ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Διδακτορική Διατριβή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Διδακτορική Διατριβή"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Διδακτορική Διατριβή ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΥΠΙΚΩΝ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΒΑΣΕΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ Ελένη Τομαή Αθήνα, 2005 i

2 Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποτελεί υποέργο του προγράμματος: «Ηράκλειτος: Υποτροφίες έρευνας με προτεραιότητα στην βασική έρευνα» Το Πρόγραμμα «ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ» συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο (75%) και από Εθνικούς Πόρους (25%). The Project HRAKLEITOS is co-funded by the European Social Fund (75%) and National Resources (25%). i

3 ii

4 ...στους γονείς μου και τον Κοσμά iii

5 iv

6 Ευχαριστίες Πολλοί δικαιούνται τις ευχαριστίες μου για αυτό το μακρύ ταξίδι. Αρχίζοντας, ευχαριστώ ολόψυχα τον επιβλέποντα καθηγητή μου Μαρίνο Κάβουρα, Καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου της Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών που μου εμπιστεύθηκε το συγκεκριμένο θέμα, για την συμπαράστασή του και υποστήριξή του σε όλη την διάρκεια εκπόνησης της Διδακτορικής Διατριβής. Τον ευχαριστώ επίσης για την ευκαιρία που μου έδωσε να είμαι μέλος του OntoGEO Group, της ερευνητικής ομάδας που δημιούργησε για την γεωγραφική οντολογική έρευνα. Οι ευχαριστίες μου απευθύνονται επίσης στα άλλα δύο μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής της διατριβής, την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βασιλική Φιλιππακοπούλου και τον Καθηγητή Τίμο Σελλή για τις πολύτιμες παρατηρήσεις τους στη διάρκεια της έρευνας. Οι ευχαριστίες μου απευθύνονται και στα υπόλοιπα μέλη της εξεταστικής επιτροπής καθηγητές Δ. Αργιαλά, Ν. Μήτρου, Β. Νάκο, και Μ. Στεφανάκη, για τον χρόνο και τα σχόλιά τους επί της παρούσας διατριβής. Θέλω επίσης να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του OntoGEO Group, την Μαργαρίτα Κόκλα συνοδοιπόρό μου ως ένα μεγάλο βαθμό στην οντολογική έρευνα, τον Γιώργο Πανόπουλο για την πετυχημένη συμβίωση στον ίδιο χώρο του Εργαστηρίου Χαρτογραφίας για δύο και πλέον χρόνια. Επίσης την Μαρία Σπανάκη για την καλή συνεργασία που είχαμε σε εργασίες προς υποβολή αν και οι δικές μου ερευνητικές αναζητήσεις δεν ήταν κοντά στα δικά της επιστημονικά ενδιαφέροντα, και τέλος, τον Σπύρο Παπουτσή για την πολύτιμη βοήθειά του στην υλοποίηση του εργαλείου σύνταξης οντολογιών που περιγράφεται στο κεφάλαιο 8. Είμαι ευγνώμων στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών για την υποτροφία κατά το πρώτο έτος της διατριβής, και το Πρόγραμμα «Ηράκλειτος» του ΕΠΕΑΚΙΙ για την υποτροφία κατά το υπόλοιπο μέρος της διατριβής. Ευχαριστώ θερμά τους γονείς μου για την υποστήριξή τους όλα αυτά τα χρόνια. Ευχαριστίες επίσης στον Κοσμά Μαστοράκο, παλαιό μου καθηγητή, για την έμπνευση και ώθηση που σήμανε η παρουσία του στη ζωή μου. Θα ήθελα τέλος να δώσω τις πιο φιλικές ευχαριστίες στους Ζαφείρα Τσαγιαννίδου και Λάμπρο Ελευσινιώτη για την ενθάρρυνση και τον ενθουσιασμό που δείχνουν σε αυτό που κάνω. v

7 vi

8 Κατάλογος Εικόνων Εικόνα 2.1: Τα τέσσερα βασικά και τα δευτερεύοντα είδη των οντολογιών Εικόνα 2.3 Τα συστατικά μιας οντολογίας και πως αυτά συνδέονται μεταξύ τους Εικόνα 2.4 Τα κύρια εργαλεία γεωγραφικής αναπαράστασης που χρησιμοποιεί η οντολογία και οι μεταξύ τους σχέσεις Εικόνα 2.2 Συνδυασμός θέσης και μερολογίας Εικόνα 2.2 Τα είδη των ιδιοτήτων των γεωγραφικών οντοτήτων Εικόνα 3.1 Τα μοντέλα αναπαράστασης που επιβάλλουν την ασάφεια Εικόνα 3.2 Οι περιπτώσεις ύπαρξης ασάφειας στον γεωγραφικό χώρο Εικόνα 3.3 Η ασάφεια στο WordNet και το MEGRIN Εικόνα 4.1 Σημασιολογικές ιδιότητες, σημασιολογικές σχέσεις των γεωγραφικών εννοιών Εικόνα 4.2 Οπτικοποίηση της σημασιολογικής ομοιότητας των υπό εξέταση τριών οντολογιών 69 Εικόνα 4.3 Οι τελικές ομάδες που δείχνουν τις ανομοιογένειες μεταξύ ίδιων category_types (terms) σε διαφορετικές οντολογίες Εικόνα 4.4 Ταξινόμηση A Εικόνα 4.5 Πληροφοριομορφισμός f από A στην B Εικόνα 4.6 Ένα κανάλι c μεταξύ των ταξινομήσεων A και B Εικόνα 4.7 Εφαρμογή της θεωρητικού πλαισίου της Ροής Πληροφορίας για την σημασιολογική διαλειτουργικότητα μεταξύ κοινοτήτων που χρησιμοποιούν διαφορετικές ταξινομήσεις Εικόνα 4.8 Η διαδικασία παραγωγής αντιστοιχίσεων Ροής Πληροφορίας για τους θεματικούς χάρτες Εικόνα 4.9 Πυκνότητα πληθυσμού σε περιοχές της Ευρώπης (NUTSII) το1996 (map_1) Εικόνα 4.10 Πυκνότητα πληθυσμού σε περιοχές της Ευρώπης (NUTSII) το1999 (map_2) vii

9 Εικόνα 4.11 Το κανάλι: χάρτης συνολικής μεταβολής πληθυσμού ως ποσοστό επί τοις εκατό για τα έτη (map_3) Εικόνα 4.12 Αντιστοιχίσεις μεταξύ των ταξινομήσεων map_1 and map_2 σε επίπεδο *ειδών 89 Εικόνα 5.1 Η ταξινομική σχέση μεταξύ των σημασιολογικών σχέσεων και ιδιοτήτων σε μια γεωγραφική οντολογία Εικόνα 6.1. Τα γλωσσολογικά στοιχεία μιας πρότασης που εκφράζουν λεκτικά την έννοια της θέσης Εικόνα 7.1 Το σχήμα ενός δένδρου αριθμών Εικόνα 7.2 Η εμφάνιση ενός στοιχείου ποιοτικού όρου στο δένδρο αριθμών Εικόνα 7.3 Δένδρα αριθμών για: all, most, some και τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα τους (οι γραμμές ορίζουν ότι στην συγκεκριμένη κατεύθυνση τα μοτίβα των συν και πλην επαναλαμβάνονται όσο βαθιά και να προχωρήσουμε στο δέντρο) Εικόνα 7.4 Σχέσεις μεταξύ ποιοτικών όρων όπως παρουσιάζονται από το σχήμα της αντίθεσης του Horn στο [Klei98] Εικόνα 8.1 Οπτικοποίηση της γενικής οντολογίας Εικόνα 8.2 Η πρώτη σελίδα του Web geo-ontology editor and OWL generator, στην οποία ο χρήστης καλείται να δώσει το όνομα της γεωγραφικής έννοιας, τον ορισμό της και την προέλευσή του Εικόνα 8.3 Η δεύτερη σελίδα στην οποία ο χρήστης ορίζει τις σημασιολογικές ιδιότητες της γεωγραφικής έννοιας. Επίσης του δίνεται ένα εργαλείο πληροφοριών που εξηγεί κάθε σημασιολογική ιδιότητα μαζί με ένα παράδειγμα Εικόνα 8.4 Το τρίτο βήμα της δι-επαφής στο οποίο ο χρήστης ορίζει τα σημασιολογικά ή συντακτικά μοτίβα που ορίζουν τις σημασιολογικές ιδιότητες και συμπληρώνει τιμές για αυτές Εικόνα 8.5 Η τέταρτη σελίδα στην οποία ο χρήστης ορίζει τις σημασιολογικές σχέσεις της γεωγραφικής έννοιας. Επίσης του δίνεται ένα εργαλείο πληροφοριών που εξηγεί κάθε σημασιολογική σχέση μαζί με ένα παράδειγμα viii

10 Εικόνα 8.6 Το πέμπτο βήμα της δι-επαφής στο οποίο ο χρήστης ορίζει τα σημασιολογικά ή συντακτικά μοτίβα που ορίζουν τις σημασιολογικές σχέσεις και συμπληρώνει τις τιμές τους Εικόνα 8.7 Η ενδιάμεση σελίδα της δι-επαφής στην οποία γίνεται γνωστό στον χρήστη το αξίωμα και η ιδιότητα της συνεπαγωγής ix

11 x

12 Κατάλογος Πινάκων Πίνακας 4.1 Category_types που χρησιμοποιούνται στην προσέγγισή μας 53 Πίνακας 4.2 Παραδείγματα των σημασιολογικών ιδιοτήτων και των σχέσεων 55 Πίνακας 4.3 Προσδιορισμός της σημασιολογικής πληροφορίας για την κατηγορία λίμνη 57 Πίνακας 4.4 Προσδιορισμός της σημασιολογικής πληροφορίας για την κατηγορία τάφρος, χαντάκι 58 Πίνακας 4.5 Ιδιότητες και τιμές των εννοιών όπως προσδιορίζονται στους ορισμούς των τριών οντολογιών 59 Πίνακας 4.6 Ομοιότητα για τις έννοιες: λίμνη και (τύρφη) έλος βασισμένες στον πίνακα 5 65 Πίνακας 4.7 Πυκνότητα πληθυσμού για κάθε περιοχή του χάρτη όπως προκύπτει από το θεματικό περιεχόμενο του map_1 91 Πίνακας 4.8 Πυκνότητα πληθυσμού για κάθε περιοχή του χάρτη όπως υπολογίζεται από το θεματικό του περιεχόμενο του map_1 και την μεταβολή πληθυσμού του χάρτη map_3 92 Πίνακας 4.9 Πυκνότητα πληθυσμού για κάθε περιοχή του χάρτη όπως προκύπτει από το θεματικό περιεχόμενο του map_2 93 Πίνακας 4.10 Οι αληθείς τιμές της πυκνότητας πληθυσμού γα κάθε περιοχή. Η τρίτη στήλη δείχνει τις σχέσεις που διέπουν τα θεματικά περιεχόμενα μεταξύ των χαρτών map_1 και map_2 σε επίπεδο *συμβόλων 94 Πίνακας 4.11 Οι αντιστοιχίσεις σε επίπεδο *σημείων 95 Πίνακας 5.1 Παραδείγματα των σημασιολογικών ιδιοτήτων και σχέσεων 105 Πίνακας 7.1 Παραδείγματα ποσοτικών όρων και τα σύνολα αλήθειας τους για τον κόσμο universe E 154 Πίνακας 7.2 Οι τιμές της ομοιότητας S μεταξύ του όλα all και άλλων Ποιοτικών Όρων 159 Πίνακας 7.3 Οι τιμές των σημασιολογικών σχέσεων και ιδιοτήτων μιας γεωγραφικής έννοιας συμπεριλαμβανομένης και της ποσοτικής πληροφορίας που φέρουν οι ποιοτικοί όροι 162 Πίνακας 8.1 Η αλληλουχία των ερωτήσεων που τίθενται στον χρήστη και οι αναμενόμενες ενέργειες/ απαντήσεις αυτού 175 xi

13 xii

14 Πίνακας Περιεχομένων ΣΥΝΟΨΗ 1 ABSTRACT 3 1 ΕΙΣΑΓΩΓH Η Συμβολή της Διατριβής Τα Κεφάλαια της Διατριβής 9 2 ΠΕΡΙ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ Ορισμός της Φιλοσοφικής και της Υπολογιστικής Οντολογίας Διαφορές μεταξύ «Φιλοσοφικής» και «Υπολογιστικής» Οντολογίας Σκοπός της Οντολογίας Βασικές Αρχές Οντολογικού Σχεδιασμού Τα είδη των υφισταμένων οντολογιών Χρησιμότητα των οντολογιών στις βάσεις δεδομένων Στοιχεία των οντολογιών Η Γεωγραφική Οντολογική Έρευνα έως Σήμερα Τα βήματα που έχουν επιτευχθεί Οι ελλείψεις του υφιστάμενου οντολογικού σχεδιασμού Οντολογικά Εργαλεία για την Γεωγραφική Αναπαράσταση Μερολογία Θέση Τοπολογία Σύνταξη Γεωγραφικής Οντολογίας Γενικές Κατευθύνσεις Μια αφελής προσέγγιση των ιδιοτήτων των γεωγραφικών εννοιών 30 xiii

15 2.7.2 Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των γεωγραφικών αντικειμένων 32 3 ΑΣΑΦΕΙΑ Ορισμός της Ασάφειας Είδη ασάφειας Το παράδοξο του σωρίτη Βασικές έννοιες Πρακτικά Θέματα για την Γεωγραφική Ασάφεια Περιοχές με ασαφή όρια 39 Υπερεκτίμηση (supervaluation): μια σύντομη παρουσίαση Ασαφείς Κατηγορίες 41 Δομή τυπικότητας και γνωσιακή κατηγοριοποίηση 41 Πώς μειώνεται η ασάφεια των προτύπων κατηγοριών 42 Η ασάφεια και οι γεωγραφικές κατηγορίες Ασαφή Κατηγορούμενα Ασαφείς Γλωσσικοί Όροι Ανάγκη για Σημασιολογική Προσέγγιση Οι Διαστάσεις της Μελλοντικής Έρευνας και η Μοντελοποίηση της Ασάφειας στην Παρούσα Διατριβή 48 4 ΕΥΡΕΣΗ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ Περίληψη Σύγκριση Κατηγοριών Υφιστάμενων Οντολογιών Οι οντολογίες που χρησιμοποιήθηκαν στην εφαρμογή Αναλυτική παρουσίαση της μεθόδου Ευρήματα οντολογική ανάλυση Προσδιορισμός και απεικόνιση της σημασιολογικής ομοιότητας Ερμηνεία των αποτελεσμάτων 69 xiv

16 4.3 Δημιουργία Συνδέσεων μεταξύ Ταξινομήσεων με Χρήση της Θεωρίας Κατάστασης: Η Περίπτωση των Θεματικών Χαρτών Περίληψη Η αξία των χαρτών 72 Περιεχόμενη πληροφορία 73 Θεματικοί χάρτες Προτεινόμενο μεθοδολογικό πλαίσιο 74 Θεωρία Κατάστασης 75 Ροή Πληροφορίας (Information Flow) 77 Σημασιολογική διαλειτουργικότητα Θεματικοί Χάρτες και η Ροή Πληροφορίας 81 Εφαρμογή της Θεωρίας Κατάστασης στους θεματικούς χάρτες 85 Διαδικασία αντιστοίχισης 88 Αποτίμηση της μεθοδολογίας Συμπεράσματα 97 5 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ Περίληψη Γεωγραφικές Οντότητες Σχέσεις Η ύπαρξη και η υπόσταση των σημασιολογικών ιδιοτήτων, σημασιολογικών σχέσεων Σημασιολογικές ιδιότητες Σημασιολογικές σχέσεις Σχέσεις άλλου τύπου Τα Αξιώματα σε μια Γεωγραφική Οντολογία Το Λεξικό Συνολική Θεώρηση Ένα Πλαίσιο Τυποποίησης 110 xv

17 5.7.1 Ορισμοί Τυποποίηση των σχέσεων Το Πλαίσιο και οι Θεματικές Οντολογίες Το πλαίσιο σε άλλα επιστημονικά πεδία Προτεινόμενη μεθοδολογία 114 Μια θεωρία όλων των πιθανών κόσμων 115 Υποθέσεις για τις διαστάσεις Ορίζοντας το πλαίσιο για μια γεωγραφική έννοια 116 Ορίζοντας τον προσδιοριστή τιμής για μια γεωγραφική έννοια Πράξεις μεταξύ Προσδιοριστών 119 Ένωση (Union) 120 Τομή (Intersection) 120 Ισότητα (Equality) Διαφορά (Difference) 121 Υποσύνολο (Subset) Σύνδεση με Οντολογίες Ανώτατου Επιπέδου Συμπεράσματα και Μελλοντική Εργασία ΓΕΩ-ΧΩΡΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ Περίληψη Εισαγωγή Η Ανάλυση Περιγραφή της θέσης 128 Χωρικά Πλαίσια Αναφοράς στην φυσική γλώσσα 128 Τοπολογία 132 Συζήτηση για την γλωσσολογική έκφραση της θέσης 134 Διαφορές της γλωσσολογικής έκφρασης της θέσης στους ορισμούς και το ελεύθερο κείμενο Περιγραφή της Κίνησης 137 «Κίνηση» των γεωγραφικών αντικειμένων 137 Εκφράζοντας γεγονότα κίνησης στον χώρο Η χρήση περιγραφικής και μεταφορικής γλώσσας 139 xvi

18 6.4 Αποτίμηση των Ευρημάτων Σημασιολογία της θέσης και της κίνησης Αντίληψη και περιγραφική/ μεταφορική γλώσσα Χωρικές περιγραφές και απόκτηση γνώσης Συμπεράσματα και Μελλοντικές Τάσεις ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΣΑΦΕΙΑΣ Εισαγωγή Οι Ποσοτικοί Όροι Οι ορισμοί και οι ποιοτικοί γλωσσολογικοί όροι Υποστηρίζοντας την χρήση ορισμών Ποιοτικοί γλωσσολογικοί όροι Οι Γεωγραφικές Κατηγοριοποιήσεις που χρησιμοποιήθήκαν στην Ανάλυση Χαρακτηριστικά των υπό εξέταση οντολογιών Οι ποσοτικοί όροι στους ορισμούς Η σημασιολογία των σημασιολογικών σχέσεων και ιδιοτήτων όταν υφίσταται ένας ποσοτικός όρος Μοντελοποίηση των Ποσοτικών Όρων Σχηματική αναπαράσταση των ποσοτικών όρων: το δέντρο των αριθμών Μετατροπή των δέντρων σε σειρές και εύρεση του μεγέθους αυτών Ομοιότητα μεταξύ ποσοτικών όρων Το Κέρδος της Μοντελοποίησης των Ποσοτικών Όρων Συμπεράσματα και Μελλοντική Έρευνα ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Περίληψη Εισαγωγή Η Διαδικασία Υλοποίησης 166 xvii

19 8.4 Υλοποιώντας τις Απαιτήσεις του Γεωγραφικού Οντολογικού Σχεδιασμού ή αλλιώς η «Γενική Οντολογία» Η επιλογή της γλώσσας οντολογίας Τα είδη της OWL Η γενική οντολογία Το Εργαλείο Σύνταξης της Οντολογίας στο Δια-δίκτυο Η δι-επαφή και ο σχεδιασμός της Τα ζητήματα του οντολογικού σχεδιασμού Μελλοντική Ανάπτυξη ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 185 ΑΝΑΦΟΡΕΣ 189 ΓΛΩΣΣΑΡΙ/ GLOSSARY 205 xviii

20 ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα εργασία εισάγει ένα μεθοδολογικό πλαίσιο σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών από μηδενική βάση, για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ διαφορετικών βάσεων γεωγραφικής γνώσης. Η ανάγκη για σημασιολογική διαλειτουργικότητα είναι πρωτεύον ζήτημα της οντολογικής έρευνας λόγω της πληθώρας των πηγών γεωγραφικής γνώσης και πληροφορίας και των τρόπων που αυτές δομούνται, τεκμηριώνονται και τυποποιούνται. Η οντολογική ανάλυση που ακολουθήθηκε στην παρούσα διατριβή κινήθηκε στον άξονα της Κατανόησης Φυσικής Γλώσσας για να εξάγει σημασιολογική πληροφορία των αντικειμένων του γεωγραφικού χώρου έτσι ώστε η κατάταξή τους σε κατηγόριες και η μεταξύ τους διαφοροποίηση να μπορούν να αποδώσουν σωστά και σαφώς το νόημά τους, τις μεταξύ τους σχέσεις και συνεπώς να μεταφέρουν την σημασιολογική τους υπόσταση. Στο ευρύτερο πλαίσιο έρευνας της παρούσης, ακολουθήθηκαν δύο ξεχωριστές μέθοδοι εύρεσης σημασιολογικής ομοιότητας μεταξύ υφιστάμενων οντολογιών και ταξινομήσεων για να καταδειχθεί ακόμα περισσότερο, μέσω των δυσκολιών που παρουσιάζονται, η ανάγκη σύνταξης νέων οντολογιών με στόχο την επίτευξη της διαλειτουργικότητας. Επιπλέον, στα πλαίσια της παρούσης έγινε ιδιαίτερη αναφορά στο πρόβλημα της ασάφειας που παρουσιάζουν τα αντικείμενα του χώρου. Συγκεκριμένα δε, αναπτύχθηκε μια μεθοδολογία μοντελοποίησης της γλωσσολογικής ασάφειας που επιβάλλει η χρήση ποιοτικών γλωσσικών όρων κατά τον ορισμό των γεωγραφικών αντικειμένων. Η μεθοδολογία εφαρμόζει υφιστάμενες θεωρίες από τον τομέα της Γλωσσολογίας και μεθόδους της Υπολογιστικής Γλωσσολογίας, για να μετατρέψει την ποιοτική πληροφορία των ασαφών γλωσσικών όρων σε ποσοτική και άρα να αποφανθεί κατά πόσο αυτοί μεταβάλλουν τις ιδιότητες των γεωγραφικών εννοιών. Τέλος, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε ένα εργαλείο σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών για το δια-δίκτυο βασισμένο στις αρχές τους γεωγραφικού οντολογικού σχεδιασμού που εισήγαγε η διατριβή. 1

21 2

22 ABSTRACT The present work introduces a methodological framework of generating new geographic ontologies, for the achievement of interoperability between different databases of geographic knowledge. The need for semantic interoperability is a key issue of ontological research because of the plethora of sources of geographic knowledge and information and the ways that these are structured, documented and formalized. The ontological analysis that was followed in the present Thesis comprises in Natural Language Understanding in order to extract semantic information of geo-spatial objects so their classification in categories and differentiation among them can attribute properly and explicitly their meaning, their interrelations and consequently convey their semantic essence. In the wider frame of the current research, two distinct methods of assessing semantic similarity have been followed between existing ontologies and classifications in order to more intensely show, via the difficulties of such an endeavor, the need of generating new ontologies with the purpose of achieving interoperability. Moreover, we make particular reference to the issue of vagueness and ambiguity that spatial objects present. More specifically, a methodology has been developed for modeling the linguistic vagueness that the use of qualitative linguistic terms imposes. The methodology applies existing theories from the field of Linguistics and methods of Computational Linguistics, in order to change the qualitative information of vague linguistic terms into quantitative and hence to assert how much these alter the attributes of geographic significances. Finally, an internet-based editing tool of geographic ontologies has been designed and implemented based on the guiding principles for generating new geographic ontologies that have been introduced herein. 3

23 4

24 1 ΕΙΣΑΓΩΓH Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει κατευθυντήριες γραμμές για το σχεδιασμό τυποποιημένων γεωγραφικών οντολογιών. Οι οντολογίες αποτελούν βασικό εργαλείο οργάνωσης και τεκμηρίωσης της γνώσης, αποτελούν δηλαδή μέρος του ευρύτερου γνωστικού πεδίου της Αναπαράστασης Γνώσης [Sowa00]. Οι οντολογίες χρησιμοποιούνται ευρύτατα από διάφορες κοινότητες και για πλήθος εφαρμογών, με στόχο την τεκμηρίωση της γνώσης με τρόπο φορμαλιστικό και όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικό. Όμως συχνά, κατά την μεταφορά γνώσης μεταξύ διαφόρων κοινοτήτων χρηστών ή μεταξύ διαφορετικών βάσεων δεδομένων/ γνώσης, παρουσιάζεται το φαινόμενο της αδυναμίας διαλειτουργικότητας μεταξύ αυτών των διαφορετικών οντολογιών. Το πρόβλημα έγκειται όχι τόσο στην πληθώρα των διαθέσιμων οντολογιών αλλά στο ότι αυτές συνήθως συντάσσονται χωρίς ένα σαφώς τυποποιημένο πλαίσιο, ή ότι πολλές πτυχές/ ιδιαιτερότητες του φαινομένου που εξετάζουν δεν έχουν ληφθεί υπόψη. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρούσα εργασία ζητά να ορίσει έναν τρόπο σύνταξης, από μηδενική βάση, γεωγραφικών οντολογιών ώστε αυτές να πληρούν τις προϋποθέσεις για διαλειτουργικότητα των βάσεων γεωγραφικών δεδομένων, αποτελεί δε αντικείμενο της Επιστήμης της Γεωγραφικής Πληροφορίας (Geographic Information Science). Τα επίπεδα ετερογένειας που παρουσιάζουν τα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών είναι η συντακτική, η σχηματική και η σημασιολογική ετερογένεια [Bish 98]. Για μεν τα δύο πρώτα επίπεδα, έχουν γίνει σημαντικά βήματα επίλυσης σε ότι αφορά την μεταφορά και ανταλλαγή δεδομένων σε τεχνικό επίπεδο, ενώ στο υψηλότερο επίπεδο, το σημασιολογικό, ακόμα ο στόχος της επίτευξης του στόχου της διαλειτουργικότητας παραμένει ανοιχτός και για τον λόγο αυτό αποτελεί καίριο ζήτημα της Επιστήμης της Γεωγραφικής Πληροφορίας. 5

25 Εισαγωγή Πρωτεύον μέλημα του οντολογικού σχεδιασμού είναι η κατηγοριοποίηση των δεδομένων με σκοπό τον καλύτερο και πιο οικονομικό σχεδιασμό των βάσεων δεδομένων. Η μεθοδολογία που προτείνεται εδώ, προσεγγίζει το θέμα μέσα από δύο άξονες. 1. Εξετάζεται η έννοια της ταυτότητας των γεωγραφικών οντοτήτων. Στο στάδιο αυτό αναζητούνται οι ιδιότητες κάθε γεωγραφικού αντικειμένου και γίνεται προσπάθεια καθορισμού εκείνων που διαφοροποιούν τα αντικείμενα μεταξύ τους. Ως ιδιότητες νοούνται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των γεωγραφικών οντοτήτων τα οποία περιλαμβάνουν μορφολογικά, λειτουργικά, ποιοτικά, δομικά κλπ. χαρακτηριστικά. Ως μέθοδος προσδιορισμού αυτών των ιδιοτήτων έχει επιλεγεί η επεξεργασία φυσικής γλώσσας η οποία αποδίδει στα αντικείμενα ιδιότητες μέσω της γλωσσολογικής διερεύνησης και ανάλυσης των ορισμών που τα συνοδεύουν. 2. Δευτερευόντως η έρευνα επικεντρώνεται στην έννοια της ασάφειας την οποία παρουσιάζουν τα γεωγραφικά αντικείμενα. Από την βιβλιογραφία προκύπτει ότι η ασάφεια συναντάται σε τρία επίπεδα: το πραγματικό, το γνωσιακό, το γλωσσολογικό. Η παρούσα διατριβή ασχολείται με την επίλυση των δύο τελευταίων επιπέδων ασάφειας, γιατί το αν όντως υπάρχει ασάφεια στον φυσικό κόσμο είναι ένα πεδίο ανοιχτής συζήτησης και προβληματισμού ακόμα για τους φιλόσοφους. Απώτερος στόχος είναι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εμφανίζεται η ασάφεια και τελικά η ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας για την αποφυγή της ασάφειας όταν αναπτύσσονται νέες γεωγραφικές οντολογίες από μηδενική βάση. Η ανάλυση και αξιολόγηση των παραπάνω ευρημάτων θα οδηγήσει στην πρόταση ενός μοντέλου τυποποίησης διαχωρισμού των γεωγραφικών αντικειμένων σε κατηγορίες που είναι και η ραχοκοκαλιά μιας οντολογίας. Εξήγηση πρέπει να δοθεί εδώ για τους όρους κατηγόρια και έννοια, για να γίνει κατανοητή η διαφοροποίησή τους. Category, a collection of things sharing a common attribute [WNet03] Κατηγορία, μια συλλογή αντικειμένων που μοιράζονται μια ιδιότητα Ενώ, 1. Concept, an abstract or general idea inferred or derived from specific instances [WNet03] 6

26 Εισαγωγή Έννοια, μια αφηρημένη ή γενική ιδέα που έχει προκύψει από συγκεκριμένα παραδείγματα 2. Concept is a mental representation of a class or individual and deals with what is being represented and how that information is typically used during the categorization (E. Smith στο [MUS05]). Έννοια είναι μια νοητική αναπαράσταση μιας κατηγορίας ή ενός αντικειμένου και ασχολείται με αυτό που αναπαρίσταται και πώς η πληροφορία χρησιμοποιείται κατά την κατηγοριοποίηση. Είναι εμφανές από τους ορισμούς ότι οι όροι είναι κοντινοί και αλληλοσυμπληρούμενοι. Όταν μιλάμε για θέματα υλοποίησης οντολογίας μιλάμε κυρίως για κατηγορίες που περιέχουν περιπτώσεις, ενώ όταν ενδιαφέρει η σημασιολογία και η σημασία τότε κάνουμε λόγο για έννοιες. Επίσης κατά την εφαρμογή της γνωσιοεπιστήμης στην διαδικασία κατηγοριοποίησης (γνωσιακή κατηγοριοποίηση), μπορεί να θεωρηθεί ότι οι όροι είναι ισοδύναμοι. Πρέπει επίσης, στο σημείο αυτό να γίνει σαφές ότι η παρούσα εργασία πραγματεύεται τη σύνταξη οντολογιών από την πλευρά της επίλυσης σημασιολογικών ζητημάτων, τα οποία για το γεωγραφικό χώρο είναι ακόμα ανοικτά προς συζήτηση. Η παρούσα διατριβή διαφοροποιείται από την προσέγγιση που παρουσιάζεται στο [Κοκλ05] στο γεγονός ότι το πρόβλημα της παρούσης είναι η σύνταξη μιας γεωγραφικής οντολογίας από την αρχή και η διερεύνηση των αρχών του οντολογικού σχεδιασμού που θα επιτρέπουν, διευκολύνουν τη σημασιολογική διαλειτουργικότητα. Ενώ στην προαναφερθείσα διατριβή κύριος στόχος ήταν η ανάπτυξη μεθοδολογίας για την σημασιολογική ολοκλήρωση υφιστάμενων γεωγραφικών οντολογιών. Επιπλέον, εδώ γίνεται αναφορά σε θέματα υλοποίησης μιας γεωγραφικής οντολογίας σε περιβάλλον ηλεκτρονικού υπολογιστή. Βεβαίως περαιτέρω ζητήματα υπολογιστικών γλωσσών οντολογιών, και συγκριτική ανάλυση σε ό,τι αφορά τα διαθέσιμα κελύφη ή τις πλατφόρμες υλοποίησής τους, αποτελούν στόχο μελλοντικής ενδελεχούς διερεύνησης. 1.1 Η Συμβολή της Διατριβής Τα κύρια σημεία συμβολής της διατριβής στην οντολογική έρευνα και τον οντολογικό σχεδιασμό είναι: 7

27 Εισαγωγή 1. Πρόταση μιας μεθοδολογίας σύνταξης μίας τυποποιημένης γεωγραφικής οντολογίας που κατηγοριοποιεί τα αντικείμενα/ έννοιες του γεωγραφικού χώρου, τεκμηριώνει την υπόστασή τους μέσω των ιδιοτήτων που τους προσδίδει, και ορίζει αξιώματα που διασφαλίζουν την ουσία των αντικειμένων/ εννοιών. Οι προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές σύνταξης οντολογιών, κάνουν χρήση μεθόδων κατανόησης φυσικής γλώσσας, για την εξόρυξη σημασιολογικής πληροφορίας για τα αντικείμενα/ έννοιες από τους ορισμούς τους. 2. Ακολούθως, υλοποιείται αυτή η μεθοδολογία με την γλώσσα οντολογίας OWL, και παρουσιάζεται ένα εργαλείο χτισίματος γεωγραφικών οντολογιών για το δια-δίκτυο. Η προσέγγιση αυτή αντλεί από το θεωρητικό πλαίσιο σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών που εισάγει η παρούσα, το οποίο χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί μια «γενική οντολογία» του γεωγραφικού οντολογικού σχεδιασμού. Με βάση αυτό το μεθοδολογικό πλαίσιο, παρουσιάζεται το εργαλείο σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών στο δια-δίκτυο. Το εργαλείο αυτό επιτρέπει στους χρήστες να χτίσουν τη δική τους γεωγραφική οντολογία, να ελέγξουν την δομή της, να δώσουν τιμές στις ιδιότητες των γεωγραφικών εννοιών, και να αποθηκεύουν τοπικά την οντολογία στην γλώσσα OWL DL. 3. Σε ό,τι αφορά την μελέτη και επίλυση επιμέρους θεωρητικών ζητημάτων, η παρούσα διατριβή, εστιάζεται στο ζήτημα της ασάφειας που παρουσιάζουν τα γεωγραφικά αντικείμενα λόγω κυρίως αδυναμιών της φυσικής γλώσσας που τα εκφράζει. Προτείνεται ένα πλαίσιο μοντελοποίησης της ασάφειας που επιβάλλουν οι ποιοτικοί όροι που υπάρχουν στους ορισμούς των γεωγραφικών αντικειμένων/ εννοιών, και επηρεάζουν τη σημασιολογία των ιδιοτήτων τους. 4. Επίσης παρουσιάζεται μια προσπάθεια εξόρυξης σημασιολογικής πληροφορίας για τον γεωγραφικό χώρο από την ανάλυση ελεύθερου κειμένου, για την διερεύνηση της διαφοροποίησης της σημασιολογίας που προκύπτει από την ανάλυση των ορισμών. Η ανάλυση κατέδειξε την εξέχουσα θέση που κατέχουν η έννοια της θέσης και της κίνησης στις γραπτές περιγραφές του γεωγραφικού χώρου. Επίσης, η μελέτη τους συνέβαλε στην διερεύνηση της σημασιολογικής τυπολογίας της χωρικής γλώσσας. 8

28 Εισαγωγή 5. Στο περιθώριο ανάπτυξης της μεθοδολογίας σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών πραγματοποιήθηκαν δύο προσπάθειες εύρεσης σημασιολογικής ομοιότητας μεταξύ γεωγραφικών οντολογιών. Η πρώτη περίπτωση αφορά την σύγκριση γεωγραφικών εννοιών μέσω των ορισμών τους που υπάρχουν σε υφιστάμενες γεωγραφικές οντολογίες. Ο βαθμός ομοιότητας στην περίπτωση αυτή, καθορίζεται μέσω ενός μέτρου ομοιότητας. H δεύτερη περίπτωση αφορά στην σύγκριση των θεματικών περιεχομένων χαρτών μέσω της θεωρίας της Ροής Πληροφορίας. Οι προσπάθειες αυτές καταδεικνύουν την ανάγκη για σημασιολογική διαλειτουργικότητα, ενώ τα ευρήματά τους χρησιμοποιήθηκαν ως όχημα για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας σύνταξης οντολογιών. 1.2 Τα Κεφάλαια της Διατριβής Η δομή της διατριβής έχει ως ακολούθως. Στο κεφάλαιο 2 παρατίθενται οι άξονες της μέχρι τώρα οντολογικής έρευνας. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά στις βασικές απαιτήσεις του οντολογικού σχεδιασμού, παρουσιάζεται η υφιστάμενη κατάσταση της οντολογικής έρευνας σε ό,τι αφορά την επιστημονική περιοχή της γεωγραφικής πληροφορίας και τα ζητήματα που έχουν απασχολήσει τους επιστήμονες ως προς τη σύνταξη γεωγραφικών οντολογιών, ενώ γίνεται λόγος για τις ιδιαιτερότητες των γεωγραφικών αντικειμένων/ εννοιών. Το κεφάλαιο 3 καταπιάνεται με το θεωρητικό ζήτημα της ασάφειας. Παρουσιάζονται τα είδη αυτής όπως απαντώνται στον γεωγραφικό χώρο, οι τρόποι που αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητες των γεωγραφικών εννοιών, και οι μέχρι τώρα προτάσεις για τον περιορισμό του φαινομένου. Το κεφαλαίο 4 παρουσιάζει δύο προσπάθειες εύρεσης σημασιολογικής ομοιότητας μεταξύ γεωγραφικών οντολογιών. Η πρώτη περίπτωση αφορά στην σύγκριση γεωγραφικών εννοιών, μέσω των ορισμών τους, που υπάρχουν σε υφιστάμενες γεωγραφικές οντολογίες, η δεύτερη περίπτωση αφορά στην σύγκριση των θεματικών περιεχομένων χαρτών. Στην πρώτη προσπάθεια, η σύγκριση γίνεται στο επίπεδο της έντασης των συγκρινόμενων εννοιών, ενώ στην δεύτερη προσπάθεια, η σύγκριση εκτείνεται και στο επίπεδο της έκτασης των συγκρινόμενων εννοιών. Και οι δύο 9

29 Εισαγωγή προσεγγίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποκάλυψη των ετερογενειών που υπάρχουν μεταξύ των συγκρινόμενων οντολογιών, η τελική επιλογή συνιστάται κατά περίπτωση. Στο κεφάλαιο 5, παρουσιάζεται η προτεινόμενη μεθοδολογία σύνταξης μίας γεωγραφικής οντολογίας από μηδενική βάση. Αναγνωρίζονται τα συστατικά στοιχεία μίας γεωγραφικής οντολογίας και προτείνονται τρόποι καθορισμού αυτών. Η μεθοδολογία κάνει ευρεία χρήση των αρχών κατανόησης φυσικής γλώσσας για να εντοπίσει τις σημασιολογικές ιδιότητες και σχέσεις των γεωγραφικών εννοιών. Προτείνονται επίσης κάποια παραδείγματα αξιωμάτων που διέπουν τις έννοιες και ιδιότητες μιας γεωγραφικής οντολογίας και διασφαλίζουν την πληρότητα της. Παρουσιάζεται ακόμα, μια προσέγγιση τυποποίησης του πλαισίου μίας γεωγραφικής οντολογίας με την χρήση διαστάσεων (μια ήδη υφιστάμενη μεθοδολογία για ημι-δομημένα δεδομένα) και γίνεται προσπάθεια ένταξης των εννοιών αυτής της μεθοδολογίας στις κατευθύνσεις του οντολογικού σχεδιασμού που προτείνεται με την παρούσα. Το κεφάλαιο 6 αφορά στην εξόρυξη σημασιολογίας από ελεύθερο κείμενο. Συγκεκριμένα, γίνεται πάλι χρήση των αρχών κατανόησης φυσικής γλώσσας για τη διερεύνηση βασικών εννοιών της χωρικής γλώσσας, της ειδικής, δηλαδή, γλώσσας που χρησιμοποιείται κατά την περιγραφή του γεωγραφικού χώρου. Η έρευνα αποκαλύπτει την πληθώρα των γλωσσικών μορφών που χρησιμοποιούνται για την έκφραση της θέσης και της κίνησης, γεγονός που κάνει δύσκολο τον καθορισμό σημασιολογικής τυπολογίας των γεωγραφικών εννοιών. Στο κεφάλαιο 7 παρουσιάζεται το προτεινόμενο πλαίσιο μοντελοποίησης της ασάφειας που επιβάλλεται από την ύπαρξη ποιοτικών όρων στους ορισμούς των γεωγραφικών εννοιών. Το πλαίσιο αφορά στην μετατροπή της ποιοτικής πληροφορίας που φέρουν οι συγκεκριμένοι όροι, σε ποσοτική για να προσδιοριστεί πόσο επηρεάζουν τη σημασιολογία των ιδιοτήτων. Συγκεκριμένα, η μεθοδολογία κάνει χρήση της θεωρίας των γενικευμένων ποιοτικών όρων, του δένδρου των αριθμών, και των σημασιολογικών αυτόματων για την κατανόηση και μοντελοποίηση της γλωσσολογικής ασάφειας των ποιοτικών όρων. 10

30 Εισαγωγή Το κεφάλαιο 8, παρουσιάζεται το εργαλείο χτισίματος γεωγραφικών οντολογιών για το δια-δίκτυο (web-based ontology editor). Η προσέγγιση αυτή αντλεί από το θεωρητικό πλαίσιο σύνταξης γεωγραφικών οντολογιών που προτάθηκε στο κεφάλαιο 5. Αρχικά δημιουργείται μια «γενική οντολογία» του γεωγραφικού οντολογικού σχεδιασμού. Μετά με βάση αυτήν την γενική οντολογία, υλοποιείται το εργαλείο σύνταξης μιας γεωγραφικής οντολογίας και το οποίο διαθέτει λειτουργίες όπως να μπορεί να ελέγχει την διαδικασία χτισίματος μέσω αξιωμάτων, να προσδίδει τιμές στις ιδιότητες των γεωγραφικών εννοιών και να αποθηκεύει τοπικά την οντολογία στην γλώσσα OWL DL. Κλείνοντας, το κεφάλαιο 9 αποτελεί μια ανακεφαλαίωση των κυρίων σημείων της διατριβής, που αντανακλούν και τη συμβολή της στην γεωγραφική οντολογική έρευνα, και αναφέρει μελλοντικά βήματα της έρευνας. 11

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών

Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών 5 Θεματικός Συμβολισμός Ποιοτικών Χαρακτηριστικών Όπως έχει τονιστεί ήδη, η σωστή επιλογή συμβολισμού είναι το θεμελιώδες ζητούμενο για την επικοινωνιακή και την τεχνική επιτυχία ενός θεματικού χάρτη.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr Πανεπιστήµιο Πειραιώς, Τµήµα Πληροφορικής Εισαγωγή στη Γεωπληροφορική Επισκόπηση µαθήµατος Γιάννης Θεοδωρίδης Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων http://infolab.cs.unipi.gr 13-Μαρ-09 Το κύριο µέροςτωνδιαφανειώνπροέρχεταιαπόταtextbooks

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΩΝ Δ. ΚΙΤΣΙΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 Μαρίνος Κάβουρας Αν. Καθηγητής ΕΜΠ ευκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ»

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Προϋπολογισµός: 561.240 ιάρκεια: 18 µήνες Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Προκήρυξη Υποτροφιών To Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

DECO-DECoration Ontology.

DECO-DECoration Ontology. Πράξη: «Αρχιμήδης ΙΙI Ενίσχυση Ερευνητικών Ομάδων στο ΤΕΙ Κρήτης» Υποέργο 32 DECO-DECoration Ontology. Ο ν τ ο λ ο γ ί α κ α ι ε φ α ρ μ ο γ έ ς σ η μ α σ ι ο λ ο γ ι κ ή ς α ν α ζ ή τ η σ η ς κ α ι υ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Ηµερίδα: Πρόληψη - ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο ρόλος του Αγρονόµου Τοπογράφου Μηχανικού Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Γεώργιος Ν.Φώτης Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΘ Kωστής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νίκος Λούτας (nlout@uom.gr) http://nikosloutas.com Υποψήφιος Διδάκτορας, Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Δίκτυα «Τομέων» και «Τόπων»: Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Η εισήγηση βασίζεται σε μακροχρόνια ερευνητική προσπάθεια καταρχήν με το πρόγραμμα «Ακρίτας»,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Το λογισμικό θησαυρών μπορεί να προορίζεται για έναν υπολογιστή ή για μεγάλο σύστημα, μπορεί να αφορά στην κατασκευή και συντήρηση του θησαυρού ή στην

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΠΑ 1.1.5: «ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ»

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΠΑ 1.1.5: «ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ» 2012 ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΟ: «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΓΗΡΑΝΣΗΣ» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΠΑ 1.1.5: «ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 3 η Σειρά Εκπαίδευσης 4 ο σεμινάριο 2 Ιουνίου 2015 Ύλη Γνωριμία με τα GIS μοντέλα δεδομένων και τύπους αρχείων Κανονικοποίηση δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ του Γεράσιμου Τουλιάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ Τα ακόλουθα κριτήρια επιλογής έργων θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση των προτάσεων που θα υποβληθούν στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy

EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy Μεθοδολογία Αντιστοίχισης των Προσόντων με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων (EQF) EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy «European Certificate for Consultants of Social

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Η εφαρμογή "Υδροληψίες Αττικής" είναι ένα πληροφοριακό σύστημα (αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα

Βελτιωμένη Εφαρμογή. Νέες δυνατότητες. Νέα Ιστοσελίδα Βελτιωμένη Εφαρμογή Νέες δυνατότητες Νέα Ιστοσελίδα ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 1 ΦΟΡΕΙΣ Α.Σ.Ε.Π. ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ WWW.ASEP.GR 2 Φάση Α: Α: Μελέτη Εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς Εισαγωγή στη βάση δεδομένων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Στόχοι του εργαλείου... 2 2. Οφέλη του εργαλείου... 2 3. Τι κάνει το εργαλείο... 2

Διαβάστε περισσότερα

Τουριστικές Μονάδες».

Τουριστικές Μονάδες». 1 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 3 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση DQS DIN EN ISO 9001:2008... 4 3. Κατηγορίες Υποψηφίων που Γίνονται Δεκτοί στο Πρόγραμμα - Τρόπος Eνταξης... 5 4. Το ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it.

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it. Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού Νοέμβρης 2012 Χρύσω Αθανασίου (Σύμβουλος Μαθηματικών ) Ελένη Δεληγιάννη (Συγγραφική Ομάδα) Άντρη Μάρκου (Σύμβουλος Μαθηματικών) Ελένη Μιχαηλίδου (Σύμβουλος Μαθηματικών)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 1998 - Πιστοποίηση κατά ISO 9001 2002 Εγκαίνια νέων «οικολογικών» εγκαταστάσεων στα Σπάτα Αττικής 2003 - Πιστοποίηση Committed to Excellence του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

p p 0 1 1 0 p q p q p q 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 p q

p p 0 1 1 0 p q p q p q 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 p q Σημειώσεις του Μαθήματος Μ2422 Λογική Κώστας Σκανδάλης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2010 Εισαγωγή Η Λογική ασχολείται με τους νόμους ορθού συλλογισμού και μελετά τους κανόνες βάσει των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας

Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας του Παντελίδη Παναγιώτη ιδακτορική ιατριβή η οποία υποβλήθηκε στο Τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας Οικονοµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Εργ. Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων & Δεδομένων CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ CONTEXT AWARE ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΒΑΣΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Με τις συγκεκριμένες διπλωματικές εργασίες, ο στόχος μας είναι να κατασκευάσουμε το πρώτο ερευνητικό Σχεσιακό Σύστημα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο ESPON 2013 Programme Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο Ο ρόλος των περιφερειών στην Στρατηγική Ευρώπη 2020 : Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χωρική

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας

Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας Μοντέλα Κυβερνητικής Πληροφορίας Χρήστος Παπαθεοδώρου (papatheodor@ionio.gr) Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο και Μονάδα Ψηφιακής Επιμέλειας, Ινστιτούτο Πληροφοριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΗΛΙΟ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΥΜΒΟΛΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΟΝΙΜΩΝ ΣΚΕΔΑΣΤΩΝ

ΖΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΗΛΙΟ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΥΜΒΟΛΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΟΝΙΜΩΝ ΣΚΕΔΑΣΤΩΝ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΕΙΟ Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών ΖΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΥΜΒΟΛΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΟΝΙΜΩΝ ΣΚΕΔΑΣΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Κιτσάκη Μαρίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΓΤΝΑΜΙΚΗ ΙΣΟΔΛΙΓΑ ΓΙΑ ΣΟ ΓΔΝΙΚΟ ΚΑΣΑΣΗΜΑ ΚΡΑΣΗΗ ΓΡΔΒΔΝΧΝ ΜΔ ΣΗ ΒΟΗΘΔΙΑ PHP MYSQL Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Υξήζηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα