ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΧΡΟΝΙΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (Θ.Χ.Π.ΑΝ.Α, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΧΡΟΝΙΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (Θ.Χ.Π.ΑΝ.Α, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας)"

Transcript

1 ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΧΡΟΝΙΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (Θ.Χ.Π.ΑΝ.Α, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ «ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» Επισκέπτης Καθηγητής : Σάββας Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος Θεραπευτηρίου Χρονίων Παθήσεων Ανατολικής Αθήνας ( Θ.Χ.Π.ΑΝ.Α Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας). ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ Θέμα Εισηγήσεως: «Η Ψυχοπαθολογία των ανθρώπων με κινητικές αναπηρίες μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επισόδειο, τραυματισμό της σπονδυλικής στήλης, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Η εμπειρία στο Θεραπευτήριο Χρονίων Παθήσεων Ανατολικής Αθήνας» Αθήνα

2 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 1.Ο κινητικά ανάπηρος η οικογένειά του και η οµάδα αποκατάστασης σελ Γενικά περί απώλειας, σελ υνατότητα επεξεργασίας της απώλειας µε (ψυχική) εργασία του πένθους σελ υσλειτουργία της (ψυχικής) εργασίας του πένθους σελ. 9 3.Ψυχοκοινωνικά προβλήµατα µετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σελ Ο ασθενής µε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σελ Το περιβάλλον του ασθενούς µε αγγειακό εγκεφαλικό Επεισόδιο σελ Ψυχοκοινωνικά προβλήµατα µετά από τραυµατισµό της Σπονδυλικής στήλης σελ Ο παραπληγικός-τετραπληγικός ασθενής σελ Tο περιβάλλον του παραπληγικού ασθενούς σελ Η σηµασία του αθλητισµού στους παραπληγικούς σελ 16 5.Ψυχοκοινωνικα προβλήµατα µετά από κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις σελ Γνωστικές αναπηρίες (Cognitive disorders) σελ Αλλαγές στην προσωπικότητα σελ Κοινωνικά προβλήµατα σελ Συγκινησιακές αντιδράσεις σελ Βιβλιογραφία σελ. 22 2

3 1.Ο κινητικά ανάπηρος η οικογένειά του και η οµάδα αποκατάστασης ε µπορούµε να δουλέψουµε µε τους αρρώστους µας όποιο κι αν είναι το µετερίζι µας αν προηγουµένως δεν καταλάβουµε τι έχουν. Αυτό που έχουν δεν είναι µόνο αυτό που µας λένε ότι έχουν ούτε µόνον αυτό που φαίνεται ότι έχουν: εν είναι µόνον ή έκδηλη κλινική εικόνα τους, ούτε η προφανής σηµειολογία τους µόνο, αλλά επιπροσθέτως µια ολόκληρη αθέατη-λανθάνουσα πλευρά τους την οποία όσο περισσότερο εξιχνιάσουµε τόσο πιο κοντά τους θα βρεθούµε. Οι ασθενείς µας αυτό ζητούν: να είµαστε κοντά τους. Άλλωστε η ετυµολογία της λέξης «θεραπεία» και «θεραπεύω»: αφορά στη περιποίηση και τη συνοδεία του ασθενούς στη διαδροµή της ασθένειας του.ο ασθενής µας είναι η αρρώστια του plus. Επίσης ο άρρωστος δεν είναι µόνος του. Ζει, εξελίσσεται και αλληλεπιδρά µέσα σ ένα ολόκληρο περιβάλλον πρωτίστως την οικογένεια. Φαίνεται περίεργο αλλά πολύ συχνά είναι σηµαντικότερη η δουλειά µε το περιβάλλον του παρά µε τον ίδιο τον ασθενή τον οποίο νοσηλεύουµε µε σάρκα και οστά. Τέλος ο άρρωστός µας δεν είναι ανιστορικός. Έχει καταγωγή, ιστορία και προϊστορία, παρελθόν εµπειρίες, βιώµατα και εµείς τον περιλαµβάνουµε µε όλα αυτά. Όσο καλύτερα εντρυφήσουµε στις παραµέτρους που τον συνιστούν τόσο περισσότερο θα τον θεραπεύουµε. Τι ζητάει ο ασθενής µας και η οικογένειά του; Γιατί έρχονται σ εµάς; ποιό είναι το αίτηµά τους ; Σαφώς έρχονται σ εµάς πρωτίστως για ένα λόγο: γιατί δεν τα κατάφεραν µόνοι τους. εν κατάφεραν να χωρέσουν τα αχώρεστα δηλαδή την ταραχή και τις εντάσεις που προκύπτουν από την απώλεια της υγείας και της σωµατικής τους ακεραιότητας. Αυτοί και οι οικογένειές τους είδαν τη ζωή και το µέλλον τους ν αλλάζει και να «βραχυκυκλώνει» εν µια νυκτί. Η δουλειά του ψυχικού οργάνου (ψυχική εργασία) είναι η λυσιτελής διαχείριση των κρίσεων, των δραµατικών µαταιώσεων της πραγµατικότητας και των δοκιµασιών απώλειας στις διαδροµές της ζωής µας. Έχουµε την ψυχή µας για να διεργαζόµαστε τους ευνουχισµούς µας. Αν ο ψυχισµός µας, το Εγώ µας είναι επαρκώς µάχιµο τότε θα «διατάξει» και θα βάλει µπροστά µια ολόκληρη διαδικασία, ένα ολόκληρο 3

4 «εργοστάσιο» επεξεργασίας και «µεταβολισµού» του συγκινησιακού φορτίου που προκύπτει από την απώλεια. Πρόκειται για την εργασία του «πένθους». εν τα καταφέρνουµε πάντα, η εργασία του πένθους είναι µόνον κατά το µάλλον ή ήττον επιτυχής οπότε σε περιπτώσεις σοβαρής δυσλειτουργίας του φυσιολογικού πένθους το Εγώ µας βραχυκυκλώνει, χάνουµε τα µέσα µας και παραλύουµε, διαψεύδοντας συχνά µια περιοχή της πραγµατικότητας. Τότε µπορεί να αρνιόµαστε ότι χάσαµε κάτι. Κλινικό Παράδειγµα: η περίπτωση της µητέρας του ηµήτρη. Ο γιός της υπέφερε από σοβαρότατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (µετωπιαίο σύνδροµο) και ήταν ανάπηρος µετακινούµενος σε αναπηρικό αµαξίδιο. εχόταν επί σειρά πολλών µηνών το πρόγραµµα φυσικής αποκατάστασης στο κέντρο µας. Η πρόγνωση δεν ήταν και τόσο καλή, όπως στις περισσότερες περιπτώσεις σοβαρών κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων. Υποστήριζα επί µακρόν τη µαµά του η οποία όλο αυτό το διάστηµα συµπαραστεκόταν µα αυταπάρνηση στο γιό της. Κάποτε µου είπε: «κουράστηκα πια τόσοι µήνες στα νοσοκοµεία.. Πότε επιτέλους ο ηµήτρης θα γίνει καλά να επιστρέψει στο γυµναστήριό του (ήταν γυµναστής..), η επιχείρησή του τον περιµένει..» Όταν λιµνάζουµε µέσα στην απώλεια, ζητάµε βοήθεια, στην καλύτερη περίπτωση. Αυτό είναι που ζητάνε οι ανάπηροι ασθενείς µας αλλά και οι δικοί τους: να κάνουµε εµείς γι αυτούς αυτό που µόνοι τους δεν καταφέρνουν να πράξουν. Νοσοκοµείο δεν µας ζητάνε ; Αποκατάσταση δεν τους λέµε ότι κάνουµε; Ποια νοήµατα µπορεί να συµπυκνώνουν οι λέξεις «νοσοκοµείο» και «αποκατάσταση» γι αυτούς; Στη φαντασία τους συνιστούµε ένα χώρο (το ίδρυµα), ένα σκεύος, ένα container (δεξαµενή). Αποτελούµε γι αυτούς ένα εµπεριέχον χωρητικό, λειτουργικό, ανθεκτικό και κατάλληλο ώστε να χωράει και να κρατάει τις ακατέργαστες και άµορφες ποσότητες διεγέρσεων που κατακλύζουν σαν «τσουνάµι» το δικό τους Εγώ. Το δικό τους «ποτήρι» ήταν µικρό και γρήγορα ξεχείλισε οπότε ζητάνε επέκταση της χωρητικότητας µέσα από εµάς. Το Εγώ τους βρίσκεται εκτεθειµένο σε διαταρακτικές συνθήκες επειδή πρόσφατα δέχτηκε µιαν «κόλαφο» ένα πλήγµα που το ονοµάζουµε «ναρκισσιστικό πλήγµα»: έχασαν ένα µέρος του σώµατός τους, ακρωτηριάστηκαν. Αυτό που έχασαν έκανε µια «δουλειά» στο Εγώ τους που τώρα την απώλεσε. 4

5 Κάθε φορά που χάνουµε κάτι προκύπτει µέσα διέγερση και έντονη αναστάτωση («εσωτερική τρικυµία») εν είδει ωστικού κύµατος και θέλουµε κάπου να την «αδειάσουµε»: είναι µια άµορφη και τοξική ποσότητα την οποία θέλουµε να εκφορτίζουµε. Σε ποιόν βαθµό εµείς οι θεραπευτές, οι λειτουργοί της φυσικής αποκατάστασης µπορούµε να συνιστούµε εκείνον τον λειτουργικό χώρο ο οποίος να µπορεί να χωράει και να κρατάει τις «ποσότητες» των ασθενών µας, να τις επεξεργάζεται για λογαριασµό τους και να τις επιστρέφει σ αυτούς σαν κάτι καλό; Πρόκειται για µια ολόκληρη λειτουργία ανάλογη της µητρικής την οποία ονοµάζουµε και «ονειροπολούσα λειτουργία»( κατά Βion) ή «good enough mother» κατά Winiccott. Η λειτουργική µαµά ακούει το µωρό της που οδύρεται και κάνει µια ολόκληρη διανοητική επεξεργασία σκέψης: «τι µπορεί να θέλει το µωρό µου; µήπως διψάει; µήπως πεινάει; µήπως κρυώνει; κ.λπ.». ιεργάζεται την ακατάσχετη ένταση του µωρού της και προσπαθεί µε τη φαντασία της, νοερά, να καταλάβει και να ερµηνεύσει την έντασή του µεταβολίζοντας και επιστρέφοντάς την σαν κάτι καλό π.χ. σπεύδει να το σκεπάσει, να το ταΐσει κ.λπ. Η µη λειτουργική διαταραγµένη στη συµπεριφορά προψυχωτική ή ψυχωτική µαµά φτάνει ακόµα και να πετάει το µωρό της στα σκουπίδια επειδή κλαίει Εποµένως και κατ αναλογίαν το ερώτηµα είναι: σε ποιο βαθµό µπορούµε - διεργαζόµενοι νοητικά τις εντάσεις των ασθενών µας- να συνιστούµε έναν ενδιάµεσο λειτουργικό χώρο ανάµεσα σε εµάς και σε αυτούς; Είναι αυτός ο ενδιάµεσος χώρος µέσα στον οποίο εµείς πραγµατοποιούµε τη διεργασία των αναστατώσεων των ασθενών µας ο οποίος συγκροτεί και την απόσταση ανάµεσα στο Εγώ και το Μη Εγώ, ανάµεσα σε εµάς και τον αυτούς.. Τότε µόνον είναι όπου ως λειτουργός δε θίγοµαι από την όποια συµπεριφορά του ασθενούς απέναντί µου: δεν παίρνω προσωπικά τις επιθέσεις του και την όποια αλλόκοτη συµπεριφορά του αφού έχω χτίσει τη διαφοροποιούσα απόσταση απ αυτόν. Είµαι σε θέση να µπορώ να τον σκέπτοµαι κλινικά. Ο ασθενής συνήθως δεν µου κάνει κάτι. δεν µου το κάνει, απλά το κάνει επειδή ενδεχοµένως είναι διαταραγµένος. Είµαι σε θέση να τον χωρέσω µαζί µε το «φορτίο» του; Έίναι αυτή καθαυτή η δηµιουργία του ενδιάµεσου χώρου η οποία συνιστά την αναγκαία συνθήκη για να είµαστε λειτουργικοί ως θεραπευτές( ή good enough therapists ). 5

6 Παραδείγµατα λειτουργίας του «ενδιάµεσου χώρου»: - Ο Θ..Χ. στην κλειστή µονάδα νοσηλείας (Γλυφάδα) δε µε βρίζει όταν είναι µεθυσµένος. Πρόκειται για µια µελαγχολική δοµή εποµένως µονίµως τύπτεται και ντρέπεται για τις «αµαρτίες» του παρελθόντος και οι ενοχές του είναι ουσίες «διαλυτές» στο οινόπνευµα. - Ο Σίµος επίσης στην κλειστή µονάδα νοσηλείας στη Γλυφάδα δεν είναι ότι επιχειρεί ν αποπλανήσει την φυσιοθεραπεύτρια µε τα γλυκόλογά του. Στα πλαίσια του «µετωπιαίου συνδρόµου» ο ασθενής µε σοβαρές κρανιοεγκεγαλικές κακώσεις υφίσταται δραµατική αλλοίωση των χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς του µε προεξάρχουσα την άρση των αναστολών του και πρωτίστως των σεξουαλικών. Η φυσιοθεραπεύτρια καλείται να µπορεί να χωράει την «διαχυτικότητα» του ασθενούς της, να δύναται να την διεργάζεται την flirty προδιάθεσή του ως κινητοποιούσα δύναµη και µάλιστα να είναι σε θέση να την αξιοποιεί κατάλληλα ώστε εκείνος να συνεχίσει να έρχεται. Εκείνη καλείται να του την επιστρέφει ως κάτι καλό. ιαφορετικά εκείνος τη βιώνει ως απόρριψη η οποία µοιραία οδηγεί σε ρήξη της σχέσης µε την θεραπεύτριά του. Ούτε µπορούµε να ερεθιζόµαστε παρατηρώντας την κολλώδη (σύµµεικτη, συγκυτιακή) σχέση της µαµάς του Σίµου µε το γιό της (και αντίστροφα..). Γνωρίζουµε ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο ανάπηρος ασθενής -πόσω µάλλον µε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις-παλινδροµεί (µετωπιαίο σύνδροµο) σε προηγούµενα στάδια της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης και οργανώνει εξαρτητικές σχέσεις µε τον φροντιστή του και δη τη µαµά. Γίνεται τότε ένας νοσταλγός του χαµένου παραδείσου, του ειδυλλίου των δύο: του βρέφους µε τη µαµά του (δυαδική σχέση). Άλλωστε αποτελεί σηµαντικό ερώτηµα αν το λανθάνον αίτηµα αµφοτέρων, µάνας και γιού δεν είναι ακριβώς τούτο: Να παίξει το θεραπευτήριο έναν καταλυτικό- διαχωριστικό ρόλο µέσα στη συγχωνευτική τους σχέση, ανάµεσα στη άρρηκτη «ιερά συµµαχία» των δύο. Είµαστε εµείς οι θεραπευτές οι οποίοι καλούµαστε να διαδραµατίσουµε το ρόλο αυτού του «αντίβαρου» επιδιώκοντας να οργανώσουµε µια ουσιαστική-δελεαστική σχέση µε το γιό, ανταγωνιστική της σχέσης µε τη µαµά του. Εισάγουµε τότε και συνιστούµε τον τρίτο στην άρρηκτη-«ιερά» συµµαχία των δύο. Ό τρίτος είναι αυτός που εγγυάται την όσµωση του υποκειµένου µε τον εξωτερικό κόσµο δηλαδή µε τη ζωή. 6

7 -Ο Γιώργος Κ. στη γλυφάδα θα σταµατούσε ενδεχοµένως να «σπάει τα νεύρα» στους θεραπευτές του αν αυτοί γνώριζαν ότι η βλάβη του δεξιού ηµισφαιρίου µετά από εγκεφαλικό επεισόδιο συνεπάγεται υποµανιακές εξάρσεις και υπερδιέγερση πόσω µάλλον επί εδάφους εγγενούς προδιαθέσεως στη µανία. -H κόρη της τάδε ηλικιωµένης µε εγκεφαλικό σταµατάει να µας εξοργίζει, µε την ακατάσχετη επιµονή της συνεχίζουµε επ αόριστον το Πρόγραµµα αποκατάσταση στη µαµά της, αν υποψιαστούµε ότι αυτή ακριβώς η κόρη κάµπτεται, τύπτεται, δεν αντέχει να βλέπει τη µαµά της να γερνάει, να αποδυναµώνεται, να εκπίπτει οπότε είναι σα να µας ζητά να ανατρέψουµε πάση θυσία την υποτροπιάζουσα εικόνα της. Αυτό άλλωστε της θυµίζει ενδεχοµένως τα δικά της επερχόµενα γηρατειά οπότε ζητάει από εµάς να κάνουµε το θαύµα δίνοντας το ελιξίριο ζωής και νιότης στη µαµά της. -Τις προάλλες λειτουργός στην κλειστή µονάδα νοσηλείας στα Μελίσσια δυσανασχέτησε έντονα επειδή ο ασθενής που συνόδευε για ιατρικές εξετάσεις στο νοσοκοµείο ήταν δύστροπος, απότοµος, καθυβριστικός. Πρόκειται για τον περιθαλπόµενο Παναγιώτη Ρ. Περίπτωση -τω όντι- µε δύσκολη ιδιοσυγκρασία. Είναι αντιδραστικός, δεινός χαρτοπαίκτης, αυτοκαταστροφικός, σε µόνιµη ρήξη µε τους θεσµούς την οικογένεια κ.λπ. Υπενθύµισα στη συνάδελφο ότι πέρα από το εγκεφαλικό και την καρδιακή του ανεπάρκεια είχε πρόσφατα διαγνωσθεί από καρκίνο του πνεύµονα και ότι το προσδόκιµο της ζωής του ήταν µόνο λίγων εβδοµάδων. Συνέχισα συµπληρώνοντας ότι η αντιδραστική και ευερέθιστη ιδιοσυγκρασία του έκανε ώστε να εκφράζει µε εχθρότητα την -κατακλυσµική για το Εγώ του- επιθανάτια αγωνία του. Η συνάδελφος µου απάντησε ότι αυτό δεν την ενδιέφερε και ότι σε καµίαν περίπτωση ανεχόταν να την βρίζουν οι περιθαλπόµενοι και να την εκθέτουν µπροστά στους γιατρούς του νοσοκοµείου. Τι έχει γίνει εδώ; Η συνάδελφος έχασε τα «µέσα της» δηλαδή τα «εργαλεία» της δουλειάς της. Ήρθε πρόσωπο µε πρόσωπο µε τον περιθαλπόµενο, σε απόσταση αναπνοής µαζί του, έγινε ένα µαζί του οπότε καταργήθηκε ο «πάγκος» εργασίας της. Χάθηκε ο ενδιάµεσος χώρος ανάµεσα σ αυτήν και τον περιθαλπόµενο οπότε εκείνη «βραχυκύκλωσε» και σταµάτησε να λειτουργεί έχασε τη δεκτικότητά της οπότε δε µπορούσε πια να σκεφτεί, να λειτουργήσει κλινικά.. Είχε «πεταχτεί» έξω από τον ρόλο της, δεν µπορούσε πια να χωράει τον ασθενή µαζί µε τις εντάσεις του. 7

8 Εν κατακλείδι, το «εργαλείο» της δουλειάς µας ως λειτουργοί της αποκατάστασης είναι ο ενδιάµεσος λειτουργικός χώρος ανάµεσα σ εµάς και τον υποστηριζόµενο, ικανός να κρατάει (να διεργάζεται) αυτά που µόνος του ο ασθενής µας και το περιβάλλον του δε µπορούν να σηκώσουν. Ο ενδιάµεσος χώρος χτίζεται και καλλιεργείται µεταξύ άλλων µέσα από: -τις διαρκείς διεργασίες αυτοβελτίωσης και αυτογνωσίας -την δια βίου µάθηση εκπαίδευση και εποπτεία ( επιµορφωτικά σεµινάρια κ.λπ.). -την τακτική µας συµµετοχή στις διεπιστηµονικές οµάδες των λειτουργών της αποκατάστασης 2. Γενικά περί απώλειας Το θέµα της απώλειας αφορά τον ασθενή και το περιβάλλον του (π.χ. δυσκολία να δέχοµαι ότι ο γονιός µου γερνάει και µε εγκαταλείπει) Η «ανατοµία» της απώλειας. Πρόκειται για ένα ισχυρό πλήγµα για το Εγώ µου (ναρκισσιστικό πλήγµα ή ευνουχισµός). Το ακέραιο σώµα µου έκανε µια δουλειά στο Εγώ µου (ιδέα ενός Εγώ υπερπληρωµένου, ακέραιου που τα έχει όλα) και τώρα, µετά τον ακρωτηριασµό µου (µόνιµο τραύµα, ασθένεια, αναπηρία κ.λ.π.) σταµατάει να µου κάνει αυτήν τη δουλειά. Το ναρκισσιστικό πλήγµα είναι τόσο ισχυρότερο όσο πιο ναρκισσιστική είναι η οργάνωση του ατόµου. Στις ναρκισσιστικές οργανώσεις παρατηρείται δυσκολία στη διεργασία της απώλειας (στις περιπτώσεις έκπτωσης φθοράς της υγείας, έκπτωσης της νεότητας κ.λπ.). Το ισχυρό ναρκισσιστικό πλήγµα οδηγεί σε ναρκισσιστική αναδίπλωση καταθλιπτικού τύπου υνατότητα επεξεργασίας της απώλειας µε (ψυχική) εργασία του πένθους. Εδώ το Εγώ του υποκειµένου έχει δεκτικότητα στον ευνουχισµό, στο πεπερασµένο των δυνατοτήτων του. Προεξάρχει η λειτουργία ενός υγιούς ερωγόνου µαζοχισµού. 8

9 Πρόκειται για τη δυνατότητά του υποκειµένου να υφίσταται και να υποµένει µέσω ερωτικοποιήσεως του πόνου ( µαζοχιστική ικανοποίηση µέσα από τον πόνο). Τότε το ακρωτηριασµένο σώµα µπορεί να αναπαρίσταται ενδοψυχικά δηλαδή να πιάνει τόπο µέσα του, Το υποκείµενο δύναται να το «χωράει» ως ακρωτηριασµένο. 2.2 υσλειτουργία της (ψυχικής) εργασίας του πένθους. Εµφανίζεται πρωτίστως µέσω του αµυντικού µηχανισµού της διάψευσης. Ο ασθενής δυσχεραίνεται ν αποχαιρετίσει αυτό που έχασε. ιαψεύδει την απώλεια. Κυµαινόµαστε σε ένα continuum µεταξύ φυσιολογικού (λειτουργικού) και παθολογικού (δυσλειτουργικού) πένθους. 3.Ψυχοκοινωνικά προβλήµατα µετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. 3.1 Ο ασθενής µε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Φοβάται µεταξύ άλλων: -την απώλεια ελέγχου στη ζωή του -την παραµόρφωση -το θάνατο -την παραµόρφωση -την απώλεια κινητικότητας -τη σεξουαλική δυσλειτουργία Είναι οι φόβοι αυτοί που τον οδηγούν σε σύγχυση. Επίσης ο ασθενής υποφέρει από συναισθηµατικές διαταραχές (κατάθλιψη, µανιακές διαταραχές) µετά από θρόµβωση, αιµορραγία η τραυµατισµό. Μπορεί να προκύπτουν τότε απλά επισόδεια ή εκδήλωση συστηµατικής σηµειολογίας πρωτίστως µετά από εγκεφαλικό ισχαιµικού τύπου (ελάττωση ή διακοπή της κυκλοφορίας του αίµατος οφειλόµενη 9

10 σε αρτηριακό πρόβληµα). Η πρόσφατη εγκεφαλική βλάβη οδηγεί σε συγχυτικοδιεγερτικά συµπτώµατα ενώ οι συναισθηµατικές διαταραχές χρονικά λαµβάνουν χώρα (εγκαθίστανται) µετά την πρόσφατη εγκεφαλική βλάβη. -Κατάθλιψη: επισυµβαίνει πρωτίστως µετά από βλάβη του αριστερού ηµισφαιρίου και µάλιστα της µπροστινής του πλευράς. Άλλες έρευνες έδειξαν τη σχέση της κατάθλιψης µε το δεξί ηµισφαίριο. Οφείλεται στην άρση του αµφοτερόπλευρου ελέγχου και της ισορροπίας µεταξύ των δύο ηµισφαιρίων. Η εµφάνιση της κατάθλιψης( ευσυγκινησία) ενισχύεται: -από τις αφασικές διαταραχές οφειλόµενες πρωτίστως σε βλάβη του αριστερού ηµισφαιρίου (σ αυτό επιτελούνται λεπτές διεργασίες) µε αποτέλεσµα να παρατείνεται η αναπηρία και να προκαλείται περαιτέρω καταθλιπτική αντίδραση. -από την έκπτωση της ικανότητας συλλογισµού. -από την απώλεια της λειτουργικής ανεξαρτησίας. -από την έκπτωση των δραστηριοτήτων του ασθενούς. -από την ύπαρξη προϋπαρχόντων χαρακτηριστικών που προδιαθέτουν στην κατάθλιψη. Προκύπτει η προβληµατική της διερεύνησης της προνοσηρής προσωπικότητας του ασθενούς µε τη βοήθεια των «πληροφοριοδοτών»( πρόσωπα του περιβάλλοντος του ασθενούς). Η κατάθλιψη επιδεινώνεται όταν ο ασθενής έχει προηγούµενο ψυχιατρικό ιστορικό. Τα κλασσικότερα συµπτώµατα της κατάθλιψης είναι η απάθεια, η απόσυρση, και η απώλεια όρεξης Φαρµακευτική αγωγή: αναστολείς σεροτονίνης. Η κατάθλιψη µετά από εγκεφαλικό µπορεί να συνοδεύεται από αυτοκτονικό ιδεασµό µολονότι σπανίζουν οι αυτοκτονίες µεταξύ τέτοιων ασθενών. Η αυτοχειρία µπορεί να έρχεται ως ανακούφιση από τον πόνο κάθε φορά που η χρόνια ασθένεια δίνει στους ασθενείς µια αίσθηση αβοήθητου και απελπισίας. Το περιβάλλον βρίσκεται συχνά ανυποψίαστο επειδή ο ασθενής δεν εκφράζει κατ ανάγκην αυτοκτονικές προδιαθέσεις (η άλλες ενδείξεις). Συνίσταται συζήτηση περί αυτοκτονίας (αυτό δεν επιταχύνει τυχόν απόπειρες ) και, ενδεχοµένως, ψυχιατρική νοσηλεία. Ο ασθενής µε εγκεφαλικό έχει πολλή δουλειά να κάνει. Καλείται να προσαρµοστεί στα κινητικά και γνωσιακά του ελλείµµατα ( π.χ. επανεκπαίδευση στο πώς να τρώει και πώς να µιλάει). Προσαρµόζεται τόσο ευχερέστερα όσο επιτυχέστερα «ρέει» η διαδικασία της εργασίας του πένθους. 10

11 -Μανιακές καταστάσεις: σχετίζονται πρωτίστως µε βλάβη του δεξιού ηµισφαιρίου (µολονότι έχει αναφερθεί και σχέση της µανίας µε βλάβη του αριστερού ηµισφαιρίου). Οφείλονται στην ασυµµετρία των ηµισφαιρίων λόγω βλάβης. Η µανία µετά από εγκεφαλικό είναι σπανιότερη από την κατάθλιψη και αυτό διότι πέραν της θέσης της βλάβης για την εµφάνιση της µανίας υπεισέρχονται περισσότεροι από έναν παράγοντες ( πρωτίστως γενετική επιβάρυνση). Οι βλάβες του δεξιού ηµισφαιρίου αποκαθίστανται ευκολότερα (προάγεται ένα αίσθηµα ευφορίας) και δε διαταράσσουν τόσο την επικοινωνία του ασθενούς Πρόγραµµα αποκατάστασης. Είναι συνδυασµός φυσικής και ψυχοκοινωνικής αποθεραπείας (αλληλεπίδραση µεταξύ τους). Η εξέλιξη της µιας επιταχύνει την πρόοδο της άλλης και αντιστρόφως. Αφορά τη στάθµιση των λειτουργικών του δυνατοτήτων και της συναισθηµατικής και κοινωνικής σταθερότητας των ασθενών Το περιβάλλον του ασθενούς µε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Τα άτοµα του περιβάλλοντος «νοσούν». Φοβούνται, τύπτονται, οργίζονται, καταθλίβονται, βρίσκονται σε σύγχυση. Φταίνε αυτοί; Τι δεν έκαναν καλά; Πώς µπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή; Μήπως αν του φέρονταν καλύτερα να µην είχε αρρωστήσει; Τι τους περιµένει από δω και ύστερα; Και αν αρρωστήσουν και οι ίδιοι η τα παιδιά τους; Μα τέλος πάντων τώρα του ήρθε να το πάθει; Εµάς µας ρώτησε; Συχνότατα ο ασθενής παλινδροµεί και οργανώνει έντονα εξαρτητικές σχέσεις µε τον φροντιστή του (πρωτίστως µαµά ή προσωπικό της αποκατάστασης). Το περιβάλλον (κυρίως η µαµά) καλείται να διαχειρίζεται την παλινδρόµηση των ασθενών τους και να µην ανταποκρίνεται υπερπροστατευτικά. ιαφορετικά ενισχύονται τα εξαρτητικά φαινόµενα του αρρώστου. 11

12 Το πρόγραµµα της αποκατάστασης οφείλει να περιλαµβάνει και τους συγγενείς (ή τους φροντιστές) ώστε: -να µειώνεται η κατάθλιψη του φροντιστή -να ελαχιστοποιείται η οικογενειακή δυσλειτουργία -να ελαχιστοποιούνται τα εξαρτητικά φαινόµενα των ασθενών µε το περιβάλλον τους και αντίστροφα. Συχνά η οµάδα αποκατάστασης έχει σηµαντικότερο και πιο ενδιαφέρον έργο να επιτελέσει πρωτίστως επί του περιβάλλοντος του ασθενούς και η βελτίωση της ψυχολογίας και της λειτουργικότητας των φροντιστών έχει εµµέσως πλην σαφώς θετικό αποτέλεσµα στην κλινική και εργαστηριακή εικόνα του ασθενούς. 4. Ψυχοκοινωνικά προβλήµατα µετά από τραυµατισµό της σπονδυλικής στήλης Yπάρχουν πέντε κατηγορίες κακώσεων του νωτιαίου µυελού ( κατά Frankel): -Κατηγορία Α: πλήρης αισθητικοκινητική απώλεια κάτω από το επίπεδο της βλάβης. -Κατηγορία Β: ατελής βλάβη. Πλήρης κινητική παράλυση ενώ η αισθητικότητα είναι φυσιολογική -Κατηγορία C: υπάρχει κίνηση σε όλα τα επίπεδα αλλά πρακτικά είναι άχρηστη για τον άρρωστο. -Kατηγορία D: ατελής βλάβη. Υπάρχει κινητική λειτουργία κάτω από το επίπεδο της βλάβης, πού είναι χρήσιµη για τον ασθενή. Μπορεί να περπατήσει µε ή χωρίς βοηθήµατα. -Kατηγορία E: πλήρης ανάνηψη: άτοµο ελεύθερο νευρολογικών σηµείων, χωρίς αδυναµία, χωρίς αναισθησία ή διαταραχές των σφικτήρων αλλά µε αυξηµένα ανακλαστικά. Η παραπληγία η τετραπληγία είναι αποτέλεσµα µιας µόλυνσης του νωτιαίου µυελού. 12

13 Υπάρχει ολοένα βελτιούµενη παροχή υπηρεσιών αποκατάστασης. Επίσης πλέον είναι αυξηµένες οι νευρολογικές και ουρολογικές ιατρικές φροντίδες (αποφυγή θανατηφόρων µολύνσεων του ουροποιητικού συστήµατος) µε αποτέλεσµα ν αυξάνεται το προσδόκιµο της ζωής των παραπληγικών (παράλυση των κάτω άκρων) και των τετραπληγικών ( παράλυση και των τεσσάρων άκρων) ασθενών. Ο τραυµατισµός (κάκωση) της σπονδυλικής στήλης µπορεί να συνεπάγεται κινητική αναπηρία εποµένως τόσο ο ασθενής όσο και η οικογένειά του «υφίστανται». αναγκαιότητα αλλαγών ρόλων, δραστηριοτήτων, σκοπών. Πρόκειται για µια συνεχή αέναη προσαρµοστική δοκιµασία 4.1. Ο παραπληγικός-τετραπληγικός ασθενής. Επιθετικότητα και κατάθλιψη κατά τις πρώτες εβδοµάδες. Μπορεί να είναι αναστρέψιµες. Η κατάθλιψη µετά το πέρας της νοσηλείας φαίνεται να είναι περισσότερη στους παραπληγικούς µετά το πέρας της νοσηλείας απ ότι στους τετραπληγικούς:. Προφανώς επειδή στους πρώτους προσφέρεται λιγότερη εξειδικευµένη βοήθεια απ ότι στους δεύτερους. Γενικά η κατάθλιψη εδώ µπορεί να εκφράζεται µε αυτοκαταστροφικές πράξεις, άρνηση της θεραπείας, επιθετικές αντιδράσεις. Μόνο ορισµένες περιπτώσεις παραπληγικών έχουν µείζονα κατάθλιψη (ανορεξία, αϋπνία, ενασχόληση µε το σώµα) Ασθενείς µε νευρολογική πλήρη παραπληγία. Εδώ η αυτοκτονία αποτελεί το σηµαντικότερο λόγο θανάτου. Ασθενείς µε νευρολογικά ατελή παραπληγία. Εδώ η αυτοκτονία αποτελεί το δεύτερο σε σηµαντικότητα λόγο θανάτου. Το άγχος είναι αυξηµένο και µάλιστα προϊούσης της ηλικίας. Επίσης ένα αίσθηµα ανικανοποίητου, κλάµα, αποθάρρυνση για το µέλλον, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, αίσθηµα τιµωρίας, λύπη (συγκινησιακές αντιδράσεις στην ασθένεια και τη νοσηλεία). Και εδώ η δυνατότητα προσαρµογής του εξαρτάται και από την προνοσηρή του κατάσταση και την εν γένει δυνατότητά του να πενθεί. Ιστορικό αλκοολισµού και τοξικών ουσιών συνδέεται συχνά µε χαµηλή δυνατότητα προσαρµογής στην απώλεια. 13

14 Σεξουαλικές δυσλειτουργίες. Ο παραπληγικός ασθενής έχει τις ίδιες επιθυµίες µε οποιονδήποτε άλλον. Η ενδεχόµενη µείωση της λιβιδούς µπορεί να οφείλεται: -στα κοινωνικά στερεότυπα µέσω των οποίων αποσεξουαλικοποιούνται οι ανάπηροι (ή οι γέροι κ.λπ.) -στην κατεστραµµένη εικόνα του σώµατός του Στον άντρα η σεξουαλική λειτουργία εξαρτάται από το επίπεδο και την έκταση της βλάβης στο νωτιαίο µυελό. Υπάρχουν διαταραχές της στύσης και της εκσπερµάτισης, ωστόσο παρατεταµένος ερεθισµός των γεννητικών οργάνων µπορεί να οδηγήσει σε κάποια οργασµική εµπειρία µε η χωρίς εκσπερµάτιση. Συνήθως είναι χαµηλή η ποιότητα σπέρµατος(υποονιµότητα). Σηµείωση. Η σεξουαλικότητα δεν αφορά µόνον στον οργασµό. Μπορεί να προξενεί ευχαρίστηση κάθε είδος σωµατικής εγγύτητας, ακόµα και άνευ οργασµού. Στη γυναίκα προκύπτει µείωση ή απουσία αισθαντικότητας. Προτείνεται η ευαισθητοποίηση του υπόλοιπου σώµατος (αυτιά, αυχένας, θηλές, πλάτη κ.λπ.) ώστε ν αναπτυχθούν καινούργιες σεξουαλικές δυνατότητες. Ωστόσο οι προσήκουσες οργασµικές εµπειρίες έχουν συχνά αναφερθεί ως «εγκεφαλικές» η «φαντάσµατα». Μπορεί επίσης να εκπίπτει η ύγρανση του κόλπου η οποία ελέγχεται από τους ίδιους νευροφυσιολογικούς µηχανισµούς µε τη στύση στον άντρα. Προτείνονται λιπαντικά βοηθήµατα. Οι τετραπληγικές αισθάνονται λιγότερο ικανές στη σεξουαλική πράξη απ ότι οι παραπληγικές. εν αναφέρονται διαταραχές στην περίοδο µολονότι έγινε συχνά λόγος για µετατραυµατική αµηνόρροια ( ανατάξιµη). Πρωτίστως ψυχογενείς λόγοι οδηγούν σε κάµψη της γονιµότητας (φόβος για επιπλοκές στην εγκυµοσύνη και για το µεγάλωµα των παιδιών). Οι επιπλοκές στην εγκυµοσύνη µπορεί να οφείλονται: -σε αύξηση της πίεσης του αίµατος -σε καρδιακή αρρυθµία -σε µολύνσεις του ουροποιητικού συστήµατος 14

15 Αντισύλληψη: - Το αντισυλληπτικό χάπι αντενδείκνυται λόγω του κινδύνου θροµβώσεων -Οι ενδοµήτριοι µηχανισµοί είναι ενδεχοµένως επικίνδυνοι εξαιτίας της αισθητηριακής αναπηρίας. - ιάφραγµα. Είναι προβληµατική η τοποθέτηση για γυναίκες µε περιορισµένη λειτουργία χεριών. Η επανεκπαίδευση του εντέρου αρχίζει αµέσως µετά την εγκατάσταση της παραπληγίας. Επιχειρείται ρύθµιση των γευµάτων (τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες), µάλαξη του παχέος εντέρου, υποκλυσµός. Περεταίρω επιπλοκές στον παραπληγικό ασθενή -νεκρώσεις µαλακών µορίων: κατακλίσεις ( ισχαιµίες): «βάλε ότι θέλεις πάνω στην κατάκλιση εκτός από τον ίδιο τον άρρωστο» Guttmann) -παραµορφώσεις των αρθρώσεων -ατροφία των µυών που δεν έχουν παραλύσει -ουρολοιµώξεις και σχηµατισµός λίθων 4.2. Tο περιβάλλον του παραπληγικού ασθενούς. Είναι προεξάρχουσα η υποστήριξη του ασθενούς από τους σηµαντικούς άλλους του περιβάλλοντός του. Προβληµατική εξαρτητικής συµπεριφοράς του αναπήρου (παλινδρόµηση). Σε περιπτώσεις ζευγών όπου ο ένας είναι παραπληγικός ασθενής, το επίπεδο stress του ζεύγους δεν είναι περισσότερο συγκρινόµενο µε το stress ενός ζεύγους χωρίς αναπηρία. αυτό που αλλάζει είναι το περιεχόµενο του stress. Συχνά τα παιδιά των αναπήρων είναι τροφοδοτικότερα και πιο ευαίσθητα συγκρινόµενα µε τα παιδιά των µη αναπήρων γονιών. 15

16 Η ψυχολογική υποστήριξη οφείλει να περιλαµβάνει όχι µόνον τον παραπληγικό η τετραπληγικό ασθενή αλλά και το περιβάλλον του. Η ψυχοθεραπεία του παράλυτου ασθενούς και του περιβάλλοντός του συνεπικουρείται συχνά και από φαρµακοθεραπεία: -αγχολυτικά (βενζοδιαζεπίνες) -αντικαταθλιπτικά (τρικυκλικά) 4.3. Η σηµασία του αθλητισµού στους παραπληγικούς. Μέσω του αθλητισµού επιχειρείται: - Η καταπολέµηση του συνδρόµου αχρηστίας ( ο αθλητισµός ως µέσον φυσικής θεραπείας). - Η επανένταξη του ασθενούς, φυσική και συναισθηµατική αποκατάστασή του. - Η ενίσχυση της αυτοδυναµίας του 5.Ψυχοκοινωνικα προβλήµατα µετά από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις Οι σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις οδηγούν συνήθως σε πνευµατική αναπηρία: αναπηρία των γνωστικών λειτουργιών, πρωτίστως της µνήµης. Επίσης κοινωνικά προβλήµατα και αλλαγή της προσωπικότητας. Τα τροχαία δυστυχήµατα αυξάνονται ολοένα περισσότερο καθώς αυξάνεται δραµατικά ο αριθµός των οχηµάτων στο δρόµο. 5.1.Γνωστικές αναπηρίες (Cognitive disorders) 1) η απώλεια της µνήµης. Είδη αµνησίας: -παλαιά µνήµη: ο ασθενής µετά την ανάνηψη του (επαναφορά της συνειδητότητας του) δε µπορεί να θυµάται γεγονότα τα οποία συνέβησαν κατά τη διάρκεια µιας 16

17 περιόδου πριν το ατύχηµα. Αυτή η αµνησία µπορεί να διαρκεί δευτερόλεπτα ή µέρες ή εβδοµάδες ακόµα και µήνες (σοβαρές περιπτώσεις). Το πιθανότερο είναι ότι τα µνηµονικά ίχνη αυτών των γεγονότων δεν έσβησαν µε τις κακώσεις αλλά δε µπορούν να εντοπιστούν. -µετατραυµατική αµνησία: µετά την ανάνηψή του (επαναφορά της συνειδητότητας) ο ασθενής είναι αποπροσανατολισµένος και συγχυτικός. Επιπροσθέτως δε µπορεί να αποµνηµονεύει (να θυµάται) καινούργια πληροφόρηση. Αυτήν την περίοδο ο ασθενής συχνά την περιγράφει σαν µια κατάσταση ονειρική και εξωπραγµατική. Γενικά η µετατραυµατική αµνησία του ασθενούς συνίσταται από: -µια εξασθενηµένη ικανότητα να αποµνηµονεύει νέα πληροφόρηση -µια αποτυχία να αναζητήσει να αναγνωρίσει και να εντοπίσει τα λίγα πράγµατα που ωστόσο κατάφερε ν αποµνηµονεύσει Η διάρκεια της µετατραυµατικής αµνησίας αποτελεί ένδειξη της σοβαρότητας της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. -αναδροµική αµνησία: ακόµα κι όταν ο ασθενής είναι επαναπροσανατολισµένος και ικανός για κανονική κουβέντα µε το συνοµιλητή του µπορεί να υποφέρει από µια σχετική αδυναµία να αποµνηµονεύει γεγονότα ή πληροφόρηση που του δίδεται. Αυτό έχει συνέπειες για τη ζωή του ασθενούς και την κοινωνική του επανένταξη. Γενικά ο ασθενής µε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις δυσκολεύεται επίσης στην παλιά πληροφόρηση η οποία είχε αποθηκευτεί πολλά χρόνια πριν στην µνήµη ( long term memory). Οι φοιτητές µε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις ανακαλύπτουν ότι δυσκολεύονται στην πρόσβασή τους για γνώση ενώ οι επαγγελµατίες µε πανεπιστηµιακή παιδεία δηλώνουν ότι οφείλουν να ξαναγυρίσουν στα βιβλία τους και να µελετήσουν εκ νέου την επιστήµη τους. 2) Η προσοχή Οι µετωπιαίοι λοβοί ευθύνονται για τους βασικούς µηχανισµούς της προσοχής (συγκέντρωση). Προκύπτει το σύµπτωµα της πνευµατικής (ψυχικής) αργοπορίας (καθυστέρησης) για να πάρει ο ασθενής µια απόφαση και γενικότερα για να 17

18 ενεργήσει προς κάποιαν κατεύθυνση. Αυτό µπορεί να εγκατασταθεί στη ζωή του σε µόνιµη βάση. Επίσης δυσκολεύεται να έχει στραµµένη την προσοχή τους σε πολλές ασχολίες ταυτόχρονα ενώ εργάζεται σε πιο αργούς ρυθµούς και µε χαµηλότερη ποιότητα εργασίας. Οι διαταραχές της προσοχής είναι επίµονες µέσα στο χρόνο. Οι ασθενείς συνήθως παραπονούνται ότι δυσκολεύονται να συγκεντρώνονται όταν διαβάζουν ή ότι έχουν ελλειπή συγκέντρωση και αυτό σύντοµα οδηγεί σε πνευµατική κόπωση. 3) Η ευφυΐα Ελλείµµατα παρουσιάζονται µόνο σε άτοµα µε πολύ σοβαρές κακώσεις. 4) Η γλώσσα -Αφασία: σπάνια (υποκλινική ή ελάχιστη). Συχνά γίνεται λόγος για «συγχυτική γλώσσα». Τυχόν δυσκολίες στην ονοµάτιση η την εξεύρεση των λέξεων σχετίζεται µε κακώσεις των κροταφικών λοβών -Φτώχεια του λεξιλογίου. Ειδικότερα στην εκφραστικότητα. Έκπτωση της αυθορµησίας και της ροής του λόγου. Συχνά η λεκτική παραγωγή είναι επίπονη και στερεοτυπική. Η εκφορά του λόγου τους συνήθως είναι αργή µε παρεµβολή µικρών ηχητικών φθόγγων. Χρησιµοποιούν συχνά τη λέξη «πράγµα» αντί για το όνοµα της λέξης, αναφέρονται σε «άλλους» χωρίς να συγκεκριµενοποιούν αν πρόκειται για συγγενείς, φίλους, συναδέλφους κ.λπ.θα µπορούσε να υποστηριχτεί ότι η αόριστη και στερεοτυπική λεκτική παραγωγή αποτελεί µια µορφή ήπιας αφασίας. Τέλος παρατηρείται έκπτωση της ικανότητας να διατυπώνονται προτάσεις µ ένα συγκεκριµένο τρόπο. Μπορεί να µιλούν χωρίς να εκφράζουν πολύ νόηµα. Μιλούν καλύτερα απ ότι επικοινωνούν. Αυτό αποτελεί σύµπτωµα πρωτίστως κακώσεων του µετωπιαίου λοβού. Είναι πολύ καλή η πρόγνωση για βελτίωση των διαταραχών του λόγου. Η βελτίωση µπορεί να παρατηρηθεί και µέσα στους πρώτους έξι µήνες µετά το ατύχηµα. Στους δώδεκα µήνες η βελτίωση µπορεί να είναι πολύ σηµαντική. 18

19 5.2. Αλλαγές στην προσωπικότητα Συγκινησιακές αντιδράσεις, π.χ. κατάθλιψη η άγχος. ραστικές αλλαγές στην προσωπικότητα προκύπτουν πρωτίστως µετά από τραυµατισµό των µετωπιαίων λοβών (πρωτίστως αν έχουν κακοποιηθεί και οι δύο µετωπιαίοι λοβοί). Πρόκειται για το «µετωπιαίο σύνδροµο» µε τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: -άρση των αναστολών: πχ άρση των αναστολών των σεξουαλικών ενορµήσεων ή τάση να γελάνε πολύ δυνατά µε παιδικό τρόπο, επίσης ευερεθιστότητα µε απώλεια ελέγχου των αντιδράσεών τους. Συχνά καταθλίβονται από τη συνειδητοποίηση αυτής της απώλειας του ελέγχου, συνήθως όµως αυτή η συνειδητοποίηση λείπει. -ευφορία -έλλειψη δυνατότητας για να ασκούν κριτική εαυτού -έλλειψη «τακτ» και νοιαξίµατος για τους άλλους -έλλειψη δυνατότητας «κοιτάγµατος» εαυτού: προκύπτει µια εξωπραγµατική επιβράβευση εαυτού, ελαττωµατικός έλεγχος εαυτού και µειωµένη κοινωνική συνειδητότητα, λόγου χάρη δεν είναι σε θέση να παρατηρήσουν µια συγκεκριµένη διάθεση στους άλλους -ανευθυνότητα -εγωκεντρικότητα -παιδικοµορφία -έλλειψη συγκινησιακού ελέγχου -έλλειψη λήψης πρωτοβουλιών -απάθεια και ακινητοποίηση Οι αλλαγές στη προσωπικότητα δε συνδέονται µόνον µε τις κακώσεις του εγκεφάλου αλλά και από τη προνοσηρή (πριν το τραύµα) προσωπικότητα του ασθενούς η οποία συνιστά έναν σηµαντικό παράγοντα στην εµφάνιση ή όχι πχ της επιληψίας µετά από κάκωση του εγκεφάλου. Οι σοβαρές κακώσεις του εγκεφάλου τείνουν να εντείνουν αρνητικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ( ψυχοπαθητικοποίηση) τα οποία ήταν ήδη παρόντα. Για το χτίσιµο (κατανόηση) της προνοσηρής προσωπικότητας του ασθενούς χρειάζεται συνέντευξη µε πρόσωπα του περιβάλλοντος του (πληροφοριοδότες). Οι αλλαγές στην προσωπικότητα (µετωπιαίο σύνδροµο )είναι επίµονες. Ελάχιστα τροποποιούνται προς το καλύτερο. 19

20 5.3.Κοινωνικα προβλήµατα Προκύπτουν αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνική επανένταξη του ασθενούς. -Η κατάσταση στο σπίτι. Σύντροφοι και συγγενείς συνήθως συνεργάζονται µετά την επιστροφή του ασθενούς από το νοσοκοµείο αποκατάστασης στο σπίτι, αν πρόκειται για κινητικές αναπηρίες. Το τοπίο όµως αλλάζει αν πρόκειται για ψυχικές - πνευµατικές αναπηρίες οφειλόµενες σε κακώσεις του εγκεφάλου. Τα γνωστικά ελείµµατα είναι το λιγότερο κακό (πχ ελαττωµατική µνήµη και βραδύνοια). Είναι πρωτίστως οι αλλαγές προσωπικότητας (διαταραχές) που γεµίζουν την οικογένεια µε stress. Πρόκειται εδώ για εγκεφάλους που «κουτσαίνουν». Οι συγγενείς µπορεί να αναπτύξουν stress και κατάθλιψη: ίσως χρειαστούν ηρεµιστικά η υπνωτικά. Προκύπτουν αλλαγές ρόλων αν σκεφτούµε ότι είναι οι άντρες που παθαίνουν συχνότερα κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και µετά σταµατάνε να ενδιαφέρονται για τα παιδιά, τα οικογενειακά και οικονοµικά προβλήµατα. Είναι ανεύθυνοι, οπότε η σύζυγος αναλαµβάνει τα ηνία ως επικεφαλής του σπιτιού (αλλαγή ρόλων). Συγκρινόµενες µε τις γυναίκες των παραπληγικών οι γυναίκες των ανδρών µα κρανιοεγκεγαλικές κακώσεις χρειάζεται ν αλλάζουν πολύ περισσότερο ρόλους στη ζωή τους. Ο άνδρας µε κακώσεις στον εγκέφαλο δεν υποστηρίζει συναισθηµατικά τη σύζυγο, δεν ενδιαφέρεται ούτε νοιάζεται ούτε µπορεί να είναι τρυφερός ειδικότερα τώρα που εκείνη θα το χρειαζόταν όσο ποτέ άλλοτε. Μπορεί τότε η σύζυγος να πάψει τελείως να επιθυµεί να τον φροντίζει. Φαίνεται όµως ότι τα παιδιά τα καταφέρνουν καλύτερα µε τις αλλαγές προσωπικότητας του τραυµατισµένου γονιού απ ότι ο (η) σύντροφός του. Γενικότερα όµως τα παιδιά υποφέρουν πολύ από την αλλαγή της ατµόσφαιρας στο σπίτι αλλά και από την απώλεια ψυχραιµίας του τραυµατισµένου γονιού που συχνά τα χτυπάει. Τα διαζύγια είναι υψηλότατα στα ζευγάρια όπου ο ένας εκ των δύο έχει κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις µολονότι οι τύψεις του υγιούς συντρόφου και ο φόβος του για κοινωνική κατακραυγή συχνά τον αναστέλλουν στο να κάνει το βήµα. 20

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

«Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού»

«Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού» «Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού» Γαλάτα Αγγελική, Ραπίδη Χριστίνα- Αναστασία, Πετροπούλου Κωνσταντίνα Β Κλινική Αποκατάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Κωνσταντίνα Παπαηλία, τελειόφοιτος του Τµήµατος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστηµίου, ασκούµενη στο Θεραπευτήριο Χρονίων Παθήσεων Ανατολικής Αθήνας (2012-13) Εποπτεία: Σάββας Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Είναι γνωστό το πρόβλημα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Με τα χρόνια παρουσιάζεται ραγδαία αύξηση των θυμάτων που εθίζονται σε εξαρτισιογόνες ουσίες. Πιο συγκεκριμένα,τα

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 Οι ασθενείς θέλουν να ερωτηθούν; Nakopoulou et al. J Sex Med 2010;7:700 711. Είµαι επαρκής; εν χρειάζεται να είστε ειδικοί σεξολόγοι Είµαι

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολύ προσωπικό ζήτηµα για όλους µας. Η σεξουαλική συµπεριφορά και η στάση απέναντι σε αυτή διαφέρει σηµαντικά από άτοµο σε άτοµο και διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Πάροχος ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για άτομα με ρευματικές παθήσεις (παρουσίαση για το έτος 2013) με την ευγενική χορηγία της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α Κοινωφελής, Μη κερδοσκοπική,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Ο βασικός στόχος της ειδικής έρευνας για την Απασχόληση των Ατόµων µε Προβλήµατα υγείας είναι να συγκεντρώσει πληροφορίες για τη θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΤΑ ΙΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας Ιωάννα Νικολαϊδου Κλινική Κοινωνική Λειτουργός Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Εισαγωγή Το τελικό στάδιο στην ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα