ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΕΝΩΝ ΦΥΤΑΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΙΠΕΡΙΑ (Capsicum annuum L.) ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2 Επιβλέπων Καθηγητής: Τσαυτάρης Αθανάσιος, Καθηγητής Εξεταστική Επιτροπή: Τσαυτάρης Αθανάσιος, Καθηγητής Κούτσικα-Σωτηρίου Μεταξία, Καθηγήτρια Νιάνιου-Ομπεϊντάτ Ειρήνη, Λέκτορας

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζονται στον κ. Αθανάσιο Τσαυτάρη, επιβλέποντα καθηγητή, για την ανάθεση του θέματος καθώς επίσης και για την γενικότερη καθοδήγηση του σε όλη τη διάρκεια της μεταπτυχιακής διατριβής. Θερμές ευχαριστίες εκφράζονται στα μέλη της τριμελούς εξεταστικής επιτροπής, κ. Ειρήνη Νιάνιου, λέκτορα, για την πολύτιμη βοήθεια και τις παρατηρήσεις της στην πορεία εκτέλεσης και ολοκλήρωσης της έρευνας αλλά και για την κριτική διόρθωση κατά την συγγραφή της μεταπτυχιακής διατριβής και κ. Μεταξία Κούτσικα-Σωτηρίου, καθηγήτρια, για την κριτική ανάγνωση του κειμένου και σε όλους τους καθηγητές της ειδίκευσης καθώς και στο προσωπικό του Εργαστηρίου Γενετικής και Βελτίωσης των Φυτών του Α.Π.Θ. για την συνεργασία και τη βοήθεια τους. Επιπλέον ευχαριστώ όλο το προσωπικό του Ινστιτούτου Αγροβιοτεχνολογίας για τις συμβουλές του πάνω σε τεχνικά θέματα και ιδιαιτέρως την κ. Μαρία Καλαμάκη για την πολύτιμη βοήθεια και συμπαράσταση που μου προσέφερε κατά την διάρκεια εκτέλεσης των πειραμάτων εμβολιασμού. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω το προσωπικό του τμήματος Λαχανοκομίας του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. για την ευγενική παροχή των σπόρων και τις χρήσιμες συμβουλές σε θέματα εμβολιασμού καθώς και τις εταιρίες Agris Α.Ε. και Agrosystem Α.Ε. για την παροχή σπόρων και υλικών. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς μου για την οικονομική και ηθική υποστήριξη κατά την διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών. I

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕNA ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 2.1 Καλλιεργητικές απαιτήσεις και οικονομική σημασία της πιπεριάς (Capsicum annuum L.) 2.2 Ο εμβολιασμός στα λαχανοκομικά φυτά 3. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ 3.1 Φυτικό υλικό 3.2 Δημιουργία σπορόφυτων 3.3 Εμβολιασμοί φυτικού υλικού 3.4 Σκληραγώγηση των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς 3.5 Αξιολόγηση μορφολογικών χαρακτηριστικών των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς και των μαρτύρων τους 3.6 Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων 4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 4.1 Μελέτη βλαστικής ικανότητας των σπόρων 4.2 Μελέτη του εμβολιασμού 4.3 Αξιολόγηση φαινοτυπικών χαρακτηριστικών των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς και των μαρτύρων τους στην Τ 1 γενεά

5 4.3.1 Έλεγχος της κληρονομικότητας των τροποποιημένων φαινοτυπικών χαρακτηριστικών του εμβολιασμένου φυτού Μακρόστενη / Στρόγγυλη (Τ 1 ), όπου παρατηρήθηκε η επίδραση, στην επόμενη γενεά (Τ 2 ) 4.4 Μέτρηση μορφολογικών χαρακτηριστικών των καρπών στην Τ 1 και Τ 2 γενεά 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 6. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα λαχανοκομικά φυτά, μεταξύ των οποίων και η πιπεριά, είναι από τις πιο σημαντικές καλλιέργειες για τη χώρα μας λόγω της συνεισφοράς τους στην εθνική οικονομία και την απασχόληση του πληθυσμού της υπαίθρου. Στον ελληνικό χώρο καλλιεργούνται τόσο στα θερμοκήπια όσο και την ύπαιθρο. Η καλλιέργεια τους αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα προσβολών που οφείλονται κυρίως στους παθογόνους μικροοργανισμούς, οργανισμούς (νηματώδεις, έντομα) του εδάφους, την ξηρασία και ιώσεις. Μία βασική μέθοδος αντιμετώπισης των προβλημάτων (βιοτικών και αβιοτικών) που οφείλονται στο έδαφος, αποτελεί ο εμβολιασμός σε ανθεκτικά υποκείμενα, ο οποίος οδηγεί σε μειωμένο κόστος παραγωγής με την αποφυγή των απολυμαντικών του εδάφους και άλλων παρεμβάσεων, την προστασία του καλλιεργητή, του καταναλωτή και του περιβάλλοντος και επιπλέον αυξημένη παραγωγή προϊόντος. Ωστόσο το υποκείμενο, λόγω πιθανής ασυμβατότητας μεταξύ υποκειμένου και εμβολίου, δύναται να επηρεάσει ορισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως σχήμα και χρώμα καρπού, υφή και χρώμα σάρκας του τελικού προϊόντος. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη του εμβολιασμού σε φυτάρια πιπεριάς όσον αφορά: α) τη συμβατότητα μεταξύ των υποκειμένων και εμβολίων που χρησιμοποιήθηκαν στους εμβολιασμούς και β) τη σταθερότητα των φαινοτυπικών χαρακτηριστικών στα εμβολιασμένα φυτά πιπεριάς, μέσω της πιθανής επίδρασης του υποκειμένου στο εμβόλιο. Ως φυτικό υλικό χρησιμοποιήθηκαν σπορόφυτα των ποικιλιών πιπεριάς Πλατίκα, Στρόγγυλη, Μακρόστενη και του υβριδίου (F 1 ) πιπεριάς Solario. Τα σπορόφυτα της ποικιλίας Πλατίκα και του υβριδίου Solario χρησιμοποιήθηκαν ως υποκείμενα και εμβόλια τόσο για τους μεταξύ τους εμβολιασμούς όσο και για τους αυτοεμβολιασμούς που έλαβαν χώρα, ενώ τα σπορόφυτα των ποικιλιών Στρόγγυλη και Μακρόστενη χρησιμοποιήθηκαν ως υποκείμενα και εμβόλια για τους μεταξύ τους εμβολιασμούς. Μετά την παραμονή των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς στο θάλαμο ανάπτυξης διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει σημαντική διαφορά, ως προς το ποσοστό της επιβίωσης τους, μεταξύ των ποικιλιών και του υβριδίου πιπεριάς όταν εμβολιάζονται στο ίδιο υποκείμενο. Κατά την πορεία ανάπτυξης, παρατηρήθηκε επίδραση του εμβολιασμού σε ένα μόνο φυτό του συνδυασμού Μακρόστενη / Στρόγγυλη (Τ 1 γενεά). Στην συνέχεια, σπόροι του Τ 1 φυτού που εμφάνισε φαινοτυπικές αλλαγές στο εμβόλιο, σπάρθηκαν για να μελετηθεί η τυχόν κληρονόμηση των αλλαγών στην Τ 2 γενεά. Όλοι οι απόγονοι (Τ 2 γενεά) του εμβολιασμένου φυτού Μακρόστενη / Στρόγγυλη (Τ 1 γενεά), στο οποίο παρατηρήθηκε - 1 -

7 αρχικά η φαινοτυπική επίδραση, παρουσίασαν σταθερά τις αλλαγές στο σχήμα, το χρώμα και τον τρόπο έκφυσης των καρπών, ενώ παράλληλα ο μέσος όρος του βάρους των καρπών τους (7,56 g) βρέθηκε να είναι περίπου τριπλάσιος από εκείνον των αυτόρριζων φυτών-μαρτύρων Μακρόστενη (2,55 g). Τέλος για να μελετηθεί τυχόν επίδραση του εμβολιασμού στους καρπούς του εμβολίου, ποικιλίες αυτο-εμβολιάστηκαν και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο εμβολιασμός, που είναι μια καταπόνηση για το φυτάριο, δεν οδηγεί από μόνος του σε σημαντικές φαινοτυπικές αλλαγές που παρατηρούνται στο εμβόλιο όταν ετερο-εμβολιάζεται

8 SUMMARY Vegetable crops are widely cultivated in our country. They are easily cultivated due to their adaptability to the environment and their cultivation offers employment to the farmers and a significant increase in their income. Pepper is one of the most important vegetable crops, which are cultivated both in greenhouses and open field conditions. Though they are easily cultivated, they are susceptible to pests and insects and sometimes suffer from drought stress and soil pollution. One basic method to manage and discourage biotic and abiotic stress, which is generated from the soil environment, is grafting in resistant root-stocks, which results in the low-cost production of virus-free plants. In this way the farmers decrease the use of chemical for pest and disease management (spraying with pesticides), and thus the farmer and the consumer are protected. The production process is safer for the environment, the yield is higher, while the production cost due to chemical protection is lower. The stock though may influence some quality characteristics, such as the fruit shape and color, due to possible incompatibility between the stock and the scion. The aim of this project was to study grafting in pepper seedlings and more specifically: a) the compatibility between the stocks and the scions, which were used in the grafting process and b) the phenotypic characteristics of the grafted pepper plants, via the likely effect of the stock to the scion. Τhe plant material, used for this study, was the pepper varieties Platica, Round, Long and the F 1 pepper hybrid Solario. Seedlings of the Platica variety and the Solario hybrid were used as root-stocks and scions alternatively, so that a variety of plants would be produced. The same plants were used in order to make self-grafted variants. The Round and Long cultivars of pepper were used as stocks or scions for the grafting between them. The varieties and the hybrid of pepper, which were grown in the growth chamber, didn t show any statistically significant differences to their rate of survival, when they were grafted onto the same stock. The phenotypic influence via the stock to the scion was observed only in one grafted plant of the Long / Round combination. Seeds of the T 1 plant, in which the phenotypic changes appeared on the scion, were planted in order to study the possible heredity of these changes in the T 2 generation. All the progeny (T 2 generation) of that grafted plant (T 1 generation), in which was initially observed the phenotypic effect of grafting, inherited the changes in the shape, color and fruiting direction, while at the same time the mean weight of their fruits (7,56 g) found to be approximately three times bigger than the one of the Long controls (2,55 g). To study the role of grafting, independently from the stock, the pepper varieties were self-grafted, in order - 3 -

9 to produce seedlings, which survived but not grafted onto any different stock. The results showed that despite grafting causes an important stress condition to the seedling, it does not lead on its own to any important phenotypic changes which are observed to the scion, when it is hetero-grafted onto a different stock

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πιπεριά είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα και δημοφιλή λαχανοκομικά φυτά, αντιπροσωπευτικό της οικογένειας των Solanaceae. Καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο για τους καρπούς της, οι οποίοι έχουν διπλή χρήση αφού εκτός από νωποί χρησιμοποιούνται και στην βιομηχανία όπου μετά από κατάλληλες διεργασίες μετατρέπονται σε πληθώρα προϊόντων που έχουν ευρεία χρήση και κατανάλωση. Η καλλιεργούμενη στην Ελλάδα πιπεριά ανήκει στο είδος Capsicum annuum L. var annuum. Περιλαμβάνει πολλούς γενοτύπους που παράγουν γλυκούς ή καυτερούς καρπούς και αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές λαχανοκομικές καλλιέργειες λόγω της συνεισφοράς της στην εθνική οικονομία και την απασχόληση του πληθυσμού της υπαίθρου. Στον ελληνικό χώρο καλλιεργείται τόσο στα θερμοκήπια όσο και την ύπαιθρο. Η καλλιέργεια της πιπεριάς αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα προσβολών, που οφείλονται κυρίως στους παθογόνους μικροοργανισμούς του εδάφους, την ξηρασία καθώς και ιώσεις. Οι προσβολές και αντιξοότητες αυτές προκαλούν μείωση της απόδοσης, υποβάθμιση της ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος και καθιστούν ασύμφορη την καλλιέργεια των φυτών αυτών στα ίδια εδάφη. Βασικές μέθοδοι αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών είναι η χημική καταπολέμηση που είναι οικονομικά ασύμφορη, η δύσκολη, για τα δεδομένα της Ελλάδας, αμειψισπορά και η χρονοβόρα δημιουργία ανθεκτικών ποικιλιών. Μέχρι πρόσφατα, ασθένειες όπως η φουζαρίωση και η βερτισιλλίωση αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά με την απολύμανση του εδάφους με βρωμιούχο μεθύλιο. Η αντιμετώπιση όμως των ασθενειών και γενικά των προβλημάτων που οφείλονται στο έδαφος με τον τρόπο αυτό και ειδικά όταν δεν τηρούνται οι οδηγίες εφαρμογής, γίνεται επικίνδυνη για την υγεία των χρηστών αλλά και των καταναλωτών γιατί τα παραγόμενα προϊόντα είναι επιβαρημένα με επικίνδυνα υπολείμματα χημικών ουσιών. Η απαγόρευση της χρήσης του βρωμιούχου μεθυλίου σε συνδυασμό με την υψηλή ζήτηση σε φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα και την εισαγωγή του σποροφύτου στο σύστημα εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού, έστρεψαν το ενδιαφέρον στην εύρεση νέων μεθόδων αντιμετώπισης των εδαφογενών προβλημάτων. -5 -

11 Ο εμβολιασμός αποτελεί μια νέα τεχνική αειφορικής και οικολογικής παραγωγής πολλών καρποδοτικών λαχανικών στο θερμοκήπιο ή και στον αγρό, κυρίως σε περιπτώσεις εντατικής και συνεχούς καλλιέργειας. Σε μεγαλύτερη έκταση εφαρμόζεται στο καρπούζι, στο αγγούρι, στο πεπόνι και σε μερικά σολανώδη φυτά όπως η μελιτζάνα, η τομάτα και η πιπεριά. Με τον εμβολιασμό σε εύρωστα υποκείμενα είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί ένα σημαντικά αυξημένο μέγεθος καρπού, όμως το υποκείμενο μπορεί να επηρεάσει (συνήθως εις βάρος της ποιότητας) και άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως σχήμα καρπού, εξωτερικό χρώμα, υφή και χρώμα σάρκας, πάχος φλοιού και διαλυτά στερεά συστατικά ακόμη κι όταν εφαρμόζονται παρόμοιες καλλιεργητικές φροντίδες, όπως λίπανση και άρδευση. Σε συγκεκριμένους συνδυασμούς εμβολιασμών, όπως αυτός της πεπονιάς στην κολοκυθιά, παρατηρείται μια υποβάθμιση στους ποιοτικούς χαρακτήρες λόγω πιθανής ασυμβατότητας μεταξύ υποκειμένου και εμβολίου. Για το σκοπό αυτό ένας μεγάλος αριθμός υποκειμένων, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, έχει δημιουργηθεί και είναι διαθέσιμα ώστε οι καλλιεργητές να επιλέγουν ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες ανάπτυξης, τις εφαρμοζόμενες καλλιεργητικές μεθόδους και τα χρησιμοποιούμενα καλλιεργούμενα είδη. Σκοπός της συγκεκριμένης μεταπτυχιακής διατριβής ήταν: α) η μελέτη της συμβατότητας μεταξύ των υποκειμένων και εμβολίων που χρησιμοποιήθηκαν στους εμβολιασμούς, β) η μελέτη της επίδρασης του εμβολιασμού στα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά του καρπού (αξιολόγηση και καταγραφή) και γ) ο έλεγχος της κληρονομικότητας των φαινοτυπικών αλλαγών από την Τ 1 στην Τ 2 γενεά. -6 -

12 2. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 2.1 Καλλιεργητικές απαιτήσεις και οικονομική σημασία της πιπεριάς (Capsicum annuum L.) Η καλλιεργούμενη στην Ελλάδα πιπεριά ανήκει στο είδος Capsicum annuum L. var. annuum της οικογένειας των Solanaceae. Κατάγεται από διάφορες περιοχές της τροπικήςυποτροπικής Αμερικής. Υπάρχουν ενδείξεις πως το είδος αυτό καλλιεργήθηκε αρχικά στο Περού και στο Μεξικό πριν από το π.χ. Μετά την ανακάλυψη της Αμερικής, διαδόθηκε η καλλιέργεια του σε πολλές περιοχές της Γης. Περιλαμβάνει πολλούς γενοτύπους που παράγουν γλυκούς ή καυτερούς καρπούς. Το άγριο είδος από το οποίο πιστεύεται ότι προήλθε το παραπάνω καλλιεργούμενο είδος πιπεριάς είναι το Capsicum annuum var. aviculare που είναι αυτοφυές στις περιοχές που προαναφέρθηκαν. Εκτός από το είδος C. annuum var. annuum σε ορισμένες περιοχές της Γης και κυρίως στην Αμερικανική Ήπειρο, καλλιεργούνται σε μικρότερη κλίμακα και ορισμένα άλλα είδη (Capsicum frutescens L., Capsicum chinense, Capsicum pubescens L., Capsicum baccatum L. var. pendulum). Οικονομική σημασία - Θρεπτική αξία Σε παγκόσμια κλίμακα, η Ασία με κυρίαρχο την Κίνα, έχει τα πρωτεία στην καλλιέργεια της πιπεριάς. Η παγκόσμια παραγωγή της πιπεριάς (κόκκινης ξερής και πράσινης νωπής) το 2004 έφτασε τους τόνους σε έκταση στρεμμάτων. Η καλλιέργεια της πιπεριάς εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή της Ασίας αφού σχεδόν το 65% της παραγωγής προήλθε από ασιατικές χώρες (Εικόνα 1). Η Κίνα βρίσκεται στην πρώτη θέση με τόνους και στρέμματα καλύπτοντας το 50% της παγκόσμιας παραγωγής. Σημαντική παραγωγή παρουσίασε το Μεξικό με τόνους και στρέμματα και η Τουρκία με τόνους και στρέμματα. Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εξαίρεση την Ισπανία, εμφάνισαν χαμηλή παραγωγή αλλά με πολύ υψηλές μέσες αποδόσεις που στην Ολλανδία έφτασαν τα κιλά το στρέμμα. Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται αναλυτικά η παγκόσμια παραγωγή, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και η μέση απόδοση της καλλιέργειας της πιπεριάς για το έτος

13 Εικόνα 1. Ποσοστό (%) συμμετοχής των ηπείρων στην παγκόσμια παραγωγή πιπεριάς την καλλιεργητική περίοδο Η εξέλιξη της καλλιέργειας πιπεριάς στην Ελλάδα την περίοδο φαίνεται στις Εικόνες 2-4 (με βάση τα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων). Τόσο η καλλιεργούμενη έκταση, όσο και η απόδοση και η συνολική παραγωγή πιπεριάς στη χώρα μας, παρουσίασε σαφή αυξητική τάση. Με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία (Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, 2003), η καλλιέργεια πιπεριάς στο θερμοκήπιο κατέλαβε το 2003 έκταση στρεμμάτων και είχε μέση απόδοση Kg/στρ. Κέντρα θερμοκηπιακής καλλιέργειας πιπεριάς είναι το Λασίθι (2.650 στρ.), η Ημαθία (1.515 στρ.), η Τριφυλία (700στρ.), το Ηράκλειο (340 στρ.) και η Θεσσαλονίκη (314 στρ.). Την ίδια χρονιά (2003), η υπαίθρια καλλιέργεια πιπεριάς κατέλαβε έκταση στρεμμάτων και είχε μέση απόδοση Kg/στρ. Σημαντικά κέντρα υπαίθριας καλλιέργειας πιπεριάς είναι η Ηλεία (6.000 στρ.), η Ξάνθη (3.400 στρ.), τα Τρίκαλα (3.000 στρ.), η Εύβοια (1500 στρ.), η Καβάλα (1400 στρ.), η Ημαθία (1.350 στρ.) και η Θεσσαλονίκη (1.300στρ.). Ο καρπός της πιπεριάς καταναλώνεται είτε νωπός, είτε μετά από βιομηχανική επεξεργασία (κονσερβοποίηση, κατάψυξη, τουρσί ή αφυδάτωση). Σε πολλές χώρες η πιπεριά θεωρείται πολύ σημαντικό λαχανικό στη διατροφή του ανθρώπου, ενώ σε ορισμένες αφρικανικές χώρες και χώρες της Λατινικής Αμερικής χρησιμοποιείται ακόμη στα πλαίσια της πρακτικής ιατρικής ως φάρμακο. Ορισμένες ποικιλίες χρησιμοποιούνται και ως καλλωπιστικά φυτά. Οι κόκκινες ποικιλίες από τις οποίες παράγεται με αφυδάτωση το κόκκινο πιπέρι (σκόνη) στις περισσότερες χώρες είναι ελαφρώς καυτερές με εξαίρεση ίσως την Ουγγαρία όπου καλλιεργούνται πιο καυτερές ποικιλίες

14 Πίνακας 1. Παγκόσμια παραγωγή της πιπεριάς (κόκκινης ξερής και πράσινης νωπής) την περίοδο (Πηγή FAOStat)

15 Εικόνα 2. Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις πιπεριάς στην Ελλάδα ( ). Εικόνα 3. Η παραγωγή της καλλιέργειας πιπεριάς στην Ελλάδα ( ). Εικόνα 4. Η απόδοση της καλλιέργειας πιπεριάς στην Ελλάδα ( )

16 Βοτανικά χαρακτηριστικά - Μορφολογία Το φυτό του είδους C. annuum είναι ποώδες ύψους cm όταν καλλιεργείται στο ύπαιθρο ανάλογα με την ποικιλία. Άλλα είδη πιπεριάς μπορούν να αποκτούν την μορφή θάμνου, π.χ. το C. frutescens, ενώ τα φυτά του C. annuum όταν καλλιεργούνται σε θερμοκήπιο μπορεί να ξεπεράσουν σε ύψος τα 2 μέτρα με το κατάλληλο κλάδεμα, οπότε οι βλαστοί τους ξυλοποιούνται καθώς αναπτύσσονται. Οι βλαστοί της πιπεριάς είναι περιορισμένης ανάπτυξης σε ύψος, δεδομένου ότι σταματά η επιμήκυνση τους με τον σχηματισμό ενός άνθους στην κορυφή. Το πρώτο άνθος σχηματίζεται στην κορυφή του αναπτυσσόμενου κεντρικού βλαστού σε ύψος περίπου cm. Η παραπέρα ανάπτυξη των βλαστών συνεχίζεται με την εκβλάστηση δυο (ή και τριών) πλευρικών οφθαλμών κάτω από την κορυφή τους. Έτσι διχοτομείται (ή σπανιότερα τριχοτομείται) συνεχώς ο κάθε βλαστός μετά από τον σχηματισμό ορισμένων φύλλων και ενός άνθους στην κορυφή. Οι βλαστοί του φυτού είναι πολύ εύθραυστοι και μπορεί να σπάσουν κατά τις καλλιεργητικές περιποιήσεις ή ακόμη και υπό το βάρος μεγάλου φορτίου καρπών σε συνδυασμό με την επίδραση ισχυρού ανέμου, δεδομένου ότι δεν γίνεται υποστύλωση των φυτών. Το ριζικό σύστημα είναι μετρίου μεγέθους αλλά η κεντρική ρίζα του σπορόφυτου μπορεί να φθάσει σε βάθος μεγαλύτερο του 1 μέτρου όταν η σπορά γίνεται σε ελαφρό έδαφος. Πάντως οι περισσότερες ρίζες φθάνουν σε βάθος cm και σε πλάτος εκατέρωθεν του βλαστού cm. Το άνθος είναι ερμαφρόδιτο, μερικώς σταυρογονιμοποιούμενο (σε ποσοστό μέχρι 10% περίπου) με στεφάνη λευκή ως λευκοπράσινη ή μοβ. Στο είδος C. annuum αναπτύσσεται συνήθως ένα άνθος ανά γόνατο, ενώ σε άλλα είδη αναπτύσσονται μέχρι και τρία. Ο καρπός είναι ράγα με μέγεθος, σχήμα και τελικό χρώμα που ποικίλει ανάλογα με τον γενότυπο. Κατά την ανάπτυξη του καρπού, το περικάρπιο αποχωρίζεται από τον πλακούντα, (λόγω διαφοράς στο ρυθμό ανάπτυξης), οπότε δημιουργείται στο εσωτερικό του κοιλότητα όπου αναπτύσσεται ο ξηρός πλακούντας που φέρει τους σπόρους. Κατά την ωρίμανση του καρπού αυξάνεται η περιεκτικότητα του περικαρπίου σε σάκχαρα και συντίθενται παράλληλα διάφορες χρωστικές ουσίες καθώς και η καυστική ουσία καψαϊκίνη, η οποία είναι αλκαλοειδές και βρίσκεται κυρίως στον πλακούντα του καρπού και δευτερευόντως στα σημεία «συρραφής» των καρπόφυλλων (septa) των ποικιλιών του είδους Capsicum annuum, ενώ στο είδος Capsicum frutescens η καυστική αυτή ουσία είναι κατανεμημένη σε ολόκληρο τον καρπό. Η καψαϊκίνη εκχυλίζεται από την πιπεριά και

17 χρησιμοποιείται για φαρμακευτικούς σκοπούς π.χ. στα έμπλαστρα για την καταπολέμηση και θεραπεία μυϊκών πόνων. Το τελικό χρώμα του καρπού της πιπεριάς είναι συνήθως κόκκινο αλλά σε ορισμένους γενοτύπους μπορεί να είναι πορτοκαλί, κίτρινο, κιτρινοπράσινο ή ακόμη και μοβ σε ποικιλίες που δημιουργήθηκαν πρόσφατα. Συνήθως στις καυτερές πιπεριές το τελικό χρώμα είναι κόκκινο. Το σχήμα του καρπού ποικίλει ανάλογα με τον γενότυπο από επίμηκες ή κωνικό ως σφαιροειδές με διάφορους συνδυασμούς τους. Συνήθως ο καρπός των καυτερών ποικιλιών αποτελείται από 2-3 καρπόφυλλα και των γλυκών τύπου καμπάνας, από 3-5 καρπόφυλλα. Το φυτό είναι πολύ παραγωγικό αν λάβουμε υπόψη ότι η ανθοφορία του είναι συνεχής (για την ακρίβεια γίνεται κατά «κύματα») εφόσον συγκομίζονται διαδοχικά οι ώριμοι καρποί. Αφού γονιμοποιηθούν ορισμένα άνθη και αρχίσει η ανάπτυξη των καρπών, απορρίπτονται τα υπόλοιπα άνθη και όταν συγκομισθούν οι ώριμοι καρποί ακολουθεί ένα νέο «κύμα» ανθοφορίας, καρπόδεσης και ανάπτυξης των νέων καρπών. Αυτή η διαδοχή ανθοφορίας - καρπόδεσης - ανάπτυξης καρπών και συγκομιδής, μπορεί να συνεχίζεται για πολλές εβδομάδες μέχρις ότου το φυτό νεκρωθεί λόγω δυσμενών περιβαλλοντικών συνθηκών. Απαιτήσεις σε κλίμα Η καλλιέργεια της πιπεριάς είναι αποδοτική μόνο σε περιβάλλον με ήπιο κλίμα, δεδομένου ότι πρόκειται για φυτό ευπαθές στο ψύχος, δηλαδή σε θερμοκρασίες κάτω από 12 ο C, περίπου. Για ικανοποιητική εκμετάλλευση του παραγωγικού δυναμικού του φυτού απαιτείται μακρά βλαστική περίοδος με ευνοϊκές θερμοκρασίες, δεδομένου ότι τα φυτά των πρώιμων ποικιλιών αρχίζουν να συγκομίζονται περίπου 3-4 μήνες μετά τη σπορά και των όψιμων ποικιλιών μετά 4-5 μήνες, ενώ η περίοδος των διαδοχικών συγκομιδών συνεχίζεται για πολλές εβδομάδες, εφόσον οι συνθήκες περιβάλλοντος ευνοούν την αύξηση και ανάπτυξη του φυτού. Άριστη αύξηση και ανάπτυξη της πιπεριάς επιτυγχάνεται σε θερμοκρασίες ημέρας ο C και νύχτας ο C. Όταν η θερμοκρασία νύχτας ξεπερνά τους 20 ο C η καρπόδεση είναι φτωχή. Σε θερμοκρασίες κάτω από ο C και πάνω από ο C είτε δεν γονιμοποιούνται τα άνθη, συνήθως λόγω έλλειψης γόνιμης γύρης οπότε παρατηρείται ανθόπτωση, είτε απορρίπτονται οι νεαροί καρποί λόγω θερμικής καταπόνησης του φυτού. Άριστες θερμοκρασίες για επικονίαση είναι ο C. Βρέθηκε πως τα είδη ή και οι ποικιλίες που παράγουν καυτερούς καρπούς αντέχουν περισσότερο σε υψηλές θερμοκρασίες και ίσως ορισμένες ευνοούνται από αυτές. Στις ακραίες θερμοκρασίες περιβάλλοντος

18 περισσότερο ευαίσθητες είναι οι μεγαλόκαρπες ποικιλίες, οι οποίες παράγουν τότε παραμορφωμένους καρπούς λόγω ελλιπούς γονιμοποίησης. Σε χαμηλές θερμοκρασίες υποβαθμίζεται η γεύση και το χρώμα των παραγομένων καρπών. Σύμφωνα με ορισμένα πειραματικά δεδομένα, οι άριστες θερμοκρασίες για την σύνθεση των ερυθρών χρωστικών είναι ο C. Σε θερμοκρασίες κάτω από 12 ο C, περίπου, σταματά η σύνθεση χρωστικών ουσιών και γι αυτό οι καρποί που ωριμάζουν αργά το φθινόπωρο (Οκτώβριο στην Β. Ελλάδα) έχουν φτωχό χρώμα. Για την σύνθεση των ερυθρών χρωστικών δεν απαιτείται φως. Η ελάχιστη θερμοκρασία για την βλάστηση του σπόρου είναι 15 ο C και η άριστη ο C. Η πιπεριά είναι φωτοπεριοδικά ουδέτερο φυτό. Απαιτήσεις σε έδαφος και λίπανση Έδαφος Η πιπεριά ευδοκιμεί σε ελαφρά (αμμοπηλώδη ή και πηλώδη) εδάφη, πλούσια σε οργανική ουσία με ph 5,5-6,8, ενώ τα αργιλώδη εδάφη είναι ακατάλληλα για την καλλιέργεια της. Σε εδάφη με χαμηλή γονιμότητα η ποιότητα των παραγομένων καρπών είναι υποβαθμισμένη, ιδιαίτερα όσον αφορά το χρώμα. Η ανάπτυξη του φυτού είναι φτωχή σε αλατούχα εδάφη, καθώς και σε εκείνα με ανεπαρκή στράγγιση. Λίπανση Η υψηλή απόδοση στα ελαφρά εδάφη εξαρτάται από την επαρκή οργανική και ανόργανη λίπανση. Συνήθως σε μέτριας γονιμότητας εδάφη απαιτείται οργανική λίπανση με 3-4 τόνους/στρ. χωνεμένης κοπριάς και περίπου η ακόλουθη ανόργανη λίπανση: Βασική (πριν από την σπορά ή μεταφύτευση) Άζωτο: 6-8 Kg/στρ. σε αμμωνιακή μορφή, P 2 O 5 : 8-10 Kg/στρ. και K 2 O: 8-10 Kg/στρ. Επιφανειακή (μετά την έναρξη καρπόδεσης) Άζωτο: 5-6 Kg/στρ. σε νιτρική μορφή, για να εξασφαλιστεί επαρκής και συνεχής βλαστική ανάπτυξη με ενδιάμεσα «κύματα» ανθοφορίας και καρπόδεσης. Σε φτωχά σε κάλιο εδάφη εφαρμόζονται επιφανειακά και 3-5 Kg/στρ. Κ 2 Ο. Για οικονομία, η ανόργανη λίπανση μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στις λωρίδες εδάφους στις περιπτώσεις που η καλλιεργούμενη ποικιλία είναι μικρόσωμη

19 2.2 Ο εμβολιασμός στα λαχανοκομικά φυτά Τα λαχανοκομικά φυτά είναι από τις πιο σημαντικές καλλιέργειες για τη χώρα μας λόγω της συνεισφοράς τους στην εθνική οικονομία και στην απασχόληση του πληθυσμού της υπαίθρου. Σημαντική είναι επίσης και η συμβολή των προϊόντων αυτών στις εξαγορές της χώρας. Στον ελληνικό χώρο λαχανοκομικά φυτά καλλιεργούνται τόσο στα θερμοκήπια όσο και την ύπαιθρο. Η καλλιέργεια τους αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα προσβολών που οφείλονται κυρίως στους παθογόνους μικροοργανισμούς, οργανισμούς (νηματώδεις, έντομα) του εδάφους, την ξηρασία και ιώσεις. Δύο βασικές μέθοδοι αντιμετώπισης των αντιξοοτήτων και γενικά των προβλημάτων (βιοτικών και αβιοτικών) που οφείλονται στο έδαφος έχουν προταθεί και ακολουθούνται: α) αρχικά, η χημική, μέσω φυτοπροστατευτικών ουσιών κυρίως απολυμαντικών του εδάφους, η οποία σιγά-σιγά εγκαταλείπεται με βάση τους νέους κανονισμούς κυρίως ένεκα της τοξικότητας πολλών εκ των απολυμαντικών φυτοφαρμάκων του εδάφους και β) ο εμβολιασμός σε ανθεκτικά υποκείμενα, ο οποίος οδηγεί σε μειωμένο κόστος παραγωγής με την αποφυγή των απολυμαντικών του εδάφους και άλλων παρεμβάσεων, την προστασία του καλλιεργητή, του καταναλωτή και του περιβάλλοντος και επιπλέον αυξημένη παραγωγή προϊόντος. Ο εμβολιασμός περιλαμβάνει την ένωση φυτικών μερών έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια φυσική ένωση μεταξύ αυτών που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός φυτού (Lee & Oda, 2003). Η τεχνική του εμβολιασμού στα οπωροφόρα ανάγεται στην αρχαιότητα, αφού ήταν γνωστή πρακτική στην Κίνα από το 1560 π.χ., ενώ αναφορές για αυτόν γίνονται και στα αρχαία ελληνικά συγγράμματα του Αριστοτέλη ( π.χ.) και του Θεόφραστου ( π.χ.). Όσον αφορά την εφαρμογή του στα λαχανοκομικά είδη, αν και περιγράφηκε για πρώτη φορά το 17 ο αιώνα στην Κορέα, δεν αποτέλεσε ευρέως διαδεδομένη πρακτική μέχρι τον 20 ο αιώνα. Μόλις το 1920 εμφανίζονται τα πρώτα άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά για την εφαρμογή του εμβολιασμού στο καρπούζι (Lee & Oda, 2003). Σήμερα ο εμβολιασμός αποτελεί την σημαντικότερη τεχνική αειφορικής παραγωγής πολλών καρποδοτικών λαχανικών στο θερμοκήπιο ή και στον αγρό, κυρίως σε περιπτώσεις εντατικής και συνεχούς καλλιέργειας. Σε μεγαλύτερη έκταση εφαρμόζεται στο καρπούζι, στο αγγούρι, στο πεπόνι και σε μερικά σολανώδη φυτά όπως η μελιτζάνα και η τομάτα (Lee & Oda, 2003)

20 Για το σκοπό αυτό ένας μεγάλος αριθμός υποκειμένων, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, έχει δημιουργηθεί και είναι διαθέσιμα ώστε οι καλλιεργητές να επιλέγουν ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες ανάπτυξης, τις εφαρμοζόμενες καλλιεργητικές μεθόδους και τα χρησιμοποιούμενα καλλιεργούμενα είδη (Πίνακας 2). Πίνακας 2. Τα πιο δημοφιλή είδη υποκειμένων στα λαχανοκομικά φυτά. Λαχανοκομικό Φυτό Καρπούζι Αγγούρι Πεπόνι Είδος Υποκειμένου Νεροκολοκυθιά (Lagenaria siceraria var. hispida) Χειμερινό κολοκύθι (Cucurbita pepo L.) Θερινό κολοκύθι (Cucurbita moschata L.) Sicyos angulatus Διειδικά υβρίδια F 1 (Cucurbita maxima x Cucurbita moschata) Αγγουριά (Cucumis sativus) Sicyos angulatus Διειδικά υβρίδια Πεπονιά (Cucumis melo) Θερινό κολοκύθι (Cucurbita moschata L.) Διειδικά υβρίδια Μελιτζάνα Solanum integrifolium Solanum torvum Lycopersicon lycopersicum Mill Τομάτα Lycopersicon pimpinellifolium Lycopersicon hirsutum

21 Στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης όπως και στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός των λαχανικών άρχισε να παρουσιάζει ενδιαφέρον την τελευταία πενταετία, ειδικά ενόψει της απαγόρευσης του βρωμιούχου μεθυλίου, της υψηλής ζήτησης προϊόντων που παράγονται με φιλικές προς το περιβάλλον τεχνικές και της σταδιακής εισαγωγής του σποροφύτου στο σύστημα εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού σε αντικατάσταση του σπόρου. Ειδικά στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στις νότιες περιοχές, όπου εφαρμόζεται πρώιμη καλλιέργεια καρπουζιού, πεπονιού, μελιτζάνας και άλλων λαχανοκομικών φυτών. Στην Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα η καλλιέργεια εμβολιασμένων φυτών εφαρμόζεται σε περιορισμένη έκταση. Οι κυριότεροι λόγοι που συνέβαλαν στην επέκταση του εμβολιασμού οι οποίοι αποτελούν και τα σπουδαιότερα πλεονεκτήματα της τεχνικής αυτής είναι: α) η μείωση των προσβολών από ασθένειες του εδάφους όπως η φουζαρίωση και η βερτισιλλίωση, β) η αύξηση της αντοχής σε χαμηλές θερμοκρασίες, αλατότητα και υπερβολική υγρασία του εδάφους, γ) η αύξηση της πρόσληψης νερού και θρεπτικών στοιχείων, δ) η αύξηση της ευρωστίας του φυτού, ε) η παράταση της περιόδου συγκομιδής και στ) η σμίκρυνση του χρόνου εφαρμογής των προγραμμάτων βελτίωσης. Προβλήματα στην καλλιέργεια εμβολιασμένων φυταρίων λαχανικών Κόστος Η καλλιέργεια εμβολιασμένων φυτών παρουσιάζει όμως και δυσκολίες. Καταρχήν η διεξαγωγή του εμβολιασμού είναι τις περισσότερες φορές κοπιώδης και απαιτεί χρόνο, χώρο, υλικά καθώς επίσης και εξειδικευμένη, εντατική χειρωνακτική εργασία γεγονός που περιορίζει την χρήση του σε εμπορική κλίμακα. Τα εμβολιασμένα φυτά συνήθως απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες ανάπτυξης και βελτιωμένες τεχνικές καλλιέργειας. Έτσι τα τελευταία χρόνια δίνεται ολοένα και περισσότερη βάση στη μηχανοποίηση και αυτοματοποίηση της διαδικασίας του εμβολιασμού ώστε να ξεπεραστούν οι περιορισμοί των συμβατικών μεθόδων

22 Εικόνα 5. Ημιαυτόματο ρομπότ εμβολιασμού. Η αυτοματοποίηση του εμβολιασμού με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών της ρομποτικής έχει μελετηθεί από αρκετές ομάδες ερευνητών (Aitken-Christie et al., 1995; Gambley et al., 1997; Oda et al., 1995; Lee & Oda, 2003) και αφορά την υποβοηθούμενη από ειδικά ρομπότ κοπή και επιλογή εκφύτων (Εικόνα 5). Η χρήση τέτοιων συστημάτων μπορεί να αποτελέσει τη λύση για την εντατική εργασία και το υψηλό κόστος μαζικής παραγωγής εμβολιασμένων λαχανοκομικών φυτών με φιλικές προς το περιβάλλον τεχνικές σε αντικατάσταση του σπόρου. Παράλληλα ο συνδυασμός του μικροεμβολιασμού με τον μικροπολλαπλασιασμό μπορεί να μειώσει το κόστος και να προσφέρει τη δυνατότητα συνδυασμού της τεχνολογίας αυτής με τη γενετική βελτίωση με αποτέλεσμα την παραγωγή φυτών με νέους αγρονομικούς χαρακτήρες, μέσω της αποσιώπησης ή ενεργοποίησης γονιδίων που είναι υπεύθυνα για συγκεκριμένα αγρονομικά χαρακτηριστικά. Στο Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης των Φυτών του Α.Π.Θ. και στο Ινστιτούτο Αγροβιοτεχνολογίας του Ε.Κ.Ε.Τ.Α. μελετήθηκε ο συνδυασμός του μικροπολλαπλασιασμού με τον μικροεμβολιασμό του αγγουριού, της τομάτας και της πεπονιάς. Μικροπολλαπλασιασμένοι βλαστοί από φυτά που προήλθαν από αναγέννηση στα κατάλληλα θρεπτικά υποστρώματα εκφύτων κοτυληδόνας εμβολιάστηκαν σε υποκείμενα. Στόχος των ερευνητικών εργασιών ήταν ο συνδυασμός των δύο τεχνικών και η εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων τους, η παραγωγή μικροεμβολιασμένων φυταρίων και η μελέτη της συμβατότητας μεταξύ εμβολίου και υποκειμένου

23 Πιο συγκεκριμένα οι Σαπουντζάκης και Τσαυτάρης πραγματοποίησαν μικροπολλαπλασιασμό και μικροεμβολιασμό του παρθενοκαρπικού υβριδίου αγγουριάς Stella στο εμπορικό υποκείμενο ΤΖ 148 (Sapountzakis & Tsaftaris, 1994, 2002). Ο Γρηγοριάδης και οι συνεργάτες του εμβολίασαν in vitro 3 υβρίδια τομάτας ( Garnet 622, Marvel και Jumbo ), στο υποκείμενο RT-79 (Grigoriadis et al., 2005). H Ποντίκη (2005) μελέτησε τον μικροπολλαπλασιασμό τεσσάρων εγχώριων ποικιλιών πεπονιάς ( Θράκη, Πέπλο, Λευκό Αμυνταίου και Κόκκινη Μπανάνα ). Επιπλέον μελετήθηκε ο μικροεμβολιασμός των ποικιλιών Θράκη και Πέπλο στα υποκείμενα ΤΖ 148 και Λευκή Κολοκύθα καθώς επίσης και η περαιτέρω σκληραγώγηση των εμβολιασμένων φυτών σε συνθήκες θερμοκηπίου. Ποιότητα των συγκομισμένων καρπών Με τον εμβολιασμό σε εύρωστα υποκείμενα είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί ένα σημαντικά αυξημένο μέγεθος καρπού, όμως το υποκείμενο μπορεί να επηρεάσει (συνήθως εις βάρος της ποιότητας) και άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως σχήμα καρπού, εξωτερικό χρώμα, υφή και χρώμα σάρκας, πάχος φλοιού και διαλυτά στερεά συστατικά ακόμη κι όταν εφαρμόζονται παρόμοιες καλλιεργητικές φροντίδες, όπως λίπανση και άρδευση. Έτσι σε συγκεκριμένους συνδυασμούς εμβολιασμών, όπως αυτός της πεπονιάς στην κολοκυθιά, παρατηρείται μια υποβάθμιση στους ποιοτικούς χαρακτήρες του εμβολίου καθιστώντας έτσι αυτή τη φιλική προς το περιβάλλον τεχνική λιγότερο αποτελεσματική λόγω πιθανής ασυμβατότητας μεταξύ υποκειμένου και εμβολίου (Traka-Mavrona & Koutsika- Sotiriou, 2000). Ο Taller και οι συνεργάτες του μελέτησαν την αλληλεπίδραση διαφόρων ποιοτικών χαρακτηριστικών σε εμβολιασμένα φυτά πιπεριάς (εμβόλιο Yatsubusa / υποκείμενο Spanish Paprika ). Τα εμβολιασμένα αυτά φυτά, με μειωμένη καυστικότητα, αυξημένο περιεχόμενο σακχάρων και πάχος περικαρπίου, διασταυρώθηκαν με 2 γλυκές ποικιλίες και διαπιστώθηκε η σταθερότητα της κληρονόμησης των παραπάνω χαρακτηριστικών στις επόμενες γενεές (Taller et al., 1999). Η αιτία του φαινομένου αυτού μελετήθηκε τα τελευταία χρόνια αφού αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για τη μελέτη διαφόρων φαινομένων όπως είναι τα επιγενετικά (Palauqui et al., 1997; Voinnet & Baulocombe, 1997; Sonoda & Nishiguchi, 2000) και αυτά που αφορούν τη μετακίνηση μακρομορίων μέσω του φλοιώματος (Yoo et al., 2004; Golecki et al., 1998; Xoconostle-Cazares et al., 1999; Tiedemann & Castens-Behrens, 1994; Ruiz- Medrano et al., 1999; Golecki et al., 1999; Hirata et al., 2003)

24 Η κατανόηση των μηχανισμών που εμπλέκονται στη μεταγωγή σημάτων στα φυτά έχει πρακτική αξία και θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναγνώριση κατάλληλων συνδυασμών εμβολίου-υποκειμένου για την παραγωγή καλής ποιότητας παραγόμενου προϊόντος, αφού είναι συχνά τα φαινόμενα παραγωγής καρπών υποβαθμισμένης ποιότητας. Η Αθανασιάδου και οι συνεργάτες της στην προσπάθειά τους να μελετήσουν αν τα επίπεδα της πρωτεΐνης CmPP16 (πρωτεΐνη φλοιώματος της κολοκύθας που ενέχεται στην μεταφορά πληροφοριακών και αντιπληροφοριακών RNA) επηρεάζουν τους ποιοτικούς χαρακτήρες του εμβολίου πεπονιάς, απομόνωσαν και χαρακτήρισαν διάφορα ομόλογα αυτής σε διαφορετικές ποικιλίες των Cucurbita moschata και Cucurbita maxima καθώς και του διειδικού τους υβριδίου (Athanasiadou et al., 2005). Η Μέρμηγκα (2005) μελέτησε την έκφραση ενός δεύτερου γονιδίου PSRP1 που επίσης ενέχεται στην μεταφορά μορίων RNA στο φλοίωμα σε διάφορους ιστούς ειδών κολοκυθιού Cucurbita maxima ποικιλία Λευκή Κολοκύθα, Cucurbita moschata ποικιλία Καλκαμπάκι και C. moschata x C.maxima ποικιλία ΤΖ 148, καθώς επίσης και την μεταβολή των επιπέδων μεθυλίωσης στα φύλλα 2 εγχώριων ποικιλιών πεπονιού ( Λευκό Αμύνταιο και Θράκη ) τα οποία εμβολιάστηκαν στο υποκείμενο κολοκυθιού ΤΖ 148. Η κατανόηση των μηχανισμών αυτών μεταφοράς πληροφοριών από το «άγριο» υποκείμενο στο υπερκείμενο τμήμα, όχι μόνο θα συμβάλει στην προώθηση των βασικών γνώσεων, αλλά θα παράσχει και τα εργαλεία εκείνα (μοριακούς διακριτικούς δείκτες) που θα μας επιτρέπουν να μελετούμε και να διακρίνουμε κατάλληλα υποκείμενα που δεν επηρεάζουν τόσο αρνητικά την ποιότητα των παραγόμενων καρπών. Ο εμβολιασμός στην πιπεριά Σύμφωνα με τους Lee και Oda (2003), οι κυριότεροι μέθοδοι εμβολιασμού είναι: α) προσέγγισης με γλωσσίδιο (κολοκυνθοειδή), β) σχισμής (σολανώδη) και γ) κοπής και εισαγωγής εμβολίου (κολοκυνθοειδή). Πρόσφατες έρευνες στην εκμηχάνιση του εμβολιασμού είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη νέων μεθόδων, εργαλείων και ρομπότ εμβολιασμού. Οι νέες μέθοδοι που προέκυψαν είναι: α) η μέθοδος της πλάγιας τομής και β) η μέθοδος της καρφίτσας

25 Τα τελευταία χρόνια γίνονται πολλές προσπάθειες για την εφαρμογή της ρομποτικής στην τεχνική του εμβολιασμού με σκοπό κυρίως την εξοικονόμηση χρόνου και εργασίας καθώς και την βελτίωση της ποιότητας των συγκομιζόμενων καρπών. Το πρώτο ρομποτικό σύστημα εμβολιασμού αναπτύχθηκε από την εταιρεία IAM BRAIN στην Ιαπωνία (Suzuki et al., 1995). Ο Taller και οι συνεργάτες του ασχολήθηκαν με τον εμβολιασμό βλαστών της καυτερής ποικιλίας Yatsubusa (C. annuum L. var. fasciculatum Ilish) σε υποκείμενα της γλυκιάς ποικιλίας Spanish Paprika (C. annuum L. grossum Sendt) και παρατήρησαν τις αλλαγές ποιοτικών και όχι μόνο χαρακτηριστικών όπως ο βαθμός της καυστικότητας (εκφρασμένος σε % περιεχόμενο καψαϊκίνης) των καρπών (Taller et al., 1998), ο οποίος μειώθηκε κατά 0,1%. Οι παραπάνω παρατηρήσεις έρχονται σε πλήρη συμφωνία με εκείνες προηγούμενων πειραμάτων, τα οποία πραγματοποιήθηκαν από τον Yagishita και τους συνεργάτες του, οι οποίοι το 1990 διαπίστωσαν ότι διασταυρώσεις μεταξύ των εμβολιασμένων φυτών των 2 ποικιλιών Spanish Paprika και Yatsubusa, που είχαν χρησιμοποιηθεί αρχικά για τον εμβολιασμό, οδήγησαν σε μειωμένη σύνθεση καψαϊκίνης με σταθερό ρυθμό επί 7 γενεές (Yagishita et al., 1990). Το 1987 σε διασταυρώσεις μεταξύ των εμβολιασμένων φυτών και της ποικιλίας Yatsubusa παρατήρησαν ότι η αλλαγή του σχήματος των καρπών δεν παρέμενε σταθερή στις πρώτες γενεές αλλά εμφανιζόταν σε χιμαιρική κατάσταση (Yagishita et al., 1987), ενώ το 1986 διασταυρώσεις μεταξύ των εμβολιασμένων φυτών και των 2 ποικιλιών Spanish Paprika και Yatsubusa, που είχαν χρησιμοποιηθεί αρχικά για τον εμβολιασμό, οδήγησαν σε μεγαλύτερο αριθμό γονάτων και κλαδιών του κεντρικού βλαστού (Yagishita et al., 1986). Πριν από μερικά χρόνια, και συγκεκριμένα το 2004, ο Katoh και οι συνεργάτες του κατόρθωσαν να δημιουργήσουν υγιή φυτά γλυκιάς πιπεριάς από τα κορυφαία μεριστώματα φυτών μολυσμένων με τους ιούς του μωσαϊκού του καπνού (ΤMV) και / ή κηλιδωτού μαρασμού της τομάτας (TSWV), μέσω του in vitro εμβολιασμού. Πιο συγκεκριμένα, τα υποκείμενα που χρησιμοποιήθηκαν, προήλθαν από φυτά πιπεριάς 3 ποικιλιών ( California Wonder, Kyonami και Wonder Bell ) απαλλαγμένων ιώσεων, ενώ ως εμβόλια χρησιμοποιήθηκαν κορυφαία μεριστώματα, που έφεραν 2-4 φύλλα, από μολυσμένα φυτά της γλυκιάς ποικιλίας Kyonami. Ανάπτυξη βλαστού παρατηρήθηκε σε ποσοστό 2-83% των εμβολιασμένων φυτών (Katoh et al., 2004)

26 Το 1999, ο Taller και οι συνεργάτες του κατόρθωσαν να δημιουργήσουν, μέσω διασταυρώσεων μεταξύ εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς (που προέκυψαν από εμβολιασμό βλαστών της ποικιλίας Yatsubusa σε υποκείμενα της ποικιλίας Spanish Paprika ) και 2 ευρωπαϊκών ποικιλιών, νέες ποικιλίες πιπεριάς που εμφάνισαν μειωμένη καυστικότητα, αυξημένο περιεχόμενο σακχάρων και πάχος περικαρπίου. Επειδή τα χαρακτηριστικά αυτά παρέμεναν σταθερά κληρονομήσιμα στις επόμενες γενεές, αυτές οι ποικιλίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη βελτίωση της πιπεριάς (Taller et al., 1999). Σκοπός λοιπόν της εργασίας αυτής, ήταν η μελέτη της συμβατότητας μεταξύ των υποκειμένων και εμβολίων που χρησιμοποιήθηκαν στους εμβολιασμούς και ειδικότερα η μελέτη της επίδρασης του εμβολιασμού στα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά του καρπού καθώς και ο έλεγχος της κληρονομικότητας των φαινοτυπικών αλλαγών από την Τ 1 στην Τ 2 γενεά

27 3. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Τα πειράματα της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής διεξήχθησαν στο Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης των Φυτών της Γεωπονικής Σχολής, στο Ινστιτούτο Αγροβιοτεχνολογίας του Ε.Κ.Ε.Τ.Α. και στο θερμοκήπιο του Αγροκτήματος της Γεωπονικής Σχολής κατά την χρονική περίοδο Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και οι μέθοδοι που εφαρμόστηκαν περιγράφονται παρακάτω. 3.1 Φυτικό υλικό Για τα πειράματα του εμβολιασμού χρησιμοποιήθηκαν: α) σπόροι της ποικιλίας πιπεριάς Πλατίκα οι οποίοι παραχωρήθηκαν από το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., β) σπόροι του εμπορικού υβριδίου (F 1 ) πιπεριάς Solario οι οποίοι παραχωρήθηκαν από την εταιρία Agris Α.Ε. και γ) σπόροι 2 νάνων ποικιλιών της νήσου Λέσβου, οι οποίες στην παρούσα εργασία θα αναφέρονται ως Μακρόστενη και Στρόγγυλη. H ποικιλία πιπεριάς Πλατίκα είναι γλυκιά, παχύσαρκη, κατάλληλη για σαλάτα, κατάψυξη ή κονσερβοποίηση. Είναι φυτό ορθόκλαδο και φέρει καρπό κρεμάμενο με λεία επιφάνεια και σχήμα επίμηκες, κωνικό και πεπλατυσμένο. Το χρώμα του καρπού είναι πράσινο, το οποίο κατά την ωρίμανση του γίνεται βαθύ κόκκινο. Το μήκος του καρπού, ο οποίος είναι κατά κανόνα δίλοβος, κυμαίνεται από cm, το πλάτος του από 5-6 cm και το πάχος του από 3,5-4,5 mm. Είναι μεσοπρώιμη ποικιλία και συνιστάται τόσο για υπό κάλυψη όσο και για υπαίθρια καλλιέργεια. To F 1 υβρίδιο πιπεριάς Solario είναι πολύ πρώιμο με συγκεντρωμένη παραγωγή και δίνει καλή φυλλική κάλυψη στους καρπούς, ενώ παρουσιάζει συνδυασμό αντοχών σε πολλές ιώσεις και τη φυτόφθορα (Phytophthora spp.). Είναι φυτό με καλή ευρωστία και φέρει τρίλοβο ή τετράλοβο καρπό σχήματος τετραγώνου (τύπου Blocky). Το χρώμα του καρπού είναι ανοικτό πράσινο, το οποίο κατά την ωρίμανση του γίνεται κόκκινο. Το μήκος του καρπού κυμαίνεται από cm και το πλάτος του από cm. Είναι πολύ παραγωγικό με αντοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες και κατάλληλο τόσο για υπαίθρια όσο και για θερμοκηπιακή καλλιέργεια. Η ποικιλία πιπεριάς Μακρόστενη είναι καυτερή και φέρει καρπό όρθιο, εκφυόμενο στην κορυφή του φυτού, με λεία επιφάνεια και σχήμα επίμηκες. Το χρώμα του καρπού είναι πράσινο, ενώ το μήκος του κυμαίνεται από 3,5-4,5 cm και το πλάτος του από 1-2 cm

28 Η ποικιλία πιπεριάς Στρόγγυλη είναι καυτερή και φέρει καρπό κρεμάμενο με λεία επιφάνεια και σχήμα σφαιροειδές. Το χρώμα του καρπού είναι πράσινο, το οποίο κατά την ωρίμανση του γίνεται κόκκινο. Το μήκος του καρπού κυμαίνεται από 2-3,5 cm και το πλάτος του από 1-3,5 cm. 3.2 Δημιουργία σπορόφυτων Για την δημιουργία φυτικού υλικού, στο θερμοκήπιο του Αγροκτήματος της Γεωπονικής Σχολής, σπόροι πιπεριάς των ποικιλιών Πλατίκα, Μακρόστενη, Στρόγγυλη και του εμπορικού υβριδίου (F 1 ) Solario σπάρθηκαν σε φυτοδοχεία 45 θέσεων (1 σπόρος / θέση) που έφεραν μίγμα τύρφης με περλίτη σε αναλογία 3:1. Συνολικά σπάρθηκαν: α) 90 σπόροι της ποικιλίας Πλατίκα και του εμπορικού F 1 υβριδίου Solario, β) 44 σπόροι της ποικιλίας Μακρόστενη και γ) 58 σπόροι της ποικιλίας Στρόγγυλη. Η ποικιλία Πλατίκα σπάρθηκε 1 εβδομάδα νωρίτερα από το υβρίδιο (F 1 ) Solario, έτσι ώστε τα σπορόφυτα να έχουν περίπου την ίδια διάμετρο βλαστού πριν την διεξαγωγή των εμβολιασμών. Οι ποικιλίες Μακρόστενη και Στρόγγυλη σπάρθηκαν την ίδια ημέρα καθότι παρουσίασαν ταυτόχρονη ανάπτυξη. Καθ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας τους η θερμοκρασία διατηρήθηκε στους 25 ο C χωρίς τεχνητό φωτισμό, ενώ παράλληλα πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες. 3.3 Εμβολιασμοί φυτικού υλικού Οι εμβολιασμοί των σπορόφυτων έλαβαν χώρα όταν αυτά έφεραν 2-3 πραγματικά φύλλα και διάμετρο βλαστού 1,5-2 mm. Οι συνδυασμοί εμβολίων - υποκειμένων ήταν οι εξής: α) Solario εμβολιασμένα σε Πλατίκα, β) Πλατίκα εμβολιασμένα σε Solario, γ) Πλατίκα αυτο-εμβολιασμένα, δ) Solario αυτο-εμβολιασμένα, ε) Μακρόστενη εμβολιασμένα σε Στρόγγυλη και στ) Στρόγγυλη εμβολιασμένα σε Μακρόστενη

29 Τα αυτο-εμβολιασμένα φυτά Πλατίκα / Πλατίκα και Solario / Solario χρησιμοποιήθηκαν ως μάρτυρες των εμβολιασμένων φυτών Πλατίκα / Solario και Solario / Πλατίκα αντιστοίχως, ενώ για τα εμβολιασμένα φυτά Μακρόστενη / Στρόγγυλη και Στρόγγυλη / Μακρόστενη χρησιμοποιήθηκαν ως μάρτυρες αυτόρριζα φυτά των ποικιλιών Μακρόστενη και Στρόγγυλη. Για κάθε συνδυασμό εμβολιασμού χρησιμοποιήθηκαν 36 φυτά. Τα σπορόφυτα κόπηκαν με πλάγια τομή κάτω από το σημείο έκφυσης των κοτυληδόνων. Οι γωνίες των τομών (~ 45 ο ) ήταν τέτοιες έτσι ώστε να εξασφαλιστεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη επαφή μεταξύ υποκειμένου και εμβολίου (Εικόνα 6). Η συγκράτηση τους έγινε τόσο με ειδικά μανταλάκια σιλικόνης διαμέτρου 1,5-2 mm, τα οποία προμηθεύτηκαν από την εταιρία Agrosystem Α.Ε., όσο και με ειδικά βελονάκια εμβολιασμού (Εικόνες 7-8). Εικόνα 6. Εμβολιασμός μεταξύ υποκειμένου-εμβολίου με την μέθοδο της πλάγιας τομής

30 Εικόνα 7. Ειδικό γιαπωνέζικο βελονάκι εμβολιασμού. Εικόνα 8. Ειδικά μανταλάκια σιλικόνης. 3.4 Σκληραγώγηση των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς Μετά την διεξαγωγή των εμβολιασμών, τα εμβολιασμένα φυτά μεταφέρθηκαν σε ειδικό θάλαμο ανάπτυξης με συνθήκες φωτοπεριόδου 16 ωρών φωτός και 8 ωρών σκότους, θερμοκρασίας 25 ο C, σχετικής υγρασίας 85-95% και έντασης φωτισμού 2000 Lux όπου και παρέμειναν για χρονικό διάστημα περίπου 2 εβδομάδων. Ο σκοπός της μεταφοράς αυτής ήταν ο σχηματισμός κάλου στο σημείο τομής του εμβολιασμού και η επανένωση του αγγειακού συστήματος μεταξύ υποκειμένου και εμβολίου, έτσι ώστε να προστατευτούν τα εμβολιασμένα φυτά κατά το μέγιστο δυνατόν από υδατική καταπόνηση και να αποφευχθεί κατ αυτόν τον τρόπο ο μαρασμός τους

31 Όταν τα εμβολιασμένα φυτά που επιβίωσαν της καταπόνησης επανήλθαν σε κανονικά επίπεδα σπαργής, μεταφέρθηκαν τόσο αυτά όσο και οι αντίστοιχοι μάρτυρες τους (αυτοεμβολιασμένα και αυτόρριζα φυτά) στο θερμοκήπιο όπου έλαβε χώρα η πρώτη μεταφύτευση τους σε πλαστικές γλάστρες μικρής διαμέτρου που έφεραν μίγμα τύρφης με περλίτη σε αναλογία 3:1 (Εικόνα 9). Καθ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης τους η θερμοκρασία διατηρήθηκε στους 25 ο C χωρίς τεχνητό φωτισμό, ενώ παράλληλα πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες. Καθώς τα εμβολιασμένα φυτά αναπτύσσονταν, το ειδικό μανταλάκι σιλικόνης διογκώνονταν μαζί με τον αναπτυσσόμενο βλαστό του εμβολιασμένου φυτού, ώσπου και τελικά έπεφτε (Εικόνα 10). Στην συνέχεια ακολούθησε μια δεύτερη μεταφύτευση των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς και των μαρτύρων τους σε πλαστικές γλάστρες μεγαλύτερης διαμέτρου, που έφεραν μίγμα τύρφης με περλίτη σε αναλογία 3:1, για την περαιτέρω ανάπτυξη και καρποφορία τους. Εικόνα 9. Εμβολιασμένα φυτά πιπεριάς: (Α) αυτο-εμβολιασμένο φυτό Πλατίκα / Πλατίκα, (Β) εμβολιασμένο φυτό Πλατίκα / Solario, (Γ) εμβολιασμένο φυτό Solario / Πλατίκα και (Δ) αυτο-εμβολιασμένο φυτό Solario / Solario

32 Εικόνα 10. Πτώση του ειδικού μανταλακίου σιλικόνης μετά την επούλωση του τραύματος στο σημείο τομής του εμβολιασμού. 3.5 Αξιολόγηση μορφολογικών χαρακτηριστικών των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς και των μαρτύρων τους Τόσο από τα εμβολιασμένα φυτά πιπεριάς, όσο και από τους αντίστοιχους μάρτυρες τους (αυτο-εμβολιασμένα και αυτόριζα φυτά) που καρποφόρησαν, συγκομίστηκαν οι καρποί και δείγματα φύλλων. Κατόπιν μεταφέρθηκαν στο Εργαστήριο, όπου έλαβαν χώρα μετρήσεις: α) του αριθμού, των διαστάσεων (μήκος και πλάτος) και του βάρους των καρπών και β) του νωπού και ξηρού βάρους των σπόρων. Οι σπόροι των καρπών, αφού αποξηράνθηκαν σε θερμοκρασία δωματίου, τοποθετήθηκαν σε πλαστικούς δοκιμαστικούς σωλήνες και αποθηκεύθηκαν. Εν συνεχεία, μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω μετρήσεων, επιλέχθηκαν καρποί καθώς και δείγματα φύλλων τόσο από εμβολιασμένα φυτά πιπεριάς κάθε συνδυασμού όσο και από τους αντίστοιχους μάρτυρες τους, τα οποία αφού εμβαπτίστηκαν σε υγρό άζωτο, αποθηκεύθηκαν σε θάλαμο βαθιάς κατάψυξης (-80 0 C) έτσι ώστε να είναι δυνατή η αξιοποίησή τους για περαιτέρω μοριακές αναλύσεις

33 3.6 Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων Στα δεδομένα των Πινάκων που ακολουθούν έγινε ανάλυση της παραλλακτικότητας, με το στατιστικό πακέτο SPSS 14.0 για Windows, και στη συνέχεια προσδιορισμός της ελάχιστης σημαντικής διαφοράς (Ε.Σ.Δ.) ώστε να διαπιστωθεί αν διαφέρουν σημαντικά οι μέσοι όροι των διαφόρων μεταχειρίσεων. Οι τυχόν διάφορες μεταξύ των μέσων όρων θεωρήθηκαν στατιστικώς σημαντικές για επίπεδο σημαντικότητας 0,05 (P<0,05)

34 4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 4.1 Μελέτη βλαστικής ικανότητας των σπόρων Για την μελέτη των εμβολιασμών ήταν απαραίτητη η δημιουργία σπορόφυτων των ποικιλιών Πλατίκα, Στρόγγυλη, Μακρόστενη και του υβριδίου (F 1 ) πιπεριάς Solario (Εικόνα 11). Η μέτρηση της βλαστικής ικανότητας των σπόρων του φυτικού υλικού έδειξε ότι το φυτικό υλικό παρουσίασε υψηλό ποσοστό βλαστικής ικανότητας (90-100%), χωρίς σημαντικές διαφορές μεταξύ των ποικιλιών και του υβριδίου πιπεριάς (Πίνακας 3). Εικόνα 11. Σπορόφυτα του εμπορικού υβριδίου (F 1 ) πιπεριάς Solario. Πίνακας 3. Ποσοστό (%) βλάστησης των σπόρων πιπεριάς. Φυτικό Υλικό Αριθμός Σπόρων Βλαστική Ικανότητα (αριθμός / ποσοστό %) Πλατίκα / 90 Solario / 100 Στρόγγυλη / 100 Μακρόστενη /

35 4.2 Μελέτη του εμβολιασμού Η επιλογή των υποκειμένων και των αντίστοιχων εμβολίων έγινε με βάση την πιθανή επίδραση του εμβολιασμού στα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά των καρπών των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς. Εκτός από τους συνδυασμούς εμβολιασμού που επιλέχθηκαν, πραγματοποιήθηκαν και αυτο-εμβολιασμοί για να αποτελέσουν το μέτρο σύγκρισης και να διευκρινιστεί ο ρόλος του εμβολιασμού αυτού καθ εαυτού ως πηγής σημαντικής καταπόνησης (stress) για τα φυτάρια. Κατά την παραμονή των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς στο θάλαμο ανάπτυξης, μειώθηκε όπως αναμενόταν το ποσοστό της επιβίωσης τους διότι ορισμένα φυτάρια δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν το στάδιο της υδατικής καταπόνησης κατά τις πρώτες κιόλας ώρες μετά την πραγματοποίηση των εμβολιασμών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν σχηματίζεται σε όλες τις περιπτώσεις κάλος στο σημείο τομής του εμβολιασμού, έτσι ώστε να επανενωθεί το αγγειακό σύστημα και να είναι πλέον δυνατή η μετακίνηση νερού και θρεπτικών ουσιών από το υποκείμενο προς το εμβόλιο (Kawaguchi et al., 2008; Johkan et al., 2008; Shirai & Hagimori, 2004; Moore, 1984; Torii et al., 1992). Στον Πίνακα 4 παρουσιάζεται ο αριθμός και το ποσοστό (%) των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς που επιβίωσαν μετά την παραμονή τους σε θάλαμο ανάπτυξης. Πίνακας 4. Ο μέσος όρος και το ποσοστό (%) του αριθμού των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς της κάθε επανάληψης που επιβίωσαν σε θάλαμο ανάπτυξης. Επαναλήψεις / Συνδυασμοί Πλατίκα / Solario Πλατίκα / Πλατίκα Solario / Πλατίκα Solario / Solario Στρόγγυλη / Μακρόστενη Μακρόστενη / Στρόγγυλη Εμβολιασμού 1 * 8 (66,66%) ** 6 (50,00%) ** 5 (41,66%) ** 7 (58,33%) ** 7 (58,33%) ** 4 (33,33%) ** 2 * 9 (75,00%) ** 1 (8,33%) ** 3 (25,00%) ** 3 (25,00%) ** 5 (41,66%) ** 5 (41,66%) ** 3 * 2 (16,66%) ** 2 (16,66%) ** 1 (8,33%) ** 2 (16,66%) ** 5 (41,66%) ** 3 (25,00%) ** Σύνολο Μέσος Όρος 6,33 3,00 3,00 4,00 5,66 4,00 Ποσοστό Επιτυχίας 52,77% 25% 25% 33,33% 47,22% 33,33% *Για κάθε επανάληψη χρησιμοποιήθηκαν 12 φυτά. **Ο αριθμός των εμβολιασμένων φυτών της κάθε επανάληψης ακολουθείται από το αντίστοιχο (%) ποσοστό

36 Το ποσοστό επιτυχίας των εμβολιασμών για την ποικιλία Πλατίκα και το υβρίδιο Solario ήταν 25% και 33,33% αντίστοιχα όταν εμβολιάζονταν στο υβρίδιο Solario. Τα ποσοστά επιτυχίας των εμβολιασμών στην ποικιλία Πλατίκα ήταν 52,77% για το υβρίδιο Solario και 25% για την ποικιλία Πλατίκα (Πίνακας 4, Εικόνα 12). Οι συνδυασμοί εμβολιασμού Στρόγγυλη / Μακρόστενη και Μακρόστενη / Στρόγγυλη παρουσίασαν ποσοστό επιτυχίας 47,22% και 33,33% αντιστοίχως (Πίνακας 4, Εικόνα 12). Στους Πίνακες 5 και 6 αναφέρεται η ανάλυση παραλλακτικότητας των δεδομένων του Πίνακα 4 για τους συνδυασμούς εμβολιασμού Πλατίκα / Solario, Solario / Πλατίκα και τους αντίστοιχους μάρτυρες Πλατίκα / Πλατίκα και Solario / Solario, απ όπου προκύπτει ότι δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των παραπάνω συνδυασμών εμβολιασμού όσον αφορά την επιβίωση των εμβολιασμένων φυτών πιπεριάς. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι δεν υπάρχει σημαντική διαφορά, για επίπεδο σημαντικότητας 0,05 (P<0,05), στο ποσοστό επιβίωσης εμβολιασμένων φυτών μεταξύ της ποικιλίας Πλατίκα και του υβριδίου Solario όταν εμβολιάζονται στο ίδιο υποκείμενο, εξαιτίας της μεγάλης παραλλακτικότητας που παρατηρήθηκε μεταξύ των επαναλήψεων του εμβολιασμού (Εικόνα 13). Πίνακας 5. Ανάλυση παραλλακτικότητας των δεδομένων του Πίνακα 4 για τον συνδυασμό εμβολιασμού Πλατίκα / Solario και τον μάρτυρα του Πλατίκα / Πλατίκα. Πηγή Παραλλακτικότητας Βαθμοί Ελευθερίας Άθροισμα Τετραγώνων Μέσα Τετράγωνα F Sig. Επεμβάσεις , ,315 1,562 0,279 Επαναλήψεις , ,870 Σύνολο ,796 *CV=73,83% Πίνακας 6. Ανάλυση παραλλακτικότητας των δεδομένων του Πίνακα 4 για τον συνδυασμό εμβολιασμού Solario / Πλατίκα και τον μάρτυρα του Solario / Solario. Πηγή Παραλλακτικότητας Βαθμοί Ελευθερίας Άθροισμα Τετραγώνων Μέσα Τετράγωνα F Sig. Επεμβάσεις 1 104, ,167 0,273 0,629 Επαναλήψεις , ,931 Σύνολο ,889 *CV=61,95%

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την έννοια της ανθρωπιάς ως συμμετοχής στα προβλήματα των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014

ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014 ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014 Στη Νέα Φιλαδέλφεια, σήμερα στις 29 Απριλίου 2014, ημέρα Τρίτη και ώρα 13:00, στα γραφεία

Διαβάστε περισσότερα

Απομόνωση χλωροφύλλης

Απομόνωση χλωροφύλλης Απομόνωση χλωροφύλλης Φυτικά κύτταρα Χλωροπλάστης Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.1 Σελ. 39-40 Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.2 Σελ. 43-44 1 Εισαγωγή Οι αυτότροφοι οργανισμοί όπως τα φυτά, παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κρίση υπερχρέωσης και οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής ανέδειξαν τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιφερειακής οικονομίας και προκάλεσαν επιπτώσεις σε σχέση με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ για τη χρήση 2014 (από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2014) Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Εισαγωγή Βασικός σκοπός του μαθήματος είναι η καλλιέργεια ιστορικής σκέψης και η διαμόρφωση ιστορικής συνείδησης. Με τη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ 1 ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ 1. Εισαγωγή Γενικός σκοπός της διδασκαλίας των Ξένων Γλωσσών είναι να αποκτήσουν οι μαθητές και μαθήτριες τις αναγκαίες επικοινωνιακές δεξιότητες, που θα τους επιτρέψουν να επικοινωνούν

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα Περιεχόμενα Σχετικά με την εφημερίδα ΔΗΜΟΣΙΟγραφικά... 2 Κατάργηση της υποβολής επικυρωμένων αντιγράφων... 3 Υπόμνηση της κατάργησης της υποχρέωσης υποβολής πρωτότυπων ή επικυρωμένων αντιγράφων εγγράφων...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014 2014 Α1. Ο δοκιµιογράφος αναφέρεται στην έννοια του ανθρωπισµού. Αρχικά, παραδίδει τον ορισµό της έννοιας επιχειρώντας και µια διαχρονική προσέγγιση του όρου. Στη συνέχεια, περιγράφει τις ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Στην αρχή της Τετραβίβλου του ο Πτολεμαίος, ο μεγάλος αστρονόμος και γεωγράφος του 2ου αιώνα μ.χ. διαιρεί την επιστήμη των άστρων σε δύο μέρη. Με σημερινούς όρους το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012.

Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Πρακτικό 6/2012 της συνεδρίασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, του Δήμου Λήμνου, της 4ης Μαΐου 2012. Στη Μύρινα, σήμερα στις 4 του μήνα Μαΐου του έτους 2012, ημέρα Παρασκευή και ώρα 12:00 στο Δημοτικό Κατάστημα

Διαβάστε περισσότερα

«Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ανάπτυξη project στη Γ Λυκείου με τη χρήση του διαδικτύου και λογισμικού»

«Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ανάπτυξη project στη Γ Λυκείου με τη χρήση του διαδικτύου και λογισμικού» «Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ανάπτυξη project στη Γ Λυκείου με τη χρήση του διαδικτύου και λογισμικού» Αναστασία Λεβέντη Φιλόλογος, 1 ο Γενικό Λύκειο Νάουσας televenti@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ιστορία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ 11.1 Από τον αντιπραγματισμό στην οικονομία του χρήματος 11.1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα. Ενδεικτικές απαντήσεις. Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές!

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα. Ενδεικτικές απαντήσεις. Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές! «Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Ενδεικτικές απαντήσεις Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές! Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου που σας δίνεται (λέξεις 100-120).

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο»

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για

Διαβάστε περισσότερα

Ε 01.01.24. Έκδοση 1.0 / 21-10-2009 ΣΥΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΡΓΟΥ 01 ΓΕΝΙΚΑ 01 ΓΕΝΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΟ ΟΜΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΡΑΜΜΗΣ

Ε 01.01.24. Έκδοση 1.0 / 21-10-2009 ΣΥΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΡΓΟΥ 01 ΓΕΝΙΚΑ 01 ΓΕΝΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΟ ΟΜΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΡΑΜΜΗΣ Ε 01.01.24 ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΟ ΟΜΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΡΑΜΜΗΣ Έκδοση 1.0 / 21-10-2009 01 ΓΕΝΙΚΑ 01 ΓΕΝΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ 24 ΣΥΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΡΓΟΥ Η Οδηγία τέθηκε σε ισχύ με την υπ αριθμ. 4.335.320/21-10-2009

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Ενότητα 2 Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Φύλλα Εργασίας (Γενικά) Με τον όρο "φύλλα εργασίας" εννοούµε, το σύνολο των φύλλων που περιέχουν όλο το αποδεικτικό υλικό, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Όμιλος Λογοτεχνίας Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών «Κων/νος Καραμανλής» Δράκογλου Αναστασία, adrakogl@yahoo.gr Κιννά Πασχαλίνα, kinpash@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από το υπ' αριθμ. 37/18-12-2014 Πρακτικό της Οικονομικής Επιτροπής Ιονίων Νήσων

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από το υπ' αριθμ. 37/18-12-2014 Πρακτικό της Οικονομικής Επιτροπής Ιονίων Νήσων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από το υπ' αριθμ. 37/18-12-2014 Πρακτικό της Οικονομικής Επιτροπής Ιονίων Νήσων Αριθμ. απόφασης 851-37/18-12-2014 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Έγκριση

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου»

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ 2009-10 (15/2/2011 - πηγή www.greekarchitects.gr) «Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» Φυσικό τοπίο - βιοµηχανική κληρονοµιά - ιστορική µνήµη. Φοιτητές: Βελουδάκη Χριστιάννα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, στο εξής αποκαλούµενα «τα συµβαλλόµενα µέρη»,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο

Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Χρωματίζοντας ένα σκίτσο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: 1-2 διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυση και μετονομασία Υπουργείων, μεταφορά και κατάργηση υπηρεσιών

Ίδρυση και μετονομασία Υπουργείων, μεταφορά και κατάργηση υπηρεσιών Ίδρυση και μετονομασία Υπουργείων, μεταφορά και κατάργηση υπηρεσιών Εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα, υπ αριθ. 85 (ΦΕΚ 141/τ. Α /21-6- 2012) για την «Ίδρυση και μετονομασία Υπουργείων, μεταφορά και κατάργηση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σημειώσεις με θέμα «Πιστωτικοί Τίτλοι» Πιστωτικοί τίτλοι καλούνται τα έγγραφα εκείνα με τα οποία αποδεικνύεται τόσο η ύπαρξη της

Διαβάστε περισσότερα

μεταπτυχιακός σπουδαστής : Λάζαρος Η. Κενανίδης σύμβουλος καθηγητής: κ. Aθανάσιος Ε. Καραθανάσης

μεταπτυχιακός σπουδαστής : Λάζαρος Η. Κενανίδης σύμβουλος καθηγητής: κ. Aθανάσιος Ε. Καραθανάσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΔΟΓΜΑΤΟΣ, ΔΙΟΡΘΟΔΟΞΩΝ- ΔΙΑΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ:

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΡΟΥΓΓΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ10 ΠΕ06 ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΓΚΑΝΑ ΔΑΦΝΗ, ΔΟΣΚΟΡΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ, ΖΑΧΑΡΑΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΚΑΛΙΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Τρίτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούνιος 2011) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόγραμμα Αλφαβητισμός, που λειτουργεί κάτω από την εποπτεία της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ Γενικές έννοιες Πραγματική Παραγωγική μιας παραγωγικής μονάδας είναι η μέγιστη ικανότητα παραγωγής της όταν αυτή λειτουργεί για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κανονικές

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλους τους συμβολαιογράφους Δ/νση: Γ.Γενναδίου 4 10678 Αθήνα

Προς όλους τους συμβολαιογράφους Δ/νση: Γ.Γενναδίου 4 10678 Αθήνα ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 25η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αρ. πρωτ. 168 ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Προς όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015 ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ολυμπία Καμινιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Προς: Δημάρχους της Χώρας Αθήνα, 16 Δεκεμβρίου 2013 Α.Π.:2271. Αγαπητέ κ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Προς: Δημάρχους της Χώρας Αθήνα, 16 Δεκεμβρίου 2013 Α.Π.:2271. Αγαπητέ κ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Προς: Δημάρχους της Χώρας Αθήνα, 16 Δεκεμβρίου 2013 Α.Π.:2271 Αγαπητέ κ. Δήμαρχε Σας στέλνω συνημμένη την μελέτη στελέχωσης του δήμου σας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ Του Βασίλη Γούναρη 19 1. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΤΟΥ 1897 21 η ηττα και η συνθηκολογηση οι συνεπειες της ηττας εξελιξεις και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Ζωικής Παραγωγής ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας, Παράρτημα Φλώρινας

Τμήμα Ζωικής Παραγωγής ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας, Παράρτημα Φλώρινας Τμήμα Ζωικής Παραγωγής ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας, Παράρτημα Φλώρινας Έκθεση Εσωτερικής Αξιολόγησης ΤΜΗΜΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΛΩΡΙΝΑΣ Τ Ε Ι Δ Υ Τ Ι Κ Η Σ Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν Ι Α Σ 2008-2009 ΦΛΩΡΙΝΑ Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Υπό την Υψηλή Προστασία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας ΣΩΜΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ - ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ «ΠΛΑΤΑΝΙΑ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου Υπεύθυνες Καθηγήτριες κ. Λαγουτάρη Ελένη κ. Σούσου Άρτεμις Ομάδα Μαθητών Κάμτσιος Παναγιώτης Κασπάρης Δημήτριος Κατσαΐτης Νικόλας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα «Εισαγωγή στο ίκαιο και τους Πολιτικούς Θεσµούς» ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ

Α. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ Α. ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ Κεφάλαιο Ευρώ.. (όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή αναφέρεται μόνο για φορολογικούς λόγους) Στ.. (τόπος υπογραφής), σήμερα. (ημερομηνία υπογραφής) οι εδώ συμβαλλόμενοι:

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΦΟΣΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ ΣΕ ΕΠΩΝΥΜΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΩΝΥΜΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΦΟΣΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ ΣΕ ΕΠΩΝΥΜΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΩΝΥΜΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Δράση 4.1/10 - «Δημιουργία δικτύου συνεργασίας σε τοπικό επίπεδο μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ» 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή...3 2. Το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΟ ΕΠΕΑΕΚ: «ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» ΥΠΟΕΡΓΟ «ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ» ΔΡΑΣΗ 6: ΚΕΝΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7.1. Περιεχόμενο 1.Κατανόηση Γλώσσας- Ο μαθητής θα κατανοήσει το θέμα που εκφέρεται στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Έργα παιδιών Εμπνευσμένα από το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Δημοτική Πινακοθήκη Λεμεσού Πρόγραμμα Ο τόπος μας με την παλέτα των ζωγράφων Τα έργα είναι εμπνευσμένα από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Σκοπος μαθηματος: -ορισμος υγιεινης -αρχες υγιεινης -σκοποι υγιεινης -αποτελεσματα υγιεινης. Ορισμος της Υγιεινης: Υγιεινη είναι η επιστημη που ερευνα και μελετα τα Υγειολογικα

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο 6-5-2015. Αρ. Πρωτ.: 590

Ηράκλειο 6-5-2015. Αρ. Πρωτ.: 590 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Τις ερωτήσεις επιμελήθηκε η εξιδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων ΚΟΛ- ΛΙΝΤΖΑ. Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΟΧ 2/2015 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ για την υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραµµάτων από νοµικά πρόσωπα ΟΤΑ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΟΧ 2/2015 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ για την υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραµµάτων από νοµικά πρόσωπα ΟΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Ν.Π.Ι.. «ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ- ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ» 28ης Οκτωβρίου 59, Αµπελόκηποι, Τ.Κ. 56123 Πληροφορίες: Ζάικος Γεώργιος Τηλ: 2310556202/727210

Διαβάστε περισσότερα

Ο αναλφαβητισμός ως σύγχρονο πρόβλημα

Ο αναλφαβητισμός ως σύγχρονο πρόβλημα ΚΕΙΜΕΝΟ 1 ο Ο αναλφαβητισμός ως σύγχρονο πρόβλημα 1 Ο σύγχρονος πολιτισμός, παρ όλη τη διάδοση της εικόνας ως μέσου έκφρασης και πληροφόρησης, παραμένει γραπτός πολιτισμός. Ιδιαίτερα οι νέες τεχνολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 4 Μαρτίου 2012 Α. α) η απάντηση βρίσκεται στη σχολικό βιβλίο: Εισαγωγή των «Ποιημάτων για την Ποίηση», σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Α. ΟΡΓΑΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Με την υπαγωγή του τομέα και της πολιτικής για την Έρευνα και την Τεχνολογία στο Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων (ΥΠΔΒΜΘ), το Υπουργείο ανέλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων

Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων Κεφάλαιο Πέμπτο Εθνοπολιτισμική Ζωή και Εμπειρίες Ελληνικότητας των Ελληνοαυστραλών Εφήβων Στο πλαίσιο του παρόντος κεφαλαίου εξετάζονται οι κοινές ενδοοικογενειακές δραστηριότητες και η γλωσσική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σημεία διάλεξης

Βασικά σημεία διάλεξης Διάλεξη 3 η Βασικές έννοιες και κατηγορίες κόστους Μέρος Β Δρ. Δημήτρης Μπάλιος_ 2 _Βασικές έννοιες και κατηγορίες κόστους Βασικά σημεία διάλεξης Σταθερό, μεταβλητό και μικτό κόστος. Άμεσο και έμμεσο κόστος.

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο με θέμα : Εθελοντισμός & Δικαιώματα Παιδιού

Σεμινάριο με θέμα : Εθελοντισμός & Δικαιώματα Παιδιού Τομέας Κοινωνικής Πρόνοιας Σεμινάριο με θέμα : Εθελοντισμός & Δικαιώματα Παιδιού «Καλές πρακτικές στην αποτελεσματική Διαχείριση του Εθελοντικού Δυναμικού» ΣΥΝήγορος Του Παιδιού 14-15 Ιουνίου 2012 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα της εξόρυξης ορυκτών και πετρωμάτων για χρήση στην οικοδομή, την εξαγωγή μετάλλων και την παραγωγή αντικειμένων γενικότερα. Η μεταλλευτική είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.2. Υλοτομία και προσδιορισμός ποσοτήτων υπολειμμάτων.

Δράση 1.2. Υλοτομία και προσδιορισμός ποσοτήτων υπολειμμάτων. 1 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΓΟΥ 1 η φάση έργου (Περίοδος 25 Μαϊου έως 30 Σεπτεμβρίου 2014) Στη πρώτη φάση του έργου υλοποιήθηκαν τα παρακάτω: 1 ο Πακέτο εργασίας (Προσδιορισμός είδους και ποσοτήτων υπολειμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΡΓΑΝΣΙΜΩΝ ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΙΣΤΟΙ 2 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΡΓΑΝΣΙΜΩΝ ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΙΣΤΟΙ 2 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΡΓΑΝΣΙΜΩΝ ΟΙ ΖΩΙΚΟΙ ΙΣΤΟΙ 2 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΣΑΣ:.. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1 η Οι ιστοί των οργάνων του πεπτικού συστήματος Α) Ένα σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Κωδ. 001-002: Οι κωδικοί αυτοί συμπληρώνονται από την φορολογική διοίκηση. Κωδ. 003: Γράψτε τη Δ.Ο.Υ. της έδρας ή του κεντρικού της επιχείρησής σας.

Κωδ. 001-002: Οι κωδικοί αυτοί συμπληρώνονται από την φορολογική διοίκηση. Κωδ. 003: Γράψτε τη Δ.Ο.Υ. της έδρας ή του κεντρικού της επιχείρησής σας. Ι. Γενικά Με την ΑΓΓΔΕ ΠΟΛ 1198/2014 όπως τροποποιήθηκε με την ΑΓΓΔΕ ΠΟΛ 1049/2015 ορίστηκε ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης Φ.Π.Α. Με την παρούσα παρέχονται διευκρινίσεις για την ορθή συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Α. Να αποδώσετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Α. Να αποδώσετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις) 16/01/2011 Γ ΕΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α. Να αποδώσετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις) Επιχειρηματολογία με την οποία καταβάλλεται προσπάθεια να αντικρουστούν εισηγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι Η διοίκηση του Δήμου φέρνει σήμερα προς ψήφιση στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου Αμαρουσίου για

Διαβάστε περισσότερα

www.kapalearn.gr e-mail: info@kapalearn.gr ΚΟΡΙΝΘΟΥ 255, ΚΑΝΑΚΑΡΗ 101 ΤΗΛ. 2610 625.360, 2610 624.009, FAX 2610 625.366

www.kapalearn.gr e-mail: info@kapalearn.gr ΚΟΡΙΝΘΟΥ 255, ΚΑΝΑΚΑΡΗ 101 ΤΗΛ. 2610 625.360, 2610 624.009, FAX 2610 625.366 Α. Ο άνθρωπος, όπως υπογραμμίζει ο συγγραφέας, δεν είναι ρυθμιστής του κόσμου, παρά διαχειριστής του. Αυτή την παρεξήγηση, που ίσχυε για αιώνες, θέλησε να διαλύσει ο πανεπιστήμων άνθρωπος της Αναγέννησης,

Διαβάστε περισσότερα

στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ (ON GOING) ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ»

στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ (ON GOING) ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» Τελική Έκθεση Αξιολόγησης Ευρημάτων της Έρευνας Πεδίου «Διαρθρωτική προσαρμογή εργαζομένων και επιχειρήσεων εντός της οικονομικής κρίσης για επιχειρήσεις με στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ www.rsijournal.eu,www.ladias-chra.gr,www.panteion.gr/topa

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ www.rsijournal.eu,www.ladias-chra.gr,www.panteion.gr/topa 39. Επενδυτικές ενισχύσεις για την προώθηση της παράγωγης ενεργείας από ανανεώσιμες πηγές 40. Ενισχύσεις λειτουργιάς για την προώθηση της παράγωγης ηλεκτρικής ενεργείας από ανανεώσιμες πηγές 41. Επενδυτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος των επιχειρήσεων, τησ οικονομιασ και των αγορών: επιχειρηματικές δραστηριότητες, επιχειρηματικοί κίνδυνοι και επιχειρηματικές πρακτικές

Ο κόσμος των επιχειρήσεων, τησ οικονομιασ και των αγορών: επιχειρηματικές δραστηριότητες, επιχειρηματικοί κίνδυνοι και επιχειρηματικές πρακτικές Παρατήρηση Από την παρούσα αξία 96.153,85 οδηγηθήκαμε με τον εκτοκισμό στην ονομαστική αξία, αφού το υπόλοιπο του πελάτη μας θα είναι κατά την 31.12.2016 100.000 (96.153,85 + 3.846,15). 4/31.12.2016 Χ

Διαβάστε περισσότερα

Δείτε πρώτα το βιντεάκι με τίτλο «Ένας γίγαντας υπό εξαφάνιση» που ετοίμασα για σας και θα τα ξαναπούμε σύντομα!

Δείτε πρώτα το βιντεάκι με τίτλο «Ένας γίγαντας υπό εξαφάνιση» που ετοίμασα για σας και θα τα ξαναπούμε σύντομα! 2 η Δραστηριότητα ιστοεξερευνηση ΘΕΜΑ: Η καφέ αρκούδα ΤΑΞΗ: Δ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 Διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ: 15ο Δημοτικό Σχολείο Νίκαιας ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Καλλιόπη Κοματιανού ΕΙΣΑΓΩΓΗ Καλημέρα σε όλους!

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ αριθμ. 15912/605/16-07-2009 ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΗΡΥΞΗ ΑΝΑΔΟΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ αριθμ. 15912/605/16-07-2009 ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΗΡΥΞΗ ΑΝΑΔΟΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (2007-2013) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ αριθμ. 15912/605/16-07-2009 ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΗΡΥΞΗ ΑΝΑΔΟΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου Με το ν. 3133/2003 «Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Οι εργαστηριακές εξετάσεις αποτελούνται από: Α) Ένα ολιγόλεπτο τεστ. Το τεστ βαθμολογείται και, εφόσον ο βαθμός είναι 5, ακολουθεί Β) Εξέταση τεσσάρων λεπτών

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά

Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά ΠΛΑΤΩΝ Η συμβολή του Πλάτωνα στα Μαθηματικά I. Ανδρέας Παπαϊωάννου II. Αλέξανδρος Μπαλάσκας III. Κωνσταντίνος Θούας IV.Λουκάς Σωτηρόπουλος V. Πέτρος Κορφιάτης Εισηγητής : Γεώργιος Κ. Ντόντος (ΠΕ03) Χρονικη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αναβολικά. Τα αναβολικά χωρίζονται στα φυσικά και στα συνθετικά.

Τα Αναβολικά. Τα αναβολικά χωρίζονται στα φυσικά και στα συνθετικά. Τμήμα:Α 3 Ημερομηνία:12.01.2015 Ονοματεπώνυμο:Αντιγόνη Τ. Εργασία Βιολογίας Θέμα:Αναβολικά Τα Αναβολικά Περιλαμβάνουν όλες τις ουσίες που μοιάζουν χημικά με την ανδρική ορμόνη τεστοστερόνη και εμφανίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 3557/159/20-10-2015 ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝΣΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΩΡΟΜΙΣΘΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΔΙΕΚ, ΔΙΕΚ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΣΕΚ. Την Παρασκευή 8-01-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ Δ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

ΤΕΥΧΟΣ Δ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΔΙΚΤΥΟΥ Λ. Αθηνών 72, 18547, Ν. Φάληρο ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ με αριθμό ΔΕΕΔ-11 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ: «ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟΥ ΤΗΣ στο Ν. Φάληρο (Ελαϊδα)» ΔΕΕΔ/ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε ΤΕΥΧΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σκοπός του Εθνικού Πλαισίου Περιβαλλοντικών Δράσεων είναι να παρέχει μια κοινή πλατφόρμα για τις περιβαλλοντικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τις

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική Στρατηγική Διοίκηση και Διαχείριση της Απόδοσης 5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Έως τώρα έχουμε μιλήσει Κεφάλαιο 2: Σημαντική επιρροή του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργάστηκαν : Παπαδόπουλος Γεώργιος Τ / 99017 Σχίζας Χαράλαµπος Τ / 99039 Ιωάννου Ιωάννης Τ / 99113. Υπεύθυνος Καθηγητής : Λάιος Λάµπρος

Συνεργάστηκαν : Παπαδόπουλος Γεώργιος Τ / 99017 Σχίζας Χαράλαµπος Τ / 99039 Ιωάννου Ιωάννης Τ / 99113. Υπεύθυνος Καθηγητής : Λάιος Λάµπρος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2001-2002 E ΕΞΑΜΗΝΟ Μάθηµα: ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία: 28 Ιανουαρίου 2002 ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ : ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ Συνεργάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό 1/2012 της συνεδρίασης της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης του Δήμου Λήμνου,

Πρακτικό 1/2012 της συνεδρίασης της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης του Δήμου Λήμνου, Πρακτικό 1/2012 της συνεδρίασης της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης του Δήμου Λήμνου,. Αριθμός Απόφασης 1/2012 της 1 ης Δεκεμβρίου 2012. τεχνικού προγράμματος του Δήμου Λήμνου, οικονομικού έτους 2013.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα. 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ

Ενημερωτικό σημείωμα. 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ Ενημερωτικό σημείωμα 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ Στον τομέα του περιβάλλοντος εντάχθηκαν στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιβάλλον Αειφόρος Ανάπτυξη 90 έργα συνολικού π/υ 542,8 εκ (συγχρηματοδοτούμενη ΔΔ 505,3 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης Η άλωση της Κωνσταντινούπολης Η Δυναστεία των Παλαιολόγων ΜΙΧΑΗΛ Η 1261-1282 Ανδρόνικος Β 1282-1328 Ανδρόνικος Γ 1328-1341 Ιωάννης Ε 1341-1391 Ιωάννης Καντακουζηνός 1347-1354 Ανδρόνικος Δ 1376-1379 Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ 2015 1 Το επιστημονικό περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου έχει υποβληθεί σε κριτική ανάγνωση και εγκριθεί με το σύστημα των κριτών. Η κριτική ανάγνωση πραγματοποιήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Σημειώνεται ότι για την ετοιμασία και εφαρμογή της ενότητας συνέδραμαν και οι συνάδελφοι Μαρία Ανθίμου και Χριστίνα Κκαΐλη (Δημοτικό Σχολείο Μενεού) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2008

ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2008 ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ Αθήνα, 22 Φεβρουαρίου 2008 ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Αρ. Πρωτ. 1023056 /1210/ΔΕ-Α' ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛ. ΕΛΕΓΧΩΝ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΛ. 1041 ΤΜΗΜΑΤΑ A, Β, Γ Ταχ. Δ/νση: Κ. Σερβίας 10

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ)

ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ) ΕΛΤΡΑΚ Α.Ε. ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΝΕΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2005 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ( ΠΧΠ) Βεβαιώνεται ότι οι συνηµµένες Ενδιάµεσες Εταιρικές και Ενοποιηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ A1. Με αυτά λοιπόν τα μέσα εφοδιασμένοι οι άνθρωποι κατοικούσαν στην αρχή διασκορπισμένοι, πόλεις όμως δεν υπήρχαν κατασπαράσσονταν λοιπόν από τα θηρία, γιατί ήταν από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Τοπογραφικό Σχέδιο

Τεχνικό Τοπογραφικό Σχέδιο Τεχνικό Τοπογραφικό Σχέδιο Γ. Καριώτου ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019 Α ΦΑΣΗ:ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ www.igoumenitsa.gr Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Ηγουμενίτσας για την περίοδο 2015

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009)

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009) Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.5, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 009). Η θέσπιση του νέου μέτρου Η σημαντικότερη απόπειρα καινοτομικής δράσης της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Αναμόρφωση του συστήματος παραγωγής δημοσίων έργων

Θέμα : Αναμόρφωση του συστήματος παραγωγής δημοσίων έργων Αριθ. Πρωτ. 415 Αθήνα, 08 Ιανουαρίου 2010 Προς Τον Υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων κ. Δημήτριο Ρέππα Kοινοποίηση : - Υφυπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων κ. Γιάννη Μαγκριώτη - Γεν. Γραμματέα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 29.07.2010 «Ανάλυση έργων και Τελικών Δικαιούχων του Ε.Π. "Κοινωνία της Πληροφορίας"»

Αθήνα, 29.07.2010 «Ανάλυση έργων και Τελικών Δικαιούχων του Ε.Π. Κοινωνία της Πληροφορίας» Αθήνα, 29.07.2010 Δελτίο Τύπου Δημοσιοποίηση μελέτης για την υλοποίηση του ΕΠ «Κοινωνία της Πληροφορίας» και έρευνας για την αξιολόγηση μεγάλων έργων που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα Με αφορμή την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου

Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου Πρόγραμμα Κοινωνικών Δεξιοτήτων Δεκεμβρίου www.asteria.edu.gr info@asteria.edu.gr www.facebook.com/omades.asteria Αγίου Δημητρίου 177 Άγιος Δημήτριος τηλ.: 6979651231-6986795031 Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ «ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΗΡΥΞΗ Νο. 3/2009 ΑΝΟΙΚΤΟΣ ΗΜΟΣΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΑΡΤΟΠΕΤΣΕΤΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΙΑΚΗΡΥΞΗ Νο. 3/2009 ΑΝΟΙΚΤΟΣ ΗΜΟΣΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΑΡΤΟΠΕΤΣΕΤΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΕΎΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΎ ΤΜΉΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΏΝ Τηλ: 210 3202188 210 3203472 Fax: 210 3231691 ΙΑΚΗΡΥΞΗ Νο. 3/2009 ΑΝΟΙΚΤΟΣ ΗΜΟΣΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΑΡΤΟΠΕΤΣΕΤΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις Εµπορικές Εταιρίες

Σηµειώσεις στις Εµπορικές Εταιρίες Σηµειώσεις στις Εµπορικές Εταιρίες Βιβλίο: «Εµπορικές Εταιρίες» Ν.Κ. Ρόκας Εισαγωγή 1 Η ιδιορρυθµία και η µοναδικότητα του δικαίου των ενώσεων προσώπων στο πλαίσιο του ιδιωτικού δικαίου συνίσταται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

"ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013"

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Επιμέλεια Κρανιωτάκη Δήμητρα Α.Μ. 8252 Κωστορρίζου Δήμητρα Α.Μ. 8206 Μελετίου Χαράλαμπος Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας.

Το συνέδριο σας πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για τον τόπο, την οικονομία της χώρας, την κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας. ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ του ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ της ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. στο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ της Κ.Ε.Δ.Ε. ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Αγαπητοί Φίλοι, Θέλω εκ μέρους των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΥΝΗΜΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΗΛΩΣΗΣ-ΑΙΤΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΥΝΗΜΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΗΛΩΣΗΣ-ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΥΝΗΜΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΗΛΩΣΗΣ-ΑΙΤΗΣΗΣ 1. Ανήλικο τέκνο αλλοδαπών που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα από την 9 η -7-2015 και φοιτά σε ελληνικό σχολείο στην Ελλάδα - παρ. 1 του άρθ. 1Α

Διαβάστε περισσότερα