ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ"

Transcript

1 3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

2 «Η ΑΣΙΓΑΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΔΙΠΟΔΕΙΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ» ΕSPERIA PALACE HOTEL Σταδίου 22 Πλατεία Κλαυθμώνος Οργάνωση: Ελληνικό Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 77, ΑΘΗΝΑ, Τ.Κ ΤΗΛ.: & FAX : (Οι Περιλήψεις διατίθενται δωρεάν στην Ελληνική και στην Αγγλική)

3 1η Εισήγηση Οι Θεωρητικές Αποκλίσεις της Ψυχανάλυσης ως Αποτέλεσμα της Διαρκούς Συνάντησής της με τον Λάιο Ιωάννης Θεοδωρίδης Στο κείμενο επιχειρείται να εξετασθεί η ιστορία της ψυχανάλυσης σχετικά με την εξέλιξη των διαφόρων θεωριών της, ως μία λιβιδινική ιστορία που ακολουθεί τα πεπρωμένα της. Ως τέτοια, έχει τις συγκρούσεις, τις άμυνες τις διαστροφές και εν τέλει τις ψυχολογικές λύσεις-συμπτώματα, όπως και το κάθε ξεχωριστό υποκείμενο σε σχέση με την δική του λίμπιντο. Η Φροϋδική ψυχανάλυση συνάντησε μεγάλη αμφισβήτηση, με κυριότερο αν όχι μοναδικό πεδίο, τη σεξουαλικότητα. Οι άλλες ψυχαναλυτικές θεωρήσεις δέχτηκαν αυτή την αμφισβήτηση από αδράνεια, στο βαθμό που θεωρήθηκε ότι σχετίζονταν με την Φροϋδική, ως προς την αντίληψη της σεξουαλικότητας. Η απομάκρυνση κάποιων θεωριών, από την σεξουαλική ενόρμηση όπως την έθεσε ο Freud, οδηγεί στην ύφεση αυτών των αντιστάσεων, εξωτερικών και εσωτερικών και την «νομιμοποίηση» της ψυχανάλυσης στον ακαδημαϊκό χώρο. Με τον τρόπο αυτό, δηλαδή την αποπομπή της σεξουαλικότητας, επιτελείται αμυντικά, ένα είδος «ναρκισσιστικής αποκατάστασης», της τιμής της ψυχανάλυσης. Ο ψυχικός θεσμός όπου η σεξουαλικότητα επικεντρώνει τις δυνάμεις της, είναι το «Οιδιπόδειο σύμπλεγμα», κατά το οποίο καλούνται να «επιλυθούν» τα πιο ουσιώδη ζητήματα της ανθρώπινης συγκρουσιακής υπόστασης, όπως αυτά του ευνουχισμού και του ναρκισσισμού. Κάθε υποκείμενο φθάνει στο «τρίστρατο» του Οιδιποδείου του, συναντώντας τον προσωπικό του Λάιο και την Ιοκάστη. Επιλύοντας το αίνιγμα που του θέτει η περίεργη σεξουαλικότητά του, οδηγείται, μιλώντας συνοπτικά, είτε στην αιμομιξία, είτε στη διαστροφή, είτε στην νεύρωση. Η «λανθάνουσα περίοδος» που ακολουθεί την έκρηξη του «Οιδιπόδειου» αναλαμβάνει τον εξευγενισμό και εξανθρωπισμό της λίμπιντο. Όλος ο ψυχικός αγώνας αφορά αποκλειστικά και μόνο, την αμυντική συγκάλυψη της σεξουαλικότητας. Όπως μέσα στο κάθε υποκείμενο, έτσι και μέσα στο «υποκείμενο ψυχανάλυση», ανευρίσκουμε τα ίδια Οιδιποδιακά κλινικά φαινόμενα. Τα φαινόμενα αυτά αναπαρίστανται στις διάφορες αποκλίνουσες από την λιβιδινική, θεωρήσεις. Τέτοιες αποκλίσεις με κεντρικό άξονα την αμφισβήτηση είτε της πρωτοκαθεδρίας είτε και της ίδιας της σημασίας της σεξουαλικότητας, εμφανίστηκαν πρώιμα, με κυριότερη αυτή του Γιούγκ. Μεταγενέστερες επίσης ψυχαναλυτικές θεωρίες, μετατοπίζουν τη σημασία από την ενόρμηση στο αντικείμενό της. Ακόμα πιο πρόσφατες θεωρήσεις τέλος, επιχειρούν την οριστική αποκαθήλωση των ενοχλητικών σεξουαλικών συμβόλων και της μεταψυχολογίας, μέσω σύζευξης με τις νευροεπιστήμες. Τα παραπάνω συγκροτούν μία «ψυχαναλυτική λανθάνουσα περίοδο», που επιχειρεί να γιατρέψει με απωθήσεις της λίμπιντο, το ναρκισσιστικό τραύμα του ευνουχισμού, που επέφερε η ψυχανάλυση. Όπου δεν πετυχαίνουν οι απωθήσεις, έργο αναλαμβάνει η διανοητικοποίηση, η μετάθεση, η άρνηση, με παραγωγή ολοένα και πιο στείρων σεξουαλικά, θεωριών. Η υποβάθμιση τέλος της σημασίας του ίδιου του Οιδιποδείου συμπλέγματος μέσω υπαγωγής του σε μία απλή αναπτυξιακή φάση, συνιστά την κύρια αμυντική συγκάλυψη επί της σεξουαλικότητας, έτσι ώστε η ψυχανάλυση όπως και το κάθε υποκείμενο να αποδοθεί επιτέλους «ενάρετη» στην επιστημονική κοινότητα.

4 2η Εισήγηση Αγόρια και Κορίτσια στη Γειτονιά Ξανθή Σταυριανού Διαβάζοντας τον τίτλο της εργασίας μου με μια πρώτη ματιά τον βρίσκω ανάλαφρο, τρυφερό και αυθόρμητο. Σκέφτομαι δε τους στίχους τραγουδιού του συνθέτη Μάνου Χατζηδάκη: «Εδώ σ αυτήν την γειτονιά, την μικρή γειτονιά πούχει σπίτια χαμηλά... κ.λ.π., άσπρες κορδέλες τα κορίτσια φοράνε και τ αγόρια κοιτάνε, που ξυπνάνε νωρίς...» κλπ. κλπ. Αναπόλησα ρομαντικούς τρυφερούς δρόμους μιας ηλικίας, σκοτεινής κάποιες φορές, που δεν ήμουν ούτε παιδί, ούτε μεγάλη και θυμήθηκα μια μεγάλη παρέα τυπικής γειτονιάς της εποχής εκείνης με τα «τρελλοκόριτσα» και τα «άγρια αγόρια», με συμπεριφορές «περίεργες» και αντιδράσεις «αλλόκοτες» που δεν μπορούσαν να κατανοηθούν από κανένα. Η παρούσα εργασία μου είναι η προσπάθεια απόδοσης με ψυχαναλυτικό λόγο, αυτής της φαινομενικής φρεσκάδας, μιας αθωότητας ή δήθεν-αθωότητας, μιας ανεμελιάς εμπλουτισμένης με ξεσπάσματα τρελών γέλιων και δακρύων, συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων, επιθετικότητας και φιλίας, διάθεσης για παραβατικότητα και αυστηρότητα, ακαταστασία και ψυχαναγκαστική οργάνωση - μιας μικροκοινωνίας, που συναποτελούν τα τρελλοκόριτσα και τα άγουρα αγόρια της γειτονιάς, νέοι ετών. Αυτοί οι ίδιοι οι νέοι πολλές φορές απορημένοι από τον ίδιο τους τον εαυτό προσπαθούν να καταλήξουν αν είναι παιδιά ή ενήλικες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η συχνά αποκαλούμενη Αναβίωση του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος κατά την Εφηβεία γίνεται από ψυχαναλυτική άποψη μία ευκόλως κατανοήσιμη κατάσταση. Το πέρασμα από την παιδική ηλικία στην γεννητική ωρίμανση συνιστά μία ακραία μεταλλαγή αντίστοιχη της μαζικής εγκατάλειψης του ναρκισσισμού για μία περισσότερο αντικειμενότροπο ψυχική τάση κατά την προσχολική ηλικία. Η Françoise Dolto, ονόμασε αυτήν τη περίοδο «σύμπλεγμα του αστακού». Οι αστακοί όταν αλλάζουν εξωτερικό περίβλημα, χάνουν κατ αρχήν το παλιό και μένουν χωρίς καμία άμυνα, όσο χρειάζεται να φτιάξουν ένα καινούργιο. Σε όλο αυτό το διάστημα, κινδυνεύουν πολύ. Οι μεγάλες μεταμορφώσεις που χαρακτηρίζουν την εφηβεία καθιστούν αυτή την επικινδυνότητα συγχυτική εφ όσον εμπλέκονται παράγοντες βιολογικοί, πολιτισμικοί, οικογενειακοί οι οποίοι μέσα από τις αντιπροσωπεύσεις τους καλούνται να μεταφραστούν σε ψυχική γλώσσα. Με πρωταγωνιστή την αναδυθείσα σεξουαλική ενόρμηση αναζωπυρώνονται κάθε είδους οιδιποδειακές φαντασιώσεις με άφθονα στοιχεία ασύνδετων ναρκισσιστικών υπολειμμάτων. Οι παλαιότερες αιμομικτικές τάσεις γίνονται εκδραματιστικές συμπεριφορές εφ όσον το ένστικτο βρίσκεται πλέον σε πλήρη ωρίμανση. Υπό την ανωτέρω οπτική γωνία τα αγόρια και τα κορίτσια της γειτονιάς αποτελούν κάτι πολύ λιγότερο ρομαντικό απ ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως.να αποδοθεί επιτέλους «ενάρετη» στην επιστημονική κοινότητα.

5 3η Εισήγηση Ο Πολιτισμός ως Πηγή Μακροζωίας Μαρία Τσιλιβίγκου Αν προσπαθήσουμε να εκφράσουμε όσο πιο συμπυκνωμένα μπορούμε το πια ήταν η μεγαλύτερη συμβολή του Φρόϋντ στην σύγχρονη σκέψη, θα είναι για να επισημάνουμε ότι ανέδειξε την διάσταση της υποκειμενικής εξέλιξης της σεξουαλικότητας στον άνθρωπο και ότι μάλιστα η σεξουαλικότητα του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ζωή του σε όλες της τις εκφάνσεις. Ο άνθρωπος κατέστη αυτό που είναι διότι μέσα από αυτή την ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει η σεξουαλικότητά του απομακρύνθηκε φαινομενικά από ένα βιολογικό ντετερμινισμό που καθορίζει σχεδόν αποκλειστικά την ζωή και την σεξουαλικότητα όλων των υπολοίπων ζώων. Ο Αριστοτέλης ήδη θεωρούσε ως κυριότερο χαρακτηριστικό του ανθρώπου το ότι είναι «ζώο κοινωνικό», πράγμα που σημαίνει ότι ο άνθρωπος καθορίζεται από το ίδιο το δημιούργημά του, τον πολιτισμό του. Έτσι, ο άνθρωπος κατόρθωσε μέσα από τις διαδρομές της σεξουαλικότητάς του να επιτύχει το αδιανόητο για τα άλλα ζώα, δηλαδή, την αντιπροσώπευση του Εκείνο του στο ψυχικό του όργανο. Η ικανότητα του αυτή να μπορεί να σχηματίσει ψυχικό όργανο, σύμφωνα με τις δύο τοπικές όπως ακριβώς μας τις ανέπτυξε ο Φρόϋντ και ιδιαίτερα να σχηματίσει το Εγώ ως διαμεσολαβητική λειτουργία, του πρόσφερε την δυνατότητα να μετατρέψει τις επείγουσες βιολογικές του ανάγκες σε επιθυμίες οι οποίες να εκφράζονται μέσα από τον λόγο και τα αρχέγονα άγχη του σε βιώματα που έχουν όνομα και νόημα. Ακόμη όσο αφορά την σεξουαλικότητα του κατόρθωσε να επιτύχει ώστε ο τρόπος της σεξουαλικής του ικανοποίησης να αποτυπώνει το νόημα που αποδίδει στην ίδια την ύπαρξη του. Η κομβική ψυχική φαντασίωση μέσω της οποίας κατέστη δυνατή η αντιπροσώπευση του Εκείνο και η γενετήσια μορφή και λειτουργία της σεξουαλικότητάς του είναι το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα. Για την ακρίβεια, οι διαδικασίες που μόλις προανέφερα ολοκληρώνονται με την λεγόμενη επίλυση του οιδιποδείου συμπλέγματος. Όμως, με τον όρο αυτό δεν εννοούμε την κατάργηση του οιδιποδείου συμπλέγματος αλλά αντίθετα την οικειοποίηση του. Το οιδιπόδειο όσο παραμένει ασίγαστο, δηλαδή, ενεργό μέσα μας, τόσο έχουμε λόγο να επενδύουμε στο Εγώ μας, στις δημιουργικές μας ανάγκες και ικανότητες, στους ανθρώπους μας και εν ολίγοις, έχουμε λόγο για να ζούμε και να αγωνιζόμαστε για να ικανοποιήσουμε τις ναρκισσιστικές και τις λιβιδινικές επιθυμίες μας και δευτερογενώς τις ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων. Είναι συνηθισμένο να συνδέουμε την προσωπικότητα και την ποιότητα της ζωής ενός εκάστου ανθρώπου με τον τρόπο που έχει κατορθώσει να επιλύσει ή αντίθετα έχει αποτύχει να επιλύσει το οιδιπόδειο σύμπλεγμά του. Αυτό, ίσως, να αποτελεί πρόκληση προκειμένου να επιδιώκουμε διαρκώς μια ποιοτική αλλά και ποσοτική συνάρτηση της ζωής με τον βαθμό εσωτερικής επίλυσης (και συνεπώς ζωντάνιας) του οιδιπόδειου συμπλέγματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μακροζωία. Στη παρούσα εργασία μου η εν λόγω διασύνδεση θα γίνει με βάση τα κείμενα του Φρόϋντ και συγκεκριμένα τις θέσεις του περί των ενορμήσεων ζωής, θανάτου και περί της δημιουργίας του άγχους.

6 4η Εισήγηση Ηλέκτρα: Μία Ψυχαναλυτική Ανάγνωση Όλγα Μηνοπούλου Η Ηλέκτρα, ίσως η πιο ενδιαφέρουσα και πολυσυζητημένη τραγωδία του Ευριπίδη, διδάχτηκε για πρώτη φορά την άνοιξη του 413 π.χ. Το έργο αναφέρεται στα πάθη του Οίκου των Ατρειδών. Κύριο πρόσωπο, γύρω από το οποίο εξελίσσεται η τραγωδία είναι η Ηλέκτρα, κόρη του δολοφονημένου βασιλιά του Άργους και των Μυκηνών, Αγαμέμνονα, και της συζυγοκτόνου βασίλισσας Κλυταιμνήστρας. Η Ηλέκτρα - που ειρήσθω εν τη παρόδω - το όνομα της δεν προέρχεται από το ήλεκτρον, (αυτό που λάμπει ) αλλά απο το ά-λεκτρον (δηλαδή χωρίς κρεβάτι), έμπλεη μίσους, βρίσκεται καθηλωμένη στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα, επιθυμώντας ασυνειδήτως τον πατέρα της και ανταγωνιζόμενη ταυτόχρονα την μητέρα, την οποία κατηγορεί για το θάνατό του.η στάσιμη και παγωμένη της ζωή κινητοποιείται από το μίσος. Οι ενορμήσεις του θανάτου φαίνεται πως έχουν κυριαρχήσει στη ψυχική ζωή της Ηλέκτρας πάνω από τις ερωτικές της αντίστοιχες, παγιδέυοντας την ηδονή. Σωματικώς έχει διαφύγει το θάνατο, ψυχικώς όμως αυτός έχει ήδη επέλθει. Έτσι, βρισκόμενη μπροστά σε δύο επιλογές μετά το θάνατο του πατέρα της και την απομάκρυνσή της από τη μητέρα της και το παλάτι επιλέγει να αρνηθεί να αποδεχθεί τον οριστικό χαρακτήρα των καταστάσεων και τις απώλειες που έχουν ήδη συμβεί και αντ αυτού επιλέγει να σταματήσει το χρόνο, να αρνηθεί το τέλος των πραγμάτων με συνέπεια να αδυνατεί να κάνει νέες συμβολοποιήσεις και να επενδύσει σε νέα αντικείμενα. Ο Freud θέτει τις ουσιαστικές βάσεις των αντιλήψεων του για την θηλυκότητα στο έργο του «Τρία δοκίμια για την θεωρία της σεξουαλικότητας» το Από την εργασία αυτή διαφαίνεται ότι τόσο το αγόρι όσο και το κορίτσι, διατηρούν την θεωρία της ύπαρξης του ίδιου σεξουαλικού οργάνου και στα δύο φύλα, δηλαδή του ανδρικού γεννητικού οργάνου. Στην ηλικία αυτή η κλειτορίδα είναι για το κορίσι ένα μικρό πέος. Ο κόλπος δεν υφίσταται ψυχικώς. Στο ίδιο έργο του ο Freud αναφέρεται στην ύπαρξη του συμπλέγματος ευνουχισμού και στα δύο φύλα, και στον φθόνο του πέους στο κορίτσι. Αργότερα το 1923 στην εργασία του, που αποτελεί ουσιαστικά συμπλήρωμα στη θεωρία της σεξουαλικότητας, «Η Παιδική Γενετήσια Οργάνωση της Λιβιδούς», ο Freud θα συμπεράνει την ύπαρξη μιας σημαντικής διαφοράς μεταξύ της παιδικής και της ενήλικης όργανωσης της σεξουαλικοτητας: η πρώτη είναι φαλλική και η δεύτερη γεννετήσια. Ο σεξουαλικός μονισμός διατηρείται στην παιδική φαντασίωση και η αρρενωπότητα θεωρείται αλληλένδετη με την ύπαρξη υποκειμένου, με δραστηριοτητα και με κατοχή πέους, ενώ η θυληκότητα με αντικείμενο και παθητικότητα. Δύο χρόνια μετά, το 1925 στην εργασία «Ορισμένες Ψυχικές Συνέπειες της Ανατομικής Διαφοράς των Δύο Φύλων» ο Freud περιγράφει ότι το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα στο αγόρι μεν είναι πρωτογενής μηχανισμός στο δε κορίτσι δευτερογενής. Το κορίτσι εκκινεί απο την επιθυμία για την μητέρα, στην συνέχεια η επιθυμία αυτή κατευθύνεται προς το πέος και έπειτα προς ένα παιδί από τον πατέρα. Το παιδί αυτό θα αποτελεί ουσιαστικά ένα υποκατάστατο της επιθυμίας του πέους. Μόνο προς το τέλος του έργου του ο Freud θα καταλήξει σχετικά με την γυναικεία σεξουαλικότητα στις εργασίες του το 1931 και το 1932 ότι είναι εξαιρετικής σημασίας η προ-οιδιπόδεια φάση στην εξέλιξη του κοριτσιού. Η σχέση με την μητέρα είναι υποχρεωτικά αμφιθυμική στρέφοντας προς αυτήν τις στοματικές, σαδιστικές, και τέλος τις φαλλικές της ορμές. Το κορίτσι, για το οποίο ο ευνουχισμός είναι κάτι το δεδομένο και όχι ένας επαπειλούμενος φόβος όπως είναι για το αγόρι, βρίσκεται ενώπιον των εξής επιλογών: είτε να αποδεχτεί την θηλυκότητά της, είτε να παραιτηθεί εξ ολοκλήρου από την σεξουαλικότητα, είτε να διεκδικήσει το πέος. Η γυναικεία σεξουαλικότητα είναι ένα ζήτημα που απασχόλησε και ακόμη απασχολεί πολλούς ψυχαναλυτές. Κάποιοι συμφώνησαν με τις απόψεις του Freud και άλλοι πρότειναν διαφορετικές θέσεις. Οι πιο γνωστοί που ασχολήθηκαν με το συγκεκριμένο θέμα είναι οι Ε. Jones, Helene Deutsch, Brunswick, Marie Bonaparte, Karen Horney, Melanie Klein, Janine Smirgell, Joyce McDougall. H Ηλέκτρα διακρίνεται για την έντονη σχέση της με την προ-οιδιπόδεια φαλλική μητέρα η οποία φαντάζει παντοδύναμη και επικίνδυνη. Μία μητέρα που όχι μόνο της στέρησε τον πατέρα αλλά, επιπλέον, η ηρωίδα της καταλογίζει και την στέρηση της ίδιας της σεξουαλικότητάς της. Η Ηλέκτρα μπορεί να είναι ελεύθερη ως προς την σεξουαλικότητά της μόνον όταν με το χέρι του αδελφού της Ορέστη, δολοφονεί την προ-οιδιπόδεια φαλλική και οιδιπόδεια αντίζηλο μητέρα της χωρίς να νοιώσει ενοχή, πιστεύοντας στο δίκαιο της αντεκδίκησης.

7 5η Εισήγηση Αμλετ: Το Αιώνιο Φάντασμα του Πεθαμένου Πατέρα Αθηνά Βούλγαρη Το 1908 ο Freud στο δοκίμιό του με τίτλο «Δημιουργικοί Συγγραφείς και Αναπολήσεις», έθεσε δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλεί το υλικό του αυτό το παράξενο ον ο συγγραφέας και πως καταφέρνει να φέρει στην επιφάνεια κρυμμένα συναισθήματα του αναγνώστη του, τα οποία δεν φανταζόμαστε ότι μπορούσαν να υπάρχουν. Σε αυτό το δοκίμιο, o Freud προάγει την ιδέα ότι το άτομο που δημιουργεί είναι ένα άτομο που παίζει με τις εν πολλοίς ανεπεξέργαστες φαντασιώσεις του. Αυτό κάνει και ο Σαίξπηρ. Ο ίδιος ο δημιουργός, με όλη την ένταση της δημιουργικής του ώσης, είναι ένας θύτης βίας, υπό την έννοια ότι συγκεντρώνει ολόκληρη την ενέργειά του για να εισβάλλει στον εξωτερικό κόσμο με το όραμά του, την εικόνα του, το όνειρό του, τον εφιάλτη του, που ζητεί λύση. Διότι, και ο ίδιος είναι θύμα μιας βίαιας εσωτερικής κατάστασης, μέσα από την οποία αισθάνεται ότι δεν έχει άλλη λύση πέρα από το να την εξωτερικεύσει. Στον Άμλετ, το λιβιδινικό θεμέλιο της έκφρασης του Σαίξπηρ διηθείται από κατακλυσμιαίες προγενετήσιες σεξουαλικές ενορμήσεις καθώς και από αρχαϊκές όψεις της σεξουαλικότητας. Εδώ είναι δυσδιάκριτος ο ερωτισμός από τη βία, η αγάπη από το μίσος, πράγμα το οποίο δημιουργεί στον αναγνώστη μια διέγερση και τον φέρνει πιο κοντά στον δημιουργό, εφ όσον και ο ίδιος έχει βιώσει αντίστοιχες αλλά εντελώς ξεχασμένες συναισθηματικές καταστάσεις. Ας πάρουμε σαν παράδειγμα την στιγμή της εμφάνισης του Νεκρού Πατέρα. Η σκηνή είναι ερεθιστική και βιώνεται επικίνδυνα από τον αναγνώστη ή, τον θεατή. Ο Άμλετ αδυνατεί να ενσωματώσει την πατρική φιγούρα διότι δεν έχει ενδοβάλλει την δύναμή της. Συνεπώς, η βοήθεια του εσωτερικευμένου πατέρα είναι περιορισμένη για να μπορεί να αποκοπεί από την λανθάνουσα επιθυμία για την μητέρα και τον φόβο της εξάρτησής του από αυτή. Το αίσθημα της απόκτησης της ανδρικής σεξουαλικής ταυτότητας μέσα από αυτό το βίωμα καθίσταται ανέφικτο αλλά επίπλαστα κατακτηθέν. Η προδοσία του «αδύναμου πατέρα» ραγίζει την καρδιά του ασυνείδητα θηλυπρεπούς νέου, ο οποίος ρέπει προς την ψύχωση. Μήπως όμως ο Άμλετ αντιπροσωπεύει το παιδί που επιθυμεί να εξαλείψει πατέρα και μητέρα και του οποίου η σχαστική του προδιάθεση είναι εκπεφρασμένη φαντασιωσικά ως ελπίδα πλήρους καταστροφής του γονεικού ζεύγους; Μήπως ο Κλαύδιος αποτελεί την ασυνείδητη ταύτιση του Άμλετ και γίνεται ο φονιάς του πατέρα, ο ίδιος δε της μητέρας; Στο κλινικό υλικό που παρατίθεται διαφαίνεται η επιθυμία για τον θάνατο του πατέρα και της μητέρας και γίνονται κατανοητά τα πρωτογενή στοιχεία από τα οποία πηγάζει η εν λόγω ψυχοπαθολογία.

8 6η Εισήγηση Οι Περιπέτειες των Ενορμήσεων στην Πορεία προς το Οιδιπόδειο και οι Συνοδευτικές Μεταλλαγές στην Ποιότητα του Άγχους Βασίλης Δημόπουλος Σ αυτή την εργασία, επιχειρώ να δείξω την πορεία της ανάλυσης του κ. Ζ, μέσα από τρεις περιόδους της εργασίας μου μαζί του. Οι περίοδοι αυτοί, δείχνουν τα περάσματα, τους μετασχηματισμούς θα έλεγα, από μια αρχική διαδικασία όπου ή λειτουργία του τρίτου, είναι ανεπαρκής, σε περιόδους όπου διαγράφεται καλλίτερα η παρουσία του ενδιάμεσου. Η λειτουργία της σκέψης και του συναισθήματος, είναι τα «εργαλεία», μέσα από τα οποία διαγράφονται οι μετασχηματισμοί, πώς από τη δυσκολία στη σκέψη και το κατακλυσμικό άγχος περνάει ο κ. Ζ, στην δευτερογενή σκέψη για το άγχος-σήμα. Την ενορμητική πορεία προς το συναίσθημα και τις αναπαραστάσεις, τη βλέπουμε μέσα από τρεις διαφορετικές διατυπώσεις του κ. Ζ, στις τρεις περιόδους στις οποίες αναφέρθηκα. «Δεν καταλαβαίνω τι μου λέτε», ήταν μια απάντηση στις παρεμβάσεις μου, στην πρώτη περίοδο. «Γιατί μου το λέτε, τι σημαίνει;» είναι μια άλλη διατύπωση του στη δεύτερη περίοδο, για να φτάσουμε στο «δεν τόχα σκεφτεί» της τρίτης περιόδου.

9 7η Εισήγηση Ο Λόγος Ύπαρξης του «Λόγου» Αθανάσιος Μπαζίνης Το κυριότερο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης παρουσίας συνίσταται στο «Λόγο». Επ αυτού βασίζεται κάθε είδους ανώτερη μορφή εξέλιξης. Κατά συνέπεια, αποτελεί ένα εύλογο ερώτημα το τι είναι αυτό το οποίο καθιστά το Λόγο αναπόσπαστο μέρος της αναζήτησης κάθε αυτογνωσίας. Η δυσχέρεια στην απάντηση αυτού του ερωτήματος συνίσταται στο ότι δεν υπάρχει κανείς τρόπος να ερμηνευθεί ο Λόγος παρά μόνο μέσω του εαυτού του, δηλαδή της λογικής συσχέτισης των πραγμάτων. Το θεμελιώδες αυτό πρόβλημα - το οποίο έγινε αντικείμενο επεξεργασίας κυρίως από την Γαλλική σχολή της ψυχανάλυσης - είναι απόρροια της δημιουργίας του Εγώ, που απετέλεσε για τον Φρόιντ ζήτημα καθοριστικής σημασίας από το 1926 αλλά και πριν απ αυτό ακόμη και από την εποχή του «Σχεδίου για μια Επιστημονική Ψυχολογία». Στην παρούσα εργασία μου θα αναφερθώ με τη χρήση σχετικού κλινικού υλικού στις παραμέτρους εκείνες οι οποίες λόγω της ύπαρξης μη-εγωτικών, ασυνειδήτων περιοχών στον ανθρώπινο ψυχισμό, ο «Λόγος» πάσχει σε άλλοτε άλλο βαθμό με αποτέλεσμα την εμφάνιση αφ ενός μεν ψυχικής νόσου αφ ετέρου δε ήμι-συμβολοποιημένων εγωτικών πυρήνων. Οι τελευταίοι στην προσπάθειά τους να ενταχθούν στην έλξη των υφισταμένων εγωτικών σχηματισμών δημιουργούν προϋποθέσεις άγχους, ιδιαιτέρως εμφανείς κατά την αναλυτική πορεία.

10 8η Εισήγηση Το Αρνητικό Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα Ανδρέας Δετζώρτζης Λίγο μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο Freud ξεκίνησε την ψυχανάλυση του εαυτού του από το 1896 έως το Η «ανάλυση του εαυτού μου» - όπως την αποκαλούσε στα γράμματά του προς τον Fliess βασιζόταν στο μεγαλύτερο μέρος της στην ανάλυση των ονείρων του χάρη σε αυτό κατάφερε να κατανοήσει τον ρόλο που παίζουν τα όνειρα στη ψυχική ζωή αλλά και τη σημασία που είχε η σεξουαλικότητα στα παιδικά του χρόνια. Η ανακάλυψη ότι σε κάθε άτομο συνυπάρχει το θετικό Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, η βάση της ταύτισης με τον γονέα του ιδίου φύλου, και η ανεστραμμένη μορφή του συμπλέγματος, η βάση της ταύτισης με τον γονέα του αντίθετου φύλου, επέτρεψε στον Freud (στο The Ego and the Id (1923)) να διατυπώσει την ιδέα της ψυχικής αμφιφυλοφιλίας, την οποία δανείστηκε από τον Fliess. Ο προαναφερθείς είχε κεντρίσει την προσοχή του Freud στον ρόλο που είχε η αμφιφυλοφιλία στην διαμόρφωση της αρσενικής και της θηλυκής ταυτότητας, όχι μόνο σε ότι αφορά στο ανατομικό και βιολογικό επίπεδο, αλλά και στο ψυχολογικό. Η περίπτωση του Little Hans απέσπασε ένα σημαντικό αριθμό παρατηρήσεων. Σύμφωνα με τον Silverman (1980) και τον Frankiel (1991), ο Freud είχε στη διάθεση του αρκετές ενδείξεις ότι ο Hans είχε την επιθυμία να ταυτιστεί με την μητέρα του, με σκοπό να πάρει την θέση της. Για παράδειγμα, η αναφορά της περίπτωσης αποκαλύπτει την ερωτική εξάρτηση του Hans από τον πατέρα του, την επιθυμία του να κάνει μωρά όπως η μητέρα του, την ταύτιση του με την έγκυο μητέρα του καθώς και τον θυμό και την ζήλεια που έτρεφε για εκείνη. Μέσα από μια λεπτομερή ανάλυση των παιδικών σεξουαλικών θεωριών του Wolf-Man, ο Freud τονίζει την σύγκρουση μεταξύ των παθητικών θηλυκών προδιαθέσεων ενός μικρού αγοριού, που αντιστοιχεί στην ανεστραμμένη μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος, και των αντρικών προδιαθέσεων του, που αντιστοιχεί στην κανονική μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος. Μόλις αυτές οι αντρικές προδιαθέσεις εξελίσσονταν, κατάφερναν να κυριαρχήσουν έναντι των ασυνείδητων ομοφυλοφιλικών προδιαθέσεων του ασθενή, οδηγώντας έτσι στην ανάρρωση και στην θεραπεία. Η λεπτομερής ανάλυση των διαφορετικών απόψεων στην φαντασίωση του να «χτυπιέται» το υποκείμενο τονίζει τον ρόλο που έχει η ψυχική αμφιφυλοφιλία, πχ. τα αρσενικά και θηλυκά στοιχεία που υπάρχουν στο κάθε άτομο, ασχέτως φύλου. Υπάρχει η περίπτωση να αντιστραφεί η μορφή του Οιδιπόδειου συμπλέγματος και το νεαρό αγόρι να ταυτιστεί με τον αντικείμενο που ποθεί ο πατέρας του την μητέρα του το αγόρι υιοθετεί μια θηλυκή συμπεριφορά, και ο πατέρας γίνεται το αντικείμενο των σεξουαλικών του ορμών. Το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα μπορεί να αντιστραφεί επίσης και στα κορίτσια, με τις αντίστοιχες αλλαγές. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της ταύτισης με τον πατέρα στο κανονικό Οιδιπόδειο σύμπλεγμα και στο αντεστραμμένο σύμπλεγμα στο οποίο ο πατέρας επιλέγεται ως ερωτικό αντικείμενο; Η απάντηση του Freud είναι πολύ απλή αλλά άκρως διαφωτιστική: «Στην πρώτη περίπτωση ο πατέρας του ατόμου είναι αυτό που το άτομο θα ήθελε να γίνει, ενώ στην δεύτερη περίπτωση είναι αυτό που θα ήθελε να έχει». Ο σκοπός της συγκεκριμένης παρουσίασης είναι να καταδειχθούν με σαφήνεια όλα τα ανωτέρω μέσω παράθεσης κλινικού υλικού από την ψυχαναλυτική θεραπεία ασθενούς.

11 9η Εισήγηση Η εκ της Δράσης της Αναβολής {Εκ των Υστέρων} Απορρέουσα Διαρκής Επεξεργασία του Οιδιποδείου Συμπλέγματος και της Καταθλιπτικής Θέσης των Διαφόρων Σταδίων της Ζωής Bianca Lechevalier «Ποιος Κιθαιρώνας θα μπορούσε να αντηχήσει τις κραυγές μου αρμονικά;» αναφωνεί ο Οιδίπους επί Κολωνώ. Αυτό το όραμα, το πλέον γαλήνιο, της ζωής του Οιδίποδα είναι η κατάληξη μιας επεξεργασίας του πένθους και της ενοχής του και κυρίως του μετασχηματισμού των εσωτερικευμένων αντικειμένων του. Αυτά τα πρόσωπα, όντας πιο ευσπλαχνικά, μπορούν να χρησιμεύσουν σαν στήριγμα όταν όλα καταρρέουν γύρω του. Κάθε φορά, κατά τη διάρκεια των κρίσεων της ζωής και στα εκ των υστέρων τραυματικά γεγονότα της, αναδύεται μια καινούργια έκδοση του οιδιποδειακού συμπλέγματος. Η Μέλανι Κλάιν, το 1945, ενσωματώνει το οιδιπόδειο και τα πρώιμα άγχη στην προβληματική της καταθλιπτικής θέσης. Ο Ντόναλντ Μέλτσερ το 1978, αναφέρεται σε μια δυναμική και πανοραμική οπτική στη θεραπευτική διαδικασία. Ο Τζέημς Γκαμίλ το 2007, υπογραμμίζει το πολυδιάστατο και την πολυπλοκότητα της καταθλιπτικής θέσης. Με τη βοήθεια κλινικών παραδειγμάτων θα προσπαθήσω να διαφωτίσω αυτή την ακραία πολυπλοκότητα, τόσο όσον αφορά κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όσο και κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων της ζωής. Πρόκειται για την ύφανση διαφόρων επιπέδων της ποιότητας των συναισθηματικών δεσμών και αυτού που μπορεί να ανατραπεί στην προβληματική της ταυτότητας. Και έτσι οδηγούμαστε στο κέντρο της οδυνηρής ανθρώπινης συνάντησης.

12 10η Εισήγηση Είναι η Ομοφυλοφιλία Ψυχική Νόσος; Άλκης Σιώζιος Συχνά η ομοφυλοφιλία έχει παρουσιαστεί ως ένα ζήτημα κοινωνικό, παρά ψυχαναλυτικό. Σε κάποιες προηγμένες κοινωνίες θεωρείται μια απλά παραλλαγή της φυσιολογικής σεξουαλικότητας, και συνεπώς είναι σχεδόν αποδεκτή ως ισότιμη της ετεροφυλοφιλίας, ενώ από τις λιγότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες θεωρείται ως μια ανήθικη διαστροφή, έως και επικίνδυνη που απαγορεύεται μέχρι διώξεως. Στην ψυχανάλυση, ή έννοια της ασθένειας ορίζεται από το εκάστοτε υποκείμενο και με γνώμονα την υποστηρικτική για το «εγώ» δράση της «ασθένειας». Η ομοφυλοφιλική επιθυμία είτε είναι συνειδητή είτε ασυνείδητη υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους ως μια συνιστώσα της σεξουαλικής ενόρμησης και αποτελεί υπόλειμμα της πολύμορφα διαστροφικής παιδικής σεξουαλικότητας. Ο τρόπος διαχείρισης αυτής της επιθυμίας από το υποκείμενο όποτε εμφανίζεται και ειδικότερα όσον αφορά στο κόστος του να μπορέσει το υποκείμενο να την εντάξει συνειδητά στον εγωτικό ψυχικό σχηματισμό του είναι καθοριστικός παράγοντας που καθιστά την επιθυμία αυτή κοινωνικό πρόβλημα, τρόπο σεξουαλικής επιλογής ή, «νόσο». Παράνοια και διαστροφές είναι οι ψυχοπαθολογίες εκείνες που έχουν στο επίκεντρό τους την ασυνείδητη ομοφυλόφιλη επιθυμία η οποία κλινικά εκφράζεται είτε ως ομοφυλόφιλο άγχος είτε ως πρόβλημα σεξουαλική ταυτότητας. Αλλά κατά κύριο λόγο στις νευρώσεις, η επιθυμία αυτή συνιστά σημαντικό πρόβλημα για το υποκείμενο, στα πλαίσια της προβληματικής του αρνητικού οιδιποδείου συμπλέγματος, για την επίλυση του οποίου κινητοποιούνται εξελιγμένες ή πιο πρώιμες άμυνες. Η ψυχανάλυση καλείται να βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν τον εαυτό τους και να επιλύσουν τα προβλήματα που τυχόν προκύπτουν από την ανεπίλυτη ενδοψυχική σύγκρουση, εντός του Εγώ του εκάστοτε υποκειμένου μεταξύ των ενορμήσεων που πηγάζουν από το Εκείνο, των αμυνών του και της εξωτερικής πραγματικότητας. Η ασυνείδητη εγωσυντονική ομοφυλοφιλία, καθώς και ασυνείδητη ομοφυλόφιλη επιθυμία των ετεροφυλόφιλων, η οποία τυγχάνει αποτελεσματικού χειρισμού, από τις εγωτικές τους άμυνες (π.χ. μετουσιώνεται σε αντρική ή γυναικεία φιλία, είτε ικανοποιείται μέσω του ετεροφυλόφιλου σεξ, όπου τα όρια του εαυτού και του άλλου συγχέονται, είτε υφίσταται άλλον αποτελεσματικό χειρισμό), δεν αποτελούν πρόβλημα για τους ανθρώπους και συνεπώς ούτε για την ψυχανάλυση. Αυτή η ψυχαναλυτική θέση υποστηρίχθηκε εξαρχής από τον Φρόυντ, και παρά τις κάποιες αντίθετες απόψεις, που έχουν εκφραστεί από ορισμένους ψυχαναλυτές, συνεχίζει να ισχύει και σήμερα.

13 11η Εισήγηση Ενοχή και Δισδιαστατικότητα: μία Κλινική Συμβολή στην Εξέλιξη και Επίλυση του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος Ricardo Stramer Η επίλυση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος αποτελεί το κεντρικό στόχο της ψυχαναλυτικής θεραπείας. Επιτρέπει μία ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ του Εγώ, του Υπερεγώ και του Εκείνου στη δόμηση της προσωπικότητας. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι αυτός ο στόχος δεν μπορεί να πραγματωθεί επαρκώς εάν προηγούμενες νηπιακές δυσκολίες δεν έχουν δουλευτεί. Βασίζει δε την επιχειρηματολογία του στις ανακαλύψεις της Melanie Klein περί την πρώιμη φαντασιακή ζωή του νηπίου και τους μηχανισμούς αμύνης που χρησιμοποιεί έτσι ώστε να προάγει την άποψή του ότι σε πολλούς ασθενείς η δυσκολία στο να φτάσουν και να επιλύσουν το Οιδιποδειακό τους δράμα βρίσκεται στην αρχική δυσκολία τους στο να μπορούν να χρησιμοποιήσουν την προβλητική ταύτιση ως μέσον επικοινωνίας. Η ανάπτυξη αυτής της ικανότητας ανοίγει στον ασθενή την πιθανότητα να εμπλέκεται σε πλήρεις αντικειμενότροπες σχέσεις, δηλαδή, στο να μπορεί να προχωράει από το να δεσμεύεται σε μερικού τύπου ναρκισσιστικές σχέσεις προς την δημιουργία ολόκληρων σχέσεων. Αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη του ψυχισμού με τρόπο τέτοιο ώστε να είναι ικανός να αντιμετωπίζει, να αντιλαμβάνεται και να επεξεργάζεται την τρισδιάστατη φυσιολογική κατάσταση που είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το Οιδιπόδειο δράμα. Ως ένα ιδιαιτέρως δύσκολο σημείο ο συγγραφέας εξετάζει τον ρόλο που παίζει ο υπερβολικός φθόνος ο οποίος καταλήγει στη δημιουργία ενός αμυντικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από μία δυσδιάστατη και ρηχή ψυχική κατάσταση η οποία συντηρεί μία ψευδαίσθηση αποκλεισμού, κακεντρέχειας και κακίας. Αυτή η δομή της προσωπικότητας καθηλώνει το άτομο σε ένα παρανοϊκό/σχιζοειδικό σύστημα. Ο συγγραφέας προτείνει ότι διαμέσου της ποιοτικής μετατόπισης από την παρανοϊκή/σχιζοειδική θέση προς την καταθλιπτική θέση ξετυλίγεται η ασίγαστη δράση του Οιδιπόδειου συμπλέγματος και τοιουτοτρόπως δουλεύεται καταλλήλως. Η παρουσίαση συνοδεύεται από κλινικά παραδείγματα δηλωτικά των ανωτέρω θέσεων.

14 12η Εισήγηση Η Έλξη της Διαστροφικότητας από το Γυναικείο Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα Εμμανουήλ Στεφανουδάκης Η ύπαρξη στη γυναίκα μιας πανίσχυρης φαντασίωσης ελλείμματος απορρέουσας κατ αρχάς εκ της ανατομικής διαφορετικότητας των δύο φύλων, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά της και την ψυχολογική της υπόσταση, εν γένει. Το έλλειμμα αυτό δεν είναι δυνατό να το επεξεργαστεί σε ψυχολογικό επίπεδο ως αίσθηση κατωτερότητας του εαυτού της χωρίς την ταυτόχρονη ανάπτυξη αντιδραστικών σχηματισμών οι οποίοι θα αναιρούν μια τέτοια αποτρόπαια έκβαση. Κατά συνέπεια, το έλλειμμα στην γυναίκα μπορεί να αποκτά το χαρακτηριστικό της άρνησης ύπαρξης ελλείμματος αλλά ταυτόχρονα και της φαινομενικής αποδοχής του. Αυτή η διαστροφική διάσταση της γυναικείας ψυχοπαθολογίας μερικές φορές έχει και μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή εξέλιξη με την εμφάνιση σχαστικών φαινομένων, δηλαδή, την εκδήλωση μιας υπερβάλλουσας επιθετικότητας, παρανοϊκότητας ή, ακόμη και εκδραματιστικής συμπεριφοράς. Όλα αυτά δημιουργούν συχνά την απορία ως προς το τι εν τέλει θέλει η γυναίκα, κατά τη γνωστή ρήση του S. Freud. Επιπλέον, η μάλλον ασθενική υπερεγωτική διάσταση του ψυχικού της οργάνου - απορρέουσα εκ του γεγονότος ότι από πολύ μικρή ηλικία ενισχύθηκαν σχαστικά φαινόμενα τα οποία απέτρεψαν την υποστηρικτικά υπερεγωτική του Εγώ εξέλιξη - έκανε ώστε να μην υπάρχει ένα είδος εσωτερικού φραγμού. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είχε επηρεάσει θετικά τις ανωτέρω εκφάνσεις του ψυχισμού και της συμπεριφοράς της ενήλικης γυναίκας. Οι πολύπλοκες αυτές καταστάσεις θα μελετηθούν στην παρούσα εργασία μου και θα χρησιμοποιηθεί ανάλογο κλινικό υλικό.

15 13η Εισήγηση Υστερία: Η Πλέον Βασική Ψυχική «Νόσος» Βασίλειος Μαούτσος Η βιολογική διάσταση του ανθρώπου ως σημείο αναφοράς κάθε ψυχικής διεργασίας είναι δεδομένη και απόλυτα κατανοητή από ψυχαναλυτές και μη. Ο ψυχαναλυτής δεν αναφέρεται συχνά σ αυτή επειδή το έργο του ξεκινάει από το άλλο άκρο, από το χώρο του ασυνειδήτου το οποίο λόγω των εντάσεων που έχει βιώσει και της μακρόχρονης πορείας του κατά τη διάρκεια της ζωής έχει απολέσει κάθε εμφανή σχέση με το υπόστρωμά του και εξ αυτού του λόγου έχει χάσει την προτεραιότητά του χωρίς να έχει χάσει κατ ελάχιστο την υποβόσκουσα ισχύ του. Η ενστικτώδης επένδυση που λαμβάνει χώρα εξ αρχής επ αυτού του βιολογικού υποστρώματος είτε το προωθεί να διατηρεί μια κάποια επαφή με τις βιολογικές αντιπροσωπεύσεις του είτε το υποσκάπτει και το απομακρύνει ολοένα και περισσότερο απ αυτές. Αυτό εξαρτάται από την ατομική ιστορική πορεία των ενστίκτων του κάθε υποκειμένου. Είναι γεγονός ότι καμία λειτουργία του σώματος δεν απορροφά τόση πολύ λιβιδινική ενέργεια προκειμένου να ωριμάσει όσο η σεξουαλική λειτουργία που εκ της φύσης της είναι αφ ενός άκρως ηδονιστική και αφ ετέρου μονίμως ρέπει προς την αντικειμενότροπο συνεύρεση. Συνεπώς, κατά την εξέλιξη των ψυχικών πραγμάτων και εξ αιτίας του ηδονιστικού της χαρακτήρα η σεξουαλική λειτουργία μπορεί ευκόλως να γίνεται ο τελικός σταθμός έκφρασης κάθε είδους ψυχικής κατάστασης, ανεξαρτήτως αιτιολογίας. Εκ παραλλήλου, η σεξουαλική συνουσία αν και αποτελεί το τελικό μέρος μιας αντικειμενοτρόπου συνεύρεσης κατά κανένα τρόπο δεν θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι είναι η σημαντικότερη. Κι όμως η σεξουαλική συνουσία μπορεί συχνότατα να γίνεται σημαντική και ταυτόχρονα εξαιρετικά επικίνδυνη για το άτομο επειδή έχει την ευχέρεια να είναι είτε πραγματική, είτε φαντασιακή, είτε εκδραματιστική, είτε με χαρακτηριστικά εντόνως ψυχαναγκαστικά ή, ακόμη και ψυχωτικά στοιχεία αλλά ποτέ να μην χάνει τα τεράστια προνόμια (κοινωνικά, επαγγελματικά) που της δίνει η αντικειμενότροπη φύση της. Μάλιστα, στη περίπτωση κατά την οποία η κατ αυτό τον τρόπο ειδωθήσα σεξουαλική συνουσία υπερκεράσει βιαίως και επικαλύψει κάποιες πρωιμότερες καθηλώσεις τότε η ως άνω περιγραφείσα συνουσία θα αποτελέσει αιτία μεγάλης περιπλοκής των υποκειμένων και καθηλωμένων αντιπροσωπεύσεων με αποτέλεσμα την ψευδαισθητική επίλυση ή, την δήθεν-προώθηση της Οιδιποδείου κατάστασης. Το κόστος, εν προκειμένω, θα είναι η συμπτωματολογία εντόνου παλινδρόμησης. Διότι, σε πρώτο στάδιο το αποτέλεσμα μιας τέτοιας εξέλιξης είναι αφ ενός μεν η πάση θυσία απώθηση του συναισθηματικά εμπλεκομένου ενστίκτου και αφ ετέρου η προσπάθεια ψυχικής διαχείρισης από το Εγώ ενός υπερ-ερεθισμένου μεν αλλά αποσυνδεδεμένου ενστικτικά βιολογικού υποστρώματος. Η συνέχιση αυτής της συγκυρίας στη περίπτωση που παραμείνει σε επίπεδο μιας υστερικής ψυχοπαθολογίας αποσυνδετικού χαρακτήρα μπορεί να μην είναι τόσο σοβαρή από κλινική άποψη (π.χ υπαισθησίες, μικρές παραλυσίες παροδικού χαρακτήρα, δυσμηνόρροια, γαστρεντερικές διαταραχές, πονοκέφαλοι, νευρικότητα, καταθλιπτική διάθεση). Όμως, όσο περισσότερο η περιπλοκή των συμβόλων και η παλινδρόμηση φτάνουν στο ναρκισσιστικό επίπεδο οι καταστάσεις αυτές εξελίσσονται σε σοβαρότερες νοσολογικές οντότητες νευρώσεων ή, ακόμη και ψυχώσεων, οι οποίες μπορεί να συγκαλύπτουν μία μόνιμη υστερική προδιάθεση.

16 14η Εισήγηση Διαφορές Νεύρωσης και Ψύχωσης Ουρανία Μολυβιάτη Από νωρίς ο Φρόιντ στα έργα του «Νευροψυχώσεις Άμυνας» τού1894 και «Περισσότερες Παρατηρήσεις για τις Νευροψυχώσεις Άμυνας» τό 1896 ερευνά τούς μηχανισμούς πού λειτουργούν στην νεύρωση και στην ψύχωση. Μιλώντας για τις διάφορες νευρώσεις λέει ότι στις φοβίες και στους ψυχαναγκασμούς, δεν ισχύει η σωματική μετατροπή πού είναι τυπική στην υστερία, η ιδέα παραμένει στην συνείδηση με την μορφή των ψυχαναγκαστικών σκέψεων και το άγχος με «λανθασμένη σύνδεση» προσκολλάται σε αυτές, οι οποίες έχουν αντικαταστήσει τις παθογόνες σκέψεις. Στην ψευδαισθητική ψύχωση ο ίδιος μηχανισμός βρίσκεται σε ενέργεια, όμως σ αυτήν την περίπτωση ο διχασμός της συνείδησης απαλύνεται με μία πολύ περισσότερο ενεργητική και επιτυχημένη άμυνα. «Εδώ, το εγώ απορρίπτει την ασυμβίβαστη ιδέα μαζί με το συναίσθημά της και συμπεριφέρεται ως εάν αυτή η ιδέα δεν είχε ποτέ εμφανισθεί στο εγώ». Στο έργο του «Νεύρωση και Ψύχωση» του 1923 λέει ότι «η νεύρωση είναι το αποτέλεσμα μίας σύγκρουσης ανάμεσα στο εγώ και στο Εκείνο, ενώ η ψύχωση είναι το ανάλογο αποτέλεσμα μιας παρόμοιας διαταραχής στις σχέσεις ανάμεσα στο εγώ και στον εξωτερικό κόσμο». Συμπληρώνει όμως ότι σίγουρα υπάρχει αρκετό υπέδαφος ώστε να είμαστε επιφυλακτικοί για μια τέτοια απλή λύση του προβλήματος. Είχε εντυπωσιασθεί από τις ομοιότητες ανάμεσα στο περιεχόμενο των παραληρημάτων πού δημιουργούσαν οι παρανοϊκοί ασθενείς και του απωθημένου ψυχοσεξουαλικού υλικού των νευρωτικών ασθενών. Ήταν ως εάν οι πρώτοι εξέφραζαν ανοικτά τις φαντασιώσεις τις οποίες οι δεύτεροι έκρυβαν μακριά στο ασυνείδητό τους. Σ αυτό το κείμενο διακρίνει και τις ναρκισσιστικές καταστάσεις, με κύριο εκπρόσωπο την μελαγχολία, όπου η σύγκρουση γίνεται ανάμεσα στο υπερεγώ και στο εγώ. Στο έργο του «Απώλεια της Πραγματικότητας στην Νεύρωση και την Ψύχωση» του 1924 σχολιάζει το γεγονός ότι και οι νευρωσικοί έχουν δυσκολία στον έλεγχο της πραγματικότητας και συγκεκριμένα στο τμήμα αυτό της πραγματικότητας που σχετίζεται με το πρόβλημά τους. Και στην νεύρωση και στην ψύχωση το άτομο έχει να αντιμετωπίσει μία σοβαρή αποστέρηση. Στην νεύρωση το πρώτο βήμα είναι η απώθηση και το δεύτερο βήμα, ύστερα από την αποτυχία της απώθησης, η δημιουργία του νευρωσικού συμπτώματος. Στην ψύχωση το πρώτο βήμα είναι η αποκήρυξη της πραγματικότητας και το δεύτερο η δημιουργία μίας νέας πραγματικότητας σύμφωνα με την επιθυμία του υποκειμένου. Το άγχος και η συνυπάρχουσα οδύνη μαρτυρούν ότι οι προσπάθειες αυτές δεν είναι και τόσο επιτυχείς. Στο κείμενο αυτό μιλάει επίσης για την σημασία της φαντασίας με τα συμβολικά νοήματά της. Τελειώνοντας λέει ότι εκτός από την απώλεια της πραγματικότητας υπάρχει το θέμα του υποκατάστατου για την πραγματικότητα. Μία διαφορετική, ίσως ενδιάμεση κατάσταση είναι η διαστροφή, κατά τον Φρόιντ «το αρνητικό της νεύρωσης», που δημιουργείται όταν ύστερα από κάποια σοβαρή αποστέρηση το άτομο παλινδρομεί σε προγεννητικά στάδια εξέλιξης και εκφράζεται με σεξουαλικοποίηση, με έμφαση σε ένα από τα συστατικά του σεξουαλικού ενστίκτου και με συνυπάρχουσα άρνηση του άγχους ευνουχισμού. Σημαντικές είναι και οι απόψεις του Λακάν, σύμφωνα με τις οποίες το πρόβλημα στην ψύχωση είναι πρόβλημα με το σημαίνον, τον λόγο. Η διαφοροποίηση της ψύχωσης από την νεύρωση ανάγεται σε άλλη οργάνωση του συμβολικού πεδίου, από την οποία προκύπτει διαφορετική υποκειμενική πρόσληψη της σκέψης και του σώματος. Με την εξέλιξη της δομικής θεωρίας και της θεωρίας των αντικειμενοτρόπων σχέσεων αναπτύχθηκε ό όρος της μεθοριακότητος βασικά από τον Kernberg σαν μία κατάσταση όπου υπάρχει λιγότερο συγκροτημένο εγώ από την νεύρωση και πιο ανώριμες άμυνες με προεξάρχουσα την σχάση - άμυνες πού συναντούμε βασικά στις ψυχώσεις. Όμως, στην μεθοριακότητα διατηρείται ο έλεγχος της πραγματικότητας σε αντίθεση με την ψύχωση.

17 15η Εισήγηση Η Εμπειρία Μου Από τη Σχέση Μεταξύ Ψυχώσεων και Οιδιποδείου Συμπλέγματος Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος Κατεξοχήν στο ψυχωσικό ασθενή το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα ανασυντάσσεται παρά λύεται. Κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας με ψυχαναλυτικό πρίσμα εμφανίζεται βαθμιαία παρακμή και ελάττωση των πλέον πρώιμων εκφάσεών του, όχι όμως επίλυσή του, όπως αυτή νοείται στη περίπτωση μιας θετικής έκβασης ψυχανάλυσης νευρωσικού ασθενή. Ως γνωστόν, το άτομο ξαναναβιώνει στην εφηβεία τα οιδιποδειακά ψυχοσυγκρουσιακά του υπολείμματα και μάλιστα με ιδιαίτερη ένταση σε επίπεδο αντικειμενοτρόπων σχέσεων. Εκεί, εμφανίζεται μία τυπική σαθρότητα ταυτίσεων. Το ίδιο αντιμετωπίζουμε στη θεραπεία ψυχωτικών ασθενών. Αυτό συμβαίνει επειδή στη ψυχανάλυση των νευρώσεων και ψυχώσεων αν και συνυπάρχουν γενετικά και προ-γενετικά στοιχεία στις μεν πρώτες υπερτερούν τα οιδιποδειακά στις δε δεύτερες τα προ-οιδιποδειακά. Εξ ού και η διαφορά τεχνικής και θεραπευτικών αποτελεσμάτων στις δύο αυτές κλινικές καταστάσεις. Ως εκ τούτου, στη ψυχωσική δομή, η αντικειμενότροπος σχέση είναι δυαδικού χαρακτήρα ενώ στην νευρωτική δομή είναι τριαδικού χαρακτήρα. Εν γένει, η βιωματική αποδοχή του «τρίτου» αποτελεί το χαρακτηριστικό της υγιούς οργάνωσης του Οιδιποδείου Συμπλέγματος, πράγμα το οποίο είναι σχεδόν ανέφικτο στην ψύχωση αλλά επιδιωκόμενο κατά τη διάρκεια της θεραπείας ψυχαναλυτικού προσανατολισμού. Έτσι, σε επίπεδο Μεταψυχολογίας μπορούμε να δούμε τον ψυχωσικό ασθενή να οδηγείται σε ένα στάδιο με επίκτητα χαρακτηριστικά οιδιποδειοποίησης. Σε επίπεδο πραγματικότητας, η ψυχαναλυτική θεραπεία ψυχωσικού ασθενούς οδηγεί σε μείωση του άγχους, της επιθετικότητας και της αυτοκαταστροφικότητας. Σίγουρα κι αν ακόμη δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη διάγνωση της σχιζοφρένειας στη πλειονότητα των περιπτώσεων μπορούμε να μεταβάλλουμε τη ποιότητα της ζωής του ψυχωσικού ατόμου.

18 16η Εισήγηση Ψυχωτική Ρηχότητα και Νευρωτική Πληρότητα Ευτυχία Γυπαράκη Εάν δεχτούμε τη νεύρωση σαν μία διαδικασία εσωτερικής διαμάχης μεταξύ του ενστίκτου αφενός και του φόβου της εξωτερίκευσής του από την άλλη, είναι εύκολο να καταλήξουμε στο ασφαλές συμπέρασμα ότι το προϊόν αυτής της διαμάχης θα είναι μία έκφραση ασυνέπειας, άρνησης και αμφιθυμίας. Η κατάσταση όμως αυτή - η οποία είναι άκρως συναισθηματική όταν ειδωθεί μέσα από το πρίσμα της οιδιποδειακότητας η οποία αναφέρεται σε εσωτερικευμένα αντικείμενα τα οποία έχουν λιβιδινικά επενδυθεί σε τεράστιο βαθμό από το υποκείμενο - είναι εντελώς διαφορετική από τη συναισθηματική κατάσταση της ψύχωσης. Στην περίπτωση της ψύχωσης δεν έχουμε μία σύγκρουση μεταξύ ενστίκτου και αμυνών. Στην εν λόγω κατάσταση το ένστικτο αποτελεί μονάχα το υπόβαθρο μιας βαθύτατης διαμάχης μεταξύ αμυντικών και αυτών που θα ονομάζαμε αντι-αμυντικών μηχανισμών (π.χ σχάσεων, αρνήσεων και προβολών) έτσι ώστε να αναρωτιέται κανείς σε κλινικό επίπεδο πού τελικά να βρίσκεται η γνήσια ενστικτώδης διάσταση του υποκειμένου. Οι αμυντικές διαδικασίες του Εγώ όσες και όποιες κι αν είναι καταστρέφονται, κατατέμνονται, αναιρούνται και, εν τέλει, ελαχιστοποιούνται από τη μέγιστη αντιαμυντική διαδικασία της σχάσης υποβοηθούμενη από τη ναρκισσιστική εξιδανίκευση. Έτσι, δημιουργείται μία διαμάχη που θα την αποκαλούσαμε πόλεμο συναισθημάτων και αντι-συναισθημάτων. Αυτή η συγκυρία δημιουργεί ένα βαθύτατο αίσθημα κενότητας στο υποκείμενο σε αντιδιαστολή με τη βασανιστική συναισθηματική πληρότητα του νευρωτικού ασθενούς. Στην εργασία μου αυτή με κλινικά παραδείγματα θα προσπαθήσω να υπεισέλθω στο συναισθηματικό κομμάτι που χαρακτηρίζει τη νεύρωση και τη ψύχωση και το οποίο χρωματίζει τις δύο αυτές κλινικές οντότητες μ ένα τόσο χαρακτηριστικό τρόπο.

19 17η Εισήγηση Η Mετάβαση από την Ψύχωση σε Μία «Απλή» Νεύρωση Κωνσταντίνος Τσώλης Τα θέματα που άπτονται του εν λόγω τίτλου είναι θεωρητικά, κλινικά και τεχνικά. Όσον αφορά το θεωρητικό μέρος της παρούσης εργασίας, η κατάσταση της ψύχωσης είθισται να συγκρίνεται με την κατάσταση της παιδικής ψύχωσης, αν και κάτι τέτοιο από αμιγώς ψυχαναλυτική άποψη είναι αμφιβόλου αξίας με δεδομένο ότι μια ψυχωτική διεργασία η οποία δεν διέρχεται μέσω των εγωτικών λαβύρινθων είναι προφανώς αμφισβητήσιμη. Δοθέντος ότι η παιδική ηλικία ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση δεν διαθέτει εγωτικό λαβύρινθο θα θεωρήσουμε ότι η ψύχωση αποτελεί το αποτέλεσμα μιας άκρως δυσλειτουργικής διεργασίας. Η περίπτωση του Shcreber θα μπορούσε να μας διδάξει πολλά επ αυτού. Κατ ακολουθία με την ανωτέρω θεωρητική τοποθέτηση, η κλινική αντιμετώπιση της ψύχωσης αποτελεί αυτοτελή οντότητα μη σχετιζόμενη απαραιτήτως με τραυματικά γεγονότα της παιδικής ηλικίας. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι η θεραπευτική αντιμετώπιση της κάθε είδους ψυχωτικής κατάστασης θα πρέπει να βρίσκει κάποιες εγωτικές περιοχές πάνω στις οποίες θα στηριχθεί προκειμένου να έχει θετικά αποτελέσματα. Η τεχνική αντιμετώπιση της ψύχωσης επί τη βάση των ανωτέρω βασίζεται στην αρχή της προς τα πίσω και εκ των υστέρων θεώρησης της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι ο ψυχαναλυτής επικεντρώνεται στα περισσότερο προφανή ψυχοπαθολογικά στοιχεία, ενθαρρύνοντας απαραίτητα την θεραπευτική συμμαχία με τον ασθενή, προτού μεταβεί στην ανάλυση των περισσότερο διαταρακτικών και παθολογικών σχηματισμών, σχάσεων και προβολών του ασθενούς. Η βαθμιαία και ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ψυχωτικής κατάστασης στις ανωτέρω παραμέτρους επηρεάζουν και μετασχηματίζουν τις εγωτικές λειτουργίες μιας νευρωτικού τύπου διαταραχής, η οποία στη συνέχεια καθίσταται πολύ πιο συμβατή με την ανάλυση της μεταβίβασης.

20 Γραμματεία Ινστιτούτου: ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 77, ΑΘΗΝΑ, Τ.Κ ΤΗΛ. : & FAX :

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ

3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ. Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ 3 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ Η Ασίγαστη Δράση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 19, 20, 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΑΘΗΝΑ «Η ΑΣΙΓΑΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΔΙΠΟΔΕΙΟΥ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΟΣ» ΕSPERIA PALACE HOTEL Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Ορισμός: Είναι λειτουργίες του εγώ που έχουν σκοπό να απαλλάξουν το άτομο από το άγχος ή άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α»

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Το άγχος που εκδηλώνει ένα υποκείμενο έχει σημασία για την ψυχανάλυση. Είναι ένα θέμα που απασχόλησε τον Λακάν σε όλη την διάρκεια του έργου του. Θα εστιάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Τι είναι Ταυτότητα; Περιγράφει τα χαρακτηριστικά που μας προσδιορίζουν και μας διαφοροποιούν ή μας ταξινομούν σε ομάδες ή υποομάδες.

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθυντής:, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α εξάμηνο 10.2016-2.2017 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ (2 2ωρα) ΜΑΘΗΜΑ 1 (14

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V Θεματική Ενότητα 7 Α Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη σχολή σκέψης των ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα»

«Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» «Το νόημα της σεξουαλικής ζωής στον άνθρωπο σήμερα» DR. ΘΑΝΟΣ Ε. ΑΣΚΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΨΥΧΙΚΗΣ Κ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Βάδιση, έλεγχος σφιγκτήρων, το «όχι» του παιδιού, γλωσσική ανάπτυξη Βάδιση

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην Κριτική Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FREUD ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Διδάσκων: Επίκουρος Καθηγητής Παπασταθόπουλος Στάθης Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος

Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Γράφει: Ευάγγελος Γκικόντες, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο δυσπανευρία; Είναι η επώδυνη σεξουαλική επαφή. Η γυναίκα, είτε όταν την εξετάζει ο γυναικολόγος είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ L. S. Vygotsky Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Θάνος Ασκητής, Νευρολόγος - Ψυχίατρος. Τι ορίζεται ως ομοφυλοφιλία;

Γράφει: Θάνος Ασκητής, Νευρολόγος - Ψυχίατρος. Τι ορίζεται ως ομοφυλοφιλία; Γράφει: Θάνος Ασκητής, Νευρολόγος - Ψυχίατρος Τι ορίζεται ως ομοφυλοφιλία; Ομοφυλοφιλία ονομάζεται η σεξουαλική έλξη και συμπεριφορά προς άτομα του ίδιου φύλου, δηλαδή ενός άνδρα προς έναν άλλον άνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Το σύμπλεγμα ευνουχισμού

Το σύμπλεγμα ευνουχισμού Το σύμπλεγμα ευνουχισμού Ιωάννης Βαρτζόπουλος 9ο Συνέδριο της ΕΨΕ Η έννοια του ευνουχισμού έχει κεντρική θέση στην ψυχαναλυτική ιεράρχηση των εννοιών. Η πλήρης του μορφή αναδεικνύεται στη σχέση του με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Πρόκειται για την εισήγηση που έκανα στα πλαίσια του ετήσιου σεµιναρίου «Σχέσεις των ανθρώπων σχέσεις των φύλων» στον Ελληνικό Οργανισµό Ψυχοθεραπείας και Παιδείας στην Οµαδική Ανάλυση» (HOPE in GA). 28/2/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία V Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ιδρυτικά και Εκπαιδευόμενα Μέλη Ινστιτούτου Κλασικής Ψυχανάλυσης (Ι.Κ.Ψ.) Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis

Ιδρυτικά και Εκπαιδευόμενα Μέλη Ινστιτούτου Κλασικής Ψυχανάλυσης (Ι.Κ.Ψ.) Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis Μέλη (αλφαβητικά) Baker Francis Μέλος του Προγράμματος «Ψυχανάλυση υπό Ελαττωμένη Αμοιβή, RFS*» Γλώσσες: Αγγλικά, Ιταλικά, Ελληνικά, Γαλλικά francis.baker@hotmail.com Βιδαλάκη Μαρία Βούλγαρη Μαρία-Αθηνά

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφηβεία Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ 1.Χαρακτηριστικά Εφηβεία 2.Δραστηριότητες 3.Κοινωνικοποίηση 1.Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αριστέα Σκούλικα Θα εκθειάσουμε την απόφαση του Χ Ιωαννίδη να γράψει τόσο προσωπικά για ένα ζήτημα τόσο δύσκολο. Μας βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΒΕΙΑ. Σχέσεις με το άλλο φύλο

ΕΦΗΒΕΙΑ. Σχέσεις με το άλλο φύλο ΕΦΗΒΕΙΑ Σχέσεις με το άλλο φύλο Εργασία στα μαθήματα Τεχνολογίας Ε και Οικιακής Οικονομίας Των μαθητριών: Βιολέτα Θελιόσι Έλενα Καστανίδου Β1 Γυμνασίου Νεάπολης Κοζάνης Σχολικό έτος:2011-2012 Υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Χριστίνα Μιχαλοπούλου Σχολιασµός του κειµένου του Φώτη Μπόµπου "Διασικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική διεργασία" Όταν πρωτοάκουσα την

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η εφηβεία είναι μια περίοδος μεταξύ της παιδικής και της ενήλικης ζωής στην οποία γίνεται ο σχηματισμός της προσωπικής μας ταυτότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά προβλήματα

Σεξουαλικά προβλήματα Σεξουαλικά προβλήματα Στην ανταγωνιστική σημερινή μας κοινωνία το άτομο βρίσκεται συνεχώς κάτω από μια διαρκή πίεση να αποδώσει σε διάφορους τομείς της καθημερινής του δραστηριότητας. Στον σεξουαλικό τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικότητα και Άσκηση. 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία»

Προσωπικότητα και Άσκηση. 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία» Προσωπικότητα και Άσκηση 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία» Θέματα που θα μελετηθούν Προσεγγίσεις της προσωπικότητας Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και άσκηση Συμπεριφορά τύπου Α Ζωηρή αίσθηση αναζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων Θεματική Ενότητα 2 Στόχοι: Η κατανόηση, εκ μέρους των φοιτητών, της βιολογικής και φυσιολογικής βάσης των κινήτρων, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή της επιμελήτριας της έκδοσης... xix Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii Πρόλογος... xxv ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης... 1 1. Επιστημολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα