ΔΑΠ-ΝΔΦΚ [ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ] Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις του διδάσκοντος.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΑΠ-ΝΔΦΚ [ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ] Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις του διδάσκοντος."

Transcript

1 2012 ΔΑΠ-ΝΔΦΚ [ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ] Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις του διδάσκοντος.

2 1. Ποια είναι τα βασικά ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η οικονομική πολιτική; Τα βασικά ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η οικονομική πολιτική είναι τα εξής: i) Ποιο είναι το οικονομικό πρόβλημα; Το ερώτημα αυτό θέτει τα πλαίσια των σκοπών και των στόχων της οικονομικής πολιτικής. Ii) Ποια είναι τα (σημαντικότερα τουλάχιστον) αίτιά του; Αυτό το ερώτημα θέτει τα πλαίσια της θεωρητικής διερεύνησης του συγκεκριμένου οικονομικοί προβλήματος. iii) Τι είναι δυνατό και κοινωνικά επιθυμητό να γίνει για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του προβλήματος; Το τρίτο και τελευταίο ερώτημα θέτει τα πλαίσια των μέσων και των μέτρων της οικονομικής πολιτικής, που κρίνονται με βάση τη σχετική οικονομική θεωρία ως αποτελεσματικότερα για την επιτυχία των βασικών σκοπών και στόχων. 2. Ποια είναι η έννοια της οικονομικής πολιτικής; Οικονομική πολιτική είναι, κατά τους Kirschen κ.ά., η «οικονομική άποψη της γενικής κρατικής πολιτικής», ήτοι «η εσκεμμένη επέμβαση του κράτους στις οικονομικές υποθέσεις με σκοπό την πραγματοποίηση των επιδιώξεών του». Ακριβέστεροι είναι οι ορισμοί που στηρίζονται στο κριτήριο του αντικειμένου της οικονομικής πολιτικής. Κατά τον de Boissieu, «την οικονομική πολιτική συνθέτουν οι αποφάσεις του κράτους και των οργανισμών που βρίσκονται σε εξάρτηση από αυτό, οι οποίες έχουν ως κύριο αντικείμενο τη ρύθμιση των συνθηκών παραγωγής, κατανομής, ή χρησιμοποίησης των πόρων». Κατά τον Saint Geours εξάλλου, «η οικονομική πολιτική είναι μια γενική δράση της κεντρική πολιτικής εξουσίας, συνειδητή, συνεπής και εκλεπτυσμένη, που ασκείται στον οικονομικό τομέα, δηλαδή αναφέρεται στην παραγωγή, στην ανταλλαγή (στο εσωτερικό της χώρας ή με το εξωτερικό), στην κατανάλωση των αγαθών και υπηρεσιών και στο σχηματισμό του κεφαλαίου». Η οικονομική πολιτική πρέπει να είναι ορθολογική, να επιλέγει δηλαδή από τα διαθέσιμα μέσα εκείνα, τα οποία κάτω από τις κρατούσες και προβλεπόμενες πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και λοιπές συνθήκες, εκτιμάται ότι θα συντελούν περισσότερο στην επιτυχία του βασικού σκοπού της κρατικής πολιτικής που είναι το «γενικό καλό» ή η «γενική ευημερία». Με άλλα λόγια, να επιλέγει τα μέσα εκείνα, που εκτιμάται ότι θα συντελέσουν αποτελεσματικότερα στη μεγιστοποίηση της συνάρτησης της κοινωνικής έννοια της «άριστης» οικονομικής πολιτικής.

3 3. Ποια είναι η σχέση μεταξύ της οικονομικής πολιτικής με τη θετική και δεοντολογική οικονομική; Θετική οικονομική: μια πρόταση ή μια θεωρία χαρακτηρίζεται ως θετική, όταν διερευνά μια κατάσταση αναλύοντας το «είναι», «ήταν» ή «θα είναι», όταν δηλαδή αναφέρεται στην ύπαρξη κάποιας σχέσης μεταξύ ορισμένων μεγεθών, η οποία είναι δυνατό να ελεγχθεί κατά πόσο ισχύει με την προσφυγή στη διερεύνηση στοιχείων που παρέχει η πραγματικότητα. Διαφορές που αναφέρονται σε θετικές προτάσεις ή θεωρίες μπορούν να επιλυθούν μόνο με την ανάλυση πραγματικών δεδομένων. Δεοντολογική οικονομική: μια πρόταση ή μια θεωρία χαρακτηρίζεται ως δεοντολογική, όταν διερευνά μια κατάσταση με βάση το «τι πρέπει να είναι» ή «τι πρέπει να γίνει» ή το «τι θα έπρεπε να είναι». Επομένως, εξαρτάται από a priori αξίες, που αναφέρονται στο τι θεωρείται επιθυμητό ή μη επιθυμητό. Διαφορές που αναφέρονται σε δεοντολογικές προτάσεις ή θεωρίες δεν μπορούν να επιλυθούν μόνο με την ανάλυση πραγματικών δεδομένων. Οι φορείς της οικονομικής πολιτικής θέτουν a priori ορισμένους σκοπούς, οι οποίοι καθορίζονται με βάση αξιολογικές κρίσεις, που αναφέρονται στο ποιες πρέπει να είναι οι γενικές επιδιώξεις ή οι σκοποί της οικονομικής πολιτικής, και κατόπιν επιλέγουν τα μέσα εκείνα, τα οποία εκτιμούν ότι θα συμβάλλουν αποτελεσματικότερα στην εξυπηρέτηση των τεθέντων αντικειμενικών σκοπών. Εξετάζεται δηλαδή το τι πρέπει να γίνει για την επιτυχία των σκοπών. Είναι, λοιπόν, φανερό ότι το τμήμα της θεωρίας της οικονομικής πολιτικής, το οποίο αναφέρεται στο ποιοι είναι οι επιθυμητοί σκοποί και ποια είναι τα επιθυμητά μέσα της οικονομικής πολιτικής, δηλαδή στο τι πρέπει να επιδιώκουν οι φορείς της οικονομικής πολιτικής και πώς εντάσσεται στην δεοντολογική οικονομική. Βέβαια, το τμήμα της θεωρίας της οικονομικής πολιτικής, το οποίο αναφέρεται στο οικονομικό περιεχόμενο των σκοπών, στις προβλέψεις των οικονομικών επιπτώσεων των εναλλακτικών οικονομικών σκοπών και μέσων, καθώς και στην αντικειμενική μέτρησή τους, εντάσσεται στη θετική οικονομική. Είναι φανερό πως η δεοντολογική οικονομική δεν είναι τελείως ανεξάρτητη από τη θετική οικονομική. Αντίθετα, η θετική οικονομική είναι, κατ αρχήν, ανεξάρτητη από αξιολογικές κρίσεις.

4 4. Οι φορείς της οικονομικής πολιτικής σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο. ΕΘΝΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΦΟΡΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΕΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Νομοθετική εξουσία: Κοινοβούλιο Εκτελεστική εξουσία: Κεντρική κυβέρνηση Κρατικές υπηρεσίες Περιφέρειες και Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) Φορείς κοινωνικής ασφάλισης Κρατικές τράπεζες Κ.α. Δικαστική εξουσία: Συμβούλιο Επικρατείας Ελεγκτικό Συνέδριο Άρειος Πάγος Διοικητικά δικαστήρια Άλλα δικαστήρια Πολιτικά κόμματα Συνδικάτα Ενώσεις εργοδοτών και επιχειρήσεων Αγροτικοί συνεταιρισμοί και αγροτικοί σύλλογοι Επαγγελματικές και επιστημονικές ενώσεις Ενώσεις καταναλωτών Μη Κυβερνητικοί Οργανισμοί (ΜΚΟ) Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) Εκκλησία Λοιπές ομάδες ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ Συμβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ελεγκτικό Συνέδριο της ΕΕ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ Επιτροπή της ΕΕ Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) Παγκόσμιο Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) Παγκόσμια Τράπεζα Οικονομικοί Οργανισμοί ΟΗΕ Παγκόσμιες Διασκέψεις και Συμφωνίες για το Περιβάλλον Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) Άλλες υπερεθνικές και διακρατικές συμφωνίες G-8 G-20

5 5. Επιδιώξεις στόχοι της οικονομικής πολιτικής Γενικές επιδιώξεις είναι οι γενικότερα επιθυμητές οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές κατευθύνσεις προς τις οποίες στρέφεται η οικονομική πολιτική. Κατά ένα άλλο ορισμό, είναι γενικές και προερχόμενες από συναισθήματα εκφράσεις οι οποίες σχεδόν ποτέ δεν είναι εκφρασμένες σε ποσοτικούς όρους. Αποτελούν, κατά συνέπεια, έκφραση του συστήματος αξιών της κοινωνίας. Γενικές επιδιώξεις αποτελούν, μεταξύ των άλλων, η οικονομική ευημερία, η ανάπτυξη της προσωπικότητας, ο νόμος και η τάξη, η βελτίωση τη κοινωνικής τάξης, η ισότητα και η εξωτερική ειρήνη και ασφάλεια. Το συγκεκριμένο περιεχόμενο των γενικών επιδιώξεων και η σχετική τους θέση στο σύστημα των κοινωνικών αξιών εξαρτώνται κυρίως από το πολιτικό σύστημα της κάθε χώρας. Οι γενικές επιδιώξεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως οι οικονομικές και κοινωνικές μεταβλητές, οι οποίες συνιστούν τη συνάρτηση ευημερίας, την οποία επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν οι φορείς της οικονομικής πολιτικής. Στόχοι είναι τα εξειδικευμένα ποσοτικοποιημένα αποτελέσματα που πρέπει να επιτευχθούν σε ορισμένο χρόνο για την επιτυχία ενός σκοπού. Πέρα από την ποσοτική και χρονική, οι στόχοι έχουν και συγκεκριμένη τομεακή και περιφερειακή διάσταση. Επίσης, επισημαίνεται ότι, όσον αφορά τους στόχους της οικονομικής πολιτικής, όχι μόνο παρατηρούνται αποκλίσεις μεταξύ των διαφόρων χωρών ως προς το περιεχόμενό τους, αλλά και ως προς τον τρόπο της ποσοτικής τους έκφρασης. Αποκλίσεις είναι δυνατό να παρατηρηθούν και στην ίδια χώρα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. 6. Μέσα και μέτρα της οικονομικής πολιτικής Μέσα της οικονομικής πολιτικής είναι οι, με οικονομικά αποτελέσματα συνδεόμενες, ενέργειες των φορέων της οικονομικής πολιτικής, στις οποίες προβαίνουν για την επιτυχία των στόχων τους. Είναι δηλαδή οι ελεγχόμενες από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής μεταβλητές, με τις οποίες προσπαθούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος. Τα μέσα της οικονομικής πολιτικής από την άποψη της φύσης τους διακρίνονται σε: I. Οικονομικά μεγέθη ή ποσότητες, όπως είναι οι δημόσιες δαπάνες για αγαθά και υπηρεσίες, οι δημόσιες επενδύσεις, κλπ. Οι μεταβλητές των ποσοτικών αυτών μέσων, με τις οποίες οι φορείς της οικονομικής πολιτικής και κυρίως οι κυβερνήσεις, προσπαθούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος, δεν επηρεάζουν σημαντικά ούτε τη διάρθρωση ούτε τα θεμέλια ή τις βάσεις του οικονομικού συστήματος. II. Θεσμικούς κανόνες, όπως είναι η εισαγωγή ενός ή κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος ελέγχου των τιμών, κλπ. Τα ποιοτικά αυτά μέσα δεν επηρεάζουν σημαντικά τις βάσεις, δηλαδή τη βασική διάρθρωση του οικονομικού συστήματος, μεταβάλλουν με επιμέρους στοιχεία της υφιστάμενης οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης. III. Μεταρρυθμίσεις, όπως είναι οι αγροτικές μεταρρυθμίσεις, οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις, οι νομισματικές μεταρρυθμίσεις, κλπ. Τα ποιοτικά αυτά μέσα ασκούν σημαντικές επιδράσεις στη βασική διάθρωση του οικονομικού συστήματος,

6 επηρεάζουν δηλαδή τα βασικά στοιχεία της οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης. Η εφαρμογή ενός συγκεκριμένου μέσου της οικονομικής πολιτικής σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο με σκοπό την προαγωγή ενός ή περισσότερων σκοπών καλείται μέτρο της οικονομικής πολιτικής. Για παράδειγμα, η αύξηση του συντελεστή φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) κατά μία ποσοστιαία μονάδα για ένα συγκεκριμένο έτος, αποτελεί μέτρο της οικονομικής πολιτικής. Αφού τα μέσα της οικονομικής πολιτικής αποσκοπούν σε μεταβολές ορισμένων οικονομικών μεγεθών ή ποσοτήτων είτε σε ορισμένες ποιοτικές μεταβολές, έπεται ότι και τα μέτρα της οικονομικής πολιτικής είναι δυνατό να αποσκοπούν είτε σε ποσοτικά είτε σε ποιοτικά αποτελέσματα. Ποσοτικά μέσα: i) Μέσα ελέγχου του εξωτερικού εμπορίου και του συναλλάγματος ii) Μέσα της φορολογικής πολιτικής iii) Μέσα της πολιτικής τιμών και εισοδημάτων iv) Μέσα της νομισματικής και πιστωτικής πολιτικής v) Μέσα της πολιτικής δημοσίων δαπανών vi) Το ισοζύγιο του γενικού προϋπολογισμού του κράτους Άμεσοι έλεγχοι: i) Έλεγχοι του εξωτερικού εμπορίου ii) Έλεγχοι των τιμών και εισοδημάτων iii) Ποσοτικοί και λοιποί έλεγχοι της εσωτερικής οργάνωσης και.. λειτουργίας της οικονομίας Ποιοτικά μέσα: i) Θεσμικές αλλαγές στο σύστημα ελέγχου του εξωτερικού εμπορίου και (θεσμικές αλλαγές) συναλλάγματος ii) Θεσμικές αλλαγές στην πολιτική τιμών και εισοδημάτων iii) Θεσμικές αλλαγές στην φορολογική πολιτική iv) Θεσμικές αλλαγές στη νομισματική και πιστωτική πολιτική v) Θεσμικές αλλαγές στην πολιτική δημοσίων δαπανών vi) Θεσμικές αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή α) Θεσμικές αλλαγές όσον αφορά τις συνθήκες του ανταγωνισμού β) Θεσμικές αλλαγές που αφορούν την εργασία γ) Θεσμικές αλλαγές που αναφέρονται στην έκταση της κρατικής. ιδιοκτησίας επί των μέσων παραγωγής δ) Θεσμικές αλλαγές που αναφέρονται στην εθνική οικονομική.. οργάνωση vi) Θεσμικές αλλαγές που αναφέρονται στη διεθνή οικονομική οργάνωση ήτοι συμμετοχή σε διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς

7 7. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής πολιτικής; Τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής πολιτικής είναι τα εξής: a. Η οικονομική πολιτική είναι αναγκαίο να θεωρείται ένα σύνολο ή μια ενότητα με λογική συνοχή, εξαιτίας της αλληλεξάρτησης που υπάρχει μεταξύ διαφόρων οικονομικών φαινομένων. b. Η οικονομική πολιτική μπορεί να έχει μεγάλη ή μικρή «έκταση». Η έκταση της οικονομικής πολιτικής προσδιορίζεται από τον αριθμό των σκοπών και μέσων που περιλαμβάνει. c. Ένα τμήμα της θεωρίας της οικονομικής πολιτικής, το οποίο αναφέρεται στον καθορισμό των επιθυμητών σκοπών και μέσων, ανήκει στη δεοντολογική οικονομική. Η θεωρία της οικονομικής πολιτικής στηρίζεται λοιπόν, και σε κανόνες «υπερ-οικονομικής» ορθολογικότητας, δηλαδή σε υπερ-οικονομικές θεωρήσεις συνέπειας και αποτελεσματικότητας.\ 8. Τα υποδείγματα της οικονομικής πολιτικής Το σύνολο των οικονομικών σχέσεων (ή εξισώσεων), οι οποίες περιγράφουν μια ορισμένη συμπεριφορά της οικονομίας, αποτελεί ένα οικονομικό υπόδειγμα, το οποίο, αναφέρεται στην άσκηση οικονομικής πολιτικής, καλείται υπόδειγμα οικονομικής πολιτικής. Με τη χρησιμοποίηση υποδειγμάτων οικονομικής πολιτικής είναι δυνατή η άσκηση ορθολογικής, δηλαδή συνεπούς και αποτελεσματικής, οικονομικής πολιτικής. Ένα οικονομικό υπόδειγμα είναι ένα θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης, όχι απαραίτητα μαθηματικά εκφρασμένο. Εάν όμως είναι μαθηματικά εκφρασμένο, τότε συνιστάται συνήθως από ένα σύστημα ισοτήτων (ή ανισοτήτων) οι οποίες περιγράφουν τις σχέσεις μεταξύ ορισμένων μεταβλητών. Οι μεταβλητές είναι οικονομικά μεγέθη των οποίων το ύψος είναι δυνατό να μεταβάλλεται. 9. Οι περιορισμοί του οικονομικού συστήματος Οικονομικοί, κοινωνικοί, φυσικοί, ιδεολογικοί, ψυχολογικοί και θεσμικοί παράγοντες επιβάλλουν ορισμένους περιορισμούς στους στόχους και τα μέσα της οικονομικής πολιτικής. Περιορίζουν δηλαδή το πεδίο δράσης των ασκούντων της οικονομικής πολιτικής. Οι περιορισμοί αυτοί στην περίπτωση της ποσοτικής οικονομικής πολιτικής εκφράζονται συνήθως με τη μορφή γραμμικών εξισώσεων και ανισοτήτων. Οι περιορισμοί δεν αποτελούν συνιστώσες της αντικειμενικής συνάρτησης ευημερίας, όπως τα μέσα και οι στόχοι αλλά τεχνικούς όρους για την άσκηση συνεπούς οικονομικής πολιτικής. Μια οικονομική πολιτική, με την έννοια του συνδυασμού ενός συνόλου μέσων, είναι ασυνεπής και στην περίπτωση που απαιτεί τιμές των μεταβλητών των μέσων ή των άσχετων μεταβλητών, οι οποίες δεν είναι αποδεκτές με βάση ορισμένους περιορισμούς του οικονομικού συστήματος. Στα υποδείγματα της οικονομικής πολιτικής οι περιορισμοί μπορούν να χρησιμοποιούν για να εκφράσουν τα εξής: i) Ότι ορισμένες ή όλες οι μεταβλητές τους δεν μπορούν να λάβουν αρνητικές τιμές, ii) Ότι οι τιμές ορισμένων μεταβλητών, μέσων ή και στόχων, δεν μπορούν να υπερβούν ορισμένα ανώτατα ή κατώτατα όρια ή ορισμένα όρια διακύμανσης, iii) Ορισμένες πολιτικές επιλογές.

8 10. Ποιες είναι οι σχέσεις μεταξύ των στόχων και των μέσων της οικονομικής πολιτικής; Δύο ή περισσότεροι στόχοι της οικονομικής πολιτικής μπορεί να είναι μεταξύ τους είτε ανεξάρτητοι, είτε συμπληρωματικοί, είτε συγκρουόμενοι. Οι σχέσεις αυτές μεταξύ των στόχων καθορίζονται κυρίως από τα χρησιμοποιούμενα για την επιτυχία τους μέσα. Συνήθως, το ίδιο μέσο επιδρά σε περισσότερους στόχους και ο ίδιος ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί με τη χρησιμοποίηση διαφορετικών μέσων. Αν ήταν δυνατό οι επιπτώσεις κάθε μέσου να περιορίζονταν μόνο σ ένα στόχο, τα προβλήματα ως προς τις σχέσεις μεταξύ των στόχων της οικονομικής πολιτικής θα ήταν περιορισμένα. Παραδείγματα Περίπτωση Πρώτος στόχος y₁ Δεύτερος στόχος y₂ Βελτίωση των Εξασφάλιση της Ι) προτύπων της επάρκειας ή ιδιωτικής προσφοράς κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών ΙΙ) Επιδράσεις των I μέσων στο δεύτερο στόχο Σχέση του δεύτερου προς τον πρώτο στόχο Ανεξάρτητοι -¹ -¹ Πλήρως συμπληρωματικοί ΙΙΙ) ΙV) V) Βελτίωση της κατανομής των συντελεστών παραγωγής Μείωση των ωρών εργασίας Βελτίωση της διανομής του εισοδήματος Διεύρυνση της συνολικής παραγωγής Διεύρυνση της συνολικής παραγωγής Διεύρυνση της συνολικής παραγωγής Όπου L + M = I Όπου Ν + P = K Μερικά συμπληρωματικοί Συγκρουόμενα Συμπληρωματικοί και συγκρουόμενοι Όπου R + T +S = K

9 11. Το πρόβλημα της σύγκρουσης των στόχων Οι αντιθέσεις μεταξύ δεδομένων στόχων της οικονομικής πολιτικής μπορεί να οφείλονται: a. Στο ότι οι στόχοι είναι πλήρως ασυμβίβαστοι, αν οι μεταξύ τους συγκρούσεις είναι ανεξάρτητες από τα χρησιμοποιούμενα μέσα, είναι δηλαδή οι συγκρούσεις αναπόφευκτες. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η βελτίωση του διεθνούς καταμερισμού εργασίας. b. Στα χρησιμοποιούμενα μέσα για την επιτυχία. Για παράδειγμα δύο ή περισσότεροι στόχοι που είναι μεταξύ τους συμπληρωματικοί, σε δεδομένες τιμές των συγκεκριμένων μέσων που χρησιμοποιούνται, είναι δυνατόν να καταστούν μεταξύ τους συγκρουόμενοι, αν οι τιμές των μέσων μεταβληθούν σημαντικά, αφού είναι πιθανόν να μεταβληθούν και οι συντελεστές οριακής αποτελεσματικότητας των μέσων. 12. Η σημασία της πληροφόρησης στη διαμόρφωση των στόχων της οικονομικής πολιτικής Η πληροφόρηση η οποία παρέχεται με κάποια πολιτικοοικονομική διαδικασία, τόσο στα άτομα όσο και στους φορείς της οικονομικής πολιτικής, επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση των στόχων της οικονομικής πολιτικής κατά τρεις τρόπους: I. Η πληροφόρηση βοηθά τα άτομα να «αναγνωρίσουν» τις προτιμήσεις τους ως προς τους στόχους της οικονομικής πολιτικής και τους φορείς της οικονομικής πολιτικής να τις επισημάνουν. II. Οι στόχοι της οικονομικής πολιτικής μεταβάλλονται καθώς γίνονται καλύτερα αντιληπτά από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής και τα εξής: οι κοινωνικές προτιμήσεις, οι περιορισμοί στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής και οι επιπτώσεις των διαφόρων μέσων στην επιτυχία των στόχων. III. Όσο περισσότερο οι de jure φορείς της οικονομικής πολιτικής, ιδιαίτερα οι κυβερνήσεις, είναι ενημερωμένοι για τις κοινωνικές προτιμήσεις, τους περιορισμούς και τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος, τόσο περιορίζεται η επίδραση των de facto φορέων της οικονομικής πολιτικής και ιδιαίτερα της δημόσιας διοίκησης και των οικονομικών συμβούλων στη διαμόρφωση των στόχων της οικονομικής πολιτικής. 13. Διαδικασία διαμόρφωσης της οικονομικής πολιτικής και οι χρονικές υστερήσεις Στην οικονομική ανάλυση υποτίθεται, συνήθως, ότι οι ασκούντες την οικονομική πολιτική επιδιώκουν την ελαχιστοποίηση μιας συνάρτησης κοινωνικής αρνητικής χρησιμότητας υπό περιορισμούς του οικονομικού συστήματος. Στην πραγματικότητα όμως οι ασκούντες την οικονομική πολιτική αποφεύγουν τον καθορισμό συγκεκριμένων επιθυμητών τιμών των στόχων και των μέσων της οικονομικής πολιτικής. Συνήθως, αντί τα μέσα της οικονομικής πολιτικής να μεταβάλλονται συνέχεια ex ante, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί μια συνάρτηση κοινωνικής ευημερίας ή να ελαχιστοποιηθεί μια συνάρτηση κοινωνικής αρνητικής χρησιμότητας, μεταβάλλονται περιοδικά, ώστε να ανταποκριθούν ex post στην

10 αντιμετώπιση ανεπιθύμητων καταστάσεων που δημιουργούνται όταν οι στόχοι της οικονομικής πολιτικής λάβουν μη αποδεκτές ή ικανοποιητικές τιμές. Η διαδικασία, λοιπόν, διαμόρφωσης της οικονομικής πολιτικής, δεν είναι κατά κανόνα μια διαδικασία μεγιστοποίησης υπό περιορισμούς, όπως γίνεται αποδεκτό από τη νεοκλασική οικονομική θεωρία, αλλά μία διαδικασία ικανοποίησης. Η μακροοικονομική πολιτική υπόκειται σε χρονική υστέρηση, η οποία διακρίνεται σε εσωτερική και εξωτερική. Η εσωτερική χρονική υστέρηση αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή που η συμπεριφορά του οικονομικού συστήματος απαιτεί την άσκηση πολιτικής, ήτοι από τη στιγμή που παρουσιάζονται αποκλίσεις μεταξύ των πραγματικών και των επιθυμητών τιμών των στόχων της οικονομικής πολιτικής, μέχρι τη στιγμή που οι φορείς της οικονομικής πολιτικής λαμβάνουν τα θεωρούμενα ως απαραίτητα διαθρωτικά μέσα. H εσωτερική χρονική υστέρηση διακρίνεται στη χρονική αναγνώριση από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής της ανάγκης για διορθωτική κρατική παρέμβαση, στη χρονική υστέρηση απόφασης, ήτοι τη χρονική υστέρηση που απαιτείται για τη λήψη από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής των αποφάσεων ότι είναι αναγκαία η κρατική παρέμβαση και στη χρονική υστέρηση διοίκησης, ήτοι τη χρονική υστέρηση που απαιτείται για την εφαρμογή των αποφάσεων για τη μεταβολή της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής. Η εξωτερική χρονική υστέρηση αναφέρεται στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή της λήψης των διορθωτικών μέσων μέχρι τη στιγμή που αυτά εξαντλούν πλήρως τα αποτελέσματά τους στις τιμές των στόχων της οικονομικής πολιτικής. Η εξωτερική χρονική υστέρηση διακρίνεται στη χρονική υστέρηση επηρεασμού των ενδιάμεσων μεταβλητών πολιτικής, όπως είναι για παράδειγμα το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της μεταβολής των συντελεστών φορολογίας εισοδήματος και των επιδράσεών τους στο μέγεθος της συνολικής ζήτησης, και στη χρονική υστέρηση επηρεασμού των στόχων της οικονομικής πολιτικής ή των τελικών μεταβλητών πολιτικής, ήτοι το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της μεταβολής των ενδιάμεσων μεταβλητών και της μεταβολής των στόχων της οικονομικής πολιτικής, όπως είναι για παράδειγμα το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της μεταβολής του επιπέδου της συνολικής ζήτησης και του επιπέδου της συνολικής απασχόλησης, αν υποτεθεί ότι η τελευταία αποτελεί το στόχο της οικονομικής πολιτικής. Η διάκριση της χρονικής υστέρησης σε εσωτερική και εξωτερική στηρίζεται στο γεγονός ότι, η μεν εσωτερική χρονική υστέρηση οφείλεται σε παράγοντες που μπορούν να επηρεασθούν από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής, ενώ η εξωτερική χρονική υστέρηση οφείλεται σε παράγοντες που δεν μπορούν να επηρεασθούν από τους φορείς της οικονομικής πολιτικής. 14. Η σχέση γραφειοκρατίας και οικονομικής πολιτικής Στην ανάλυση των ζητημάτων της διαμόρφωσης και της εφαρμογής της οικονομικής πολιτικής δεν μπορεί σύμφωνα με τους νεοκλασικούς οικονομολόγους να αγνοηθεί ο ρόλος της δημόσιας διοίκησης ή της γραφειοκρατίας, όπως λέγεται συνήθως. Προκειμένου να καταλήξουν σε αποφάσεις όσον αφορά την οικονομική πολιτική, οι φορείς της και κυρίως οι κυβερνήσεις, χρειάζεται να έχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις των επιπτώσεων των εναλλακτικών επιλογών τους. Την πληροφόρηση αυτή δεν διαθέτουν οι φορείς της οικονομικής πολιτικής, αλλά ο κρατικός διοικητικός μηχανισμός, εξαιτίας της μονιμότητάς

11 του και της γνώσης των επιμέρους ζητημάτων της οικονομικής πολιτικής. Στη γραφειοκρατία επίσης ανατίθεται το έργο της υλοποίησης των οικονομικών προγραμμάτων. Εξαιτίας της μονοπωλιακής ισχύος που κατέχει η γραφειοκρατία τόσο στη διαδικασία διαμόρφωσης, όσο και στη διαδικασία εφαρμογής της οικονομικής πολιτικής. Γενικά, η γραφειοκρατία αποτελεί σημαντικές επιδράσεις στη λειτουργία ολόκληρου του οικονομικού συστήματος. Γι αυτό και είναι αναγκαία η ανάλυση του θεσμού αυτού. Τα πρώτα οικονομικά υποδείγματα που διερευνούν ρητά τη γραφειοκρατική συμπεριφορά κατασκευάστηκαν από τους Tullock και Downs, οι οποίοι αποδέχονται ότι ο κρατικός γραφειοκράτης είναι ένας παράγων, ο οποίος, όπως και οι λοιποί παράγοντες, ήτοι οι ψηφοφόροι και η κυβέρνηση, επιδιώκει τη μεγιστοποίηση της δικής το συνάρτησης ευημερίας, καθώς και ότι τυχόν η αναποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων στο δημόσιο τομέα είναι το αποτέλεσμα του ανεπαρκούς περιορισμού της γραφειοκρατίας. Η σημαντικότερη όμως αυστηρά οικονομική θεώρηση της γραφειοκρατικής συμπεριφοράς έγινε από τον Niskanen, ο οποίος κατασκεύασε ένα υπόδειγμα της γραφειοκρατικής προσφοράς του προϊόντος του δημόσιου τομέα, σύμφωνα με το οποίο το βασικό χαρακτηριστικό του γραφειοκρατικού τρόπου παραγωγής στο δημόσιο τομέα είναι η προσφορά του προϊόντος του σε ποσότητες μεγαλύτερες από τις κοινωνικά βέλτιστες. 15. Η σχέση παραοικονομίας και οικονομικής πολιτικής Με τον όρο παραοικονομία εννοούμε το σύνολο των οικονομικών εκείνων δραστηριοτήτων, οι οποίες, ενώ δημιουργούν εισοδήματα συντελεστών παραγωγής και επομένως θα έπρεπε να καταγράφονται στις επίσημες εκτιμήσεις της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας, εξαιτίας της μερικής ή ολικής απόκρυψης τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες ή και εξαιτίας αδυναμιών των τελευταίων, τα εισοδήματα που δημιουργούνται από τις δραστηριότητας αυτές δεν περιλαμβάνονται στις επίσημες εκτιμήσεις της. Η μεγέθυνση της παραοικονομίας ασκεί σημαντικές επιδράσεις τόσο στο σχεδιασμό όσο και στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής δεδομένου ότι επηρεάζει πρώτον τον καθορισμό και την ιεράρχηση των τιμών, δεύτερον την επιλογή των τιμών και τρίτον το καθορισμό των περιορισμών του οικονομικού συστήματος. Αναλυτικότερα: a. Στην αξιοπιστία των επισήμων στατιστικών στοιχείων στα οποία στηρίζεται ο σχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής b. Στη νομισματοπιστωτική πολιτική c. Στη δημοσιονομική πολιτική d. Στην πολιτική απασχόλησης e. Στην πολιτική διανομής του εισοδήματος f. Στην κλαδική πολιτική Οι σχέσεις παραοικονομίας και οικονομικής πολιτικής είναι σχέσεις αλληλεξάρτησης. Η παραοικονομία δηλαδή επηρεάζει την οικονομική πολιτική, αλλά και το αντίστροφο.

12 16. Η έννοια και οι στόχοι σταθερότητας των τιμών Η έννοια της σταθερότητας του γενικού επιπέδου των τιμών αναφέρεται στην κατάσταση εκείνη της οικονομίας κατά την οποία το γενικό επίπεδο των τιμών δεν παρουσιάζει τάσεις σημαντικής μεταβολής, τόσο προς τα πάνω (πληθωρισμός) όσο και προς τα κάτω (αποπληθωρισμός). Ο σκοπός της σταθερότητας του γενικού επιπέδου των τιμών τείνει να ταυτίζεται με την αποφυγή του πληθωρισμού. 17. Τα αίτια του πληθωρισμού και οι οικονομικές του επιπτώσεις Πληθωρισμός ορίζεται συχνά ως ο ρυθμός μεταβολής του γενικού επιπέδου των τιμών. Κατά έναν πλησιέστερο ορισμό του φαινομένου, πληθωρισμός είναι η τάση προς συνεχιζόμενη και αυτοτροφοδοτούμενη αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών σε μία οικονομία. Ο πληθωρισμός είναι δυνατό να οφείλεται σε πραγματικές ή σε νομισματικές καταστάσεις ανισορροπίας. Επίσης, αφού ο πληθωρισμός εκδηλώνεται με την αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών είναι δυνατό να διερευνηθεί με βάση τους παράγοντες που διαμορφώνουν τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης, στην κατηγορία αυτή υπάγεται ο πληθωρισμός ζήτησης και ο πληθωρισμός προσφοράς (κόστους) Ο πληθωρισμός ζήτησης οφείλεται σε καταστάσεις ανισορροπίας που δημιουργούνται στην αγορά και προκαλούνται από αυτόνομες αυξήσεις της συνολικής ζήτησης υπό συνθήκες πλήρους απασχόλησης. Μια αυτόνομη αύξηση της συνολικής ζήτησης, όταν η οικονομία χαρακτηρίζεται από πλήρη ή σχεδόν πλήρη απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών της, οδηγεί σε αύξηση των τιμών, στο μέτρο βέβαια που η αύξηση της ζήτησης δεν μπορεί να καλυφθεί με εισαγωγές από το εξωτερικό. Στον πληθωρισμό προσφοράς ή πληθωρικού κόστους η αρχική αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών προκαλείται από παράγοντες που επενεργούν στην πλευρά της προσφοράς της αγοράς του συνολικού προϊόντος. Ο πληθωρισμός προσφοράς οφείλεται σε αυτόνομες αυξήσεις του κόστους παραγωγής ή των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το μέγεθος της συνολικής ενεργούς ζήτησης, πράγμα που σημαίνει ότι η μορφή αυτή του πληθωρισμού οφείλεται σε αδυναμίες ή ατέλειες του μηχανισμού της αγοράς. Ως σημαντικότεροι παράγοντες που συμβάλλουν στη δημιουργία του πληθωρισμού προσφοράς θεωρούνται η αύξηση των εργαζόμενων (πληθωρισμός των τιμών) και η αύξηση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων (πληθωρισμός κερδών). Οι οικονομικές επιπτώσεις του πληθωρισμού αναφέρονται κυρίως στην οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση, στο ισοζύγιο πληρωμών και στη διανομή του πραγματικού εισοδήματος και του πραγματικού πλούτου. (Α) Επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση Στο μέτρο που υπάρχει στην οικονομία αργούσα παραγωγική δυνατότητα, είναι φανερό πως η αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών είναι πολύ πιθανό να έχει θετικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση. Όσο όμως η οικονομία πλησιάζει το επίπεδο πλήρους απασχόλησης, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενα προβλήματα εξεύρεσης αργούσας παραγωγικής δυναμικότητας και οι θετικές αυτές επιπτώσεις ελαττώνονται.

13 (Β) Επιπτώσεις στο ισοζύγιο πληρωμών Αν ο ρυθμός αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών είναι υψηλότερος σε μια χώρα από ό,τι σε άλλες, συντελεί στη μείωση του όγκου των εξαγωγών και στην αύξηση του όγκου των εισαγωγών της. Προκαλεί, λοιπόν, προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών, ιδιαίτερα υπό συνθήκες σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών, τα οποία είναι τόσο σημαντικότερα, όσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό εμπόριο. (Γ) Επιπτώσεις στη διανομή του πραγματικού εισοδήματος και του πραγματικού πλούτου I. Πραγματικό εισόδημα Σύμφωνα με μία άποψη, σε καταστάσεις πληθωρισμού, οι χρηματικοί μισθοί και τα χρηματικά ημερομίσθια προσαρμόζονται βραδύτερα απ ότι οι τιμές, με συνέπεια τη μείωση των πραγματικών μισθών και των ημερομίσθιων και την αύξηση των πραγματικών κερδών. Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται στο ότι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις για την αναπροσαρμογή των μισθών και των ημερομίσθιων γίνονται συνήθως μια φορά το χρόνο και μερικές φορές είναι μακρόχρονες. Η χρονική αυτή υστέρηση προσαρμογής των αποδοχών είναι μεγαλύτερη στις περιπτώσεις των μη οργανωμένων σε εργατικά συνδικάτα, των δημοσίων υπαλλήλων και των συνταξιούχων. Το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο σε ομολογίες οι οποίες δίνουν σταθερό μέρισμα. II. Μια περισσότερο γνωστή άποψη, που συνδέεται με τους Keynes και Fisher, είναι ότι οι επιχειρηματίες, οι οποίοι θεωρούνται συνήθως οφειλέτες, κερδίζουν κατά τη διάρκεια του πληθωρισμού με το να πληρώνουν τα χρέη τους σε χρήμα, το οποίο, εξαιτίας της πληθωριστικής διαδικασίας, έχει χάσει μέρος της αγοραστικής τους δύναμης. Αυτό ισχύει στο μέτρο που τα δάνεια συνάπτονται εκφράζονται σε μονάδες τρέχουσας αγοραστικής δύναμης, ενώ παράλληλα, τα χρησιμοποιούμενα επιτόκια στηρίζονται σε υποεκτιμήσεις της τάσης ανόδου των τιμών στο μέλλον. Ο πληθωρισμός, λοιπόν, μεταβιβάζει αγοραστική δύναμη από τους πιστωτές στους χρεώστες. 18. Τι είναι ο στασιμοπληθωρισμός; Στασιμοπληθωρισμός είναι η κατάσταση εκείνη της οικονομίας στην οποία τείνουν να συνδυάζονται υψηλοί ρυθμοί πληθωρισμού με εκτεταμένη ανεργία. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό, ο στασιμοπληθωρισμός είναι μια τάση συνδυασμού μιας συνεχιζόμενης αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών με υψηλούς ρυθμούς και μιας εκτεταμένης ανεργίας. Μ ε τον όρο «τάση» τονίζεται ότι ο στασιμοπληθωρισμός δεν είναι μια στατική κατάσταση ταυτόχρονης εμφάνισης υψηλού πληθωρισμού και μιας εκτεταμένης ανεργίας, και γενικότερα χαμηλής (ή ακόμη και αρνητικής) οικονομικής μεγέθυνσης σε ένα ορισμένο έτος, αλλά (όπως εξάλλου και ο πληθωρισμός) μια δυναμική διαδικασία συνεχιζόμενης ταχείας αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών, παρά την ύπαρξη εκτεταμένης ανεργίας και γενικότερα χαμηλής οικονομικής μεγέθυνσης, κατά τη διάρκεια μιας σχετικά μεγάλης χρονικής περιόδου, που είναι δυνατό να διακόπτεται πρόσκαιρα.

14 19. Οι έννοιες πλήρους απασχόλησης και ανεργίας «Πλήρης» απασχόληση της διαθέσιμης συνολικής ποσότητας υπάρχει, αν σύμφωνα με τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας και ιδιαίτερα σύμφωνα με τον επικρατούντα πραγματικό μισθό, η συνολική ζήτηση εργασίας είναι ίση με τη συνολική προσφορά της. Αν, σύμφωνα με τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας, υπάρχει υπερβάλλουσα προσφορά εργασίας, δηλαδή η προσφορά εργασίας είναι μεγαλύτερη από τη ζήτησή της, η υπερβάλλουσα αυτή ποσότητα της διαθέσιμης συνολικής ποσότητας εργασίας αποτελεί το μέτρο της ανεργίας στο δεδομένο πραγματικό μισθό. 20. Το πρόβλημα της ανεργίας στην Ελλάδα Μέχρι το έτος 1980 το ποσοστό της ανεργίας ήταν χαμηλό, ιδιαίτερα στους άνδρες. Το έτος 1981, αλλά κυρίως κατά τα έτη 1982 και 1983, το ποσοστό της ανεργίας αυξήθηκε σημαντικά. Στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε μέχρι τις αρχές της δεκαετίες του 1990 γύρω στο 8%. Κατά τη δεκαετία του 1990 η ανεργία της χώρας μας αυξήθηκε σημαντικά, φτάνοντας το 1999 το 11,6%. Από τότε ακολουθεί πτωτική τάση. Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι κατά την ως άνω περίοδο το ποσοστό ανεργίας των γυναικών ήταν πάντοτε πολύ υψηλότερο από το αντίστοιχο των ανδρών. Μάλιστα, κατά τη μετά το 1983 περίοδο ήταν πάντοτε υπερδιπλάσιο. 21. Η έννοια του ισοζυγίου πληρωμών και τα βασικά χαρακτηριστικά του Ελληνικού ισοζυγίου πληρωμών Το ισοζύγιο πληρωμών είναι μια λογιστική κατάσταση στην οποία παρουσιάζονται συστηματικά και περιληπτικά οι οικονομικές συναλλαγές μιας οικονομίας με τον υπόλοιπο κόσμο σε μια ορισμένη χρονική περίοδο (συνήθως μήνα, τρίμηνο ή και έτος). Όπως οι περισσότερες λογιστικές καταστάσεις, το ισοζύγιο πληρωμών είναι μια ex post, δηλαδή μια απολογιστική έννοια. Οι συναλλαγές μιας οικονομίας με τον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή οι εξωτερικές τις συναλλαγές, που καταγράφονται στο ισοζύγιο πληρωμών δεν συνδέονται κατ ανάγκη με μεταβιβάσεις χρήματος, δηλαδή με πληρωμές. Έτσι, το ισοζύγιο πληρωμών δεν συμπίπτει με μια κατάσταση πληρωμών προς και από τον υπόλοιπο κόσμο. Κατά συνέπεια, θα ήταν ορθότερο να αποκαλείται ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Επικράτησε όμως να αποκαλείται ισοζύγιο πληρωμών (balance of payments). -Βασικά χαρακτηριστικά Ελληνικού ισοζυγίου πληρωμών: (i) Εμπορικό ισοζύγιο: (μεταπολεμικά έως 2004) Το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας μας είναι μόνιμα ελλειμματικό σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αύξηση του ελλείμματος του κατά τα έτη 1973, 1979, 1985, 1987, 1990 και Σημειώνεται ότι μέχρι το 1969 το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν υπερέβαινε τα 900 εκ. δολ.,το 1973 πλησίασε τα 3 δις. δολ.,ενώ το 1979 υπερέβη τα 6 δις. δολ.,το 1990 υπερέβη τα 12 δις. δολ. και το 1995 τα 17 δις. δολ. Το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας εξακολούθησε να είναι ελλειμματικό και κατά τη μετά 1996 περίοδο. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αύξηση του ελλείμματος το έτος 2000, η οποία οφείλεται στη μεγάλη αύξηση των εισαγωγών. Κατά την περίοδο παρατηρούνται τάσεις σταθεροποίησης του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου, γεγονός που οφείλεται στη σταθεροποίηση τόσο των εισαγωγών όσο και των εξαγωγών. Το έτος 2004 όμως παρατηρείται μια σημαντική διεύρυνση τν εισαγωγών, οι οποίες υπερέβησαν τ 38 δισ..

15 Σημαντική είναι εξάλλου η μεταβολή της σύνθεσης του εμπορικού ισοζυγίου. Όσον αφορά τις εξαγωγές, ενώ κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1960 οι βασικοί εξαγωγικοί κλάδοι των ελληνικών προϊόντων ήταν ο καπνός, τα τρόφιμα και ποτά, καθώς και οι πρώτες ύλες και τα ημικατεργασμένα προϊόντα, κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 οι βασικοί εξαγωγικοί κλάδοι των ελληνικών προϊόντων ήταν τα βιοτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα, τα τρόφιμα και ποτά, καθώς και τα πετρελαιοειδή. Ως προς τις εισαγωγές, πτωτική τάση παρουσιάζει διαχρονικά η συμμετοχή του κλάδου των πρώτων υλών. Τα κεφαλαιουχικά αγαθά και τα βιομηχανικά είδη κατανάλωσης παραμένουν από τους βασικότερους εισαγωγικούς κλάδους. Επίσης, παρατηρείται ότι η συμμετοχή των κεφαλαιουχικών αγαθών μειώθηκε κατά τη δεκαετία του 1980 σε σχέση με τις προηγούμενες. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μείωση της σχετικής συμμετοχής των πρώτων υλών, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κατά τη δεκαετία του 1980 η οικονομία της χώρας χαρακτηρίζεται από στασιμότητα παραγωγικών επενδύσεων. Κατά την συνέχεια των χρόνων (μετά δηλαδή το 1996), από τη σύγκριση της σύνθεσης των εξαγωγικών εισπράξεων και της εισαγωγικής δαπάνης φαίνεται ότι η ποσοστιαία συμμετοχή των αγροτικών προϊόντων είναι πολύ υψηλότερη όσον αφορά τις εξαγωγικές εισπράξεις, ενώ η ποσοστιαία συμμετοχή των χημικών, πλαστικών και μηχανών, συσκευών και μεταφορικών μέσων είναι πολύ υψηλότερη όσον αφορά την εισαγωγική δαπάνη. Διαπιστώνεται ότι όσον αφορά τα αγαθά υψηλής τεχνολογίας, όπως είναι τα χημικά προϊόντα, τα πλαστικά, ο μηχανολογικός εξοπλισμός και τα μεταφορικά μέσα, η ποσοστιαία τους συμμετοχή είναι υψηλότερη όσον αφορά την εισαγωγική δαπάνη σε σχέση με τις εξαγωγικές εισπράξεις. (ii) Ισοζύγιο άδηλων συναλλαγών: (μεταπολεμικά έως 1996) Το ισοζύγιο των άδηλων συναλλαγών της χώρας είναι μόνιμα πλεονασματικό σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο. Το πλεόνασμα ισοζυγίου άδηλων συναλλαγών καλύπτει κάθε έτος πάνω από το 70% του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πλεόνασμα του ισοζυγίου άδηλων συναλλαγών παρουσιάζει μια αυξητική τάση, εκτός από την περίοδο η οποία χαρακτηρίζεται από μείωση του πλεονάσματος ισοζυγίου αυτού σε σχέση με το Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στην πτωτική πορεία των άδηλων πόρων κατά την περίοδο , παρά την αύξηση των άδηλων πληρωμών. (iii) Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών: (μεταπολεμικά έως το 2004) Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας είναι μόνιμα ελλειμματικό κατά τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες, όπως έχει επισημανθεί, το πλεόνασμα του ισοζυγίου άδηλων συναλλαγών καλύπτει μέρος μόνον του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Δηλαδή, το άνοιγμα που σχηματίζεται κάθε έτος από τις εμπορικές συναλλαγές της χώρας δεν καλύπτεται από το πλεόνασμα που έχει η χώρα από τις καθαρές εισροές άδηλων πόρων. Ιδιαίτερα αυξημένο ήταν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατά τα έτη 1985 και 1996, οπότε υπερέβη τα 3 δις. δολ. και το 1986, οπότε υπερέβη τα 4,5 δις. δολ. Και κατά την περίοδο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας συνέχισε να είναι ελλειμματικό. (iv) Κίνηση κεφαλαίων: (μεταπολεμικά έως το 1996) Το άνοιγμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών καλύπτεται από την καθαρή εισροή κεφαλαίων. Κατά τις δεκαετίες του 1960 και 1970, τα ιδιωτικά κεφάλαια αποτελούσαν περίπου το 70% της συνολικής εισροής κεφαλαίων και έλυναν τον πρόβλημα της κάλυψης των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η σχετική συμμετοχή των

16 ιδιωτικών κεφαλαίων περιορίστηκε κατά το ήμισυ κατά τη δεκαετία του 1980, με αντίστοιχη αύξηση των κεφαλαίων του δημόσιου τομέα. Η τάση αυτή διατηρήθηκε και τη δεκαετία του Φαίνεται ότι διαχρονικά καθίσταται συνεχώς δυσχερέστερη η εξυπηρέτηση των τοκοχρεολυσίων από τις συναλλαγματικές εισπράξεις από εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, αφού, ενώ το 1978 το 8% των συναλλαγματικών εισπράξεων από εξαγωγές και υπηρεσιών επαρκούσε για την πληρωμή των τοκοχρεολυσίων του έτους εκείνου, μέσα σε μια δεκαετία, και συγκεκριμένα το 1988, το ποσοστό αυτό έφτασε το 23,7%, ενώ το 1995 στο 18,2%. Η δυσμενής αυτή εξέλιξη των δυνατοτήτων για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους κατά τις περιόδους , και τα χρεολύσια (Δημοσίου και ιδιωτών) ξεπέρασαν το 50% της εισροής κεφαλαίων, ενώ κατά τα έτη 1992 και 1995 ξεπέρασαν το 65%. (v) Ισοζύγιο υπηρεσιών: (από το 1996 και έπειτα) Το ισοζύγιο υπηρεσιών της Ελλάδας ήταν κατά την περίοδο πλεονασματικό. Το ύψος μάλιστα του πλεονάσματός του κατά την περίοδο αυτή τριπλασιάστηκε καλύπτοντας έτσι στις αρχές της δεκαετίας του 2000 περίπου το 50% του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου. Παρατηρείται διαχρονικά μια μεταβολή της σύνθεσης του ισοζυγίου υπηρεσιών τόσο στην πλευρά των εισπράξεων όσο και στην πλευρά των πληρωμών. Παρατηρείται διαχρονικά μια σημαντική αύξηση της συμμετοχής των εισπράξεων από υπηρεσίες μεταφοράς και μια σχετική κάμψη των εισπράξεων από ταξιδιωτικές υπηρεσίες. Το ίδιο ακριβώς παρατηρείται και στη σημαντική αύξηση της συμμετοχής των πληρωμών για υπηρεσίες μεταφοράς και μια σχετική κάμψη των πληρωμών για ταξιδιωτικές υπηρεσίες. (vi) Ισοζύγιο εισοδημάτων: (από το 1996 και έπειτα) Το ισοζύγιο εισοδημάτων της Ελλάδας ήταν καθ όλη την περίοδο ελλειμματικό. Το έλλειμμά του το έτος 2004 ανήλθε σε 2,5 δισεκ ευρώ. Το στοιχείο που είναι καθοριστικής σημασίας στη διαμόρφωση του ελλείμματος του ισοζυγίου αυτού στη χώρα μας είναι οι υψηλές πληρωμές εισοδημάτων από επενδύσεις. Η μεγάλη αύξηση των καθαρών πληρωμών για τόκους οφείλεται στην ιδιαίτερα σημαντική άνοδο των πληρωμών για τόκους επί ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου σε μη κατοίκους, εξαιτίας της μεγάλης αύξησης των τοποθετήσεων μη κατοίκων στα αξιόγραφα αυτά κατά τα τελευταία έτη. (vii) Ισοζύγιο μεταβιβάσεων: (από το 1996 και έπειτα) Το ισοζύγιο μεταβιβάσεων της Ελλάδας ήταν καθ όλη την περίοδο πλεονασματικό. Τα πλεονάσματά του δεν παρουσίαζαν διαχρονικά μεγάλες διακυμάνσεις. (viii) Ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών: (από το 1996 και έπειτα) Το ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών της Ελλάδας κατά την περίοδο ήταν πλεονασματικό, δεδομένων των ελλειμμάτων ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι εισροές κεφαλαίων όπως είναι η αγορά από μη κατοίκους της χώρας Ελληνικών αξιογράφων οι οποίες καταχωρούνται ως πιστώσεις στο ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών, αντιστοιχούν σε αύξηση των υποχρεώσεων της χώρας. Τα πλεονάσματα, λοιπόν, του ισοζυγίου χρηματοοικονομικών συναλλαγών υποδηλώνουν ουσιαστικά χειροτέρευση της χρηματοοικονομικής θέσης της χώρας.

17 22. Η έννοια της οικονομικής μεγέθυνσης και οι προσδιοριστικοί της παράγοντες Ο όρος οικονομική μεγέθυνση αναφέρεται στο ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ, είτε του συνολικού, είτε κατά κεφαλής. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της οικονομικής μεγέθυνσης είναι: Η αύξηση της ποσότητας των συντελεστών παραγωγής, ήτοι η αύξηση του μεγέθους του εργατικού δυναμικού, η αύξηση του όγκου του παγίου κεφαλαίου και η αύξηση του βαθμού αξιοποίησης των φυσικών πόρων. Η αύξηση της παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής, η οποία βραχυχρόνια επιτυγχάνεται με τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας (εκπαίδευση και εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού) και του κεφαλαίου και με τη βελτίωση της οργάνωσής τους. Η τεχνολογική πρόοδος, η οποία μακροχρόνια αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα αύξησης της παραγωγικότητας. Από τους παράγοντες αυτούς οι σημαντικότεροι είναι η αύξηση του παγίου κεφαλαίου και η τεχνολογική πρόοδος. 23. Η έννοια της δίκαιης διανομής του εισοδήματος Η διανομή του εισοδήματος είναι και ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της οικονομικής πολιτικής, αφού είναι κρίσιμης σημασίας στην οικονομική ευημερία της κοινωνίας. Ένα από τα πρώτα ζητήματα που προκύπτουν όταν γίνεται προσπάθεια διεύρυνσης των οικονομικών ανισοτήτων και της φτώχιας σε μια κοινωνία αφορά το ποια είναι η καταλληλότερη μεταβλητή η οποία εκφράζει την οικονομική κατάσταση των ατόμων: I)το εισόδημα, II) η κατανάλωση ή δαπάνη και III) απόθεμα πλούτου που κατέχουν άτομα, δεδομένου ότι και τα τρία αυτά μεγέθη δηλώνουν τις δυνατότητες πρόσβασής τους σε οικονομικούς πόρους. Η διανομή του εισοδήματος, η οποία εξαρτάται από την κατανομή των προσωπικών ικανοτήτων αλλά και του πλούτου ανάμεσα στα άτομα, είναι δυνατό να μη θεωρείται κοινωνικά δίκαιη, κυρίως: Για λόγους ηθικούς. Μπορεί να θεωρείται ηθικά άδικο να υπάρχουν σε μια κοινωνία υπερβολικά πλούσιοι και υπερβολικά φτωχοί. Εξαιτίας του κοινωνικού κόστους της φτώχειας. Αν το εισόδημα των εργαζόμενων μισθωτών είναι υπερβολικά χαμηλό, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, εκπαίδευση και ειδίκευσής τους, άρα και στην παραγωγικότητά τους, με αρνητικά αποτελέσματα και στην οικονομική ευημερία των επιχειρηματιών. Επιπλέον είναι δυνατό να δημιουργηθούν προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού και γενικότερα απώλειας της κοινωνικής συνοχής που όπως οδηγούν σε κοινωνικές αναταραχές. Για λόγους οικονομικούς. Η οριακή χρησιμότητα μιας μονάδας εισοδήματος για έναν πλούσιο μπορεί να υποστηριχτεί ότι είναι πολύ χαμηλότερη από ότι είναι για ένα φτωχό. Μια μεταβίβαση, λοιπόν, εισοδήματος από πλουσίους σε φτωχούς, συνδέεται με καθαρές θετικές επιπτώσεις στη συνολική κοινωνική ευημερία, αφού η αύξηση της ευημερίας των φτωχών θεωρείται από το κοινωνικό σύνολο ότι υπεραντισταθμίζει τη μείωση της ευημερίας των πλουσίων. Βέβαια, αν και είναι

18 γενικά αποδεκτό ότι η οριακή χρησιμότητα ενός οποιουδήποτε εμπορεύματος μειώνεται με την αύξηση της κατανάλωσής του, αυτό δεν μπορεί να υποστηριχτεί ότι ισχύει πάντοτε για το εισόδημα. Το περιεχόμενο της κοινωνικά δίκαιης διανομής είναι ηθικό θέα, στηρίζεται σε αξιολογικές κρίσεις και διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και την περίοδο αναφοράς. Επομένως, δε μπορεί να δοθεί ένας γενικά αποδεκτός ορισμός της έννοιας της κοινωνικά δίκαιης διανομής του εισοδήματος. 24. Η έννοια και τα μέτρα του δημόσιου ελλείμματος Δεν υπάρχει μια μόνο έννοια και ένας μόνο τρόπος μέτρησης του δημόσιου ή δημοσιονομικού ελλείμματος, αλλά ένας σχετικά μεγάλος αριθμός εννοιών και μέτρων του. Κάθε έννοια ή μέτρο του δημοσίου ελλείμματος που χρησιμοποιείται στην οικονομική ανάλυση συνδέεται με ορισμένα πλεονεκτήματα και ορισμένες αδυναμίες. Κατά συνέπεια, ο ορθός τρόπος μέτρησης του δημόσιου ή δημοσιονομικού ελλείμματος δεν είναι a priori καθορισμένος, αλλά εξαρτάται από τους σκοπούς της συγκεκριμένης ανάλυσης. Αν αγνοηθεί το γεγονός αυτό και χρησιμοποιούνται χωρίς διακρίσεις τα διάφορα μέτρα του δημοσίου ελλείμματος, τότε είναι δυνατό να διαμορφωθεί μια ανακριβής εικόνα της πραγματικής δημοσιονομικής κατάστασης της οικονομίας. Το γεγονός αυτό είναι δυνατό να επηρεάσει σημαντικά τόσο το σχεδιασμό όσο και την αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής. I. Τα παραδοσιακά μέτρα του δημοσίου ελλείμματος: Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα Το μέτρο του δημοσίου ελλείμματος που χρησιμοποιείται ευρύτερα είναι οι καθαρές δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα, οι οποίες δίνονται, αν στο πρωτογενές έλλειμμα, ήτοι στη διαφορά μεταξύ δημοσίων δαπανών για κατανάλωση, επενδύσεις και μεταβιβάσεις και δημοσίων εσόδων, προστεθούν οι τόκοι του δημοσίου χρέους. Δηλαδή, στις δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα δεν περιλαμβάνονται χρεολυσία. Αν στις δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα προστεθούν τα χρεολυσία, έχουμε τις ακαθάριστες δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα. II. Το πρωτογενές, το τρέχον και το λειτουργικό έλλειμμα Εκτός από τα παραδοσιακά μέτρα του δημοσίου ελλείμματος και ειδικότερα εκτός από τις δανειακές ανάγκες του δημοσίου τομέα, συχνά χρησιμοποιούνται και άλλα μέτρα του δημοσίου ελλείμματος και ιδιαίτερα το πρωτογενές έλλειμμα, το τρέχον έλλειμμα, το λειτουργικό έλλειμμα και το διαρθρωτικό έλλειμμα. Τα μέτρα αυτά χρησιμοποιούνται με σκοπό να αναδειχθούν οι επιδράσεις των διαφόρων κατηγοριών των συναλλαγών του δημοσίου τομέα σε ορισμένες μακροοικονομικές μεταβλητές. Το πρωτογενές έλλειμμα, το οποίο ως γνωστόν δίνεται αν από τις δανειακές ανάγκες αφαιρεθούν οι τόκοι του δημοσίου χρέους, αποτελεί κατά συνέπεια ένα ικανοποιητικότερο μέτρο της διακριτής δημοσιονομικής κατάστασης της οικονομίας. Επιπρόσθετα, το μέγεθος

19 του πρωτογενές ελλείμματος αποτελεί έναν ικανοποιητικό δείκτη του βαθμού της επιτυχίας της τρέχουσας πολιτικής περιορισμού των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, δεδομένου ότι δείχνει το κατά ποσόν η τρέχουσα δημοσιονομική πολιτική συμβάλλει στην αύξηση ή τον περιορισμό του δανεισμού του δημόσιου τομέα. Το τρέχον έλλειμμα δίνεται από τη διαφορά μεταξύ των μη κεφαλαιακών εσόδων και των μη κεφαλαιακών δαπανών του Δημοσίου. Στο τρέχον, δηλαδή, έλλειμμα δεν περιλαμβάνονται οι δαπάνες του δημοσίου τομέα για επενδύσεις, καθώς και τα έσοδα του Δημοσίου από την πώληση παγίων περιουσιακών του στοιχείων. Το τρέχον έλλειμμα είναι ιδιαίτερης σημασίας, γιατί συχνά υποστηρίζεται ότι οι τρέχουσες δαπάνες του Δημοσίου πρέπει να χρηματοδοτούνται πλήρως με τρέχοντα έσοδα, δηλαδή κυρίως με φορολογικά έσοδα και μόνον οι δημόσιες επενδύσεις είναι επιτρεπτό να χρηματοδοτούνται με δανεισμό του Δημοσίου και κατά συνέπεια με αύξηση του δημόσιου χρέους, δεδομένου ότι η φορολογία ως μέσο χρηματοδότησης των δημόσιων δαπανών επιβαρύνει κυρίως την παρούσα γενεά, ενώ ο δημόσιος δανεισμός επιβαρύνει κυρίως τις μελλοντικές γενεές. Στο πλαίσιο της άποψης αυτής, το τρέχον έλλειμμα αποτελεί ένα μέτρο του βαθμού της απόκλισης της τρέχουσας δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης από τη «συνετή» διαχείριση της οικονομίας. Το λειτουργικό έλλειμμα μπορεί να οριστεί ως το άθροισμα του πρωτογενούς ελλείμματος και των πραγματικών τόκων του δημόσιου χρέους ή διαφορετικά, το λειτουργικό έλλειμμα δίνεται από δανειακές ανάγκες μείον το τμήμα των τόκων του δημόσιου χρέους που οφείλεται στον πληθωρισμό. Το λειτουργικό, δηλαδή, έλλειμμα δεν περιλαμβάνει εκείνο το τμήμα των τόκων του δημόσιου χρέους που οφείλεται στον πληθωρισμό. Από το δημόσιο έλλειμμα, λοιπόν, αφαιρείται το γινόμενο του ρυθμού πληθωρισμού επί το μέγεθος του υφιστάμενου δημόσιου χρέους. Το λειτουργικό έλλειμμα μπορεί κατά συνέπεια να θεωρηθεί ένα κατά προσέγγιση μέτρο του δημόσιου ελλείμματος στην περίπτωση που η κυβέρνηση είχε επιτύχει να εξαλείψει τον πληθωρισμό. 25. Η έννοια του δημόσιου χρέους Δημόσιο χρέος είναι το μέγεθος που αναφέρεται στον υφιστάμενο συνολικό δανεισμό του Δημοσίου σε δεδομένο χρονικό σημείο. Γενικά, το χρονικό σημείο αναφοράς είναι το τέλος κάθε χρόνου. Το δημόσιο χρέος της τρέχουσας περιόδου δίνεται από το δημόσιο χρέος της προηγούμενης περιόδου, συν τις καθαρές δανειακές ανάγκες της τρέχουσας περιόδου, μείον την άμεση χρηματοδότηση του δημόσιου ελλείμματος από την κεντρική τράπεζα, συν τις συναλλαγματικές διαφορές. Ανάλογα με την προέλευσή του, το δημόσιο χρέος διακρίνεται σε εσωτερικό και εξωτερικό. Εσωτερικό δημόσιο χρέος είναι ο υφιστάμενος δημόσιος δανεισμός, ο οποίος έχει συναφθεί στο εσωτερικό, ενώ εξωτερικό δημόσιο χρέος είναι ο υφιστάμενος δημόσιος δανεισμός, ο οποίος έχει συναφθεί στο εξωτερικό. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος διαφέρει από το χρέος, περιλαμβάνει και τα εσωτερικά δάνεια που έχουν εκδοθεί σε ξένο νόμισμα και το κράτος έχει αναλάβει τη σε ξένη νόμισμα εξυπηρέτησής τους. Με βάση τη ληκτικότητά του, το δημόσιο χρέος διακρίνεται: i) σε βραχυπρόθεσμο, το οποίο συνίσταται από δάνεια των οποίων η ληκτικότητα δεν υπερβαίνει το ένα έτος, ii) σε μεσοπρόθεσμο, το οποίο συνίσταται από δάνεια των οποίων η ληκτικότητα είναι από ένα μέχρι πέντε έως δέκα έτη και iii) σε μακροπρόθεσμο, το οποίο συνίσταται από δάνεια των οποίων η ληκτικότητα είναι μεγαλύτερη από πέντε έως δέκα έτη.

20 26. Η εξέλιξη του δημόσιου χρέους και των δημόσιων ελλειμμάτων στην Ελλάδα Όπως πρόκειται από τα στοιχεία, κατά την περίοδο το καθαρό έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στη χώρα μας περιορίστηκε σημαντικά από τα ,3 εκατ στα 2.117,1 εκατ. Η μεγάλη αυτή μείωση οφείλεται αυτό ότι οι μέσοι ετήσιοι ρυθμοί αύξησης των εσόδων ήταν πολύ υψηλότεροι από τους αντίστοιχους των δαπανών. Κατά την περίοδο η τάση αυτή αντιστράφηκε, δηλαδή οι μέσοι ετήσιοι ρυθμοί αύξησης των εσόδων ήταν χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους των δαπανών. Το έτος 1980 η Ελλάδα συνδεόταν με δημόσιο χρέος που μόλις ανερχόταν στο 25% του ΑΕΠ της, το οποίο ήταν πολύ χαμηλότερο του μέσου κοινοτικού (38,1%). Από τότε το δημόσιο χρέος της Ελλάδας άρχισε μια πορεία σταθερής αύξησης του. Το έτος 1985, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας έφτανε τα μέσα κοινοτικά επίπεδα. Το έτος 1990, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας που ανερχόταν στο 79,6% του ΑΕΠ της υπερέβαινε κατά πολύ το μέσο κοινοτικό που ανερχόταν στο 53,7% του ΑΕΠ. Το έτος 2000 το δημόσιο χρέος της Ελλάδας που ανερχόταν στο 114% του ΑΕΠ της ήταν περίπου το διπλάσιο του μέσου κοινοτικού που ανερχόταν στο 64,1% του ΑΕΠ. Το έτος 2006 εκτιμάται ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα ανέλθει στο 110% του ΑΕΠ της. Γενικά, κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 το δημόσιο χρέος στην Ελλάδα παρουσίαζε αυξητικές τάσεις και μόνο κατά το έτος 1994 και την περίοδο παρατηρείται μια εξασθένιση της δυναμικής του, δηλαδή της δυνατότητάς του να αυτοτροφοδοτείται και μια σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα του δημόσιου χρέους να αυτοτροφοδοτείται, κυρίως μέσω των δαπανών εξυπηρέτησής του, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα με τα οποία συνδέεται το δημόσιο χρέος. 27. Οι παράγοντες που επηρεάζουν το δημόσιο χρέος και τα δημόσια ελλείμματα στην Ελλάδα Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν αυξητικά το μέγεθος των δημόσιων ελλειμμάτων στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας είναι οι εξής: Πρώτον, ο γραφειοκρατικός τρόπος παραγωγής στο δημόσιο τομέα, κύρια χαρακτηριστικά του οποίου είναι αφενός η κατανεμητική αναποτελεσματικότητα και αφετέρου το αναποτελεσματικό μάνατζμεντ κόστους το οποίο οδηγεί σε υψηλότερους προϋπολογισμούς από εκείνους που θα ήταν τεχνικά δυνατοί. Δεύτερον, η ενίσχυση του αναδιανεμητικού ρόλου του κράτους. Από το έτος 1974, όποτε άρχισε η διεύρυνση των δημοσίων ελλειμμάτων, άρχισε να ενισχύεται και ο αναδιανεμητικός ρόλος του κράτους, ο οποίος εντάχθηκε κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, αλλά και του Τρίτος παράγων, οποίος συνέλαβε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες και εξακολουθεί να συμβάλλει στη διεύρυνση των δημόσιων ελλειμμάτων στην περίπτωση της Ελλάδας, είναι η εκτεταμένη παραοικονομία. Η παραοικονομία, η οποία πλέον στην Ελλάδα αποτελεί διαρθρωτικό φαινόμενο, ασκεί σημαντικότατες επιδράσεις στη δημοσιονομική πολιτική της χώρας και τούτο είναι προφανές, δεδομένου ότι ένα από τα σημαντικότερα αίτια, ύπαρξης και μεγέθυνσης της παραοικονομίας είναι η φοροδιαφυγή και η εισφοροδιαφυγή.

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της»

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της Επιμέλεια κειμένου Τσιρώνης

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Ενότητα 1: Γενική Ισορροπία και Οικονομική της Ευημερίας

Περιεχόμενα. Ενότητα 1: Γενική Ισορροπία και Οικονομική της Ευημερίας Περιεχόμενα Πρόλογος... 17 Πίνακας Συμβόλων... 21 Ενότητα 1: Γενική Ισορροπία και Οικονομική της Ευημερίας 1. Ανταγωνιστική Ισορροπία 1.1. Εισαγωγή... 27 1.2. Περιγραφή μιας Ανταλλακτικής Οικονομίας...

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η οικονομική πολιτική αποτελεί μέρος της γενικής κυβερνητικής πολιτικής μιας χώρας και ασκείται με σκοπό τον επηρεασμό του οικονομικού γίγνεσθαι. Ανεξαρτήτως της έντασης και των

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Αθήνα, Δεκέμβριος www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06.

Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06. Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06. Το Ισοζύγιο Πληρωμών Περιεχόμενα: 1. Το ισοζύγιο πληρωμών και οι επί μέρους

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα