Η ανθρωπιστική παιδεία στην Ελληνική Εκπαίδευση. Από τον Αδαμάντιο Κοραή στη σύγχρονη προσέγγιση*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανθρωπιστική παιδεία στην Ελληνική Εκπαίδευση. Από τον Αδαμάντιο Κοραή στη σύγχρονη προσέγγιση*"

Transcript

1 Η ανθρωπιστική παιδεία στην Ελληνική Εκπαίδευση. Από τον Αδαμάντιο Κοραή στη σύγχρονη προσέγγιση* Θεοδώρα Χασεκίδου-Μάρκου Σχολική σύμβουλος Δ.Ε. Ο Αδαμάντιος Κοραής -εξέχουσα μορφή της ελληνικής διανόησης- και άλλοι διαφωτιστές έζησαν από κοντά όλες τις πνευματικές διεργασίες οι οποίες συντελούνταν στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα στην Ευρώπη. Τους νεοέλληνες διαφωτιστές συγκίνησε ο παιδαγωγικός ενθουσιασμός του Διαφωτισμού, εξάλλου έθεταν ως προϋπόθεση για την ελευθερία το φωτισμό του γένους με την παιδεία, αλλά και ο στόχος της ολόπλευρης μόρφωσης του ανθρώπου, τον οποίο επιδίωκε η κίνηση του Νεοανθρωπισμού, κυρίως, μέσα από την επαφή με τα συγγράμματα των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων. Η Νεοανθρωπιστική κίνηση των φιλολόγων και παιδαγωγών, που εμφανίστηκε στη Γερμανία στα τέλη του 18ου-αρχές του 19ου αιώνα και αρχικά ήταν στραμμένη στον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας των αρχαίων γλωσσών στο Πανεπιστήμιο και στα Λατινικά σχολεία, επηρέασε βαθιά τους νεοέλληνες διανοούμενους, πολλοί από τους οποίους είχαν άμεση ή έμμεση επαφή με το γερμανικό πνεύμα. Εξάλλου το εκπαιδευτικό σύστημα της Πρωσίας υπήρξε το πρότυπο όχι μόνο για τους Έλληνες αλλά και για τους άλλους Ευρωπαίους που ασχολήθηκαν με τα εκπαιδευτικά πράγματα. Ο Νεοανθρωπισμός, αρχικά με τον J. M. Gesner ( ) και τον J. A. Ernesti ( ), άσκησε κριτική στο μονότονο φορμαλισμό, ο οποίος είχε αναπτυχθεί στη σχολική πράξη, και στη συνέχεια με τον C. G. Heyne ( ) και τους μαθητές του (W. von Humboldt, Vob, Fr. και A. W. Schlegel) διέδωσε τον ενθουσιασμό για τον αρχαίο πολιτισμό, δημιούργησε ένα ολόκληρο σύστημα επιστημών για τη βαθύτερη κατανόηση του αρχαίου πολιτισμού, της γλώσσας, της τέχνης, της ιστορίας και, εν τέλει με τον Fr. Au. Wolf ( ), μια εκτενή επιστήμη της αρχαιότητας. Με τη μύηση της ψυχής στον κόσμο της αρχαιότητας προσδοκούσε το ανέβασμα όλων των ψυχικών δυνάμεων του ανθρώπου 1. Η αξία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ως μορφωτικού αγαθού για τους Νεοέλληνες και ως μέσου για τη σύνδεσή τους με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό δεν αμφισβητήθηκε ποτέ, καθώς με τη σύνδεση αυτή αποκτούσαν συνείδηση ότι διέθεταν ιδιαίτερη ιστορική φυσιογνωμία. Το * Η εργασία αποτελεί εισήγηση στο 37ο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων», στις Νοεμβρίου Α., Ρέμπλε (1990). Ιστορία της Παιδαγωγικής, Μετ. Θ., Χατζηστεφανίδης, Σ., Χατζηστεφανίδου- Πολυζώη. Αθήνα: Παπαδήμας, σ. 280 κε. 249

2 ζήτημα, που αποτελεί ακόμη και σήμερα αντικείμενο συζήτησης και αποτέλεσε επίσης και αντικείμενο έντονης παιδαγωγικής, ιδεολογικής και πολιτικής αντιπαράθεσης σε ολόκληρο τον 19 ο αιώνα και στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα του 20 ου, ιδιαίτερα, όταν επιχειρούνταν αλλαγές στην οργάνωση και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, ήταν ο τρόπος προσέγγισης του μαθήματος και η σύνδεσή του με το γλωσσικό ζήτημα 2. Οι διαφωτιστές, κληρικοί και δάσκαλοι οι περισσότεροι, συνδέουν στενά την παιδεία με την ελευθερία και διατυπώνουν προτάσεις για την οργάνωση της ελληνικής εκπαίδευσης σύμφωνα με ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αποτελείται από τρεις αυτοτελείς βαθμίδες. Το αναλυτικό πρόγραμμα με τις φυσικές επιστήμες, τις νέες γλώσσες, την αρχαία ελληνική γραμματεία, τη φιλοσοφία, τα πρακτικά μαθήματα θα καλλιεργεί τις κλίσεις και δεξιότητες των νέων, θα αναπτύσσει τις σωματικές, λογικές και ηθικές δυνάμεις τους, θα τους βοηθά να αποκτήσουν χρήσιμες γνώσεις, υγιείς έξεις, ενώ οδηγός θα είναι το κλασικό πρότυπο και το παράδειγμα μεγαλυτέρων - δασκάλων. Διατυπώνουν επίσης προτάσεις και για τη διδακτική μέθοδο, η οποία θα πρέπει να κάνει ευχάριστη τη μάθηση, να διεγείρει την περιέργεια του παιδιού, να το αντιμετωπίζει ως μοναδικότητα και να το πείθει για την αναγκαιότητα της εκπαίδευσης. Η διδασκαλία θα πρέπει να ακολουθεί τη φυσική μέθοδο, δηλαδή αυτή που προσαρμόζεται στην πνευματική κατάσταση του παιδιού, ενεργεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ψυχικών νόμων και προχωρεί χωρίς άλματα από τα ατελέστερα στα τελειότερα και 3 από τα απλούστερα στα συνθετότερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον δείχνουν για τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, την οποία προσπαθούν να εντάξουν σε ένα διαφορετικό πλαίσιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ ( ), ο οποίος επισημαίνει την αντίθεση ανάμεσα στη δόξα της αρχαίας Ελλάδας και στη σύγχρονη (στην εποχή του) εικόνα της ελληνικής κοινωνίας και διαπιστώνει ότι η αιτία είναι η αμάθεια. Για να καταπολεμηθεί, θα έπρεπε να αρθεί η αντίφαση της ελληνικής κοινωνίας όσον αφορά στη θέση της αρχαιογνωσίας στην ελληνική παιδεία. Η νεότερη ελληνική παιδεία κυριεύεται κατά κράτος ἀπό τήν ὑπόληψιν καί τήν ἀμέλειαν τῆ ς ἀρχαιότητος. Η ὑπόληψις συνιστούσε τον άκρατο θαυμασμό στους αρχαίους και την πίστη στο αλάθητό τους. Οι αρχαίοι είναι και αυτοί άνθρωποι μέ μίαν πεπερασμένην καί ἀτελῆ φύσιν, ὃπως καί οἱ ἐπίλοιποι ἄνθρωποι και, επομένως, πρέπει κανείς να τους αποτιμά κριτικά. Η 2 Χ. Τζήκας, «Λόγος και αντίλογος για τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας από μετάφραση στη Μέση Εκπαίδευση ( )» στα Πρακτικά (ηλεκτρονική μορφή) του 3ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας Εκπαίδευσης, Πάτρα 2005, Πανεπιστήμιο Πατρών ΠΤΔΕ. 3 Θ. Χασεκίδου-Μάρκου (2006). Εκπαιδευτικά και Παιδαγωγικά Περιοδικά στην Ελλάδα. Η Διαμόρφωση της Παιδαγωγικής Σκέψης κατά το 19 ο αιώνα. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη, σ. 32 κ.ε. 250

3 έλλειψη κριτικού πνεύματος στην αποτίμηση των αρχαίων οφειλόταν στην άγνοια της νεότερης γνώσης. ἀμέλεια Η της αρχαιότητας εκφραζόταν με την έλλειψη των συγγραμμάτων των αρχαίων. Προτείνει το περιεχόμενο της νέας εκπαίδευσης να βασίζεται σε εγκύκλιο πρόγραμμα σπουδών, που θα απαιτεί στοχασμό και κρίση και συλλογή αρχαίων κειμένων ανάλογη με την ηλικία των παιδιών. Η σπουδή των κειμένων είναι σκόπιμο να συνδυάζεται με το ιστορικό και πολιτισμικό τους πλαίσιο, ώστε να διασαφηνίζονται τα νοήματά τους 4. Ο Αδαμάντιος Κοραής, εμπνευσμένος από τις αρχές και τα ιδεώδη του δημοκρατικού κλασικισμού, θεωρούσε την κλασική παιδεία ως το μέσο για την αναζωογόνηση της πολιτικής χρηστότητας, που ήταν απαραίτητη, για να επιτευχθεί η κοινωνική και πολιτική μεταρρύθμιση 5 και έθετε ως σκοπό της μελέτης των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων την καλλιέργεια χρηστού ήθους και νου και σε καμία περίπτωση την απομνημόνευση λέξεων ή ρήσεων. Θεωρούσε επίσης πρωταρχική του υποχρέωση να κάνει τα συγγράμματα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας προσιτά στους συμπατριώτες του, για να συμβάλει στην αναβίωση της σοφίας και αρετής των αρχαίων και γι αυτό προχώρησε στις εκδόσεις αρχαίων ελλήνων συγγραφέων με τη σειρά της Ελληνικής Βιβλιοθήκης και τη σειρά των Παρέργων της Ελληνικής Βιβλιοθήκης 6. Λάτρης και εμβριθής μελετητής ο ίδιος της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, διατυπώνει τις ενστάσεις του για τον τρόπο της διδασκαλίας στα σχολεία τα οποία λειτουργούσαν επί Τουρκοκρατίας. Ως μαθητής είχε γνωρίσει το σύστημα των καλών γραμματικών και της 7 «ψυχαγωγίας», της «ψυχοκτασίας», όπως την ονόμαζε ο ίδιος. Για να επιτευχθεί η εἲδησις της ελληνικής γλώσσας, προτείνει να συντμηθεί ο καιρός της διδασκαλίας πράγμα, το οποίο μπορούν να πετύχουν μόνο οι κριτικοί διδάσκαλοι με την κριτική μέθοδο της διδασκαλίας. Η μάθηση της ελληνικής (αρχαίας) γλώσσας είναι δύσκολη και η έλλειψη μεθόδου στην παράδοση την έκανε δυσκολότερη. Η σύγκριση της ελληνικής με την κοινή γλώσσα διευκολύνει τη μάθησή της. Οι πολυάριθμες 4 Π., Κιτρομηλίδης (2000). Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες. Μετάφρ. Σ., Νικολούδη. Αθήνα: ΜΙΕΤ, σ. 229 κ.ε. 5 Κιτρομηλίδης, ό. π., σ. 383 κ.ε. 6 Έτσι το 1805, με την οικονομική αρωγή των αδελφών Ζωσιμάδων, εγκαινιάζεται η Ελληνική Βιβλιοθήκη με τον τόμο Πρόδρομος Ελληνικής Βιβλιοθήκης. Μεταξύ του εκδόθηκαν δεκαέξι τόμοι. Μια άλλη σειρά εκδόσεων ήταν τα Πάρεργα της Ελληνικής Βιβλιοθήκης μεταξύ του 1809 και Σε ανεξάρτητες εκδόσεις δημοσιεύτηκαν επίσης άλλα αρχαία κείμενα. Στα προλεγόμενα των εκδόσεών του, που φέρουν τον τίτλο Αυτοσχέδιοι Στοχασμοί περί της Ελληνικής Παιδείας και Γλώσσης και ιδιαίτερα στα προλεγόμενα των έξι τόμων των Παράλληλων Βίων του Πλουτάρχου, ο Κοραής ανέπτυξε τη θεωρία του για τη διαλεκτική σχέση παιδείας και ελευθερίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στη γλώσσα, διότι αυτή είναι το όργανο της παιδείας. 7 Ο Κοραής τη χαρακτηρίζει ψυχοκτασία, Προλεγόμενα, τόμος Α, Στοχασμοί αυτοσχέδιοι εις την έκδοσιν της Ποικίλης ιστορίας του Αιλιανού, των σωζομένων Ηρακλείδου του Ποντικού και Νικολάου του Δαμασκηνού, επιμ. Φ. Φουρναράκη, Παρίσι [Ανατύπωση: Πρόλογος Κ. Θ. Δημαράς, Αθήνα: Μ.Ι. Ε. Τ., 1984, σ. 140]. 251

4 γραμματικές με την έλλειψη μεθόδου και το πλήθος των λεπτομερειών κάνουν τη μάθηση δυσκολότερη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, ενώ παράλληλα οι κανόνες είναι γραμμένοι στα αρχαία ελληνικά Στην κυρίως λεγόμενη θεματογραφία η μετάφραση από την κοινή γίνεται για άσκηση στην ελληνική (αρχαία), ενώ στην εξήγηση ή ψυχαγωγία η μετάφραση από την ελληνική πρέπει να γίνεται θέμα και γύμνασμα της κοινής. Οι δάσκαλοι θα έφριτταν, αν μπορούσαν να καταλάβουν πόσο κακό προξενούν στους νέους, όταν τους απομακρύνουν από τα σχολεία με την ἀμέθοδον παράδοση. Είναι απαραίτητο να εκπονηθεί μια νέα συλλογή κειμένων τέτοια, ώστε να συνδυάζεται η ευχαρίστηση με την ωφέλεια και ο αναγνώστης να γίνεται σοφός, ήμερος και να εμπνέεται από μεγάλα φρονήματα 8. Έτσι, λοιπόν, οι διαφωτιστές προσδοκούν την παιδεία και εκπαίδευση του ελληνικού γένους πριν την επανάσταση του 1821 και συνδέουν το σκοπό της με την εθνική και πολιτική υπόσταση των Ελλήνων. Ο Ιωάννης Καποδίστριας συνεχίζει με την αλληλοδιδακτική μέθοδο και δείχνει ενδιαφέρον για τη γενίκευση της λαϊκής και τη θεμελίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, εξάλλου οι συνθήκες δεν επέτρεπαν μεγαλόπνοα σχέδια. Το 1833 με την άφιξη του Όθωνα και της Αντιβασιλείας αρχίζει μια άλλη περίοδος για την ελληνική εκπαίδευση και διαμορφώνεται ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο αποτελεί αντιγραφή του βαυαρικού και υπογράφονται τα σχετικά Διατάγματα 9. Η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στο ελληνικό κράτος (από την εποχή της επίσημης εισαγωγής της το 1836) στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (αρχικά στα Ελληνικά Σχολεία και Γυμνάσια και στη συνέχεια στους άλλους τύπους σχολείων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης), απομακρύνθηκε, όμως, από την κριτική ανάγνωση των κειμένων και την προσοχή στο περιεχόμενο και το πνεύμα τους και η γραμματική και το συντακτικό από οδηγοί και εργαλεία της γλώσσας έγιναν αυτοσκοπός. Σταδιακά κατέλαβε το μεγαλύτερό μέρος του αναλυτικού προγράμματος (σχεδόν 55% των ωρών διδασκαλίας μεταξύ των ετών ), ενώ τα Νέα Ελληνικά, δηλαδή η καθαρεύουσα, διδάσκονται, μόλις από το 1884 και μετά, σε ελάχιστες διδακτικές ώρες. Για τα μαθήματα των θετικών επιστημών διατίθενται λιγότερες ώρες από το 20% του διδακτικού χρόνου, ενώ απουσιάζει σχεδόν οποιαδήποτε πρακτική διδασκαλία 10. Η τάση αυτή επεκτείνεται και στο δημοτικό σχολείο, καθώς το 1856, στο Νέο Οδηγό της αλληλοδιδακτικής μεθόδου «Γραμματική τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης διά τά 8 Χασεκίδου-Μάρκου, ό.π., σ. 28 κ.ε. 9 Περί Δημοτικών σχολείων 3/3/1834 και περί Ελληνικών σχολείων και Γυμνασίων 31/12/1836, με τη γνωστή κλιμάκωση 4, 3 και 4 έτη φοίτησης αντίστοιχα για κάθε τύπο σχολείου. 10 Κ., Τσουκαλάς (1987). Εξάρτηση και αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα ( ). Αθήνα: Θεμέλιο, σ. 555 κ.ε. 252

5 δημοτικά σχολεῖα ὁρίζεται ἡ τῆς ἀρχαίας καί μόνη συντεταγμένη ὃμως ἐπί τό ἁπλούστατον καί περιέχουσα μόνους τούς εἰς τό καθαρῶς γραφόμενον καί λαλούμενον ὕφος συνήθως τύπους» 11. Ο υπουργός Χ. Χριστόπουλος αιτιολογεί αυτή την αλλαγή στο λόγο του στο Βασιλικό Διδασκαλείο ως εξής: «οἱ κανόνες αὐτῆς (της αρχαίας ελληνικής) ἐπικρατοῦσιν καθόλου καί εἰς τήν νῦν γραφομένην γλῶσσαν, ὁσημέραι χωροῦσαν γιγαντιαίοις τοῖς βήμασι πρός τήν ἀρχαίαν αὐτῆς ἀκμήν καί τελειότητα» 12. Η ελληνική εκπαίδευση δεν θα πρέπει να αποκοπεί και από το πολιτικό-κοινωνικό της πλαίσιο, σε μια εποχή μάλιστα, κατά την οποία το νεοσύστατο ελληνικό κράτος αγωνιζόταν να οριοθετήσει την ταυτότητά του. Οι αγώνες για τους αλύτρωτους Έλληνες, η θεωρία του J. P. Fallmerayer, την οποία οι έλληνες ιστορικοί προσπάθησαν να αντικρούσουν, έστρεψαν την ελληνική πολιτεία και τους έλληνες δασκάλους και παιδαγωγούς σε έναν αδιάκοπο αγώνα για την απόδειξη της συνέχειας της ελληνικής φυλής και της καταγωγής των σύγχρονων Ελλήνων από τους αρχαίους. Οι εκδόσεις αρχαίων κλασικών συγγραμμάτων, βιβλίων αρχαιολογίας, οι πανηγυρικοί λόγοι σε επετείους και σχολικές εξετάσεις, οι προσκλήσεις και εκκλήσεις για την ανάδειξη και προστασία των αρχαίων μνημείων εκφράζουν αυτή την προσπάθεια. Η αρχαία εύκλεια προβάλλεται αδιάκοπα ως ιδανικό, το οποίο πρέπει να κατακτήσουν οι νεότεροι έλληνες, για να γίνουν αντάξιοι των προγόνων τους. Έτσι οι αρχαίοι έλληνες από οδηγός του ελληνικού έθνους μεταβάλλονται σε αντικείμενο τυφλής μίμησης και αντιγραφής. Στις εκδόσεις των αρχαίων ελληνικών συγγραμμάτων τονίζεται ιδιαίτερα ότι οι νέοι πρέπει να ποτιστούν με τα νάματα της πατρίου φιλοσοφίας και να ρυθμίσουν τον κοινωνικό τους βίο σύμφωνα με τα παραγγέλματα των σοφών προπατόρων τους. Οι διδάσκοντες οφείλουν να αναπτύξουν στους μαθητές τους τις ηθικές ιδέες και έξεις των προγόνων, στους οποίους τα εξευγενισμένα έθνη χρωστούν τον πολιτισμό τους και τις πολιτικές αρετές τους 13. Το γλωσσικό ζήτημα είναι πάντα αντικείμενο συζήτησης και γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν τα ερωτήματα «ποια είναι η ελληνική 14 γλώσσα, ποια η γραμματική της» μέσα από τις διιστάμενες απόψεις, ακραίες ή μετριοπαθείς, των λογίων. Άλλοι μιλούν για διόρθωση της 11 Εφημερίς των Φιλομαθών, 11/8/1856, τ. 173, σ ό.π., 28/9/1856, τ. 179, σ Από την Αγγελία έκδοσης συλλογής με τα ηθικά και πολιτικά αξιώματα, παραγγέλματα και αποφθέγματα του Αριστοτέλη από τον εκδότη Σολομώντα Νικολαϊδη, Κύπριο, Σύρος. Παιδαγωγός, 9/9/1839, σ. 301 κ.ε. 14 Αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στη γραμματική, αφού αυτή αποτελεί ακόμη και αντικείμενο διαπραγμάτευσης στους λόγους εκπαιδευτικών. Στις εξετάσεις της Σχολής της Χίου ο Κ. Κόντος εκφώνησε «πρέποντα λόγον, περί παιδείας ἑλληνικῆς καί γραμματικῆς». Η παιδεία «φυτόν ῆς τ Ἑλλάδος ἐπιχώριον τυγχάνει». Η ελληνική γραμματική «ἡ καθοδηγουμένη ἡμῖν εἰς τούς ἀνθηρούς τῶν Ἑλλήνων ποιητῶν καί συγγραφέων λειμῶνας, ἐν οἷς μάλιστα θάλλει τό ἱερόν ἐκείνο φυτόν, ὡσπερεί φύλαξ καί κηπωρός τήν θεραπείαν αὐτοῦ ἐπιτέτραπται». Ε. Φ.,14/8/1859, τ. 327, σ κε. 253

6 δημώδους γλώσσας και άλλοι για επάνοδο της αρχαίας, πολύ λίγοι τάσσονται υπέρ της καθομιλούμενης γλώσσας, αλλά και αυτοί γράφουν στην αρχαΐζουσα. Ορισμένους μάλιστα τους καταλαμβάνει τέτοιος οίστρος για την επάνοδο στην αρχαία ελληνική γλώσσα, ώστε η επιστροφή αυτή στο παρελθόν να θεωρείται πρόοδος, «ἐπειδή ὁσημέραι ἡ ἡμετέρα γλῶσσα, βαίνουσα ἐπί τά πρόσω, πλησιάζει τήν τῶν ἡμετέρων προγόνων, διά ῦτα ἀναγκαῖον ἢδη καθίσταται νά ἀποβάλλωμεν βαθμηδόν καί τήν λέπραν ῦ το Γιεζεί, ἀντικαθιστῶντες ἀντί τῶν βαρβαρικῶν ὀνομάτων, ὃπου εἶνε δυνατόν τά ἀρχαῖα» 15. Για όλα αυτά υπάρχουν αντίθετες φωνές και διατυπώνονται σοβαρές ενστάσεις για τον τρόπο μελέτης και αξιοποίησης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Επισημαίνεται ότι η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καταδικάζεται ο σχολαστικισμός των διδασκόντων, που καταστρέφει την ομορφιά των κειμένων και προτείνονται διδακτικές μέθοδοι, που εφαρμόστηκαν από τους μεγάλους φιλολόγους της Γερμανίας, στους οποίους και γίνονται παραπομπές. Η μελέτη των κλασικών έργων δεν έφερε ακόμη τους προσδοκώμενους καρπούς στην Ελλάδα. Οι κυριότεροι λόγοι για αυτή την κατάσταση είναι η έλλειψη χρήσιμων εκδόσεων, αναγκαίων διδακτικών και βοηθητικών βιβλίων και η ἀμέθοδος» «διδασκαλία. Τους συγγραφείς πρέπει να τους διαβάζουμε όχι «μηχανικῶς καί γραμματιστικῶς ἀλλά 16 κατά τόν νοῡν καί τό πνεῡμα αὐτῶν». Στο μεταξύ γίνονται δειλές απόπειρες για μεταφράσεις αρχαίων 17 κειμένων. Ο Σ. Κουμανούδης υποστηρίζει ότι τα αθάνατα αριστουργήματα των προγόνων πρέπει σταδιακά να μεταφερθούν στην ομιλούμενη γλώσσα, για να γίνουν κοινό ανάγνωσμα του λαού. Έχουν γίνει πολλές μεταφράσεις και αυτό είναι ένδειξη ότι πολλοί σκέπτονται σωστά γι αυτό το ζήτημα. Αυτοί που νομίζουν ότι προχωρεί η γλώσσα γιγαντιαίοις βήμασι πρός τήν παλαιάν μορφήν και, επομένως, είναι μάταιο να γίνονται μεταφράσεις, ας αναγνωρίσουν ότι η πλειοψηφία του έθνους φρονεί διαφορετικά, και δεν δείχνει φόβο, μήπως, εξαιτίας των μεταφράσεων ψυχρανθεί η κλίση στα πρωτότυπα και παραμεληθεί η σπουδή της αρχαίας γλώσσας. Όσο και αν προχωρήσει στην Ελλάδα η γνώση των αρχαίων γλωσσικών τύπων, δεν υπάρχει πιθανότητα η 15 Ε.Φ., 8/6/1857, τ. 211, σ. 87 κε. Από την αγγελία του Γ. Α. Βακαλόπουλου για τη μετάφραση του σχολικού άτλαντα της νεότερης Γεωγραφίας του Γερμανού Κ. Γλασερίου. 16 «Περί τῆς ἐν Ἑλλάδι ταχυτέρας καί συντελεστικωτέρας τῆς ἑλληνικῆς παιδείας ἀναπτύξεως, Ε.Φ., 20/3/1855, τ. 110, σ. 440 κε. Οι καθηγητές του Πανεπιστημίου Θ. Μανούσης, Κ. Ασώπιος, Φ. Ιωάννου, Κ. Κοντογόνης, Γ. Παπασλιώτης και Σ. Κουμανούδης προτίθενται να εκδώσουν «Συλλογήν τῶν δοκίμων ἤ κλασσικῶν λεγομένων Ἑλλήνων ποιητῶν καί συγγραφέων μετά ἐκλεκτών ἐκ τῶν ἀρίστων ἐκδόσεων ἐρανισμένων γρα μματικῶν, κριτικῶν καί εξηγητικῶν σημειώσεων, ὃσαι ἀπαιτοῦνται κατά τήν σημερινήν τῆς φιλολογικῆς ἐπιστήμης κατάστασιν πρός τήν ἀκριβῆ ἑρμηνείαν καί διασάφησιν αὐτῶν». 17 Φιλίστωρ, Δεκέμβριος 1862, τόμος Δ, τ. 6, σ «Ὁ Βασιλεύς Οἰδίπους», έμμετρη μετάφραση από το Ν. Κοντόπουλο. 254

7 πλειοψηφία του ελληνικού λαού να φτάσει στο σημείο να κατανοεί ικανοποιητικά τα αρχαία συγγράμματα και, επομένως, δεν θα μπορεί ο λαός να είναι μέτοχος των καλών της αρχαίας προγονικής Μούσας. Καθημερινά το αναγνωστικό κοινό στρέφεται στα ξένα μυθιστορήματα, διότι είναι πιο κατανοητά. Για αυτό οφείλεται μεγάλη ευγνωμοσύνη σε αυτούς που προσφέρουν μεταφράσεις αρχαίων πρωτοτύπων στην κοινή 18. Η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θα γίνεται, όμως, πάντα από το πρωτότυπο κείμενο, με εξαίρεση τα διαλείμματα των τριών μεταρρυθμίσεων. Στη μεταρρύθμιση του 1929 προβλέπεται για πρώτη φορά «Σχέδιον νόμου περί εκδόσεως μεταφράσεων αρχαίων κλασσικών και νεωτέρων ξένων έργων» 19 και το αναλυτικό πρόγραμμα εισήγαγε τη χρήση της μετάφρασης στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών με διαφορετικές ρυθμίσεις από τάξη σε τάξη 20. Στη μεταρρύθμιση του 1964 η διδασκαλία της αρχαίας γλώσσας από το πρωτότυπο πραγματοποιείται στην Γ Γυμνασίου, ενώ στις δύο πρώτες τάξεις προβλέπεται διδασκαλία από μετάφραση 21. Στη μεταρρύθμιση του 1976 η αρχαία ελληνική γραμματεία διδασκόταν μόνο από μετάφραση σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου και τα σχολικά βιβλία περιείχαν μόνο το κείμενο της μετάφρασης. Υπήρξε η μακροβιότερη από τις μεταρρυθμίσεις, καθώς οι δύο προηγούμενες είχαν βραχεία εφαρμογή. Το 1992, εντελώς ξαφνικά, το τότε Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων επανέφερε τα αρχαία ελληνικά από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο με ισόποση κατανομή του εβδομαδιαίου χρόνου στα κείμενα από μετάφραση και στο πρωτότυπο. Από το σχολικό έτος το μάθημα στο πρωτότυπο γίνεται 3ωρο. Σύμφωνα με το ΔΕΠΠΣ το μάθημα έχει 18 ο.π., Απρίλιος 1862, τόμος Γ, τ. 4, σ. 372 κε. Σύμφωνα με το περιοδικό πρέπει να υπάρχει κατανόηση για τις πρώτες δοκιμές μεταφράσεων: «ἄς εἲμεθα συγγνωμονικοί εἰς τά πρῶτα δοκίμια. Ἔρχεται καί τῶν ἀκριβεστέρων καί τελειοτέρων ὁ καιρός φθάνει μόνον νά κινῶνταί τινες, καί τούς κινουμένους νά προτρέπωσιν ἄλλοι ἐπί τά πρόσω». Μαΐου , τόμος Α, τ. 9, σ «αἱ μεταφράσεις, αἱ ἀκριβεῖς καί δεξιαί, ἀρχαίων τε καί νέων καλλιτεχνημάτων πολλαπλήν παρέχουσι τήν ὠφέλειαν, καί γνώσεις πολλάς καί ποικίλας μεταδίδουσι καί τήν τῶν καλῶν αἲσθησιν ἐξεγείρουσι καί πρός τήν ἀνάπτυξιν καί ρύθμισιν τῆς εἰς ἣν γίνονται γλώσσης τά μάλιστα συντελοῦσι. Τοιούτων μεταφράσεων χρήζει ἡ νεωτέρα ἡμῶν γλῶσσα, ἀναπτύξεως ἀκόμ η καί ρυθμίσεως δεομένη καί καλῶν ποιημάτων και συγγραμμάτων ἒνδειαν ἒχουσα». Και στην Εφημερίδα των Φιλομαθών διατυπώνονται θετικά σχόλια για τη μετάφραση της Οδύσσειας από τον Ι. Πολυλά, Έτος ΚΗ, περίοδος Β, 1/6/1880, τ. 5, σ Εισηγητική Έκθεση «ἐπί τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων» (1929, Υπουργός Παιδείας ο Κ. Γόντικας): Α. Δημαράς, Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε, Ερμής: Αθήνα 1984, τ. Β, σ Με το Διάταγμα /(Φ.Ε.Κ. τεύχος Α αρ. φύλλου 12 / ). 21 ΝΔ 4379/1964, Άρθρο 8, παρ. 3. «Εἰς τό Γυμνάσιον ἡ διδασκαλία τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γραμματείας γίνεται ἐκ δοκίμων μεταφράσεων κλασσικῶν ἒργων εἰς τήν Νεοελληνικήν. Εἰς τάς εἰδικάς διά σχολικήν χρῆσιν ἐκδόσεις τῶν ἒργων τούτων ὅταν εἶναι πεζά, πρέπει νά υπάρχῃ τυπωμένον τό ἀρχαῖον κείμενον απέναντι τῆς μεταφράσεως, ὥστε νά δύναται ὁ μαθητής να λάβῃ στοιχειώδη γνῶσιν τοῦ Ἀττικοῦ Λόγου». Παρ. 4. «Ἡ πρώτη προσπέλασις τῶν μαθητῶν εἰς τήν Ἀρχαίαν Ἑλληνικήν γλῶσσαν γίνεται εἰς τήν τρίτην τοῦ Γυμνασίου διά τριώρου καθ' ἑβδομάδα διδασκαλίας τῆς γραμματικῆς τοῦ Ἀττικού Λόγου μετά φραστικῶν ἀσκήσεων ἐκ περικοπῶν ἀρχαίων κειμένων», Δημαράς, ό.π., σ. 269 κ.ε. 255

8 «ανθρωπογνωστικό και αρχαιογνωστικό σκοπό. Μελετά την ανθρώπινη δραστηριότητα, διερευνά και ερμηνεύει την πνευματική δημιουργία των αρχαίων Ελλήνων μέσα από τα έργα της τέχνης του λόγου», ενώ με τη διδασκαλία των κειμένων επιδιώκεται οι μαθητές «να γνωρίσουν την πνευματική δημιουργία των αρχαίων Ελλήνων, να επικοινωνήσουν με περισσότερα κείμενα που προβάλλουν τη σπουδαιότητα του αρχαίου κόσμου, δηλαδή αντιπροσωπεύουν σημαντικές στιγμές της αρχαίας πολιτισμικής δραστηριότητας, να ανακαλύψουν και να εκτιμήσουν τη λογοτεχνική αξία των έργων των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων» 22. Στο Γυμνάσιο η μέθοδος διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών από το πρωτότυπο είναι «κειμενοκεντρική, εστιάζεται στην κατανόηση του περιεχομένου και στην αναγκαία γι αυτό το σκοπό λεξιλογική εξομάλυνση, γραμματική και συντακτική επεξεργασία και την άσκηση στην άμεση και βιωματική κατανόηση του αρχαίου κειμένου (αρχαιογλωσσία, αρχαιογνωσία). Επιδιώκεται, επίσης, ο συσχετισμός των κοινών δομικών στοιχείων, αλλά και των διαφορών, μεταξύ της αρχαίας και της νέας ελληνικής γλώσσας. Στο Λύκειο η διδακτική μέθοδος είναι κειμενοκεντρική- ερμηνευτική προσαρμοζόμενη στο γραμματειακό είδος του κειμένου. Το διδακτικό σχήμα είναι: συνολική θεώρηση του κειμένου, θεματικά κέντρα και δομή, αναλυτική διερεύνηση περιεχομένου και μορφής, και, τέλος, συνολική συνθετική εκτίμηση των ουσιωδών στοιχείων του κειμένου» 23. Πώς διδάσκεται το μάθημα σήμερα; Η διδασκαλία βρίσκεται σε ακολουθία με τους σκοπούς του μαθήματος και τις προτεινόμενες μεθόδους; Πολλοί φιλόλογοι, ακόμη και νέοι στην εκπαίδευση, ακολουθούν το διδακτικό σχήμα, το οποίο αντέγραψαν από τους δικούς τους δασκάλους, πράγμα που σημαίνει ότι η προσέγγιση του κειμένου γίνεται με σχολαστική αναλυτική σύνταξη ή θα μπορούσαμε να πούμε «χειρουργική επέμβαση» του κειμένου. Αποτέλεσμα η λεγόμενη μετάφραση να είναι ένα αλλόκοτο νεοελληνικό κείμενο, από το οποίο δεν βγαίνει κανένα νόημα. Τέτοια κείμενα αντικρίζουν στη μετάφραση του αδίδακτου κειμένου στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας οι βαθμολογητές στις πανελλαδικές εξετάσεις, δυστυχώς, τέτοια αντίκρισαν και οι βαθμολογητές σε γραπτά υποψήφιων φιλολόγων του ΑΣΕΠ. Αλλά και τα πορίσματα της έρευνας, την οποία διεξήγαγε το Τμήμα Ερευνών, Τεκμηρίωσης και Εκπαιδευτικής τεχνολογίας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου κατά το 22 Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών, Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών για την Υποχρεωτική Εκπαίδευση, τόμος Α (Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303 / ). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας (μετάφραση/πρωτότυπο), σ Πρόγραμμα Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Σχολικού Έτους Οδηγίες για τη Διδασκαλία των Γνωστικών Αντικειμένων από την Ομάδα Έργου για την Εισαγωγική Επιμόρφωση του Π.Ι, με την επισήμανση ότι στη διδακτική μεθοδολογία των μαθημάτων λαμβάνονται υπόψη το περιεχόμενο του Δ.Ε.Π.Π.Σ., των Α.Π.Σ. και οι αντίστοιχες Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων, όπου υπάρχουν. 256

9 σχολικό έτος για το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, «με αφορμή τη συγγραφή των νέων βιβλίων και την ανάγκη συγκριτικής αξιολόγησης των παλιών με τα νέα διδακτικά βιβλία, των οποίων η εισαγωγή στα σχολεία έγινε κατά το σχολικό έτος », δημιουργούν προβληματισμούς για το πώς διδάσκεται η αρχαία ελληνική γραμματεία από το πρωτότυπο. Η έρευνα ήταν πανελλαδική και απαντήθηκαν 345 ερωτηματολόγια. Έγινε με σκοπό τη διερεύνηση της λειτουργικότητας των μέχρι τότε χρησιμοποιούμενων εγχειριδίων, της στάσης των φιλολόγων στο μάθημα και για να διαπιστωθεί η επίδραση του μαθήματος στη νοητική-κριτική ικανότητα των μαθητών και στη σωστότερη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας από αυτούς 24. Σταχυολογώ ορισμένα από τα πορίσματα της έρευνας. «Για τον κύριο στόχο του μαθήματος: Η μεγάλη πλειοψηφία των φιλολόγων (σε ποσοστό 70,4%) υποστηρίζει ότι ο στόχος πρέπει να είναι εξίσου γλωσσικός και αρχαιογνωστικός, ενώ ελάχιστοι (ποσοστό 7,5%) δέχονται ότι πρέπει να είναι πρωταρχικά αρχαιογνωστικός και δευτερευόντως γλωσσικός, στοιχείο που συνηγορεί υπέρ της ανάγκης μεθοδικής γλωσσικής διδασκαλίας. Για τις δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές: Το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό (65,5%) θεωρεί ότι οι δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές κατά τη διδασκαλία του μαθήματος οφείλονται σε ελλιπή γλωσσική κατάρτισή τους στη Νέα Ελληνική, κάνει ακόμα περισσότερο επιτακτική την ανάγκη της συστηματικής γλωσσικής διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Χαρακτηριστικές είναι και οι σχετικές αναλυτικά διατυπωμένες προτάσεις, οι οποίες με τρόπο επίμονο θέτουν το αίτημα για κείμενα απλά και ελκυστικά, και διασκευασμένα κατά τρόπο που θα επέτρεπε να λειτουργήσουν υποβοηθητικά στη διδασκαλία της ύλης της Γραμματικής και του Συντακτικού. Για τη Γραμματική και το Συντακτικό: Τη συστηματική διδασκαλία της Γραμματικής και του Συντακτικού αρκετά ωφέλιμη θεωρεί το 39,5% των ερωτηθέντων και πολύ ωφέλιμη το 50,3%. Θα άξιζε εδώ να επισημανθεί, επίσης, ότι ένα ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό -συνολικά το 69,2%- των ερωτηθέντων δέχεται ότι η διδασκαλία των βασικών στοιχείων της Γραμματικής και του Συντακτικού βοηθάει, αρκετά έως πολύ, τον μαθητή να γράφει σωστότερα ένα νεοελληνικό κείμενο. Το στοιχείο αυτό χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς αναδεικνύει την αμφίδρομη ωφελιμότητα στη σχέση της γλωσσικής διδασκαλίας της Aρχαίας με τη Nέα Eλληνική. Σε σχέση με την υποστήριξη της διδασκαλίας με εποπτικό υλικό (εικόνες, διαγράμματα, χάρτες), το 48,4% πιστεύει ότι βοηθάει αρκετά και το 32,9% πολύ. Πάντως μόνον το 8,55% των ερωτηθέντων καταφεύγει συχνά στη χρήση της Τεχνολογίας 24 Σ. Γκλαβάς και Α. Καραγεωργίου (2006). Πανελλαδική Έρευνα για το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων: 12, σ

10 (Η/Υ, video, διαφανειών, cd-rom, dvd κ.τ.λ.) κατά τη διδασκαλία του μαθήματος (σπάνια το 43,9% και ποτέ το 47,7%). Υπέρ της αξιολόγησης των μαθητών στη μετάφραση του αρχαίου κειμένου: α. και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου τάσσεται το 37,8%, β. μόνο στη Β και στη Γ Γυμνασίου το 33,4% και γ. μόνο στη Γ Γυμνασίου το 28,8%. Μοιρασμένα εμφανίζονται συνολικά τα ποσοστά στο ερώτημα για το αν πρέπει οι ερωτήσεις γλωσσικής κατάρτισης (γραμματικής και συντακτικού), στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις, να ενισχυθούν βαθμολογικά». Σε μια άλλη πανελλαδική έρευνα, που δημοσιεύτηκε το 2010, «για τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών στο Γυμνάσιο και στις δύο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού» με βάση τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγια μαθητών και 2802 καθηγητών συνάγεται ότι «το σχολείο, τουλάχιστον το Γυμνάσιο, αν όχι και το Δημοτικό, όχι μόνο δεν παρέχει στα παιδιά του ελληνικού λαού παιδεία «διαταξική» αλλά σε μεγάλο βαθμό παιδεία «ταξική», καθώς οι γλωσσικές δεξιότητες, γραπτές και προφορικές, που αξιολογήθηκαν στο ερωτηματολόγιο και αποτελούν πάγιες επιδιώξεις της γλωσσικής διδασκαλίας γίνονται κτήμα μιας μειονότητας μαθητών που δεν ξεπερνά, σε πολλές περιπτώσεις, το ένα τρίτο ή ακόμα και το ένα τέταρτο του μαθητικού πληθυσμού. Οι μαθητές σε υψηλό ποσοστό δεν εμπεδώνουν τις πολύπλοκες και λόγιες συντάξεις ούτε τα λόγια στοιχεία της ελληνικής γλώσσας, που ενσωματώνονται στη Νεοελληνική, παρά την παράλληλη διδασκαλία και της Αρχαίας Ελληνικής σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται ενίσχυση της διδακτικής πράξης στη Νεοελληνική Γλώσσα σε αυτόν τον τομέα, με αξιοποίηση και σχετικών λογοτεχνικών κειμένων, αλλά απαιτείται και προβληματισμός για το πώς διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά στο Γυμνάσιο» 25. Τα παραπάνω στοιχεία και των δύο ερευνών επιβεβαιώνουν το ότι οι φιλόλογοι είναι προσανατολισμένοι σε παραδοσιακούς τρόπους προσέγγισης των αρχαίων κειμένων, ίσως, γιατί έτσι νιώθουν και την ασφάλεια ότι μπορούν να ολοκληρώσουν την πραγματικά τεράστια ύλη, παράλληλα κάνουν, όμως, εμφανή τη σύγχυση ως προς τη σκοπιμότητα της διδασκαλίας από το πρωτότυπο. Επισημαίνεται επίσης ότι οι δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές κατά τη διδασκαλία του μαθήματος οφείλονται σε ελλιπή γλωσσική κατάρτισή τους στη Νέα Ελληνική. Εύλογα τίθεται το ερώτημα «η εισαγωγή των αρχαίων από το πρωτότυπο το 1992 δεν έγινε πρωτίστως για τη βελτίωση της γλωσσικής ικανότητας των μαθητών στη νεοελληνική;». Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, για να βελτιώσουμε τη διδασκαλία μας και να προσεγγίσουμε τα κείμενα με ένα 25 Πανελλαδική Έρευνα για τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών στο Γυμνάσιο και στις δύο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού» του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 2010 (έτη συλλογής δεδομένων ), υπεύθυνη Χ. Αργυροπούλου, σ.156 κ.ε. 258

11 νέο διδακτικό πλαίσιο, που θα φωτίσει και θα αναδείξει τη διαχρονική τους αξία; Είναι καιρός να δοθεί έμφαση στη συμμετοχική και ερευνητική μάθηση και στις δραστηριότητες των μαθητών είτε αυτές είναι ατομικές είτε ομαδοσυνεργατικές. Στη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από μετάφραση αυτό είναι εφικτό σε μεγάλο βαθμό, εξάλλου και τα διδακτικά εγχειρίδια προσανατολίζουν σε αυτή την κατεύθυνση αναφέροντας, μάλιστα, δημιουργικές δραστηριότητες, στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι μαθητές. Αλλά και εποπτικό υλικό υπάρχει άφθονο και, αν υπάρχει μια σχετικά καλή υποδομή στο σχολείο, μπορεί ο φιλόλογος να αξιοποιήσει ένα πλήθος από λογισμικά, για να γίνει το μάθημα πιο ελκυστικό. Με την ψηφιακή τάξη κατά το προηγούμενο σχολικό έτος δόθηκε αυτή η δυνατότητα, δεν αξιοποιήθηκε, όμως, όπως θα έπρεπε. Το πρόβλημα είναι έντονο με την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα από το πρωτότυπο, η οποία εκ των πραγμάτων, καθίσταται μάθημα, κυρίως, γλωσσικό. Θα μπορούσε άραγε να γίνει διαφορετικά; Οι οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος δίνουν τον προσανατολισμό, καθώς μπροστά στον όγκο της ύλης του συντακτικού και της γραμματικής θυσιάζονται τα κείμενα. Ενδεικτικά αναφέρω για την Α Γυμνασίου: «Από τις Ενότητες 1-18 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Α. Παπαθωμά κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθεί το Α Μέρος (Κείμενο) των Ενοτήτων 5, 8, 9, 16, 17, 18, καθώς και τα αντίστοιχα παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου. Το Β και Γ Μέρος όλων των Ενοτήτων (1-18) θα διδαχθεί κανονικά» 26. Έτσι το μάθημα μετατρέπεται σε λεξιλογικό, γραμματικο-συντακτικό. Ο τρόπος αξιολόγησης του μαθήματος επηρεάζει επίσης και τη μεθοδολογία της διδασκαλίας, ενώ θα πρέπει συμβαίνει το αντίθετο, και οι διδακτικοί σκοποί χάνουν το νόημά τους μπροστά στις απαιτήσεις των εξετάσεων, ιδιαίτερα των πανελλαδικών. Ενδεικτικά θα μπορούσα να κάνω ορισμένες επισημάνσεις για τη βελτίωση του μαθήματος. Ως προς τη διδασκαλία πολύ σημαντική είναι η ένταξη του κειμένου στο ιστορικό του πλαίσιο, ο προσδιορισμός του τόπου, του χρόνου, των περιστάσεων και η παρουσίαση των προσώπων και της δράσης τους. Στο Γυμνάσιο θα πρέπει να δοθεί βαρύτητα στην κατανόηση του κειμένου, όπως προτείνεται άλλωστε, με τη διατύπωση τέτοιων ερωτήσεων από το διδάσκοντα, οι οποίες θα προσανατολίζουν το μαθητή σε αυτό το σκοπό. Στην Γ Γυμνασίου, για την οποία προβλέπεται μετάφραση, όπως και στο Λύκειο, οι μαθητές θα μπορούσαν να χωριστούν σε μεταφραστικές ομάδες και να συγκρίνουν τις μεταφράσεις τους, να μελετήσουν και να συζητήσουν μια δόκιμη μετάφραση του κειμένου, να δουν παράλληλα κείμενα με διαφορετικές, ενδεχομένως, εκδοχές. Όσον αφορά στην εκμάθηση του λεξιλογίου 26 Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου, Αριθ. Πρωτ /Γ2. 259

12 πρέπει να αποφεύγεται η διδασκαλία μεμονωμένων λέξεων ή η αποστήθιση της σημασίας τους και οι άγνωστες λέξεις να είναι αντικείμενο μελέτης μέσα στο γλωσσικό περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν με συγκεκριμένη σημασία. Η διδασκαλία και η προσέγγιση του συντακτικού και της γραμματικής πρέπει επίσης να γίνονται κειμενοκεντρικά, χωρίς αποστήθιση μεμονωμένων τύπων γραμματικής και συντακτικού. Ευχής έργο θα ήταν να υπήρχε η δυνατότητα χρήσης διαδραστικού πίνακα σε όλες τις σχολικές τάξεις. Κατά τη διδακτική διαδικασία της μετάφρασης ο εκπαιδευτικός θα μπορούσε να έχει το αρχαίο κείμενο στην οθόνη και με τη συμμετοχή των μαθητών και την αναλυτική συζήτηση να γίνεται η μετάφραση. Έτσι θα ήταν δυνατόν να αξιοποιηθούν οι γνώσεις των μαθητών δημιουργικά, αλλά και να χρησιμοποιηθούν σώματα κειμένων ή λεξικά, όπως αυτά υπάρχουν στην Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας 27. Συνοψίζοντας, λοιπόν, αν θέλουμε να μιλούμε για τη γόνιμη και δημιουργική επαφή με τα αρχαία κείμενα, για τη σύνδεσή τους με τη σύγχρονη πραγματικότητα, για την καλλιέργεια της σκέψης του μαθητή, αν θέλουμε να μιλούμε για εκπλήρωση των στόχων των Αναλυτικών Προγραμμάτων, θα πρέπει να προβούμε σε αναθεωρήσεις, οι οποίες απαιτούν και κάποιες πρακτικές ρυθμίσεις. Είναι δυνατόν να κατακτήσουν οι μαθητές σήμερα τις γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την εκπλήρωση των παραπάνω σε μια τρίωρη διδασκαλία στο Γυμνάσιο, όταν πριν τη μεταρρύθμιση του 1976 για το ίδιο μάθημα η διδασκαλία ήταν εξάωρη; Υπενθυμίζω επίσης ότι το Γυμνάσιο δεν ανήκε τότε στην υποχρεωτική εκπαίδευση, υπήρχαν εισαγωγικές εξετάσεις, πράγμα που σήμαινε ότι γινόταν επιλογή μαθητών. Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη μας και το γεγονός ότι στα σχολεία μας πάνω από το 10% των μαθητών μας είναι αλλογενείς και επίσης ότι ο αριθμός των μαθητών με ειδικές μαθησιακές ανάγκες αυξάνει συνεχώς. Τα παιδιά, εκτός από τη νέα ελληνική και την αρχαία ελληνική γλώσσα, διδάσκονται παράλληλα και δύο ξένες γλώσσες. Το αναλυτικό πρόγραμμα είναι τόσο απαιτητικό, που θα πρέπει ένα παιδί να έχει εξαιρετική σωματική και ψυχική αντοχή αλλά και υψηλό πνευματικό υπόβαθρο, για να αντεπεξέλθει. Στο βαθμό που θεωρείται απαραίτητη η διδασκαλία του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, θα πρέπει το βάρος να δοθεί στο κείμενο, το λεξιλόγιο, την ετυμολογία και όσον αφορά στο συντακτικό και στη γραμματική η ύλη να περιλαμβάνει τα πιο βασικά και εύληπτα σημεία. Η αναλυτικότερη διδασκαλία ας μετατεθεί στο Λύκειο και ειδικά για τους μαθητές εκείνους, οι οποίοι θα επιλέξουν τη Θεωρητική κατεύθυνση. 27 Δ. Κουτσογιάννης, Μ. Ακριτίδου και Σ. Αντωνοπούλου (2010). Διαδραστικά Συστήματα Διδασκαλίας και η Αξιοποίησή τους στα Φιλολογικά Μαθήματα. Ηλεκτρονική Δημοσίευση. Πάτρα:ΕΑΙΤΥ. 260

13 Διαφορετικά στις σημερινές συνθήκες τα αρχαία συγγράμματα, δεν θα μπορούν να διδάξουν, τίποτε άλλο παρά μόνο σημασίες λέξεων, τύπους ομαλών και ανώμαλων ρημάτων, σχήματα λόγου, συντακτικές ιδιοτροπίες και όλα τα «καυχήματα καί ἐντρυφήματα τῶν ἀκράτων σχολαστικῶν πάντα ψυχρά καί ἀνωφελῆ καθ ἑαυτά, ἂν ἓνεκα ἐλλείψεως τῶν οἰκείων βοηθημάτων τό πραγματικόν μέρος ῶν τ εἰρημένων συγγραμμάτων μένῃ ἀνόητον τῷ μαθητῇ καί ἐν γένει τῷ ἀναγνώστῃ» 28. Βιβλιογραφία Γκλαβάς, Σωτήριος και Καραγεωργίου, Αναστασία (2007). «Πανελλαδική Έρευνα για το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο». Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων 12: Δημαράς, Αλέξης (1990). Η Μεταρρύθμιση που δεν έγινε (Τεκμήρια Ιστορίας), τόμοι Α και Β, Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη. Αθήνα: Ερμής. Κιτρομηλίδης, Π. (2000). Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες. Μετάφρ. Σ., Νικολούδη. Αθήνα: ΜΙΕΤ. Κουτσογιάννης, Δημήτριος, Ακριτίδου, Μαρία και Αντωνοπούλου, Σταυρούλα. (2010). Διαδραστικά Συστήματα Διδασκαλίας και η Αξιοποίησή τους στα Φιλολογικά Μαθήματα. Ηλεκτρονική Δημοσίευση. Πάτρα:ΕΑΙΤΥ. Mπαμπινιώτης, Γεώργιος (1992). Διαχρονική προσέγγιση της ελληνικής γλώσσας. Πλάτων 43: Ρέμπλε, Α. (1990). Ιστορία της Παιδαγωγικής, Μετ. Θ., Χατζηστεφανίδης, Σ., Χατζηστεφανίδου-Πολυζώη. Αθήνα: Παπαδήμας. Τζήκας, Χ. (2005) «Λόγος και αντίλογος για τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας από μετάφραση στη Μέση Εκπαίδευση ( )» στα Πρακτικά (ηλεκτρονική μορφή) του 3ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας Εκπαίδευσης. Πανεπιστήμιο Πατρών ΠΤΔΕ. Τσουκαλάς, Κ. (1987). Εξάρτηση και αναπαραγωγή. Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα ( ). Αθήνα: Θεμέλιο. Χασεκίδου-Μάρκου, Θ. (2006). Εκπαιδευτικά και Παιδαγωγικά Περιοδικά στην Ελλάδα. Η Διαμόρφωση της Παιδαγωγικής Σκέψης κατά το 19 ο αιώνα. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. 28 Από την αγγελία του βιβλίου Μυθολογία Ελλήνων, Ρωμαίων του Stoll σε μετάφραση Π. Ιασεμίδη, ΕΦ, έτος ΙΔ, 20/4/1866, αρ. 594, σ

14 Απολογισμός Πεπραγμένων Υπ.Ε.Π.Θ., Αθήνα, Φεβρουάριος Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών, Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών για την Υποχρεωτική Εκπαίδευση, τόμος Α (Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303 / ). Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου ( ). Πανελλαδική Έρευνα για τη γλωσσική επάρκεια των μαθητών στο Γυμνάσιο και στις δύο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού (2010) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (έτη συλλογής δεδομένων ). Πρόγραμμα Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Σχολικού Έτους Οδηγίες για τη Διδασκαλία των Γνωστικών Αντικειμένων. ΠΗΓΕΣ Α. Κοραή, «Προλεγόμενα, τόμος Α, Στοχασμοί αυτοσχέδιοι εις την έκδοσιν της Ποικίλης ιστορίας του Αιλιανού, των σωζομένων Ηρακλείδου του Ποντικού και Νικολάου του Δαμασκηνού», επιμ. Φ. Φουρναράκη, Παρίσι [Ανατύπωση: Πρόλογος Κ. Θ. Δημαράς, Αθήνα: Μ.Ι. Ε. Τ., 1984.]. Περιοδικά: Εφημερίς των Φιλομαθών Παιδαγωγός Φιλίστωρ 262

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.) ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186 Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις. Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ποια μαθήματα διδάσκονται οι μαθητές της Α Λυκείου; Ποια από τα μαθήματα ανήκουν στους ίδιους κλάδους μαθημάτων; Ο παρακάτω πίνακας περιέχει όλους τους κλάδους των μαθημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Μαρούσι, 07-05-2013 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr

http://www.gdimitrakopoulos.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΦΕΚ 2499 Β / 19-11-2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας: Μαρούσι, 18-04-2013 Αριθ. Πρωτ. 53600/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ Δημόσια Διαβούλευση ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή Η εισαγωγή υπολογιστών στην εκπαίδευση μόνο καλό μπορεί να φέρει: Στην απλούστερη περίπτωση να σταματήσουν να τυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr Πληροφορίες: Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο: 210-3443422

----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr Πληροφορίες: Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο: 210-3443422 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: Αθήνα, 09-10-2015 Αρ. Πρωτ. 159298/Δ2 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Πράξη «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικά δεδομένα για την κατάρτιση και τις αντιλήψεις φιλολόγων σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης

Ερευνητικά δεδομένα για την κατάρτιση και τις αντιλήψεις φιλολόγων σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 2o, 175-190, 2014 Ερευνητικά δεδομένα για την κατάρτιση και τις αντιλήψεις φιλολόγων σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης Ευγενία Δανιηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Αναλυτικό Πρόγραμμα; Τι είναι οι σκοποί; Τι είναι ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ; Τι είναι τα περιεχόμενα; Τι είναι η μεθόδευση; Πως συνδέονται αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008 EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA YΠOYPΓEIO EΘNIKHΣ ΠAIΔEIAΣ & ΘPHΣKEYMATΩN ΠEPIΦEPEIAKH ΔIEYΘYNΣH A /ΘMIAΣ & B ΘMIAΣ EKΠAIΔEYΣHΣ ATTIKHΣ ΓPAΦEIO ΣXOΛIKΩN ΣYMBOYΛΩN B ΔIEYΘYNΣHΣ Δ.E. AΘHNAΣ Γούναρη 60 15343 Aγ. Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία 2 Θρησκευτικά 2 Ιστορία 2 Μαθηματικά 2 Άλγεβρα 3/2 Γεωμετρία 2/3 Ξένη Γλώσσα (Αγγλικά ή Γαλλικά ή Γερμανικά) 2 Φυσική 2

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία 2 Θρησκευτικά 2 Ιστορία 2 Μαθηματικά 2 Άλγεβρα 3/2 Γεωμετρία 2/3 Ξένη Γλώσσα (Αγγλικά ή Γαλλικά ή Γερμανικά) 2 Φυσική 2 Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των βαθμών των τριών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό έτος 2013-2014

Σχολικό έτος 2013-2014 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2013-2014 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Γενική Παιδεία Β Λυκείου Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμ ού Γενική Παιδεία Γ Λυκείου Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμ

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014 «Εκπαιδευτικό υλικό και λογισμικό για μαθητές με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Γελαστοπούλου Μαρία, Ειδική Παιδαγωγός, ΙΕΠ Κουρμπέτης Βασίλης, Σύμβουλος Α, ΙΕΠ Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου»

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ. Διευκρινίσεις για τα Μαθήματα Πληροφορικής του Γυμνασίου και του Ενιαίου Λυκείου. Έγγραφο Γ2/4243/22-9-1999

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ. Διευκρινίσεις για τα Μαθήματα Πληροφορικής του Γυμνασίου και του Ενιαίου Λυκείου. Έγγραφο Γ2/4243/22-9-1999 ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ Διευκρινίσεις για τα Μαθήματα Πληροφορικής του Γυμνασίου και του Ενιαίου Λυκείου Έγγραφο Γ2/4243/22-9-1999 Με αφορμή ερωτήματα που απευθύνθηκαν στην Υπηρεσία μας, αλλά και την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Γλώσσας. Πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. E-learning. Οδηγός Σπουδών

Διδακτική της Γλώσσας. Πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. E-learning. Οδηγός Σπουδών Διδακτική της Γλώσσας Πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ.

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Φαρίδου, Θεολόγος Δημήτριος Χατζημιχαήλ, Φιλόλογος.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα