ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ"

Transcript

1 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων Κοσμίδης Δημήτριος 1, Κουτσούκη Σωτηρία 2, Θεοφανίδης Δημήτριος 3 1. Νοσηλευτής, MSc, ΕΠΑ.Σ Β. Νοσηλευτών, ΓΝ Καβάλας 2. Νοσηλεύτρια, MSc, ΜΕΘ, ΓΝ Καβάλας 3. Νοσηλευτής, MSc, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΑΤΕΙΘ _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Τεχνική των Δελφών είναι μια ερευνητική μέθοδος με πληθώρα εφαρμογών στη νοσηλευτική έρευνα. Παρόλα αυτά, οι διαθέσιμες πηγές σχετικά με τις μεθόδους ανάλυσης και παρουσίασης των αποτελεσμάτων είναι περιορισμένες. Σκοπός: Η περιγραφή και κριτική ανασκόπηση των κυριοτέρων μεθόδων εφαρμογής της ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης των δεδομένων σε μελέτες με την Τεχνική των Δελφών. Υλικό και μέθοδος: Η αναζήτηση περιελάμβανε ερευνητικές και ανασκοπικές μελέτες νοσηλευτικού ενδιαφέροντος στις βάσεις δεδομένων ΙΑΤΡΟΤΕΚ, Medline, Cinahl και Scopus στο χρονικό διάστημα Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιηθήκαν ήταν «τεχνική των Δελφών», «νοσηλευτική» και «μεθοδολογία έρευνας» στην ελληνική και αγγλική γλώσσα. Αποτελέσματα: Η αναζήτηση κατέληξε σε 285 άρθρα νοσηλευτικού ενδιαφέροντος (266 ερευνητικά και 19 ανασκοπήσεις). Η ανάλυση των δεδομένων στην τυπική μεθοδολογία ερευνών με την Τεχνική των Δελφών, περιλαμβάνει αρχικά την ποιοτική ανάλυση των απόψεων των ειδικών που συλλέγονται στον πρώτο "γύρο" ενώ στη συνέχεια, τη χρήση διαφόρων στατιστικών αναλύσεων για την εκτίμηση του τελικού επιπέδου συναίνεσης των απαντήσεων στους επόμενους γύρους (επαναλήψεις). Ο προκαθορισμός του επιθυμητού βαθμού συναίνεσης βασίζεται συνήθως σε υποκειμενικές παραδοχές, ενώ ο προσδιορισμός του γίνεται με περιγραφικά κυρίως αλλά και διάφορα επαγωγικά στατιστικά μέτρα. Στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιούνται κυρίως απλοί πίνακες κατάταξης δεδομένων βάση ενός περιγραφικού, στατιστικού κριτήριου ή γραφήματα διασποράς για την απεικόνιση των απόψεων των ειδικών. Συμπεράσματα: Η Τεχνική των Δελφών έχει διεισδύσει στη νοσηλευτική έρευνα με μεγάλη διαφοροποίηση στους τρόπους ανάλυσης των δεδομένων και παρουσίασης των αποτελεσμάτων ανάλογα με τους επιμέρους σκοπούς και ιδιαιτερότητες της κάθε μελέτης. Λέξεις Κλειδιά: Τεχνική των Δελφών, νοσηλευτική έρευνα, ερευνητική μεθοδολογία, ανάλυση δεδομένων. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Κοσμίδης Δημήτριος, τηλ , , Ζαρκαδιά Νέστου, Ν. Καβάλας, TK: 64200, Rostrum of Asclepius - To Vima tou Asklipiou Journal Volume 12, Issue 3 (July September 2013) REVIEW The Delphi Technique in nursing research - Part 3: Data Analysis and Reporting Kosmidis Dimitrios 1, Koutsouki Sotiria 2, Theofanidis Dimitrios 3 1. RN, MSc, Vocational School of Assistant Nurses, General Hospital of Kavala. 2. RN, MSc, ICU, General Hospital of Kavala. 3. RN, MSc, Laboratory Instructor, Nursing Department, Technological Educational Institute of Thessaloniki ABSTRACT The Delphi technique is a research method with a multitude of literature regarding its application, yet there is limited guidance on methods of analysis and the presentation of results. Aim: To describe and critically analyze the main methods of the qualitative and quantitative data analysis in studies using the Delphi Technique. Materials and methods: The literature search included research and review articles of nursing interest within the following databases: IATROTEK, Medline, Cinahl and Scopus, from 2001 to Key-words were used Delphi technique, nursing and research methodology, in English and Greek language. Results: The literature search revealed 285 articles of nursing interest (266 reserch articles and 19 reviews). Data Σελίδα 243

2 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας analysis in formal methodology surveys using the Delphi technique initially involves a qualitative analysis of the experts views which are gathered during the first round. Subsequently, various statistical analyses methods are employed in order to estimate the final level of consensus on the coming rounds (iterations). Prescribing the desired degree of consensus is usually based on subjective assumptions, while the final identification is done with mainly via descriptive and inductive statistical measures. In the presentation of results, simple tables are mainly used which are based on descriptive data, statistical criteria or scatter charts in order to illustrate the experts opinions. Conclusions: The Delphi Technique has infiltrated nursing research with great variability in data analysis methodology and presentation of results depending on each study s aims and characteristics. Keywords: Delphi technique, nursing research, research methodology, data analysis. Corresponding Author: Kosmidis Dimitrios, tel , , Address: Zarkadia Nestou, Kavala, PC 64200, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τεχνική των Δελφών (ΤτΔ) είναι μια μεθοδολογική ερευνητική προσέγγιση που παρέχει τη δυνατότητα επικοινωνίας σε μια ομάδα ειδικών ή εμπειρογνωμόνων (expert panel) ώστε να ανταλλάσσουν γνώμες και γνώσεις ανώνυμα, σχετικά με ένα πολύπλοκο ή άγνωστο θέμα. Η κλασική προσέγγιση έχει ως κύριο στόχο την αναζήτηση της επιθυμητής συναίνεσης χρησιμοποιώντας ένα συστηματικό τρόπο επαναλαμβανόμενων επαφών (γύρων), όπου κάθε μεταγενέστερο σύνολο απόψεων της ομάδας διαμορφώνεται βάση των απαντήσεων των προηγούμενων γύρων σε μια επαναληπτική διεργασία που ολοκληρώνεται συνήθως σε τρεις ή τέσσερις γύρους. Στη διαδικασία οι συμμετέχοντες, έχουν την δυνατότητα να εκτιμήσουν τις απόψεις των υπόλοιπων μελών της ομάδας και εάν επιθυμούν, να αλλάξουν ή να τροποποιήσουν τις απόψεις τους. Το κύριο πλεονέκτημα της όλης διαδικασίας είναι ο συγκερασμός των απόψεων της ομάδας των ειδικών που οδηγεί σε ένα επίπεδο συναίνεσης σε συνδυασμό με την ανωνυμία που προσφέρει η ΤτΔ μειώνοντας έτσι τους αρνητικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη συνήθη διαδικασία λήψης αποφάσεων. 1 Η ΤτΔ αναπτύχθηκε από τους Dalkey και συν. της RAND Corporation στη δεκαετία του 50 ως μια δομημένη διαδικασία που απαιτούσε συλλογή απόψεων από ειδικούς ή εμπειρογνώμονες με στόχο την επίτευξη συναίνεσης απαλλαγμένης από κυριαρχούμενες, η αμφισβητήσιμες θέσεις. Έχει κατά καιρούς δεχθεί σημαντικές τροποποιήσεις αλλά και κριτικές σχετιζόμενες με την μεθοδολογία της. Αυτές οφείλονται κυρίως: α) Στην έλλειψη καθολικών και κοινά αποδεκτών κατευθυντήριων οδηγιών, β) στην έλλειψη κριτηρίων για το ιδανικό μέγεθος του δείγματος γ) στην αμφισβήτηση της απόλυτης ανωνυμίας, δ) στην έλλειψη κριτηρίων για τον χαρακτηρισμό του όρου του «ειδικού» και ε) στην έλλειψη του εννοιολογικού προτύπου της συναίνεσης αλλά και του αποδεκτού επίπεδου της. Ακόμη κι έτσι όμως, οι μελέτες με την ΤτΔ Σελίδα 244 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

3 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ εφαρμόζονται με επιτυχία σε θέματα και η κριτική ανάλυση των κυριοτέρων άγνωστα ή και πολύπλοκα παρέχοντας τη μεθόδων επεξεργασίας των αποτελεσμάτων δυνατότητα ανάδειξης πολύτιμων που προκύπτουν από έρευνες που κάνουν πληροφοριών ή με υποβοηθητικό ρόλο στη χρήση της μεθόδου της ΤτΔ καθώς και των λήψη αποφάσεων στρατηγικής. 2 τεχνικών παρουσίασής τους με εφαρμογή στη Παρότι στη βιβλιογραφία υπάρχει πλειάδα νοσηλευτική έρευνα και πρακτική. οδηγιών για τη διεξαγωγή της τεχνικής, των τροποποιήσεών της καθώς και κριτικές Υλικό και μέθοδος σχετικά με τις μεθοδολογικές ιδιαιτερότητές Για την αναζήτηση του υλικού διενεργήθηκε της, οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς μεθόδους ανάλυσης των δεδομένων και βιβλιογραφίας, εστιασμένη στην μεθοδολογία παρουσίασης των αποτελεσμάτων είναι ανάλυσης και παρουσίασης αποτελεσμάτων περιορισμένες. Επιπλέον οι δημοσιεύσεις στις ερευνών νοσηλευτικού ενδιαφέροντος με οποίες λαμβάνονται περαιτέρω βήματα για χρήση της ΤτΔ. Αναζητήθηκαν ερευνητικές την υποστήριξη ή την βελτίωση των δημοσιεύσεις με πλήρες κείμενο στην συμπερασμάτων τους βασισμένοι σε μια ελληνική ή αγγλική, στις βάσεις δεδομένων: ενδελεχή ανάλυση των αποτελεσμάτων είναι ΙΑΤΡΟΤΕΚ, Medline, Cinahl και Scopus με ελάχιστες. Ορισμένες φορές δε, η στατιστική λέξεις κλειδιά «τεχνική των Δελφών», ανάλυση παρουσιάζεται με μεθοδολογικές «νοσηλευτική» και «μεθοδολογία έρευνας» παρατυπίες ή λάθη, κυρίως στην επιλογή των στην ελληνική και αγγλική γλώσσα. Στην κατάλληλων στατιστικών κριτηρίων. Επίσης, αναζήτηση εκτός από τον χρονικό περιορισμό επειδή στις περισσότερες μελέτες σπάνια (2001 έως και 2011), για τον χαρακτηρισμό διενεργούνται περαιτέρω επιβεβαιώσεις των των δημοσιεύσεων ως «νοσηλευτικού αποτελεσμάτων (μέσω τελικών ενδιαφέροντος» τέθηκε περαιτέρω ο συνεντεύξεων ή μελέτες επανελέγχου) ο ακόλουθος συνδυασμός κριτηρίων: α) να συνδυασμός με τα ανωτέρω, δημιουργεί αφορούν νοσηλευτικά ερευνητικά σοβαρές αμφισβητήσεις στην εξωτερική ερωτήματα σε κλινικά, εκπαιδευτικά, εγκυρότητα και κατ επέκταση στην διοικητικά ή θεωρητικά πεδία, β) ένας εφαρμογή των αποτελεσμάτων. 3 τουλάχιστον εκ των συγγραφέων να είναι νοσηλευτής ή να έχουν χρησιμοποιηθεί Σκοπός νοσηλευτές ως «ειδικοί» για το υπό Ο σκοπός του τρίτου μέρους της διερεύνηση ερώτημα, και γ) να έχουν αρθρογραφίας για την ΤτΔ είναι η περιγραφή Σελίδα 245

4 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας δημοσιευθεί σε έγκριτο και κατά τεκμήριο νοσηλευτικό περιοδικό. Αποτελέσματα Η αναζήτηση βάση των ανωτέρω κριτηρίων κατέληξε σε 285 άρθρα νοσηλευτικού ενδιαφέροντος εκ των οποίων τα 266 ήταν ερευνητικά και τα 19 άρθρα ανασκοπήσεων. Από τα ανωτέρω, για την περιγραφή των κυριοτέρων από τις χρησιμοποιούμενες στατιστικές τεχνικές και πρακτικές παρουσίασης των αποτελεσμάτων που σχετίζονται με την εφαρμογή της ΤτΔ, χρησιμοποιήθηκαν 25 ερευνητικές και 8 ανασκοπικές μελέτες από τις οποίες επήλθε (βάση κριτικής αξιολόγησης των συγγραφέων) πληροφοριακός κορεσμός. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν 4 κλασικές ερευνητικές δημοσιεύσεις καθώς και μία κριτική ανασκόπηση που κρίθηκαν απαραίτητα για την διευκρίνηση μεθοδολογικών ζητημάτων σχετικών με την ΤτΔ. Η ανασκόπηση συστηματοποιήθηκε σε τρεις θεματικούς άξονες που αφορούσαν στην ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των δεδομένων και στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων. Ποιοτική ανάλυση δεδομένων - ανάλυση περιεχομένου Στη διαδικασία της κλασικής ΤτΔ, η ανάλυση των αποτελεσμάτων αφορά τόσο σε ποιοτικά όσο και ποσοτικά δεδομένα. Στον πρώτο γύρο, η συνήθης μορφή της επικοινωνίας μεταξύ του ερευνητή και της ομάδας των ειδικών, γίνεται μέσω ενός αυτοσυμπληρούμενου, ημιδομημένου ερωτηματολογίου με σκοπό την συλλογή των απόψεων της ομάδας. Το ερωτηματολόγιο περιέχει ερωτήσεις ανοικτού τύπου και η κατασκευή του ακολουθεί τις ισχύουσες επιστημολογικές αρχές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Οι απαντήσεις συλλέγονται από τον ερευνητή και ακολουθεί ποιοτική ανάλυση κατά την οποία τα δεδομένα συνοψίζονται, ανακεφαλαιώνονται και επιστρέφονται στην ομάδα των ειδικών. 2 Ο κύριος στόχος σε αυτό το στάδιο είναι η ποιοτική επεξεργασία των πληροφοριών, καταλήγοντας στη σύνθεση ενός νέου ερωτηματολόγιου. Τα δεδομένα υπόκεινται σε ανάλυση περιεχομένου προκειμένου να ομαδοποιηθούν οι απόψεις της ομάδας των εμπειρογνωμόνων σε ομοειδή πεδία ή κατηγορίες. Ο ερευνητής στο στάδιο αυτό μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιο από τα διάφορα πρότυπα ανάλυσης περιεχομένου όπως, του Burnard, 4 ή του Krippendorf. 5 Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει την ανεύρεση των εννοιολογικών μονάδων του γραπτού λόγου που προκύπτουν από τη συγκέντρωση των πληροφοριών. Εφόσον οι ερωτήσεις στον πρώτο γύρο είναι ανοικτού τύπου, οι εννοιολογικές αυτές μονάδες θα πρέπει να διατυπώνονται ξεκάθαρα από τους ερωτώμενους ειδικούς. Ορισμένες όμως Σελίδα 246 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

5 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ φορές, βρίσκονται συμπτυγμένες μέσα σε της θα πρέπει να τροποποιείται ανάλογα με γενικότερες απόψεις ενώ άλλοτε μπορεί το σκοπό της κάθε μελέτης. 6 Τέλος πρέπει να εκφράζονται σε παρόμοια μορφή. Στην σημειωθεί ότι σήμερα υπάρχει μεγάλη τελευταία ειδικά περίπτωση, ο ερευνητής θα ποικιλία λογισμικού (εμπορεύσιμου ή πρέπει να αποφασίσει αν μία άποψη μπορεί ανοικτού κώδικα) που διευκολύνει τους να ενσωματωθεί σε μία γενικότερη κατηγορία ερευνητές στην αυτόματη ανάλυση χωρίς να αλλάξει η έννοια αυτής ή αν είναι περιεχομένου (text analysis software). αρκετά διαφορετική ώστε να δικαιολογεί τη δημιουργία ξεχωριστής κατηγορίας. Ποσοτική ανάλυση των δεδομένων στους Ο σκοπός της ποιοτικής ανάλυσης επομένους γύρους είναι, μέσω της αναδόμησης του γραπτού Η ποιοτική ανάλυση του προηγούμενου λόγου, να ομαδοποιηθούν όλες οι ίδιες σταδίου δημιουργεί ένα κατάλογο θεμάτων ο εννοιολογικές οντότητες και να οποίος αποστέλλεται στην ομάδα των κατηγοριοποιηθούν σε βασικά πεδία ειδικών για ανατροφοδότηση με σκοπό την (θεματικές κατηγορίες) ώστε να βρεθούν τα ταξινόμηση, ιεράρχηση ή βαθμολόγησή τους. δεδομένα εκείνα στα οποία οι συμμετέχοντες Η ανάλυση των δεδομένων για τον μπορούν να συμφωνήσουν ή να συναινέσουν υπολογισμό της συναίνεσης έχει δύο σε ένα επιθυμητό επίπεδο. 5 Πρέπει να επιμέρους συνιστώσες: τονιστεί ότι η έλλειψη δυνατότητας Την ανεύρεση του βαθμού συμφωνίας αλληλεπίδρασης με τους συμμετέχοντες, του κάθε ειδικού με το κάθε υπό ώστε να είναι δυνατή η άμεση ερμηνεία και η εξέταση ερώτημα ή θέμα. αιτιολόγηση των απόψεών τους, αυξάνει τον Την ανεύρεση του βαθμού στον οποίο κίνδυνο παρερμηνείας εκ μέρους των οι συμμετέχοντες συναινούν ή ερευνητών με αποτέλεσμα τη δημιουργία συμφωνούν μεταξύ τους.7 συστηματικού σφάλματος. Ανάλογα με τις Ειδικότερα, η ανάλυση των δεδομένων διάφορες τροποποιήσεις της ΤτΔ, οι στοχεύει: ερωτήσεις του ερωτηματολογίου είναι Στον τρόπο παρουσίασης των δυνατό να αναφέρονται σε δηλώσεις, που πληροφοριών για την προέρχονται είτε από τη βιβλιογραφία είτε ανατροφοδότηση της ομάδας των από συνεντεύξεις είτε από άλλους τρόπους συμμετεχόντων για τους επόμενους συλλογής απόψεων. Σε κάθε όμως γύρους περίπτωση, η ποιοτική ανάλυση των Στον υπολογισμό των απαντήσεων δεδομένων είναι αναγκαία, η δε προσέγγισή που πρέπει να «περάσουν» στον Σελίδα 247

6 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας επόμενο γύρο, για ανατροφοδότηση, καθώς πολλοί ερευνητές δεν συμπεριλαμβάνουν στους επόμενους γύρους ερωτήσεις για τις οποίες έχει ήδη επιτευχθεί συναίνεση Στον υπολογισμό της συναίνεσης ή συμφωνίας σε κάθε γύρο ή και συνολικά Στη σύγκριση (βαθμό σύγκλισης) των απόψεων των συμμετεχόντων μεταξύ των γύρων και Στη σύγκριση (βαθμό σύγκλισης) των απόψεων μεταξύ των διαφορετικών ομάδων συμμετεχόντων στους διάφορους γύρους. Από την μελέτη της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι οι συχνότεροι στόχοι ανάλυσης είναι ο υπολογισμός της συνολικής συναίνεσης ή συμφωνίας σε κάθε γύρο και ο καθορισμός των θεμάτων που θα πρέπει να παραμείνουν στους επόμενους γύρους για ανατροφοδότηση προς τους συμμετέχοντες. Στις περισσότερες μελέτες που έχουν διεξαχθεί με την ΤτΔ, ο προκαθορισμός του επιθυμητού βαθμού συναίνεσης βασίζεται συνήθως σε υποκειμενικές παραδοχές ενώ ο προσδιορισμός του με διάφορα, κυρίως περιγραφικά, στατιστικά κριτήρια. Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στις μελέτες με την χρήση της ΤτΔ, γίνεται σαφές ότι οι ερευνητές για την ανάλυση των δεδομένων τους, έχουν χρησιμοποιήσει όλα σχεδόν τα είδη των περιγραφικών στατιστικών μέτρων και ότι δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο πρότυπο ανάλυσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο De Meyrick σε ανασκόπηση 126 σχετικών δημοσιεύσεων σε διάφορα επιστημονικά πεδία, βρήκε 33 διαφορετικούς στατιστικούς τρόπους ανάλυσης των δεδομένων. 8 Για τον υπολογισμό της συναίνεσης, έχουν χρησιμοποιηθεί κυρίως: η συχνότητα %, ο μέσος όρος, η διάμεσος, η επικρατούσα τιμή, η τυπική απόκλιση, και το ενδοτεταρτημοριακό εύρος. Αντίστοιχα, για τον υπολογισμό της σύγκλισης των απόψεων μεταξύ των γύρων ή ακόμα για την σύγκριση μεταξύ υποομάδων, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα παραμετρικά ή μή παραμετρικά κριτήρια αντίστοιχα. Ανάλυση των δεδομένων για τον καθορισμό της συναίνεσης Η μεγάλη απόκλιση στη χρήση διάφορων προκαθορισμένων επίπεδων συναίνεσης μεταξύ της ομάδας των συμμετεχόντων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το μέτρο της συναίνεσης συχνά προκαθορίζεται σε επίπεδο αυθαίρετο ενώ σε μερικές περιπτώσεις ο καθορισμός του γίνεται και εκ των υστέρων. Ωστόσο, η σημαντικότητα του προκαθορισμένου επιπέδου συναίνεσης καταδεικνύεται από τη μεγάλη διακύμανση στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Οι Naylor και συν 9 διερευνώντας πιθανά σενάρια σε ένα ιατρικό θέμα, διαπίστωσαν ότι όταν όριζαν ως προϋπόθεση για κριτήριο συναίνεσης την καθολική συμφωνία όλων των Σελίδα 248 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

7 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ συμμετεχόντων (100%), δεν προέκυπτε καθορισμό του ποσοστού συναίνεσης ή στην συναίνεση για κανένα σενάριο. Αντίθετα, όταν έθεταν κριτήριο την πλειοψηφία σε ποσοστό 75% προέκυπτε συναίνεση στο 1,4% των σεναρίων ενώ με την απλή πλειοψηφία (>50%), η συναίνεση έφτανε στο 23,2% των συμμετεχόντων. Η πλειονότητα των ερευνητών συμφωνούν ότι δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτή τιμή στο ποσοστό συμφωνίας για τον ορισμό της συναίνεσης. Ωστόσο, αυτή μπορεί να βασίζεται σε ένα από τα υπάρχοντα αποδεκτά πρότυπα των πολιτικών συστημάτων ψηφοφορίας (π.χ. απλή, ενισχυμένη, απόλυτη πλειοψηφία κ.α.). 10 Η συχνότητα (%) είναι μία από τις δημοφιλέστερες μεθόδους έκφρασης της συναίνεσης ή της συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων αν και μπορεί να προκύψουν προβλήματα, όταν: Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι πολύ μικρός (<10), Το προκαθορισμένο ποσοστό (%) συναίνεσης δεν επιτυγχάνεται αυστηρά σε έναν ή σε όλους τους γύρους, Σε περιπτώσεις που κανένα ποσοστό συναίνεσης ή συμφωνίας δεν υπερβαίνει το 50%. Τα ανωτέρω προβλήματα παρότι μπορούν να προβλεφθούν και να αντιμετωπιστούν με την εκπόνηση πιλοτικής μελέτης, οδηγούν τους ερευνητές συνήθως στον εκ των υστέρων αναζήτηση λύσης μέσω ανάπτυξης πιθανών σεναρίων. 11,12 Σε ιδιάζουσες περιπτώσεις όπου το επίπεδο συναίνεσης δεν είναι δυνατό να προκαθοριστεί, μία λύση είναι το διαχωριστικό όριο του «μέσου ποσοστού της πλειοψηφίας των απόψεων» (ΜΠΠ) που έχει προταθεί από τον Kapoor. 13 ΜΠΠ = 100% Χ (Συμφωνούντες + Διαφωνούντες) / Σύνολο εκφερόμενων απόψεων 1 «Σύνολο εκφερόμενων απόψεων» = Το άθροισμα όλων των συμμετεχόντων σε όλες τις ερωτήσεις που εξέφρασαν την άποψή τους (αφαιρούνται αυτοί που δεν εκφέρουν άποψη). Προϋπόθεση για τον υπολογισμό του διαχωριστικού ορίου είναι ότι, οι δυνατές απαντήσεις πρέπει να έχουν τη μορφή: «συμφωνώ», «διαφωνώ» και «δε γνωρίζω» ή «δε μπορώ να εκφέρω άποψη» (ή οτιδήποτε αντίστοιχο). Στη συνέχεια υπολογίζονται τα ποσοστά των ανωτέρω τριών τύπων 1 «Συμφωνούντες» = Το άθροισμα όλων των συμμετεχόντων σε όλες τις ερωτήσεις που κατά πλειοψηφία (>50%) συμφωνούν με την εκάστοτε άποψη. «Διαφωνούντες» = Το άθροισμα όλων των συμμετεχόντων και σε όλες τις ερωτήσεις που κατά πλειοψηφία (>50%) διαφωνούν με την εκάστοτε άποψη. Σελίδα 249

8 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας απαντήσεων ανά ερώτημα. Σε κάθε γύρο συναίνεση σε μια θέση ή άποψη, θεωρείται όταν το ποσοστό συμφωνίας (ή διαφωνίας) με αυτή, είναι υψηλότερο από το ΜΠΠ. Έτσι, υπολογίζονται οι απόψεις που δεν επετεύχθη συναίνεση οι οποίες και παραπέμπονται στον επόμενο γύρο για νέα αξιολόγηση. Είναι προφανές ότι το η χρήση του διαχωριστικού ορίου ως ανωτέρω, μπορεί να ισχύσει σε μόνο σε ερωτηματολόγια που χρησιμοποιούν τρίβαθμη κλίμακα και όχι πενταβάθμια κλίμακα, όπως πχ η Likert που χρησιμοποιείται κατά κόρον στην Ελλάδα. Εκτίμηση της συναίνεσης με τη χρήση μέτρων κεντρικής τάσης και διασποράς Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι τα περισσότερο κοινά χρησιμοποιούμενα μέτρα για την εκτίμηση της συναίνεσης είναι τα μέτρα κεντρικής τάσης. Αυτά είναι μεμονωμένες τιμές οι οποίες θεωρούνται ως αντιπροσωπευτικές του συνόλου των τιμών μιας μεταβλητής. Τα μέτρα κεντρικής τάσης που χρησιμοποιούνται ευρύτερα, είναι ο αριθμητικός μέσος, η διάμεσος και η επικρατούσα τιμή. 14 Η επιλογή τους εξαρτάται κυρίως από τον τύπο και το μέγεθος των δεδομένων του δείγματος (πίνακας 1): 15 Αν και ο μέσος όρος έχει σημασία για αναλύσεις δεδομένων διαστηματικής κλίμακας, σε πολλές μελέτες με την χρήση ΤτΔ αυτός υπολογίζεται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι οι κλίμακες που χρησιμοποιούνται είναι στην πραγματικότητα κλίμακες με διατάξιμα δεδομένα. Παρότι ο μέσος όρος στις αναλύσεις των δεδομένων με την ΤτΔ για τον υπολογισμό της συναίνεσης έχει χρησιμοποιηθεί σε αρκετές μελέτες ΤτΔ νοσηλευτικού ενδιαφέροντος έχει αμφισβητηθεί από αρκετούς συγγραφείς Αντίθετα, η χρήση της διάμεσης τιμής σε κλίμακες τύπου Likert, είναι ιδιαίτερα προσφιλής σε μελέτες νοσηλευτικού ενδιαφέροντος με την ΤτΔ και ειδικότερα όταν οι αναλύσεις των μελετών αναφέρονται στην ιεράρχηση των θεμάτων, στην ανατροφοδότηση των δεδομένων προς την ομάδα των συμμετεχόντων ή στον καθορισμό του βαθμού συναίνεσης. 19,20 Ο Marshall και συν, 21 όπως και οι Rolls και Elliott 22 για παράδειγμα, έθεσαν όριο στην τιμή της διάμεσης τιμής (= 7 σε κλίμακα Likert 1-9), ως αποκλειστικό κριτήριο συναίνεσης για την δημιουργία συστάσεων και κατευθυντήριων οδηγιών στη φροντίδα ασθενών μονάδων εντατικής. Η χρήση της επικρατούσας τιμής είναι λιγότερο συχνή και περιορίζεται ως συμπληρωματικό μέτρο κεντρικής τάσης για την παρουσίαση στην ανατροφοδότηση των αποτελεσμάτων στους συμμετέχοντες, ή στην ιεράρχηση των υπό εξέταση θεμάτων στον πρώτο ή δεύτερο γύρο. 23,24 Σε μερικές περιπτώσεις έχει χρησιμοποιηθεί και ως αποκλειστικό κριτήριο συναίνεσης. 25 Η Σελίδα 250 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

9 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ επικρατούσα τιμή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όμως με το μέσο όρο ή την τυπική κατά την αναφορά των δεδομένων στη διαδικασία της ανατροφοδότησης, ιδίως όταν υπάρχει σχεδιασμός ή η πιθανότητα να δημιουργηθεί «πόλωση» ή συγκέντρωση ομοειδών απόψεων γύρω από δύο ή περισσότερες κατευθύνσεις. Στις περιπτώσεις αυτές, ο μέσος όρος ή η διάμεσος μπορεί να οδηγήσουν σε παραπλανητικές πληροφορίες. Τα μέτρα της κεντρικής τάσης για διαστηματικά δεδομένα, (εύρος, ενδοτεταρτημοριακό εύρος, τυπική απόκλιση και συντελεστής μεταβλητότητας), δηλώνουν την «εξάπλωση» των τιμών σε μια κατανομή και αναλύονται συνήθως σε συνδυασμό με ένα ή περισσότερα μέτρα διασποράς. Για τις περιπτώσεις ποιοτικών δεδομένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν δείκτες όπως ο «Δείκτης ποιοτικής διακύμανσης» (Index for qualitative variation: IQV) του οποίου όμως η χρήση δεν έχει αναφερθεί σε μελέτες με την ΤτΔ. 26 Το εύρος, αν και απλός δείκτης, δεν είναι πάντοτε αντιπροσωπευτικός διότι επηρεάζεται από ακραίες τιμές και συνήθως υποεκτιμά το εύρος της μεταβολής στον πληθυσμό. Όπου υπάρχουν ακραίες τιμές, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται το ενδοτεταρτημοριακό εύρος. 15 Μολονότι η αποκλειστική χρήση της τιμής του εύρους για την εκτίμηση και τον υπολογισμό της συναίνεσης είναι περιορισμένη, έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα σε συνδυασμό απόκλιση. 3,18,27 Το ενδοτεταρτημοριακό εύρος (Interquartile Range:IQR) είναι μέτρο διασποράς που αντιπροσωπεύει το κεντρικό 50% των τιμών μιας κατανομής. Έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές μελέτες νοσηλευτικού ενδιαφέροντος με την ΤτΔ και είναι γενικά αποδεκτό ως ένα αρκετά αντικειμενικό κριτήριο για τον καθορισμό της συναίνεσης. 19,28-31 Κατά τον Landeta 32 συναίνεση έχει επιτευχθεί όταν η μεταβολή της IQR σε όλους τους γύρους συνολικά είναι πάνω από 1, ενώ για την εκτίμηση της μεταβολής του επιπέδου της συναίνεσης μεταξύ δύο διαδοχικών γύρων χρησιμοποίησε το «σχετικό ενδοτεταρτημοριακό εύρος (Relative Interquartile Range: IQRr) με τον παρακάτω τύπο: IQRr = (IQR2 IQR3) / IQR2 2 Στην πράξη, η τιμή του IQR εξαρτάται από τον αριθμό των επιλογών των 2 IQRr (Σχετικό ενδοτεταρτημοριακό εύρος): εκφράζει τη σύγκλιση/απόκλιση των απόψεων μιας ομάδας συμμετεχόντων για ένα θέμα, μεταξύ δύο διαδοχικών γύρων. Παίρνει τιμές μεταξύ 0 και 1. Υψηλότερη τιμή δηλώνει υψηλότερο βαθμό σύγκλισης των απόψεων της ομάδας. IQR2 και IQR3:Το ενδοτεταρτημοριακό εύρος των απόψεων της ομάδας συμμετεχόντων για ένα θέμα, στο δεύτερο και στον τρίτο γύρο αντίστοιχα. Σελίδα 251

10 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας απαντήσεων, καθώς όσες περισσότερες επιλογές απαντήσεων υπάρχουν τόσο μεγαλύτερη αναμένεται αυτή. Γενικά, IQR<2 για κλίμακα 10-σημείων ή IQR<1 για κλίμακα 4-5 σημείων θεωρούνται ικανοποιητικά κριτήρια για ένα αποδεκτό επίπεδο συναίνεσης. 33 Η τυπική απόκλιση εξετάζεται συνήθως σε συνδυασμό με το μέσο όρο, και μαζί αποτελούν κοινά περιγραφικά στατιστικά μέτρα που έχουν χρησιμοποιηθεί αρκετά συχνά στις έρευνες με την ΤτΔ. Η Irvine 16 για παράδειγμα, καθόρισε τη συναίνεση χρησιμοποιώντας όρια στο μέσο όρο ΜΟ 4, (σε κλίμακα Likert 1-5) σε συνδυασμό με την τυπική απόκλιση SD = ±1,2. Άλλοι συγγραφείς όπως οι Drennan και συν 17 οι Sutto και συν 34 οι Plessis και Human 35 για να καθορίσουν τη συναίνεση, έθεσαν στις μελέτες τους διάφορα αντίστοιχα όρια τυπικής απόκλισης. Παρόλα αυτά, για τις έρευνες με την ΤτΔ ο Murphy και συν 36, αντιπροτείνει το συνδυασμό της διάμεσης τιμής και του ενδοτεταρτημοριακού εύρους διότι θεωρώντας τα πιο ισχυρά μέτρα σε σχέση με το συνδυασμό του μέσου όρου με την τυπική απόκλιση. Ένα άλλο χρήσιμο για τη σύγκριση των κατανομών τυποποιημένο μέτρο διασποράς είναι ο συντελεστής μεταβλητότητας. Έχει χρησιμοποιηθεί σε νοσηλευτικές μελέτες, κυρίως για τη διερεύνηση της σύγκλισης των απόψεων των συμμετεχόντων σε ένα γύρο ή μεταξύ των γύρων. Γενικά, η τιμή του τείνει να μειώνεται σε κάθε γύρο, όταν οι απόψεις των ειδικών τείνουν προς σύγκλιση. Για τον τρόπο ερμηνείας του συντελεστή μεταβλητότητας στη μέτρηση της συναίνεσης έχουν προταθεί οι ακόλουθοι κανόνες (πίνακας 2): 37 Επιλογή των κατάλληλων δεικτών κεντρικής τάσης και διασποράς Για την επιλογή του κατάλληλου δείκτη κεντρικής τάσης και διασποράς μεγάλη σημασία έχουν οι ακραίες τιμές σε συνδυασμό με τον τύπο των δεδομένων που έχουν συλλεχθεί. Εφόσον δεν αναμένονται ή δεν υπάρχουν ακραίες τιμές, στις ιεραρχικές κλίμακες μέτρησης μπορεί να αρκεί ο υπολογισμός του εύρους ενώ σε αναλογικές ή κλίμακες ίσων διαστημάτων, είναι προτιμότερος ο μέσος όρος και η τυπική απόκλιση. Αν είναι πιθανό ή υπάρχουν ακραίες τιμές, ιδίως σε ιεραρχικές κλίμακες, τότε πρέπει να χρησιμοποιείται η διάμεση τιμή και το ενδοτεταρτημοριακό εύρος. Εάν επαρκεί μία αδρή εικόνα των τιμών του δείγματος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η επικρατούσα τιμή και το εύρος. Τέλος, όταν χρειάζεται να συγκριθεί η διασπορά δύο συνόλων τιμών, διαφορετικής φύσης, μετρημένες σε διαφορετικές μονάδες ή από διαφορετικούς ερευνητές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο συντελεστής μεταβλητότητας. 14 Σελίδα 252 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

11 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Η ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση έλεγχο σημαντικών διαφορών σε δύο κριτηρίων συσχέτισης δείγματα που είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας έδειξε ότι Στις μελέτες με την ΤτΔ όμως, όταν η ομάδα σε ορισμένες περιπτώσεις για την εκτίμηση που καλείται να απαντήσει σε ταυτόσημες της συναίνεσης (κυρίως για τη μεταβολή της ερωτήσεις σε δύο διαδοχικούς γύρους, είναι η στη διάρκεια των γύρων) έχουν ίδια ή σχεδόν η ίδια, το χ 2 δεν είναι κατάλληλο χρησιμοποιηθεί κριτήρια συσχέτισης μεταξύ κριτήριο για αυτήν την περίπτωση. Σε των μεταβλητών. Τα στατιστικά κριτήρια μελέτες με ΤτΔ, η μεθοδολογία μέτρησης είναι Goodman και Kruskal tau μπορούν να παρόμοια με τις δοκιμασίες «πριν και μετά», χρησιμοποιηθούν σε καταστάσεις όπου όπου τα ίδια άτομα υπόκεινται σε τουλάχιστον μία μεταβλητή είναι ονομαστική, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. 15 Έτσι, ενώ ο συντελεστής συσχέτισης του Pearson αρκετοί συγγραφείς συνιστούν εναλλακτικά (Pearson s r), είναι κατάλληλος για την τη χρήση κριτηρίων όπως του McNemar ή του περίπτωση διαστηματικών μεταβλητών ή για Διωνυμικού κριτηρίου. 10 Τα δύο αυτά μη κλίμακες πολλών σημείων. 15 Απόψεις ειδικών παραμετρικά κριτήρια μπορούν να που ήταν αρκετά σταθερές και με λίγες χρησιμοποιηθούν σε ονομαστικά ή διακυμάνσεις έχουν δείξει και υψηλή διαστηματικά δεδομένα για τη σύγκριση της συσχέτιση με βάση το συντελεστή κατανομής δύο εξαρτημένων δειγμάτων. Οι συσχέτισης του Pearson. Ακόμη, διάφοροι ερευνητές μπορούν τα χρησιμοποιήσουν για ερευνητές για την αξιολόγηση της συναίνεσης την ποσοτικοποίηση του βαθμού σύγκλισης ή μεταξύ των γύρων, έχουν προτείνει τη χρήση απόκλισης των απαντήσεων μεταξύ των του συντελεστή συσχέτισης του Spearman γύρων που μπορεί να είναι είτε σε θετική είτε (Spearman's r) ενώ άλλοι, το συντελεστή σε αρνητική κατεύθυνση ενώ για συσχέτισης του Kendall. 10 περιπτώσεις που τα δεδομένα είναι διατάξιμα (συνηθέστερο στις τεχνικές με την ΤτΔ) ως Ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση καταλληλότερη επιλογή είναι η μηπαραμετρική άλλων στατιστικών κριτηρίων δοκιμασία του Wilcoxon Το x 2 (Pearson's chi-squared test) έχει (Wilcoxon s sign test). 10,39 χρησιμοποιηθεί σε μελέτες ΤτΔ ως μέθοδος Για τη μέτρηση της συναίνεσης έχουν επίσης για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας μεταξύ των χρησιμοποιηθεί στατιστικά μέτρα τα οποία απόψεων υποομάδων ή των απόψεων μεταξύ ελέγχουν την αξιοπιστία μεταξύ των των γύρων. 38 Ωστόσο, το συγκεκριμένο παρατηρητών ή βαθμολογητών. Οι μέθοδοι κριτήριο είναι γνωστό ότι προϋποθέτει τον αυτές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στην κριτική Σελίδα 253

12 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας πρόβλεψη και στην αξιολόγησή της. Ο συντελεστής kappa (του Cohen ή του Fleiss) καθώς και ο συντελεστής ενδοταξικής συσχέτισης ισχύουν κυρίως για δεδομένα ονομαστικής κλίμακας χωρίς καμία εγγενή διάταξη. Γενικά τιμές kappa <0,75 θεωρούνται ως χαμηλό επίπεδο συμφωνίας. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί τύποι συντελεστών ενδοσυσχέτισης που αναφέρονται στη βιβλιογραφία για παραμετρικές ή μη παραμετρικές διαδικασίες. Γι αυτό και οι ερευνητές πρέπει να είναι προσεκτικοί κατά την επιλογή τους, δεδομένου ότι διαφορετικοί συντελεστές ενδοσυσχέτισης μπορεί να οδηγήσουν σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα όταν εφαρμόζονται στα ίδια δεδομένα. 10 Ένα ακόμη μη-παραμετρικό στατιστικό κριτήριο που έχει χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της συμφωνίας μεταξύ των παρατηρητών είναι ο συντελεστής συνάφειας του Kendall (Kendall s W). H τιμή του κυμαίνεται μεταξύ 0 έως 1 (τιμές 0,7 και άνω υποδεικνύουν μια ικανοποιητικά ισχυρή συναίνεση ή σύγκλιση απόψεων). Το κριτήριο αυτό εκτός από το επίπεδο συναίνεσης έχει επίσης χρησιμοποιηθεί στην εκτίμηση της σύγκλισης των απόψεων από γύρο σε γύρο ή μεταξύ ομάδων συμμετεχόντων. 18,40 Στις περιπτώσεις που οι ερευνητές θέλουν να εξετάσουν ανεξάρτητα δείγματα (π.χ. να συγκρίνουν δεδομένα από απόψεις υποομάδων μεταξύ των συμμετεχόντων, ή δεδομένα από δύο διαφορετικές μελέτες) για διαστηματικά δεδομένα τα οποία ακολουθούν την κανονική κατανομή, χρησιμοποιούνται τα παραμετρικά κριτήρια t-test και F-test (έλεγχος στατιστικά σημαντικής διαφοράς μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ομάδων αντίστοιχα). 10 Αντίθετα, σε περιπτώσεις που τα δεδομένα δεν ακολουθούν την κανονική κατανομή έχουν εφαρμοστεί τα κριτήρια Mann Whitney U, και Kruskal Wallis. 22,28 Παρουσίαση των αποτελεσμάτων Για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, οι περιπτώσεις είναι ανάλογες των στατιστικών αναλύσεων και τα παρακάτω παραδείγματα αποτελούν μερικούς από τους χαρακτηριστικούς τρόπους παρουσίασης αποτελεσμάτων για μελέτες ΤτΔ. Παρουσίαση αποτελεσμάτων με απλή σειρά κατάταξης δεδομένων Η απλή φθίνουσα κατάταξη των δεδομένων βάση ενός κριτηρίου (π.χ. συχνότητα εμφάνισης των απαντήσεων) είναι ο συνηθέστερος και ίσως ο ευκολότερος τρόπος για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων. Σ αυτήν συνήθως προστίθεται στήλη δεδομένων που δείχνει το επίπεδο συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων (συνήθως ανά γύρο) με βάση το επιλεγμένο προς χρήση κριτήριο (π.χ. μέσος όρος, διάμεσος, κ.α.). 8 Σελίδα 254 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

13 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Παρουσίαση αποτελεσμάτων με Σταθερότητα απόψεων και επίπεδο γραφήματα διασποράς συμφωνίας με αυξητική τάση Μια ενδιαφέρουσα, αναλυτική προσέγγιση Σταθερότητα απόψεων και τάση προς παρουσίασης που έχει προταθεί από τους μέτριο επίπεδο συμφωνίας Greatorex & Dexter 41, επιτρέπει στον Σταθερότητα απόψεων και επίπεδο ερευνητή να εξετάσει τι συμβαίνει μεταξύ των συμφωνίας τύπου "υψηλό - μέτριο - γύρων καθώς και κατά πόσο και με ποιο υψηλό" τρόπο επιτυγχάνεται η συναίνεση. Οι Σταθερότητα απόψεων και επίπεδο συγγραφείς υπέδειξαν τριών ειδών συμφωνίας τύπου "μέτριο - υψηλό - χρονολογικά γραφήματα διασποράς όπου μέτριο" απεικονίζονται οι μέσες τιμές σε συνδυασμό Διακύμανση διαδοχικών γύρων με τις σταθερές αποκλίσεις των απαντήσεων: ακολουθούμενη από σταθεροποίηση α) γραφήματα διασποράς (item graphs)για απόψεων κάθε ένα από τα ερωτήματα της μελέτης σε Σταθερά αυξητική (ή πτωτική) τάση όλους τους γύρους (εικόνα 1), β) γράφημα στην αλλαγή απόψεων διασποράς (fountain graphs) για όλα τα Συνεχής διακύμανση απόψεων μεταξύ ερωτήματα συνολικά (εικόνες 2, 3 και 4), και δύο ή περισσοτέρων διαδοχικών γ) γράφημα διασποράς (trajectory graphs) γύρων. για τις απαντήσεις ορισμένων ομάδων Παρά το ενδιαφέρον της εκδοχής, η ανάλυση (επιλογής του ερευνητή) από τις οποίες και παρουσίαση των Greatorex και Dexter φαίνεται η πορεία των απόψεων που περιορίζεται σε δεδομένα διαστηματικής διαγράφεται κατά την διάρκεια όλων των κλίμακας και δεν προτείνεται σε δεδομένα γύρων (εικόνα 5). Για κάθε παραγόμενο εγγενώς ποιοτικά. 41 γράφημα τύπου item graph παρουσίασαν ένα κατάλογο ερμηνείας σύμφωνα με τη Παρουσίαση αποτελεσμάτων τύπου σταθερότητα των απόψεων σε συνδυασμό με σεναρίων το επίπεδο συμφωνίας μεταξύ των Ο σχεδιασμός σεναρίων (scenarios planning) συμμετεχόντων. Έτσι στα γραφήματα αυτά είναι μία μεθοδολογική προσέγγιση που μπορεί να παρατηρηθεί: βασίζεται στη συστηματική δημιουργία Σταθερότητα απόψεων και διαφωνία πιθανών ρεαλιστικών σεναρίων για γεγονότα υψηλού επιπέδου ή καταστάσεις του μέλλοντος. Η ΤτΔ από τη Σταθερότητα απόψεων και συμφωνία μεριά της, προσπαθεί να εξαγάγει τη μέγιστη μετρίου επιπέδου συναίνεση ή συμφωνία ειδικών, για θέματα Σελίδα 255

14 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας πολύπλοκα ή προβλέψεις γεγονότων. Αν και η ερευνητική μεθοδολογία ανάλυσης μέσω σεναρίων είναι σπάνια στη νοσηλευτική έρευνα, αρκετοί συγγραφείς σε διάφορα επιστημονικά πεδία έχουν συνδυάσει τις δύο αυτές μεθοδολογικές προσεγγίσεις κυρίως ενσωματώνοντας τη μία στην άλλη ή αντίστροφα. 42,43 Τέτοια συνδυαστική προσέγγιση μπορεί να θεωρηθεί και η ΤτΔ Ανάλυσης ή Διαχωρισμού (Disaggregative Policy Delphi), η οποία χρησιμοποιεί την ανάλυση συστάδων ως συστηματικό εργαλείο στην κατασκευή βασικών σεναρίων. Ο «διαχωρισμός» σ αυτήν την περίπτωση σημαίνει ότι στόχος δεν είναι η συναίνεση αλλά η ομαδοποίηση των απόψεων σε κύριες ποσοτικές μεταβλητές (συστάδες). Αυτές κατόπιν μπορούν να ενισχυθούν με ποιοτικά επιχειρήματα και να καταλήξουν στην κατασκευή περισσότερο ολοκληρωμένων πιθανών σεναρίων. 44 Για τις ανωτέρω περιπτώσεις, έχουν προταθεί διάφοροι τρόποι απεικόνισης των παραγόμενων σεναρίων, εκ των οποίων ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα διαγράμματα ποιοτικής ανάλυσης συστάδων (qualitative clustering), οι χάρτες πορείας (roadmaps) και τα αραχνοειδή διαγράμματα (radar charts). 1. Ποιοτική ανάλυση συστάδων. Στα γραφήματα αυτά, τα πιο σημαντικά ευρήματα από τις κατηγορίες που προκύπτουν με σαφώς διαφορετική σημασία, κατατάσσονται βάση του εκάστοτε επιλεγμένου κριτηρίου (π.χ. συχνότητα) και ανάλογα με το επίπεδο συναίνεσης, ομαδοποιούνται ποιοτικά και περιγράφονται υπό ένα κοινό τίτλο (εικόνα 6). 2. Σενάρια ή χάρτες πορείας. Τα δεδομένα προβλέψεις που προκύπτουν από τη συναίνεση της ΤτΔ, απεικονίζονται με όλα τα πιθανά σενάρια ιεραρχικά, σύμφωνα με τη χρονολογική τους εμφάνιση. Τα γραφήματα αυτά όπως και η ανάλυση συστάδων μπορεί να βοηθήσουν σε συμπεράσματα όπως α) στον εντοπισμό των προβλέψεων που τελικά δεν πραγματοποιούνται, β) την χρονική διαδοχή των προβλέψεων γ) των χρονικών κενών μεταξύ των προβλέψεων καθώς και δ) για το αν μία πρόβλεψη είναι προϋπόθεση κάποιας άλλης. 3. Αραχνοειδή διαγράμματα. Τα αραχνοειδή γραφήματα ή γραφήματα τύπου «ραντάρ» επιτρέπουν μια οπτική σύγκριση μεταξύ των ποσοτικών ή ποιοτικών πτυχών μιας κατάστασης. Σε κάθε γράφημα μπορούν να απεικονιστούν έως δεκαπέντε περίπου διαφορετικοί «πόλοι» απόψεων (περισσότεροι θα Σελίδα 256 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

15 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ προκαλούσαν οπτικά σύγχυση). μεταβλητές που χρησιμοποιούνται με τελικό Χρησιμοποιούνται τόσο για την στόχο - στην πλειονότητα των περιπτώσεων απεικόνιση των αποτελεσμάτων όσο - την επιθυμητή συναίνεση. Τα κυριότερα και ως κύριο εργαλείο ανάλυσης στην κριτήρια που χρησιμοποιούνται για το στόχο ΤτΔ. Μπορούν για παράδειγμα να αυτό, είναι οι δείκτες κεντρικής τάσης και αποδώσουν τις επιλογές ανάπτυξης διασποράς. Τα ίδια κριτήρια διαφόρων στρατηγικών με βάση την χρησιμοποιούνται και στην ανατροφοδότηση άθροιση των απόψεων, (ποσοστά) σε των αποτελεσμάτων προς τους διάφορους πόλους-ακτίνες, τη συμμετέχοντες σε κάθε γύρο. διασπορά των απόψεων σε ένα γύρο ή Σε περιπτώσεις που αναλύεται η σύγκλιση τη σύγκλιση από τον ένα γύρο στον των απόψεων είτε μεταξύ των γύρων είτε άλλο (εικόνες 7, 8 και 9). 45 μεταξύ πιθανών ομάδων συμμετεχόντων, φαίνεται ότι κυριαρχεί η χρήση κριτηρίων Συζήτηση αξιοπιστίας ή συνάφειας μεταξύ των Είναι φανερό ότι οι τρόποι ανάλυσης στην παρατηρητών καθώς και των κριτηρίων ΤτΔ δεν ακολουθούν ένα καθολικό συσχέτισης. Επιπρόσθετα, έχουν μεθοδολογικό πρότυπο διότι εξαρτώνται χρησιμοποιηθεί και διάφορα άλλα στατιστικά κυρίως από τον εκάστοτε σχεδιασμό της κριτήρια ανάλογα με τον τύπο των μελέτης, το τύπο της ΤτΔ που εφαρμόζεται δεδομένων και το σχεδιασμό της μελέτης. Η (κλασική ή τροποποίηση) και τα είδη των συναίνεση ορίζεται συνήθως με δεδομένων που αναλύονται (ποσοτικά ή υποκειμενικές μεθόδους και σε υποκειμενικό ποιοτικά). Σε κάθε περίπτωση προηγείται η επίπεδο, εκφραζόμενη είτε με κάποια ποιοτική ανάλυση που βασίζεται σε κάποιο καθορισμένη τιμή ενός κριτηρίου είτε με μοντέλο ανάλυσης περιεχομένου και συνδυασμό περισσοτέρων. Στις περισσότερες ακολουθεί η ποσοτική ανάλυση των μελέτες, οι συγγραφείς φαίνεται να αναλύουν δεδομένων που συλλέγονται και τη συναίνεση και τον τρόπο που αυτή ανατροφοδοτούνται στους συμμετέχοντες. Η επιτεύχθηκε αλλά σε ελάχιστες μόνο ακολουθία αυτή εφαρμόζεται στις περιπτώσεις παρουσιάζεται και η ανάλυση περισσότερες των περιπτώσεων, πράγμα που των απόψεων που αποκλείστηκαν λόγω μη κατατάσσει την ΤτΔ σε ειδική κατηγορία συναίνεσης. 6 Επίσης πολλοί συγγραφείς μεικτής ερευνητικής μεθοδολογίας. 12,17,23 συνηθίζουν να αποκλείουν από τους Στην ΤτΔ εφαρμόζονται διάφορα στατιστικά επόμενους γύρους τις ερωτήσεις θέματα για κριτήρια ανάλογα με το σχεδιασμό και τις τα οποία επιτυγχάνεται συναίνεση. Η Σελίδα 257

16 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας μέθοδος αυτή όμως αποκλείει εξαρχής και την περίπτωση αναίρεσης της σύγκλισης σε ένα ερώτημα, σε κάποιον από τους επόμενους γύρους. Για το δίλλημα αυτό, παρότι έχει υπάρξει αρκετή κριτική, δεν έχουν υπάρξει αναλύσεις με οριστική πρόταση. Τέλος από τις αναλύσεις που έχουν χρησιμοποιηθεί φαίνεται ότι οι περισσότεροι συγγραφείς επαφίενται στην εμπειρογνωμοσύνη των συμμετεχόντων ενώ ελάχιστοι καταφεύγουν να επιβεβαιώσουν τα αποτελέσματά τους με διάφορους τρόπους, όπως υποδεικνύεται από πολλούς κριτικούς της ΤτΔ. 1,3,6 Σ αυτούς περιλαμβάνονται η πιλοτική μελέτη και η χρήση επιπρόσθετων μεθοδολογικών τεχνικών, όπως οι ομάδες εστιασμένης συζήτησης ή οι συνεντεύξεις με τους συμμετέχοντες στο τέλος της διαδικασίας. Το αποτέλεσμα είναι να αμφισβητείται λανθασμένα η εγκυρότητα και η αξιοπιστία της ίδιας της ΤτΔ και όχι ο σχεδιασμός της κάθε μελέτης. Στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι οι δυνατότητες επιλογής στη χρήση των γραφικών μπορεί να γίνει με εργαλεία που υπάρχουν σήμερα σε αφθονία. Αυτό είναι περισσότερο θέμα τεχνικών γνώσεων αλλά και εμπειρίας των ερευνητών. Οι μέθοδοι όμως των αναλύσεων παρουσίασης που έχουν περιγραφεί είναι ελάχιστες ενώ άλλες όπως η ανάλυση σεναρίων, παρότι αποτελεί ορισμένες φορές αναγκαστική μεθοδολογική διέξοδο, είναι σχεδόν ανύπαρκτη από την μεθοδολογία της νοσηλευτικής έρευνας. Συμπεράσματα Η ΤτΔ είναι ένα αξιόπιστο και έγκυρο μεθοδολογικά ερευνητικό εργαλείο το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως στην διεθνή νοσηλευτική βιβλιογραφία παράγοντας χρήσιμα ευρήματα με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους ανάλυσης. Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει ένα καθολικό μεθοδολογικό πρότυπο για το πώς θα ελεγχθεί και θα μετρηθεί η συναίνεση ή η σύγκλιση των απόψεων μεταξύ των ειδικών ή και μεταξύ των γύρων της ΤτΔ. Για τον υπολογισμό τους, οι ερευνητές γενικά χρησιμοποιούν υποκειμενικά κριτήρια καθώς και περιγραφικά ή επαγωγικά στατιστικά μέτρα. Η επιλογή της μεθόδου της στατιστικής ανάλυσης εξαρτάται κυρίως από τον τύπο των δεδομένων, τις αναμενόμενες τιμές τους καθώς και την ύπαρξη υποομάδων μεταξύ των ειδικών. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις διαστάσεις, οι ερευνητές μπορούν εύκολα να προσδιορίσουν τα κατάλληλα στατιστικά κριτήρια που πρέπει να χρησιμοποιήσουν. Στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων μπορούν να χρησιμοποιηθούν από απλοί πίνακες κατάταξης έως και περίτεχνα γραφήματα, με τεχνικές που αποτελούν πρόκληση για την μεθοδολογία στη νοσηλευτική έρευνα. Σελίδα 258 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

17 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 8. De Meyrick J. The Delphi method and 1. Kennedy HP. Methodological issues in health research. Health Education nursing research/enhancing Delphi 2003; 103(1):7-17. research: methods and results. Journal 9. Naylor CD, Basinski A, Baigrie RS, of Advanced Nursing 2004; 45(5):504- Goldman BS, Lomas J. Placing patients 11. in the queue for coronary 2. Kosmidis D, Koutsouki S, Theofanidis revascularization: evidence for D. The Delphi Technique in nursing practice variations from an expert research. Part 2: Methodological panel process. Am J Public Health considerations. Rostrum of Asclepius 1990; 80(10): ; 10(2): (Article In Greek) 10. Heiko A. The Future of Logistics: 3. Holey EA, Feeley JL, Dixon J, Whittaker Scenarios for st ed. Germany, VJ. An exploration of the use of simple Gabler Verlag, 2008:21-68,55. statistics to measure consensus and 11. Schell KA. A Delphi study of innovative stability in Delphi studies. BMC Med teaching in baccalaureate nursing Res Methodol 2007; 29(7):52. education. Journal of Nursing 4. Burnard P. A method of analysing Education 2006; 45(11): interview transcripts in qualitative 12. Marshall AP, Currey J, Aitken LM, research. Nurse Education Today Elliott D. Key stakeholders 1991; 11(6): expectations of educational outcomes 5. Krippendorf K. Content analysis: An from Australian critical care nursing introduction to its methodology. 2nd courses: a Delphi study. Aust Crit Care ed. Thousand Oaks, CA: Sage, 2004: ; 20(3): Kapoor PA. Systems approach to 6. Keeney S, Hasson F, McKenna H. The documentary maritime fraud. Doctoral Delphi technique in nursing and health Thesis, University of Plymouth, 1987, research. United Kingdom Wiley- Available at: Blackwell, 2011: Jirwe M, Gerrish K, Keeney S, Emami A /422?show=full Date: 9/1/2012 Identifying the core components of 14. Stavrinos B, Panagiotakos D. cultural competence: findings from a Biostatistics. Athens, Guttenberg, Delphi study. J Clin Nurs 2009; 18(18): Σελίδα 259

18 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας 15. Argyrous G. Statistics for Research: With a Guide to SPSS. London, SAGE Publications, 2011: Irvine F. Exploring district nursing competencies in health promotion: the use of the Delphi technique. J Clin Nurs 2005; 14(8): Drennan J, Meehan T, Kemple M, Johnson M, Treacy M, Butler M. Nursing research priorities for Ireland. Nursing Scholarship 2007; 39(4): Efstathiou N, Ameen J, Coll A.M. Healthcare providers priorities for cancer care: a Delphi study in Greece. European Journal of Oncology Nursing 2007; 11(2): McKeown C. Gibson F. Determining the political influence of nurses who work in the field of hepatitis C: a delphi survey. Journal of Clinical Nursing 2007; 16(7): Moore Z, Cowman S. Effective wound management identifying criteria for infection. Nurs Stand 2007; 21(24): Marshall A, Elliott R, Rolls K, Schacht S, Boyle M. Eyecare in the critically ill: clinical practice guideline. Australian Critical Care 2008; 21(2): Rolls KD, Elliott D. Using consensus methods to develop clinical practice guidelines for intensive care: The Intensive Care Collaborative project. Aust Crit Care 2008; 21(4): Wilson A, Averis A, Walsh K. The influences on and experiences of becoming nurse entrepreneurs: A Delphi study. International Journal of Nursing Practice 2003; 9(4): Henschke N. et al. Low back pain research priorities a survey of primary care practitioners. BMC Fam Pract 2007; 8(40): Yamase H. Development of a comprehensive scoring system to measure multifaceted nursing workloads in ICU. Nurs Health Sci 2003; 5(4): Healey JF. Statistics: A Tool for Social Research 9th Ed, Belmont USA, Wadsworth Cengage Learning, 2011: Löfmark A, Thorell-Ekstrand I. An assessment form for clinical nursing education: a Delphi study J Adv Nurs 2004; 48(3): Defloor T, Van Hecke A, Verhaeghe S, Gobert M, Darras E, Grypdonck M. The clinical nursing competences and their complexity in Belgian general hospitals. J Adv Nurs. 2006; 56(6): Greenhalgh T, Wengraf T. Collecting stories: is it research? Is it good research? Preliminary guidance based Σελίδα 260 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

19 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ on a Delphi study. Med Educ 2008; and their use in clinical guideline 42(3): development. Health Technology 30. Latour JM, Hazelzet JA, Duivenvoorden Assessment 1998; 2(3):1-88. HJ, Van Goudoever JB. Construction of 37. Yun EK, Park HA. Strategy a parent satisfaction instrument: Development for the Implementation Perceptions of pediatric intensive care of Telenursing in Korea. Comput nurses and physicians. J Crit Care Inform Nurs 2007; 25(5): ; 24(2): Cohen MZ, Harle M, Woll AM, Despa S, 31. Culley JM, Effken JA Development and Munsell MF. Delphi survey of nursing Validation of a Mass Casualty research priorities. Oncology Nursing Conceptual Model. J Nurs Scholarsh Forum 2004; 31(5): ; 42(1): Van den Heede K, Clarke SP, Sermeus 32. Landeta J. Current validity of the W, Vleugels A, Aiken LH. International Delphi method in social sciences. Experts' Perspectives on the State of Technological Forecasting & Social the Nurse Staffing and Patient Change 2006; 73(5): Outcomes Literature. J Nurs Scholarsh 33. Rayens MK, Hahn EJ. Building 2007; 39(4): Consensus Using the Policy Delphi 40. Hennessy D, Hicks C. The ideal Method. Policy Politics Nursing attributes of chief nurses in Europe: a Practice 2000; 1(4): Delphi study J Adv Nurs 2003; 34. Sutto NB, Knoell MD, Zucker K, 43(5): Finstuen K, Mangelsdorff AD. Executive 41. Greatorex J, Dexter T. An accessible competencies of nurses in the Veterans analytical approach for investigating Health Administration. Mil Med 2008; what happens between the rounds of a 173(1): Delphi study. Journal of Advanced 35. Plessis E, Human S. Opinions on: A Nursing 2000; 32(4): strategy to promote nurses health 42. Woude DV, Damgaard G, Hegge MJ, research contribution in south Africa. Soholt D, Bunkers SS. The Unfolding: Health SA Gesondheid 2007; 12(4):25- Scenario Planning in Nursing Nurs Sci 35. Q 2003; 16(1): Murphy MK, Black NA, Lamping DL, 43. Johnson JE, Billingsley MC, Costa LL. McKee CM, Sanderson CF, Askham J, et Xtreme nursing and the nursing al. Consensus development methods Σελίδα 261

20 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας shortage. Nurs Outlook 2006; 54(5): Tapio P. Disaggregative policy Delphi: Using cluster analysis as a tool for systematic scenario formation. Technological Forecasting & Social Change 2002; 70(1): Cuhls K. Delphi method. United Nations Industrial Development Organization Foresight Methodologies. Training Module Textbook. Vienna, Austria. Available at: Date: 11/1/2012. Σελίδα 262 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

21 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Εικόνα 1. Παράδειγμα γραφήματος τύπου «Item graph» από υποτιθέμενο δείγμα δεδομένων. Διακρίνεται η σταθερά πτωτική τάση στην αλλαγή απόψεων. Σελίδα 263

22 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Εικόνες 2, 3 και 4. Παραδείγματα γραφημάτων τύπου «Fountain graph» (τρεις διαδοχικοί γύροι) από υποτιθέμενο δείγμα δεδομένων. Διαγράφεται μια συγκεντρωτική τάση - σύγκλιση απόψεων στη διαδοχή των γύρων. Σελίδα 264 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

23 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Εικόνα 5. Παράδειγμα γραφήματος τύπου «Trajectory graph» από υποτιθέμενο δείγμα δεδομένων. Εικόνα 6. Παράδειγμα γραφήματος τύπου ποιοτικής ανάλυσης συστάδων από υποτιθέμενο δείγμα δεδομένων. Απεικονίζονται οι προβλέψεις βάση ενός κριτηρίου, τοποθετημένες χρονολογικά. Σελίδα 265

24 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Εικόνες 7, 8 και 9. Παραδείγματα γραφημάτων τύπου ποιοτικής ανάλυσης συστάδων «Fountain graph» (τρεις διαδοχικοί γύροι) από υποτιθέμενο δείγμα δεδομένων. Διαγράφεται μια πολωτική τάση - σύγκλιση σε τρεις «πόλους» απόψεων κατά τη διαδοχή των γύρων. Σελίδα 266 Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 3ο: Ανάλυση δεδομένων και παρουσίαση αποτελεσμάτων

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Kruskal-Wallis H... 176

Kruskal-Wallis H... 176 Περιεχόμενα KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Περιγραφή, παρουσίαση και σύνοψη δεδομένων................. 15 1.1 Τύποι μεταβλητών..................................................... 16 1.2 Κλίμακες μέτρησης....................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Προχωρημένη Στατιστική 2. ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Μέτρα Διασποράς (measures of dispersion) Δρ. Δημήτρης Σωτηρόπουλος e-mail: dgs@eap.gr

Στατιστική Ι. Μέτρα Διασποράς (measures of dispersion) Δρ. Δημήτρης Σωτηρόπουλος e-mail: dgs@eap.gr Στατιστική Ι Μέτρα Διασποράς (measures of dispersion) Δρ. Δημήτρης Σωτηρόπουλος e-mail: dgs@eap.gr Παρασκευή, 30 Νοεμβρίου 2012 Στατιστική Ι Έννοιες - Κλειδιά Μεταβλητότητα Εύρος (range) Εκατοστημόρια

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα. Μέρος 2 ο : Μεθοδολογικοί προβληματισμοί

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα. Μέρος 2 ο : Μεθοδολογικοί προβληματισμοί Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 3 ο Τεύχος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 3 rd Issue, July September 2011 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET PERIOPERATIVE NURSING (2015), VOLUME 4, ISSUE 2 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ_ H χρήση των ημερολογίων αναστοχασμού στην εκπαίδευση των φοιτητών στις επιστήμες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας: Μια προσέγγιση στα πλαίσια των κανόνων της επαγγελματικής ηθικής και δεοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο]

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] Διδάσκων: Ευστράτιος Παπάνης - Αντικείμενο του μαθήματος Ο κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος - Ιούνιος 2011 10 th Volume, 2 nd Issue, April - June 2011 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Έντυπο Καταγραφής Πληροφοριών και Συγκέντρωσης Εκπαιδευτικού Υλικού για τα Ανοικτά Μαθήματα

Έντυπο Καταγραφής Πληροφοριών και Συγκέντρωσης Εκπαιδευτικού Υλικού για τα Ανοικτά Μαθήματα Έντυπο Καταγραφής Πληροφοριών και Συγκέντρωσης Εκπαιδευτικού Υλικού για τα Ανοικτά Μαθήματα Έκδοση: 1.01, Απρίλιος 2013 Πράξη «Κεντρικό Μητρώο Ελληνικών Ανοικτών Μαθημάτων» Σύνδεσμος: http://ocw-project.gunet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Ποσοτικές Μέθοδοι Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης MBA Ph.D. Candidate e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Εισαγωγή στη Στατιστική Διδακτικοί Στόχοι Μέτρα Σχετικής Διασποράς Κατανομές Πιθανοτήτων Η Κανονική Κατανομή Η Τυποποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ SPSS To SPSS θα: - Κάνει πολύπλοκη στατιστική ανάλυση σε δευτερόλεπτα -

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ Â Neapolis University þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ Â Neapolis University þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿÿ ÁÌ» Â Ä Å ½ ûµÅÄ ÃÄ ½ þÿä  ÇÁ à  ±»º Ì». þÿžµ½ ÆÎ½Ä Â, ±½±³¹ÎÄ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3 ο. Περιγραφική Στατιστική

Μάθηµα 3 ο. Περιγραφική Στατιστική Μάθηµα 3 ο Περιγραφική Στατιστική ΗΣτατιστικήείναι Μια τυποποιηµένη σειρά αναλυτικών µεθόδων, οι οποίες χρησιµοποιούνται από τον εκάστοτε ερευνητή για την ανάλυση των διαθέσιµων δεδοµένων. Υπάρχουν δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια Ενότητα 2α: Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Εγκυρότητα, ακρίβεια Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Κατανομή συχνοτήτων Μέτρα κεντρικής τάσης Μέτρα διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall 3..2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall Ο συντελεστής συχέτισης τ του Kendall μοιάζει με τον συντελεστή ρ του Spearman ως προς το ότι υπολογίζεται με βάση την τάξη μεγέθους των παρατηρήσεων και όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες

Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες Σχετικές πληροφορίες: http://dlib.ionio.gr/~spver/seminars/statistics/ Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες Σπύρος Βερονίκης Τμήμα Αρχειονομίας - Βιβλιοθηκονομίας Θεματικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και ερευνητικά σχέδια

Επιστήμη και ερευνητικά σχέδια Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Βασικά στάδια ενός ερευνητικού σχεδίου Επιστήμη και ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Διαφορικός Λογισμός 1. Ισχύει f (g())) ) f ( = f (g())g () όπου f,g παραγωγίσιµες συναρτήσεις 2. Αν µια συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών.

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Καλογεράκη Ελένη Βιβλιοθήκη Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», Msc Inf Scienc, Κοινωνιολόγος, Βιβλιοθηκονόμoς, Σαρανταπόρου 8, Άνω Ηλιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4 Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4 Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο 8.1 Συντελεστές συσχέτισης: 8.1.1 Συσχέτιση Pearson, και ρ του Spearman 8.1.2 Υπολογισµός του συντελεστή

Διαβάστε περισσότερα