙΙΙ Καθεψίνη D bcl-2 ps2 EGFR Δείκτες μετάστασης και αγγειογένεσης

65 ΜΕΤΑΛΛΟΠΡΩΤΕΪΝΑΣΕΣ (MMPs)( ΚΑΙ ΙΣΤΙΚΟΙ ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΑΥΤΩΝ (TIMPs)( Τα καρκινικά κύτταρα απαιτούν πρωτεολυτική καταστροφή της εξωκυττάριας ουσίας για τη διήθηση και μετάσταση. MMPs παίζουν σημαντικό ρόλο στα πολλαπλά βήματα της αύξησης του όγκου, της διήθησης, της μετάστασης και της αγγειογένεσης. TIMPs χαρακτηρίζονται από αναστολή της αυξητικής δραστηριότητας του όγκου. Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι οι TIMPs είναι πολυλειτουργικές πρωτεϊνες. (Herniet et al, APMIS, 2000)

66 Σχηματική αναπαράσταση της συμμετοχής των μεταλλοπρωτεϊνασών στη διηθητική και μεταστατική διαδικασία ενός κακοήθους νεοπλάσματος

67 MMPs KAI TIMPs Προγνωστικοί Δείκτες Διάφορες μελέτες αναφέρουν συσχετίσεις με προγνωστικούς δείκτες (ιστολογικός βαθμός κακοήθειας, λεμφαδένες, ER) (Engel et al, Int J Cancer, 1994)) Η έκφραση της πρωτεϊνης ΤΙΜΡ-2 με καλύτερη ολική επιβίωση (Nakopoulou et al, Mod Pathol, 2002) Ο φαινότυπος ΜΜΡ-2/ΤΙΜΡ-2 συσχετίσθηκε με καλύτερη πρόγνωση (Nakopoulou et al, Cancer Res Treat, 2002) Εντόπιση του ΤΙΜΡ-1 mrna στο όριο του όγκου λεμφαδενικές μεταστάσεις και δυσμενή πρόγνωση (ενισχύοντας τα πειραματικά ευρήματα της αυξητικής δραστηριότητας των TIMPs) (Nakopoulou et al, J Pathol, 2002)

68

69 ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗ Ενδοθηλιακός αγγειακός αυξητικός παράγοντας (VEGF) δραστηριοποιεί τους υποδοχείς του ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα προωθεί τον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση των ενδοθηλιακών κυττάρων. Οι μεταλλοπρωτεϊνάσες (MMPs) καταστρέφουν την εξωκυττάρια ουσία επιτρέπουν μετανάστευση των ενδοθηλιακών κυττάρων.

70 ΕΝΔΟΘΗΛΙΑΚΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ (VEGF)( Οι VEGFs είναι μια οικογένεια πρωτεϊνών: VEGF-A VEGF-B VEGF-C VEGF-D Πλακουντιακός αυξητικός παράγων orf parapoxvirus VEGF (VEGF-E) Υποδοχείς των VEGFs VEGFR-1 VEGFR-2 VEGFR-3 neuropillin-1

71 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Κατηγορία ΙΙΙ Αγγειογένεση Η αγγειογένεση είναι ένας σημαντικός προγνωστικός παράγοντας, η οποία φαίνεται να μεσολαβεί στις οδούς μεταγωγείς μηνυμάτων συμβάλλοντας στην αύξηση των όγκων. Αύξηση της πυκνότητας των μικροαγγείων (MVD) είναι δυσμενής προγνωστικός παράγοντας πολλές αναδρομικές μελέτες (Ogawaa et al 1995, Heimann et al 1996)

72

73 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ VEGF Υπερέκφραση VEGF συσχετίσθηκε με λεμφαδενικές και απομακρυσμένες μεταστάσεις και χειρότερη ολική επιβίωση (Gaspari et al 2000) Υπερέκφραση VEGFR-2 (Flk-1-KDR) συσχετίσθηκε με δείκτες υπερπλασίας (Ki-67, Topo-IΙa) αυξητική δραστηριότητα (Nakopoulou et al, Hum Pathol 2002) VEGF ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης σε σχέση με την ολική επιβίωση των ασθενών που θεραπεύτηκαν με ενδοκρινική θεραπεία και χημειοθεραπεία

74 ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ VEGF Ασθενείς με υψηλά επίπεδα VEGF είχαν μειωμένη ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία (Foekens et al 2001) Ασθενείς με υψηλά επίπεδα VEGF είχαν καλή ανταπόκριση στη θεραπεία με paclitaxel (Lissoni et al 2000, Kerbel 2001)

75 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ VEGF, TIMPs ή Ιντεγκρίνες Στόχος Επίτευξη σταθεροποιημένης νόσου με μακρά περίοδο ελευθέρα νόσου μεγαλύτερη επιβίωση. Η αντι-αγγειογενετική θεραπεία στοχεύει στα ενεργοποιημένα ενδοθηλιακά κύτταρα τα οποία εκφράζουν: ιντεγκρίνη avβ3 Ε-σελεκτίνη Tie VEGFR

76 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ VEGF, TIMPs ή Ιντεγκρίνες Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες στάδιο κλινικών δοκιμών Αντι-VEGF αναστολέας του υποδοχέα SU5416 (Sugan) Αντι-VEGF αντισώματα bevacizumob (Avastin) Αντι-Ιντεγκρίνη αντίσωμα avβ3 (Vitaxin) Αναστολείς των μεταλλοπρωτεϊνασών (TIMPs) BB2516 (Marimastat) Κατανοώντας την πολύπλοκη διαδικασία της αγγειογένεσης θα οδηγηθούμε σε νέες αγγειογενετικές θεραπείες

77 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αυξάνοντας η γνώση και η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών της παθογένειας του καρκίνου του μαστού υπάρχουν ελπίδες βελτίωσης της πρώιμης διάγνωσης, της αξιόπιστης σταδιοποίησης και της καλύτερης θεραπευτικής αντιμετώπισης των ασθενών. Οι εξετάσεις ρουτίνας των ER, PR, HER-2 και Ki- 67 στον καρκίνο του μαστού είναι το πρώτο βήμα σε αυτή τη διαδικασία.

78 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι σύγχρονες τεχνικές πέραν της μελέτης του γονιδιώματος (gene arrays) σε συνδυασμό με πλήρεις βάσεις δεδομένων θα παρέχουν σημαντική βοήθεια στην επίτευξη των ανωτέρω στόχων.

79 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Α.ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ 1. Δείγμα: Μαστεκτομή (μερική, ολική κα.) Μέγεθος (τρεις διαστάσεις) Δέρμα (ύπαρξη θηλής), διαστάσεις Προσανατολισμός (από το χειρουργό και περιγραφή ορίων) Ενας όγκος ή πολλοί 2. Όγκος: Μέγεθος (μεγαλύτερη διάμετρο) Περιγραφή (σύσταση, χροιά, εμφάνιση κ.α.)

80 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 3. Επιχώριοι λεμφαδένες: Αριθμός, θέση (εφ όσον έχουν καθορισθεί από το χειρουργό) Μέγεθος 4. Επιπρόσθετα παθολογοανατομικά ευρήματα (προηγούμενη βιοψία, ινοκυστικές αλλοιώσεις κα.)

81 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Β.ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ 1. Ογκος: Ιστολογικός τύπος Ιστολογικός βαθμός κακοήθειας Αριθμός μιτώσεων In situ πορογενές καρκίνωμα (DCIS) ή in situ λοβιακό (LCIS) και η έκτασή του Μικροασβεστώσεις Εκταση της διήθησης (μέγεθος) (<2 cm pt1, >2 cm pt2, >5 cm pt3) Διήθηση αγγείων Διήθηση άλλων ιστών (π.χ. δέρμα, θωρακικό τοίχωμα <pt4)

82 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 2. Κατάσταση χειρουργικών ορίων: Υπαρξη όγκου ή DCIS (μακροσκοπικά ή μικροσκοπικά) 3. Επιπλέον ιστολογικές αλλοιώσεις 4. Κατάσταση επιχωρίων λεμφαδένων Συνολικός αριθμός, αριθμός με διήθηση 5. Απομακρυσμένες μεταστάσεις 6. Ειδικές εξετάσεις Ορμονικοί υποδοχείς κα. 7. Σχόλια

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού.

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Ο οδηγός σας αναφορικά µε την Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Κάθε φορά που αφαιρείται ιστός από το σώµα µας για να ελεγχθεί ως προς την ύπαρξη καρκίνου, συντάσσεται µια έκθεση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση 27η συνάντηση ΕΕΕ Βόλος 30/11/13 Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τµήµα Ενδοκρινολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού 2 Εισαγωγή Περιεχόμενα 3 Εισαγωγή Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία συγκεκριμένων τύπων καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια , Φυσικός MSc 1 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια O καρκίνος είναι μια νόσος προκαλούμενη από ογκογονίδια, από ογκοκατασταλτικά γονίδια και από γονίδια micrοrna. Οι αλλαγές αυτές είναι συνήθως γεγονότα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός για ασθενείς προετοιμάστηκε από το Reliable Cancer

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚO ΓΕΝΙΚO ΝΟΣΟΚΟΜΕIO ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Κ. ΑΤΜΑΤΖΙ ΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 5-6 ΑΡΙΘΜ. : 1795 Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΟΓΚΟΓΟΝΙ ΙΩΝ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία. Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό

Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία. Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία φρουρού λεµφαδένα σε πρώιµη φάση καρκίνου του µαστού Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ελένη Σπανίδου-Καρβούνη Καρβούνη, FRCPC Παθολογοανατόμος Αρεταίειο Νοσοκομείο Προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του παγκρέατος Παγκρεατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Εντός των πρώτων 2 ετών μετά το χειρουργείο ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος. Μελέτη ABCSG 8: Σχεδιασμός 12% επί του συνόλου των ασθενών της μελέτης ABCSG

Διαβάστε περισσότερα

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Καρκίνος

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Καρκίνος University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική Καρκίνος Κύριες αιτίες θανάτου στις ΗΠΑ US Mortality, 2003 Σειρά Αιτία Θανάτου Αρ. % όλων των Θανάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝ-ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΔΙΩΝ HER-2 ΚΑΙ ΤΟΠΟΪΣΟΜΕΡΑΣΗΣ 2A ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝ-ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΔΙΩΝ HER-2 ΚΑΙ ΤΟΠΟΪΣΟΜΕΡΑΣΗΣ 2A ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ. ΦΟΥΝΤΖΗΛΑΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2012-2013 Αριθμός:3044 Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος Δ Ροντογιάννη Νευρώνες ΚΝΣ C Κύτταρα Θυρεοειδούς Κύτταρα παραθυρεοειδών αδένων Μεμονωμένα κύτταρα βρογχικού βλεννογόνου και βλεννογόνουγεσ ΔΙΑΧΥΤΟ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Section A: Είδος επέμβασης

Section A: Είδος επέμβασης Section A: Είδος επέμβασης A1. Είδος Επέμβασης Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή PPPD, μερική παγκρεατεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού

Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού Ε.Ξυδάκης*, Ε.Κυπαρίδου #, Α.Αθανασιάδης $, Μ.Παπαδάκου*, Α.Οικονομίδου*,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Ιατρικές ενδείξεις για κάλυψη 1. Σε ασθενείς ηλικίας έως και 65 ετών ( 65ετών) 2. Πρώιμο πλήρως εξαιρεθέν διηθητικό αδενοκαρκίνωμα του μαστού. 3. Χρονικό διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

[ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ]

[ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ] Βιβλιογραφική Εργασία Εμβιομηχανικής και Βϊοατρικής Τεχνολογίας ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΑΠΟΥΝΑΣ ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ 02109012 [ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ.

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Εισαγωγή Αναφορές Εισαγωγή Η συνύπαρξη μεταστατικού καρκίνου του μαστού και φυματίωσης σε μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι εξαιρετικά σπάνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΕΙΔΟΥΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ (IGF-R) ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΕΙΔΟΥΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ (IGF-R) ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΣXOΛH ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΘOΛOΓΙΑΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΘOΛOΓΙΚΗΣ OΓΚOΛOΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΟΥΝΤΖΗΛΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 013-014 Αριθμ.

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών 1 Ο KAΡKINOΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ στις γυναίκες είναι ένα άκρως επίκαιρο θέμα που αφορά τον γυναικείο πληθυσμό και όχι μόνο. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση αποβαίνει σωτήρια για τη γυναίκα. Η ανταλλαγή απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις

Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις Μιχάλης Αλέξης Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας (ΙΒΕΒ), Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Θέλω να ευχαριστήσω και εγώ τον κ. Σέκερη για τα

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται.

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται. Section A: Είδος επέμβασης A1. Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή Μερική παγκρεατεκτομή,

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών. Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο

Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών. Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο Πρωτόκολλο Επεξεργασίας Λεµφικών Ιστών Θεοδώρα Παπαδάκη Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο Νοσ. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ: ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΙΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΛΙΝΙΚΟΠΡΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ιαφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ. Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η.

ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ. Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η. ΑΔΕΝΟΜΥΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Λίντα Γιαννικάκη Επιμελήτρια Α Νοσ.ΠΑ.Γ.Ν.Η. Αδενομύωση (εσωτερική ενδομητρίωση) Σε γυναίκες περιεμμηνοπαυσιακής και τέλους αναπαραγωγικής ηλικίας. Σπάνια σε μετεμμηνοπαυσιακές,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΝΕΛΗ Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Νοσοκομείου «Ελενα Βενιζέλου» ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Πρώτη επαφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα