ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ"

Transcript

1 3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

2 «Η ΑΣΙΓΑΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΔΙΠΟΔΕΙΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ» ΕSPERIA PALACE HOTEL Σταδίου 22 Πλατεία Κλαυθμώνος Οργάνωση: Ελληνικό Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 77, ΑΘΗΝΑ, Τ.Κ ΤΗΛ.: & FAX : (Οι Περιλήψεις διατίθενται δωρεάν στην Ελληνική και στην Αγγλική)

3 1η Εισήγηση Οι Θεωρητικές Αποκλίσεις της Ψυχανάλυσης ως Αποτέλεσμα της Διαρκούς Συνάντησής της με τον Λάιο Ιωάννης Θεοδωρίδης Στο κείμενο επιχειρείται να εξετασθεί η ιστορία της ψυχανάλυσης σχετικά με την εξέλιξη των διαφόρων θεωριών της, ως μία λιβιδινική ιστορία που ακολουθεί τα πεπρωμένα της. Ως τέτοια, έχει τις συγκρούσεις, τις άμυνες τις διαστροφές και εν τέλει τις ψυχολογικές λύσεις-συμπτώματα, όπως και το κάθε ξεχωριστό υποκείμενο σε σχέση με την δική του λίμπιντο. Η Φροϋδική ψυχανάλυση συνάντησε μεγάλη αμφισβήτηση, με κυριότερο αν όχι μοναδικό πεδίο, τη σεξουαλικότητα. Οι άλλες ψυχαναλυτικές θεωρήσεις δέχτηκαν αυτή την αμφισβήτηση από αδράνεια, στο βαθμό που θεωρήθηκε ότι σχετίζονταν με την Φροϋδική, ως προς την αντίληψη της σεξουαλικότητας. Η απομάκρυνση κάποιων θεωριών, από την σεξουαλική ενόρμηση όπως την έθεσε ο Freud, οδηγεί στην ύφεση αυτών των αντιστάσεων, εξωτερικών και εσωτερικών και την «νομιμοποίηση» της ψυχανάλυσης στον ακαδημαϊκό χώρο. Με τον τρόπο αυτό, δηλαδή την αποπομπή της σεξουαλικότητας, επιτελείται αμυντικά, ένα είδος «ναρκισσιστικής αποκατάστασης», της τιμής της ψυχανάλυσης. Ο ψυχικός θεσμός όπου η σεξουαλικότητα επικεντρώνει τις δυνάμεις της, είναι το «Οιδιπόδειο σύμπλεγμα», κατά το οποίο καλούνται να «επιλυθούν» τα πιο ουσιώδη ζητήματα της ανθρώπινης συγκρουσιακής υπόστασης, όπως αυτά του ευνουχισμού και του ναρκισσισμού. Κάθε υποκείμενο φθάνει στο «τρίστρατο» του Οιδιποδείου του, συναντώντας τον προσωπικό του Λάιο και την Ιοκάστη. Επιλύοντας το αίνιγμα που του θέτει η περίεργη σεξουαλικότητά του, οδηγείται, μιλώντας συνοπτικά, είτε στην αιμομιξία, είτε στη διαστροφή, είτε στην νεύρωση. Η «λανθάνουσα περίοδος» που ακολουθεί την έκρηξη του «Οιδιπόδειου» αναλαμβάνει τον εξευγενισμό και εξανθρωπισμό της λίμπιντο. Όλος ο ψυχικός αγώνας αφορά αποκλειστικά και μόνο, την αμυντική συγκάλυψη της σεξουαλικότητας. Όπως μέσα στο κάθε υποκείμενο, έτσι και μέσα στο «υποκείμενο ψυχανάλυση», ανευρίσκουμε τα ίδια Οιδιποδιακά κλινικά φαινόμενα. Τα φαινόμενα αυτά αναπαρίστανται στις διάφορες αποκλίνουσες από την λιβιδινική, θεωρήσεις. Τέτοιες αποκλίσεις με κεντρικό άξονα την αμφισβήτηση είτε της πρωτοκαθεδρίας είτε και της ίδιας της σημασίας της σεξουαλικότητας, εμφανίστηκαν πρώιμα, με κυριότερη αυτή του Γιούγκ. Μεταγενέστερες επίσης ψυχαναλυτικές θεωρίες, μετατοπίζουν τη σημασία από την ενόρμηση στο αντικείμενό της. Ακόμα πιο πρόσφατες θεωρήσεις τέλος, επιχειρούν την οριστική αποκαθήλωση των ενοχλητικών σεξουαλικών συμβόλων και της μεταψυχολογίας, μέσω σύζευξης με τις νευροεπιστήμες. Τα παραπάνω συγκροτούν μία «ψυχαναλυτική λανθάνουσα περίοδο», που επιχειρεί να γιατρέψει με απωθήσεις της λίμπιντο, το ναρκισσιστικό τραύμα του ευνουχισμού, που επέφερε η ψυχανάλυση. Όπου δεν πετυχαίνουν οι απωθήσεις, έργο αναλαμβάνει η διανοητικοποίηση, η μετάθεση, η άρνηση, με παραγωγή ολοένα και πιο στείρων σεξουαλικά, θεωριών. Η υποβάθμιση τέλος της σημασίας του ίδιου του Οιδιποδείου συμπλέγματος μέσω υπαγωγής του σε μία απλή αναπτυξιακή φάση, συνιστά την κύρια αμυντική συγκάλυψη επί της σεξουαλικότητας, έτσι ώστε η ψυχανάλυση όπως και το κάθε υποκείμενο να αποδοθεί επιτέλους «ενάρετη» στην επιστημονική κοινότητα.

4 2η Εισήγηση Αγόρια και Κορίτσια στη Γειτονιά Ξανθή Σταυριανού Διαβάζοντας τον τίτλο της εργασίας μου με μια πρώτη ματιά τον βρίσκω ανάλαφρο, τρυφερό και αυθόρμητο. Σκέφτομαι δε τους στίχους τραγουδιού του συνθέτη Μάνου Χατζηδάκη: «Εδώ σ αυτήν την γειτονιά, την μικρή γειτονιά πούχει σπίτια χαμηλά... κ.λ.π., άσπρες κορδέλες τα κορίτσια φοράνε και τ αγόρια κοιτάνε, που ξυπνάνε νωρίς...» κλπ. κλπ. Αναπόλησα ρομαντικούς τρυφερούς δρόμους μιας ηλικίας, σκοτεινής κάποιες φορές, που δεν ήμουν ούτε παιδί, ούτε μεγάλη και θυμήθηκα μια μεγάλη παρέα τυπικής γειτονιάς της εποχής εκείνης με τα «τρελλοκόριτσα» και τα «άγρια αγόρια», με συμπεριφορές «περίεργες» και αντιδράσεις «αλλόκοτες» που δεν μπορούσαν να κατανοηθούν από κανένα. Η παρούσα εργασία μου είναι η προσπάθεια απόδοσης με ψυχαναλυτικό λόγο, αυτής της φαινομενικής φρεσκάδας, μιας αθωότητας ή δήθεν-αθωότητας, μιας ανεμελιάς εμπλουτισμένης με ξεσπάσματα τρελών γέλιων και δακρύων, συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων, επιθετικότητας και φιλίας, διάθεσης για παραβατικότητα και αυστηρότητα, ακαταστασία και ψυχαναγκαστική οργάνωση - μιας μικροκοινωνίας, που συναποτελούν τα τρελλοκόριτσα και τα άγουρα αγόρια της γειτονιάς, νέοι ετών. Αυτοί οι ίδιοι οι νέοι πολλές φορές απορημένοι από τον ίδιο τους τον εαυτό προσπαθούν να καταλήξουν αν είναι παιδιά ή ενήλικες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η συχνά αποκαλούμενη Αναβίωση του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος κατά την Εφηβεία γίνεται από ψυχαναλυτική άποψη μία ευκόλως κατανοήσιμη κατάσταση. Το πέρασμα από την παιδική ηλικία στην γεννητική ωρίμανση συνιστά μία ακραία μεταλλαγή αντίστοιχη της μαζικής εγκατάλειψης του ναρκισσισμού για μία περισσότερο αντικειμενότροπο ψυχική τάση κατά την προσχολική ηλικία. Η Françoise Dolto, ονόμασε αυτήν τη περίοδο «σύμπλεγμα του αστακού». Οι αστακοί όταν αλλάζουν εξωτερικό περίβλημα, χάνουν κατ αρχήν το παλιό και μένουν χωρίς καμία άμυνα, όσο χρειάζεται να φτιάξουν ένα καινούργιο. Σε όλο αυτό το διάστημα, κινδυνεύουν πολύ. Οι μεγάλες μεταμορφώσεις που χαρακτηρίζουν την εφηβεία καθιστούν αυτή την επικινδυνότητα συγχυτική εφ όσον εμπλέκονται παράγοντες βιολογικοί, πολιτισμικοί, οικογενειακοί οι οποίοι μέσα από τις αντιπροσωπεύσεις τους καλούνται να μεταφραστούν σε ψυχική γλώσσα. Με πρωταγωνιστή την αναδυθείσα σεξουαλική ενόρμηση αναζωπυρώνονται κάθε είδους οιδιποδειακές φαντασιώσεις με άφθονα στοιχεία ασύνδετων ναρκισσιστικών υπολειμμάτων. Οι παλαιότερες αιμομικτικές τάσεις γίνονται εκδραματιστικές συμπεριφορές εφ όσον το ένστικτο βρίσκεται πλέον σε πλήρη ωρίμανση. Υπό την ανωτέρω οπτική γωνία τα αγόρια και τα κορίτσια της γειτονιάς αποτελούν κάτι πολύ λιγότερο ρομαντικό απ ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.να αποδοθεί επιτέλους «ενάρετη» στην επιστημονική κοινότητα.

5 3η Εισήγηση Ο Πολιτισμός ως Πηγή Μακροζωίας Μαρία Τσιλιβίγκου Αν προσπαθήσουμε να εκφράσουμε όσο πιο συμπυκνωμένα μπορούμε το πια ήταν η μεγαλύτερη συμβολή του Φρόϋντ στην σύγχρονη σκέψη, θα είναι για να επισημάνουμε ότι ανέδειξε την διάσταση της υποκειμενικής εξέλιξης της σεξουαλικότητας στον άνθρωπο και ότι μάλιστα η σεξουαλικότητα του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ζωή του σε όλες της τις εκφάνσεις. Ο άνθρωπος κατέστη αυτό που είναι διότι μέσα από αυτή την ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει η σεξουαλικότητά του απομακρύνθηκε φαινομενικά από ένα βιολογικό ντετερμινισμό που καθορίζει σχεδόν αποκλειστικά την ζωή και την σεξουαλικότητα όλων των υπολοίπων ζώων. Ο Αριστοτέλης ήδη θεωρούσε ως κυριότερο χαρακτηριστικό του ανθρώπου το ότι είναι «ζώο κοινωνικό», πράγμα που σημαίνει ότι ο άνθρωπος καθορίζεται από το ίδιο το δημιούργημά του, τον πολιτισμό του. Έτσι, ο άνθρωπος κατόρθωσε μέσα από τις διαδρομές της σεξουαλικότητάς του να επιτύχει το αδιανόητο για τα άλλα ζώα, δηλαδή, την αντιπροσώπευση του Εκείνο του στο ψυχικό του όργανο. Η ικανότητα του αυτή να μπορεί να σχηματίσει ψυχικό όργανο, σύμφωνα με τις δύο τοπικές όπως ακριβώς μας τις ανέπτυξε ο Φρόϋντ και ιδιαίτερα να σχηματίσει το Εγώ ως διαμεσολαβητική λειτουργία, του πρόσφερε την δυνατότητα να μετατρέψει τις επείγουσες βιολογικές του ανάγκες σε επιθυμίες οι οποίες να εκφράζονται μέσα από τον λόγο και τα αρχέγονα άγχη του σε βιώματα που έχουν όνομα και νόημα. Ακόμη όσο αφορά την σεξουαλικότητα του κατόρθωσε να επιτύχει ώστε ο τρόπος της σεξουαλικής του ικανοποίησης να αποτυπώνει το νόημα που αποδίδει στην ίδια την ύπαρξη του. Η κομβική ψυχική φαντασίωση μέσω της οποίας κατέστη δυνατή η αντιπροσώπευση του Εκείνο και η γενετήσια μορφή και λειτουργία της σεξουαλικότητάς του είναι το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα. Για την ακρίβεια, οι διαδικασίες που μόλις προανέφερα ολοκληρώνονται με την λεγόμενη επίλυση του οιδιποδείου συμπλέγματος. Όμως, με τον όρο αυτό δεν εννοούμε την κατάργηση του οιδιποδείου συμπλέγματος αλλά αντίθετα την οικειοποίηση του. Το οιδιπόδειο όσο παραμένει ασίγαστο, δηλαδή, ενεργό μέσα μας, τόσο έχουμε λόγο να επενδύουμε στο Εγώ μας, στις δημιουργικές μας ανάγκες και ικανότητες, στους ανθρώπους μας και εν ολίγοις, έχουμε λόγο για να ζούμε και να αγωνιζόμαστε για να ικανοποιήσουμε τις ναρκισσιστικές και τις λιβιδινικές επιθυμίες μας και δευτερογενώς τις ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων. Είναι συνηθισμένο να συνδέουμε την προσωπικότητα και την ποιότητα της ζωής ενός εκάστου ανθρώπου με τον τρόπο που έχει κατορθώσει να επιλύσει ή αντίθετα έχει αποτύχει να επιλύσει το οιδιπόδειο σύμπλεγμά του. Αυτό, ίσως, να αποτελεί πρόκληση προκειμένου να επιδιώκουμε διαρκώς μια ποιοτική αλλά και ποσοτική συνάρτηση της ζωής με τον βαθμό εσωτερικής επίλυσης (και συνεπώς ζωντάνιας) του οιδιπόδειου συμπλέγματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μακροζωία. Στη παρούσα εργασία μου η εν λόγω διασύνδεση θα γίνει με βάση τα κείμενα του Φρόϋντ και συγκεκριμένα τις θέσεις του περί των ενορμήσεων ζωής, θανάτου και περί της δημιουργίας του άγχους.

6 4η Εισήγηση Ηλέκτρα: Μία Ψυχαναλυτική Ανάγνωση Όλγα Μηνοπούλου Η Ηλέκτρα, ίσως η πιο ενδιαφέρουσα και πολυσυζητημένη τραγωδία του Ευριπίδη, διδάχτηκε για πρώτη φορά την άνοιξη του 413 π.χ. Το έργο αναφέρεται στα πάθη του Οίκου των Ατρειδών. Κύριο πρόσωπο, γύρω από το οποίο εξελίσσεται η τραγωδία είναι η Ηλέκτρα, κόρη του δολοφονημένου βασιλιά του Άργους και των Μυκηνών, Αγαμέμνονα, και της συζυγοκτόνου βασίλισσας Κλυταιμνήστρας. Η Ηλέκτρα - που ειρήσθω εν τη παρόδω - το όνομα της δεν προέρχεται από το ήλεκτρον, (αυτό που λάμπει ) αλλά απο το ά-λεκτρον (δηλαδή χωρίς κρεβάτι), έμπλεη μίσους, βρίσκεται καθηλωμένη στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα, επιθυμώντας ασυνειδήτως τον πατέρα της και ανταγωνιζόμενη ταυτόχρονα την μητέρα, την οποία κατηγορεί για το θάνατό του.η στάσιμη και παγωμένη της ζωή κινητοποιείται από το μίσος. Οι ενορμήσεις του θανάτου φαίνεται πως έχουν κυριαρχήσει στη ψυχική ζωή της Ηλέκτρας πάνω από τις ερωτικές της αντίστοιχες, παγιδέυοντας την ηδονή. Σωματικώς έχει διαφύγει το θάνατο, ψυχικώς όμως αυτός έχει ήδη επέλθει. Έτσι, βρισκόμενη μπροστά σε δύο επιλογές μετά το θάνατο του πατέρα της και την απομάκρυνσή της από τη μητέρα της και το παλάτι επιλέγει να αρνηθεί να αποδεχθεί τον οριστικό χαρακτήρα των καταστάσεων και τις απώλειες που έχουν ήδη συμβεί και αντ αυτού επιλέγει να σταματήσει το χρόνο, να αρνηθεί το τέλος των πραγμάτων με συνέπεια να αδυνατεί να κάνει νέες συμβολοποιήσεις και να επενδύσει σε νέα αντικείμενα. Ο Freud θέτει τις ουσιαστικές βάσεις των αντιλήψεων του για την θηλυκότητα στο έργο του «Τρία δοκίμια για την θεωρία της σεξουαλικότητας» το Από την εργασία αυτή διαφαίνεται ότι τόσο το αγόρι όσο και το κορίτσι, διατηρούν την θεωρία της ύπαρξης του ίδιου σεξουαλικού οργάνου και στα δύο φύλα, δηλαδή του ανδρικού γεννητικού οργάνου. Στην ηλικία αυτή η κλειτορίδα είναι για το κορίσι ένα μικρό πέος. Ο κόλπος δεν υφίσταται ψυχικώς. Στο ίδιο έργο του ο Freud αναφέρεται στην ύπαρξη του συμπλέγματος ευνουχισμού και στα δύο φύλα, και στον φθόνο του πέους στο κορίτσι. Αργότερα το 1923 στην εργασία του, που αποτελεί ουσιαστικά συμπλήρωμα στη θεωρία της σεξουαλικότητας, «Η Παιδική Γενετήσια Οργάνωση της Λιβιδούς», ο Freud θα συμπεράνει την ύπαρξη μιας σημαντικής διαφοράς μεταξύ της παιδικής και της ενήλικης όργανωσης της σεξουαλικοτητας: η πρώτη είναι φαλλική και η δεύτερη γεννετήσια. Ο σεξουαλικός μονισμός διατηρείται στην παιδική φαντασίωση και η αρρενωπότητα θεωρείται αλληλένδετη με την ύπαρξη υποκειμένου, με δραστηριοτητα και με κατοχή πέους, ενώ η θυληκότητα με αντικείμενο και παθητικότητα. Δύο χρόνια μετά, το 1925 στην εργασία «Ορισμένες Ψυχικές Συνέπειες της Ανατομικής Διαφοράς των Δύο Φύλων» ο Freud περιγράφει ότι το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα στο αγόρι μεν είναι πρωτογενής μηχανισμός στο δε κορίτσι δευτερογενής. Το κορίτσι εκκινεί απο την επιθυμία για την μητέρα, στην συνέχεια η επιθυμία αυτή κατευθύνεται προς το πέος και έπειτα προς ένα παιδί από τον πατέρα. Το παιδί αυτό θα αποτελεί ουσιαστικά ένα υποκατάστατο της επιθυμίας του πέους. Μόνο προς το τέλος του έργου του ο Freud θα καταλήξει σχετικά με την γυναικεία σεξουαλικότητα στις εργασίες του το 1931 και το 1932 ότι είναι εξαιρετικής σημασίας η προ-οιδιπόδεια φάση στην εξέλιξη του κοριτσιού. Η σχέση με την μητέρα είναι υποχρεωτικά αμφιθυμική στρέφοντας προς αυτήν τις στοματικές, σαδιστικές, και τέλος τις φαλλικές της ορμές. Το κορίτσι, για το οποίο ο ευνουχισμός είναι κάτι το δεδομένο και όχι ένας επαπειλούμενος φόβος όπως είναι για το αγόρι, βρίσκεται ενώπιον των εξής επιλογών: είτε να αποδεχτεί την θηλυκότητά της, είτε να παραιτηθεί εξ ολοκλήρου από την σεξουαλικότητα, είτε να διεκδικήσει το πέος. Η γυναικεία σεξουαλικότητα είναι ένα ζήτημα που απασχόλησε και ακόμη απασχολεί πολλούς ψυχαναλυτές. Κάποιοι συμφώνησαν με τις απόψεις του Freud και άλλοι πρότειναν διαφορετικές θέσεις. Οι πιο γνωστοί που ασχολήθηκαν με το συγκεκριμένο θέμα είναι οι Ε. Jones, Helene Deutsch, Brunswick, Marie Bonaparte, Karen Horney, Melanie Klein, Janine Smirgell, Joyce McDougall. H Ηλέκτρα διακρίνεται για την έντονη σχέση της με την προ-οιδιπόδεια φαλλική μητέρα η οποία φαντάζει παντοδύναμη και επικίνδυνη. Μία μητέρα που όχι μόνο της στέρησε τον πατέρα αλλά, επιπλέον, η ηρωίδα της καταλογίζει και την στέρηση της ίδιας της σεξουαλικότητάς της. Η Ηλέκτρα μπορεί να είναι ελεύθερη ως προς την σεξουαλικότητά της μόνον όταν με το χέρι του αδελφού της Ορέστη, δολοφονεί την προ-οιδιπόδεια φαλλική και οιδιπόδεια αντίζηλο μητέρα της χωρίς να νοιώσει ενοχή, πιστεύοντας στο δίκαιο της αντεκδίκησης.

7 5η Εισήγηση Αμλετ: Το Αιώνιο Φάντασμα του Πεθαμένου Πατέρα Αθηνά Βούλγαρη Το 1908 ο Freud στο δοκίμιό του με τίτλο «Δημιουργικοί Συγγραφείς και Αναπολήσεις», έθεσε δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλεί το υλικό του αυτό το παράξενο ον ο συγγραφέας και πως καταφέρνει να φέρει στην επιφάνεια κρυμμένα συναισθήματα του αναγνώστη του, τα οποία δεν φανταζόμαστε ότι μπορούσαν να υπάρχουν. Σε αυτό το δοκίμιο, o Freud προάγει την ιδέα ότι το άτομο που δημιουργεί είναι ένα άτομο που παίζει με τις εν πολλοίς ανεπεξέργαστες φαντασιώσεις του. Αυτό κάνει και ο Σαίξπηρ. Ο ίδιος ο δημιουργός, με όλη την ένταση της δημιουργικής του ώσης, είναι ένας θύτης βίας, υπό την έννοια ότι συγκεντρώνει ολόκληρη την ενέργειά του για να εισβάλλει στον εξωτερικό κόσμο με το όραμά του, την εικόνα του, το όνειρό του, τον εφιάλτη του, που ζητεί λύση. Διότι, και ο ίδιος είναι θύμα μιας βίαιας εσωτερικής κατάστασης, μέσα από την οποία αισθάνεται ότι δεν έχει άλλη λύση πέρα από το να την εξωτερικεύσει. Στον Άμλετ, το λιβιδινικό θεμέλιο της έκφρασης του Σαίξπηρ διηθείται από κατακλυσμιαίες προγενετήσιες σεξουαλικές ενορμήσεις καθώς και από αρχαϊκές όψεις της σεξουαλικότητας. Εδώ είναι δυσδιάκριτος ο ερωτισμός από τη βία, η αγάπη από το μίσος, πράγμα το οποίο δημιουργεί στον αναγνώστη μια διέγερση και τον φέρνει πιο κοντά στον δημιουργό, εφ όσον και ο ίδιος έχει βιώσει αντίστοιχες αλλά εντελώς ξεχασμένες συναισθηματικές καταστάσεις. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα την στιγμή της εμφάνισης του Νεκρού Πατέρα. Η σκηνή είναι ερεθιστική και βιώνεται επικίνδυνα από τον αναγνώστη ή, τον θεατή. Ο Άμλετ αδυνατεί να ενσωματώσει την πατρική φιγούρα διότι δεν έχει ενδοβάλλει την δύναμή της. Συνεπώς, η βοήθεια του εσωτερικευμένου πατέρα είναι περιορισμένη για να μπορεί να αποκοπεί από την λανθάνουσα επιθυμία για την μητέρα και τον φόβο της εξάρτησής του από αυτή. Το αίσθημα της απόκτησης της ανδρικής σεξουαλικής ταυτότητας μέσα από αυτό το βίωμα καθίσταται ανέφικτο αλλά επίπλαστα κατακτηθέν. Η προδοσία του «αδύναμου πατέρα» ραγίζει την καρδιά του ασυνείδητα θηλυπρεπούς νέου, ο οποίος ρέπει προς την ψύχωση. Μήπως όμως ο Άμλετ αντιπροσωπεύει το παιδί που επιθυμεί να εξαλείψει πατέρα και μητέρα και του οποίου η σχαστική του προδιάθεση είναι εκπεφρασμένη φαντασιωσικά ως ελπίδα πλήρους καταστροφής του γονεικού ζεύγους; Μήπως ο Κλαύδιος αποτελεί την ασυνείδητη ταύτιση του Άμλετ και γίνεται ο φονιάς του πατέρα, ο ίδιος δε της μητέρας; Στο κλινικό υλικό που παρατίθεται διαφαίνεται η επιθυμία για τον θάνατο του πατέρα και της μητέρας και γίνονται κατανοητά τα πρωτογενή στοιχεία από τα οποία πηγάζει η εν λόγω ψυχοπαθολογία.

8 6η Εισήγηση Οι Περιπέτειες των Ενορμήσεων στην Πορεία προς το Οιδιπόδειο και οι Συνοδευτικές Μεταλλαγές στην Ποιότητα του Άγχους Βασίλης Δημόπουλος Σ αυτή την εργασία, επιχειρώ να δείξω την πορεία της ανάλυσης του κ. Ζ, μέσα από τρεις περιόδους της εργασίας μου μαζί του. Οι περίοδοι αυτοί, δείχνουν τα περάσματα, τους μετασχηματισμούς θα έλεγα, από μια αρχική διαδικασία όπου ή λειτουργία του τρίτου, είναι ανεπαρκής, σε περιόδους όπου διαγράφεται καλλίτερα η παρουσία του ενδιάμεσου. Η λειτουργία της σκέψης και του συναισθήματος, είναι τα «εργαλεία», μέσα από τα οποία διαγράφονται οι μετασχηματισμοί, πώς από τη δυσκολία στη σκέψη και το κατακλυσμικό άγχος περνάει ο κ. Ζ, στην δευτερογενή σκέψη για το άγχος-σήμα. Την ενορμητική πορεία προς το συναίσθημα και τις αναπαραστάσεις, τη βλέπουμε μέσα από τρεις διαφορετικές διατυπώσεις του κ. Ζ, στις τρεις περιόδους στις οποίες αναφέρθηκα. «Δεν καταλαβαίνω τι μου λέτε», ήταν μια απάντηση στις παρεμβάσεις μου, στην πρώτη περίοδο. «Γιατί μου το λέτε, τι σημαίνει;» είναι μια άλλη διατύπωση του στη δεύτερη περίοδο, για να φτάσουμε στο «δεν τόχα σκεφτεί» της τρίτης περιόδου.

9 7η Εισήγηση Ο Λόγος Ύπαρξης του «Λόγου» Αθανάσιος Μπαζίνης Το κυριότερο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης παρουσίας συνίσταται στο «Λόγο». Επ αυτού βασίζεται κάθε είδους ανώτερη μορφή εξέλιξης. Κατά συνέπεια, αποτελεί ένα εύλογο ερώτημα το τι είναι αυτό το οποίο καθιστά το Λόγο αναπόσπαστο μέρος της αναζήτησης κάθε αυτογνωσίας. Η δυσχέρεια στην απάντηση αυτού του ερωτήματος συνίσταται στο ότι δεν υπάρχει κανείς τρόπος να ερμηνευθεί ο Λόγος παρά μόνο μέσω του εαυτού του, δηλαδή της λογικής συσχέτισης των πραγμάτων. Το θεμελιώδες αυτό πρόβλημα - το οποίο έγινε αντικείμενο επεξεργασίας κυρίως από την Γαλλική σχολή της ψυχανάλυσης - είναι απόρροια της δημιουργίας του Εγώ, που απετέλεσε για τον Φρόιντ ζήτημα καθοριστικής σημασίας από το 1926 αλλά και πριν απ αυτό ακόμη και από την εποχή του «Σχεδίου για μια Επιστημονική Ψυχολογία». Στην παρούσα εργασία μου θα αναφερθώ με τη χρήση σχετικού κλινικού υλικού στις παραμέτρους εκείνες οι οποίες λόγω της ύπαρξης μη-εγωτικών, ασυνειδήτων περιοχών στον ανθρώπινο ψυχισμό, ο «Λόγος» πάσχει σε άλλοτε άλλο βαθμό με αποτέλεσμα την εμφάνιση αφ ενός μεν ψυχικής νόσου αφ ετέρου δε ήμι-συμβολοποιημένων εγωτικών πυρήνων. Οι τελευταίοι στην προσπάθειά τους να ενταχθούν στην έλξη των υφισταμένων εγωτικών σχηματισμών δημιουργούν προϋποθέσεις άγχους, ιδιαιτέρως εμφανείς κατά την αναλυτική πορεία.

10 8η Εισήγηση Το Αρνητικό Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα Ανδρέας Δετζώρτζης Λίγο μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο Freud ξεκίνησε την ψυχανάλυση του εαυτού του από το 1896 έως το Η «ανάλυση του εαυτού μου» - όπως την αποκαλούσε στα γράμματά του προς τον Fliess βασιζόταν στο μεγαλύτερο μέρος της στην ανάλυση των ονείρων του χάρη σε αυτό κατάφερε να κατανοήσει τον ρόλο που παίζουν τα όνειρα στη ψυχική ζωή αλλά και τη σημασία που είχε η σεξουαλικότητα στα παιδικά του χρόνια. Η ανακάλυψη ότι σε κάθε άτομο συνυπάρχει το θετικό Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, η βάση της ταύτισης με τον γονέα του ιδίου φύλου, και η ανεστραμμένη μορφή του συμπλέγματος, η βάση της ταύτισης με τον γονέα του αντίθετου φύλου, επέτρεψε στον Freud (στο The Ego and the Id (1923)) να διατυπώσει την ιδέα της ψυχικής αμφιφυλοφιλίας, την οποία δανείστηκε από τον Fliess. Ο προαναφερθείς είχε κεντρίσει την προσοχή του Freud στον ρόλο που είχε η αμφιφυλοφιλία στην διαμόρφωση της αρσενικής και της θηλυκής ταυτότητας, όχι μόνο σε ότι αφορά στο ανατομικό και βιολογικό επίπεδο, αλλά και στο ψυχολογικό. Η περίπτωση του Little Hans απέσπασε ένα σημαντικό αριθμό παρατηρήσεων. Σύμφωνα με τον Silverman (1980) και τον Frankiel (1991), ο Freud είχε στη διάθεση του αρκετές ενδείξεις ότι ο Hans είχε την επιθυμία να ταυτιστεί με την μητέρα του, με σκοπό να πάρει την θέση της. Για παράδειγμα, η αναφορά της περίπτωσης αποκαλύπτει την ερωτική εξάρτηση του Hans από τον πατέρα του, την επιθυμία του να κάνει μωρά όπως η μητέρα του, την ταύτιση του με την έγκυο μητέρα του καθώς και τον θυμό και την ζήλεια που έτρεφε για εκείνη. Μέσα από μια λεπτομερή ανάλυση των παιδικών σεξουαλικών θεωριών του Wolf-Man, ο Freud τονίζει την σύγκρουση μεταξύ των παθητικών θηλυκών προδιαθέσεων ενός μικρού αγοριού, που αντιστοιχεί στην ανεστραμμένη μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος, και των αντρικών προδιαθέσεων του, που αντιστοιχεί στην κανονική μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος. Μόλις αυτές οι αντρικές προδιαθέσεις εξελίσσονταν, κατάφερναν να κυριαρχήσουν έναντι των ασυνείδητων ομοφυλοφιλικών προδιαθέσεων του ασθενή, οδηγώντας έτσι στην ανάρρωση και στην θεραπεία. Η λεπτομερής ανάλυση των διαφορετικών απόψεων στην φαντασίωση του να «χτυπιέται» το υποκείμενο τονίζει τον ρόλο που έχει η ψυχική αμφιφυλοφιλία, πχ. τα αρσενικά και θηλυκά στοιχεία που υπάρχουν στο κάθε άτομο, ασχέτως φύλου. Υπάρχει η περίπτωση να αντιστραφεί η μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος και το νεαρό αγόρι να ταυτιστεί με τον αντικείμενο που ποθεί ο πατέρας του την μητέρα του το αγόρι υιοθετεί μια θηλυκή συμπεριφορά, και ο πατέρας γίνεται το αντικείμενο των σεξουαλικών του ορμών. Το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα μπορεί να αντιστραφεί επίσης και στα κορίτσια, με τις αντίστοιχες αλλαγές. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της ταύτισης με τον πατέρα στο κανονικό Οιδιπόδειο σύμπλεγμα και στο αντεστραμμένο σύμπλεγμα στο οποίο ο πατέρας επιλέγεται ως ερωτικό αντικείμενο; Η απάντηση του Freud είναι πολύ απλή αλλά άκρως διαφωτιστική: «Στην πρώτη περίπτωση ο πατέρας του ατόμου είναι αυτό που το άτομο θα ήθελε να γίνει, ενώ στην δεύτερη περίπτωση είναι αυτό που θα ήθελε να έχει». Ο σκοπός της συγκεκριμένης παρουσίασης είναι να καταδειχθούν με σαφήνεια όλα τα ανωτέρω μέσω παράθεσης κλινικού υλικού από την ψυχαναλυτική θεραπεία ασθενούς.

11 9η Εισήγηση Η εκ της Δράσης της Αναβολής {Εκ των Υστέρων} Απορρέουσα Διαρκής Επεξεργασία του Οιδιποδείου Συμπλέγματος και της Καταθλιπτικής Θέσης των Διαφόρων Σταδίων της Ζωής Bianca Lechevalier «Ποιος Κιθαιρώνας θα μπορούσε να αντηχήσει τις κραυγές μου αρμονικά;» αναφωνεί ο Οιδίπους επί Κολωνώ. Αυτό το όραμα, το πλέον γαλήνιο, της ζωής του Οιδίποδα είναι η κατάληξη μιας επεξεργασίας του πένθους και της ενοχής του και κυρίως του μετασχηματισμού των εσωτερικευμένων αντικειμένων του. Αυτά τα πρόσωπα, όντας πιο ευσπλαχνικά, μπορούν να χρησιμεύσουν σαν στήριγμα όταν όλα καταρρέουν γύρω του. Κάθε φορά, κατά τη διάρκεια των κρίσεων της ζωής και στα εκ των υστέρων τραυματικά γεγονότα της, αναδύεται μια καινούργια έκδοση του οιδιποδειακού συμπλέγματος. Η Μέλανι Κλάιν, το 1945, ενσωματώνει το οιδιπόδειο και τα πρώιμα άγχη στην προβληματική της καταθλιπτικής θέσης. Ο Ντόναλντ Μέλτσερ το 1978, αναφέρεται σε μια δυναμική και πανοραμική οπτική στη θεραπευτική διαδικασία. Ο Τζέημς Γκαμίλ το 2007, υπογραμμίζει το πολυδιάστατο και την πολυπλοκότητα της καταθλιπτικής θέσης. Με τη βοήθεια κλινικών παραδειγμάτων θα προσπαθήσω να διαφωτίσω αυτή την ακραία πολυπλοκότητα, τόσο όσον αφορά κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όσο και κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων της ζωής. Πρόκειται για την ύφανση διαφόρων επιπέδων της ποιότητας των συναισθηματικών δεσμών και αυτού που μπορεί να ανατραπεί στην προβληματική της ταυτότητας. Και έτσι οδηγούμαστε στο κέντρο της οδυνηρής ανθρώπινης συνάντησης.

12 10η Εισήγηση Είναι η Ομοφυλοφιλία Ψυχική Νόσος; Άλκης Σιώζιος Συχνά η ομοφυλοφιλία έχει παρουσιαστεί ως ένα ζήτημα κοινωνικό, παρά ψυχαναλυτικό. Σε κάποιες προηγμένες κοινωνίες θεωρείται μια απλά παραλλαγή της φυσιολογικής σεξουαλικότητας, και συνεπώς είναι σχεδόν αποδεκτή ως ισότιμη της ετεροφυλοφιλίας, ενώ από τις λιγότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες θεωρείται ως μια ανήθικη διαστροφή, έως και επικίνδυνη που απαγορεύεται μέχρι διώξεως. Στην ψυχανάλυση, ή έννοια της ασθένειας ορίζεται από το εκάστοτε υποκείμενο και με γνώμονα την υποστηρικτική για το «εγώ» δράση της «ασθένειας». Η ομοφυλοφιλική επιθυμία είτε είναι συνειδητή είτε ασυνείδητη υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους ως μια συνιστώσα της σεξουαλικής ενόρμησης και αποτελεί υπόλειμμα της πολύμορφα διαστροφικής παιδικής σεξουαλικότητας. Ο τρόπος διαχείρισης αυτής της επιθυμίας από το υποκείμενο όποτε εμφανίζεται και ειδικότερα όσον αφορά στο κόστος του να μπορέσει το υποκείμενο να την εντάξει συνειδητά στον εγωτικό ψυχικό σχηματισμό του είναι καθοριστικός παράγοντας που καθιστά την επιθυμία αυτή κοινωνικό πρόβλημα, τρόπο σεξουαλικής επιλογής ή, «νόσο». Παράνοια και διαστροφές είναι οι ψυχοπαθολογίες εκείνες που έχουν στο επίκεντρό τους την ασυνείδητη ομοφυλόφιλη επιθυμία η οποία κλινικά εκφράζεται είτε ως ομοφυλόφιλο άγχος είτε ως πρόβλημα σεξουαλική ταυτότητας. Αλλά κατά κύριο λόγο στις νευρώσεις, η επιθυμία αυτή συνιστά σημαντικό πρόβλημα για το υποκείμενο, στα πλαίσια της προβληματικής του αρνητικού οιδιποδείου συμπλέγματος, για την επίλυση του οποίου κινητοποιούνται εξελιγμένες ή πιο πρώιμες άμυνες. Η ψυχανάλυση καλείται να βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν τον εαυτό τους και να επιλύσουν τα προβλήματα που τυχόν προκύπτουν από την ανεπίλυτη ενδοψυχική σύγκρουση, εντός του Εγώ του εκάστοτε υποκειμένου μεταξύ των ενορμήσεων που πηγάζουν από το Εκείνο, των αμυνών του και της εξωτερικής πραγματικότητας. Η ασυνείδητη εγωσυντονική ομοφυλοφιλία, καθώς και ασυνείδητη ομοφυλόφιλη επιθυμία των ετεροφυλόφιλων, η οποία τυγχάνει αποτελεσματικού χειρισμού, από τις εγωτικές τους άμυνες (π.χ. μετουσιώνεται σε αντρική ή γυναικεία φιλία, είτε ικανοποιείται μέσω του ετεροφυλόφιλου σεξ, όπου τα όρια του εαυτού και του άλλου συγχέονται, είτε υφίσταται άλλον αποτελεσματικό χειρισμό), δεν αποτελούν πρόβλημα για τους ανθρώπους και συνεπώς ούτε για την ψυχανάλυση. Αυτή η ψυχαναλυτική θέση υποστηρίχθηκε εξαρχής από τον Φρόυντ, και παρά τις κάποιες αντίθετες απόψεις, που έχουν εκφραστεί από ορισμένους ψυχαναλυτές, συνεχίζει να ισχύει και σήμερα.

13 11η Εισήγηση Ενοχή και Δισδιαστατικότητα: μία Κλινική Συμβολή στην Εξέλιξη και Επίλυση του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος Ricardo Stramer Η επίλυση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος αποτελεί το κεντρικό στόχο της ψυχαναλυτικής θεραπείας. Επιτρέπει μία ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ του Εγώ, του Υπερεγώ και του Εκείνου στη δόμηση της προσωπικότητας. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι αυτός ο στόχος δεν μπορεί να πραγματωθεί επαρκώς εάν προηγούμενες νηπιακές δυσκολίες δεν έχουν δουλευτεί. Βασίζει δε την επιχειρηματολογία του στις ανακαλύψεις της Melanie Klein περί την πρώιμη φαντασιακή ζωή του νηπίου και τους μηχανισμούς αμύνης που χρησιμοποιεί έτσι ώστε να προάγει την άποψή του ότι σε πολλούς ασθενείς η δυσκολία στο να φτάσουν και να επιλύσουν το Οιδιποδειακό τους δράμα βρίσκεται στην αρχική δυσκολία τους στο να μπορούν να χρησιμοποιήσουν την προβλητική ταύτιση ως μέσον επικοινωνίας. Η ανάπτυξη αυτής της ικανότητας ανοίγει στον ασθενή την πιθανότητα να εμπλέκεται σε πλήρεις αντικειμενότροπες σχέσεις, δηλαδή, στο να μπορεί να προχωράει από το να δεσμεύεται σε μερικού τύπου ναρκισσιστικές σχέσεις προς την δημιουργία ολόκληρων σχέσεων. Αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη του ψυχισμού με τρόπο τέτοιο ώστε να είναι ικανός να αντιμετωπίζει, να αντιλαμβάνεται και να επεξεργάζεται την τρισδιάστατη φυσιολογική κατάσταση που είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το Οιδιπόδειο δράμα. Ως ένα ιδιαιτέρως δύσκολο σημείο ο συγγραφέας εξετάζει τον ρόλο που παίζει ο υπερβολικός φθόνος ο οποίος καταλήγει στη δημιουργία ενός αμυντικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από μία δυσδιάστατη και ρηχή ψυχική κατάσταση η οποία συντηρεί μία ψευδαίσθηση αποκλεισμού, κακεντρέχειας και κακίας. Αυτή η δομή της προσωπικότητας καθηλώνει το άτομο σε ένα παρανοϊκό/σχιζοειδικό σύστημα. Ο συγγραφέας προτείνει ότι διαμέσου της ποιοτικής μετατόπισης από την παρανοϊκή/σχιζοειδική θέση προς την καταθλιπτική θέση ξετυλίγεται η ασίγαστη δράση του Οιδιπόδειου συμπλέγματος και τοιουτοτρόπως δουλεύεται καταλλήλως. Η παρουσίαση συνοδεύεται από κλινικά παραδείγματα δηλωτικά των ανωτέρω θέσεων.

14 12η Εισήγηση Η Έλξη της Διαστροφικότητας από το Γυναικείο Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα Εμμανουήλ Στεφανουδάκης Η ύπαρξη στη γυναίκα μιας πανίσχυρης φαντασίωσης ελλείμματος απορρέουσας κατ αρχάς εκ της ανατομικής διαφορετικότητας των δύο φύλων, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά της και την ψυχολογική της υπόσταση, εν γένει. Το έλλειμμα αυτό δεν είναι δυνατό να το επεξεργαστεί σε ψυχολογικό επίπεδο ως αίσθηση κατωτερότητας του εαυτού της χωρίς την ταυτόχρονη ανάπτυξη αντιδραστικών σχηματισμών οι οποίοι θα αναιρούν μια τέτοια αποτρόπαια έκβαση. Κατά συνέπεια, το έλλειμμα στην γυναίκα μπορεί να αποκτά το χαρακτηριστικό της άρνησης ύπαρξης ελλείμματος αλλά ταυτόχρονα και της φαινομενικής αποδοχής του. Αυτή η διαστροφική διάσταση της γυναικείας ψυχοπαθολογίας μερικές φορές έχει και μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή εξέλιξη με την εμφάνιση σχαστικών φαινομένων, δηλαδή, την εκδήλωση μιας υπερβάλλουσας επιθετικότητας, παρανοϊκότητας ή, ακόμη και εκδραματιστικής συμπεριφοράς. Όλα αυτά δημιουργούν συχνά την απορία ως προς το τι εν τέλει θέλει η γυναίκα, κατά τη γνωστή ρήση του S. Freud. Επιπλέον, η μάλλον ασθενική υπερεγωτική διάσταση του ψυχικού της οργάνου - απορρέουσα εκ του γεγονότος ότι από πολύ μικρή ηλικία ενισχύθηκαν σχαστικά φαινόμενα τα οποία απέτρεψαν την υποστηρικτικά υπερεγωτική του Εγώ εξέλιξη - έκανε ώστε να μην υπάρχει ένα είδος εσωτερικού φραγμού. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είχε επηρεάσει θετικά τις ανωτέρω εκφάνσεις του ψυχισμού και της συμπεριφοράς της ενήλικης γυναίκας. Οι πολύπλοκες αυτές καταστάσεις θα μελετηθούν στην παρούσα εργασία μου και θα χρησιμοποιηθεί ανάλογο κλινικό υλικό.

15 13η Εισήγηση Υστερία: Η Πλέον Βασική Ψυχική «Νόσος» Βασίλειος Μαούτσος Η βιολογική διάσταση του ανθρώπου ως σημείο αναφοράς κάθε ψυχικής διεργασίας είναι δεδομένη και απόλυτα κατανοητή από ψυχαναλυτές και μη. Ο ψυχαναλυτής δεν αναφέρεται συχνά σ αυτή επειδή το έργο του ξεκινάει από το άλλο άκρο, από το χώρο του ασυνειδήτου το οποίο λόγω των εντάσεων που έχει βιώσει και της μακρόχρονης πορείας του κατά τη διάρκεια της ζωής έχει απολέσει κάθε εμφανή σχέση με το υπόστρωμά του και εξ αυτού του λόγου έχει χάσει την προτεραιότητά του χωρίς να έχει χάσει κατ ελάχιστο την υποβόσκουσα ισχύ του. Η ενστικτώδης επένδυση που λαμβάνει χώρα εξ αρχής επ αυτού του βιολογικού υποστρώματος είτε το προωθεί να διατηρεί μια κάποια επαφή με τις βιολογικές αντιπροσωπεύσεις του είτε το υποσκάπτει και το απομακρύνει ολοένα και περισσότερο απ αυτές. Αυτό εξαρτάται από την ατομική ιστορική πορεία των ενστίκτων του κάθε υποκειμένου. Είναι γεγονός ότι καμία λειτουργία του σώματος δεν απορροφά τόση πολύ λιβιδινική ενέργεια προκειμένου να ωριμάσει όσο η σεξουαλική λειτουργία που εκ της φύσης της είναι αφ ενός άκρως ηδονιστική και αφ ετέρου μονίμως ρέπει προς την αντικειμενότροπο συνεύρεση. Συνεπώς, κατά την εξέλιξη των ψυχικών πραγμάτων και εξ αιτίας του ηδονιστικού της χαρακτήρα η σεξουαλική λειτουργία μπορεί ευκόλως να γίνεται ο τελικός σταθμός έκφρασης κάθε είδους ψυχικής κατάστασης, ανεξαρτήτως αιτιολογίας. Εκ παραλλήλου, η σεξουαλική συνουσία αν και αποτελεί το τελικό μέρος μιας αντικειμενοτρόπου συνεύρεσης κατά κανένα τρόπο δεν θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι είναι η σημαντικότερη. Κι όμως η σεξουαλική συνουσία μπορεί συχνότατα να γίνεται σημαντική και ταυτόχρονα εξαιρετικά επικίνδυνη για το άτομο επειδή έχει την ευχέρεια να είναι είτε πραγματική, είτε φαντασιακή, είτε εκδραματιστική, είτε με χαρακτηριστικά εντόνως ψυχαναγκαστικά ή, ακόμη και ψυχωτικά στοιχεία αλλά ποτέ να μην χάνει τα τεράστια προνόμια (κοινωνικά, επαγγελματικά) που της δίνει η αντικειμενότροπη φύση της. Μάλιστα, στη περίπτωση κατά την οποία η κατ αυτό τον τρόπο ειδωθήσα σεξουαλική συνουσία υπερκεράσει βιαίως και επικαλύψει κάποιες πρωιμότερες καθηλώσεις τότε η ως άνω περιγραφείσα συνουσία θα αποτελέσει αιτία μεγάλης περιπλοκής των υποκειμένων και καθηλωμένων αντιπροσωπεύσεων με αποτέλεσμα την ψευδαισθητική επίλυση ή, την δήθεν-προώθηση της Οιδιποδείου κατάστασης. Το κόστος, εν προκειμένω, θα είναι η συμπτωματολογία εντόνου παλινδρόμησης. Διότι, σε πρώτο στάδιο το αποτέλεσμα μιας τέτοιας εξέλιξης είναι αφ ενός μεν η πάση θυσία απώθηση του συναισθηματικά εμπλεκομένου ενστίκτου και αφ ετέρου η προσπάθεια ψυχικής διαχείρισης από το Εγώ ενός υπερ-ερεθισμένου μεν αλλά αποσυνδεδεμένου ενστικτικά βιολογικού υποστρώματος. Η συνέχιση αυτής της συγκυρίας στη περίπτωση που παραμείνει σε επίπεδο μιας υστερικής ψυχοπαθολογίας αποσυνδετικού χαρακτήρα μπορεί να μην είναι τόσο σοβαρή από κλινική άποψη (π.χ υπαισθησίες, μικρές παραλυσίες παροδικού χαρακτήρα, δυσμηνόρροια, γαστρεντερικές διαταραχές, πονοκέφαλοι, νευρικότητα, καταθλιπτική διάθεση). Όμως, όσο περισσότερο η περιπλοκή των συμβόλων και η παλινδρόμηση φτάνουν στο ναρκισσιστικό επίπεδο οι καταστάσεις αυτές εξελίσσονται σε σοβαρότερες νοσολογικές οντότητες νευρώσεων ή, ακόμη και ψυχώσεων, οι οποίες μπορεί να συγκαλύπτουν μία μόνιμη υστερική προδιάθεση.

16 14η Εισήγηση Διαφορές Νεύρωσης και Ψύχωσης Ουρανία Μολυβιάτη Από νωρίς ο Φρόιντ στα έργα του «Νευροψυχώσεις Άμυνας» τού1894 και «Περισσότερες Παρατηρήσεις για τις Νευροψυχώσεις Άμυνας» τό 1896 ερευνά τούς μηχανισμούς πού λειτουργούν στην νεύρωση και στην ψύχωση. Μιλώντας για τις διάφορες νευρώσεις λέει ότι στις φοβίες και στους ψυχαναγκασμούς, δεν ισχύει η σωματική μετατροπή πού είναι τυπική στην υστερία, η ιδέα παραμένει στην συνείδηση με την μορφή των ψυχαναγκαστικών σκέψεων και το άγχος με «λανθασμένη σύνδεση» προσκολλάται σε αυτές, οι οποίες έχουν αντικαταστήσει τις παθογόνες σκέψεις. Στην ψευδαισθητική ψύχωση ο ίδιος μηχανισμός βρίσκεται σε ενέργεια, όμως σ αυτήν την περίπτωση ο διχασμός της συνείδησης απαλύνεται με μία πολύ περισσότερο ενεργητική και επιτυχημένη άμυνα. «Εδώ, το εγώ απορρίπτει την ασυμβίβαστη ιδέα μαζί με το συναίσθημά της και συμπεριφέρεται ως εάν αυτή η ιδέα δεν είχε ποτέ εμφανισθεί στο εγώ». Στο έργο του «Νεύρωση και Ψύχωση» του 1923 λέει ότι «η νεύρωση είναι το αποτέλεσμα μίας σύγκρουσης ανάμεσα στο εγώ και στο Εκείνο, ενώ η ψύχωση είναι το ανάλογο αποτέλεσμα μιας παρόμοιας διαταραχής στις σχέσεις ανάμεσα στο εγώ και στον εξωτερικό κόσμο». Συμπληρώνει όμως ότι σίγουρα υπάρχει αρκετό υπέδαφος ώστε να είμαστε επιφυλακτικοί για μια τέτοια απλή λύση του προβλήματος. Είχε εντυπωσιασθεί από τις ομοιότητες ανάμεσα στο περιεχόμενο των παραληρημάτων πού δημιουργούσαν οι παρανοϊκοί ασθενείς και του απωθημένου ψυχοσεξουαλικού υλικού των νευρωτικών ασθενών. Ήταν ως εάν οι πρώτοι εξέφραζαν ανοικτά τις φαντασιώσεις τις οποίες οι δεύτεροι έκρυβαν μακριά στο ασυνείδητό τους. Σ αυτό το κείμενο διακρίνει και τις ναρκισσιστικές καταστάσεις, με κύριο εκπρόσωπο την μελαγχολία, όπου η σύγκρουση γίνεται ανάμεσα στο υπερεγώ και στο εγώ. Στο έργο του «Απώλεια της Πραγματικότητας στην Νεύρωση και την Ψύχωση» του 1924 σχολιάζει το γεγονός ότι και οι νευρωσικοί έχουν δυσκολία στον έλεγχο της πραγματικότητας και συγκεκριμένα στο τμήμα αυτό της πραγματικότητας που σχετίζεται με το πρόβλημά τους. Και στην νεύρωση και στην ψύχωση το άτομο έχει να αντιμετωπίσει μία σοβαρή αποστέρηση. Στην νεύρωση το πρώτο βήμα είναι η απώθηση και το δεύτερο βήμα, ύστερα από την αποτυχία της απώθησης, η δημιουργία του νευρωσικού συμπτώματος. Στην ψύχωση το πρώτο βήμα είναι η αποκήρυξη της πραγματικότητας και το δεύτερο η δημιουργία μίας νέας πραγματικότητας σύμφωνα με την επιθυμία του υποκειμένου. Το άγχος και η συνυπάρχουσα οδύνη μαρτυρούν ότι οι προσπάθειες αυτές δεν είναι και τόσο επιτυχείς. Στο κείμενο αυτό μιλάει επίσης για την σημασία της φαντασίας με τα συμβολικά νοήματά της. Τελειώνοντας λέει ότι εκτός από την απώλεια της πραγματικότητας υπάρχει το θέμα του υποκατάστατου για την πραγματικότητα. Μία διαφορετική, ίσως ενδιάμεση κατάσταση είναι η διαστροφή, κατά τον Φρόιντ «το αρνητικό της νεύρωσης», που δημιουργείται όταν ύστερα από κάποια σοβαρή αποστέρηση το άτομο παλινδρομεί σε προγεννητικά στάδια εξέλιξης και εκφράζεται με σεξουαλικοποίηση, με έμφαση σε ένα από τα συστατικά του σεξουαλικού ενστίκτου και με συνυπάρχουσα άρνηση του άγχους ευνουχισμού. Σημαντικές είναι και οι απόψεις του Λακάν, σύμφωνα με τις οποίες το πρόβλημα στην ψύχωση είναι πρόβλημα με το σημαίνον, τον λόγο. Η διαφοροποίηση της ψύχωσης από την νεύρωση ανάγεται σε άλλη οργάνωση του συμβολικού πεδίου, από την οποία προκύπτει διαφορετική υποκειμενική πρόσληψη της σκέψης και του σώματος. Με την εξέλιξη της δομικής θεωρίας και της θεωρίας των αντικειμενοτρόπων σχέσεων αναπτύχθηκε ό όρος της μεθοριακότητος βασικά από τον Kernberg σαν μία κατάσταση όπου υπάρχει λιγότερο συγκροτημένο εγώ από την νεύρωση και πιο ανώριμες άμυνες με προεξάρχουσα την σχάση - άμυνες πού συναντούμε βασικά στις ψυχώσεις. Όμως, στην μεθοριακότητα διατηρείται ο έλεγχος της πραγματικότητας σε αντίθεση με την ψύχωση.

17 15η Εισήγηση Η Εμπειρία Μου Από τη Σχέση Μεταξύ Ψυχώσεων και Οιδιποδείου Συμπλέγματος Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος Κατεξοχήν στο ψυχωσικό ασθενή το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα ανασυντάσσεται παρά λύεται. Κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας με ψυχαναλυτικό πρίσμα εμφανίζεται βαθμιαία παρακμή και ελάττωση των πλέον πρώιμων εκφάσεών του, όχι όμως επίλυσή του, όπως αυτή νοείται στη περίπτωση μιας θετικής έκβασης ψυχανάλυσης νευρωσικού ασθενή. Ως γνωστόν, το άτομο ξαναναβιώνει στην εφηβεία τα οιδιποδειακά ψυχοσυγκρουσιακά του υπολείμματα και μάλιστα με ιδιαίτερη ένταση σε επίπεδο αντικειμενοτρόπων σχέσεων. Εκεί, εμφανίζεται μία τυπική σαθρότητα ταυτίσεων. Το ίδιο αντιμετωπίζουμε στη θεραπεία ψυχωτικών ασθενών. Αυτό συμβαίνει επειδή στη ψυχανάλυση των νευρώσεων και ψυχώσεων αν και συνυπάρχουν γενετικά και προ-γενετικά στοιχεία στις μεν πρώτες υπερτερούν τα οιδιποδειακά στις δε δεύτερες τα προ-οιδιποδειακά. Εξ ού και η διαφορά τεχνικής και θεραπευτικών αποτελεσμάτων στις δύο αυτές κλινικές καταστάσεις. Ως εκ τούτου, στη ψυχωσική δομή, η αντικειμενότροπος σχέση είναι δυαδικού χαρακτήρα ενώ στην νευρωτική δομή είναι τριαδικού χαρακτήρα. Εν γένει, η βιωματική αποδοχή του «τρίτου» αποτελεί το χαρακτηριστικό της υγιούς οργάνωσης του Οιδιποδείου Συμπλέγματος, πράγμα το οποίο είναι σχεδόν ανέφικτο στην ψύχωση αλλά επιδιωκόμενο κατά τη διάρκεια της θεραπείας ψυχαναλυτικού προσανατολισμού. Έτσι, σε επίπεδο Μεταψυχολογίας μπορούμε να δούμε τον ψυχωσικό ασθενή να οδηγείται σε ένα στάδιο με επίκτητα χαρακτηριστικά οιδιποδειοποίησης. Σε επίπεδο πραγματικότητας, η ψυχαναλυτική θεραπεία ψυχωσικού ασθενούς οδηγεί σε μείωση του άγχους, της επιθετικότητας και της αυτοκαταστροφικότητας. Σίγουρα κι αν ακόμη δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη διάγνωση της σχιζοφρένειας στη πλειονότητα των περιπτώσεων μπορούμε να μεταβάλλουμε τη ποιότητα της ζωής του ψυχωσικού ατόμου.

18 16η Εισήγηση Ψυχωτική Ρηχότητα και Νευρωτική Πληρότητα Ευτυχία Γυπαράκη Εάν δεχτούμε τη νεύρωση σαν μία διαδικασία εσωτερικής διαμάχης μεταξύ του ενστίκτου αφενός και του φόβου της εξωτερίκευσής του από την άλλη, είναι εύκολο να καταλήξουμε στο ασφαλές συμπέρασμα ότι το προϊόν αυτής της διαμάχης θα είναι μία έκφραση ασυνέπειας, άρνησης και αμφιθυμίας. Η κατάσταση όμως αυτή - η οποία είναι άκρως συναισθηματική όταν ειδωθεί μέσα από το πρίσμα της οιδιποδειακότητας η οποία αναφέρεται σε εσωτερικευμένα αντικείμενα τα οποία έχουν λιβιδινικά επενδυθεί σε τεράστιο βαθμό από το υποκείμενο - είναι εντελώς διαφορετική από τη συναισθηματική κατάσταση της ψύχωσης. Στην περίπτωση της ψύχωσης δεν έχουμε μία σύγκρουση μεταξύ ενστίκτου και αμυνών. Στην εν λόγω κατάσταση το ένστικτο αποτελεί μονάχα το υπόβαθρο μιας βαθύτατης διαμάχης μεταξύ αμυντικών και αυτών που θα ονομάζαμε αντι-αμυντικών μηχανισμών (π.χ σχάσεων, αρνήσεων και προβολών) έτσι ώστε να αναρωτιέται κανείς σε κλινικό επίπεδο πού τελικά να βρίσκεται η γνήσια ενστικτώδης διάσταση του υποκειμένου. Οι αμυντικές διαδικασίες του Εγώ όσες και όποιες κι αν είναι καταστρέφονται, κατατέμνονται, αναιρούνται και, εν τέλει, ελαχιστοποιούνται από τη μέγιστη αντιαμυντική διαδικασία της σχάσης υποβοηθούμενη από τη ναρκισσιστική εξιδανίκευση. Έτσι, δημιουργείται μία διαμάχη που θα την αποκαλούσαμε πόλεμο συναισθημάτων και αντι-συναισθημάτων. Αυτή η συγκυρία δημιουργεί ένα βαθύτατο αίσθημα κενότητας στο υποκείμενο σε αντιδιαστολή με τη βασανιστική συναισθηματική πληρότητα του νευρωτικού ασθενούς. Στην εργασία μου αυτή με κλινικά παραδείγματα θα προσπαθήσω να υπεισέλθω στο συναισθηματικό κομμάτι που χαρακτηρίζει τη νεύρωση και τη ψύχωση και το οποίο χρωματίζει τις δύο αυτές κλινικές οντότητες μ ένα τόσο χαρακτηριστικό τρόπο.

19 17η Εισήγηση Η Mετάβαση από την Ψύχωση σε Μία «Απλή» Νεύρωση Κωνσταντίνος Τσώλης Τα θέματα που άπτονται του εν λόγω τίτλου είναι θεωρητικά, κλινικά και τεχνικά. Όσον αφορά το θεωρητικό μέρος της παρούσης εργασίας, η κατάσταση της ψύχωσης είθισται να συγκρίνεται με την κατάσταση της παιδικής ψύχωσης, αν και κάτι τέτοιο από αμιγώς ψυχαναλυτική άποψη είναι αμφιβόλου αξίας με δεδομένο ότι μια ψυχωτική διεργασία η οποία δεν διέρχεται μέσω των εγωτικών λαβύρινθων είναι προφανώς αμφισβητήσιμη. Δοθέντος ότι η παιδική ηλικία ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση δεν διαθέτει εγωτικό λαβύρινθο θα θεωρήσουμε ότι η ψύχωση αποτελεί το αποτέλεσμα μιας άκρως δυσλειτουργικής διεργασίας. Η περίπτωση του Shcreber θα μπορούσε να μας διδάξει πολλά επ αυτού. Κατ ακολουθία με την ανωτέρω θεωρητική τοποθέτηση, η κλινική αντιμετώπιση της ψύχωσης αποτελεί αυτοτελή οντότητα μη σχετιζόμενη απαραιτήτως με τραυματικά γεγονότα της παιδικής ηλικίας. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι η θεραπευτική αντιμετώπιση της κάθε είδους ψυχωτικής κατάστασης θα πρέπει να βρίσκει κάποιες εγωτικές περιοχές πάνω στις οποίες θα στηριχθεί προκειμένου να έχει θετικά αποτελέσματα. Η τεχνική αντιμετώπιση της ψύχωσης επί τη βάση των ανωτέρω βασίζεται στην αρχή της προς τα πίσω και εκ των υστέρων θεώρησης της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι ο ψυχαναλυτής επικεντρώνεται στα περισσότερο προφανή ψυχοπαθολογικά στοιχεία, ενθαρρύνοντας απαραίτητα την θεραπευτική συμμαχία με τον ασθενή, προτού μεταβεί στην ανάλυση των περισσότερο διαταρακτικών και παθολογικών σχηματισμών, σχάσεων και προβολών του ασθενούς. Η βαθμιαία και ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ψυχωτικής κατάστασης στις ανωτέρω παραμέτρους επηρεάζουν και μετασχηματίζουν τις εγωτικές λειτουργίες μιας νευρωτικού τύπου διαταραχής, η οποία στη συνέχεια καθίσταται πολύ πιο συμβατή με την ανάλυση της μεταβίβασης.

20 Γραμματεία Ινστιτούτου: ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 77, ΑΘΗΝΑ, Τ.Κ ΤΗΛ. : & FAX :

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ 3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ «Η ΑΣΙΓΑΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΔΙΠΟΔΕΙΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ» ΕSPERIA PALACE HOTEL Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα»

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» «Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» DR. ΘΑΝΟΣ Ε. ΑΣΚΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΨΥΧΙΚΗΣ Κ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

Το σύμπλεγμα ευνουχισμού

Το σύμπλεγμα ευνουχισμού Το σύμπλεγμα ευνουχισμού Ιωάννης Βαρτζόπουλος 9ο Συνέδριο της ΕΨΕ Η έννοια του ευνουχισμού έχει κεντρική θέση στην ψυχαναλυτική ιεράρχηση των εννοιών. Η πλήρης του μορφή αναδεικνύεται στη σχέση του με

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ιδρυτικά και Εκπαιδευόμενα Μέλη Ινστιτούτου Κλασικής Ψυχανάλυσης (Ι.Κ.Ψ.) Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis

Ιδρυτικά και Εκπαιδευόμενα Μέλη Ινστιτούτου Κλασικής Ψυχανάλυσης (Ι.Κ.Ψ.) Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis Μέλος του Προγράμματος «Ψυχανάλυση υπό Ελαττωμένη Αμοιβή, RFS*» Γλώσσες: Αγγλικά, Ιταλικά, Ελληνικά, Γαλλικά francis.baker@hotmail.com Βιδαλάκη Μαρία Βούλγαρη Μαρία-Αθηνά

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ο οικονομικός «ευνουχισμός» γεννά συναισθηματική ανασφάλεια στην Ελληνίδα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ο οικονομικός «ευνουχισμός» γεννά συναισθηματική ανασφάλεια στην Ελληνίδα ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο οικονομικός «ευνουχισμός» γεννά συναισθηματική ανασφάλεια στην Ελληνίδα «Να νοιάζεται για μένα, κι ας είναι φτωχός». Η Ελληνίδα της κρίσης «επενδύει» τώρα στην τρυφερότητα που βλέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωματικών Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασμα από τις σημειώσεις του βιωματικού σεμιναρίου με θέμα «Σωματοποίηση-Ψυχοσωματικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά»

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα ζευγάρια και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;»

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» «Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου. Αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της συντελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα