Αρχαία Κυπριακή Ποίηση: Γαστρονομία και φυτολογία της Κύπρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αρχαία Κυπριακή Ποίηση: Γαστρονομία και φυτολογία της Κύπρου"

Transcript

1 Αρχαία Κυπριακή Ποίηση: Γαστρονομία και φυτολογία της Κύπρου Εργάστηκαν οι μαθητές/μαθήτριες : Λύκειο Λατσιών: Φριστόδουλος Φριστοδούλου, Ειρήνη Αθανασίου, Φριστίνα Σέκκη, Λητώ Ζυμαρίδη, Πέτρος Φατζήκκος Λύκειο Εθνομάρτυρα Κυπριανού τρόβολος: Ανδρέας Λεοντίου, Μαρίνα Νεοκλέους, Ηλιάνα Νεοκλέους, Φαρά Νικολάου, Κωνσταντίνα Νεοκλέους, Ανδρέας Καρκώτης, Φρίστος Καρκώτης. υντονισμός εργασίας: Λουκία Φατζημιχαήλ, ΕΜΕ Υιλολογικών Μαθημάτων Πόπη Πούγιουρου, ύμβουλος Υιλολογικών Μαθημάτων Αυγούστα Κοκκοφίτου Ζαχαρίου, καθηγήτρια Βιολογίας, Λύκειο τρόβολος Ελένη Νεοφύτου, Καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας, Λύκειο Λατσιών Έλενα Παυλίδου, Υιλόλογος, Λύκειο Λατσιών Νεκταρία Ιωάννου, Υιλόλογος, Λύκειο Λατσιών Παναγιώτα Πούγιουρου Ιωάννου, καθηγήτρια Βιολογίας, Λύκειο τρόβολος Εθνομάρτυρα Κυπριανού Εθνομάρτυρα Κυπριανού Εισαγωγή Για την εργασία που ακολουθεί τέθηκαν δύο βασικοί στόχοι. Ο πρώτος ήταν να μελετηθούν τα κείμενα της Αρχαίας Κυπριακής Ποίησης, έτσι ώστε να εντοπιστούν και να καταδειχθούν στοιχεία του αρχαίου κόσμου που επιβιώνουν και σήμερα στην Κύπρο μέσα από δύο τομείς: τη γαστρονομία και τη φυτολογία, κατά ένα μόνο μέρος συνδεόμενα μεταξύ τους. Ο δεύτερος στόχος ήταν να εμπλακούν σε αυτή την αναζήτηση, όσο το δυνατόν περισσότεροι μαθητές, αλλά και καθηγητές, όχι μόνο φιλόλογοι. Κατά πόσο επιτεύχθηκε ο πρώτος στόχος θα το κρίνετε όσοι μας παρακολουθείτε. Όσον αφορά το δεύτερο στόχο, μπορούμε εμείς να διαβεβαιώσουμε ότι η μελέτη και η συνεργασία μεταξύ δύο Λυκείων και μεταξύ μαθητών με διαφορετικά επιλεγόμενα μαθήματα/ καθηγητριών με διαφορετικές ειδικότητες, υπήρξε το μεγάλο μας κέρδος. Η εργασία μας έχει την εξής δομή: στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται το θέμα της γαστρονομίας. Για κάθε έδεσμα αναφέρονται οι πληροφορίες που αντλούμε από την Αρχαία Κυπριακή Ποίηση και πληροφορίες για την παρασκευή του φαγητού, την επιβίωσή του σε 1

2 περιοχές της Κύπρου ή άλλες γενικότερες πληροφορίες. το δεύτερο μέρος παρουσιάζεται πρώτα το θέμα της φυτολογίας σύμφωνα με την Αρχαία Κυπριακή Ποίηση και ακολούθως σύμφωνα με την επιστήμη της Βιολογίας. Α. ΓΑΣΡΟΝΟΜΙΑ την Αρχαία Ελλάδα η ανάγκη για διατροφή, δεν αποτελούσε απλή ανάγκη για κορεσμό και μέσο διατήρησης στη ζωή, αλλά είχε μετατραπεί σε κεντρικό γεγονός με κοινωνικές αλλά και άλλες προεκτάσεις. Σο ελαιόλαδο, τα λαχανικά, τα φρούτα, τα καρυκεύματα, τα όσπρια και τα δημητριακά, το ψάρι, το κρέας και το κρασί αποτελούσαν τα κυρίαρχα συστατικά της τότε γαστρονομίας. Έργα Κυπρίων ποιητών παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για την αρχαία ελληνική διατροφή. Κρασί Ο Αθήναιος (2.35c) παραθέτει απόσπασμα από τα Κύπρια Ἔπη, στο οποίο γίνεται αναφορά στον οἶνον ἄριστον που δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να διώξουν ή να ξεχάσουν τις σκοτούρες και τα προβλήματά τους. Ο ώπατρος αναφέρεται στο κρασί από την Συρρηνία, το οποίο θεωρούνταν άριστης ποιότητας. Ο Αθήναιος παραθέτει απόσπασμα από τον ίδιο ποιητή, στο οποίο γίνεται λόγος για το γλυκό σαν μέλι νάμα, που δινόταν στους μεθυσμένους, ώστε να συνέλθουν από την κραιπάλη. Από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της Κύπρου και ένα από τα πιο προσοδοφόρα αγαθά για την ανάπτυξη της οικονομίας των κατοίκων του νησιού. Σο κρασί της Κύπρου ήταν διάσημο σε κάθε μέρος της Ανατολής και της Ευρώπης. Άλλοτε χαρακτηριζόταν ως «λεπτότατον» και άλλοτε ως «Κυπρίων νάμα». Αλλού αναφέρεται ως «οίνος άκρατος» και «φοινίκιος», ενώ ο γεωγράφος τράβων, αποκαλεί την Κύπρο «εύοινον». ε αρχαία κύλικα από το Μάριον, αναγράφεται η φράση «Φαίρε και πίει ευ». Σο κρασί αποτέλεσε θέμα και σε ένα ψηφιδωτό από την Οικία του Διόνυσου. 2

3 Χωμί ε έργα του ώπατρου γίνονται αναφορές σε διάφορα είδη ψωμιών. υγκεκριμένα, στο δράμα Βακχίς απαντά ο φάκινος άρτος. Σο ψωμί αυτό κατασκευαζόταν από φακές και γι αυτό θεωρείτο μέρος φτωχικού γεύματος. το έργο με τίτλο Κνιδία γίνεται λόγος για το φουσκωτό και αφράτο ψωμί, τον ἀταβυρίτη ἄρτο που, πιθανώς, πήρε την ονομασία του από το όρος Αταβύριο της Ρόδου. το έργο Βακχίδος μνηστῆρες αναφέρονται τα λευκά κρίθινα ψωμιά της Ερέτριας. το ίδιο έργο ο ώπατρος αποκαλεί τη άμο πλακουντοποιό, λόγω του είδους πίττας που κατασκευαζόταν εκεί. Η καθημερινή τροφή των Κυπρίων ήταν το ψωμί από σιτάρι και κριθάρι που συνοδευόταν, τις περισσότερες φορές, από στερεή τροφή το όψον. Σο όψον ήταν τυρί, αυγά, παστά ή φρέσκα ψάρια και πιο σπάνια, κρέας κυνηγιού ή θυσιών. Ο μέσος Έλληνας σύμφωνα με τον Πλάτωνα τρεφόταν με αλεύρια από κριθάρι και σιτάρι, με τα οποία ζύμωναν ψωμιά και πίτες. Σο κυπριακό αλεύρι ήταν σκούρου χρώματος και το καλύτερο σιταρένιο ψωμί δεν ήταν ποτέ άσπρο. Ο σίτινος άρτος αποτελούσε λαϊκή τροφή γιατί κόστιζε λιγότερα. Ευρύτατα διαδεδομένοι ήταν οι «πλακούντες», γλυκίσματα, δηλαδή με πολλά αρτύματα, όπως μέλι, ξηρούς καρπούς και διάφορα μυρωδικά. Ο φάκινος άρτος παρασκευαζόταν με το ζωμό της φακής. Εκτός του φάκινου παρασκευάζονταν και άλλοι άρτοι κατώτερης ποιότητας, τους οποίους ο Άλεξις ονομάζει φαιούς. Σέτοιοι ζυμώνονται μέχρι σήμερα με το όνομα φουσκαρέτοι. Παρόμοια ψωμιά ζυμώνονται στις περιοχές Ομόδους στη Λεμεσό με το όνομα αρκατένα που έχουν ως βάση το ζουμί των ρεβιθιών και όχι τη φακή. ε κάποια χωριά της Πάφου παρασκευάζουν ψωμιά με το ζουμί της φακής, των κουκιών και των ρεβιθιών. Κρέας Ο ώπατρος στο έργο Φακῆ χρησιμοποιεί το ρήμα κρεανομοῦμαι που σημαίνει μοιράζω το κρέας. Επίσης, αναφέρεται το ὀπτό, ψητός μεζές κρέατος. το έργο Βακχίδος γάμος γίνεται αναφορά σε μια σκηνή συμποσίου, πιθανώς γαμήλιου, στο οποίο προσφέρεται δέλφαξ σιτευτός, δηλαδή καλοταϊσμένο γουρουνάκι, ψημένο στον κλίβανο. τον Ἱππόλυτο απαντά η μήτρα καλλίκαρπος ἐκβολάς δίεφθα, δηλαδή η καλοβρασμένη γουρουνίσια μήτρα. Σο επίθετο καλλίκαρπος δίνει την αίσθηση της ποσότητας και της 3

4 θρεπτικής αξίας της μαγειρεμένης μήτρας. το Φυσιολόγο και στο έργο Σίλφαι γίνονται αναφορές σε γουρουνίσια μήτρα. Υαίνεται πως αυτή ήταν ένα από τα μέρη του χοίρου που εκτιμούνταν ιδιαίτερα, ενώ τρωγόταν σε βραστά κομμάτια βουτηγμένα στον χυμό του απήγανου ή σε οξάλμη. Αναφορές σε τροφές με καρυκεύματα γίνονται και στο έργο Βακχίδος μνηστῆρες. Η χρήση κρέατος στην καθημερινή ζωή ήταν περιορισμένη. υνήθιζαν να τρώνε «κρεάδια οπτά» ή εφθά (βραστά), αλίπαστα ή αποξηραμένα. Εκτός από το κρέας των σφαγίων έτρωγαν εγκέφαλο και μυελό, τα ποδάρια και τα οπίσθια. Παράλληλα με τα οπτά κρέατα ήταν σε χρήση και τα διατηρημένα ή τα καπνιστά. Μεταξύ «άριστων εδεσμάτων», συγκαταλέγονται και οι αλλάντες, δηλαδή λουκάνικα. Σα αρτύματα και τα αρωματικά συνόδευαν τη συνταγή κάθε σπουδαίου μάγειρα της εποχής. Σα «χοίρεια κρέα» προτιμούνταν έναντι άλλων κρεάτων, καθώς το κρέας αυτό ήταν φτηνό και προσιτό, χωρίς να παραγνωρίζονται βέβαια οι αρετές που είχε ως «τροφιμότατον», πολύ θρεπτικό δηλαδή, και «γευστικότατον». Τπάρχουν μάλιστα αναφορές σε οικόσιτους χοίρους, το κρέας των οποίων χρησιμοποιούσαν σε οικογενειακά δείπνα ή συμπόσια. Η βραστή γουρουνίσια μήτρα, ήταν συνταγή οικιακής παρασκευής. Έπρεπε να είναι καλοβρασμένη αλλά όχι υπερβολικά. Μεγάλη κατανάλωση είχε, επίσης, το κρέας των αιγών και των εριφίων. Χάρια ε άγνωστο έργο του ώπατρου γίνεται λόγος για διπλή μερίδα ψαριών που προσφέρεται στο Υιλόξενο. την κωμωδία Ὀρέστης γίνεται αναφορά στο σάπιο σίλουρον, το οποίο είναι μεγάλο ποτάμιο ψάρι. το Μυστάκου θητίον ο ώπατρος αναφέρει τον ἀντακαῖον, που είναι πιθανώς ο οξύρυγχος, η μουρούνα. το ίδιο έργο αναφέρεται ο φρεσκοαλατισμένος ψημένος κέφαλος της Μένδης. Οστρακόδερμα τον Εὐβουλοθεόμβροτο του ώπατρου απαντά ένα είδος οστρακόδερμου η τελλίνη, που είναι οι πεταλίδες. 4

5 Για τα βραστά ψάρια χρησιμοποιούσαν το λευκό ζωμό που αποτελείτο από νερό στο οποίο πρόσθεταν λάδι, λίγο άνηθο και πράσο και μετά το ψήσιμο το ανάλογο άλας. Σα οπτά ψάρια έπρεπε να ψήνονται με τα λέπια, να ρίχνεται πάνω σ αυτά λάδι και αρτύματα και αρκετό άλας. Σα οπτά ψήνονται πάνω στα κάρβουνα, σε σχάρα ή σε οβελίσκο και σερβίρονταν σε πιάτο. Σα ψάρια οι Κύπριοι τα έκαναν παστά, για να διατηρούνται για αρκετό χρονικό διάστημα, ενώ κατά την κλασική εποχή αποτελούσαν ένα από τα σημαντικότερα εδέσματα. Σραγήματα το δράμα Πύλαι αναφέρονται τα ερυθροκίτρινα ηδονικά τραγήματα. Σα τραγήματα είναι τα κάθε λογής επιδόρπια, τα οποία παραθέτονταν μετά το κύριο γεύμα προς τέρψη και απόλαυση των συνδαιτημόνων. υνήθως ήταν πεφρυγμένοι καρποί, όπως σύκα, ρεβίθια και κουκιά. Μετά το κύριο γεύμα ακολουθούσαν καρποί και γλυκίσματα, γνωστά ως τραγήματα, επιδορπίσματα. Μεταξύ των ξηρών καρπών ήταν σταφίδες, αμύγδαλα, πεφρυγμένοι ερέβινθοι (ρεβύθια), κάστανα, κάρυα και φρούτα. Καρυκεύματα Οι κοπανισμένοι σπόροι της παπαρούνας χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό στη μαγειρική, σύμφωνα με το δράμα Πύλαι. το έργο Σίλφαι γίνεται λόγος για τον απήγανο, του οποίου οι σπόροι χρησιμοποιούνταν ως αρτύματα. Ο τίτλος Σίλφαι πιθανώς σχετίζεται με το φυτό σίλφιον, το οποίο χρησίμευε ως καρύκευμα και συνόδευε τα φαγητά, κυρίως το βοδινό κρέας και το τυρί. Ξίδι το έργο Φακῆ το ξίδι παρουσιάζεται μέσα σε ασημένια φιάλη. το Φυσιολόγο γίνεται λόγος για την ὀξάλμην, είδος σάλτσας ή καρυκεύματος με συνθετικά το ξύδι και την άλμη. την οξάλμην βουτούσαν ψάρια και κρέατα, όχι μόνο για συντήρηση, αλλά και για να ψηθούν κάποια στιγμή αργότερα ή να φαγωθούν αμέσως. Η οξάλμη θεωρείτο σικελικό προϊόν 5

6 συμφώνα με μαρτυρία του Αριστοτέλη. Αξιοσημείωτη είναι η χρήση της οξάλμης και στην ιατρική. Λαχανικά ε άγνωστο έργο του ώπατρου γίνεται αναφορά στην κινάραν που πρόκειται για την αγκινάρα. Φαρακτηριστικός είναι ο τύπος με τον οποίο επιβίωσε η λέξη στην Κυπριακή διάλεκτο μέχρι τις μέρες μας ως «τζινάρα». Η αγκινάρα ως έδεσμα, έδινε ένα χυλώδη χυμό. Τπάρχουν όμως και αναφορές που παρουσιάζουν την αγκινάρα να μαγειρεύεται με κρέας, όπως σερβίρεται και στις μέρες μας. Όσπρια Η φακή θεωρείτο φτωχικό φαγητό και προσφερόταν στα περίδειπνα, τα γεύματα προς τιμήν των νεκρών. το έργο Βακχίδος μνηστῆρες ο ώπατρος δίνει την πληροφορία για ένα πηκτό ζωμό από όσπρια, τον κόγχον. Ο ώπατρος στη Νέκυια και ο Κλέαρχος ολεύς ο Περιπατητικός στο Περὶ παροιμιῶν μνημονεύουν την παροιμιώδη φράση τῇ φακῇ μύρον (το μύρο στη φακή), που σημαίνει κάτι πολύτιμο σε ευτελές. Σα όσπρια τα έτρωγαν κατά κανόνα με την μορφή χυλού του «έτνους». Σα έβραζαν σε λάδι, προσθέτοντας διάφορα ηδύσματα, όπως κρόκους αυγών, μέλι, κρασί και ξύδι και το πρόσφεραν συνήθως θερμό, αμέσως μετά το ψήσιμο. Β. ΥΤΣΟΛΟΓΙΑ Β1. Σα φυτά στην Αρχαία Κυπριακή Ποίηση Η σχέση των Ελλήνων με τα άνθη και τα φυτά είναι πανάρχαια και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τη μυθολογία, η οποία συνεχώς αναφέρεται σε ιστορίες για όλα, σχεδόν, τα λουλούδια. Η χρήση δε των λουλουδιών ήταν πάντα διαδεδομένη στην Ελλάδα και είχαν σημαντική θέση στην καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων. την αρχαία κυπριακή ποίηση εντοπίζονται πολύ συχνά αναφορές σε άνθη και φυτά. Οι αναφορές αυτές άλλοτε συσχετίζονται με τη χρήση τους ως καλλωπιστικά, ενώ δεν είναι λίγες 6

7 οι φορές που γίνεται νύξη στις φαρμακευτικές τους ιδιότητες και στη σχέση τους με τη γαστρονομία, όπως ακούσατε από τους συμμαθητές μας προηγουμένως. το α βιβλίο από τα Κύπρια έπη ο ποιητής παρουσιάζει τις Νύμφες και τις Φάριτες, μαζί και την Αφροδίτη να είναι στεφανωμένες με ευωδιαστά στεφάνια και να τραγουδούν στο βουνό της Ίδης. Ἡ δὲ σὺν ἀμφιπόλεσι φιλομμειδὴς Ἀφροδίτη πλεξάμεναι στεφάνους εὐωδέας ἄνθεα γαίης... καλὸν ἀείδουσαι κατ ὄρος πολυπιδάκου Ἴδης. Παρόμοιες εικόνες στεφανωμένων με λουλούδια γυναικών απαντούν και σε άλλα αρχαία κείμενα, καθώς η χρήση των στεφάνων είχε ευρεία διάδοση. Αυτό άλλωστε μαρτυρεί και τα επίθετο ἰοστέφανος (= στεφανωμένος με ία βιολέτες) που αποδίδεται, εκτός από την Αφροδίτη, στις Μούσες και στις Φάριτες. το ίδιο έργο οι Φάριτες και οι Ώρες ντύνουν τη θεά Αφροδίτη με φορέματα «ευωδιαστά» που έφτιαξαν ειδικά γι αυτήν χρησιμοποιώντας χρώματα από λουλούδια της άνοιξης - ἐν ἂνθεσιν ἐαρινοῖσι. Φρησιμοποίησαν, λοιπόν, για το σκοπό αυτό το χρώμα από κρόκο, ὑάκινθο, βιολέτα ἴον- ῥόδο και νάρκισσο. Παρόλο που ο κρόκος και ο νάρκισσος ανθούν φθινόπωρο ή χειμώνα στη λογοτεχνία αναφέρονται συχνά σε συνδυασμό με λουλούδια της άνοιξης. Ο κρόκος υπήρξε σημαντικό φυτό στην αρχαιότητα για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες αλλά και για την χρήση του ως χρωστική ουσία. Σο βαθυκίτρινο προς χρυσό χρώμα του κρόκου, εξαγόμενο από τους στήμονες του άνθους, βάφει το πέπλο της Ηούς και εμπνέει τον Όμηρο για να της προσδώσει το επίθετο κροκόπεπλος (Ιλ. Θ 1, Ψ 227). τα αρχαία κείμενα απαντάται, επίσης, το επίθετο ὑακινθινοβαφής (Ξεν.Κυρ. 6.4,2, Αρρ. Αν. 6.29,6) για να χαρακτηρίσει το βαμμένο με το μελανοπορφυρό χρώμα του λουλουδιού αυτού. Η ευωδία των λουλουδιών της άνοιξης δηλώνεται και στον Ομηρικό Ύμνο, (V σ ) τον αφιερωμένο στην Αφροδίτη, όπου γίνεται αναφορά στον καλλωπισμό της. Η θεά, μόλις αισθάνθηκε την ακατανίκητη έλξη για το νεαρό βοσκό Αγχίση, έτρεξε στο ναό της στην Πάφο. Εκεί κάλεσε τις Φάριτες, πιστές ακόλουθές της και άρχισε να στολίζεται και να καλλωπίζεται με τη βοήθειά τους, ακολουθώντας, θα λέγαμε σήμερα,... μια περιποίηση αρωματοθεραπείας με αιθέρια έλαια. Οι Φάριτες, αφού την έλουσαν την άλειψαν με λάδι θεϊκό... που γι αυτήν αρωματισμένο ήταν κάνοντάς την να αστράφτει περισσότερο και να μοιάζει με λουλούδι ποθητό, όπως αναφέρεται σε άλλο χωρίο του Ομηρικού Ύμνου (X σ. 3). 7

8 την αρχαία κυπριακή ποίηση, πέρα από τα άνθη, γίνεται αναφορά και σε φυτά. Σο όσπριο φακή έδωσε το όνομά του στο δράμα του Κύπριου ώπατρου. Σο αρσενικό γένος της λέξης - ο φακός- δήλωνε το φυτό, ενώ το θηλυκό γένος η φακή- αναφερόταν στο έδεσμα. Θεωρείτο φτωχικό φαγητό και οι εύποροι δεν μπορούσαν καν να διανοηθούν ότι θα προσέφεραν είτε στους εαυτούς τους είτε σε καλεσμένους τους μαγειρεμένες φακές. Η φακή απαντάται και στην Παλαιά Διαθήκη: «Αντί πινακίου φακής», εξαγόρασε ο Ιακώβ τα πρωτοτόκια από τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Ησαύ, για να αποκτήσει, πλέον, η φράση τη συμβολική διάσταση της ευτελούς ηθικής ανταλλαγής (Παλαιά Διαθήκη, Γένεσις 25). ε αντίθεση με τη φακή, η αγκινάρα, - κινάρα- που και αυτή καταγράφεται σε έργο του ώπατρου και παραδίδεται σε μας από τον Αθήναιο, θεωρούνταν προνόμιο των πλουσίων και μαγειρευόταν στην αρχαία Ρώμη σε συνδυασμό με μέλι, κρασί και κύμινο. «Σίλφαι», τιτλοφορεί ο ώπατρος ένα άλλο έργο του, κωμωδία αυτή τη φορά. Η λέξη σίλφιον, "τὸ κάλλιστον τῶν λαχάνων", όπως μαρτυρεί ο Αριστοτέλης, ήταν πολύ φημισμένο φυτό που καλλιεργούνταν στην περιοχή της Κυρήνης. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν κυρίως ως καρύκευμα, συνοδεύοντας με αυτό τα φαγητά τους, κυρίως το βοδινό κρέας και το τυρί, ενώ εκτός από τη μαγειρική είχε και εφαρμογή ως φάρμακο. το προαναφερθέν έργο γίνεται λόγος και για τον απήγανο. Πρόκειται για άλλο ένα φυτό, που χρησιμοποιούνταν, κυρίως, ως άρτυμα ή ως ζωμός με καυτή γεύση μέσα στον οποίο βουτούσαν κομμάτια κρέατος. Σαυτόχρονα, όμως, χρησίμευε και ως "αντιμαγικό" βότανο για αιώνες, καθώς θεωρούνταν αξιόπιστη άμυνα απέναντι στις μάγισσες. Ο απήγανος σύμφωνα με κάποιες πηγές είναι το διάσημο "φυτό-φυλακτό" που χρησιμοποίησε ο Οδυσσέας στην Οδύσσεια (ραψ. κ σ. 304), για να προστατέψει τον εαυτό του και τους άντρες του από τα ξόρκια της μάγισσας Κίρκης. Ενδιαφέρουσα είναι η και η παροιμία που αναφέρεται στο φυτό αυτό: Οὐδ ἐν σελίνῳ οὐδ ἐν πηγάνῳ (δηλ. δεν είσαι ούτε στα σέλινα, ούτε στον απήγανο) και λέγεται για άτομα που δεν είναι ούτε καν στην αρχή μιας προσπάθειας, καθώς τα φυτά αυτά φυτεύονταν πρώτα ως όρια, πριν φυτευτεί ο υπόλοιπος κήπος. Σέλος, αναφέρουμε το φυτό «μήκων», τη γνωστή σε όλους μας παπαρούνα, η χρήση της οποίας, και συγκεκριμένα των σπερμάτων της ως μπαχαρικού, είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια. Η παπαρούνα ήταν ιερό φυτό της θέας Δήμητρας και, ως παράσιτο των σιτηρών, 8

9 συμβόλιζε την παρουσία της Δήμητρας στα ανοιξιάτικα σπαρτά. Ήταν απαραίτητη στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι πομπές στόλιζαν τα αγάλματα της θεάς με άνθη παπαρούνας. Οι αρχαίοι γνώριζαν καλά τις υπνωτικές και ναρκωτικές ιδιότητες του φυτού, καθώς οι γιοι του Άδη, ο Ύπνος και ο Θάνατος, παριστάνονταν να κρατούν παπαρούνες στα χέρια τους. Είναι προφανής ο συμβολισμός της χρήσης του φυτού, καθώς από τον ύπνο που μπορεί να προκαλέσει η κοινή παπαρούνα, φθάνουμε στο θάνατο που μπορεί να προκαλέσει η οπιούχος παπαρούνα. Β2. Υυτολογία της Κύπρου Ανατρέχοντας πίσω στην αρχαία κυπριακή ποίηση, μέσα από τα φυτά που αναφέρονται είναι ως να περπατάς μέσα στους κάμπους παρέα με την Παφία Αφροδίτη, να νιώθεις τη μυρωδιά των υάκινθων, του νάρκισσου, τις δροσερές μέρες της Άνοιξης. Ο ποιητής για να μπορέσει να αποδώσει τις ομορφιές της φύσης θα πρέπει πρώτα να την αγαπήσει. Μέσα λοιπόν από την αρχαία κυπριακή ποίηση, θα γνωρίσουμε και θα αγαπήσουμε την πατρώα γη. Υυτά που συναντάμε μέχρι σήμερα και καλούμαστε να προστατεύσουμε αποτελούσαν πρώτη ύλη για τα μυρωδάτα στεφάνια της Αφροδίτης. Σα χρώματά τους ζήλεψαν οι Φάριτες και οι Ώρες για να της φτιάξουν φορέματα. Η Κύπρος, ένα νησί, μέσα στη Μεσόγειο, δημιουργήθηκε από τη σύγκρουση της Αφρικανικής με την Ευρασιατική πλάκα και αναδύθηκε ως η Αφροδίτη από τη θάλασσα. Η ανάδυσή της έγινε σταδιακά δημιουργώντας έτσι διαφορετικές γεωμορφολογικές περιοχές. Σο ποικιλόμορφο γεωμορφολογικό ανάγλυφο της Κύπρου, με τις οροσειρές του Σροόδους και του Πενταδακτύλου, την πεδιάδα της Μεσαορίας, καθώς και τις παράκτιες περιοχές καθιστά το νησί μας ένα τόπο με πλούσια βιολογική ποικιλότητα. Η παρουσία μικροκλιμάτων διαφοροποίησε τις περιοχές και ευνόησε την ανάπτυξη διαφορετικών οικοτόπων. Η θέση της Κύπρου στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων την καθιστά μεταναστευτικό κέντρο, με αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μιας πλούσιας και μοναδικής βιοποικιλότητας, η οποία συγκρίνεται με τις πιο πλούσιες από άποψη βιοποικιλότητας περιοχές της Ευρώπης. 9

10 ύμφωνα με το Παράρτημα Ι της Οδηγίας των Οικοτόπων (92/43/EOK), έχουν καταγραφεί στην Κύπρο 46 διαφορετικοί τύποι οικοτόπων από τους οποίους οι 5 εμφανίζονται αποκλειστικά στο νησί. Μικρά φυτά, άγνωστα ή γνωστά, μέρος της καθημερινότητάς μας σε τόπους που περπάτησαν οι πρόγονοί μας. Θα προσπαθήσουμε να σας ταξιδέψουμε στην ομορφιά και το άρωμά τους Crocus cyprius,κρόκος ο κύπριος Αποτελεί ενδημικό φυτό της Κύπρου, προστατευόμενο από τη συνθήκη της Βέρνης. Είναι πολυετής πόα, τα άνθη της είναι λευκά ή ρόδινα με σκούρα λιλά κεντρική ζώνη στην εξωτερική επιφάνεια. Ανθοφορεί από το Υεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο. Υυτρώνει σε πευκοδάση ή θάμνους σε πυριγενείς σχηματισμούς. Εξαπλώνεται συνήθως σε ψηλά υψόμετρα του Σροόδους-Φιονίστρα, Αρμυρολίβαδο, Κιόνια και στο δάσος Αδελφοί. Crocus veneris, κρόκος της Αφροδίτης Είναι ενδημικό φυτό της Κύπρου. Σα άνθη του είναι λευκά με βυσσινιά απόχρωση. Αναπτύσσονται συνήθως σε βιότοπους με φρύγανα και ανοίγματα, αλλά και σε πευκοδάση με ασβεστολιθικά πετρώματα. υνήθως μπορούμε να το βρούμε στην Κάτω Πάφο, στον Άγιο Νεόφυτο, στο Ακρωτήρι, στη Δεκέλεια, στο Κάβο Γκρέκο, στο Πέργαμος, στα Γαστριά και τον Πενταδάκτυλο. Rosa chionistrae, ροδί της αγριοτριανταφυλλιάς Είναι ένα είδος αγριοτριανταφυλλιάς, όρθιος ακανθώδης θάμνος με πτερωτά φύλλα. Ανθοφορεί από τον Μάιο μέχρι τον Ιούνιο. Ευδοκιμεί στις άκρες των δρόμων και αγρών, σε ανοίγματα πευκοδάσους και κοντά σε ρεματιές. υνήθως απαντά μόνο στο Σρόοδος αλλά σπάνια μπορούμε να το βρούμε στο φράκτη του Προδρόμου, στον Κρυό ποταμό, στον Πρόδρομο και στη Φιονίστρα. 10

11 Viola Sieheana: Βιολέτα Είναι ένα πολύ συνηθισμένο φυτό, που ενδημεί σε πολλές περιοχές της Κύπρου. Έχει γαλάζια/ βιολετί φύλλα και είναι πολύ κοινό στο δάσος του Σροόδους. Ανθίζει από το Μάρτιο μέχρι το Μάιο. Τάκινθος : Scilla morrisii Meikle Hyacinthaceae (οικογένεια του υακίνθου) Ο υάκινθος όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, είναι φυτό ιθαγενές των χωρών της ανατολικής Μεσογείου. την Κύπρο όμως συναντάμε και ένα άλλο ενδημικό φυτό της ίδιας οικογένειας. Σο φυτό αυτό απαντά αποκλειστικά στο νοτιοδυτικό μέρος της Κύπρου, κοντά στο χωριό Παναγιά, στο Βουνί και Μοναστήρι της Αγίας Μονής και στο Μοναστήρι του Αγίου Νεοφύτου. Αναπτύσσεται κάτω από το φύλλωμα μεγάλων δρυών. (Quercus infectoria υποείδος veneris) Η περίοδος ανθοφορίας διαρκεί από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο. Σο είδος αυτό είναι πολυετές και επιβιώνει κατά τη χειμερινή περίοδο ως βολβός. Όλα τα είδη του γένους Scilla είναι γνωστά για τις τοξικές τους ιδιότητες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές πεπτικές διαταραχές. Narcissus tazetta Νάρκισσος μιτσικόριδο το μονό Είναι φυτό με πολυετή βολβό. Σα άνθη του είναι αρωματικά. Υυτρώνει σε κήπους, λιβάδια και σχισμές βράχων. Ανθίζει το Νοέμβριο με Υεβρουάριο. Σο συναντάμε σε περιοχές της Κερύνειας και του Πενταδακτύλου. Μήκων κερατίτις και Μήκων αφρώδης Είναι είδη παπαρούνας με θεραπευτικές ιδιότητες μπορεί να τα συναντήσουμε και με τα ονόματα Papaver corniculatum και Papaver spumeum αντίστοιχα. Η Μήκων Κερατίτις έχει κιτρινωπά φύλλα, ενώ η Μήκων 11

12 Αφρώδης είναι λευκή. Υαίνεται ότι τα σπέρματά τους χρησιμοποιούνταν για τη δυσεντερία και την επιληψία και έχουν παρόμοιες συμπεριφορές με το όπιο. την Κύπρο συναντάμε ένα είδος παπαρούνας πολύ συνηθισμένο. Διαθέτει παρόμοια εξωτερικά χαρακτηριστικά με τα δύο είδη που εξετάζουμε. Είναι μονοετής πόα με τριχωτούς βλαστούς. Σα άνθη της είναι μεγάλα και κόκκινα. Εμφανίζονται σε όλο το νησί και ανθίζουν από το Μάρτιο ως τον Ιούνιο. Πολύ πιθανόν το είδος παπαρούνας που αναφέρεται στην αρχαία Κυπριακή Ποίηση να μοιάζει περισσότερο με τη παπαρούνα από την οποία παράγεται το όπιο και όχι τη συνηθισμένη κυπριακή παπαρούνα. Cynara cardunculus -Αγκινάρα Η αγκινάρα είναι πολυετές λαχανικό της οικογένειας των Αστεροειδών (Asteraceae). Αναπτύσσεται σε σχήμα θάμνου, ύψους περίπου 1,5 μ. Είναι φυτό ιθαγενές της Αφρικής. Ενδημικό φυτό της Κύπρου είναι η Κενταύρεια της Αφροδίτης, ένα πολυετές φυτό που ανήκει στην ίδια οικογένεια με τη γνωστή σε μας αγκινάρα. Σα άνθη της είναι σύνθετα, σε κεφάλια, τα οποία είναι χρώματος ροζ. υνήθως ευδοκιμεί στις σερπαντίνες του Δάσους Λεμεσού (Κακομάλλης) και στον Ακάμα. Lens culinaris-υακές Η φακή είναι ψυχανθές φυτό. Καλλιεργείται από τα αρχαιότατα χρόνια (γύρω στο π.φ.). Η καλλιέργεια της φακής ήταν γνωστή στην αρχαία Αίγυπτο, ενώ Εβραίοι, Έλληνες και Ρωμαίοι την καλλιεργούσαν και την κατανάλωναν. 12

13 Σα φυτά που έχουν προαναφερθεί αποτελούν πολύ μικρό δείγμα της πλούσιας βιοποικιλότητας στο νησί μας. Θέλοντας να τονίσουμε τη σπουδαιότητα του καθενός, δείχνοντας τόσο την ιστορική τους σημασία αλλά και τη θέση που κατέχουν στον παγκόσμιο χάρτη των φυτικών ειδών, φτιάξαμε ανάγλυφο ομοίωμα της Κύπρου όπου τοποθετήθηκαν τα διάφορα είδη στις περιοχές που ενδημούν. Παράλληλα τέσσερις σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι, η αλαμίνα, η Πάφος, η Υιλιά και οι όλοι παίρνουν τη θέση τους στο κυπριακό στερέωμα. Η Κύπρος του χθες συναντά την Κύπρο του σήμερα, ως να μην έγινε ποτέ το ταξίδι μέσα στο χρόνο. Επίλογος Ο κόσμος της Αρχαίας Κύπρου ζωντανεύει μέσα από την Αρχαία Κυπριακή Ποίηση και συναντάται με το σύγχρονο. τη μακραίωνη ιστορία του νησιού βλέπουμε να διατηρείται η φυσιογνωμία του, όσον αφορά την πανίδα, και ελπίζουμε η «πολιτισμένη» εποχή μας να επιτρέψει και την περαιτέρω επιβίωση μιας τόσο πλούσιας βιολογικής ποικιλότητας. ε μια κοινωνία που ασχολείται με την υγιεινή διατροφή και τη διαιτολογία, που οι συνταγές μαγειρικής εκτός από έντυπες έχουν γίνει και ηλεκτρονικές και τηλεοπτικές (ακόμα και τηλεπαιχνίδια) σε μια εποχή που μας κυριεύει κυριολεκτικά μανία για τη γαστρονομία (αρκεί να κοιτάξουμε πόσα εστιατόρια υπάρχουν γύρω μας), ο αρχαίος κόσμος έρχεται να μας προτείνει έναν πιο λιτό και υγιεινό τρόπο διατροφής, σχεδόν μεσογειακό. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι, εκτός από όσα αναφέρονται στην Αρχαία Κυπριακή Ποίηση, η διατροφή περιελάμβανε ακόμη φρούτα, γαλακτοκομικά και ελαιόλαδο, σχεδόν συμπληρώνεται η πυραμίδα της υγιεινής διατροφής, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Σο ρήμα διαιτάομαι,ῶμαι και το ουσιαστικό δίαιτα αρχικά σήμαιναν «τρόπο ζωής». ήμερα περιορίσαμε την έννοια των λέξεων, ώστε να σημαίνουν συγκεκριμένο τρόπο ζωής που ταυτίζεται με τη μείωση του φαγητού. την Αρχαία Ελλάδα, όμως, το μέτρον ήταν αυτονόητο. 13

14 Βιβλιογραφία : 1. φήκα Γ., (1998) Αγριολούλουδα της Κύπρου 2. Σράπεζα Κύπρου, (1995) Τα ενδημικά φυτά της Κύπρου 3. Ανδρέα Ι. Βοσκού, Αρχαία Κυπριακή Γραμματεία, Σόμος 1, Λευκωσία Διαδίκτυο.The herbal of Dioscourides the Greek. 14

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό

Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό 1ο Δημοτικό σχολείο Παλλήνης Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ τάξης Το φυτολόγιό μας Στα πλαίσια του μαθήματος της πληροφορικής, δημιουργήσαμε ένα φυτολόγιο. Αυτή τη φορά όμως είναι ηλεκτρονικό Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΑΣ Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Πανεπιστημίου Πατρών Τάξη Β Σχ. Έτος 2012-2013 1 Περιεχόμενα TΟ ΕΛΑΤΟ... 2 ΔΑΦΝΗ... 4 ΤΟ ΔΕΝΤΡΟΛΙΒΑΝΟ... 5 ΤΟ ΕΛΑΤΟ... 6 ΤΟ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ...

Διαβάστε περισσότερα

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία.

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία. ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΖΥΜΗΣ Ζύμη για γεμιστό πιτάκι 1,5 kg αλεύρι 15 g αλάτι 250 g βούτυρο ή λίπος 3/8 l νερό Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Φακ.: 7.11.15.10/9 Τηλ.: 22809543 Φαξ: 22512783 e-mail: oloimero@schools.ac.cy ιευθυντές/ ιευθύντριες Ενιαίων

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις 10/10/2009 εγκρίθηκε στην Nairobi της Κένυα η Μεσογειακή Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Οινοφόρος (Βag in Box)

Οινοφόρος (Βag in Box) Οίνος Λευκός Ξηρός Λ Ε Υ Κ Ο Σ Ξ Η Ρ Ο Σ Κατηγορία: Οίνος Λευκός Ξηρός Ποικιλία: Ορεινός Ροδίτης Χαρακτηριστικά: Χρώμα λευκό, χρυσοκίτρινο. Άρωμα φρουτώδες, νεανικό. Γεύση, γεμάτο φρεσκάδα, με νότες εσπεριδοειδών

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

P L A N T - N E T C Y

P L A N T - N E T C Y P L A N T - N E T C Y Περιεχόμενα Εισαγωγή και στόχοι έργου 1 Μικρο-Αποθέματα Φυτών (ΜΑΦ) 1 Arabis kennedyae 2 Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Centaurea akamantis 2 3 Ophrys kotschyi 4 Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Delicatessen ΜΙΑ ΠΑΝΔΑΙΣΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΓΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΙΑΤΟ ΣΑΣ. ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ... ΤΕΧΝΗ. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Η μαγειρική δεν είναι απλά η προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry Μαρινάτες ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΣΟΧΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ. Ένα από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα βοηθήματα της μαγειρικής τέχνης. Ένας πολύτιμος

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη Καλή σας όρεξη! Το Νοέμβριο του 2007 ξεκινήσαμε μια πορεία που στόχο είχε τη διαφορετικότητα της εστίασης στην πόλη μας. Βασικοί άξονες του εγχειρήματός μας ήταν η χρησιμοποίηση κορυφαίων πρώτων υλών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ

ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΑΝΑΞΑΓΟΡΕΙΟ ΓΥΜΝ. Ν. ΛΑΜΨΑΚΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ Α,Β & Γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΑΚΡΙΩΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΕ 11 ΠΙΤΣΙΝΗ ΑΝΤΑ ΠΕ 17 ΤΣΑΜΙΤΑ ΣΤΑΡΟΥΛΑ ΠΕ «ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΤΑ ΚΑΜΩΜΑΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθμός Όνομα 0. Όλες οι κατηγορίες τροφίμων 01. Γαλακτοκομικά προϊόντα και ανάλογα 01.1 Μη αρωματισμένο παστεριωμένο και αποστειρωμένο γάλα (συμπεριλαμβανομένου του αποστειρωμένου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ , ΣΧΟΛΕΙΟ 1,2014-2015 1. Στόχος του προγράμματος είναι η βελτίωση του τρόπου ζωής παιδιών και γονέων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και με την αύξηση της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ

ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΣΟΦΙΑ,ΔΑΣΚΑΛΑ , ΣΧΟΛΕΙΟ 1,2014-2015 1. Στόχος του προγράμματος είναι η βελτίωση του τρόπου ζωής παιδιών και γονέων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών και με την αύξηση της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:19 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:21

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:19 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 13 Φεβρουάριος 2010 19:21 Αποστάγματα O γλυκάνισος στα ποτήρια μας Ούζο από την Ελλάδα, παστίς από την Γαλλία, αράκ από τη Μέση Ανατολή, ρακί από την Τουρκία, σαμπούκα από την Ιταλία. Η παγκοσμιοποίηση έχει γεύση γλυκάνισου...

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις Μεσογειακή διατροφή Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν

Διαβάστε περισσότερα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα DORIAN ZEST Exclusive Business Gifts Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα Σελίδα 2 Πίνακας περιεχομένων Έτοιμες Συνθέσεις Δώρων Lunch Break..4 Taste and Colour..5 Tomato the Antioxidant..6 A Big Mediterranean

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» 7 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑΞΗ: Α ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ: 2008-2009 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ: ΣΤΙΒΑΧΤΗ ΜΑΡΙΑ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: ΦΡΑΝΤΖΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΜΑΛΛΙΑ: Αν τα μαλλιά μας είναι λιπαρά, τα πλένουμε με δυο κρόκους αυγού και ξεπλένουμε με χαμομήλι. Μια καλή και θρεπτική μάσκα μαλλιών. Ανακατεύουμε δυο κουταλιές της

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος

Κοιμήσου Περσεφόνη στην αγκαλιά της γης στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς. Νίκος Γκάτσος ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι και άγρια μέντα κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο. Εκεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΕΙΔΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ Υπάρχουν δυο είδη βασικών γευμάτων που σερβίρονται σε ένα εστιατόριο. Α) Τα κύρια γεύματα: Είναι τα υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ

ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ ΒΟΤΑΝΑ ΔΙΑ ΠΑΣΑΝ ΝΟΣΟΝ ΒΟΤΑΝΑ Χρυσόχορτο Είναι μικρό φυτό ποώδες με ύψος 20 εκ. χωρίς βλαστό και άνθη. Ζει πολλά χρόνια. Έχει φύλλα σε σχηματισμό ροδέλας και σχήμα λόγχης,ε χρώμα ξανθό.το φυτό αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Η εταιρεία μας Η εταιρεία μας ιδρύθηκε το 2011. Όραμα και οδηγός των Vakakis Wines είναι η δημιουργία περιορισμένου αριθμού φιαλών κρασιών υψηλής ποιότητας. Στην παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΡΟΥΦΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α.ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τρούφα είναι ένα µανιτάρι, που µεγαλώνει κάτω από το έδαφος (5-30 cm), συµβιώνοντας µε το ριζικό σύστηµα ορισµένων δένδρων Η καλλιέργειά

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην

Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην Ομηρικοί Ύμνοι εἰς Ἀφροδίτην Εισηγητές/τριες: Έλενα Πηδιά, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Μαρία Παναγιώτου, Φιλόλογος, Λύκειο Αγίου Ιωάννη Λεμεσού Σάββας Χαραλάμπους, Φιλόλογος, Β Τεχνική Σχολή Λεμεσού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-2014 ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΟΜΑΔΑ Α ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΑΤΕΛΑΤΖΕ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΛΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 Η λέξη «Ρίγανη», «Ορίγανος» προέρχεται από τις λέξεις «όρος» (βουνό) και το «γάνυμαι» (χαίρομαι, λαμπρύνομαι). Ρίγανη: Η χαρά του βουνού, το φως του, η λαμπράδα του Οι

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Corfu ACORDO - Corfu Specialty Foods Artisan + natural

Διαβάστε περισσότερα

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Σεμινάριο Βάμος 25-11-2008 Γεωργία- Διατροφή- Ποιότητα ζωής ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Κλεόνικος Σταυριδάκης Υπεύθ. Α/θμιας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Ρεθύμνου Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες ΕΦΕΤ Διεύθυνση Διατροφικής Πολιτικής & Ερευνών Ιούνιος 2006 Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ»

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΤΡΙΠΤΥΧΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ MS PUBLISHER ΕΝΙΑΙΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «ΙΑΜΑΤΙΚΗ» Λεβάντα Η λεβάντα είναι αειθαλές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Γυμνάσιο Μαλακοπής Θεσσαλονίκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Τα τοπικά κρασιά από τους αμπελώνες της Πάρου, της οικογένειας Μωραϊτη, παράγονται με παραδοσιακές μεθόδους αμπελοκαλλιέργειας, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια ΤΑ ΦΑΓΩΣΙΜΑ ΧΟΡΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ... Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Φόρτα είναι η γενική ονομασία για τα πράσινα φυλλώδη φυτά. Ο όρος "χόρτα" χρησιμοποιείται επίσης στη μαγειρική για να περιγράψει

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί».

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Μ. Μηλιάς Σχ. Έτος: 2006 2007 Υπεύθυνες προγράμματος: Τζιάτζιου Χριστίνα Βασιλειάδου Γεωργία 1 Στέφος Γιώργος Κουτλουμπάσης

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της Ημερομηνία 07/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://cultureloversgr.blogspot.gr/ Βίκυ Καλοφωτιά http://goo.gl/q9sud7 Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Cyprus Breakfast Pilot Action Program

Cyprus Breakfast Pilot Action Program Cyprus Breakfast Pilot Action Program Τρώγοντας με τα μάτια Τρόποι παρουσίασης του Κυπριακού Προγεύματος Φλωρεντία Κυθραιώτου Σύμβουλος Γαστρονομίας Κυπριακού Προγεύματος 2 ΤΡΩΓΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα

ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα Από 100% Ελληνικό αιγοπρόβειο, ξεχωρίζει για τη πλούσια γεύση της, το καθαρό λευκό της χρώμα και τα θρεπτικά συστατικά της. Χρησιμοποιείται ευρέως στην Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Δεν ήταν δύσκολο να βρεθεί η αφορμή για να μιλήσουμε με τα παιδιά για την υγιεινή διατροφή, καθώς πολλές ενότητες στα

Διαβάστε περισσότερα

Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων

Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων Ρίγανη Αχλαδοκάστρου: Το ισχυρότερο Φάρμακο της Φύσης Γρηγοροπούλου Ιωάννα Χημικός & Τεχνολόγος Τροφίμων Αγαπητοί φίλοι του χωριού μας και συγχωριανοί, ο τόπος μας είναι ευλογημένος, γιατί σ αυτό τον τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Ανάλυση της κατηγορίας των Μπισκότων στο οργανωμένο λιανεμπόριο των Super/Hyper Market. Ιανουάριος 2015 ΜΠΙΣΚΟΤΟ μια γλυκιά

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 6724/2014

ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 6724/2014 ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 6724/2014 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135,136 και 139 του Ν. 4072/2012 (ΦΕΚ 86/Α/11-4-2012), β) την υπ αριθμ. K4-13977/12-11-12 απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΤΡΟΦΕΣ Οι τυποποιημένες τροφές του Δυτικού

Διαβάστε περισσότερα

ορεκτικά ντάκος 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο 9,80 φέτα 5,80 ψητά μανιτάρια

ορεκτικά ντάκος 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο 9,80 φέτα 5,80 ψητά μανιτάρια ορεκτικά ντάκος κρίθινο παξιμάδι με τριμμένη φρέσκια ντομάτα, πηχτόγαλο χανίων, ελαιόλαδο και ελιές 4,80 γαύρος μαρινάτος με αγουρίδα και σαλάτα από κρίταμο 4,90 καρπάτσιο μοσχαρίσιο φιλέτο, άγριες αγκινάρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση Καθηγητής: Αναστασιάδης

Διαβάστε περισσότερα