Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου. Μέρος 1 Επισκόπηση της βιβλιογραφίας για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονοµίας. Draft

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου. Μέρος 1 Επισκόπηση της βιβλιογραφίας για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονοµίας. Draft"

Transcript

1 Μέρος 1 Επισκόπηση της βιβλιογραφίας για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονοµίας 1

2 Το γενικό πλαίσιο ανάλυσης της ανταγωνιστικότητας σε συνθήκες ενιαίου νοµίσµατος Με την οικοδόµηση της ΟΝΕ, οι χώρες µέλη χάνουν ένα σηµαντικό µακροοικονοµικό εργαλείο. Στο παρελθόν, στην περίπτωση που η οικονοµία δεχόταν πλήγµα από µια κρίση, ανισορροπία η εξωγενή διαταραχή, την προσαρµογή στον διεθνή ανταγωνισµό προσέφερε η συναλλαγµατική πολιτική µέσω της υποτίµησης (σπανιότερα δε της ανατίµησης) του εθνικού νοµίσµατος. Σε αυτήν την λύση κατέφευγαν και οι περισσότερες κυβερνήσεις που αντιµετώπιζαν προβλήµατα ανταγωνιστικότητας µε πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγή και το ύψος της απασχόλησης. H νοµισµατική ένωση της Ευρώπης (ΟΝΕ) βασίστηκε στον ισχυρισµό ότι η µείωση των βαθµών ελευθερίας της µακροοικονοµικής πολιτικής είναι δικαιολογηµένη επειδή η προσαρµογή στον διεθνή ανταγωνισµό µέσω της συναλλαγµατικής πολιτικής δεν συνιστά, υποτίθεται, ουσιαστική λύση του προβλήµατος αλλά απλή µετατόπιση του στο χρόνο. Πιο συγκεκριµένα, καταφεύγοντας στην διακύµανση της συναλλαγµατικής ισοτιµίας για να αντισταθµιστεί η διαφορά τιµών που προκύπτει από την χαµηλότερη παραγωγικότητα ή τον υψηλότερο πληθωρισµό, δεν αντιµετωπίζουµε τα αίτια του προβλήµατος αλλά απλώς µετατοπίζουµε το πρόβληµα. Ως εκ τούτου, η συναλλαγµατική πολιτική δεν οδηγεί στην προσαρµογή της οικονοµίας στον διεθνή ανταγωνισµό, αλλά απλώς την αναβάλει. Η χρήση της συναλλαγµατικής πολιτικής µπορεί να αποδειχθεί ωφέλιµη µόνο βραχυπρόθεσµα, προσφέροντας έτσι τα χρονικά περιθώρια στην οικονοµία να προσαρµοσθεί µε οµαλότερο τρόπο στις απαιτήσεις του διεθνούς ανταγωνισµού (δηλαδή να αντιµετωπίσει τον υψηλό πληθωρισµό ή την χαµηλή παραγωγικότητα). Με την Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση, η συναλλαγµατική προσαρµογή δεν είναι πλέον δυνατή εφόσον η δηµιουργία του Ευρώ καταργεί τις ισοτιµίες µεταξύ των εθνικών νοµισµάτων. Η απώλεια αυτού του εργαλείου προσαρµογής των οικονοµιών στις απαιτήσεις του διεθνούς ανταγωνισµού, αλλά και σε εξωτερικές διαταραχές ή ανισορροπίες της οικονοµίας θέτει ερωτήµατα ως προς τις διαδικασίες που αποµένουν στα κράτη για να ανταποκριθούν στις πιέσεις και να αποφευχθεί η πτώση της παραγωγής και η αύξηση της ανεργίας. Με άλλα λόγια, τίθεται το ζήτηµα µε ποιο τρόπο µπορεί να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των εθνικών οικονοµιών σε συνθήκες ενιαίου νοµίσµατος. Με την απώλεια της συναλλαγµατικής πολιτικής ως µέσο προσαρµογής της οικονοµίας στις διεθνείς πιέσεις, αποµένουν ως λύσεις η ευελιξία στις αγορές προϊόντων, η ευελιξία της αγοράς εργασίας, οι διαρθρωτικές αλλαγές στο παραγωγικό σύστηµα, η µεταρρύθµιση των θεσµών. Όπως αναφέρουν όλες οι αναλύσεις των διεθνών οργανισµών, τόσο του ΟΟΣΑ και του ΔΝΤ, όσο και των υπηρεσιών της ίδιας της 2

3 ΕΕ, εάν δεν πραγµατοποιηθεί προσαρµογή της οικονοµίας στις απαιτήσεις του διεθνούς ανταγωνισµού, εάν δηλαδή δεν υπάρξει αύξηση της ανταγωνιστικότητας το αντίτιµο θα είναι δυσµενές για το ύψος της παραγωγής και οδυνηρό για τους εργαζόµενους. Παράλληλα, µπορούµε να θέσουµε ένα πολύ σηµαντικό ερώτηµα για την διαµόρφωση των µελλοντικών ευρωπαϊκών πολιτικών. Η ανάγκη προσαρµογής θα είναι έντονη µέσα στα πλαίσια της Οικονοµικής και Νοµισµατικής Ένωσης; Θα χρειαστούν στο µέλλον τέτοιοι µηχανισµοί προσαρµογής; Οι απαντήσεις σ' αυτά τα ερωτήµατα διαφέρουν σηµαντικά ως προς την πιθανότερη έκβαση των γεγονότων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Συνοπτικά, οι διαφορετικές αντιλήψεις επί του ζητήµατος είναι οι εξής: Η δηµιουργία της ΟΝΕ θεωρήθηκε ότι θα µειώσει την πιθανότητα να υπάρξουν διαταραχές µε ανισοµερείς επιπτώσεις 1 στις οικονοµίες των χωρών µελών, εφόσον οι κυριότεροι συντελεστές στην δηµιουργία τέτοιων διαταραχών θα εξαφανιστούν. Αναλυτικότερα, δεν θα παρουσιάζονται πλέον διαταραχές σε συγκεκριµένες οικονοµίες από την άσκηση ασυνεπών εθνικών νοµισµατικών πολιτικών, ούτε από κερδοσκοπικές επιθέσεις στην συναλλαγµατική ισοτιµία. Το Σύµφωνο Σταθερότητας και η κοινή νοµισµατική πολιτική αποκλείουν τέτοια ενδεχόµενα, εφόσον τα κράτη δεσµεύονται να τηρήσουν συγκρατηµένη οικονοµική πολιτική. Εάν θεωρήσουµε ότι για τις διαταραχές που γνωρίζει η οικονοµία µιας χώρας ευθύνονται αποκλειστικά οι προαναφερόµενοι παράγοντες, τότε είναι σωστό να θεωρήσουµε ότι η ευρωπαϊκή οικονοµία δεν θα δεχτεί πλήγµατα στο µέλλον από διαταραχές µε ανισοµερείς επιπτώσεις, ή έστω, ότι αυτές θα αποτελούν σπάνια και µεµονωµένα φαινόµενα. Την γνώµη αυτή συµµερίζεται η πλειοψηφία των οικονοµολόγων. Υπάρχει ωστόσο αντιπαράθεση σε άλλο επίπεδο: Διαταραχές µε επιπτώσεις που θίγουν σε διαφορετικό βαθµό κάθε ξεχωριστή εθνική οικονοµία, δεν δηµιουργούνται µόνο από κερδοσκοπικές πιέσεις ή από ασυνεπείς νοµισµατικές πολιτικές, αλλά και από διαφορές στα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των οικονοµιών των κρατών και στον συγχρονισµό των 1 Οικονοµικές διαταραχές µε ανισοµερείς επιπτώσεις είναι οι διαταραχές της οικονοµίας (όπως π.χ. µια απότοµη και µεγάλη αύξηση της τιµής του πετρελαίου ή µια µεγάλης έκτασης φυσική καταστροφή), που θίγουν σε διαφορετικό βαθµό την οικονοµία κάθε ξεχωριστής ευρωπαϊκής χώρας. Η ύπαρξη των εθνικών νοµισµάτων, επέτρεπε στο παρελθόν την εξοµάλυνση των διαφορών που δηµιουργούσαν οι οικονοµικές διαταραχές, χάρη στην αλλαγή της συναλλαγµατικής ισοτιµίας και συνακόλουθα των τιµών. Η ύπαρξη ενός κοινού νοµίσµατος αφαιρεί από τις χώρες της ΕΕ αυτήν την δυνατότητα προσαρµογής. Κατά συνέπεια, η ΕΕ θα πρέπει να αναζητήσει νέους µηχανισµούς προσαρµογής, νέα "κανάλια προσαρµογής". 3

4 οικονοµικών κύκλων. Η έλλειψη συγχρονισµού στους οικονοµικούς κύκλούς των µελών µιας οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης θεωρείται ότι αυξάνει τις πιθανότητες εµφάνισης ανισοµερώς κατανεµηµένων επιπτώσεων. Βέβαια, οι θετικές εξελίξεις στην πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης φαίνεται ότι θα αυξήσουν σηµαντικά και τους εµπορικούς δεσµούς µεταξύ των ευρωπαίων εταίρων. Η εντατικοποίηση των εµπορικών σχέσεων θα επιφέρει και την σύγκλιση των διαρθρωτικών χαρακτηριστικών αλλά και τον συγχρονισµό των οικονοµικών κύκλων. Οι επιπτώσεις αυτές µε τη σειρά τους θα συµβάλουν στην εξασθένηση των πιθανοτήτων εµφάνισης διαταραχών µε ανισοµερώς κατανεµηµένες επιπτώσεις στις ξεχωριστές οικονοµίες των χωρών µελών. Έτσι, θα µπορούσαµε να φανταστούµε ότι ενδέχεται να βαδίζουµε προς την σταδιακή εξάλειψη των οικονοµικών διαταραχών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Την γνώµη αυτή δεν συµµερίζονται όλοι οι οικονοµολόγοι. Αντιθέτως, ορισµένες θεωρητικές προσεγγίσεις (Krugman 1991) 2 δείχνουν ότι υπάρχει το ενδεχόµενο να υπάρξει εντελώς διαφορετική έκβαση των πραγµάτων. Η «νέα οικονοµική γεωγραφία» κάνει λόγο για τα αποτελέσµατα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην παραγωγική εξειδίκευση των χωρών και την τοπική συγκέντρωση των κλάδων παραγωγής. Ορισµένοι οικονοµολόγοι διατείνονται ότι η ολοκλήρωση ενδέχεται να ενισχύσει την παραγωγική εξειδίκευση των περιοχών της Ευρώπης, να µειώσει την διαφοροποίηση των προϊόντων των εν λόγω περιοχών, και να τις καταστήσει έτσι ακόµη πιο ευάλωτες στην µη ισοµερή κατανοµή των επιπτώσεων από ενδεχόµενες διαταραχές της οικονοµίας. Η συγκέντρωση των οικονοµικών δραστηριοτήτων σε συγκεκριµένους τοµείς, χώρες και περιοχές θα οδηγήσει σε µεγάλες διαρθρωτικές διαφορές µεταξύ των οικονοµιών της ΟΝΕ. Η άνιση γεωγραφική κατανοµή των παραγωγικών δυνατοτήτων θα αυξήσει συνεπώς και τις πιθανότητες εµφάνισης ανισοµερώς κατανεµηµένων επιπτώσεων των διαταραχών στις επιµέρους οικονοµίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οικονοµική θεωρία δεν είναι ακόµη σε θέση να αποσαφηνίσει ως προς ποια από τις δύο εκδοχές θα επικρατήσει στο µέλλον. Όπως όµως επισηµαίνει το ερευνητικό τµήµα του ΔΝΤ, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί µια αναµφισβήτητη διαρθρωτική αλλαγή για τα παραγωγικά συστήµατα των χωρών µελών που κατά πάσα πιθανότητα θα οδηγηθούν σε διαδικασίες ανασυγκρότησης και αναβάθµισης των οικονοµικών δραστηριοτήτων τους. Αυτήν την γνώµη φαίνεται να συµµερίζονται και οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αν και το µέγεθος των 2 Krugman P. (1991), Geography and Trade, MIT Press, Cambridge, Krugman P. (1993), "Lessons of Massachusetts for EMU", in Adjustment and Growth in the EMU, ed. F.Torres & F.Giavazzi, Cambridge University Press 4

5 αναµενόµενων αλλαγών είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστεί. Η έλλειψη σαφούς πρόβλεψης για την φύση των µελλοντικών εξελίξεων ωθεί τις κυβερνήσεις στην προληπτική εφαρµογή πολιτικών που αποσκοπούν στην αύξηση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Τα κείµενα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισηµάνουν ότι η ευελιξία της αγοράς εργασίας εξασφαλίζει την οµαλή προσαρµογή των οικονοµιών σε περιπτώσεις ανισοµερώς κατανεµηµένων διαταραχών της οικονοµίας. Σύµφωνα µε το κύριο ρεύµα των οικονοµικών, προκειµένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα (νοούµενη αποκλειστικά ως ανταγωνιστικότητα τιµής) είναι αναγκαίο να εφαρµοσθεί µια καλά σχεδιασµένη µεταρρύθµιση για την ελευθέρωση των αγορών εργασίας, αφού αυτές θεωρούνται ως η κύρια πηγή των πραγµατικών ακαµψιών (real rigidities) (Romer 1996) που εµποδίζουν την προσαρµογή των µισθών στον διεθνή ανταγωνισµό. Αυτή η µεταρρύθµιση συνεπάγεται µειώσεις στο επίπεδο και την διάρκεια των επιδοµάτων ανεργίας, στην προστασία της απασχόλησης και στους φόρους που καταβάλλουν οι εργοδότες, στην µείωση του κατώτατου µισθού, στην αλλαγή της νοµοθεσίας που αφορά στις συλλογικές διαπραγµατεύσεις και τον συνδικαλισµό (Layard, Nickell & Jackman 1991, OECD 1994 and 1998, Layard & Nickell 1998, Lindbeck 1993 and 1996, Boeri, Layard & Nickell 2000). Μερικοί γνωστοί οικονοµολόγοι βλέπουν το νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον της ΟΝΕ ως Δούρειο Ίππο (Burda 2001) που θα επιτρέψει την ελευθέρωση των αγορών εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ( unless an improbable miracle occurs in pan-european collective bargaining, labour markets will become more and not less flexible in the future, Burda 2001). Στο καθεστώς των σταθερών συναλλαγµατικών ισοτιµιών, θεωρείται (European Commission 1997 and 1998, OECD 1999 and 2000, Soltwdel, Dohse, Krieger-Boden 1999) ότι η προσαρµογή πρέπει να πραγµατοποιείται κυρίως µέσω αλλαγών στους µισθούς, εναλλακτικά δε στο ύψος της παραγωγής και της ανεργίας 3. Όσο υψηλότερες και αν είναι οι ονοµαστικές και πραγµατικές ακαµψίες, τόσο βραδύτερη και επώδυνη θα είναι η διαδικασία προσαρµογής. Αυτή η ανάλυση καταλήγει αναγκαστικά στο συµπέρασµα ότι η ταχεία και αποτελεσµατική προσαρµογή της οικονοµίας στις διαταραχές προϋποθέτει µια ελαστική αγορά εργασίας, ιδιαίτερα σε χώρες στις οποίες το δηµοσιονοµικό έλλειµµα είναι τόσο υψηλό ώστε δεν επιτρέπει την λειτουργία των «αυτόµατων σταθεροποιητών» ως δυνάµεις απόσβεσης των διαταραχών (shock absorbers). Εάν η ευελιξία της αγοράς εργασίας είναι µειωµένη, η ανεργία θα έχει µικρή επίπτωση στους µισθούς και η ανταγωνιστικότητα θα παραµείνει χαµηλή, η δε ανεργία θα είναι υψηλή. Εν κατακλείδι, στα πλαίσια της ΟΝΕ, η ευελιξία της 3 "Adjustment through fiscal policy, without being dismissed, is considered as problematic" (European Commission 2001, page 81) 5

6 αγοράς εργασίας επιχειρείται να αντικαταστήσει την νοµισµατική και συναλλαγµατική πολιτική ως µηχανισµός προσαρµογής, αύξησης της ανταγωνιστικότητας και διατήρησης της εσωτερικής και εξωτερικής ισορροπίας της οικονοµίας (European Commission 2001). Αυτές οι διαπιστώσεις οδήγησαν τον Calmfors (1998) στο συµπέρασµα ότι οι µεγαλύτερες µεταβολές στην απασχόληση που οφείλονται στο κοινό νόµισµα, θα αποτελέσουν κίνητρο για την εφαρµογή µεταρρυθµίσεων στην αγορά εργασίας, και ότι η ΟΝΕ επιδρά ως καταλύτης για την ελευθέρωση της αγοράς εργασίας καθώς η κοινή γνώµη µετατρέπεται υπό το βάρος της πραγµατικότητας, οι δε συνδικαλιστικές οργανώσεις πείθονται ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση (there-is-no-alternative). Η προσαρµογή της αγοράς εργασίας των χωρών µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πιθανές οικονοµικές διαταραχές µπορεί να επιτευχθεί µε τρεις τρόπους: µε την ευελιξία των µισθών, µε την ευελιξία του χρόνου εργασίας και µε την κινητικότητα της εργασίας (που διακρίνεται σε γεωγραφική κινητικότητα και κινητικότητα µεταξύ κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας και επαγγελµάτων). Οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 4 θεωρούν ότι η κινητικότητα του εργατικού δυναµικού στον ευρωπαϊκό χώρο -που ήδη βρίσκεται σε πολύ χαµηλό επίπεδο σε σχέση µε τις ΗΠΑ- δύσκολα θα αυξηθεί κατά τα επόµενα έτη. Τα εµπόδια που παρουσιάζονται σχετίζονται µε γλωσσικές διαφορές, διοικητικούς περιορισµούς, µη αναγνώριση των επαγγελµατικών διπλωµάτων, αδυναµία µεταφοράς των δικαιωµάτων σύνταξης και κοινωνικής προστασίας, καθώς και µε µια σειρά κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων. Η ΕΕ παρουσιάζεται λοιπόν σαν ένα γεωγραφικό σύνολο µε περιορισµένες προοπτικές αύξησης της κινητικότητας του εργατικού δυναµικού. Ο δεύτερος τρόπος για να βελτιωθεί η προσαρµοστικότητα της αγοράς εργασίας, σύµφωνα µε τις αναλύσεις των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι η αύξηση της ευελιξίας του χρόνου εργασίας. Η διευθέτηση της οργάνωσης του χρόνου εργασίας οδηγεί σε αύξηση της παραγωγικότητας και ταυτόχρονα βελτιώνει και την ανταγωνιστικότητα της οικονοµίας. Παράλληλα, επιτρέπει και την ικανότητα προσαρµογής των επιχειρήσεων σε περίπτωση διαταραχών µε αποτελέσµατα που θίγουν σε διαφορετικό βαθµό διαφορετικές χώρες ή περιοχές της ΕΕ. Ωστόσο, σύµφωνα µε τις ίδιες αναλύσεις, τα µέτρα που αποσκοπούν σε µεγαλύτερη ελευθερία στη οργάνωση του χρόνου εργασίας δεν είναι επαρκή για την ουσιαστική αύξηση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Η προσαρµογή της 4 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Economic Policy in EMU, DGII, 1997 και Growth and Employment in the Stability-Oriented Framework of EMU, DGII,

7 αγοράς εργασίας θεωρείται ότι µπορεί να επιτευχθεί µόνον αν περιλαµβάνει και την αύξηση της ευελιξίας των µισθών. Η µεγαλύτερη ελαστικότητα των µισθών στις µεταβολές της προσφοράς ή της ζήτησης εργασίας ανάλογα µε τον κλάδο ή την περιοχή, θα βοηθήσει την προσαρµογή της αγοράς εργασίας. Αν οι µισθοί αργήσουν να προσαρµοστούν σε µια διακύµανση στην αγορά εργασίας, τότε, η δυσκαµψία αυτή θα µπορούσε να βλάψει και την ανταγωνιστικότητα των εθνικών επιχειρήσεων µε αρνητικές επιδράσεις στο ύψος της παραγωγής και της απασχόλησης. Η ΕΕ προωθεί τα απαραίτητα µέτρα για να διευκολυνθεί η προσαρµογή της αγοράς εργασίας. Μπορούµε να ξεχωρίσουµε τις εξής κατευθύνσεις σε θέµατα µισθολογικών αυξήσεων και σχετικά µε το επίπεδο των µισθών σε ευρωπαϊκό επίπεδο: 1. Οι αυξήσεις των πραγµατικών µισθών δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας. Οι µισθολογικές αυξήσεις πρέπει να συµβάλουν στην σταθερότητα των τιµών ώστε η νοµισµατική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να µην είναι περιοριστική. Η σταθερότητα των τιµών, κατά την άποψη που περιέχεται στα επίσηµα έγγραφα της ΕΕ, αποτελεί σηµαντικό παράγοντα της αύξησης της παραγωγής και της απασχόλησης. Παράλληλα, οι ήπιες µισθολογικές αυξήσεις µειώνουν το πραγµατικό κόστος ανά µονάδα προϊόντος και ενισχύουν έτσι ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. 2. Σύµφωνα πάντα µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι αναγκαίο οι χώρες µέλη να ευνοήσουν την ελαστικότητα της κλίµακας των µισθών έτσι ώστε οι αµοιβές να προσαρµόζονται στην παραγωγικότητα της εργασίας. Με άλλα λόγια, οι αµοιβές των εργασιών µε υψηλότερη παραγωγικότητα µπορούν να είναι υψηλές, ενώ αντίστροφα, οι αµοιβές µε χαµηλή παραγωγικότητα οφείλουν να προσαρµόζονται σε χαµηλότερα επίπεδα. Για να συµβεί, όµως, κάτι τέτοιο, η αγορά εργασίας πρέπει να απελευθερωθεί από ρυθµίσεις που την καθιστούν ανελαστική. Η συγκεκριµένη ελευθέρωση θέτει σε αµφισβήτηση τον καθορισµό των µισθών σε εθνικό ή κλαδικό επίπεδο και συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι οι µισθοί θα πρέπει να καθορίζονται µε βάση το ύψος της παραγωγικότητας σε συγκεκριµένες περιοχές και επιχειρήσεις. Η ευελιξία σε τοπικό επίπεδο επιτρέπει σε µια περιοχή µε χαµηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας να απαντήσει µε µείωση των µισθών σε µια τυχόν οικονοµική διαταραχή. Τα ίδια συµπεράσµατα ισχύουν και για τις επιχειρήσεις: αν µια συγκεκριµένη επιχείρηση βλάπτεται από τον ανταγωνισµό, και αν η ευελιξία της αγοράς εργασίας κυµαίνεται σε 7

8 ικανοποιητικά επίπεδα, θα µπορέσει να προχωρήσει σε µειώσεις µισθών που θα συµβάλλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητάς της. 3. Παράλληλα, θεωρείται ότι οι αποφάσεις για το ύψος των µισθών, όταν λαµβάνονται σε κλαδικό επίπεδο δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη των νέων µορφών οργάνωσης της παραγωγής και της εργασίας σε επίπεδο επιχειρήσεων. Οι µελέτες των διεθνών οργανισµών 5 συµφωνούν ότι σε πολλές από τις ευρωπαϊκές οικονοµίες, τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε κλίµακα επιχειρήσεων, η δυσκαµψία των µισθών δεν επιτρέπει την ορθή λειτουργία της αγοράς εργασίας. Η αδράνεια των προσαρµοστικών µηχανισµών της αγοράς εργασίας θα επιφέρει την προσαρµογή της οικονοµίας µέσω της µείωσης της παραγωγής και την αύξηση της ανεργίας, µε αποτέλεσµα να υπάρξει αυξηµένο κοινωνικό και οικονοµικό κόστος. Για τους λόγους αυτούς, θεωρείται ότι είναι αναγκαία η ευθυγράµµιση των µισθών αναλογικά µε τις διαφορές παραγωγικότητας της εργασίας, έτσι ώστε να έχουµε διαχωρισµούς στο εσωτερικό του ίδιου του εργατικού δυναµικού. Σύµφωνα πάντα µε τις θέσεις των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα πρέπει να υπάρξει η δυνατότητα να δοθούν χαµηλοί µισθοί σε χαµηλής ειδίκευσης εργαζόµενους, σε νέο-εισερχόµενους στην αγορά εργασίας και στους µακροχρόνια άνεργους. Συνοψίζοντας τα παραπάνω, οι θέσεις των διεθνών οργανισµών είναι οι εξής: Με την ΟΝΕ, η προσαρµογή των χωρών µελών σε µελλοντικές οικονοµικές διαταραχές µεταφέρεται από την συναλλαγµατική πολιτική στην αγορά εργασίας. Σε περίπτωση οικονοµικής διαταραχής που θίγει ανισοµερώς τις χώρες µέλη, η αγορά εργασίας πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτη ώστε η προσαρµογή της οικονοµίας να είναι όσο το δυνατόν οµαλή. Αν όµως η αγορά εργασίας δεν είναι ικανή να ανταποκριθεί σε µια τέτοια πρόκληση, δηλαδή εάν υπάρξουν στοιχεία που εµποδίζουν τις απαιτούµενες αλλαγές ως προς το ύψος των µισθών, τον χρόνο και την κινητικότητα της εργασίας, η αναγκαία προσαρµογή της οικονοµίας θα πραγµατοποιηθεί σε βάρος της παραγωγής και της απασχόλησης. Μια τέτοια εξέλιξη σηµαίνει αύξηση του ποσοστού ανεργίας και µείωση του ύψους της παραγωγής. Εφόσον η κινητικότητα της εργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σηµαντικά περιορισµένη και η ευελιξία του χρόνου εργασίας δεν επαρκεί για την ολοκληρωτική απορρόφηση των διαταραχών, το βάρος της προσαρµογής µεταφέρεται στους µισθούς. 5 OECD (1999), EMU, Facts, challenges and policies, και EMU Challenges European Labor Markets, Rudiger Soltwdel, Dirk Dohse, Christiane Krieger-Boden, September 1999, IMF- Research Department. Επίσης, ΗΜ Treasury (1997), UK Membership to the single currency. An assessment of the five economic tests, Οκτώβριος 8

9 Το συµπέρασµα αυτό συµµερίζονται τόσο οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και οι άλλοι διεθνείς οργανισµοί (ΟΟΣΑ και ΔΝΤ) και προτείνουν την µεταρρύθµιση και αναπροσαρµογή του συνόλου των παραγόντων που προσδιορίζουν το ύψος των µισθών. Ακολουθώντας αυτές τις κατευθυντήριες γραµµές, οι πολιτικές που έχουν υιοθετηθεί από τα κράτη-µέλη κατά τα επόµενα χρόνια αποβλέπουν κυρίως στην αύξηση της ελαστικότητας των µισθών µε βάση τις διαφορές παραγωγικότητας, και στην γενική συγκράτηση των µισθών στα πλαίσια της πολιτικής σταθερότητας των τιµών. Το γεγονός ότι η ΟΝΕ αφαιρεί από τα κράτη µέλη την δυνατότητα να προσαρµόζονται στις πιέσεις του διεθνούς ανταγωνισµού µέσω της συναλλαγµατικής πολιτικής, αφορά ιδιαίτερα τις χώρες που παρουσιάζουν χαµηλή διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα 6 σε σχέση µε τις οικονοµικά πιο αναπτυγµένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα ορίζεται από το σύνολο των ισχυρών και αδύναµων σηµείων µιας οικονοµίας που εισέρχεται στον διεθνή ανταγωνισµό. Το ύψος της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας καθορίζει, µε την σειρά του, την θέση µιας οικονοµίας στην παγκόσµια αγορά. Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στην δηµιουργία της "οικονοµικής προσωπικότητας" µιας χώρας συµβάλει µεγάλος αριθµός ιστορικών, κοινωνικών, τεχνολογικών και πολιτικών συντελεστών όπως το 6 Η ανταγωνιστικότητα µιας χώρας ορίζεται µε βάση τις επιδόσεις της οικονοµίας στο διεθνές εµπόριο, στις διεθνείς αγορές, αλλά και στην εγχώρια αγορά (εξαγωγές, εισαγωγές, µερίδια αγοράς ). Κάθε χώρα, εισέρχεται στον διεθνή ανταγωνισµό µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, δηλαδή µε τα ισχυρά και τα αδύναµα σηµεία της. Αυτά εξαρτώνται από την τεχνολογία που χρησιµοποιεί, από το µέγεθος των µονάδων παραγωγής, από το εκπαιδευτικό επίπεδο του εργατικού δυναµικού, από τον ρυθµό µε τον οποίο η εν λόγω χώρα ανανεώνει τον µηχανικό της εξοπλισµό και υποκαθιστά λειτουργίες της εργασίας µε λειτουργίες των µηχανών... Εξαρτώνται, ακόµη, από το είδος των προϊόντων που είναι σε θέση να κατασκευάζει οικονοµικότερα, από τις ιστορικές της σχέσεις µε την διεθνή οικονοµία που της επιτρέπουν να διατηρεί σηµαντικές θέσεις σε ορισµένες αγορές, από τις γεωγραφικές περιοχές µε τις οποίες ανταλλάσσει προϊόντα, από τις παραδοσιακές κοινωνικές σχέσεις µέσα στους χώρους εργασίας και τις συνακόλουθες µορφές συλλογικής οργάνωσης της εργασίας, από το θεσµικό πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων. Μια εθνική οικονοµία εισέρχεται, δηλαδή, στον διεθνή ανταγωνισµό µε την δική της ιστορική προσωπικότητα, µε το σύνολο των διαρθρωτικών χαρακτηριστικών που κληρονόµησε από το δικό της ιδιαίτερο, εθνικό, παρελθόν. Για τον λόγο αυτό, παρουσιάζεται στον διεθνή ανταγωνισµό µε ορισµένα ισχυρά και ορισµένα αδύναµα σηµεία. Αυτά καθορίζουν την ικανότητα της εθνικής οικονοµίας να επωφελείται από την αύξηση της ζήτησης, αφενός µεν στις χώρες προορισµού των εξαγωγών της, αφετέρου δε στην δική της, εγχώρια αγορά. Καθορίζουν την διαρθρωτική ανταγωνιστικότητά της. Εάν τα αδύναµα σηµεία µιας χώρας υπερτερούν των ισχυρών της σηµείων, τότε, η ικανότητά της να εκµεταλλεύεται την αύξηση της ζήτησης στις χώρες προορισµού των εξαγωγών, είναι υποδεέστερη της ικανότητας των ανταγωνιστριών χωρών να εκµεταλλεύονται την αύξηση της ζήτησης στην εγχώρια αγορά. Έχει, τότε, µειωµένη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα. 9

10 επίπεδο της τεχνολογίας που χρησιµοποιεί, το µέγεθος των µονάδων παραγωγής, το εκπαιδευτικό επίπεδο του εργατικού δυναµικού, ο ρυθµός ανανέωσης του µηχανικού εξοπλισµού, ο ρυθµός αντικατάστασης εργασιακών λειτουργιών από µηχανικά συστήµατα, το είδος προϊόντων στα οποία διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτηµα, δηλαδή το είδος προϊόντων που είναι σε θέση να παράγει οικονοµικότερα, οι ιστορικές της σχέσεις µε την διεθνή οικονοµία που εξηγούν την ύπαρξη η όχι σηµαντικών εµπορικών συναλλαγών µε συγκεκριµένες αγορές, τις γεωγραφικές περιοχές µε τις οποίες ανταλλάσσει προϊόντα, τις παραδοσιακές κοινωνικές σχέσεις µέσα στους χώρους εργασίας και τις επιπτώσεις τους ως προς τον σχηµατισµό των µορφών συλλογικής οργάνωσης της εργασίας, το πλαίσιο διαµόρφωσης των εργασιακών σχέσεων, η ποιότητα και η φήµη των προϊόντων και άλλα. Το σύνολο των παραπάνω στοιχείων αποτελεί την "διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα" σε αντιπαράθεση µε την "ανταγωνιστικότητα τιµής" που αναφέρεται στο ύψος των τιµών µε τις οποίες η εγχώρια παραγωγή ανταγωνίζεται τα ξένα προϊόντα, είτε στην εγχώρια αγορά είτε στις αγορές του εξωτερικού. Βεβαίως, τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά επιδρούν και στις τιµές, αλλά όχι µόνον σε αυτές. Διαµορφώνουν µια µεγάλη κλίµακα παραγόντων που επηρεάζουν τις διεθνείς ανταλλαγές της χώρας. Η ανταγωνιστικότητα µιας χώρας τίθεται σε δοκιµασία στις διεθνείς αγορές, αλλά και στην εγχώρια αγορά. Ορίζεται µε βάση τις επιδόσεις της οικονοµίας στο διεθνές εµπόριο, δηλαδή τα µερίδια της χώρας στις αγορές του εξωτερικού, τη διείσδυση των εισαγωγών στην εγχώρια αγορά, τον βαθµό κάλυψης των εισαγωγών από εξαγωγές κλπ. Επιπλέον, πρέπει να λαµβάνουµε υπόψη µας τις επιπτώσεις στο σύνολο της οικονοµίας που προέρχονται από τις επιδόσεις της χώρας στο διεθνές εµπόριο. Έτσι, για να θεωρείται ανταγωνιστική η οικονοµία µιας χώρας θα πρέπει τα παραγόµενα αγαθά και υπηρεσίες να είναι παρόµοιας ποιότητας και παρόµοιας τιµής µε αυτά που διατίθενται στις διεθνείς αγορές, η πώληση αυτών των αγαθών και υπηρεσιών θα πρέπει να επιδρά στο ΑΕΠ της χώρας που τα παράγει, έτσι ώστε να αυξάνονται τα εισοδήµατα όλων των κοινωνικών οµάδων, η επένδυση σε πάγιο κεφάλαιο που απαιτείται για την παραγωγή των εν λόγω αγαθών και υπηρεσιών θα πρέπει να χρηµατοδοτείται από την εθνική αποταµίευση, και τέλος, όλες οι παραπάνω συνθήκες να µπορούν να διατηρηθούν µακροχρόνια. Επίσης, ο ορισµός της ανταγωνιστικότητας δεν µπορεί να µην λαµβάνει υπόψη της και το επίπεδο ανεργίας. Εάν π.χ. µια χώρα βελτιώνει τις επιδόσεις της στο διεθνές εµπόριο µε αντίτιµο την αύξηση της ανεργίας, τότε, θα πρέπει να θεωρούµε ότι η ανταγωνιστικότητά της υστερεί έναντι µιας άλλης χώρας που επιτυγχάνει τις ίδιες επιδόσεις στις διεθνείς ανταλλαγές διατηρώντας ταυτοχρόνως και το επίπεδο της απασχόλησης σε υψηλά επίπεδα. Πιο 10

11 συγκεκριµένα, σύµφωνα µε την Δεύτερη Γενική Διεύθυνση (DG II) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 7, είναι ανταγωνιστική µια χώρα εάν: η παραγωγικότητά της αυξάνεται µε ρυθµό παρόµοιο ή ταχύτερο µε τον αντίστοιχο των χωρών εκείνων που είναι οι κυριότεροι ανταγωνιστές της στο διεθνές εµπόριο και διαθέτουν παρόµοιο επίπεδο ανάπτυξης, διατηρεί τις εξωτερικές της ισορροπίες µέσα σε συνθήκες ανοικτής οικονοµίας, διατηρεί την απασχόλησή της σε υψηλά επίπεδα. Υπάρχουν τέσσερις τρόποι προσαρµογής µιας χώρας στις πιέσεις του διεθνούς ανταγωνισµού: η µεταβολή της συναλλαγµατικής της ισοτιµίας, η µείωση του κόστους παραγωγής, η µείωση των περιθωρίων κέρδους, και τέλος, η αύξηση της παραγωγικότητας8 της εργασίας και η βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της οικονοµίας. Διάγραµµα 1.1 Με την εφαρµογή της κοινής νοµισµατικής πολιτικής, τα κράτη µέλη δεν έχουν πλέον την δυνατότητα να αποφασίζουν για την υποτίµηση ή την ανατίµηση των 7 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, European Economy, No 63/ Ο όρος "παραγωγικότητα της εργασίας", µε την τρέχουσα, στατιστική, έννοια του αντιστοιχεί στο ύψος του καθαρού προϊόντος που παράγεται σε µία ώρα εργασίας. Με άλλα λόγια, είναι κάθε αλλαγή στην οργάνωση της εργασίας, στην τεχνολογία ή στην εντατικότητα της εργασίας, η οποία συντοµεύει τον χρόνο εργασίας που είναι αναγκαίος για την παραγωγή ενός εµπορεύµατος, έτσι ώστε µια µικρότερη ποσότητα εργασίας να µπορεί να παράγει µια µεγαλύτερη ποσότητα προϊόντος. 11

12 νοµισµάτων τους. Με άλλα λόγια, η χρήση της συναλλαγµατικής πολιτικής σαν τρόπος προσαρµογής στον διεθνή ανταγωνισµό αναιρείται. Συνεπώς, σαν µέσα βραχυπρόθεσµης προσαρµογής αποµένουν, είτε η µείωση του κόστους παραγωγής, είτε η µείωση των περιθωρίων κέρδους. Σαν µέσα µακροπρόθεσµης προσαρµογής εµφανίζονται αφενός µεν η βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, αφετέρου δε η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας µε ρυθµούς που υπερβαίνουν τον µέσο ευρωπαϊκό όρο. Σε ό,τι αφορά την βραχυπρόθεσµη διάρκεια, υπάρχει ο κίνδυνος, η προσαρµογή να βαρύνει την εργασία, να έχουµε, δηλαδή, µείωση του µεριδίου της εργασίας στο προϊόν, δηλαδή αναδιανοµή του εισοδήµατος σε βάρος της εργασίας. Ενώ η προσαρµογή τής εθνικής οικονοµίας στις απαιτήσεις της διεθνοποίησης, υπό κανονικές συνθήκες (δηλαδή όταν υπάρχουν ξεχωριστά εθνικά νοµίσµατα) πραγµατοποιείται µε εργαλείο την συναλλαγµατική, την νοµισµατική και την δηµοσιονοµική πολιτική, η συµµετοχή στην ΟΝΕ θα αφαιρέσει από την οικονοµική πολιτική αυτήν την δυνατότητα. Θα µεταφερθεί, έτσι, ολόκληρη η πίεση του διεθνούς ανταγωνισµού στην αµοιβή εργασίας. Στην αντίθετη περίπτωση, το βάρος της προσαρµογής θα µεταφερθεί στα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων. Ωστόσο, ούτε η συνεχής µεταφορά του βάρους της προσαρµογής στον κόσµο της εργασίας, ούτε η συνεχής µείωση των περιθωρίων κέρδους αποτελούν λύσεις µακράς πνοής. Διότι η µεν πρώτη επιδεινώνει σοβαρά το βιοτικό επίπεδο των µισθωτών, η δε δεύτερη υποσκάπτει την ικανότητα των επιχειρήσεων να επενδύουν. Για τον λόγο αυτό, αυτά τα δύο "κανάλια προσαρµογής" αποτελούν βραχυπρόθεσµες ή έστω µεσοπρόθεσµες διευθετήσεις. Ως εκ τούτου, ως µοναδική λύση θα έπρεπε να θεωρείται η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της οικονοµίας. Έχουν αναπτυχθεί, βεβαίως, κριτικές απόψεις σε σχέση µε τις παραπάνω αντιλήψεις. Η βασική ιδέα πίσω από τις διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας, είναι η έννοια της "διαρθρωτικής ανεργίας". Η διαρθρωτική ανεργία καθορίζει το επίπεδο ανεργίας κάτω από το οποίο θα επέλθει αναγκαστικά επιτάχυνση του πληθωρισµού: αυτό σηµαίνει ότι οι φορείς της οικονοµικής πολιτικής, δεν µπορούν να χρησιµοποιήσουν, ούτε την δηµοσιονοµική, ούτε την νοµισµατική πολιτική, µε σκοπό να µειώσουν την ανεργία κάτω από ένα καθορισµένο επίπεδο ανεργίας, παρά µόνον µε αντίτιµο την επιτάχυνση του πληθωρισµού. Αυτό το κρίσιµο επίπεδο -που ονοµάζεται "ποσοστό ανεργίας που δεν επιταχύνει τον πληθωρισµό"- εξαρτάται από τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της αγοράς εργασίας. Από αυτή την διαπίστωση απορρέει η ανάγκη για τις διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας και τις εργασιακές σχέσεις, η ανάγκη για περισσότερη ευελιξία. 12

13 Ωστόσο, η θεωρία του "ποσοστού ανεργίας που δεν επιταχύνει τον πληθωρισµό, βάλλεται από πολλές πλευρές 9. Ορισµένοι επισηµαίνουν τον αβέβαιο χαρακτήρα της έννοιας αυτής, άλλοι ασκούν κριτική για την µονοµέρειά της. Εξάλλου, από την πλευρά µιας µακράς σειράς οικονοµολόγων γίνεται πλέον παραδεκτό ότι η έννοια του ποσοστού ανεργίας που δεν επιταχύνει τον πληθωρισµό είναι χρήσιµη απλώς για την γόνιµη συζήτηση που προκαλεί, διότι οι υπολογισµοί που γίνονται είναι εξαιρετικά εύθραυστοι και οι σχέσεις µεταξύ των µεγεθών µεταβάλλονται µε τον χρόνο. (Stieglitz 1998). Επίσης, οι εν λόγω εκτιµήσεις ποικίλουν ανάλογα µε τις θεωρητικές υποθέσεις που έχουν ενσωµατωθεί στο µαθηµατικό υπόδειγµα µε το οποίο προσδιορίζεται το ποσοστό ανεργίας που δεν επιταχύνει τον πληθωρισµό. Ορισµένες κριτικές σχετικά µε την ύπαρξη ή την χρησιµότητα της θεωρίας της διαρθρωτικής ανεργίας εγείρονται και σε σχέση µε τον γεγονός ότι η µείωση του συνολικού ποσοστού ανεργίας οδηγεί σε µια παράλληλη µείωση της διαρθρωτικής ανεργίας. Όπως σηµειώνει ο Franco Modigliani (1996) η αναντιστοιχία θέσεων και ειδικοτήτων εµφανίζεται όταν υπάρχει αυξηµένη ανεργία, διότι οι περισσότερο ειδικευµένοι καταλαµβάνουν τις θέσεις τις οποίες υπό κανονικές συνθήκες θα καταλάµβαναν οι λιγότερο ειδικευµένοι. Όταν η ζήτηση αυξηθεί και πάλι, οι περισσότερο ειδικευµένοι θα επανέλθουν σε θέσεις που αντιστοιχούν στα προσόντα τους και θα ελευθερώσουν τις θέσεις που αντιστοιχούν στα προσόντα των λιγότερο ειδικευµένων. Ορισµένοι άλλοι οικονοµολόγοι ισχυρίζονται ότι εάν µειώσουµε το συνολικό ποσοστό ανεργίας µέσω της οικονοµικής πολιτικής, θα διαπιστώσουµε ότι η διαρθρωτική ανεργία θα εξακολουθεί να ανέρχεται στα 2/3 της συνολικής ανεργίας, όσο 9 Tobin J. (1980), Stabilization Policy Ten Years After, Brookings Papers on Economic Activity, no 1, Galbraith Jam.K. (1996), Unemployment, Inflation and Job Structure, The Jerome Levy Economics Institute of Bard College, Working Paper No154, Sawyer M. (1997a), The NAIRU: A Critical Appraisal, The Jerome Levy Economics Institute of Bard College, Working Paper No203, Sawyer M. (1997b), Aggregate Demand, Investment and the NAIRU, The Jerome Levy Economics Institute of Bard College, Working Paper No202, Espinosa-Vega M.A. & Russel S. (1997), History and Theory of the NAIRU: A Critical Review, Economic Review, Federal Reserve Bank of Atlanta, Second Quarter, Card D. & Dean H. (1996), Does Inflation Grease the Wheels of the Labour Market, NBER Working Paper 5538, Chang R. (1997), Is Low Unemployment Inflationary?, Economic Review, Federal Reserve Bank of Atlanta, First Quarter, Eisner R. (1994), Challenge to the Natural Rate Doctrine, Journal of Post Keynesian Economics, (Fall 1994) v17n1p159(3), European Economy (1995), "The concept of the non-accelerating inflation rate of unemployment (NAIRU)", OECD, Economic Outlook, 1998, Μodigliani F. (1996), The Shamefull Rate of Unemployment in the EMS: Causes and Cures, De Economist, no144: , Eisner R. (1995), Our NAIRU Limit: The Governing Myth of Economic Policy, The American Prospect no21, Spring 1995, Blanchard O. & Fitoussi J.P. (1998), Croissance et chômage, Conseil d Analyse Economique, La Documentation Française 13

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου Κεφάλαιο 8 Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου 8.1 Σύνοψη Στο όγδοο κεφάλαιο του συγγράμματος ολοκληρώνεται η βασική ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Προσφορά

Συναθροιστική Προσφορά Κεφάλαιο 10 Συναθροιστική Προσφορά 10.1 Σύνοψη Στο δέκατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται αρχικά η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική προσφορά (AS). Η ανάλυση επικεντρώνεται (α)

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 7 Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου 7.1 Σύνοψη Στο έβδομο κεφάλαιο του συγγράμματος συνεχίζεται η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011

Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011 Η κυπριακή οικονομία και η απασχόληση 2010-2011 Νοέμβριος 2011 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος του προέδρου της ΠΕΟ Εισαγωγή του διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ Κεφάλαιο 1 Αλλαγή υποδείγματος ανάπτυξης και εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία Μια Μακροοικονομική Θεωρία για την ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 30 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος Κεφάλαιο 1 Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος 1.1 Σύνοψη Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η αγορά συναλλάγματος, ενώ προσδιορίζεται η έννοια του αρμπιτράζ συναλλάγματος.

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας και η Εξάρτησή της από την Ακολουθούμενη Πολιτική και τις Εξελίξεις των Οικονομιών των Χωρών στη Νομισματική Ένωση Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΣΤΟΧΟΙ Το γνωστικό αντικείµενο της Αναπτυξιακής Οικονοµικής ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Βασικές πηγές στατιστικών στοιχείων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ. Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1

Περιεχόμενα. Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ. Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1 Περιεχόμενα Πρόλογος του προέδρου του Δ.Σ. ΙΝΕΚ-ΠΕΟ ii Εισαγωγή του γενικού διευθυντή του ΙΝΕΚ ΠΕΟ 1 Κεφάλαιο 1 Αλλαγή υποδείγματος ανάπτυξης και εξωτερικό έλλειμμα: η δεκαετία του 2000 (Ηλίας Ιωακείμογλου)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ηλίας Ιωακείμογλου Αθήνα 2011 Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Εισαγωγή...8 Περίληψη και συμπεράσματα...11

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009

Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα 1995-2009 Ηλίας Ιωακείμογλου Αθήνα 2011 Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Εισαγωγή...8 Περίληψη και συμπεράσματα...11

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Ε ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Κ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ : Σνπξηζηηθήο Οηθνλνκίαο θαη Αλάπηπμεο (ΣΟΑ) ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: Σνπξηζκφο θαη Οηθνλνκηθή Κξίζε Δπηβιέπσλ : Νηνχβαο Λνπθάο πνπδάζηξηα : Σζαγθαξάθε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας για τον τομέα ΤΠΕ Α Τρίμηνο 1. ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑ ΤΠΕ 2. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΠΕ 3. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Κεφάλαιο 1 Προβλήµατα των νοικοκυριών και των οικονοµιών:! Ποιος θα εργασθεί;! Τι και πόσα αγαθά θα παραχθούν;! Ποιοι πόροι θα χρησιµοποιηθούν στην παραγωγή;! Σε τι τιµές θα πωληθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

IMES DISCUSSION PAPER SERIES

IMES DISCUSSION PAPER SERIES IMES DISCUSSION PAPER SERIES Will a Growth Miracle Reduce Debt in Japan? Selahattin mrohorolu and Nao Sudo Discussion Paper No. 2011-E-1 INSTITUTE FOR MONETARY AND ECONOMIC STUDIES BANK OF JAPAN 2-1-1

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ.) ΙΙ Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 1 Η ανοδική πορεία της ελληνικής οικονοµίας, που είχε ως σηµείο εκκίνησης το έτος 1996, έφθασε στο ανώτατο σηµείο της κατά το 2004 ( ιάγραµµα 1). Κατά το

Διαβάστε περισσότερα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Χρήστος Α. Ιωάννου Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ημερίδα Ε.Ι.Ε.Α.Δ. «Η Αγορά Εργασίας σε Κρίση» Η αγορά εργασίας σε κρίση ; Κρίση είναι επιεικής χαρακτηρισμός. Κρίση ήταν όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1 Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα

Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα Επιτόκια, συνάλλαγµα, οµόλογα Τρέχουσες τάσεις και προοπτικές Πλάτων Μονοκρούσος Συνθέτοντας το πάζλ Οικονοµία, επιτόκια, συνάλλαγµα Συνθέτοντας το πάζλ Τα θεµελιώδη µεγέθη Ερώτηµα 1 ο - θα συνεχίσει το

Διαβάστε περισσότερα

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Κώστας Κτωρής (Κεντρική Τράπεζα) Λούης Χριστοφίδης (Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03 Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών Η Ελληνική Οικονομία 1/03 Τριιμηνιιαίία Έκθεση Αρ.. Τεύχους 36,, ΙΙούνι ιος 2003 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ--ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΑσσθθεεννεεί ίίςς εεννδδεεί ίίξξεει ιιςς ββεελλττί ίίωσσηηςς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Οι βραχυχρόνιες διακυµάνσεις στο προϊόν και στην απασχόληση καλούνται επιχειρηµατικός κύκλος (business cycle). Μέχρι τώρα αναπτύξαµε θεωρίες για να µελετήσουµε πως η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αντώνης Γεωργόπουλος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πατρών Main literature on Investment Development Path RAJNEESH

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ Οι βασικότεροι οικονομικοί δείκτες είναι οι : GDP Per Capita GDP Growth FDI Privatization volume Debt over GDP Deficit/Surplus over GDP

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Κεφάλαιο 24 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Ηευημερία(το βιοτικό επίπεδο)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα