«Ζ επίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο δηαηξνθήο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Ζ επίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο δηαηξνθήο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο»"

Transcript

1 ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΖ ΦΤΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΗ ΑΘΛΖΣΗΜΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ «ΦΤΗΚΖ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΑ & ΠΟΗΟΣΖΣΑ ΕΧΖ» Μεηαπηπρηαθή Γηαηξηβή κε ζέκα: «Ζ επίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο δηαηξνθήο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο» Σεο Άλλαο Καξαθφιε Σνκέαο: Ηαηξηθήο ηεο Άζιεζεο, Δξγαζηήξην Αζιεηηαηξηθήο ΗΟΤΛΗΟ 2013

2 Τπνβάιιεηαη ζην θαζεγεηηθφ ζψκα, γηα ηελ κεξηθή νινθιήξσζε ησλ απαηηήζεσλ, γηα ηελ απφθηεζε ηνπ κεηαπηπρηαθνχ ηίηινπ ζπνπδψλ «Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα θαη πνηφηεηα δσήο» ηνπ Σκήκαηνο Δπηζηήκεο Φπζηθήο Αγσγήο θαη Αζιεηηζκνχ ηνπ Αξηζηνηειείνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο. Δγθεθξηκέλε απφ ην Καζεγεηηθφ ζψκα: Κχξηνο επηβιέπσλ: Αζηέξηνο Γειεγηάλλεο, Καζεγεηήο Μέιε ηεο Σξηκεινχο πκβνπιεπηηθήο Δπηηξνπήο: Άλλα Φαραληίδνπ-Σζηιηγθίξνγινπ, Καζεγήηξηα Φψηηνο Μαπξνβνπληψηεο, Δπίθνπξνο Καζεγεηήο Copyright Άλλα Καξαθφιε Σκήκα Δπηζηήκεο Φπζηθήο Αγσγήο θαη Αζιεηηζκνχ Αξηζηνηέιεην Παλεπηζηήκην Θεζζαινλίθεο Νέεο εγθαηαζηάζεηο Θέξκεο, Θεζζαινλίθε 2

3 3 ηελ κεηέξα κνπ,

4 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΔΛΗΓΔ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ. 4 ΤΝΣΟΜΟΓΡΑΦΗΔ. 12 ΔΤΥΑΡΗΣΗΔ. 13 ΠΔΡΗΛΖΦΖ-ABSTRACT ΚΔΦΑΛΑΗΟ Δηζαγσγή Θεσξεηηθφ ππφβαζξν Λεηηνπξγηθνί νξηζκνί. 22 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2 Αλαζθφπεζε Βηβιηνγξαθίαο Αζιεηηθή Σξηάδα Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα θαη έκκελνο ξχζε Γηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο αζιήηξηεο Γηαηαξαρέο δηαηξνθήο ζε έθεβεο θαη λέεο αζιήηξηεο Διιεληθή βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε 45 ΚΔΦΑΛΑΗΟ θνπφο ηεο έξεπλαο Δπηκέξνπο ζηφρνη εκαληηθφηεηα-πξσηνηππία ηεο έξεπλαο Δξεπλεηηθά εξσηήκαηα, εξεπλεηηθέο ππνζέζεηο, κεδεληθέο ππνζέζεηο Πξνυπνζέζεηο θαη Πεξηνξηζκνί ηεο έξεπλαο Οξηνζεηήζεηο Μεηαβιεηέο ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4 Μεζνδνινγία Γείγκα Γηαδηθαζία ζπιινγήο δεδνκέλσλ

5 4.3. Μέζα ζπιινγήο δεδνκέλσλ-δξγαιεία-μέζνδνη Μέηξεζεο Αλζξσπνκεηξηθέο κεηξήζεηο Δξσηεκαηνιφγηα ρεδηαζκφο έξεπλαο Γενληνινγηθά δεηήκαηα ηαηηζηηθή Αλάιπζε ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5. Απνηειέζκαηα ΚΔΦΑΛΑΗΟ 6. πδήηεζε ΚΔΦΑΛΑΗΟ 7. πκπεξάζκαηα-πξνηάζεηο ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ ΠΑΡΑΡΣΖΜΑ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΔΗΚΟΝΧΝ Δηθφλα 1. Ωνζεθηθφο θχθινο Δηθφλα 2. Άμνλαο ππνζάιακνο-ππφθπζε-γνλάδεο Δηθφλα 3. Αζιεηηθή Σξηάδα.. 21 Δηθφλα 4. Άμνλαο ππνζάιακνο-ππφθπζε-επηλεθξίδηα ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΠΗΝΑΚΧΝ ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΚΖ ΑΝΑΚΟΠΖΖ Πίλαθαο 1: πλνπηηθή αλαζθφπεζε αζιεηηθήο ηξηάδαο.. 27 Πίλαθαο 2: πλνπηηθή αλαζθφπεζε θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη εκκήλνπ ξχζεσο 32 Πίλαθαο 3:πλνπηηθή αλαζθφπεζε εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο θαη λέεο αζιήηξηεο 37 Πίλαθαο 4: πλνπηηθή αλαζθφπεζε δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο ζε έθεβεο θαη λέεο αζιήηξηεο Πίλαθαο 5: Διιεληθή Βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε. 47 5

6 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΓΡΑΦΖΜΑΣΧΝ ΣΧΝ ΑΠΟΣΔΛΔΜΑΣΧΝ Γηάγξακκα 1: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηελ Πεξηνρή Γηακνλήο 61 Γηάγξακκα 2: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Ζιηθία 63 Γηάγξακκα 3: Ηζηφγξακκα γηα ην Ύςνο 63 Γηάγξακκα 4: Ηζηφγξακκα γηα ην Βάξνο.. 64 Γηάγξακκα 5: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Σξηθέθαιν Βξαρηφλην Γηάγξακκα 6: Ηζηφγξακκα γηα ην Γηθέθαιν Βξαρηφλην 65 Γηάγξακκα 7: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Τπεξιαγφλην. 65 Γηάγξακκα 8: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Τπνπιάηην. 66 Γηάγξακκα 9: Ηζηφγξακκα γηα ην W.H.R. 67 Γηάγξακκα 10: Ηζηφγξακκα γηα ην B.M.I Γηάγξακκα 11: Ηζηφγξακκα γηα ην B.D Γηάγξακκα 12: Ηζηφγξακκα γηα ην B.F%. 68 Γηάγξακκα 13: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ «Μέζν Όξν Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο». 70 Γηάγξακκα 14: Ηζηφγξακκα γηα ην ζθνξ «Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ 71 ρξφλνπ» Γηάγξακκα 15: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηε ζπκκεηνρή ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο Αγσγήο 72 Γηάγξακκα 16: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηελ επίδξαζε ηεο αζζέλεηαο ζηε Φπζηθή Γξαζηεξηφηεηα Γηάγξακκα 17: πκκεηνρή ζε ζπζηεκαηηθή Φπζηθή Γξαζηεξηφηεηα. 75 Γηάγξακκα 18: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Γ/Γ. «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο». 79 Γηάγξακκα 19: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Γ/Γ. «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» 80 Γηάγξακκα 20: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Γ/Γ. «Έιεγρνο ηεο Πξάμεο ηνπ Σξψγεηλ». 80 Γηάγξακκα 21: Σάζεηο γηα Γηαηξνθηθή Γηαηαξαρή.. 81 Γηάγξακκα 22: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Δκκελαξρή. 84 Γηάγξακκα 23: Ηζηφγξακκα γηα ηε κέζε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. 84 Γηάγξακκα 24: Ηζηφγξακκα γηα ην δείθηε ηνπ P.M.S.. 85 Γηάγξακκα 25: Αξηζκφο θχθισλ θαηά ηνλ ηειεπηαίν ρξφλν

7 Γηάγξακκα 26: Ύπαξμε «Σξηκήλνπ» ρσξίο Έκκελν Ρχζε.. 87 Γηάγξακκα 27: Υξήζε «αληηζπιιεπηηθψλ θαη παξεκθεξή ζθεπάζκαηα».. 88 Γηάγξακκα 28: Δκθάληζε Πξνεκκελνξξπζηαθνχ πλδξφκνπ (P.M.S).. 89 Γηάγξακκα 29: Παξνπζία ελδνθξηληθήο δηαηαξαρήο Γηάγξακκα 30: Λήςε νξκνληθήο ζεξαπείαο γηα ηελ εκκελαξρή. 91 Γηάγξακκα 31: Πνζφηεηα Αίκαηνο θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε Γηάγξακκα 32: Άιγνο-Γπζκελφξξνηα θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε.. 93 Γηάγξακκα 33: «Κνηλσληθφηεηα» θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε. 94 Γηάγξακκα 34: «Αίζζεκα Πξεμίκαηνο» θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε 95 Γηάγξακκα 35: «Δλαιιαγέο ζηε Γηάζεζε» θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε 96 Γηάγξακκα 36: Ηζηφγξακκα ηεο ειηθίαο εκκελαξρήο ησλ κεηέξσλ (θιεξνλνκηθφηεηα) 97 Γηάγξακκα 37: Ηζηφγξακκα ηεο κέζεο δηάξθεηαο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ησλ κεηέξσλ 97 Γηάγξακκα 38: Αξηζκφο θχθισλ ησλ κεηέξσλ θαηά ηνλ ηειεπηαίν ρξφλν. 98 Γηάγξακκα 39: Πνζφηεηα αίκαηνο ησλ κεηέξσλ.. 99 Γηάγξακκα 40: Δκκελφπαπζε ησλ κεηέξσλ. 100 Γηάγξακκα 41: Αξηζκεηηθφο κέζνο ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Γξαζηεξηφηεηαο» αλάινγα κε ηνλ αξηζκφ ησλ θχθισλ πεξηφδνπ ησλ θνξηηζηψλ..... Γηάγξακκα 42: Αξηζκεηηθφο κέζνο ησλ Γ/Γ. ηεο «Δλαζρφιεζεο κε ηηο Γίαηηεο» αλάινγα κε ηελ χπαξμε P.M.S Γηάγξακκα 43: Αξηζκεηηθφο κέζνο ησλ Γ/Γ. ηεο «Βνπιηκίαο θαη Δλαζρφιεζεο κε ην Φαγεηφ» αλάινγα κε ηελ χπαξμε ηξηκήλνπ ρσξίο έκκελν ξχζε.. Γηάγξακκα 44: ηηθηφγξακκα κεηαμχ Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θαη Δλαζρφιεζεο κε ηηο Γίαηηεο..... Γηάγξακκα 45: Αξηζκεηηθφο κέζνο ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» αλάινγα κε ηελ χπαξμε ηάζεσλ γηα Γ/Γ Γηάγξακκα 46: Αξηζκεηηθφο κέζνο ηνπ ζθνξ «Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο ειεπζέξνπ ρξφλνπ» αλάινγα κε ηελ χπαξμε ηάζεσλ γηα Γ/Γ.... Γηάγξακκα 47: Αξηζκεηηθφο κέζνο ηνπ δείθηε «B.M.I.» αλάινγα κε ηελ δήισζε άιγνπο

8 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΠΗΝΑΚΧΝ ΣΑ ΑΠΟΣΔΛΔΜΑΣΑ Πίλαθαο 1. Γεκνγξαθηθά: Γηακνλή ησλ εθήβσλ. 61 Πίλαθαο 2. Μέζε Σηκή θαη Σππηθή Απφθιηζε ησλ Βαζηθψλ Πνζνηηθψλ Γεκνγξαθηθψλ Υαξαθηεξηζηηθψλ ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο Πίλαθαο 3. Μέζε Σηκή θαη Σππηθή Απφθιηζε ησλ κεηαβιεηψλ W.H.R., B.M.I., B.D. θαη B.F. % ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο. Πίλαθαο 4. Μέζε ηηκή θαη ηππηθή απφθιηζε ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θαη ειεχζεξνπ ρξφλνπ». 70 Πίλαθαο 5. Έληαζε ηεο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Πίλαθαο 6. πκκεηνρή ζην Μάζεκα ηεο Φπζηθήο Αγσγήο ηνπ ζρνιείνπ.. 72 Πίλαθαο 7. πρλφηεηα ελαζρφιεζεο κε αζιήκαηα θαη ινηπέο θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαηά ηηο ηειεπηαίεο 7 εκέξεο Πίλαθαο 8. Αζζέλεηα θαη Φπζηθή Γξαζηεξηφηεηα Πίλαθαο 9. πκκεηνρή ζε ζπζηεκαηηθή Φπζηθή Γξαζηεξηφηεηα 74 Πίλαθαο 10. Φπζηθέο Γξαζηεξηφηεηεο θαη ζπρλφηεηα ελαζρφιεζεο Πίλαθαο 11. Μέζε ηηκή θαη ηππηθή απφθιηζε ηεο «Δλαζρφιεζεο κε ηηο δίαηηεο», ηεο «Βνπιηκίαο» θαη ηνπ «Διέγρνπ ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» Πίλαθαο 12. Σάζε γηα «Γηαηξνθηθέο Γηαηαξαρέο».. 81 Πίλαθαο 13. Αξηζκεηηθφο κέζνο θαη ηππηθή απφθιηζε ηεο εκκελαξρήο, ηεο δηάξθεηαο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ηνπ δείθηε ηνπ P.M.S 83 Πίλαθαο 14. Αξηζκφο ησλ θχθισλ θαηά ην ηειεπηαίν έηνο. 85 Πίλαθαο 15. 'Τπαξμε ηξηκήλνπ ρσξίο έκκελν ξχζε 86 Πίλαθαο 16. Υξήζε αληηζπιιεπηηθψλ θαη παξεκθεξή ζθεπάζκαηα Πίλαθαο 17. Δκθάληζε Πξν-εκκελνξξπζηαθνχ πλδξφκνπ (P.M.S.) 88 Πίλαθαο 18. 'Τπαξμε ελδνθξηληθήο δηαηαξαρήο. 89 Πίλαθαο 19. Λήςε νξκνληθήο ζεξαπείαο γηα ηελ εκκελαξρή.. 90 Πίλαθαο 20. Πνζφηεηα αίκαηνο θαηά ηελ έκκελν ξχζε 91 Πίλαθαο 21. Γήισζε άιγνπο-δπζκελφξξνηα θαηά ηελ έκκελν ξχζε 92 Πίλαθαο 22. Κνηλσληθφηεηα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο.. 93 Πίλαθαο 23. Αίζζεκα «Πξεμίκαηνο» θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο

9 Πίλαθαο 24. «Δλαιιαγέο ζηε δηάζεζε» θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο 95 Πίλαθαο 25. Αξηζκεηηθφο Μέζνο θαη Σππηθή Απφθιηζε ειηθίαο εκκελαξρήο θαη δηάξθεηαο εκκήλνπ ξχζεσο ησλ Μεηέξσλ.. 96 Πίλαθαο 26. Αξηζκφο θχθισλ ησλ κεηέξσλ θαηά ην ηειεπηαίν έηνο. 98 Πίλαθαο 27. Πνζφηεηα αίκαηνο ησλ κεηέξσλ. 99 Πίλαθαο 28. Δκκελφπαπζε ησλ κεηέξσλ 100 Πίλαθαο 29. Μήηξα πληειεζηψλ πζρέηηζεο Pearson κεηαμχ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο ειεχζεξνπ ρξφλνπ» αθελφο θαη ειηθίαο εκκελαξρήο θαη δηάξθεηα εκκήλνπ ξχζεσο..... Πίλαθαο 30.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππν-νκάδεο ηνπ αξηζκνχ ησλ θχθισλ εκκήλνπ ξχζεσο... Πίλαθαο 31. Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππννκάδεο ηεο χπαξμεο ηξηκήλνπ ρσξίο εκκελαξρή..... Πίλαθαο 32. Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππννκάδεο ηεο χπαξμεο ηνπ P.M.S Πίλαθαο 33. Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο πνζφηεηαο ηνπ αίκαηνο... Πίλαθαο 34. Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππν-νκάδεο ηνπ άιγνπο. Πίλαθαο 35.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ «Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο θνηλσληθφηεηαο.... Πίλαθαο 36. Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηεο ειηθίαο εκκελαξρήο, ηεο δηάξθεηαο ηεο πεξηφδνπ θαη ηεο ηηκήο ηνπ δείθηεο ηνπ P.M.S. ζηηο ππν-νκάδεο ηεο έληαζεο ηεο δξαζηεξηφηεηαο..... Πίλαθαο 37.Έιεγρνο αλεμαξηεζίαο κεηαμχ ησλ κεηαβιεηψλ ηνπ αξηζκνχ ησλ θχθισλ εκκήλνπ ξχζεσο, ηεο χπαξμεο ηξίκελνπ δηαζηήκαηνο ρσξίο έκκελν ξχζε, ηεο χπαξμεο ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.), ηεο πνζφηεηαο ηνπ αίκαηνο, ηνπ άιγνπο/δπζκελφξξνηαο,ηεο θνηλσληθφηεηαο θαη ηεο έληαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο. 105 Πίλαθαο 38. Πίλαθαο Γηπιήο Δηζφδνπ κεηαμχ ηεο έληαζεο ηεο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο χπαξμεο δηαζηήκαηνο ηξηκήλνπ ρσξίο ηελ έιεπζε ηεο εκκήλνπ ξχζεσο

10 Πίλαθαο 39. Μήηξα πληειεζηψλ πζρέηηζεο Pearson κεηαμχ Γ/Γ. «Δλαζρφιεζεο κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκίαο θαη Δλαζρφιεζεο κε ην Φαγεηφ», θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ Σξψγεηλ» αθελφο θαη ειηθίαο εκκελαξρήο, δηάξθεηα εκκήλνπ ξχζεσο θαη δείθηεο χπαξμεο πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.)... Πίλαθαο 40. Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ Γ/Γ. «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηνπ αξηζκνχ ησλ θχθισλ εκκήλνπ ξχζεσο 107 Πίλαθαο 41. Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο χπαξμεο ηξηκήλνπ ρσξίο έιεπζε εκκήλνπ ξχζεσο 108 Πίλαθαο 42.Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο χπαξμεο ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ(p.m.s.) 108 Πίλαθαο 43.Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο 109 ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο πνζφηεηαο ηνπ αίκαηνο.. Πίλαθαο 44.Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηνπ άιγνπο Πίλαθαο 45. Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο θνηλσληθφηεηαο.. Πίλαθαο 46. Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηεο ειηθίαο εκκελαξρήο, ηεο δηάξθεηαο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ηεο ηηκήο ηνπ δείθηε ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.) ζηηο ππν-νκάδεο ηεο έληαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Πίλαθαο 47.Έιεγρνο αλεμαξηεζίαο κεηαμχ ησλ κεηαβιεηψλ ηνπ αξηζκνχ ησλ θχθισλ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο, ηεο χπαξμεο ηξίκελνπ δηαζηήκαηνο ρσξίο έκκελν ξχζε, ηεο χπαξμεο ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.), ηεο πνζφηεηαο ηνπ αίκαηνο, ηνπ άιγνπο/δπζκελφξξνηαο, ηεο θνηλσληθφηεηαο θαη ηεο έληαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο Πίλαθαο 48. Μήηξα πληειεζηψλ πζρέηηζεο Pearson κεηαμχ «Δλαζρφιεζεο κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκίαο θαη Δλαζρφιεζεο κε ην Φαγεηφ», θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ Σξψγεηλ» αθελφο θαη αθεηέξνπ ηνπ «κέζνπ φξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη ηνπ «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ» Πίλαθαο 49.Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Μέζνο Όξνο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο» θαη «ζθνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο χπαξμεο ηάζεσλ γηα δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο..... Πίλαθαο 50.Έιεγρνο Ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ησλ κεηαβιεηψλ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο», «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ» θαη «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηλ» ζηηο ππν-νκάδεο ηεο έληαζεο ηεο δξαζηεξηφηεηαο

11 Πίλαθαο 51.Έιεγρνο αλεμαξηεζίαο κεηαμχ ηεο χπαξμεο ηάζεσλ γηα Γηαηαξαρέο ζηε Γηαηξνθή θαη ηεο έληαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο Πίλαθαο 52. Μήηξα πληειεζηψλ πζρέηηζεο Pearson κεηαμχ ησλ δεηθηψλ B.M.I. θαη B.F. % θαη ηνπ ζθφξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διέπζεξνπ ρξφλνπ αθελφο θαη ειηθίαο εκκελαξρήο, δηάξθεηα εκκήλνπ ξχζεσο θαη δείθηεο χπαξμεο πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.) Πίλαθαο 53.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ B.M.I. θαη B.F.% ζηηο ππννκάδεο ηνπ αξηζκνχ ησλ θχθισλ πεξηφδσλ... Πίλαθαο 54.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ B.M.I. θαη B.F.% ζηηο ππννκάδεο ηεο χπαξμεο 3κήλνπ ρσξίο ηελ έιεπζε εκκήλνπ ξχζεο. Πίλαθαο 55.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ BMI θαη πνζνζηφ ζσκαηηθνχ ιίπνπο ζηηο ππννκάδεο ηεο χπαξμεο ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.) Πίλαθαο 56.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ B.M.I. θαη B.F.% ζηηο ππννκάδεο ηεο πνζφηεηαο ηνπ αίκαηνο..... Πίλαθαο 57.Έιεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ δείθηε B.M.I. θαη B.F.% ζηηο ππννκάδεο ηνπ άιγνπο Πίλαθαο 58. 'Διεγρνο ηζφηεηαο ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ ηνπ δείθηε B.M.I. θαη B.F.% ζηηο ππν-νκάδεο ηεο θνηλσληθφηεηαο ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΑΡΣΖΜΑΣΟ Φχιιν ζπλαίλεζεο Έληππν εξσηεκαηνιφγην κεηέξαο Δξσηεκαηνιφγηα εθήβσλ

12 ΤΝΣΟΜΟΓΡΑΦΗΔ A.T. = αζιεηηθή ηξηάδα B.F.= ζσκαηηθφ Λίπνο % B.M.I= body Mass Index F.S.H.= σνζπιαθηνηξφπνο νξκφλε GnRH= γνλαδν-εθιπηηθή (νξκφλε έθιπζεο ηεο γνλαδνηξνπίλεο) L.H.= σρξηλνπνηεηηθή νξκφλε P.M.S= πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν W.H.R= waist to hip ratio Γ.Γ.= δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο Δ.Γ.= εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο Δ.Ρ.= έκκελνο ξχζε Φ.Γ.= θπζηθή δξαζηεξηφηεηα 12

13 ΔΤΥΑΡΗΣΗΔ Με ηελ νινθιήξσζε ηεο κεηαπηπρηαθήο απηήο δηαηξηβήο, ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηνπο αλζξψπνπο πνπ ζηάζεθαλ δίπια κνπ ζε φιε ηελ δηάξθεηα ησλ ζπνπδψλ κνπ. Αξρηθά ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηνλ Καζεγεηή Α. Γειεγηάλλε, θχξην επηβιέπνληα κνπ γηα ηελ θαζνδήγεζε θαη εξεπλεηηθή ηνπ πξνζέγγηζε ζηα δεηήκαηα ηεο έξεπλαο θαη ηελ θα Άλλα Φαραληίδνπ-Σζηιηγθίξνγινπ, Καζεγήηξηα γηα ηελ ζπκβνιή κε ηηο πνιχηηκεο ππνδείμεηο ηεο θαη ηελ επίδξαζε ζηελ εξεπλεηηθή κνπ ζθέςε θαζψο θαη ηνλ θ. Φ. Μαπξνβνπληψηε, Δπηθ. Καζεγεηή ν νπνίνο κνπ έδεημε εκπηζηνζχλε θαη ζηάζεθε ζεκαληηθφο αξσγφο ζηελ νινθιήξσζε ηεο δηαδηθαζίαο ηεο κεηαπηπρηαθήο κνπ δηαηξηβήο. Δπίζεο ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ ηα άηνκα πνπ κε βνήζεζαλ γηα ηελ ζπιινγή ηνπ δείγκαηνο αιιά θαη ζηελ νινθιήξσζε ηεο δηαηξηβήο κνπ: θα Δκκαλνπειίδνπ Διέλε, θα Παπαραξίηνπ Καηεξίλα, θνο Παπαραξίηνπ ηακάηεο, θα Καξαζενζψξνπ Κέιιπ, Γνχθα Γέζπνηλα, θεο Γεσξγνχδε Γέζπνηλα θαη Δηξήλε, θν Καξαθφιε Αξγχξε, θν Μπνπδίθα Ζιία, θν Σζψθα Πέηξν, θα Υνβζεπηάλ Άλλα, θν Υατληνχηε Υξήζην, θα Κνπηζαξδάθε Γήκεηξα, θν Βαθεηάδε Θαλάζε, θα Παπατσάλλνπ Μαξία, θν Σαρηζίδε Γεψξγην, θα νχκα Κιεάλζε, θα Γαληειίδνπ Βίθπ, θν Γξνχλα Απνζηφιε, θα Μσξατηνπ Μάξζα, θα ακαξά Αλαζηαζία, θν Παπαβξακίδε Θενδφζην, θν Γαιαλάθε Μηράιε, θν Εαθξάθα Μελέιαν, θν Andrew Joycey, ηνλ Υνξεπηηθφ Όκηιν Θεζζαινλίθεο, Δθπαηδεπηήξηα Μαληνπιίδε (θα Γθηνχλα Φσηεηλή), 1 Γπκλάζην νρνχ (Γηεπζχληξηα: θα Φπξηπή). Σέινο, έλα κεγάιν επραξηζηψ ζηελ νηθνγέλεηα κνπ (Γεκήηξε, Υξπζνχια, Κνζκά), ζηνλ ζχληξνθφ κνπ Νηθφιαν ακαξά,ζηνπο θίινπο κνπ θαη ζε φπνηνλ άιιν άζεια πνπ παξέιεηςα, πνπ κε ηελ αλνρή, ηελ ππνκνλή θαη ηελ ακέξηζηε ππνζηήξημε ηνπο νινθιήξσζα ηελ εθπφλεζε ηεο δηαηξηβήο κνπ. Καξαθφιε Άλλα, Θεζζαινλίθε

14 ΠΔΡΗΛΖΦΖ Οη έθεβεο έρνπλ γίλεη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζσκαηηθά δξαζηήξηεο ηηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο. Ζ ζπκκεηνρή ηνπο αλαθέξεηαη ζε δξαζηεξηφηεηεο αγσληζηηθνχ αιιά θαη καδηθνχζρνιηθνχ ραξαθηήξα. Ζ θαζπζηέξεζε γεληθά, ηεο ζεμνπαιηθήο σξίκαλζεο θαη ε αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία ιφγσ ηεο εληαηηθήο άζθεζεο ή ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ έρεη πηζαλέο αξλεηηθέο ζπλέπεηεο ζηελ έθεβν. Tνπλαληίνλ ν καδηθφο-ζρνιηθφο αζιεηηζκφο παξνπζηάδεη επεξγεηήκαηα. θνπφο ηεο κειέηεο απηήο ήηαλ λα δηαπηζησζεί ε επίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο δηαηξνθήο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Αξρηθά κνηξάζηεθαλ 370 ελεκεξσηηθά θπιιάδηα ζπγθαηάζεζεο ζηνπο γνλείο. ηελ έξεπλα ζπκκεηείραλ ζπλνιηθά Ν= 137 έθεβεο γπλαίθεο ζρνιηθήο ειηθίαο 14 έσο 17 εηψλ. ε φιεο ηηο ζπκκεηέρνπζεο ρνξεγήζεθε έληππν ζπλαίλεζεο, έληππν ιήςεο ηζηνξηθνχ γηα ηηο κεηέξεο ηνπο, εξσηεκαηνιφγηα γηα ηηο έθεβεο θαη δηεμήρζεζαλ αλζξσπνκεηξηθέο κεηξήζεηο: χςνο, βάξνο, (B.M.I.), δεξκαηνπηπρή ηξηθεθάινπ βξαρηνλίνπ, δεξκαηνπηπρή δηθεθάινπ βξαρηνλίνπ, δεξκαηνπηπρή ππεξιαγφληνπ, δεξκαηνπηπρή ππνπιάηηνπ, (B.D., B.F. %) πεξίκεηξνο κέζεο, πεξίκεηξνο ηζρίσλ, (W.H.R.) θαη ζπιινγή θαηαγξαθήο εξσηεκαηνινγίσλ: ( P.A.Q. -Α, Godin Leisure Activity Questionnaire, EAT- 26 Σάζεηο Γηαηξνθηθψλ Γηαηαξαρψλ, M.D.Que., έληππν εξσηήζεσλ/ ηζηνξηθφ κεηέξσλ). πκπεξαζκαηηθά ην B.M.I. ζπζρεηίδεηαη αξλεηηθά κε ηελ ειηθία εκκελαξρήο θαη παξνπζηάδεη ζεηηθή ζπζρέηηζε κε ηελ δπζκελφξξνηα. Όζνλ αθνξά ηελ «πξνπνλεηηθή ειηθία» θαη ηνλ «Μέζν φξν ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο» ζπζρεηίδνληαη αξλεηηθά κε ην πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν. Δπίζεο ε έληνλε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ ζπζρεηίδεηαη αξλεηηθά κε ην πξνεκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν. Δπηπξφζζεηα ε απνθπγή ηεο θνηλσληθήο δξαζηεξηφηεηαο θαηά ηηο κέξεο ηεο εκκελνξξπζίαο ζρεηίδεηαη αξλεηηθά κε ηνλ «Μέζν φξν ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο». H ηάζε δηαηξνθηθήο δηαηαξαρήο γηα «ελαζρφιεζε κε ηηο δίαηηεο» παξνπζηάδεη αζζελή ζεηηθή ζπζρέηηζε κε ηνλ «Μέζν φξν θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο». Οη ηάζεηο γεληθά γηα «δηαηξνθηθή δηαηαξαρή» εκθαλίδνπλ ζεηηθή ζπζρέηηζε κε ηνλ «Μέζν φξν θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο». πκπεξαζκαηηθά πξνηείλεηαη ε ζπλεξγαζία ησλ δηαθφξσλ επηζηεκφλσλ πνπ αζρνινχληαη κε ηελ εθεβηθή γπλαηθνινγία. Δπηπξφζζεηα ζπζηήλεηαη ε πξναγσγή ησλ πξνγξακκάησλ αγσγήο πγείαο γηα ηελ ελεκέξσζε ηεο νξζήο δηαηξνθήο, ηελ ζεκαζία ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζε ζρέζε κε ηελ έκκελν ξχζε αιιά θαη ηελ απνθπγή πξνθαηαιήςεσλ/ηακπνχ. Δλεκεξσηηθά ζεκηλάξηα ζηνπο γνλείο ησλ εθήβσλ ζπλίζηαληαη. Ζ πξνψζεζε ηνπ καδηθνχ- ζρνιηθνχ αζιεηηζκνχ αιιά θαη ε ελεκέξσζε ησλ θηλδχλσλ ππεξ- 14

15 πξνπφλεζεο θξίλεηαη απαξαίηεηε. Πεξαηηέξσ έξεπλεο ζην αλαθεξφκελν πεδίν πξνηείλνληαη ζηελ Διιεληθή αθαδεκατθή θνηλφηεηα. Λέμεηο θιεηδηά: θςζική δπαζηηπιόηηηα, διαηαπασέρ διαηποθήρ, διαηαπασέρ εμμήνος πύζευρ, έθηβερ, δςζμηνόπποια, αμηνόπποια. ABSTRACT Adolescents have become more and more physically active over the past decades. Their participation refers to activities "racing" and mass-school character. The delay in general of sexual maturation and reproductive dysfunction due to strenuous exercise or eating disorders have potential negative effects on the adolescent however the bulk-school sports are beneficial. The aim of this study was to determine the effect of physical activity and nutrition on menstrual disorders in adolescents. Initially, 370 informative leaflets were distributed to parents for consent. The survey involved a total of N = 137 adolescent women school aged 14 to 17 years old. All participants received a consent form, a medical history form for their mothers, questionnaires for the teenagers and anthropometric measurements were performed: height, weight, (B.M.I.), triceps (humerus) skinfold, biceps (humerus) skinfold, flank skinfold, subscapular skinfold, (B.D., B.F.%) waist circumference, hip circumference, (W.H.R.) and log collection questionnaire. (P.A.Q.-A., Godin Leisure Activity Questionnaire, EAT 26 -Eating Disorders, M.D.Que., questioner to mothers). In conclusion the B.M.I. is negatively correlated with age of menarche and shows a positive correlation with dysmenorrhea. In regards to the training age and average physical activity they are both negatively correlated with pre-menstrual syndrome. Also the intense physical activity during leisure time is negatively correlated with the pre-menstrual syndrome. Additionally, the avoidance of social activity during the days of menstruation is negatively associated with the Mean Physical activity. The nutritional trend towards " Following a diet has a weak positive correlation with the mean of Physical Activity. The trends towards "eating disorders" exhibit a positive correlation with the mean of Physical Activity. In conclusion,a cooperation of various scientists dealing with teen gynecology and health education programs is proposed. Additionally, the promotion of health informative programs are proposed in order to inform about the proper nutrition and the importance of physical activity in relation to menstruation and to avoid prejudices / taboos, along with seminars for parents. The promotion of mass- 15

16 school sports and awareness of over-training risks is necessary. Further research in the relevant field is proposed to the Greek academic community. Κey words: physical activity, eating disorders, menstruation, adolescence, dysmenorrhea, amenorrhea. 16

17 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΔΗΑΓΧΓΖ Οη έθεβεο έρνπλ γίλεη φιν θαη πεξηζζφηεξν ζσκαηηθά δξαζηήξηεο ηηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο. Ζ ζπκκεηνρή ηνπο αλαθέξεηαη ζε δξαζηεξηφηεηεο αγσληζηηθνχ καδηθνχ-αιιά θαη ζρνιηθνχ ραξαθηήξα (Webber et al., 2008). Ο επεξγεηηθφο ξφινο ηεο άζθεζεο ζηελ πξνψζεζε ηεο ςπρηθήο θαη ζσκαηηθήο πγείαο είλαη αδηακθηζβήηεηνο (Fentern, 1994 ; Azad et al., 2012). Ζ θπζηθή δξαζηεξηφηεηα παξέρεη ζεκαληηθά νθέιε ζηελ πγεία πάξαπηα ε απμεκέλε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα θαη νη δηαηαξαρέο ζηελ δηαηξνθή ηνπο, ζπλδένληαη κε έλα ζχλνιν θηλδχλσλ γηα ηελ έθεβν (Byrne et al., 2002). Oη Masse θαη ζπλ. ην (1998) αλαθέξνπλ φηη γπλαίθεο φισλ ησλ ειηθηψλ εκπιέθνληαη φιν θαη πεξηζζφηεξν κε ηνλ πξσηαζιεηηζκφ. Ζ Αζιεηηθή Σξηάδα αλαγλσξίζηεθε επίζεκα πιένλ ην 1980 σο ζχλδξνκν (Khan et al., 2002; Golden et al., 2002) θαη πεξηιακβάλεη ηελ ακελφξξνηα/νιηγνκελφξξνηα, ηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο θαη ηελ νζηενπφξσζε (West, 1998). Ζ πξνπφλεζε πςειήο ζπρλφηεηαο θαη έληαζεο, ν αληαγσληζκφο θαη ε ελαζρφιεζε κε ηελ εηθφλα ηνπ ζψκαηνο, πνπ εκθαλίδνληαη ζηηο αζιήηξηεο, έρνπλ σο θίλδπλν ηελ αλάπηπμε ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο θαη ζηνλ εθεβηθφ πιεζπζκφ (Southwick, 2008). Ζ αζιεηηθή ηξηάδα είλαη έλα ζχλδξνκν ηξηψλ αιιειέλδεησλ ζπλζεθψλ πνπ επηθξαηνχλ ζηελ έθεβν. Δάλ ε αζιήηξηα πάζρεη απφ ηελ κία ζπλζήθε ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο, είλαη πηζαλφ λα εθθξάδνληαη θαη νη άιιεο ζπλζήθεο. Σν ζχλδξνκν είλαη πην ζπρλφ ζε αζιήκαηα φπσο ν θιαζηθφο αζιεηηζκφο, ε ελφξγαλε γπκλαζηηθή, ε ξπζκηθή γπκλαζηηθή, ε ζπγρξνληζκέλε θνιχκβεζε, ν ρνξφο θαη ην θαιιηηερληθφ παηηλάδ (Torstveit et al., 2005). Πνιιέο έθεβεο πνπ εκθαλίδνπλ ηελ αζιεηηθή ηξηάδα ζπκκεηέρνπλ ζε θάπνην είδνο αζιήκαηνο, πνπ πξνσζεί ηελ απψιεηα βάξνπο θαη ηελ παξνπζία ρακεινχ ζσκαηηθνχ ιίπνπο (Cotugna et al., 2005). Σα αληαγσληζηηθά αζιήκαηα πνπ πξνσζνχλ απηνχ ηνπ ηχπνπ ηελ 17

18 έληνλε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα κε παξνπζία κεησκέλνπ ζσκαηηθνχ ιίπνπο νδεγνχλ ινηπφλ ζηελ αζιεηηθή ηξηάδα. Δπηπιένλ, ζε νξηζκέλεο έθεβεο παξνπζηάδνληαη ζπλνδά : ρακειή απηνεθηίκεζε, ηειεηνκαλία θαη άγρνο πξνθαινχκελν απφ ηηο νηθνγέλεηεο ηνπο (Fulkerson et al., 1999). Οη δηαηαξαρέο πνπ επηθξαηνχλ ζρεηίδνληαη θπξίσο κε ην επίπεδν ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο.ζ έληνλε πξνπφλεζε θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ εθεβηθψλ εηψλ αιιά θαη νη δηαηαξαρέο δηαηξνθήο κπνξνχλ λα πξνθαιέζνπλ δηαηαξαρέο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο (Castelo- Branco et al., 2006). Οη δηαηαξαρέο δηαηξνθήο, πνπ εκθαλίδνληαη ζηηο έθεβεο αζινχκελεο δηαρσξίδνληαη ζε ηξείο θαηεγνξίεο ζχκθσλα κε ην «American Psychiatric Association Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders», 4 ε έθδνζε (2000). Απηέο είλαη :ε λεπξηθή αλνξεμία, ε λεπξηθή βνπιηκία, θαη άιιεο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο (Rhea, 1999). Γεληθά ν γπλαηθείνο γελεηήζηνο θχθινο παξνπζηάδεη απνθιίζεηο ηεο θπζηνινγηθήο ιεηηνπξγίαο ηνπ, νη νπνίεο αθνξνχλ ηνλ ξπζκφ, ηελ πνζφηεηα θαη ηελ δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο (Αγνξαζηφο θαη ζπλ., 1988).Αλαθέξεηαη φηη ε θαζπζηέξεζε ηεο ζεμνπαιηθήο σξίκαλζεο θαη ε αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία ιφγσ ηεο άζθεζεο ή ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ έρεη πηζαλέο αξλεηηθέο ζπλέπεηεο ζηελ έθεβν (Sharma et al., 1991 ; Γνληδάθεο θαη ζπλ., 2008). Ζ δπζιεηηνπξγία ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο αζιήηξηεο πεξηιακβάλεη θπξίσο ηελ θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή (Malina et al., 1978 ; Mokha, 1989) ηελ πξσηνπαζή θαη δεπηεξνπαζή ακελφξξνηα (Rickenlund et al., 2005),ηελ νιηγνκελφξξνηα, ηελ αξαηνκελφξξνηα (Kishali et al., 2006), ηελ βξαρεία σρξηληθή θάζε, ηελ ρξφληα έιιεηςε σνζπιαθηνξξεμίαο θαη ηελ παξαηεηακέλε θάζε σνξξεμίαο (De Souza, 2003; Lebrun,1995). 18

19 Σα αίηηα ηεο πην ζεκαληηθήο εκκελνξξπζηαθήο δηαηαξαρήο πνπ είλαη ε ακελφξξνηα πηζαλνινγνχληαη : ε αλεπαξθήο δηαηξνθή, ε ζχλζεζε ηνπ ζψκαηνο, ε ππεξβνιηθή απψιεηα βάξνπο, ην ςπρνινγηθφ ζηξεο θαη ε εληαηηθή πξνπφλεζε ( Γειεγηάλλεο, 1992). Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη ε δπζκελφξξνηα κπνξεί λα επεξεάζεη ηελ παξνπζία ζην ζρνιείν,λα κεηψζεη ηελ ζπκκεηνρή ζηηο αζιεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο, ηελ αθαδεκατθή θαη αζιεηηθή επίδνζε-απφδνζε ησλ εθήβσλ. Ζ πξσηνπαζήο δπζκελφξξνηα, κπνξεί λα εκθαληζηεί ζην 50-90% ηνπ γεληθνχ πιεζπζκνχ. Παξφια απηά έρνπκε ζεηηθά απνηειέζκαηα φηαλ ε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα ρξεζηκνπνηείηαη σο ηξφπνο πξφιεςεο ηεο δπζκελφξξνηαο. Ζ άζθεζε ζηηο έθεβεο κπνξεί λα κεηψζεη ηα ζπκπηψκαηα ηεο δπζκελφξξνηαο. Μεξηθέο έθεβεο αλαθέξνπλ φηη ην άιγνο κεηψζεθε φηαλ αζθήζεθαλ ζπζηεκαηηθά. Ζ κείσζε ησλ ζπζηνιψλ ηεο κήηξαο κπνξεί λα ζρεηηζηεί κε ηα απμεκέλα επίπεδα ησλ ελδνξθηλψλ πνπ παξάγνληαη θαηά ηελ άζθεζε θαη κπνξεί λα θαηεπλάζνπλ ην άιγνο (Mahvash et al., 2012 ; Al-Kindi et al., 2011). Ωο αλαθνξά ην πξν-εκκελνξπζηαθφ ζχλδξνκν (p.m.s.), θνηηήηξηεο πνπ αζθνχληαη ηαθηηθά παξνπζίαζαλ ιηγφηεξα ζσκαηηθά θαη ςπρηθά ζπκπηψκαηα π.ρ. θεθαιαιγία (Timonen et al., 2011). 1.2 ΘΔΧΡΖΣΗΚΟ ΤΠΟΒΑΘΡΟ: Φπζηνινγία ηεο εκκήλνπ ξχζεσο Ο εκκελνξξπζηαθφο θχθινο ηεο γπλαίθαο πεξηιακβάλεη δχν δηαδηθαζίεο. Ζ πξψηε είλαη ε σξίκαλζε θαη ε απειεπζέξσζε ελφο σαξίνπ ηθαλνχ γηα γνληκνπνίεζε, ελψ ζηε δεχηεξε γίλεηαη θαηάιιειε πξνεηνηκαζία ηνπ ελδνκεηξίνπ γηα ηελ εκθχηεπζε ηνπ γνληκνπνηεζέληνο σαξίνπ. Ο εκκελνξξπζηαθφο θχθινο δηαηξείηαη ζε δπν θάζεηο: ηελ παξαγσγηθή θαη ηελ εθθξηηηθή. Ζ παξαγσγηθή θάζε αξρίδεη απφ ηελ πξψηε εκέξα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη δηαξθεί κέρξη ηελ σνζπιαθηνξξεμία. ηελ θάζε απηή επηηειείηαη ε σξίκαλζε θαη ε ξήμε ελφο ψξηκνπ σνζπιαθίνπ ππφ ηελ επίδξαζε ησλ γνλαδνηξνπηλψλ 19

20 νξκνλψλ θαη θπξίσο ηεο F.S.H. ηελ θάζε απηή, επίζεο ππφ ηελ επίδξαζε ησλ νηζηξνγφλσλ, ηα νπνία παξάγνληαη απφ ηελ σνζήθε, πξνεηνηκάδεηαη ην ελδνκήηξην γηα λα ππνδερζεί ην γνληκνπνηεκέλν σάξην. Ζ εθθξηηηθή θάζε αξρίδεη ακέζσο κεηά ηελ σνζπιαθηνξξεμία θαη δηαξθεί κέρξη ηελ επφκελε εκκελνξξπζία. Καηά ηελ θάζε απηή δεκηνπξγείηαη ην σρξφ ζσκάηην. Ζ παξαγφκελε απφ απηφ πξνγεζηεξφλε επηδξά ζην ελδνκήηξην γηα λα ππνζηεξίμεη ηελ εκθχηεπζε θαη ηελ πεξαηηέξσ αλάπηπμε ηνπ γνληκνπνηεζέληνο σαξίνπ. Καηά ηελ δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο απνπίπηεη ην ιεηηνπξγηθφ ελδνκήηξην, ην νπνίν απνηειείηαη απφ ηελ ζπκπαγή θαη ηελ ζπνγγψδε ζηνηβάδα, ελψ παξακέλεη ε βαζηθή ζηνηβάδα απφ ηελ νπνία ζα πξνέιζεη ην λέν ιεηηνπξγηθφ ελδνκήηξην (Μπφληεο, 2002). Δηθφλα 1: Δκκελνξξπζηαθφο θχθινο (http://el.wikipedia.org) Υαξαθηεξηζηηθά εκκήλνπ ξχζεσο Ζ δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο γηα ηηο πεξηζζφηεξεο γπλαίθεο είλαη πεξίπνπ 3-5 εκέξεο. Παξφιν πνπ ππάξρνπλ δηαθνξέο κεηαμχ γπλαηθψλ φζνλ αθνξά ζηελ ζπρλφηεηα εκθάληζεο ηεο εκκελνξξπζίαο, θαίλεηαη φηη απηή είλαη ζηαζεξή γηα ηελ θάζε γπλαίθα. Ζ πνζφηεηα ηνπ εκκελνξξπζηαθνχ πιηθνχ πνηθίιεη απφ ml θαη είλαη πεξηζζφηεξε ζηελ δεχηεξε εκέξα ηεο εκκελνξξπζίαο. Παξφια απηά ε πνζφηεηα ηνπ αίκαηνο πνπ πεξηέρεηαη ζην εκκελνξξπζηαθφ πιηθφ δελ ππεξβαίλεη ηα ml. Ο σνζεθηθφο θχθινο δηαξθεί εκέξεο (Καινγεξφπνπινο, 1996). 20

21 Αλεπαξθήο Γίαηηα Απψιεηα ζσκαηηθνχ βάξνπο/υακειά πνζνζηά ζσκαηηθνχ ιίπνπο % Μεηαβνιέο ζηελ ζχλζεζε ησλ ζηεξνεηδψλ θαη ησλ ζπξενεηδψλ νξκνλψλ Τπνζαιακηθή/Τπνθπζηαθή δπζιεηηνπξγία Διάηησζε ησλ νξκνλψλ GnRH, FSH, LH σκαηηθή θαηαπφλεζε Φπρνινγηθή θαηαπφλεζε Μεηαβνιή ηεο έθθξηζεο νξκνλψλ Άιινη παξάγνληεο Γηαηαξαρέο εκκελνξξπζηαθήο δπζιεηηνπξγίαο Ακελφξξνηα, Οιηγνκελφξξνηα, Αξαηνκελφξξνηα Βξάρπλζε σρξηληθήο θάζεο, Έιιεηςε σνζπιαθηνξξεμίαο Καζπζηεξεκέλε εκκελαξρή Δηθφλα 2: Τπνζάιακνο-Τπφθπζε-Γνλάδεο Αζιεηηθή Σξηάδα Γπλαηθεία Αζιεηηθή Σξηάδα : είλαη ην ζχλδξνκν πνπ παξνπζηάδεη: δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο (ή ρακειή δηαζεζηκφηεηα ελέξγεηαο), ακελφξξνηα / νιηγνκελφξξνηα θαη κεησκέλε νζηηθή ππθλφηεηα (νζηενπφξσζε θαη νζηενπελία) (A.S.C.M., 1992). Υακειή ελεξγεηαθή πξφζιεςε Αζιεηηθή Σξηάδα Οζηενπελία/Οζηενπφξσζε Δκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο/ακελφξξνηα Δηθφλα 3: Αζιεηηθή Σξηάδα 21

22 Δηθφλα 4: Τπνζάιακνο-Τπφθπζε-Δπηλεθξίδηα 1.3 ΛΔΗΣΟΤΡΓΗΚΟΗ ΟΡΗΜΟΗ: Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα: Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα νξίδεηαη σο νπνηαδήπνηε ζσκαηηθή θίλεζε πνπ παξάγεηαη απφ ηνπο ζθειεηηθνχο κπο θαη απαηηεί δαπάλε ελέξγεηαο (www.who.com). Γηαηαξαρέο δηαηξνθήο: Οη δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο είλαη κηα νκάδα ζνβαξψλ παζήζεσλ ζηηο νπνίεο ην άηνκν απαζρνιείηαη κε ην θαγεηφ θαη ην βάξνο ηνπ θαη δελ κπνξεί λα επηθεληξσζεί ζε ηίπνηε άιιν. Οη θχξηνη ηχπνη ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ είλαη ε λεπξηθή αλνξεμία, ε λεπξηθή βνπιηκία θαη ε δηαηαξαρή ζηελ πξφιεςε ηξνθήο κε πξνζδηνξηδφκελε αιιηψο (Μάλνο, 1997). Φπρνγελήο Αλνξεμία : Σν άηνκν κε ςπρνγελή αλνξεμία θπξηαξρείηαη απφ ηε δηάζεζε άξλεζεο γηα ιήςε θαγεηνχ πξνθεηκέλνπ λα κελ πάξεη βάξνο, παξά ην γεγνλφο φηη ην ζσκαηηθφ βάξνο θπκαίλεηαη θάησ απφ ηα θαηψηεξα φξηα ηνπ θπζηνινγηθνχ γηα ηελ ειηθία ηνπ, ην θχιν, ην χςνο ηνπ (Γ.Μ..< 17,5) (Καθνχξνο, Μαληαδάθε, 2006). 22

23 Νεπξηθή Βνπιηκία: Δπαλεηιεκκέλα επεηζφδηα ππεξθαγίαο ζηε δηάξθεηα ησλ νπνίσλ ην άηνκν ληψζεη φηη δελ κπνξεί λα ειέγμεη ηνλ εαπηφ ηνπ ψζηε λα ζηακαηήζεη λα ηξψεη, ε ρξήζε αληηζηαζκηζηηθψλ κεζφδσλ φπσο πξφθιεζε έκεηνπ, θαζαξηηθψλ, δηνπξεηηθψλ, ελεκάησλ, λεζηείαο ή ππεξβνιηθήο άζθεζεο γηα λα κελ πάξεη βάξνο θαη ε ππεξβνιηθή ελαζρφιεζε κε ην ζρήκα θαη ην βάξνο ηνπ ζψκαηνο (Μάλνο, 1997). Γηαηαξαρή ζηε πξφιεςε ηξνθήο κε πξνζδηνξηδφκελε αιιηψο: Ζ θαηεγνξία απηή ηνπ DSM-IV είλαη γηα δηαηαξαρέο ζηελ πξφζιεςε ηξνθήο πνπ δελ πιεξνχλ ηα θξηηήξηα γηα θακία ζπγθεθξηκέλε δηαηαξαρή ζηελ πξφζιεςε ηξνθήο (Μάλνο, 1997). Δθεβεία: H πεξίνδνο ηεο ειηθίαο ζηελ νπνία νινθιεξψλεηαη ε γελλεηηθή σξηκφηεηα θαη αξρίδεη ε πξψηκε γελλεηεζηαθή ειηθία (Σνθκαθίδεο, 2000). Έκκελνο ξχζε: Ωο έκκελνο ξχζε ραξαθηεξίδεηαη ε αηκνξξαγηθή θάζε ησλ θπθιηθψλ κεηαβνιψλ πνπ ζπκβαίλνπλ ζην ελδνκήηξην ηεο γπλαίθαο απφ ηελ ήβε κέρξη ηελ εκκελφπαπζε (Μπφληεο, 2002). Όςηκε εκκελαξρή: Καζπζηέξεζε ηεο εκκελαξρήο ιφγσ: θαθήο πγηεηλήο θαηάζηαζεο, ππνζηηηζκνχ, γελεηηθήο λφζνπ, ςπρνλεπξσηηθήο δηαηαξαρήο, άζθεζεο ( ; ) (Καινγεξφπνπινο, 1996). Πξσηνπαζήο ακελφξξνηα : 1.)Έιιεηςε εκκήλνπ ξχζεσο κεηά ηελ ειηθία ησλ 14 εηών θαη απνπζία ησλ δεπηεξεπφλησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηνπ θχινπ. 2.)Έιιεηςε εκκήλνπ ξχζεσο κεηά ηελ ειηθία ησλ 16 εηών, αλεμάξηεηα απφ ηε θπζηνινγηθή αλάπηπμε θαη εκθάληζε ησλ δεπηεξεπφλησλ ραξαθηεξηζηηθψλ θχισλ (Govan et al, 1985). Γεπηεξνπαζήο ακελφξξνηα: H δηαθνπή ηεο εκκήλνπ ξχζεσο γηα ρξνληθφ δηάζηεκα κεγαιχηεξν ησλ 6 κελψλ. H έθεβε, ζην παξειζφλ παξνπζίαδε θπζηνινγηθνχο θχθινπο (Καινγεξφπνπινο, 1996). Οιηγνκελφξξνηα: (Παπαληθνιάνπ, 1978). Ζ θαηάζηαζε ζηελ νπνία ην πνζφ ηεο εκκελνξξπζίαο ειαηηψλεηαη 23

24 Αξαηνκελφξξνηα: Ζ θαηάζηαζε ζηελ νπνία ε εκκελνξξπζία εκθαλίδεηαη ζε αξαηά ρξνληθά δηαζηήκαηα.(35-90 εκέξεο) (Παπαληθνιάνπ, 1978). Γπζκελφξξνηα: H θαηάζηαζε ζηελ νπνία ε εκκελνξξπζία ζπλνδεχεηαη θπξίσο απφ άιγνο, άιινηε πνηθίιεο δηαθχκαλζεο (Σνθκαθίδεο, 2000). Γηαθξίλεηαη ζε: πξσηνπαζή (άιγνο θαηά ηελ δηάξθεηα εκκελνξξπζίαο) δεπηεξνπαζή (άιγνο πνπ νθείιεηαη ζε επηθείκελεο παζήζεηο ησλ νξγάλσλ ηεο ειάζζνλνο ππέινπ) (Μπφληεο Ν. Η, 2002). Πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν (P.M.S): Σν ζχλνιν ησλ ζπκπησκάησλ πνπ αλαθέξνληαη ζηηο αιιαγέο ςπρηθήο δηάζεζεο θαη ζσκαηηθνχ ηχπνπ ελνριήζεηο θαη νη νπνίεο εκθαλίδνληαη ζηελ εθθξηηηθή θάζε ηνπ θχθινπ (Μπφληεο Ν. Η, 2002). 24

25 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 2: ΑΝΑΚΟΠΖΖ ΣΖ ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ 2.1.Αζιεηηθή Σξηάδα Σν Ακεξηθαληθφ Κνιέγην Αζιεηηαηξηθήο επηλφεζε ηνλ φξν «Γπλαηθεία Αζιεηηθή Σξηάδα» ην Ζ Α.Σ. είλαη έλα ζνβαξφ ζχλδξνκν πνπ πεξηιακβάλεη 3 αιιειέλδεηα ζπκπηψκαηα: (i) δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή (ii) ακελφξξνηα θαη (iii) νζηενπφξσζε (West, 1998). Οη Kazis θαη ζπλ., (2003) αλαθέξνπλ ε αχμεζε ησλ παξαπάλσ ζρεηίδεηαη κε ην επίπεδν ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο. πκπεξηθνξέο φπσο ε έληνλε άζθεζε ή νη δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο κπνξεί λα νδεγήζνπλ ζε απνξξχζκηζε ηνπ άμνλα ππνζάιακνο-ππφθπζε-σνζήθεο, κε απνηέιεζκα ηελ ακελφξξνηα. Ζ ππνζαιακηθή ακελφξξνηα κπνξεί λα νδεγήζεη ζε νζηενπφξσζε θαη απμεκέλν θίλδπλν θαηάγκαηνο. Οη έθεβεο θηλδπλεχνπλ ηδηαηηέξσο, επεηδή ζε απηήλ ηελ θξίζηκε ζηηγκή αλαπηχζζνπλ ηελ κέγηζηε νζηηθή κάδα ηνπο. Γεληθά ε ζπκκεηνρή ησλ εθήβσλ ζηνλ ζρνιηθφ αζιεηηζκφ έρεη απμεζεί 800% ηα ηειεπηαία 30 ρξφληα (West, 1998). Ζ ακελφξξνηα πξνθαινχκελε απφ ηελ άζθεζε αξρηθά αλαθέξεηαη φηη πξνθιήζεθε απφ ππν-νηζηξνγνληζκφ, αιιά πξφζθαηεο κειέηεο πξνηείλνπλ φηη δηαηξνθηθά δεηήκαηα δηέπνπλ ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο παζν-θπζηνινγίαο θαη φηη ν κεραληζκφο είλαη δηαθνξεηηθφο απφ ηνλ πξσηνγελή ππν-γνλαδηζκφ. Ζ ακελφξξνηα απφ ηελ άζθεζε κπνξεί λα είλαη έλαο δείθηεο κεησκέλνπ ηζνδπγίνπ ελέξγεηαο ( Warren et al., 2008). Σα ηειεπηαία ρξφληα ε ζπρλφηεηα εκθάληζεο ηεο Α.Σ. απμήζεθε ιφγσ ηνπ πξσηαζιεηηζκνχ. Ζ έληνλε άζθεζε, ε ειαθξηά πξφζιεςε γεπκάησλ, ε ππεξ-πξνπφλεζε θαη ην «stress» έρνπλ σο απνηέιεζκα νξκνληθέο δηαηαξαρέο. Κάπνηεο θιηληθέο εθδειψζεηο αλαθέξνληαη: ακελφξξνηα, νιηγνκελφξξνηα, νζηενπφξσζε θαη νζηενπελία. Ο ζπλδπαζκφο αλεπαξθήο δηαηξνθήο θαη πςειήο ζεξκηδηθήο δαπάλεο δεκηνπξγνχλ δηαξθέο αξλεηηθφ ηζνδχγην ζεξκίδσλ ή ρακειή δηαζεζηκφηεηα ελέξγεηαο. Ζ άζθεζε ινηπφλ, κπνξεί λα ζπκβάιεη ζηε δηαθνπή ηεο ζεξκηδηθήο ηζνξξνπίαο. Απηφ ζπλδέεηαη κε αιιαγέο ζηνλ άμνλα ππνζάιακν-ππφθπζε-σνζήθεο, έηζη ηα επίπεδα ησλ νηζηξνγφλσλ κεηψλνληαη, κε απνηέιεζκα ε αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία κπνξεί λα πεξηιακβάλεη ακελφξξνηα, νιηγνκελφξξνηα ή αλσνξξεμία (Papanek et al., 2003). ε κηα έξεπλα κε δείγκα Ν=160 αζιεηξηψλ θαη κε αζιεηξηψλ, ε ρακειή δηαζεζηκφηεηα ελέξγεηαο ήηαλ παξφκνηα ζηηο αζιήηξηεο (36%) θαη ζηε κε αζιήηξηεο ηεο 25

26 νκάδαο ειέγρνπ πνπ έρνπλ θαζηζηηθή δσή (39% ).Σν πνζνζηφ ησλ αζιεηξηψλ πνπ ππνθέξνπλ απφ δηαηαξαρέο ζηελ έκκελν ξχζε (54%) ήηαλ πςειφηεξν ζε ζχγθξηζε κε ηελ νκάδα ειέγρνπ (21%) (Hoch et al., 2009). Δπίζεο ζε έξεπλα κε Ν= 28 δξνκέσλ βξέζεθε φηη ε oζηηθή ππθλφηεηα ηεο νζθπτθήο κνίξαο ηεο ζπνλδπιηθήο ζηήιεο ήηαλ ζεκαληηθά ρακειφηεξε ζηηο ακκελνξξντθέο αζιήηξηεο ζε ζχγθξηζε κε ηηο δξνκείο πνπ είραλ θπζηνινγηθή έκκελν ξχζε. Σα πνζνζηά νηζηξαδηφιεο ήηαλ επίζεο ζεκαληηθά ρακειφηεξα. Οη αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα αλέθεξαλ ζεκαληηθά κηθξφηεξε εκεξήζηα πξφζιεςε ελέξγεηαο. Γηαηαξαρέο ζηελ δηαηξνθηθή ζπκπεξηθνξά κπνξεί λα ζρεηίδνληαη κε ηελ αλάπηπμε ηεο ακελφξξνηαο ( Nelson et al., 1986). ηα απνηειέζκαηα άιιεο έξεπλαο αλάκεζα ζε αζιήηξηεο δείγκαηνο Ν=170, φιεο νη αζιήηξηεο (18,2%, 23,5% θαη 21,8%) πιεξνχζαλ θξηηήξηα γηα δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ρακειή νζηηθή κάδα. Ν= 10 θνξίηζηα (5,9%) αληαπνθξίζεθαλ ζε δχν θξηηήξηα ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο, θαη 2 θνξίηζηα (1,2%) πιεξνχζαλ θαη ηα ηξία θξηηήξηα. Πάξαπηα ε επηθξάηεζε ηεο πιήξνπο Α.Σ. ήηαλ ρακειή ζην δείγκα. (Nickols et al., 2006). πκπιεξσκαηηθά ζε ζχλνιν Ν=67 ειίη αζιεηξηψλ (ειηθίαο εηψλ),πνπ ζπκκεηείραλ ζε έξεπλα,ππνδηαηξέζεθαλ ζε δχν νκάδεο. Δθηηκήζεθαλ: νη δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο, ε έκκελνο ξχζε θαη ε πνηφηεηα ησλ νζηψλ. Ζ επηθξάηεζε ηεο γπλαηθείαο αζιεηηθήο ηξηάδαο ήηαλ ρακειή (1,9%), αιιά ε επηθξάηεζε ελφο κεκνλσκέλνπ θξηηεξίνπ ηεο ηξηάδαο ήηαλ πςειή. Ζ επηθξάηεζε ησλ αζιεηξηψλ ηνπ ελφο γθξνππ- ησλ αδχλαησλ αζιεηξηψλ- είραλ δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο, θαθή πνηφηεηα νζηψλ θαη δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο αληίζηνηρα (47,6%, 13,3% θαη 89,2%). Οη αζιήηξηεο πνπ δίλνπλ έκθαζε ζηελ πνζφηεηα ηνπ ζσκαηηθνχ ιίπνπο είλαη απηέο πνπ εκθαλίδνπλ ζε κεγαιχηεξε ζπρλφηεηα ην ζχλδξνκν (Quah et al., 2009). ε έλα άιιν δείγκα Ν=224 αζιεηξηψλ, 37 αζιήηξηεο (16,8%) είραλ δηαηαξαγκέλε δηαηξνθηθή ζπκπεξηθνξά θαη 22 αζιήηξηεο (9,8%) είραλ ακελφξξνηα. 6 αζιήηξηεο (2,7%) πιεξνχζαλ θαη ηα δχν θξηηήξηα (δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή θαη ακελφξξνηα) ηεο Α.Σ.. Απφ απηέο, κφλν 3 αζιήηξηεο πιεξνχζαλ φια ηα ζηνηρεία ηεο Α.Σ.. Σν πνζνζηφ επηπνιαζκνχ ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο ήηαλ 1,36% κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ απφ ηελ Σνπξθία (Vardar, 2005). Δπηπξφζζεηα ζε δείγκα Ν= 786 αζιήηξηεο (94%). 72 (9,2%) αζιήηξηεο αλέθεξαλ δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο, 11 (1,4%) εθ ησλ νπνίσλ έπαζραλ απφ ζχλδξνκν πνιπθπζηηθψλ σνζεθψλ. Μφλν 3 αζιήηξηεο (0,4%) είραλ θαη ηηο ηξεηο θιηληθέο εθδειψζεηο ηεο Α.Σ. (δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ρακειή νζηηθή 26

27 ππθλφηεηα). Γελ ππήξμε επίδξαζε κεηαμχ ησλ δηαηαξαρψλ απηψλ θαη ηνπ B.M.I. ή ην είδνο ηνπ αζιεηηζκνχ. (Movaseghi et al., 2012) Αθφκε ζε έξεπλα δείγκαηνο Ν=192 θνηηεηξηψλ πνπ αζρνινχληαη είηε φρη κε ηνλ αζιεηηζκφ, βξέζεθε ζηαηηζηηθψο ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ αζιεηξηψλ θαη κε αζιεηξηψλ, κε ηηο αζιήηξηεο λα παξνπζηάδνπλ πςειφ θίλδπλν γηα εκθάληζε ηεο Α.Σ. Δπίζεο ζηαηηζηηθά ζεκαληηθφο είλαη ν θίλδπλνο εκθάληζεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο θαη νζηενπφξσζεο αλεμάξηεηα εκθάληζεο ηεο Α.Σ. Οη αζιήηξηεο πνπ παξαηεξήζεθαλ, λα ζπκκεηέρνπλ ζε άζιεκα πνπ απαηηείηαη ρακειφ ζσκαηηθφ βάξνο είραλ πςειφηεξν ζπλνιηθφ πνζνζηφ θηλδχλνπ ηεο Α.Σ. ζε ζρέζε κε ηηο ππφινηπεο αζιήηξηεο (Southwick, 2008). Οκνίσο ζε έξεπλα πνπ ζπκκεηείραλ ζπλνιηθά Ν=189 καζήηξηεο-αζιήηξηεο (πνπ είραλ θπζηνινγηθέο ηηκέο χςνπο, βάξνπο θαη B.M.I.). Οη πεξηζζφηεξεο αζιήηξηεο γλψξηδαλ ηνλ πςειφ θίλδπλν γηα νζηενπφξσζε ζηελ ειηθία ηνπο, σζηφζν, δελ θαηάιαβαλ ηε ζχλδεζε πνπ είρε κε ηελ ακελφξξνηα. ην έλα ζρνιείν (α) ηα δείγκαηα αλέθεξαλ πεξηζζφηεξα θαηάγκαηα θφπσζεο, ην (β) ζρνιείν ήηαλ ην κφλν ζρνιείν πνπ δελ αλέθεξαλ θαλέλα ηζηνξηθφ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ην (γ) ζρνιείν παξνπζίαδε ην πςειφηεξν πνζνζηφ ησλ αζιεηξηψλ πνπ απνθάζηζαλ λα ράζνπλ βάξνο γηα λα απμεζεί ε απφδνζε ηνπο (Simpson et al., 1998) Πίλαθαο 1. Αθληηική Σπιάδα ΤΓΓΡΑΦΔΗ, ΔΣΟ Nelson et al., 1986 ΑΘΛΖΣΗΚΖ ΣΡΗΑΓΑ ΘΔΜΑ Ν=ΓΔΗΓΜΑ ΔΡΜΖΝΔΗΑ Diet and Bone status in amenorrheic Ν= 28 δξνκείο H oζηηθή ππθλφηεηα ηεο νζθπτθήο κνίξαο ηεο.. ήηαλ ρακειφηεξε ζηηο δξνκείο κε ακελφξξνηα απφ φηη ζηηο δξνκείο κε θπζηνινγηθή έκκελν ξχζε. Ζ νηζηξαδηφιε ιάκβαλε ρακειφηεξεο ηηκέο. Γελ παξαηεξήζεθαλ δηαθνξέο κεηαμχ ησλ νκάδσλ ζηελ ζχλζεζε ηνπ ζψκαηνο, ζηε κέγηζηε αεξφβηα ηθαλφηεηα, ζηε ζπρλφηεηα ηεο πξνπφλεζεο/ εβδ. Οη δηαηξνθηθέο ζπκπεξηθνξέο κπνξεί λα ζρεηίδνληαη κε ηελ αλάπηπμε ηεο ακελφξξνηαο. Αζθήζεηο κε βάξε & ρακειή ελεξγεηαθή πξφζιεςε ζρεηίδνληαη κε ηελ ακελφξξνηα. 27

28 Simpson et al., 1998 Knowledge and attitudes of university female athletes about the female athlete traid N= 189 θνηηήηξηεο (αζιήηξηεο θαη κε) Οη πεξηζζφηεξεο αζιήηξηεο γλψξηδαλ ηνλ πςειφ θίλδπλν γηα ηελ νζηενπφξσζε ζηελ ειηθία ηνπο, σζηφζν, δελ θαηαιάβαηλαλ ηε ζχλδεζε πνπ είρε κε ηελ ακελφξξνηα. ην έλα ζρνιείν (α) ηα δείγκαηα αλέθεξαλ πεξηζζφηεξα θαηάγκαηα θφπσζεο, ην (β) ζρνιείν ήηαλ ην κφλν ζρνιείν πνπ δελ αλέθεξαλ θαλέλα ηζηνξηθφ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ θαη ην (γ) ζρνιείν παξνπζίαδε ην πςειφηεξν πνζνζηφ ησλ αζιεηξηψλ πνπ απνθάζηζαλ λα ράζνπλ βάξνο γηα λα απμεζεί ε απφδνζε ηνπο West, 1998 Warren, 2000 The female athlete. The triad of disordered eating, amenorrhea and osteoporosis. The female athlete Kazis et al., 2003 The female athlete triad Papanek et al., 2003 The female athlete triad: an emerging role for physical therapy αλαζθφπεζε Καηά ηε δηάξθεηα ησλ ηειεπηαίσλ δεθαεηηψλ, ν αξηζκφο ησλ γπλαηθψλ πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε νξγαλσκέλα αζιήκαηα έρεη απμεζεί. Tν Ακεξηθαληθφ Κνιέγην Αζιεηηαηξηθήο επηλφεζε ηνλ φξν «Γπλαηθεία Αζιεηηθή Σξηάδα» ην H A.T είλαη έλα ζνβαξφ ζχλδξνκν πνπ πεξηιακβάλεη 3 αιιειέλδεηα θξηηήξηα: (i) δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή (IΗ) ακελφξξνηα (III) νζηενπφξσζε. αλαζθφπεζε Αξθεηέο κνξθέο δηαηαξαρήο ηεο εκκελνξξπζίαο έρνπλ πεξηγξαθεί ζηηο αζιήηξηεο π.ρ.: πξσηνπαζή, δεπηεξνπαζή ακελφξξνηα, νιηγνκελφξξνηα, κηθξή σρξηληθή θάζε θαη αλσνξξεμία. Ζ ζπρλφηεηα εκθάληζεο δηαηαξαρψλ εκκελνξξπζίαο είλαη πςειφηεξε ζε δξαζηεξηφηεηεο πνπ απαηηνχλ ηζρλφ ζψκα γηα θαιχηεξε απφδνζε. Παξνπζηάδεηαη ππνζαιακηθή ακελφξξνηα, κείσζε ηεο απειεπζέξσζεο ηεο γνλαδνηξνπίλεο (GnRH), κείσζε ηεο L.H. θαη ηεο F.S.H. Πξφζθαηα, έλα άιινο ηχπνο ακελφξξνηαο έρεη πεξηγξαθεί ζε θνιπκβήηξηεο πνπ ραξαθηεξίδνληαη απφ ήπην ππεξ -αλδξνγνληζκφ. Αλαθεξφκελεο επηπηψζεηο απφ ηελ εληαηηθή άζθεζε: κε αλαζηξέςηκε ζηεηξφηεηα, νζηενπφξσζε & αθξάηεηα νχξσλ. αλαζθφπεζε Ζ A.T. είλαη έλα ζχλδξνκν πνπ απνηειείηαη απφ: δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, ακελφξξνηα, θαη νζηενπφξσζε. πκπεξηθνξέο φπσο ε έληνλε άζθεζε ή νη δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο κπνξεί λα νδεγήζνπλ ζε απνξξχζκηζε ηνπ άμνλα ππνζάιακνο-ππφθπζε σνζήθεο, κε απνηέιεζκα ηελ ακελφξξνηα. Ζ ππνζαιακηθή ακελφξξνηα κπνξεί λα νδεγήζεη ζε νζηενπφξσζε θαη απμεκέλν θίλδπλν θαηάγκαηνο. Οη έθεβεο βξίζθνληαη ηδηαίηεξα ζε θίλδπλν, επεηδή ζε απηήλ ηελ θξίζηκε ζηηγκή αλαπηχζζνπλ ηελ κέγηζηε νζηηθή κάδαο ηνπο. αλαζθφπεζε Ζ ζπρλφηεηα εκθάληζεο ηεο Α.Σ. απμήζεθε ιφγσ ηνπ πξσηαζιεηηζκνχ. Ζ έληνλε άζθεζε, ε ειαθξηά πξφζιεςε 28

29 γεπκάησλ, ε ππεξ-πξνπφλεζε θαη ην stress έρνπλ σο απνηέιεζκα νξκνληθέο δηαηαξαρέο. Vardar et al., 2005 Nichols et al., 2006 Southwick, 2008 Quah et al., 2009 Prevalence of the female athlete triad in Edirne, Turkey Prevalence of the Female Athlete Triad Syndrome Among High School Athletes The Risk of the Female Athlete Triad in Collegiate Athletes and Non-Athletes The female athlete triad among elite Malaysian athletes: prevalence and associated factors Hoch et al., 2009 Prevalence of the female athlete triad in high school athletes and sedentary students. Movasegui et al., 2012 Clinical Manifestations of the Female Athlete Triad among Some Iranian Athletes N=224 αζιήηξηεο 16,8% είραλ δηαηαξαγκέλε δηαηξνθηθή ζπκπεξηθνξά, 9,8% αλάθεξαλ φηη έρνπλ ακελφξξνηα, 2,7% πιεξνχζαλ ηα δχν θξηηήξηα (δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή θαη ακελφξξνηα) ηεο Α.Σ. Απφ απηέο, κφλν 3 αζιεηέο πιεξνχζαλ φια ηα ζηνηρεία ηεο Α.Σ. Σν πνζνζηφ επηπνιαζκνχ ηεο Α.Σ. ήηαλ 1,36% κεηαμχ λέσλ αζιεηξηψλ απφ ηελ Σνπξθία. Ν= 170 καζήηξηεοαζιήηξηεο. N=192 θνηηήηξηεο /αζιήηξηεο θαη κε. Ν=67 ειίη αζιήηξηεο (1 νκάδα λνξκφβαξεο-1 νκάδα αδχλαηεο) N=160 καζήηξηεο, αζιήηξηεο θαη κε. Ζ επηθξάηεζε ηεο πιήξνπο Α.Σ. ήηαλ ρακειή ζην δείγκα. ηαηηζηηθψο ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ αζιεηξηψλ θαη κε αζιεηξηψλ, κε ηηο αζιήηξηεο λα παξνπζηάδνπλ πςειφ θίλδπλν γηα εκθάληζε ηεο Α.Σ. Οη αζιήηξηεο πνπ παξαηεξήζεθαλ, λα ζπκκεηέρνπλ ζε άζιεκα πνπ απαηηεί ρακειφ ζσκαηηθφ βάξνο είραλ πςειφηεξν ζπλνιηθφ πνζνζηφ θηλδχλνπ ηεο Α.Σ. ζε ζρέζε κε ηηο ππφινηπεο αζιήηξηεο Γηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο, νη δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ε νζηηθή ππθλφηεηα εθηηκήζεθαλ. Δπηθξάηεζε ηεο Α.Σ. ήηαλ ρακειή (1,9%), αιιά ε επηθξάηεζε ελφο θξηηεξίνπ ηεο ηξηάδνο ήηαλ πςειή εηδηθά ζηελ νκάδα ησλ αδχλαησλ αζιεηξηψλ. Ζ Α.Σ. ή θξηηήξηα απηήο εκθαλίδνληαη ζηηο αζιήηξηεο πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε αζιήκαηα πνπ δίλνπλ έκθαζε ζηελ πνζφηεηα ηνπ ιίπνπο. Υακειή δηαζεζηκφηεηα ελέξγεηαο παξνπζηάζηεθε ζε παξφκνηνπο αξηζκνχο ησλ αζιεηξηψλ (36%) θαη ζηελ νκάδα ειέγρνπ πνπ εκθάληδε θαζηζηηθή δσή (39%).Οη αζιήηξηεο ππνθέξνπλ πεξηζζφηεξν απφ δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο (54%) ζε ζχγθξηζε κε ηελ νκάδα ειέγρνπ πνπ είρε θαζηζηηθή δσή (21%) (p = <0,001).Σν DXA απνθάιπςε φηη ην 16% ησλ αζιεηψλ θαη ην 30% ηεο νκάδαο ειέγρνπ είραλ ρακειφ B.M.D. (p = 0,03). Οη παξάγνληεο θηλδχλνπ γηα κεησκέλν B.M.D. πεξηιακβάλνπλ ηελ νκάδα ειέγρνπ θνηηεηξηψλ κε θαζηζηηθή δσή, ρακειφ Γ.Μ.. θαη ηελ απμεκέλε θαηαλάισζε θαθεΐλεο. N=786 αζιήηξηεο Οη αζιεηέο πνπ δηαγλψζηεθαλ κε Α.Σ. ήηαλ ζε αζιήκαηα πςεινχ θηλδχλνπ εκθάληζεο: αζιήκαηα αληνρήο, ζπνξ κε θαηεγνξία βάξνπο, αζιήκαηα πνπ απαηηνχλ ηζρλή ζσκαηηθή δηάπιαζε. Οη αζιήηξηεο ηνπ Ηξάλ παξνπζίαδαλ κηθξφηεξα πνζνζηά απφ άιιεο ρψξεο. 29

30 2.2 Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα θαη έκκελνο ξχζε ε δηαρξνληθή έξεπλα κειεηήζεθε ε ζρέζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηνπ εκκελνξξπζηαθνχ θχθινπ.σν δείγκα ρσξίζηεθε ζε δχν νκάδεο, ε κία νκάδα ην 1989 (Ν = 367) θαη ε άιιε νκάδα ηα έηε θαη (Ν = 328). Σν κήθνο ηνπ θχθινπ, ε κεηαβιεηφηεηα ζην κήθνο ηνπ θχθινπ θαη ην κέζν κήθνο εκκήλνπ ξχζεσο ππνινγίζηεθαλ κε εκεξήζηα εκεξνιφγηα. Ζ θπζηθή δξαζηεξηφηεηα εθηηκήζεθε κε απην-αλαθνξά ζηελ έλαξμε ηεο κειέηεο θαη εθθξάζηεθε σο κεηαβνιηθφ ηζνδχλακν κε ιεπηά ηελ εβδνκάδα (min/week). ηελ πξψηε έξεπλα νη γπλαίθεο αλέθεξαλ ηα θαζεκεξηλά ιεπηά έληνλεο άζθεζεο. ηελ δεχηεξε νκάδα ηε ζπλνιηθή θπζηθή δξαζηεξηφηεηα, ηε ζπλνιηθή ςπραγσγηθή ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη ηελ έληνλε ςπραγσγηθή δξαζηεξηφηεηα ε νπνία ζπζρεηίδεηαη ζεηηθά κε ην κήθνο ηνπ θχθινπ. Δπίζεο βξέζεθε φηη επηδξά θαη κε ηελ αχμεζε ηνπ Β.Μ.Η.. Όηαλ ηα ιεπηά θαζεκεξηλήο άζθεζεο ήηαλ έληνλα, ζπζρεηηδφηαλ ζεηηθά κε ην κήθνο θχθινπ. Σα επξήκαηα απηά δείρλνπλ φηη κέηξηα επίπεδα ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο κπνξεί λα επηκεθχλνπλ ηνλ έκκελν θχθιν (Sternfeld, 2002). ε κία άιιε έξεπλα δείγκαηνο Ν=166 θνηηήηξηεο, εμεηάζζεθε ε ζρέζε κεηαμχ ηνπ βάξνπο, ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο, θαη ηνπ «άγρνο» κε ηελ κεηαβνιή ζην κήθνο ηνπ εκκελνξξντθνχ θχθινπ. Σν 5% παξνπζίαζε θχθιν > ησλ 54 εκεξψλ. Ζ κέηξηα άζθεζε αχμεζε ειάρηζηα ηελ πηζαλφηεηα ελφο κεγάινπ εκκελνξξπζηαθνχ θχθινπ (Harlow et al., 1991). Ζ παξαθάησ έξεπλα, έξρεηαη λα πξνζδψζεη ηα ζεηηθά απνηειέζκαηα ηεο κέηξηαο ζσκαηηθήο άζθεζεο. Σν δείγκα ηεο έξεπλαο απνηέιεζαλ Ν= 168 καζήηξηεο γπκλαζίνπ πνπ παξαθνινπζήζεθαλ γηα 6 κήλεο. Οη καζήηξηεο πνπ επηδίδνληαλ ζε έληνλε ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα παξνπζίαδαλ ζπρλά ακελφξξνηα. Πξφζθαηα έρεη αλαθεξζεί φηη κεησκέλν θίλδπλν εκθάληζεο θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ έρνπλ φζεο γπλαίθεο επηδίδνληαη ζε άζθεζε. Οη αλσνζπιαθηνξξεθηηθνί θχθινη ζπλδένληαη κε ηελ ειηθία εκκελαξρήο. Τπήξμε ζεκαληηθή δνζν-εμαξηψκελε ηάζε δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο πνπ ζπλδέζεθαλ κε ηελ αχμεζε ησλ επηπέδσλ ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Καζνξηζηηθνί παξάγνληεο : ε κέζε θαηαλάισζε ελέξγεηαο πνπ ζρεηίδεηαη κε ηνπο θχθινπο, ε ειηθία εκκελαξρήο θαη ε θπιή. Δπεηδή ν θχξηνο θαζνξηζηηθφο παξάγνληαο ηνπ θηλδχλνπ ηεο εκθάληζεο ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ κπνξεί λα είλαη ν ζπλνιηθφο αξηζκφο ησλ θχθισλ σνξξεμίαο, ηα ζηνηρεία απηά δείρλνπλ φηη ε ηαθηηθή ζπκκεηνρή ζε κέηξηα ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα, κεηψλεη ηελ ζπρλφηεηα ησλ θχθισλ σνξξεμίαο ζηελ εθεβεία θαη κπνξεί λα απνηειέζεη πξσηνγελήο πξφιεςε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ (Bernstein et al., 1989). 30

31 Με έλα άιιν ζέκα,ην ζέκα ηεο δπζκελφξξνηαο,αζρνιήζεθε έξεπλα ζην Οκάλ ζε καζήηξηεο γπκλαζίνπ, Ν=404. ηελ παξνχζα έξεπλα πξνζδηνξίζηεθε ν επηπνιαζκφο ηεο δπζκελφξξνηαο, νη επηπηψζεηο ηεο θαη ε ζεξαπεία πνπ ρξεζηκνπνηείηαη. Σα ζηνηρεία ζπιιέρζεθαλ κε εξσηεκαηνιφγην απηφ-αλαθνξάο. πλνιηθά, ην 94% (n = 380) ησλ ζπκκεηερφλησλ δήισζαλ δπζκελφξξνηα, ήπηα 27% (n = 104), κέηξηα 41% (n = 155), θαη ζνβαξή 32% (n = 121). Ζ δπζκελφξξνηα ήηαλ ε αηηία ηεο πεξηνξηζκέλεο αζιεηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαηά 81%, κεησκέλεο ζπγθέληξσζεο θαηά 75%, πεξηνξηζκέλεο εξγαζίαο θαηά 59%, απνπζηψλ απφ ην ζρνιείν θαηά 45%, πεξηνξηζκέλεο θνηλσληθήο δξαζηεξηφηεηαο θαηά 25%, θαη κεησκέλεο αθαδεκατθήο επίδνζεο θαηά 8% ζην ζχλνιν ησλ καζεηξηψλ. Γελ ππήξμε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή ζπζρέηηζε κεηαμχ ησλ δεκνγξαθηθψλ, ηεο δπζκελφξξνηαο θαη ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. Ζ δπζκελφξξνηα είλαη κηα δηαδεδνκέλε δηαηαξαρή ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη παξνπζηάδεη έληνλν ελδηαθέξνλ γηα ηελ ειαρηζηνπνίεζε ησλ ζπκπησκάησλ ηεο θαζψο έρεη αληίθηππν ζην ζρνιείν, ζηνλ αζιεηηζκφ, ζηελ θνηλσληθή δξαζηεξηφηεηα θαη ζηηο θαζεκεξηλέο δξαζηεξηφηεηεο ( Al Kindi et al., 2011) Οκνίσο άιιε έξεπλα αζρνιήζεθε κε ηελ πξσηνπαζή δπζκελφξξνηα, φπνπ είλαη έλα απφ ηα πην θνηλά γπλαηθνινγηθά πξνβιήκαηα ζε φιν ηνλ θφζκν κεηαμχ ησλ λέσλ γπλαηθψλ. Ζ παξαθάησ έξεπλα ηζρπξίζηεθε φηη ε άζθεζε κπνξεί λα επεξεάζεη ζεηηθά ην πξφβιεκα απηφ. Δμεηάζζεθε ε επίδξαζε 8 εβδνκάδσλ ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζηελ πξσηνπαζή δπζκελφξξνηα θνηηεηξηψλ. Βάζεη ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ (McGill) ζε Ν=50 θνηηήηξηεο πνπ δηεγλψζζεζαλ κε κέηξηα έσο ζνβαξή πξσηνπαζή δπζκελφξξνηα. Οη θνηηήηξηεο πνπ πήξαλ κέξνο ζηελ έξεπλα ρσξίζηεθαλ ηπραία ζε πεηξακαηηθή νκάδα (Ν = 25) θαη νκάδα ειέγρνπ (Ν = 25). Ζ πεηξακαηηθή νκάδα ζπκκεηείρε ζε έλα πξφγξακκα ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο γηα 8 εβδνκάδεο, 3 ζπλεδξίεο ηελ εβδνκάδα θαη 90 ιεπηά αλά ζπλεδξία. Σα απνηειέζκαηα έδεημαλ φηη ε εθηέιεζε κηαο ηαθηηθήο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο κεηψλεη ζεκαληηθά ην είδνο ησλ θαξκάθσλ πνπ θαηαλαιψλνληαη, ηνλ αξηζκφ ησλ θαξκάθσλ, ηνλ φγθν ηεο αηκνξξαγίαο, ην πνζνζηφ ηεο αηκνξξαγίαο, ην κήθνο ηνπ άιγνπο θαηά ηελ έκκελν ξχζε θαη ηελ έληαζε ηνπ άιγνπο εληφο ηεο πεηξακαηηθήο νκάδαο θαηά ηε ζχγθξηζε κε ηελ νκάδα ειέγρνπ ή θαηά ηε ζχγθξηζε πξηλ θαη κεηά ην πξσηφθνιιν άζθεζεο (Mahvash et al., 2012). 31

32 Πίλαθαο 2. Φςζική δπαζηηπιόηηηα και έμμηνορ πύζη ΤΓΓΡΑΦΔΗ ΔΣΟ Bernstein et al., 1989 ΦΤΗΚΖ ΓΡΑΣ. & ΔΜΜΖΝΟ ΡΤΖ ΘΔΜΑ ΓΔΗΓΜΑ=N ΔΡΜΖΝΔΗΑ The effects of moderate physical activity on menstrual cycle patterns in adolescence: Implications for breast cancer prevention N=168 καζήηξηεο γπκλαζίνπ Κνξίηζηα πνπ επηδίδνληαη ζε έληνλε ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα παξνπζηάδνπλ ακελφξξνηα θαη κεησκέλν θίλδπλν εκθάληζεο θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ. Τπάξρεη δνζν-εμαξηψκελε ζρέζε κεηαμχ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο κε ηελ αχμεζε ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Καζνξηζηηθνί παξάγνληεο : ε κέζε θαηαλάισζε ελέξγεηαο πνπ ζρεηίδεηαη κε ηνπο θχθινπο, ειηθία εκκελαξρήο θαη ε θπιή.ο θχξηνο θαζνξηζηηθφο παξάγνληαο ηνπ θηλδχλνπ ηεο εκθάληζεο ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ κπνξεί λα είλαη ν ζπλνιηθφο αξηζκφο ησλ θχθισλ σνξξεμίαο θαη ε ηαθηηθή ζπκκεηνρή ζε κέηξηα ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα πνπ κπνξεί λα κεηψζεη ηελ ζπρλφηεηα ησλ θχθισλ σνξξεμίαο ζηελ εθεβεία θαη λα απνηειέζεη πξσηνγελή πξφιεςε ηνπ θαξθίλνπ ηνπ καζηνχ. Harlow et al., 1991 The Association between Weight, Physical Activity, Stress and Variation in the Length of the Menstrual Cycle Sternfeld et al., 1989, 2001 Physical Activity and Menstrual Cycle Characteristics in Two Prospective Cohorts Ν=166 θνηηήηξηεο Eμεηάζζεθε ε ζρέζε κεηαμχ ηνπ βάξνπο, ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηνπ άγρνπο κε ηελ κεηαβνιή ζην κήθνο ηνπ εκκελνξξντθνχ θχθινπ: ην 5% παξνπζίαζε θχθιν > ησλ 54 εκεξψλ. Ζ κέηξηα άζθεζε αχμεζε ειάρηζηα ηελ πηζαλφηεηα ελφο κεγάινπ εκκελνξξπζηαθνχ θχθινπ. Ν=367, Ν=368 Σν κήθνο ηνπ θχθινπ, ε κεηαβιεηφηεηα ηνπ κήθνπο ηνπ, θαη ην κέζν κήθνο εκκήλνπ ξχζεσο ππνινγίζηεθαλ.ζ ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα εθηηκήζεθε. Ζ ζπλνιηθή θπζηθή δξαζηεξηφηεηα, ε ζπλνιηθή ςπραγσγηθή ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη ε έληνλε ςπραγσγηθή δξαζηεξηφηεηα ζπζρεηίδεηαη ζεηηθά κε ην κήθνο ηνπ θχθινπ, ηα ιεπηά ηεο έληνλεο άζθεζεο θαη κε ηνλ Β.Μ.Η.. Μέηξηα επίπεδα θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο κπνξεί λα επηκεθχλνπλ ηνλ έκκελν θχθιν. Al-Kindi et al.,2011 Prevalence and Impact of Dysmenorrhoea among Omani High School Students N=404 καζήηξηεο γπκλαζίνπ Tν 94% (n = 380) ησλ ζπκκεηερφλησλ είραλ δπζκελφξξνηα. Ήπηα 27% (n = 104), κέηξηα 41% (n = 155), θαη ζνβαξή 32% (n = 121).Ζ δ. ήηαλ ε αηηία ηεο πεξηνξηζκέλεο αζιεηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζε 81%, κεησκέλε ζπγθέληξσζε ζε 75%, πεξηνξηζκέλε εξγαζία ζε 59%, απνπζηψλ ζην ζρνιείν ζε 45%, πεξηνξηζκέλεο θνηλσληθέο δξαζηεξηφηεηεο ζε 25% θαη κεησκέλε αθαδεκατθή επίδνζε 8%. 32

33 Mahvash et al., 2012 The Effect of Physical Activity on Primary Dysmenorrhea of Female University Students Ν=50 θνηηήηξηεο Ζ άζθεζε κπνξεί λα επεξεάζεη ζεηηθά ηελ πξσηνπαζή δπζκελφξξνηα.ζ έξεπλα εμεηάδεη ηελ επίδξαζε 8 εβδνκάδσλ ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζηελ πξσηνπαζή δπζκελφξξνηα ησλ θνηηεηξηψλ. Ζ πεηξακαηηθή νκάδα ζπκκεηείρε ζε έλα πξφγξακκα ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο γηα 8 εβδνκάδεο, 3 ζπλ./εβδ. θαη 90 /ζπλ. Σαθηηθή ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα κεηψλεη ζεκαληηθά ην είδνο, αξηζκφ ησλ θαξκάθσλ, ηνλ φγθνο ηεο αηκνξξαγίαο,ην πνζνζηφ ηεο αηκνξξαγίαο, ην κήθνο ηνπ άιγνπο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ηελ έληαζε ηνπ άιγνπο Γηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο αζιήηξηεο ε κία έξεπλα N= 61 αζιεηξηψλ ην 37,4% παξνπζίαζαλ κπνζθειεηηθνχο ηξαπκαηηζκνχο. ε εμέηαζε νζηηθήο ππθλφηεηαο θαη ζπκπιήξσζεο εξσηεκαηνινγίσλ αλέθεξαλ ηζηνξηθφ νιηγνκελφξξνηαο / ακελφξξνηαο θαηά ην πξνεγνχκελν έηνο θαη πξνβιήκαηα δηαηξνθηθήο δηαηαξαρήο πνπ ζρεηίζηεθαλ κε ηελ εκθάληζε κπνζθειεηηθψλ ηξαπκαηηζκψλ θαηά ηε δηάξθεηα εληαηηθψλ πεξηφδσλ πξνπφλεζεο. Σα παξαπάλσ επξήκαηα δείρλνπλ φηη νη δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, ε νιηγνκελφξξνηα / ακελφξξνηα, θαη ε ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ζπζρεηίζηεθαλ κε κπνζθειεηηθέο θαθψζεηο ζηηο αζιήηξηεο ιπθείνπ. Καηάιιεια πξνγξάκκαηα πνπ έρνπλ ζρεδηαζηεί γηα ηνλ εληνπηζκφ ηεο πξφιεςεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο, ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο θαη ηεο αχμεζεο ηεο νζηηθήο κάδαο ζε αζιήηξηεο κπνξεί λα βνεζήζνπλ ζηελ κείσζε ησλ κπνζθειεηηθψλ ηξαπκαηηζκψλ (Rauh et al., 2010). ε άιιε έξεπλα πνπ κειεηήζεθε ην ηζηνξηθφ νζηηθήο ππθλφηεηαο (B.M.D.) παξαηεξήζεθε φηη είλαη ρακειφηεξε ζε αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα (Α.Α.) ζε ζχγθξηζε κε αζιήηξηεο κε επζπκελφξξνηα. Ζ κεησκέλε δηαζεζηκφηεηα ηεο ελέξγεηαο θαη ε κεηαβνιή ησλ επηπέδσλ ησλ νξκνλψλ ξχζκηζεο ηεο φξεμεο (γθξειίλεο θαη ηεο ιεπηίλεο) ζε αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα ζπκβάιινπλ ζηνλ ππνγνλαδηζκφ, κηα ζεκαληηθή αηηία ηεο ρακειήο νζηηθήο ππθλφηεηαο. Ο ξφινο απηψλ ησλ νξκνλψλ ξπζκίδνληαη απφ ην πεπηίδην Τ.Τ. (ΡΤΤ) θαη ηελ αδηπνλεθηίλε. ηφρνο ηεο έξεπλαο ήηαλ λα δηαπηζησζεί αλ ην PYY θαη ε αδηπνλεθηίλε είλαη πςειφηεξεο ζε αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα ζε ζχγθξηζε κε ηηο εκκελνξξντθέο θαη αλ ζπκβάιεη ζηελ ππν-γνλαδηζκφ θαη ζηελ δηαηαξαρή ηνπ κεηαβνιηζκνχ ησλ νζηψλ ζε αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα. Σν δείγκα ζπκπεξηιάκβαλε Ν= 16 αζιήηξηεο κε ακελφξξνηα, 15 αζιήηξηεο κε επζπκελφξξνηα θαη 16 κε αζιήηξηεο (νκάδα ειέγρνπ) ειηθίαο εηψλ. ηα απνηειέζκαηα βξέζεθε φηη ηα πςειά επίπεδα ηνπ πεπηηδίνπ ΡΤΤ (φρη φκσο θαη ε αδηπνλεθηίλε) 33

34 δηαθνξνπνηνχλ ηελ αζιεηηθή ακελφξξνηα απφ ηελ επζπκελφξξνηα θαη κπνξεί λα είλαη έλαο ζεκαληηθφο παξάγνληαο πνπ ζπκβάιιεη ζηελ ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ησλ αζιεηξηψλ (Russell et al., 2009). Δπίζεο ζε έξεπλα κε δείγκα Ν=95 καζεηξηψλ κε κέζν φξν ειηθίαο ηα 14,9+ 1,7, ε κέζε ειηθία εκκελαξρήο ήηαλ ηα 12,7 + 1,3 ρξφληα. Ζ θπξηφηεξε επηθξάηεζε δηαηαξαρήο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ήηαλ θαηά 69,4% ε δπζκελφξξνηα. Σν πξν εκκελνξξντθφ ζχλδξνκν, θαζψο θαη ν ζχληνκνο θαηακήληνο θχθινο ήηαλ απφ ηηο ζπρλφηεξεο δηαηαξαρέο. Ζ δπζκελφξξνηα ήηαλ ππεχζπλε γηα ηνλ κεγαιχηεξν αξηζκφ απνπζηψλ ζην ζρνιείν. Οη κέζεο εκέξεο απνπζηψλ απφ ην ζρνιείν ήηαλ 1, εκέξεο. ην 80% ησλ πεξηπηψζεσλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ παξαθεηακφιε, αζπηξίλε, ή «piroxican», θάξκαθα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ αλαθνχθηζε ησλ ζπκπησκάησλ. Μφλν 16,3% ησλ εξσηεζέλησλ είρε απεπζπλζεί ζε γηαηξφ (Nwankwo et al., 2010) Παξνκνίσο ζε έξεπλα πνπ δηεμάρζεθε κεηαμχ εθήβσλ ειηθίαο εηψλ,δείγκαηνο N= 115 θαη δχν νκάδσλ θνξηηζηψλ : ρνξεχηξηεο (νκάδα Α, Ν = 38) θαη θνξίηζηα ηεο ίδηαο ειηθίαο πνπ δελ αζρνινχληαη κε θακία αζιεηηθή δξαζηεξηφηεηα (νκάδα Β, Ν = 77) ζηα απνηειέζκαηα βξέζεθε φηη ε πξφσξε έλαξμε πξνπφλεζεο πςειήο έληαζεο θαζπζηέξεζε ηελ έλαξμε ηεο εκκελαξρήο (p <50.001). Οη ρνξεχηξηεο είραλ πςειφηεξν επηπνιαζκφ ζε νιηγνκελφξξνηα θαη ακελφξξνηα απφ ηα θνξίηζηα ειέγρνπ (P = 0,004). Δπηπιένλ, νη ρνξεχηξηεο είραλ ρακειφηεξν ζθνξ ζηα αλζξσπνκεηξηθά ραξαθηεξηζηηθά : πεξηθέξεηα ζηήζνπο 80 c.m. έλαληη 86,6 c.m. γηα ηελ νκάδα ειέγρνπ, ρακειφηεξν βάξνο 18% νη ρνξεχηξηεο έλαληη 2,6% ηεο νκάδαο ειέγρνπ (P = ), θαη ρακειφηεξν χςνο 18% ησλ ρνξεπηξηψλ έλαληη 9% ηεο νκάδαο ειέγρνπ (P = 0,016). Δπηπιένλ, ζηηο ρνξεχηξηεο, παξαηεξήζεθε ρακειφο Β.Μ.Η. θαηά 21% ζε ζχγθξηζε κε 13% ηεο νκάδαο ειέγρνπ. Σέινο, ην 32% ησλ ρνξεπηξηψλ ήηαλ ζε δίαηηα γηα έιεγρν ηνπ βάξνπο ηνπο, ελψ ην πνζνζηφ απηφ κεηψζεθε ζην 12% γηα ηα θνξίηζηα ζηελ νκάδα ειέγρνπ. πκπεξαζκαηηθά νη ρνξεχηξηεο κπαιέηνπ, πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε πςειήο έληαζεο πξνπφλεζε ζπλδένληαη κε ηελ θαζπζηεξεκέλε έλαξμε ηεο εκκελαξρήο, ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο, ρακειφηεξν ζσκαηηθφ βάξνο, ηελ αλάπηπμε ηνπ χςνο ηνπο, θαη πξνβιεκαηηθέο ζπκπεξηθνξέο ζίηηζεο (Branco et al., 2006). ε κηα άιιε έξεπλα Ν= 249 αζιεηξηψλ γπκλαζίνπ ζπγθξίζεθε ν ηχπνο ηξαπκαηηζκνχ, νη κέξεο ζπκκεηνρήο ζην άζιεκα θαη ην ηζηνξηθφ εκκήλνπ ξχζεσο. ηα απνηειέζκαηα βξέζεθε φηη ν επηπνιαζκφο ησλ εκκελνξξπζηαθψλ δηαηαξαρψλ θαη ησλ ηξαπκαηηζκψλ ήηαλ 19,7% θαη 63,1%, αληίζηνηρα. Οη αζιήηξηεο πνπ αλάθεξαλ εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο 34

35 ππέζηεζαλ πςειφηεξν πνζνζηφ ζνβαξψλ ηξαπκαηηζκψλ απφ φ, ηη νη αζιήηξηεο πνπ αλαθεξφηαλ ζε θπζηνινγηθή έκκελν ξχζε. Αλ θαη ε ηάζε απηή δελ ήηαλ ζεκαληηθή, νη αζιήηξηεο κε δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ήηαλ ζρεδφλ 3 θνξέο πην πηζαλφ λα δηαηεξήζνπλ έλαλ ηξαπκαηηζκφ απφ ηνλ αζιεηηζκφ πνπ δηαξθεί 7 ή πεξηζζφηεξεο εκέξεο ηνπ ρξφλνπ απφ εθείλεο πνπ ππέζηεζαλ έλαλ ηξαπκαηηζκφ κε ρξφλν αλάξξσζεο 7 ή ιηγφηεξεο εκέξεο ηνπ ρξφλνπ. Ζ ζπρλφηεηα εκθάληζεο ησλ εκκελνξξπζηαθψλ δηαηαξαρψλ θαη ησλ κπνζθειεηηθψλ ηξαπκαηηζκψλ ήηαλ πςειή ζε απηφλ ηνλ καζεηηθφ πιεζπζκφ. Αζιήηξηεο πνπ αλέθεξαλ δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ππέζηεζαλ έλα πςειφηεξν πνζνζηφ ζνβαξψλ ηξαπκαηηζκψλ απφ φ, ηη νη αζιεηέο πνπ αλαθέξζεθαλ θπζηνινγηθή έκκελν ξχζε. Πξνηάζεθαλ εθπαίδεπζε θαη πξνγξάκκαηα γηα ηελ αχμεζε ηεο γλψζεο θαη ηελ βειηίσζε ηεο δηαρείξηζεο ησλ εκκελνξξπζηαθψλ δηαηαξαρψλ θαη ηηο πηζαλέο επηπηψζεηο ηνπο (Thein -Nissenbaum et al., 2012). Γεληθά αλαθέξεηαη φηη ε ζπκκεηνρή ησλ θνξηηζηψλ ζε πςειφ ζρνιηθφ αζιεηηζκφ έρεη απμεζεί 800% ηα ηειεπηαία 30 ρξφληα. Σν πξφβιεκα πνπ πξνθαιείηαη απφ ηελ άζθεζε ε ακελφξξνηα αξρηθά ππνζηεξίρζεθε φηη ζρεηίδεηαη κε ηνλ ππφ-νηζηξνγνληζκφ, αιιά πξφζθαηεο κειέηεο δείρλνπλ φηη δηαηξνθηθά ζέκαηα δηέπνπλ ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο παζνθπζηνινγίαο θαη φηη ν κεραληζκφο είλαη δηαθνξεηηθφο απφ εθείλνλ πνπ παξαηεξήζεθε ζηνλ πξσηνγελή ππνγνλαδηζκφ. Ζ ακελφξξνηα πνπ πξνθαιείηαη απφ ηελ άζθεζε κπνξεί λα είλαη έλαο δείθηεο ρακεινχ ηζνδπγίνπ ελέξγεηαο θαη πξέπεη λα ζπλππνινγίδνληαη ηα ππφινηπα ραξαθηεξηζηηθά ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο ε απψιεηα νζηηθήο ππθλφηεηαο θαη νη δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο. Ζ αληηκεηψπηζε ζθειεηηθψλ πξνβιεκάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε δηαηξνθηθέο θαη νξκνληθέο ειιείςεηο ζε απηφλ ηνλ πιεζπζκφ βξίζθνληαη ζε πξνηεξαηφηεηα (Warren & Chua, 2008). Οη Κιέληξνπ θαη νη ζπλ. (2002) εξεχλεζαλ ην ζέκα ηεο θαζπζηεξεκέλεο εκκελαξρήο θαη ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε αζιήηξηεο ξπζκηθήο γπκλαζηηθήο απφ ηελ Διιάδα θαη ηνλ Καλαδά. Σν δείγκα ήηαλ Ν=15 Διιελίδεο θαη 40 Καλαδέο θαη νη νκάδεο ειέγρνπ ήηαλ 38 Διιελίδεο θαη 40 Καλαδέο κε αζιήηξηεο παξφκνηαο ειηθίαο (14, 2 + 0,5). Σν 79% ησλ Διιελίδσλ ζπγθξίζεθε κε ην 34% ησλ Καλαδψλ αζιεηξηψλ πνπ παξνπζίαδαλ θαζπζηέξεζε ζηελ εκκελαξρή. ε ζχγθξηζε κε ηελ νκάδα ειέγρνπ νη αζιήηξηεο ξπζκηθήο γπκλαζηηθήο παξνπζίαζαλ 1,2 έηε δηαθνξά ζηελ έλαξμε εκκελαξρήο. Γελ ππήξμε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ δχν νκάδσλ αζιεηξηψλ αλαιφγσο κε ηελ ρψξα πξνέιεπζεο αλ θαη νη Διιελίδεο είραλ κέζν φξν εκκελαξρήο ηα 14, 2 έηε θαη νη Καλαδέο ηα 13, 6 έηε. Σν 78 % παξνπζηάδεη εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο (νιηγνκελφξξνηα θαη 35

36 ακελφξξνηα).πκπεξαζκαηηθά θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή, εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο, ρακειφ πνζνζηφ ζσκαηηθνχ βάξνπο είλαη θνηλά ραξαθηεξηζηηθά αζιεηξηψλ ξπζκηθήο γπκλαζηηθήο. Οη Gunn θαη ζπλ. ( 1986) αλαθέξνπλ φηη,έλαο ζπλδπαζκφο γελεηηθψλ θαη πεξηβαιινληηθψλ παξαγφλησλ ίζσο λα ζπκβάιιεη ζηελ ειηθία ηεο εκκελαξρήο. Οη έθεβεο αζιήηξηεο θαη εηδηθά νη ρνξεχηξηεο είλαη πνιχ πην πηζαλφ λα έρνπλ θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή απφ φηη νη κε αζιήηξηεο. Δμεηάζζεθε ε πηζαλή επίδξαζε ζηελ δηαθνξά ηεο θιεξνλνκηθφηεηαο θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ παξαγφλησλ ζηελ ειηθία εκκελαξρήο. Σν δείγκα ήηαλ Ν= 350 εθήβσλ ρνξεχηξηεο θαη κε ρνξεχηξηεο θαη νη κεηέξεο ηνπο. Οη ρνξεχηξηεο είραλ κεγαιχηεξε ειηθία εκκελαξρήο απφ φ, ηη ε νκάδα ειέγρνπ θαη νη κεηέξεο ηνπο δελ δηέθεξαλ ζε ζρέζε κε ηελ ειηθία εκκελαξρήο ηνπο, γεγνλφο πνπ ππνδειψλεη φηη ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή ζε αζιήηξηεο δελ είλαη απνθιεηζηηθά θαη κφλν ιφγσ ηεο γελεηηθήο επηινγήο, φπσο ζπλάγεηαη απφ ηε κεηξηθή ειηθία εκκελαξρήο. ε αλαζθφπεζε ησλ Eliakim θαη ζπλ. (2003) ζρνιηάδνπλ ηελ ζεκαληηθφηεηα ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηνλ πξσηαξρηθφ ξφιν ηεο ζηελ αλάπηπμε ησλ νζηψλ. Απηφ είλαη ηδηαίηεξα ζεκαληηθφ ζε παηδηά θαη εθήβνπο πνπ ε νζηηθή ππθλφηεηα ηνπο θζάλεη πεξίπνπ ην 90% ηεο αηρκήο ηεο πξηλ απφ ην ηέινο ηεο δεχηεξεο δεθαεηίαο. Δπίζεο πεξίπνπ ην 1/4 ησλ νζηψλ ηεο ελήιηθεο δσήο ζπζζσξεχεηαη θαηά ηελ δηάξθεηα ησλ δχν ζπγθεθξηκέλσλ εηψλ πνπ πεξηβάιινπλ ηελ θνξπθαία ηαρχηεηα αλάπηπμεο ησλ νζηψλ. Πξφζθαηεο κειέηεο έδεημαλ φηη ε άζθεζε κπνξεί λα πξνθαιέζεη αχμεζε ελαπφζεζεο αζβεζηίνπ ζηα νζηά, θαη φηη ππάξρεη έλα «παξάζπξν επθαηξίαο» ζε απηήλ ηελ θξίζηκε πεξίνδν ηεο πξψηκεο εθεβείαο θαη ησλ πξν-εκκελνξξπζηαθψλ εηψλ. Απηφ ππνζηεξίδεη ηελ ηδέα φηη ε αχμεζε ηεο ζσκαηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαηά ηελ παηδηθή ειηθία θαη ηελ εθεβεία κπνξεί λα απνηξέςεη νζηηθά πξνβιήκαηα (φπσο ε νζηενπφξσζε) ζηελ ελήιηθε δσή. Αληίζεηα, ε έληνλε ζσκαηηθή δξαζηεξηφηεηα κπνξεί λα επεξεάζεη ην γπλαηθείν αλαπαξαγσγηθφ ζχζηεκα θαη λα νδεγήζεη ζε «αζιεηηθή ακελφξξνηα». Ζ επηθξάηεζε ηεο «αζιεηηθήο ακελφξξνηαο» είλαη 4-20 θνξέο πςειφηεξε απφ ηνλ γεληθφ πιεζπζκφ. Καηά ζπλέπεηα ε κείσζε ησλ κεηάιισλ ζηα νζηά κπνξεί λα πξνθαιέζεη απμεκέλν θίλδπλν ζθειεηηθήο αζηάζεηαο, θαηάγκαηα, ζπνλδπιηθή αζηάζεηα, θαη θακππιφηεηα. Οη δηαηαξαρέο ζηελ έκκελν ξχζε είλαη απνηέιεζκα ππνζαιακηθήο θαηαζηνιήο ηεο έθθξηζεο ηεο νξκφλεο- απειεπζέξσζεο ηεο γνλαδνηξνπίλεο. Πξφζθαηεο κειέηεο έδεημαλ φηη ε κεησκέλε δηαζεζηκφηεηα ελέξγεηαο (αχμεζε ησλ δαπαλψλ ηεο ελέξγεηαο κε αλεπαξθή ζεξκηδηθή πξφζιεςε) είλαη ε θχξηα αηηία ηεο θεληξηθήο θαηαζηνιήο ηνπ άμνλα ππνζάιακνο- ππφθπζε-γνλάδεο. Ωο εθ ηνχηνπ, πξνζπάζεηα πξέπεη λα 36

37 γίλεη γηα λα βειηησζεί ε δηαηξνθηθή θαηάζηαζε ησλ αζιεηξηψλ. Αλ δελ είλαη επηηπρήο πξέπεη λα κεησζεί ην θνξηίν ηεο πξνπφλεζεο, πξνθεηκέλνπ λα απνθεπρζνχλ δηαηαξαρέο ζηελ έκκελν ξχζε, θαη επηβιαβείο επηδξάζεηο ζηα νζηά, ηδίσο θαηά ηελ θξίζηκε πεξίνδν ηεο ηαρείαο αλάπηπμεο ησλ νζηψλ. Πίλαθαο 3. Έμμηνορ πύζη ζε έθηβερ και νέερ αθλήηπιερ ΤΓΓΡΑΦΔΗ ΔΣΟ Malina et al., 1978 Gunn et al, 1988 ΔΜΜΖΝΟ ΡΤΖ ΔΦΖΒΔ ΑΘΛΖΣΡΗΔ ΘΔΜΑ ΓΔΗΓΜΑ=N ΔΡΜΖΝΔΗΑ Age of Menarche and selected menstrual characteristics in athletes at different competitive levels in different sports Mother-daughter differences in menarcheal age in adolescent gills attending national dance company schools and non-dancers N=240 Οη ρνξεχηξηεο είραλ κεγαιχηεξε ειηθία εκκελαξρήο απφ φ, ηη ε νκάδα ειέγρνπ θαη νη κεηέξεο ηνπο δελ δηέθεξαλ ζε ζρέζε κε ηελ ειηθία εκκελαξρήο ηνπο, γεγνλφο πνπ ππνδειψλεη φηη ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή ζε αζιήηξηεο δελ είλαη απνθιεηζηηθά θαη κφλν ιφγσ ηεο γελεηηθήο επηινγήο, φπσο ζπλάγεηαη απφ ηε κεηξηθή ειηθία εκκελαξρήο. N=350 Δμεηάζζεθε ε πηζαλή επίδξαζε ζηελ δηαθνξά ηεο θιεξνλνκηθφηεηαο θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ παξαγφλησλ ζηελ ειηθία εκκελαξρήο. Οη ρνξεχηξηεο είραλ κεγαιχηεξε ειηθία εκκελαξρήο απφ φ, ηη ε νκάδα ειέγρνπ θαη νη κεηέξεο ηνπο δελ δηέθεξαλ ζε ζρέζε κε ηελ ειηθία εκκελαξρήο ηνπο, γεγνλφο πνπ ππνδειψλεη φηη ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή ζε αζιήηξηεο δελ είλαη απνθιεηζηηθά θαη κφλν ιφγσ ηεο γελεηηθήο επηινγήο, αιιά ζπλεπάγεηαη θαη ζε άιινπο παξάγνληεο. Klentrou et al, 2002 Eliakim et al., 2003 Onset of puberty, menstrual frequency, and body fat in elite rhythmic gymnasts compared with normal controls Exercise Training, Menstrual Irregularities and Bone Development in Children and Adolescents N=133 Σν 79% ησλ Διιελίδσλ ζπγθξίζεθε κε ην 34% ησλ Καλαδψλ αζιεηξηψλ πνπ παξνπζίαδαλ θαζπζηέξεζε ζηελ εκκελαξρή. ε ζχγθξηζε κε ηελ νκάδα ειέγρνπ νη αζιήηξηεο ξπζκηθήο γπκλαζηηθήο παξνπζίαζαλ 1,2 έηε δηαθνξά ζηελ έλαξμε εκκελαξρήο. Γελ ππήξμε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ δχν νκάδσλ αζιεηξηψλ αλαιφγσο κε ηελ ρψξα πξνέιεπζεο αλ θαη νη Διιελίδεο είραλ κέζν φξν εκκελαξρήο ηα 14, 2 θαη νη Καλαδέο ηα 13, 6 έηε. Σν 78 % παξνπζηάδεη εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο (νιηγνκελφξξνηα θαη ακελφξξνηα).πκπεξαζκαηηθά ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή, νη εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο, ην ρακειφ πνζνζηφ ζσκαηηθνχ βάξνπο είλαη θνηλά ραξαθηεξηζηηθά αζιεηξηψλ ξπζκηθήο γπκλαζηηθήο. αλαζθφπεζε Πξφζθαηεο κειέηεο έδεημαλ φηη ε άζθεζε κπνξεί λα πξνθαιέζεη αχμεζε ελαπφζεζεο αζβεζηίνπ ζηα νζηά, θαη φηη ππάξρεη έλα παξάζπξν επθαηξίαο ζε 37

38 Branco et al., 2006 Russell et al, 2009 Nwankwo et al, 2010 Rauh et al, 2010 Thein-Nissenbaum et al, 2012 Influence of highintensity training and of dietetic and anthropometric factors on menstrual cycle disorders in ballet dancers Peptide YY in Adolescent Athletes with Amenorrhea, Eumenorrheic Athletes and Non-Athletic Controls Menstrual Disorders in Adolescent School Girls in Enugu, Nigeria Relationships Among Injury and Disorder Eating, Menstrual Disfunction, and Low bone Mineral Density in High School Athletes: A prospective study Menstrual Irregularity and Musculoskeletal Injury in Female High School Athletes απηήλ ηελ θξίζηκε πεξίνδν ηεο πξψηκεο εθεβείαο θαη ησλ πξν-εκκελνξξπζηαθψλ εηψλ. Ζ αχμεζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο κπνξεί λα απνηξέςεη απφ νζηηθά πξνβιήκαηα ζηελ ελήιηθε δσή. N=115 Oη ρνξεχηξηεο κπαιέηνπ, πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε πςειήο έληαζεο πξνπφλεζε ζπλδένληαη κε ηελ θαζπζηεξεκέλε έλαξμε ηεο εκκελαξρήο, ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο, ρακειφηεξν ζσκαηηθφ βάξνο, δηαθνξέο ζηελ αλάπηπμε ηνπ χςνο ηνπο, θαη πξνβιεκαηηθέο ζπκπεξηθνξέο ζίηηζεο. N=31 Σα πςειά επίπεδα ηνπ πεπηηδίνπ ΡΤΤ (φρη φκσο θαη ε αδηπνλεθηίλε) δηαθνξνπνηνχλ ηελ αζιεηηθή ακκελφξξνηα απφ ηελ επζπκελφξξνηα θαη κπνξεί λα είλαη έλαο ζεκαληηθφο παξάγνληαο πνπ ζπκβάιιεη ζηελ ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ησλ αζιεηξηψλ. N=495 H κέζε ειηθία εκκελαξρήο ήηαλ ηα 12,7 + 1,3 ρξφληα. Ζ θπξηφηεξε επηθξάηεζε δηαηαξαρήο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ήηαλ θαηά 69,4% ε δπζκελφξξνηα. Σν πξν εκκελνξξντθφ ζχλδξνκν, θαζψο θαη ν ζχληνκνο θαηακήληνο θχθινο ήηαλ απφ ηηο ζπρλφηεξεο δηαηαξαρέο. Ζ δπζκελφξξνηα ήηαλ ππεχζπλε γηα ηνλ κεγαιχηεξν αξηζκφ απνπζηψλ ζην ζρνιείν. N=163 Ζ δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, ε νιηγνκελφξξνηα / ακελφξξνηα, & ε ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ζπζρεηίζηεθαλ κε κπνζθειεηηθέο θαθψζεηο ζηηο αζιήηξηεο ιπθείνπ. Καηάιιεια πξνγξάκκαηα πνπ έρνπλ ζρεδηαζηεί γηα ηνλ εληνπηζκφ ηεο πξφιεςεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο, ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη αχμεζεο ηεο νζηηθήο κάδαο κπνξεί λα βνεζήζνπλ ζηε κείσζε ησλ κπνζθειεηηθψλ ηξαπκαηηζκψλ. N=249 Οη αζιήηξηεο πνπ αλέθεξαλ εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο ππέζηεζαλ πςειφηεξν πνζνζηφ ζνβαξψλ ηξαπκαηηζκψλ απφ φ, ηη νη αζιήηξηεο πνπ αλαθεξφηαλ ζε θπζηνινγηθή έκκελν ξχζε. Oη αζιήηξηεο κε δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο, ήηαλ ζρεδφλ 3 θνξέο πην πηζαλφ λα δηαηεξήζνπλ έλαλ ηξαπκαηηζκφ απφ ηνλ αζιεηηζκφ πνπ δηαξθεί 7 ή πεξηζζφηεξεο εκέξεο ηνπ ρξφλνπ (αλαινγία πηζαλνηήησλ = 2, 7, 95% δηάζηεκα εκπηζηνζχλεο = 0.8, 8.8) απφ εθείλεο πνπ ππέζηεζαλ έλαλ ηξαπκαηηζκφ κε ρξφλν αλάξξσζεο 7 ή ιηγφηεξεο εκέξεο ηνπ ρξφλνπ. 38

39 2.4 Γηαηαξαρέο δηαηξνθήο ζε έθεβεο θαη λέεο αζιήηξηεο Καηά ηηο ηειεπηαίεο δχν δεθαεηίεο έλαο απμαλφκελνο αξηζκφο εξεπλψλ έρεη αξρίζεη λα εμεηάδεη ην ζέκα ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ ζηηο αζιήηξηεο. Δλψ κηα ζεηξά απφ κειέηεο ζε απηφλ ηνλ ηνκέα έρνπλ δεκνζηεπζεί, ηα απνηειέζκαηα δελ κπφξεζαλ λα απνζαθελίζνπλ ηελ θχζε ηεο ζρέζεο ηεο αζιεηηθήο ζπκκεηνρήο θαη ησλ δηαηξνθηθψλ πξνβιεκάησλ. Οη κειέηεο αμηνινγνχληαη θξηηηθά, ζηηο ζπλνιηθά ππάξρνπζεο κειέηεο ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ ησλ αζιεηξηψλ, ηνλίδνληαο δηάθνξνπο κεζνδνινγηθνχο πεξηνξηζκνχο. Οη κειέηεο νκαδνπνηνχληαη ζε ηξεηο βαζηθέο θαηεγνξίεο: κε ειεγρφκελεο κειέηεο, ζηηο ειεγρφκελεο κειέηεο θαη ζηηο κειέηεο πνπ ζπλέθξηλαλ αζιήηξηεο κε δηαθνξεηηθέο απαηηήζεηο ζηνλ ζσκαηφηππν. Δπίζεο αμηνινγήζεθαλ κειέηεο πνπ έρνπλ αζρνιεζεί κε ην δήηεκα ησλ δηαθνξψλ κεηαμχ ησλ θχισλ ζηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο. (Byrne and McLean., 2001). ε κειέηε εξεπλήζεθε ν επηπνιαζκφο: ησλ δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο,ησλ ζηάζεσλ θαη ησλ ζπκπεξηθνξψλ ζε έλα δείγκα N=453 καζεηξηψλ-αζιεηξηψλ. Οη δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο ζην ζχλνιν ηνπ δείγκαηνο ήηαλ 19,6%. Μειεηήζεθαλ ε ππεξθαγία (12,6%) θαη ν έκεηνο (7,8%) πνπ ήηαλ ζεκαληηθά πςειφηεξα ζηηο Λαηίλεο ζε ζχγθξηζε κε ηηο Αθξνακεξηθάλεο (5,5%, 1,4%) θαη ηηο Καπθάζηεο (5,4%, 2,2%). Ζ επηθξάηεζε ηεο ρξήζεο δηνπξεηηθνχ θαη θαζαξηηθνχ ήηαλ ρακειή κεηαμχ φισλ ησλ αζιεηξηψλ (3%), ρσξίο λα δηαθνξνπνηείηαη αλάινγα κε ηελ εζληθφηεηα. Όκσο ζε φιεο ηηο ππνθιίκαθεο νη Καπθάζηεο θαη νη Λαηίλεο δηέηξεραλ κεγαιχηεξν θίλδπλν ζηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ φηη νη Αθξνακεξηθάλεο ζπλνκήιηθεο ηνπο. Δπηπιένλ, νη Λαηίλεο αζιήηξηεο παξνπζηάδνπλ θίλδπλν γηα επθαηξηαθή ακέηξεηε θαηαλάισζε ηξνθήο (Pernick et al., 2006). ε άιιε έξεπλα θαίλεηαη φηη ζηα αζιήκαηα πνπ παίδνπλ ξφιν α) ην πνζνζηφ ιίπνπο θαη β) νη θαηεγνξίεο αλάινγα κε ην βάξνο, απμάλεηαη ν θίλδπλνο αλάπηπμεο δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ. ηελ παξνχζα κειέηε δείγκα ήηαλ έθεβεο αηζζεηηθψλ αζιεκάησλ (Ν = 68, Μ.Ο. = 14,6 έηε), ηδίσο ρνξεχηξηεο κπαιέηνπ. Δπηπιένλ, εξεπλήζεθε αλ ν αζιεηηζκφο ζρεηίδεηαη κε παξάγνληεο πνπ παίδνπλ ξφιν ζηελ ζπκπεξηθνξά θαη ζηελ δίαηηα ησλ αζιεηξηψλ. Σα απνηειέζκαηα δείρλνπλ φηη νη αζιήηξηεο παξνπζηάδνπλ κεγαιχηεξε αλεζπρία γηα ηελ ιεπηφηεηα, ραξαθηεξηζηηθά βνπιηκίαο, ζπκπεξηθνξά δίαηηαο θαη ηηο αλεζπρίεο γηα ηα θηιά θαη ην ζρήκα ηνπο ζε ζχγθξηζε κε έθεβεο απφ ηνλ γεληθφ πιεζπζκφ. ρεηηθά κε ηελ εμήγεζε ηεο ζπκπεξηθνξάο δίαηηαο ζηηο αζιήηξηεο αηζζεηηθψλ αζιεκάησλ, θαη νη δχν ζρεηίδνληαη κε παξάγνληεο ηνπ αζιεηηζκνχ φπσο αληαγσληζκφο- θαηάζηαζε άγρνπο.οη 39

40 αζιήηξηεο αηζζεηηθψλ αζιεκάησλ δείρλνπλ πην δηαηαξαγκέλε δηαηξνθηθή ζπκπεξηθνξά θαη ζθέςεηο απφ φ, ηη νη έθεβεο ηνπ γεληθνχ πιεζπζκνχ θαη επηπιένλ έρνπλ απμεκέλν θίλδπλν λα αλαπηχμνπλ θιηληθά δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο (Van Durme et al., 2011). θνπφο άιιεο κειέηεο ήηαλ λα γίλεη κηα ζπζηεκαηηθή αλαζθφπεζε θαη λα πεξηγξάςεη πξφζθαηεο κειέηεο πνπ ζπγθξίλνπλ ηελ παξνπζία ηεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο θαη ησλ επηπινθψλ ηεο, ζε λεαξέο αζιήηξηεο θαη ζηελ νκάδα ειέγρνπ. Ζ ζχληνκε εθδνρή ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ EAT-40 ήηαλ ην πην θνηλφ κέζν πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ παξαθνινχζεζε ηεο δηαηαξαρήο πξφζιεςεο ηξνθήο. Σα απνηειέζκαηα έδεημαλ φηη ζην 55% δελ βξέζεθε θακία ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά ζην πνζνζηφ ηεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ θαη ηεο νκάδαο ειέγρνπ. Δπίζεο, έλα πςειφηεξν πνζνζηφ ησλ κειεηψλ αλαθέξνληαη ζηελ κεγαιχηεξε ζπρλφηεηα ηεο δπζιεηηνπξγίαο ηεο εκκελνξξπζίαο ζε αζιήηξηεο θαη ηειηθά 50% ησλ κειεηψλ πνπ βξέζεθαλ αλαθέξνπλ σο επίπησζε ηελ νζηενπφξσζε. Όιεο νη κειέηεο πνπ εμεηάδνπλ ηηο πξνυπνζέζεηο ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο, αιιά θαη νη ζπγγξαθείο θαηέιεμαλ ζην ζπκπέξαζκα φηη νη αζιήηξηεο πνπ παξνπζηάδνπλ ηελ ηξηάδα βξίζθνληαη ζην πην ζνβαξφ ζηάδην απηήο ηεο δηαηαξαρήο (Coelho et al., 2010). Δπηπξφζζεηα κία άιιε κειέηε έρεη σο ζηφρν λα δηεξεπλήζεη ηηο άκεζεο θαη έκκεζεο ζπζρεηίζεηο κεηαμχ ηνκέσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ην ζψκα: π.ρ. ζσκαηηθή απηνεθηίκεζε, γεληθή απηνεθηίκεζε, δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο θαη ζπκπεξηθνξέο κεηαμχ ησλ Γαιιίδσλ αζιεηξηψλ θαη κε αζιεηξηψλ εθήβσλ θνξηηζηψλ. Υξεζηκνπνηήζεθε δείγκα εθήβσλ θνξηηζηψλ ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ Ν= 50 ρνξεχηξηεο κπαιέηνπ, Ν=41 θαιαζνζθαηξίζηξηεο, θαη Ν=47 κε αζιεηξηψλ. Σα δεδνκέλα αλαθέξνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο, αιιά θαη άκεζεο ζρέζεηο κεηαμχ γεληθψλ αληηιήςεσλ ηεο απηνεθηίκεζεο,ησλ δηαηαξαρψλ πξφζιεςεο ηξνθήο θαη ζπκπεξηθνξψλ απηήο, θαζψο θαη ζεκαληηθέο έκκεζεο ζρέζεηο ησλ παξαπάλσ. Αληίζεηα, δελ δηαπηζηψζεθε θακία ζπζρέηηζε κεηαμχ ησλ γεληθψλ αληηιήςεσλ θαη ηεο ζσκαηηθήο απηφ-αληίιεςεο ηνπ δείγκαηνο ησλ κε αζιεηξηψλ εθήβσλ θνξηηζηψλ (Monthuy-Blanca et al., 2011). Παξνκνίσο ζε κειέηε εξεπλήζεθε θαηά πφζν αζιεηέο ζε ζπγθεθξηκέλα αζιήκαηα εκθαλίδνπλ κεγαιχηεξε ηάζε πξνο ηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ ηνπο αζιεηέο ζε άιια αζιήκαηα. Σν ηεζη δηαηηεηηθψλ ζηάζεσλ (EAT) ρνξεγήζεθε ζε Ν=191 αζιεηέο (104 γπλαίθεο, 87 άλδξεο). Οη αζιεηέο θαηαηάζζνληαη ζε ηξεηο νκάδεο αλάινγα κε ην είδνο ηνπ αζιήκαηνο. πλνιηθά, ην 10,6% ησλ αζιεηξηψλ ζθφξαξε πάλσ απφ 30 ζην EAT, κε ηελ ηνπνζέηεζή ηνπο ζην θάζκα "αλνξεμηθψλ". Οη αζιήηξηεο θάλεθε λα έρνπλ κηα πςειφηεξε 40

41 ηάζε πξνο ηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ ην γεληθφ πιεζπζκφ. εκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμχ ηνπ επηπέδνπ αζιεηηζκνχ βξέζεθαλ κφλν κεηαμχ ησλ νκάδσλ ησλ αζιεηξηψλ. Οη δξαζηεξηφηεηεο πνπ απαηηνχλ ηζρλφηεηα θαη νη αζιήηξηεο πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε θαηεγνξίεο βάξνπο παξνπζηάδνπλ κεγαιχηεξεο δηαηαξαρέο. Ζ κειέηε δείρλεη φηη θάζε δηαθνξεηηθή νκάδα αζιεηξηψλ κπνξεί λα εγθπκνλεί ζε δηαθνξεηηθνχο θηλδχλνπο γηα ηελ αλάπηπμε δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ (Stoutjesdyk and Jevne, 1992). Ζ παξαθάησ κειέηε ζπλέθξηλε ηελ επηθξάηεζε ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ ζπιιφγσλ (n = 206) θαη κε αζιεηξηψλ- καζεηξηψλ θνιιεγίσλ (n = 197). Παξά ην γεγνλφο φηη γπλαίθεο κε αζιήηξηεο είραλ θάπσο πςειφηεξεο κέζεο βαζκνινγίεο ζηηο δηαηξνθηθέο ζηάζεηο ζην εξσηεκαηνιφγην ΔΑΣ 26, ην πνζνζηφ θηλδχλνπ γηα ηηο δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο δελ δηέθεξε ζηηο δχν νκάδεο. Δπίζεο δελ ππήξμε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ ζε δηάθνξα αζιήκαηα. Οη λεφηεξεο γπλαίθεο βξέζεθαλ λα έρνπλ πεξηζζφηεξα ζπκπηψκαηα δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο απφ φ, ηη νη γπλαίθεο κεγαιχηεξεο ειηθίαο ( Kirk et al., 2001). Οη αζιήηξηεο γεληθά θάλνπλ αλεπαξθείο δίαηηεο ιφγσ ηεο έιιεηςεο ησλ δηαηξνθηθψλ γλψζεσλ θαη ηεο δηαηξνθηθήο δηαζηξέβισζεο. Ζ ιαλζαζκέλε δηαηξνθή κπνξεί λα νδεγήζεη ζε απμεκέλε πηζαλφηεηα αλάπηπμεο ηεο Α.Σ. Ζ παξνχζα έξεπλα έγηλε κε ζθνπφ λα θαζνξίζεη ηελ δηαηξνθηθή γλψζε θαη ηηο θαζεκεξηλέο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο ζε θνιπκβήηξηεο. Σν δείγκα ήηαλ Ν=85 θνιπκβήηξηεο πνπ ζπκπιήξσζαλ έλα εξσηεκαηνιφγην θαη κηα 24-σξε δηαηξνθηθή θαηαγξαθή. Ο κέζνο φξνο γηα ηηο δηαηξνθηθέο γλψζεηο ήηαλ 54.53/76 (71,75% «ζσζηέο»). Ζ κέζε ζπλνιηθή ζεξκηδηθή πξφζιεςε ησλ θνιπκβεηξηψλ ήηαλ 3229,10 ζεξκίδεο αλά εκέξα. Σν 9% δελ πιεξεί ηε ζπληζηψκελε δηαηηεηηθή εκεξήζηα πξφζιεςε (.Ζ.Γ.) γηα ηα καθξνζξεπηηθά ζπζηαηηθά. Οη αζιήηξηεο δελ έρνπλ γλψζε ηεο δηαηξνθήο, ησλ πγηεηλψλ επηινγψλ ηξνθίκσλ, ηεο ηζνξξνπεκέλεο δηαηξνθήο, θαη ησλ επηπηψζεσλ ηεο δηαηξνθήο ζηελ απφδνζε (Hoogenboom et al., 2009). ε κηα άιιε έξεπλα εμεηάζηεθε ε ζρέζε κεηαμχ ηεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο, ηεο εκκελνξξπζηαθήο δπζιεηηνπξγίαο, ηεο ρακειήο νζηηθήο ππθλφηεηαο (B.M.D.) θαη ησλ κπνζθειεηηθψλ ηξαπκαηηζκψλ κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ γπκλαζίνπ. Σν δείγκα απνηεινχληαλ απφ N=163 αζιήηξηεο. Δθ ησλ νπνίσλ 61 αζιήηξηεο (37,4%) παξνπζίαζαλ κπνζθειεηηθνχο ηξαπκαηηζκνχο. Αλέθεξαλ ηζηνξηθφ νιηγνκελφξξνηαο/ ακελφξξνηαο θαηά ην παξειζφλ, δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο θαη κπνζθειεηηθφ ηξαπκαηηζκφ. Σα επξήκαηα απηά δείρλνπλ φηη ε δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, ε νιηγνκελφξξνηα / ακελφξξνηα, θαη ε ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ζπζρεηίζηεθαλ κε κπνζθειεηηθέο θαθψζεηο ζηηο αζιήηξηεο (Rauh et al., 2010). 41

42 Πίλαθαο 4. Γιαηαπασέρ διαηποθήρ ζε έθηβερ και νέερ αθλήηπιερ ΤΓΓΡΑΦΔΗ, ΔΣΟ Stoutjesdyk et al., 1993 ΘΔΜΑ ΓΔΗΓΜΑ ΔΡΜΖΝΔΗΑ Eating disorders Among High Performance Athletes Ν=191 ε κειέηε πνπ εξεπλήζεθε θαηά πφζν αζιεηέο ζε ζπγθεθξηκέλα αζιήκαηα εκθαλίδνπλ κεγαιχηεξε ηάζε πξνο ηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ ηνπο αζιεηέο ζε άιια αζιήκαηα. πλνιηθά, ην 10,6% ησλ αζιεηξηψλ ζθφξαξε πάλσ απφ 30 ζην εξσηεκαηνιφγην EAT, κε ηελ ηνπνζέηεζή ηνπο ζην θάζκα "αλνξεμηθψλ". Οη αζιήηξηεο θάλεθε λα έρνπλ κηα πςειφηεξε ηάζε πξνο ηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ ην γεληθφ πιεζπζκφ. εκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμχ ηνπ επηπέδνπ αζιεηηζκνχ βξέζεθαλ κφλν κεηαμχ ησλ νκάδσλ ησλ αζιεηξηψλ. Οη δξαζηεξηφηεηεο πνπ απαηηνχλ ηζρλφηεηα θαη νη αζιήηξηεο πνπ ζπκκεηέρνπλ ζε θαηεγνξίεο βάξνπο παξνπζηάδνπλ κεγαιχηεξεο δηαηαξαρέο. Ζ κειέηε δείρλεη φηη θάζε δηαθνξεηηθή νκάδα αζιεηξηψλ κπνξεί λα αληηζηνηρεί ζε δηαθνξεηηθνχο θηλδχλνπο γηα ηελ αλάπηπμε δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ. Byrne et al., 2001 Eating Disorders in Athletes: A Review of the Literature αλαζθφπεζε Οη κειέηεο αμηνινγνχληαη θξηηηθά ζηηο ππάξρνπζεο κειέηεο ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ ησλ αζιεηξηψλ, ηνλίδνληαο δηάθνξνπο κεζνδνινγηθνχο πεξηνξηζκνχο. Οη κειέηεο νκαδνπνηνχληαη ζε ηξεηο βαζηθέο θαηεγνξίεο: κε ειεγρφκελεο κειέηεο, ζηηο ειεγρφκελεο κειέηεο θαη νη κειέηεο πνπ ζπλέθξηλαλ αζιήηξηεο κε δηαθνξεηηθέο απαηηήζεηο ζηνλ ζσκαηφηππν. Δπίζεο αμηνινγήζεθαλ κειέηεο πνπ έρνπλ αζρνιεζεί κε ην δήηεκα ησλ δηαθνξψλ κεηαμχ θχισλ ζηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο. Kirk et al., 2001 Pernick et al., 2006 Risk of Eating Disorders Among Female College Athletes and Nonathletes Disordered eating among a multiracial/ethnic sample of female Ν = 206 αζιήηξηεο θνηηήηξηεο θαη κε αζιήηξηεο Ν = 197 N=453 καζήηξηεο γπκλαζίνπ Ζ παξνχζα κειέηε ζπλέθξηλε ηελ επηθξάηεζε ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ ζπιιφγσλ (n = 206) θαη κε αζιεηξηψλκαζεηξηψλ θνιιεγίσλ (n = 197). Παξά ην γεγνλφο φηη νη γπλαίθεο κε αζιήηξηεο είραλ θάπσο πςειφηεξεο κέζεο βαζκνινγίεο ζηηο δηαηξνθηθέο ζηάζεηο, ην πνζνζηφ θηλδχλνπ γηα ηηο δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο δελ δηέθεξε ζηηο δχν νκάδεο. Δπίζεο δελ ππήξμε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμχ ησλ αζιεηξηψλ ζε δηάθνξα αζιήκαηα. Οη λεφηεξεο γπλαίθεο βξέζεθαλ λα έρνπλ πεξηζζφηεξα ζπκπηψκαηα δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο απφ φ, ηη νη γπλαίθεο κεγαιχηεξεο ειηθίαο. Οη δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο ζην ζχλνιν ηνπ δείγκαηνο ήηαλ 19,6%. 42

43 Hoogenboom et al., 2009 high-school athletes Nutritional Knowledge and Eating Behaviors of Female, Collegiate Swimmers Ν= 85 θνιπκβήηξηεο θνηηήηξηεο Μειεηήζεθαλ ε ππεξθαγία (12,6%) θαη ν έκεηνο (7,8%) πνπ ήηαλ ζεκαληηθά πςειφηεξα ζηηο Λαηίλεο ζε ζχγθξηζε κε ηηο Αθξνακεξηθάλεο (5,5%, 1,4%) θαη ηηο Καπθάζηεο (5,4%, 2,2%).ε φιεο ηηο ππνθιίκαθεο νη Καπθάζηεο θαη νη Λαηίλεο δηέηξεραλ κεγαιχηεξν θίλδπλν ζηηο δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο απφ φηη νη Αθξνακεξηθάλεο ζπλνκήιηθεο ηνπο. Δπηπιένλ, νη Λαηίλεο αζιήηξηεο παξνπζηάδνπλ θίλδπλν γηα επθαηξηαθή άκεηξε θαηαλάισζε ηξνθήο. Οη αζιήηξηεο θάλνπλ ζπρλά αλεπαξθείο δίαηηεο ιφγσ ηεο έιιεηςεο ησλ δηαηξνθηθψλ γλψζεσλ θαη ηεο δηαηξνθηθήο δηαζηξέβισζεο. Ο κέζνο φξνο γηα ηηο δηαηξνθηθέο γλψζεηο ήηαλ 54.53/76 (71,75% «ζσζηέο»). Ζ κέζε ζπλνιηθή ζεξκηδηθή πξφζιεςε ησλ θνιπκβεηψλ ήηαλ 3229,10 ζεξκίδεο αλά εκέξα. Σν 9% δελ πιεξεί ηε ζπληζηψκελε εκεξήζηα δηαηηεηηθή πξφζιεςε (.Ζ.Γ.) αλαθεξφκελν ζηα καθξνζξεπηηθά ζπζηαηηθά. Οη αζιήηξηεο δελ έρνπλ γλψζε ηεο δηαηξνθήο, ησλ πγηεηλψλ επηινγψλ ηξνθίκσλ, ηεο ηζνξξνπεκέλεο δηαηξνθήο, θαη ησλ επηπηψζεσλ ηεο δηαηξνθήο ζηελ απφδνζε. Coelho et al., 2010 Are female athletes at increased risk for disordered eating and its complications? αλαζθφπεζε Μηα ζπζηεκαηηθή αλαζθφπεζε θαη πεξηγξαθή πξφζθαησλ κειεηψλ πνπ ζπγθξίλνπλ ηελ παξνπζία ηεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο θαη ησλ επηπινθψλ ηεο ζε λεαξέο αζιήηξηεο θαη ζηελ νκάδα ειέγρνπ. Σν 55% δελ βξήθε θακία ζεκαληηθή δηαθνξά ζην πνζνζηφ ηεο δηαηαξαγκέλεο δηαηξνθήο κεηαμχ ησλ αζιεηψλ θαη ηεο νκάδαο ειέγρνπ. Δπίζεο, έλα πςειφηεξν πνζνζηφ ησλ κειεηψλ αλαθέξνληαη ζηελ κεγαιχηεξε ζπρλφηεηα ηεο δπζιεηηνπξγίαο ηεο εκκελνξξπζίαο ζε αζιήηξηεο θαη ηειηθά 50% ησλ κειεηψλ πνπ βξέζεθαλ αλαθέξνπλ σο επίπησζε ηελ νζηενπφξσζε. Όιεο νη κειέηεο πνπ εμεηάδνπλ ηηο πξνυπνζέζεηο ηεο αζιεηηθήο ηξηάδαο, αιιά θαη νη ζπγγξαθείο θαηέιεμαλ ζην ζπκπέξαζκα φηη νη αζιήηξηεο πνπ παξνπζηάδνπλ ηελ ηξηάδα βξίζθνληαη ζην πην ζνβαξφ ζηάδην απηήο ηεο δηαηαξαρήο. 43

44 Rauh, Nichols, Barrack et al 2010 Relationships among injury and disordered eating, menstrual dysfunction, and low bone mineral density in high school athletes: a prospective study. Ν=163 Δμήληα κία αζιήηξηεο (37,4%) παξνπζίαζαλ κπνζθειεηηθνχο ηξαπκαηηζκνχο. Αλέθεξαλ ηζηνξηθφ νιηγνκελφξξνηαο/ ακελφξξνηαο θαηά ην παξειζφλ, δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο θαη κπνζθειεηηθφ ηξαπκαηηζκφ. Σα επξήκαηα απηά δείρλνπλ φηη ε δηαηαξαγκέλε δηαηξνθή, ε νιηγνκελφξξνηα / ακελφξξνηα, θαη ε ρακειή νζηηθή ππθλφηεηα ζπζρεηίζηεθαλ κε κπνζθειεηηθέο θαθψζεηο ζηηο αζιήηξηεο. Van Durme et al., 2012 Adolescent aesthetic athletes: A group at risk for eating pathology? N=68 ε αζιήκαηα πνπ παίδνπλ ξφιν α) ην πνζνζηφ ιίπνπο θαη β) νη θαηεγνξίεο αλάινγα κε ην βάξνο, απμάλεηαη ν θίλδπλνο αλάπηπμεο δηαηξνθηθήο δηαηαξαρήο. Μειεηήζεθαλ έθεβεο αηζζεηηθψλ αζιεκάησλ (Ν= 68, Μ.Ο. = 14,6 έηε), ηδίσο ρνξεχηξηεο κπαιέηνπ. Αζιήηξηεο δείρλνπλ κεγαιχηεξε αλεζπρία γηα ηελ ιεπηφηεηα, παξνπζηάδνπλ ραξαθηεξηζηηθά βνπιηκίαο, ζπκπεξηθνξά δίαηηαο θαη αλεζπρίεο γηα ηα θηιά θαη ην ζρήκα ηνπο ζε ζχγθξηζε κε έθεβεο απφ ηνλ γεληθφ πιεζπζκφ. ρεηηθά κε ηελ εμήγεζε ηεο ζπκπεξηθνξάο δίαηηαο ζηηο αζιήηξηεο αηζζεηηθψλ αζιεκάησλ, ζρεηίδνληαη κε παξάγνληεο ηνπ αζιεηηζκνχ φπσο αληαγσληζκφοθαηάζηαζε άγρνπο. Monthuy-Blanc et al., 2012 Physical self-concept and disturbed eating attitudes and behaviors in French athlete and non-athlete adolescent girls: Direct and indirect relations N=50 κπαιαξίλεο Ν= 41 κπαζθεκπνιίζηξηεο Ν= 47 κε αζιήηξηεο Ζ κειέηε απηή έρεη σο ζηφρν λα δηεξεπλήζεη ηηο άκεζεο θαη έκκεζεο ζπζρεηίζεηο κεηαμχ ηνκέσλ ζρεηηδφκελα κε ην ζψκα: ζσκαηηθή απηνεθηίκεζε, γεληθή απηνεθηίκεζε, δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο θαη ζπκπεξηθνξέο κεηαμχ ησλ Γαιιίδσλ αζιεηξηψλ θαη κε αζιεηξηψλ εθήβσλ θνξηηζηψλ. Σα δεδνκέλα αλαθέξνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο, αιιά θαη άκεζεο ζρέζεηο κεηαμχ γεληθψλ αληηιήςεσλ ηεο απηνεθηίκεζεο,ησλ δηαηαξαρψλ πξφζιεςεο ηξνθήο θαη ζπκπεξηθνξψλ, θαζψο θαη ζεκαληηθέο έκκεζεο ζρέζεηο ησλ παξαπάλσ. Αληίζεηα, δελ δηαπηζηψζεθε θακία ζπζρέηηζε κεηαμχ ησλ γεληθψλ αληηιήςεσλ θαη ηεο ζσκαηηθήο απηφ-αληίιεςεο ηνπ δείγκαηνο κε ησλ κε αζιεηψλ εθήβσλ θνξηηζηψλ. 44

45 2.5 Διιεληθή βηβιηνγξαθηθή αλαζθφπεζε Οη Ρνχπαο θαη ζπλ. (2011) ζε αλαζθφπεζε ηνπο αλαθέξνπλ φηη ε άζθεζε πνπ ζρεηίδεηαη κε ηελ αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία παξνπζηάδεηαη πνιχ-παξαγνληηθή. Πξφζθαηα επξήκαηα ππνγξακκίδνπλ ηνλ ελδνθξηληθφ ξφιν ηνπ ιηπψδνπο ηζηνχ ζηε ξχζκηζε ηνπ κεηαβνιηζκνχ θαη ηεο αλαπαξαγσγήο, παξέρνληαο πεξαηηέξσ ζηνηρεία ζρεηηθά κε ηελ θαηαλφεζε ηεο παζνθπζηνινγίαο ηεο άζθεζεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία. Οη θιηληθέο εθδειψζεηο πνπ εκθαλίδνληαη είλαη: ε πξσηνπαζή ακελφξξνηα, ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή, ε αλεπάξθεηα ηεο σρξηληθήο θάζεο, ε νιηγνκελφξξνηα, ε σνζπιαθηνξξεμία θαη ε δεπηεξνπαζή ακελφξξνηα. Ζ ακελφξξνηα απνηειεί ηελ πην ζνβαξή θιηληθή εθδήισζε θαη ζρεηίδεηαη κε ηελ νζηηθή παζνινγία. Ζ έγθαηξε δηάγλσζε, ε δηεμνδηθή αμηνιφγεζε θαη εμαηνκηθεπκέλε δηαρείξηζε ζα πξέπεη λα επηηεπρζνχλ πξνθεηκέλνπ λα δηαηεξεζεί ε νζηηθή κάδα. Οη Κσλζηαληηλίδνπ θαη νη ζπλ. (2007) αλαθέξνπλ φηη ηα ηειεπηαία ρξφληα πιεζαίλνπλ ηα δεδνκέλα δπζιεηηνπξγίαο ηνπ ππειηθνχ εδάθνπο θαη ζπγθεθξηκέλα ε αθξάηεηα νχξσλ θαη θνπξάλσλ θαηά ηελ έληνλε άζθεζε. ηελ αηηηνπαζνγέλεηα ηεο αθξάηεηαο ησλ νχξσλ έρεη ελνρνπνηεζεί ε επηβάξπλζε ηνπ ππειηθνχ εδάθνπο ηφζν απφ ηε ζπλερή θαη έληνλε άζθεζε, φζν θαη απφ ηε ζπρλή θαη παξαηεηακέλε αχμεζε ηεο ελδνθνηιηαθήο πίεζεο. Άιινη παξάγνληεο πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ εκθάληζε ηεο αθξάηεηαο είλαη νξκνληθέο δηαηαξαρέο (φπσο ακελφξξνηα, πνπ είλαη ζπρλή ζηηο αζιήηξηεο), λεπξνινγηθνί παξάγνληεο (π.ρ. δπζπλέξγεηα ζθηγθηήξα νπξήζξαο θ πξνβιήκαηα θχζηεο), θαζψο θαη κνξθνινγηθέο κεηαβνιέο, κε θπξηφηεξε ηε δηαηαξαρή ηεο παξαγσγήο ηνπ θνιιαγφλνπ θαη ηε κείσζε ηεο κπτθήο κάδαο. ε άιιε έξεπλα Ν=120 αζιεηξηψλ θαη κε, δηεξεπλήζεθαλ νη δηαθνξέο ζηελ ζπκπησκαηνινγία δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο θαη κειεηήζεθαλ νη παξάγνληεο πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ απμεκέλε επηθηλδπλφηεηα γηα ηελ εκθάληζε ηνπο. Οη αζιήηξηεο δηέθεξαλ θπξίσο ζην φηη απηφ-αμηνινγνχζαλ ην ζψκα ηνπο σο πην αδχλαην απφ ηηο γπλαίθεο κε αζιήηξηεο, αλ θαη νη δχν νκάδεο δελ είραλ ζηαηηζηηθψο ζεκαληηθή δηαθνξά ζην δείθηε κάδαο ζψκαηφο ηνπο. Σέινο, ε νκάδα ησλ γπλαηθψλ ζε πνζνζηφ 10,4% βξέζεθε λα παξνπζηάδεη δηαηαξαγκέλεο ζηάζεηο απέλαληη ζην θαγεηφ, δηάιεγαλ σο ηδαληθέο γπλαίθεο - ιεπηφηεξεο γπλαηθείεο θηγνχξεο, είραλ πςειφηεξεο βαζκνινγίεο ζηηο θιίκαθεο άγρνπο θαη θαηάζιηςεο ζρεηηδφκελεο κε ηελ εκθάληζε θνηλσληθνχ άγρνπο. Ζ λεαξή ειηθία, ν αζιεηηζκφο θαη ην ζρεηηδφκελν κε ηελ εκθάληζε θνηλσληθφ άγρνο ήηαλ νη παξάκεηξνη πνπ επεξέαδαλ ζεκαληηθά ηελ 45

46 πηζαλφηεηα εκθάληζεο δηαηαξαγκέλσλ ζηάζεσλ απέλαληη ζην θαγεηφ. Οη αζιήηξηεο πνπ ζπκκεηείραλ ζηε κειέηε παξνπζίαδαλ ειάρηζηεο δηαθνξέο ζηηο κεηξήζεηο πνπ ζρεηίδνληαλ κε ηηο δηαηαξαρέο πξφζιεςεο ηξνθήο απφ ηηο κε αζιήηξηεο κε ηηο νπνίεο ζπγθξίζεθαλ. Τπάξρεη φκσο κηα νκάδα λεαξψλ γπλαηθψλ κε έληνλν άγρνο γηα ηε ζσκαηηθή ηνπο εκθάληζε, πνπ αζρνιείηαη κε ηνλ αζιεηηζκφ θαη δηαηξέρεη κεγαιχηεξν θίλδπλν ζηηο δηαηαξαγκέλεο ζηάζεηο απέλαληη ζην θαγεηφ θαη, θαηά ζπλέπεηα, κεγαιχηεξν θίλδπλν λα λνζήζεη απφ δηαηαξαρή πξφζιεςεο ηξνθήο (Γνληδάθεο θαη ζπλ., 2008). ε κία άιιε έξεπλα ζε δείγκα Ν= 157 έθεβσλ αζιεηξηψλ, αλαθέξεηαη φηη ν κέζνο φξνο εκκελαξρήο νξίζηεθε ηα 12,6 έηε, ε πεξηνδηθφηεηα ζηηο 32,5+ 13,5 εκέξεο, ε δηάξθεηα 5,4 + 1,2 εκέξεο, ην 24,2% ησλ εθήβσλ αζιεηξηψλ αλαθέξεη ελνριήζεηο, ην 55% αλαθέξεη ίδηα αγσληζηηθή απφδνζε θαη πεξηνδηθφηεηα (θεληέξεο θαη ζχλ., 1988). Οη Αγνξαζηφο θαη ζπλ. (1988) ζε έξεπλα δείγκαηνο Ν=609, αλαθέξνπλ σο ειηθία εκκελαξρήο ηα 12,17 έηε θαη ξπζκφ θχθινπ εκέξεο. Δπίζεο επηζηνχλ ηελ πξνζνρή φηη θαηά ην πξψην έηνο ηεο εκκελαξρήο παξνπζηάδνληαη αθαλφληζηνη θχθινη. Σν 75% αλαθέξεη απνπζία απφ ην ζρνιείν ή ηνλ αζιεηηζκφ ιφγσ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. Σν 91,8 % δελ ζπκκεηέρεη ζε δξαζηεξηφηεηεο θνιχκβεζεο. Απφ ην ζχλνιν ηνπ δείγκαηνο ην 53% γπκλάδεηαη, ην 25% γπκλάδεηαη ιηγφηεξν, ην 22% απέρεη εληειψο απφ ηελ γπκλαζηηθή. Σν 30 % δειψλεη άιγνο, ην 30,1% ειαθξηνχο πφλνπο, ην 10% δειψλεη αθφξεην άιγνο. Οη κέζε ηηκή ησλ εκεξψλ ηεο εκκελνξξπζίαο νξίζηεθαλ νη 5,8-5,9 εκέξεο. 46

47 Πίλαθαο 5. Δλληνική βιβλιογπαθική αναζκόπηζη ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΑΝΑΚΟΠΖΖ ΤΓΓΡΑΦΔΗ, ΔΣΟ ΘΔΜΑ ΓΔΗΓΜΑ, Ν= ΔΡΜΖΝΔΗΑ θεληέξεο θαη ζπλ., 1988 Έθεβε Αζιήηξηα : Έκκελνο Ρχζε Απηνεμέηαζε καζηψλζεμνπαιηθή Ν=157 Δκκελαξρή 12,6 έηε, πεξηνδηθφηεηα 32,5+ 13,5 εκέξεο, δηάξθεηα 5,4 εκέξεο+ 1,2 εκέξεο, ελνριήζεηο 24,2 % αζιεηξηψλ, ίδηα ελεκέξσζε αγσληζηηθή απφδνζε 55%, ίδηα πεξηνδηθφηεηα θαη επίπησζε ζηελ αγσληζηηθή απφδνζε. Αγνξαζηφο θαη ζπλ., 1988 Δκθάληζε ραξαθηήξεο θαη αληηκεηψπηζε εκκελνξξπζίαο απφ Έιιελεο εθήβνπο Ν=609 Ζιηθία εκκελαξρήο 12,17 έηε, ξπζκφο εκέξεο,1 έηνο αθαλφληζην θχθιν, 75% απνπζία ζρνιείν ή άζιεκα ιφγσ εκκήλνπ ξχζεσο, 91,8 % δελ θνιπκπάλε, 53% γπκλάδεηαη, 25% γπκλάδεηαη ιηγφηεξν, 22% απέρεη απφ ηελ γπκλαζηηθή, 30% δελ δειψλεη άιγνο, 30,1% ειαθξφ άιγνο θαη 10% αθφξεην άιγνο, κέζε ηηκή εκεξψλ 5,8-5,9 εκέξεο, ζηαζεξνπνίεζε 5,5 εκέξεο. Κσλζηαληηλίδνπ θαη ζπλ., 2007 Γνληδάθεο θαη ζπλ., 2008 Απψιεηα ηεο εγθξάηεηαο ζε αζιήηξηεο πςειψλ επηδφζεσλ Γηαθνξέο ζηε ζπκπησκαηνινγία δηαηαξαρψλ πξφζιεςεο ηξνθήο κεηαμχ αζιεηψλ θαη κε αζιεηψλ Ρνχπαο θαη ζπλ., 2011 Menstrual function in Sports αλαζθφπεζε Παξάγνληεο πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ εκθάληζε ηεο αθξάηεηαο είλαη νξκνληθέο δηαηαξαρέο (π.ρ. ακελφξξνηα ), λεπξνινγηθνί παξάγνληεο θαζψο θαη κνξθνινγηθέο κεηαβνιέο, κε θπξηφηεξε ηε δηαηαξαρή ηεο παξαγσγήο ηνπ θνιιαγφλνπ θαη ηε κείσζε ηεο κπτθήο κάδαο. Ν=60 Οη αζιήηξηεο απηφ-αμηνινγνχζαλ ην ζψκα ηνπο σο πην αδχλαην απφ ηηο κε αζιήηξηεο, θαη νη δχν νκάδεο δελ είραλ ζηαηηζηηθψο ζεκαληηθή δηαθνξά ζην B.M.I. ηνπο. Σo 10,4% βξέζεθε λα έρεη δηαηαξαγκέλεο ζηάζεηο απέλαληη ζην θαγεηφ, δηάιεγαλ σο ηδαληθέο ιεπηφηεξεο γπλαηθείεο θηγνχξεο, είραλ πςειφηεξεο βαζκνινγίεο ζηηο θιίκαθεο άγρνπο θαη θαηάζιηςεο ζρεηηδφκελεο κε ηελ εκθάληζε θνηλσληθνχ άγρνπο. πκπεξαζκαηηθά ε λεαξή ειηθία, ν αζιεηηζκφο θαη ην ζρεηηδφκελν κε ηελ εκθάληζε θνηλσληθφ άγρνο ήηαλ νη παξάκεηξνη πνπ επεξέαδαλ ζεκαληηθά ηελ πηζαλφηεηα εκθάληζεο δηαηαξαγκέλσλ δηαηξνθηθψλ ζηάζεσλ. αλαζθφπεζε Ο ελδνθξηληθφο ξφινο ηνπ ιηπψδνπο ηζηνχ ζηε ξχζκηζε ηνπ κεηαβνιηζκνχ θαη ηεο αλαπαξαγσγήο ζρεηίδεηαη κε ηελ αλαπαξαγσγηθή δπζιεηηνπξγία. Οη θιηληθέο εθδειψζεηο πνπ εκθαλίδνληαη είλαη: ε πξσηνπαζή ακελφξξνηα, ε θαζπζηεξεκέλε εκκελαξρή, ε αλεπάξθεηα ηεο σρξηληθήο θάζεο, ε νιηγνκελφξξνηα, ε αλσνζπιαθηνξξεμία θαη ε δεπηεξνπαζή ακελφξξνηα. Ζ ακελφξξνηα απνηειεί ηελ πην ζνβαξή θιηληθή εθδήισζε & ζρεηίδεηαη κε ηελ νζηηθή παζνινγία. 47

48 ΚΔΦΑΛΑΗΟ ΚΟΠΟ ΣΖ ΔΡΔΤΝΑ: ηα πιαίζηα ηνπ παξαπάλσ ζεσξεηηθνχ ππφβαζξνπ ζθνπφο ηεο παξνχζαο έξεπλαο είλαη ε δηεξεχλεζε ηεο επίδξαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ηεο δηαηξνθήο (ηάζεσλ ζηηο δηαηαξαρέο δηαηξνθήο ) ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. 3.2 ΔΠΗΜΔΡΟΤ ΣΟΥΟΗ: Γηεξεπλήζεθαλ ηπρφλ ζπζρεηίζεηο ησλ δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο θαη ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Γηαπηζηψζεθαλ ν βαζκφο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη δηεξεπλήζεθε ε αιιειεπίδξαζε κε ηελ δηαηξνθή θαη ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Δληνπίζηεθαλ ηπρφλ ζπζρεηίζεηο ή δηαθνξέο δημογπαθικών και κοινυνικών σαπακηηπιζηικών (ειηθία, κφξθσζε γνλέσλ, νηθνγελεηαθή θαηάζηαζε, ηφπνο δηακνλήο) θαη ανθπυπομεηπικών σαπακηηπιζηικών ζε ζρέζε κε ηνπο παξάγνληεο: δηαηξνθή, θπζηθή δξαζηεξηφηεηα, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο. 3.3 ΖΜΑΝΣΗΚΟΣΖΣΑ ΠΡΧΣΟΣΤΠΗΑ ΣΖ ΔΡΔΤΝΑ: H παξνχζα έξεπλα εζηίαζε ζηνλ ζρνιηθφ αζιεηηζκφ θαη ζηελ θπζηθή δξαζηεξηφηεηα ελψ σο ηψξα εξεπλήζεθαλ θπξίσο ν αγσληζηηθφο αζιεηηζκφο ησλ γπλαηθψλ σο αλαθνξά ηελ αζιεηηθή ηξηάδα ζρεηηθά κε ηνλ πξσηαζιεηηζκφ θαη ηα αζιήκαηα ρακεινχ ζσκαηηθνχ βάξνπο (Ye Vian Quah et al, 2009 ; Laden Zud Fekr et al, 2012). Ζ έξεπλα επίζεο κειεηά ηελ εθεβηθή ειηθία, ελψ έσο ηψξα νη έξεπλεο εζηίαδαλ γεληθά ζηνλ γπλαηθείν αζιεηηζκφ (Sternfeld et al, 2002 ;Rickenlund et al, 2006). Δπίζεο ε έξεπλα είλαη επίθαηξε ζηνλ Διιαδηθφ ρψξν θαη ζηνρεπκέλε ζηo εξεπλεηηθφ πεδίν πνπ 48

49 πξναλαθέξζεθε,ελψ έσο ηψξα ππήξρε κηθξή βηβιηνγξαθία γεληθά θαη εηδηθά ζηελ Διιάδα (κε επίθαηξε) θαη ζε παξεκθεξή ζέκαηα (θεληέξεο et al., 1988; Αγνξαζηφο, 1988 ;Bernstein et al, 1987) ΔΡΔΤΝΖΣΗΚΑ ΔΡΧΣΖΜΑΣΑ: 1. Τπάξρεη ζρέζε κεηαμχ ηνπ ρξφλνπ θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο; 2. Τπάξρνπλ ζπγθεθξηκέλεο δξαζηεξηφηεηεο πνπ επηδξνχλ πεξηζζφηεξν ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη δηαηξνθήο ζηηο έθεβεο; 3. Οη δηαθνξέο ζε δεκνγξαθηθά θαη θνηλσληθά ραξαθηεξηζηηθά κεηαθξάδνληαη ζε δηαθνξέο ζηηο κεηαβιεηέο πνπ εμεηάδνπκε; (δηαηξνθή, θπζηθή δξαζηεξηφηεηα, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο). 4. Οη δηαθνξέο ζε αλζξσπνκεηξηθά ραξαθηεξηζηηθά κεηαθξάδνληαη ζε δηαθνξέο ζηηο κεηαβιεηέο πνπ εμεηάδνπκε;(δηαηξνθή, θπζηθή δξαζηεξηφηεηα, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο) ΔΡΔΤΝΖΣΗΚΔ ΤΠΟΘΔΔΗ: Ζ1:Θα ππάξρεη ζπζρέηηζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο κε ηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Ζ2:Θα ππάξρεη ζπζρέηηζε ηεο δηαηξνθήο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Ζ3:Θα ππάξρεη αιιειεπίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο,ηεο δηαηξνθήο,ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο αιιά θαη ησλ αλζξσπνκεηξηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ ησλ εθήβσλ. 49

50 3.4.3 ΜΖΓΔΝΗΚΔ ΤΠΟΘΔΔΗ: Ζ0 1: Γελ ππάξρεη ζεηηθή ζπζρέηηζε κεηαμχ ησλ δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο θαη ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Ζ0 2: Γελ ππάξρεη ζεηηθή ζπζρέηηζε κεηαμχ ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο ζε έθεβεο. Ζ0 3: Γελ ζα ππάξρεη αιιειεπίδξαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο,ηεο δηαηξνθήο,ησλ δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο αιιά θαη ησλ αλζξσπνκεηξηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ ησλ εθήβσλ. 3.5 ΠΡΟΫΠΟΘΔΔΗ & ΠΔΡΗΟΡΗΜΟΗ: Οη πξνυπνζέζεηο θαη νη πεξηνξηζκνί ζπκπεξηιακβάλνπλ ηηο εμήο: Απάληεζαλ κε εηιηθξίλεηα ζην εξσηεκαηνιφγην. Γελ απέθξπςαλ ην καηεπηηθφ-γπλαηθνινγηθφ ηζηνξηθφ (έθεβεο θαη κεηέξεο). Γελ απέθξπςαλ κε δηαγλσζκέλε παζνινγία πνπ δελ νθείιεηαη ζε δηαηαξαρή εκκήλνπ ξχζεσο θαη δηαηξνθήο ιφγσ ηεο θπζηθήο ή κε δξαζηεξηφηεηαο. Με γλψζε δηαγλσζκέλεο παζνινγίαο, θχεζεο, δηαθνπή θχεζεο, ιήςεο νξκνληθψλ ζθεπαζκάησλ. Έθεβεο πνπ δηαλχνπλ ην πξψην έηνο εκκελαξρήο θαη παξνπζηάδνπλ θπζηνινγηθέο εκκελνξξπζηαθέο δηαηαξαρέο. Άξλεζε ζπκκεηνρήο εθήβσλ ιφγσ ηακπνχ. 50

51 3.6 ΟΡΗΟΘΔΣΖΔΗ: Οη νξηνζεηήζεηο ηεο έξεπλαο ζπκπεξηιακβάλνπλ ηηο έμεο: Ο πιεζπζκφο ήηαλ θπξίσο νκνηνγελήο, έθεβεο, Καπθάζηεο ην νπνίν δελ αληηπξνζσπεχεη ηνλ γεληθφ πιεζπζκφ. Ζ ειηθία ησλ ζπκκεηερφλησλ ήηαλ: έθεβεο εηψλ. Οη ζπκκεηέρνπζεο είλαη: έθεβεο απφ ηνλ λνκφ Θεζζαινλίθεο. Ζ δηεμαγσγή ηεο έξεπλαο δηεμάρζεθε απφ ηνλ: Μάξηην 2013 έσο Ηνχλην Γηαηεξήζεθε ε αλσλπκία-ερεκχζεηα απφ ηνλ εξεπλεηή. Έθεβεο πνπ ζπκπεξηιήθζεθαλ ζην δείγκα γηα αλάιπζε είλαη εθείλεο πνπ αθνινχζεζαλ φιε ηε δηαδηθαζία ηεο κέηξεζεο θαη ηεο ζπκπιήξσζεο εξσηεκαηνινγίνπ. Ζ ζπκπιήξσζε έληππνπ απηναλαθεξφκελνπ ηζηνξηθνχ απφ ηηο κεηέξεο ηνπο ήηαλ επηζπκεηή. Σεξήζεθαλ φιεο νη θαλφλεο εζηθήο θαη δενληνινγίαο γηα ηηο ζπκκεηέρνπζεο ζηελ έξεπλα. 3.7 ΜΔΣΑΒΛΖΣΔ: Οη πνζνηηθέο (αζπλερείο) κεηαβιεηέο πνπ κειεηήζεθαλ ήηαλ: ηα δεκνγξαθηθά θαη ηα αλζξσπνκεηξηθά ραξαθηεξηζηηθά φπσο π.ρ. έηνο γέλλεζεο, χςνο, βάξνο, ειηθία εκκελαξρήο, δεξκαηνπηπρή ηξηθεθάινπ θ.ι.π.) θαη νη πνηνηηθέο (θαηεγνξηθέο θαη δηαβαζκηζηηθέο) κεηαβιεηέο ήηαλ: Φπζηθή δξαζηεξηφηεηα π.ρ. ζηνλ ειεχζεξν ρξφλν θαη ζην ζρνιείν ηελ ηειεπηαία εβδνκάδα, δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο π.ρ. θχθινη πεξηφδνπ ηνλ ηειεπηαίν ρξφλν, ηάζεηο δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ π.ρ. «Με ηξνκνθξαηεί ε ζθέςε φηη είκαη βαξχηεξε απφ ην θαλνληθφ». Αλεμάξηεηε κεηαβιεηή νξίζηεθε ε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα θαη εμαξηεκέλεο κεηαβιεηέο νη: δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο θαη νη δηαηαξαρέο δηαηξνθήο. 51

52 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΜΔΘΟΓΟΛΟΓΗΑ 4.1.ΓΔΗΓΜΑ: Υξεζηκνπνηήζεθε ηπραηνπνηεκέλν δείγκα,n= 139 εθήβσλ καζεηξηψλ απφ ζρνιεία ηνπ Ννκνχ Θεζζαινλίθεο (Κεληξηθήο, Αλαηνιηθήο, Γπηηθήο θαη πεξηρψξσλ). Οη έθεβεο καζήηξηεο επηιέρζεθαλ ηπραία κε θιήξσζε. 4.2 ΓΗΑΓΗΚΑΗΑ ΤΛΛΟΓΖ ΓΔΓΟΜΔΝΧΝ: Αξρηθά κνηξάζηεθε ηπραία πηινηηθφ εξσηεκαηνιφγην ζε 5 έθεβεο, γηα ηελ δηαπίζησζε ηνπ ρξφλνπ δηάξθεηαο θαη ηεο θαηαλφεζεο ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ απφ ηηο έθεβεο. Έπεηηα ζπιιέρζεθε α) θφξκαο ελεκέξσζεο θαη ζπγθαηάζεζεο γνλέσλ. Καηφπηλ ζπκπιεξψζεθε έληππν ηζηνξηθνχ απφ ηηο κεηέξεο γηα ηπρφλ θιεξνλνκηθφηεηα. Σειηθψο ζπκπιεξψζεθαλ εξσηεκαηνιφγηα απφ ηηο έθεβεο θαη έγηλαλ αλζξσπνκεηξηθέο κεηξήζεηο. 4.3 ΜΔΑ ΤΛΛΟΓΖ ΓΔΓΟΜΔΝΧΝ/ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΜΔΘΟΓΟΗ ΜΔΣΡΖΖ: Αλζξσπνκεηξηθέο κεηξήζεηο 1.Σν ζσκαηηθφ βάξνο ησλ εθήβσλ κεηξήζεθε κε δπγαξηά αθξηβείαο SECA 750 κε πξνζέγγηζε 0,1 kg. Οη έθεβεο δπγίζηεθαλ κε ειαθξά ελδπκαζία θαη ρσξίο παπνχηζηα. 2.Σν αλάζηεκα ησλ εθήβσλ κεηξήζεθε κε εηδηθφ αλαζηεκφκεηξν SECA 206, κε πξνζέγγηζε + 0,5 c.m. Οη έθεβεο ρσξίο παπνχηζηα ζηεθφηαλ ζε φξζηα ζέζε, κε ηα πέικαηα λα εθάπηνληαη. Οη εμεηαδφκελεο ζηεθφηαλ κπξνζηά ζηελ θαηαθφξπθε επηθάλεηα ηνπ ηνίρνπ έηζη ψζηε, νη πηέξλεο, νη γαζηξνθλήκηνη δηθέθαινη, νη κέγα γινπηηαίνη, ην ζσξαθηθφ θχξησκα θαη ε πίζσ επηθάλεηα ηνπ θξαληαθνχ ζφινπ, λα εθάπηνληαη ζηελ θαηαθφξπθε επηθάλεηα. Δπίζεο νη έθεβεο θξαηνχζαλ ην θεθάιη ηνπο, έηζη ψζηε ε γξακκή πνπ έλσλε ηελ εμσηεξηθή γσλία ηνπ καηηνχ κε ηελ αλψηεξε άθξε ηνπ απηηνχ, ήηαλ νξηδφληηα. Σα άλσ άθξα εθάπηνληαλ ηελησκέλα κε ηνπο ψκνπο ραιαξνχο, εθαηέξσζελ ηνπ θνξκνχ. 52

53 Τπνινγηζκφο B.M.I. (Body Mass Index) Τπνινγίζηεθε ν Γείθηεο κάδαο ζψκαηνο.ο δείθηεο κάδαο ζψκαηνο ππνινγίδεηαη απφ ην πειίθν ηνπ βάξνπο ζε θηιά πξνο ην ηεηξάγσλν ηνπ χςνπο ζε κέηξα. Γ.Μ..= kg/m² (Quetelet, 1850). Τπνινγηζκφο W.H.R. Τπνινγίζηεθε ν ιφγνο πεξηκέηξνπ ηεο κέζεο πξνο ηελ πεξίκεηξν ησλ ηζρίσλ (W.H.R.= πεξίκεηξνο κέζεο/πεξίκεηξνο ηζρίσλ (Weck, 1999). 3.Ζ πεξίκεηξνο κέζεο κεηξήζεθε ζε εθαηνζηά κε πιαζηηθή κεηξηθή ηαηλία εκπνξίνπ. Ζ έθεβε ζηεθφηαλ ζε φξζηα ζέζε κε ηηο θηέξλεο ελσκέλεο θαη ηα ρέξηα ραιαξά ζην πιάη ιίγν αλνηθηά γηα λα κελ εκπνδίδνπλ ηνλ εμεηαζηή. Ζ πεξίκεηξνο κέζεο κεηξήζεθε 2cm πάλσ απφ ην χςνο ηνπ νκθαινχ θαη θάησζελ ηνπ πιεπξηθνχ ηφμνπ, ζην ζηελφηεξν ζεκείν ηνπ θνξκνχ.ζ κεηξηθή ηαηλία θξαηήζεθε ζηαζεξά ζε νξηδφληηα ζέζε θαη ζε επαθή κε ην δέξκα. Ζ κέηξεζε θαηαγξάθεηαη ζην ηέινο κίαο θαλνληθήο εθπλνήο κε αθξίβεηα 0,1 cm. 4. Ζ πεξίκεηξνο ηζρίσλ κεηξήζεθε ζε εθαηνζηά κε πιαζηηθή κεηξηθή ηαηλία εκπνξίνπ. Ζ έθεβε ζηεθφηαλ πιεπξηθά πξνο ηνλ εμεηαζηή, ζε φξζηα ζέζε κε ηηο θηέξλεο ελσκέλεο θαη ηα ρέξηα λα βξίζθνληαη ραιαξά ζην πιάη ειαθξψο αλνηθηά ή λα ζηαπξψλνπλ κπξνζηά ζην ζηήζνο γηα λα δηεπθνιχλνπλ ηελ κέηξεζε. Ζ κεηξηθή ηαηλία εθαξκφδφηαλ αθξηβψο πάλσ ζηε κεγαιχηεξε πεξηθέξεηα ηνπ ηζρίνπ θαη θξαηηφηαλ ζηαζεξά, ζε νξηδφληηα ζέζε, ρσξίο λα πηέδεη ην δέξκα. Ζ κέηξεζε θαηαγξάθεθε κε αθξίβεηα 0,1 cm. Τπνινγηζκφο Β.F % (Body Fat) Τπνινγίζηεθε ε εθηίκεζε ηνπ πνζνζηνχ ζσκαηηθνχ ιίπνπο. Σν πνζνζηφ ιηπψδνπο ηζηνχ ππνινγίζηεθε κε βάζε ηηο εμηζψζεηο Durnin and Womersley γηα αγφξηα θαη θνξίηζηα, φπνπ ππνινγίζηεθε ε ππθλφηεηα: (D = ( X L) φπνπ L= log (δ1+δ2+δ3+δ4) 53

54 θαη ε εμίζσζε ηνπ Siri γηα ηoλ ππνινγηζκφ επί ηηο εθαηφ ζσκαηηθνχ ιίπνπο: % Body Fat = (495 / Body Density) (Durnin and Womersley,1974, Siri, 1961). 5.To πνζνζηφ ιίπνπο κεηξήζεθε κε δεξκαηνπηπρέο. Οη κεηξήζεηο ησλ δεξκαηνπηπρψλ έγηλαλ κε δεξκαηνπηπρφκεηξν Lafayette (model , Indiana) ζε ηέζζεξηο δεξκαηνπηπρέο ηνπ δηθεθάινπ βξαρηνλίνπ, ηνπ ηξηθεθάινπ βξαρηνλίνπ, ηνπ ππεξιαγνλίνπ θαη ηνπ ππνπιαηίνπ. Γηα ηελ κέηξεζε ηνπ πάρνπο ησλ δεξκαηνπηπρψλ, ν εμεηαζηήο ησλ κεηξήζεσλ ρξεζηκνπνίεζε ηνλ αληίρεηξα θαη ηνλ δείθηε ηνπ αξηζηεξνχ ηνπ ρεξηνχ, κηα πηπρή δέξκαηνο θαη ππνδφξηνπ ηζηνχ ηεο έθεβεο έλα εθαηνζηφ πάλσ απφ ην ζεκείν πνπ έγηλε ε κέηξεζε. Οη άθξεο ησλ ζηαγψλσλ ηνπ δεξκαηνπηπρφκεηξνπ ηνπνζεηνχληαη ζην ζεκείν κέηξεζεο, έλα εθαηνζηφ πην θάησ απφ ηνλ αληίρεηξα θαη αθέζεθαλ ψζηε λα αζθεζεί φιε ε πίεζε πάλσ ζηε δεξκαηνπηπρή γηα ιίγα δεπηεξφιεπηα, πξηλ θαηαγξαθεί ην πάρνο απφ ηελ θιίκαθα ησλ ελδείμεσλ ηνπ δεξκαηνπηπρφκεηξνπ. Oιεο νη κεηξήζεηο έγηλαλ ζηελ δεμηά πιεπξά ηνπ ζψκαηνο ηεο εθήβνπ. ε φιεο ηηο κεηξήζεηο ν δνθηκαδφκελνο ζηέθεηαη φξζηνο ζε ραιαξή ζέζε. Tν ηειηθφ απνηέιεζκα θαηαγξάθεθε κε αθξίβεηα ζε 0.1 mm. Γηα ηνλ ππνινγηζκφ ιήθζεθαλ ηνπιάρηζηνλ δχν κεηξήζεηο θάζε θνξά θαη ζηηο ηέζζεξηο δεξκαηνπηπρέο ( δηθέθαινο βξαρηφληνο, ηξηθέθαινο βξαρηφληνο, ππεξιαγψληνο, ππνπιάηηνο) θαη ρξεζηκνπνηήζεθε ν κέζνο φξνο ησλ κεηξήζεσλ. Α) Tξηθέθαινο βξαρηφληνο Ζ έθεβε ζηάζεθε κε ην άλσ άθξν λα θξέκεηαη ζην πιάη ραιαξά. Tν ζεκείν ζην νπνίν έγηλε ε κέηξεζε είλαη ην κέζνλ ηεο απφζηαζεο κεηαμχ ηνπ αθξψκηνπ θαη ηνπ σιέθξαλνπ, ζηελ νπίζζηα επηθάλεηα ηνπ βξαρίνλα θαη θάζεηα. H δεξκαηνπηπρή αλαζεθψζεθε θαη κεηξήζεθε ζε θάζεηε θνξά πξνο ην νξηδφληην επίπεδν. Β) Γηθέθαινο βξαρηφληνο Ζ έθεβε βξίζθεηαη ζηελ πξνεγνχκελε ζέζε. Tν ζεκείν πνπ έγηλε ε κέηξεζε βξίζθεηαη ζηελ πξφζζηα επηθάλεηα ηνπ βξαρίoλα, αθξηβψο πάλσ απφ ηελ θνηιφηεηα ηεο θαη' αγθψλα άξζξσζεο, ζην ίδην επίπεδν πνπ κεηξήζεθε θαη ν ηξηθέθαινο βξαρηφληνο. H δεξκαηνπηπρή αλαζεθψζεθε θαη κεηξήζεθε ζε θάζεηε θνξά πξνο ην νξηδφληην επίπεδν. 54

55 Γ) Yπνπιάηηνο Ζ έθεβε ζηάζεθε κε ηα άλσ άθξα ραιαξά ακθνηεξφπιεπξα ηνπ ζψκαηνο ηεο. Tν ζεκείν πνπ έγηλε ε κέηξεζε βξίζθεηαη ιίγν ρακειφηεξα απφ ην θάησ ρείινο ηεο θάησ γσλίαο ηεο σκνπιάηεο. H δεξκαηνπηπρή αλαζεθψλεηαη θαη κεηξηέηαη δηαγσλίσο πξνο ηα θάησ θαη έμσ, ζε γσλία 45 πξνο ην νξηδφληην επίπεδν. Γ) Yπεξιαγφληνο Ζ έθεβε βξίζθεηαη ζηε πξνεγνχκελε ζέζε. Tν ζεκείν φπνπ έγηλε ε κέηξεζε είλαη 5 7 c.m. πάλσ απφ ηελ ιαγφλην αθξνινθία, ζε επζεία γξακκή κε ηε καζράιε. H δεξκαηνπηπρή αλαζεθψλεηαη θαη κεηξάηαη δηαγσλίσο πξνο ηα θάησ θαη κέζα, ζε γσλία 45 ν ζε ζρέζε κε ην νξηδφληην επίπεδν Δξσηεκαηνιφγηα Δξσηεκαηνιφγηα Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο 1.Δξσηεκαηνιφγην θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο γηα έθεβνπο ζρνιείνπ. P.Q.A.-A (Physical Questionnaire activity for adolescence) Υξεζηκνπνηήζεθε ην εξσηεκαηνιφγην PQA-A γηα ηνλ πξνζδηνξηζκφ ηεο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο ησλ Δθήβσλ. Δίλαη έλα εξσηεκαηνιφγην 9 εξσηήζεσλ απηναλαθνξάο κε αλάθιεζε ησλ ηειεπηαίσλ επηά εκεξψλ.αλαπηχρζεθε γηα ηελ αμηνιφγεζε ησλ καζεηψλ ζρνιείσλ εηψλ. Ζ ζπλνιηθή βαζκνινγία ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο ππνινγίδεηαη απφ 8 εξσηήζεηο. Ζ θιηκαθα θπκέλεηαη απφ ην 1-5 (Kowalski et al., 1997). 55

56 2.Δξσηεκαηνιφγην θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο ειεχζεξνπ ρξφλνπ (Godin Leisure-Time Exercise Questionnaire). Υξεζηκνπνηήζεθε ην εξσηεκαηνινγίν Godin γηα ηνλ ππνινγηζκφ ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ. Σν εξσηεκαηνιφγην ππνινγίδεη ηελ εβδνκαδηαία ζπρλφηεηα ρσξίδνληαο ηελ θπζηθή δξαζηεξηφηεηα ζε 3 θαηεγνξίεο : ήπηα, κέηξηα, έληνλε. Σν ζχλνιν ηεο εβδνκαδηαίαο ζπρλφηεηαο ππνινγίδεηαη φπσο θαίλεηαη ζηνλ αθφινπζν ηχπν: χλνιν εβδνκαδηαίαο βαζκνινγίαο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ = (9 Έληνλε) + (5 Μέηξηα) + (3 Ήπηα) (Godin et al., 1985). Δξσηεκαηνιφγηα ζπλεζεηψλ Γηαηξνθήο 1. Eξσηεκαηνιφγηo Eat - Δξσηεκαηνιφγην δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ (Eating Attitudes Test, Eat-26). Υξεζηκνπνηήζεθε ην εξσηεκαηνιφγην Eating Attitudes Test -26 (Garner 1982). ρεδηάζηεθε απφ ηνπο Garner θαη Garfinkel ην 1979, κε ζθνπφ ηελ εθηίκεζε ησλ ηάζεσλ ησλ δηαηξνθηθψλ δηαηαξαρψλ. Πξφθεηηαη γηα έλα απηνζπκπιεξνχκελν εξσηεκαηνιφγην, εχρξεζην σο πξνο ηελ απνδνρή ηνπ, θαη σο πξνο ηελ αμηνιφγεζή ηνπ. Ζ αξρηθή ηνπ κνξθή πεξηειάκβαλε 40 εξσηήζεηο (Garner, Garfinkel 1979). Mεηαθξάζηεθε ζηα ειιεληθά απφ ηελ νκάδα ηνπ Αηγηλήηεηνπ (Βάξζνπ, Σξίθθαο, 1992). ε θάζε εξψηεζε αληηζηνηρνχζε 1 απάληεζε, θαη ε βαζκνινγία θάζε εξψηεζεο θπκαίλεηαη απφ 0-3 αλαιφγσο ηεο θαηεχζπλζεο (Πάληνηε-πρλά) θαη (Μεξηθέο θνξέο- Πνηέ). To EAT -26 πεξηιακβάλεη 26 εξσηήζεηο πνπ ηαμηλνκνχληαη ζε ηξεηο ππνθιίκαθεο πνπ πξνέθπςαλ κεηά απφ παξαγνληηθή αλάιπζε, σο εμήο: α) «Γίαηηα», πνπ αμηνινγεί ην βαζκφ απνθπγήο ηξνθψλ κε πςειή ζεξκηδηθή αμία, ηνλ πεξηνξηζκφ γεληθά ησλ πξνζιακβαλφκελσλ ηξνθψλ, αιιά θαη ηελ ελαζρφιεζε κε ηε ηζρλφηεηα θαη ηελ επηζπκία αδχλαηνπ ζψκαηνο. ηε βαζκνινγία ηεο θιίκαθαο α) «Γίαηηα» αλήθνπλ νη απαληήζεηο ησλ 13 εξσηήζεσλ: β) «Βνπιηκία θαη ελαζρφιεζε κε ηελ ηξνθή»: αμηνινγεί ηα ζπκπηψκαηα ηεο βνπιηκίαο φπσο εκεηνί πξνθιεηνί-, επεηζφδηα ππεξθαγίαο κε απψιεηα ηνπ ειέγρνπ θαζψο θαη ηελ παξνπζία επαλαιακβαλφκελσλ θαη κε ειεγρφκελσλ ζθέςεσλ γχξσ απφ ηελ ηξνθή, κε 6 εξσηήζεηο. γ) «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ ηξψγεηηλ» πνπ αμηνινγεί ην βαζκφ απηνειέγρνπ σο πξνο ηελ πξφιεςε ηξνθήο θαζψο θαη ηελ αληίιεςε ησλ 56

57 πηέζεσλ απφ ηνπο άιινπο γηα απφθηεζε βάξνπο. Διέγρεηαη κε 7 εξσηήζεηο. Ζ βαζκνινγία ηνπ ΔΑΣ -26 θπκαίλεηαη κεηαμχ 0-78, σο ηηκή θαησθιηνχ (cut-off) ζεσξείηαη ε βαζκνινγία 20 (Garner 1979, 1982). Δξσηεκαηνιφγην Δκκήλνπ Ρχζεσο 1.Δξσηεκαηνιφγην Menstrual Distress Questionnaire Υξεζηκνπνηήζεθε ην εξσηεκαηνιφγην δηαηαξαρψλ εκκήλνπ ξχζεσο (M.D.Q.). Δίλαη έλαο ηππνπνηεκέλνο ηξφπνο ππνινγηζκνχ κέηξεζεο ησλ ζπκπησκάησλ πεξί ηνπ έκκελνπ θχθινπ. Σν M.D.Q. είλαη έλα εξσηεκαηνιφγην 46 εξσηήζεσλ απηναλαθνξάο γηα ηελ αμηνιφγεζε ηνπ πξν-εκκελνξξντθνχ ζπλδξφκνπ θαη ησλ ζπκπηψκαησλ ηεο εκκελφξξνηαο π.ρ. δπζκελφξξνηα. Απνηειείηαη απφ 8 βαζηθέο θαηεγνξίεο ζπκπησκάησλ: Άιγνο, πγθέληξσζε, Αιιαγέο πκπεξηθνξάο, Απηφλνκεο Αληηδξάζεηο, Αξλεηηθή επίπησζε, Γηέγεξζε, πλαηζζήκαηα ειέγρνπ. Ζ θιίκαθα ησλ εξσηήζεσλ θπκέλεηαη απφ 1-6. (Moss, 1973). Έληππν ραξαθηεξηζηηθψλ ηνπ θχθινπ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο Δπηπξφζζεηα, ζπκπιεξψζεθε απφ ηηο έθεβεο έληππν εξσηήζεσλ γηα ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ θχθινπ ηνπο φπσο : ζπρλφηεηα, δηάξθεηα, πνζφηεηα θ.η.ι. Έληππν απηναλαθνξάο ηζηνξηθνχ κεηέξσλ Δπηπξφζζεηα, ζπκπιεξψζεθε απφ ηηο κεηέξεο έληππν εξσηήζεσλ αλαθνξηθά κε ην γπλαηθνινγηθφ & καηεπηηθφ ηνπο ηζηνξηθφ γηα ηελ δηεξεχλεζε παξαγφλησλ θιεξνλνκηθφηεηαο ζηηο δηαηαξαρέο εκκήλνπ ξχζεσο ησλ ηδίσλ θαη ησλ εθήβσλ θνξηηζηψλ ηνπο. 57

58 4.4 ΥΔΓΗΑΜΟ ΣΖ ΔΡΔΤΝΑ: ρήκα: Γεληθφ ζρεδηάγξακκα ηεο κειέηεο Γεληθή Δλεκέξσζε Kαηαγξαθή εξσηεκαηνινγίσλ Δλεκέξσζε/ Υνξήγεζε άδεηαο δηεμαγσγήο ηεο έξεπλαο ζε ζρνιεία Δλεκέξσζε καζεηξηψλ Δλεκέξσζε γνλέσλ & άδεηα ζπλαίλεζεο απφ γνλείο/θεδεκφλεο Καηαγξαθή εξσηεκαηνινγίσλ απφ ηηο καζήηξηεο Καηαγξαθή έληππνπ ηζηνξηθνχ απφ ηηο κεηέξεο Μέηξεζε αλζξσπνκεηξηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ πιινγή επεμεξγαζία θαη αμηνιφγεζε απνηειεζκάησλ 58

59 4.4 ΓΔΟΝΣΟΛΟΓΗΚΑ ΕΖΣΖΜΑΣΑ: Ωο αλαθνξά ηα δενληνινγηθά δεηήκαηα ηέζεθαλ εξσηήκαηα φπσο: Ζ έξεπλα δηεμήρζε κε πιήξε αλσλπκία θαζψο ηα εξσηεκαηνιφγηα κνηξάζζεθαλ θαη ζπιιέρζεθαλ γηα θάζε ζρνιείν απφ ηελ ππεχζπλε θαζεγήηξηα. Δάλ έρεη γίλεη ρξήζε αληηζπιιεπηηθψλ ή παξεκθεξψλ ζθεπαζκάησλ δίρσο ηελ ελεκέξσζε ηνπ νηθείνπ πεξηβάιινληνο. Δάλ έρεη ππάξμεη εγθπκνζχλε θαη δηαθνπή ηεο ρσξίο ελεκέξσζε ηνπ νηθείνπ πεξηβάιινληνο. Θξεζθεπηηθά δηιιήκαηα, ήζε, έζηκα, ηακπνχ. 4.6 ΣΑΣΗΣΗΚΖ ΑΝΑΛΤΖ: Μεζνδνινγία ηαηηζηηθήο Αλάιπζεο ηα πιαίζηα ηεο παξνχζεο εξγαζίαο, φπσο αλαθέξζεθε θαη παξαπάλσ, ζηφρνο είλαη ε εμέηαζε ηφζν ηεο επίδξαζεο ησλ παξαγφλησλ ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ησλ ηάζεσλ ησλ δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο ζηελ έκκελν ξχζε ησλ έθεβσλ θνξηηζηψλ, φζν θαη ε ζπλνιηθή αιιειεπίδξαζε κεηαμχ θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο, δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο θαη εκκήλνπ ξχζεσο. Πξνο ηελ επίηεπμε ηνπ παξαπάλσ ζηφρνπ, ρξεζηκνπνηήζεθαλ ηερληθέο ηφζν ηεο πεξηγξαθηθήο φζν θαη ηεο επαγσγηθήο ζηαηηζηηθήο. Αξρηθά ειέγρζεθε ε νκαιή θαηαλνκή ησλ κεηαβιεηψλ. πγθεθξηκέλα, εμήρζεζαλ ζηαηηζηηθά κέηξα ζέζεο θαη δηαζπνξάο, πίλαθεο ζπρλφηεηαο, ζπληειεζηέο ζπζρέηηζεο θαη δηεμήρζεζαλ έιεγρνη ζηαηηζηηθήο ζεκαληηθφηεηαο ησλ ζπληειεζηψλ ζπζρέηηζεο, ANOVA έιεγρνη ηεο ηζφηεηαο ησλ κέζσλ (t-test) θαη έιεγρνη αλεμαξηεζίαο ρ 2. Σν είδνο ηεο ζηαηηζηηθήο αλάιπζεο πνπ επηιέρζεθε εμαξηάηαη απφ ηε θχζε ησλ κεηαβιεηψλ πνπ επηζπκείηαη λα κειεηεζεί. Ξεθηλψληαο κε ηα κέηξα ηεο πεξηγξαθηθήο ζηαηηζηηθήο, νη πνζνηηθέο κεηαβιεηέο κειεηήζεθαλ κε ρξήζε ηνπ ζηαηηζηηθνχ κέηξνπ ηνπ αξηζκεηηθνχ κέζνπ θαη ηεο ηππηθήο απφθιηζεο, ελψ δηακνξθψζεθαλ θαη ηα αληίζηνηρα ηζηνγξάκκαηα. Αληηζηνίρσο, γηα ηε κειέηε ησλ πνηνηηθψλ κεηαβιεηψλ δηακνξθψζεθαλ πίλαθεο ζπρλνηήησλ θαη δηαγξάκκαηα πίηαο. 59

60 Όζνλ αθνξά ζηηο κεζφδνπο ηεο επαγσγηθήο ζηαηηζηηθήο, ην είδνο ηνπ ειέγρνπ πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε εμαξηάηαη επίζεο απφ ηε θχζε ησλ εμεηαδφκελσλ κεηαβιεηψλ. πγθεθξηκέλα: Ζ αιιειεπίδξαζε κεηαμχ δχν πνζνηηθψλ κεηαβιεηψλ εμεηάζηεθε κε ηε ρξήζε ησλ ζπληειεζηψλ ζπζρέηηζεο Pearson θαη Spearman θαη ηε δηεμαγσγή ηνπ αληίζηνηρνπ ειέγρνπ ηεο κε κεδεληθφηεηαο ησλ ζπληειεζηψλ απηψλ. Οη δχν απηνί ζπληειεζηέο πιεξνθνξνχλ ηφζν γηα ην είδνο φζν θαη γηα ηελ έληαζε ηεο ζπζρέηηζεο πνπ παξνπζηάδεηαη κεηαμχ ησλ δχν κεηαβιεηψλ θαη θπκαίλνληαη κεηαμχ ηνπ -1 θαη ηνπ 1, δειψλνληαο αληηζηνίρσο ηελ ηέιεηα αξλεηηθή θαη ηελ ηέιεηα ζεηηθή ζπζρέηηζε. Γηα φιεο αιιειεπηδξάζεηο πξνέθπςαλ ζηαηηζηηθά ζεκαληηθέο, δηακνξθψζεθαλ θαη ζηηθηνγξάκκαηα, πξνθεηκέλνπ λα απνηππσζεί θαη δηαγξακκαηηθά ε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή απηήλ ζρέζε. ε αιιειεπίδξαζε κεηαμχ κίαο πνζνηηθήο θαη κίαο πνηνηηθήο κεηαβιεηήο εμεηάζηεθε κε ηε ρξήζε ησλ ειέγρσλ ANOVA. χκθσλα κε απηνχο, ειέγρεηαη ε ηζφηεηα ηεο κέζεο ηηκήο ηεο πνζνηηθήο κεηαβιεηήο ζην ζχλνιν ησλ ππννκάδσλ πνπ δεκηνπξγνχληαη απφ ηελ πνηνηηθή κεηαβιεηή. ε πεξίπησζε πνπ ε ππφζεζε ηεο ηζφηεηαο ησλ κέζσλ ηηκψλ ησλ επηκέξνπο ππννκάδσλ απνξξίπηεηαη, δηακνξθψλνληαη ηα αληίζηνηρα δηαγξάκκαηα γξακκψλ πξνθεηκέλνπ λα εληνπηζζεί ην είδνο ησλ δηαθνξνπνηήζεσλ. ε αιιειεπίδξαζε δχν πνηνηηθψλ κεηαβιεηψλ εμεηάζηεθε κε ηε δηεμαγσγή ρ 2 ειέγρνπ αλεμαξηεζίαο. Ο ζπγθεθξηκέλνο έιεγρνο εμεηάδεη θαηά πφζνλ νη ηηκέο κίαο κεηαβιεηήο ιακβάλνληαη αλεμάξηεηα ή φρη ηεο ηηκήο κίαο άιιεο κεηαβιεηήο. ε πεξίπησζε πνπ ε ππφζεζε ηεο αλεμαξηεζίαο απνξξίπηεηαη, δηακνξθψλεηαη θαη ν πίλαθαο δηπιήο εηζφδνπ κεηαμχ ησλ δχν κεηαβιεηψλ πξνθεηκέλνπ λα εληνπηζζεί ην είδνο ηεο εμάξηεζεο. Όια ηα παξαπάλσ πξαγκαηνπνηήζεθαλ κε ρξήζε ηνπ ζηαηηζηηθνχ πξνγξάκκαηνο SPSS v.s. 20. Σα επίπεδα ζηαηηζηηθήο ζεκαληηθφηεηαο πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηε δηεμαγσγή ησλ ζηαηηζηηθψλ ειέγρσλ είλαη ην 1%, 5% θαη 10%. 60

61 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 5 : ΑΠΟΣΔΛΔΜΑΣΑ 1. Υαξαθηεξηζηηθά ηνπ Γείγκαηνο Σν δείγκα καο απνηειείηαη απφ N=139 θνξίηζηα ειηθίαο απφ 13 έσο 17 εηψλ, ηα νπνία δηακέλνπλ ζηoλ Ννκφ ηεο Θεζζαινλίθεο. πγθεθξηκέλα, απφ ηα 139 απηά θνξίηζηα, φπσο θαίλεηαη ζηνλ Πίλαθα 1 θαη ην Γηάγξακκα 1, ηα 39 (28,1%) δηακέλνπλ ζηελ Αλαηνιηθή Θεζζαινλίθε, ηα 13 (9,4%) ζηελ Κεληξηθή, ηα 36 (25,9%) ζηε Γπηηθή, ελψ ηα ππφινηπα 47 (33,8%) ζηελ επξχηεξε πεξηνρή ηνπ λνκνχ. Αμίδεη, ηέινο, λα ζεκεησζεί φηη ππάξρνπλ θαη 4 (2,9%) θνξίηζηα πνπ δελ απνθξίλνληαη ζηε ζπγθεθξηκέλε εξψηεζε. Πίλαθαο 1: Γιαμονή ηυν κοπιηζιών πρλφηεηα Πνζνζηφ % Αλαηνιηθή Θεζζαινλίθε 39 28,1 Κεληξηθή Θεζζαινλίθε 13 9,4 Γπηηθή Θεζζαινλίθε 36 25,9 Άιιν 47 33,8 χλνιν ,1 Γελ απάληεζαλ 4 2,9 χλνιν ,0 Γηάγξακκα 1: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηελ Πεξηνρή Γηακνλήο 61

62 Ο Πίλαθαο 2 παξνπζηάδεη ηα πνζνηηθά δεκνγξαθηθά θαη αλζξσπνκεηξηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ ζπκκεηερφλησλ ζηελ έξεπλα ησλ εθήβσλ. πγθεθξηκέλα, παξαζέηεη ηε κέζε ηηκή θαη ηελ ηππηθή απφθιηζε ηεο ειηθίαο, ηνπ χςνπο, ηνπ βάξνπο θαη ησλ δεξκαηνπηπρψλ ηνπ ηξηθεθάινπ βξαρηνλίνπ, ηνπ δηθεθάινπ βξαρηφληνπ, ηνπ ππεξιαγφληνπ θαη ηνπ ππνπιάηηνπ. Έηζη, παξαηεξνχκε φηη ε ειηθία ησλ θνξηηζηψλ θπκαίλεηαη γχξσ ζηα 15,26 (± 1,09) έηε, ην χςνο ζηα 1,64 (± 0,07) κέηξα, ην βάξνο ζηα 59,74 (± 10,76) θηιά, ν ηξηθέθαινο βξαρηφληνο ζηα 24,25 (± 6,82), ν δηθέθαινο βξαρηφληνο ζηα 15,46 (± 6,26), ν ππεξιαγφληνο ζηα 24,20 (± 9,24) θαη ν ππνπιάηηνο ζηα 15,96 (± 6,93). Ζ πιήξεο θαηαλνκή ησλ παξαπάλσ κεηαβιεηψλ εκθαλίδεηαη ζηα ηζηνγξάκκαηα πνπ αθνινπζνχλ ζηα Γηαγξάκκαηα 2 έσο 8. Πίλαθαο 2: Μέζη Σιμή και Σςπική Απόκλιζη ηυν Βαζικών Ποζοηικών Γημογπαθικών και Ανθπυπομεηπικών Χαπακηηπιζηικών ηυν εθήβυν ηος δείγμαηορ Πιήζνο Αξηζκεηηθφο Σππηθή Απαληήζεσλ/Ν Μέζνο/Μ.Ο. Απφθιηζε/ +S.D Ζιηθία ,26 1,09 Ύςνο 139 1,64 0,07 Βάξνο ,74 10,76 Σξηθέθαινο ,25 6,82 Γηθέθαινο ,46 6,26 Τπεξιαγφληνο ,20 9,24 Τπνπιάηηνο ,96 6,93 62

63 Γηάγξακκα 2: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Ζιηθία Γηάγξακκα 3: Ηζηφγξακκα γηα ην Ύςνο 63

64 Γηάγξακκα 4: Ηζηφγξακκα γηα ην Βάξνο Γηάγξακκα 5: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Σξηθέθαιν Βξαρηφλην 64

65 Γηάγξακκα 6: Ηζηφγξακκα γηα ην Γηθέθαιν Βξαρηφλην Γηάγξακκα 7: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Τπεξιαγφλην 65

66 Γηάγξακκα 8: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ Τπνπιάηην Σα αληίζηνηρα ζηαηηζηηθά κέηξα γηα ηηο κεηαβιεηέο ησλ W.H.R., B.M.I., Β.D. θαη B.F. % ησλ εθήβσλ πνπ ζπκκεηέρνπλ ζην δείγκα εκθαλίδνληαη ζηνλ Πίλαθα 3 παξαθάησ. Έηζη, γηα ηηο έθεβεο ηνπ δείγκαηνο ε ηηκή ηνπ δείθηε W.H.R. θηλείηαη πεξίπνπ ζηα 1,50 (± 6,78), ηνπ δείθηε B.M.I. πεξίπνπ ζηα 22,26 (± 3,27), ηνπ δείθηε Β.D. 1,03 (± 0,01) θαη ηνπ δείθηε B.F. % πεξίπνπ ζην 33% (± 4,28). Ζ πιήξεο δηαγξακκαηηθή απεηθφληζε ησλ θαηαλνκψλ ησλ ζπγθεθξηκέλσλ δεηθηψλ εκθαλίδεηαη ζηα Γηαγξάκκαηα 9 έσο 12 πνπ αθνινπζνχλ. Πίλαθαο 3: Μέζη Σιμή και Σςπική Απόκλιζη ηυν μεηαβληηών W.H.R., B.M.I., B.D. και B.F.% ηυν εθήβυν ηος δείγμαηορ Πιήζνο Απαληήζεσλ/Ν Αξηζκεηηθφο Μέζνο/ Μ.Ο. Σππηθή Απφθιηζε +S.D. W.H.R ,50 6,78 B.M.I ,26 3,27 B.D ,03 0,01 B.F. % ,00 4,28 66

67 Γηάγξακκα 9: Ηζηφγξακκα γηα ην Γείθηε W.H.R. Γηάγξακκα 10: Ηζηφγξακκα γηα ην Γείθηε B.M.I. 67

68 Γηάγξακκα 11: Ηζηφγξακκα γηα ην Γείθηε Body Density Γηάγξακκα 12: Ηζηφγξακκα γηα ην Γείθηε Body Fat % 68

69 2. Πεξηγξαθή ηνπ Γείγκαηνο σο πξνο ηε Φπζηθή Γξαζηεξηφηεηα ηα πιαίζηα ηεο εμέηαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ηα θνξίηζηα πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ έξεπλα απνθξίζεθαλ ζε 26 εξσηήζεηο. Απφ ην ζχλνιν ησλ 26 εξσηήζεσλ επηιέρζεθαλ ζηα πιαίζηα ηεο παξνχζεο ελφηεηαο λα παξνπζηαζηνχλ νη πεξηζζφηεξν αληηπξνζσπεπηηθέο, θαζφηη ε πιήξεο παξάζεζε ησλ απνηειεζκάησλ ηεο ζπγθεθξηκέλεο ελφηεηαο θξίλεηαη φηη ζα κεγάισλε ζεκαληηθά ηνλ φγθν ηεο εξγαζίαο, ρσξίο, φκσο, λα πξνζζέηεη ζεκαληηθά ζηνηρεία ζηελ πνηφηεηα απηήο. πγθεθξηκέλα, νη κεηαβιεηέο πνπ επηιέρζεθαλ λα παξνπζηαζηνχλ ηαμηλνκνχληαη ζε πνζνηηθέο θαη κεηαβιεηέο θαη εκθαλίδνληαη ακέζσο παξαθάησ: Πνζνηηθέο o Μέζνο Όξνο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο (P.A.Q.-A.). o θνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ. Πνηνηηθέο o Έληαζε ηεο Γξαζηεξηφηεηαο. o Ζ ζπρλφηεηα κε ηελ νπνία νη έθεβεο παξνπζηάδνπλ θπζηθή δξαζηεξηφηεηα. o Ζ ζπρλφηεηα ηεο ζπκκεηνρήο ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο Αγσγήο ζην ζρνιείν θαηά ηηο ηειεπηαίεο 7 εκέξεο. o Ζ ζπρλφηεηα ηεο ελαζρφιεζεο κε αζιήκαηα θαη ινηπέο δξαζηεξηφηεηεο θαηά ηηο ηειεπηαίεο 7 εκέξεο. o Καηά πφζν ε αζζέλεηα απνηειεί εκπφδην ηεο άζθεζεο δξαζηεξηφηεηαο. o Ζ απηναλαθνξά ησλ εθήβσλ ζε ζπζηεκαηηθή θπζηθή δξαζηεξηφηεηα. Απφ ην ζχλνιν ησλ εξσηήζεσλ απηψλ, εθείλεο πνπ θξίλνληαη πεξηζζφηεξν αληηπξνζσπεπηηθέο ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ ζηελ εμέηαζε ηεο αιιειεπίδξαζεο ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο κε ηηο ηάζεηο δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο θαη ηελ έκκελν ξχζε. Απηέο νη κεηαβιεηέο είλαη ν κέζνο φξνο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο (κέζνο φξνο ζθoξ P.A.Q.-A.), ην 69

70 θoξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ θαη ε έληαζε ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο δξαζηεξηφηεηαο. Ξεθηλψληαο κε ηηο πνζνηηθέο κεηαβιεηέο, ν κέζνο φξνο θαη ε κέζε ηηκή ηνπ κέζνπ φξνπ δξαζηεξηφηεηαο ησλ θνξηηζηψλ θαη ηνπ θoξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ παξνπζηάδεηαη ζηνλ Πίλαθα 4, ελψ ε θαηαλνκή πνπ παξνπζηάδνπλ ζηα ζρεηηθά ηζηνγξάκκαηα πνπ παξαηίζεληαη ζηε ζπλέρεηα (Γηαγξάκκαηα 13 θαη 14). Απφ ηνλ Πίλαθα 4, παξαηεξνχκε φηη ε κέζε ηηκή ηνπ Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θηλείηαη ζηα επίπεδα 2,28 (±0,64), ελψ ε κέζε ηηκή ηνπ θνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ ζε επίπεδα 34,81 (±22,56). Πίλαθαο 4: Μέζη Σιμή και Σςπική Απόκλιζη ηος Μέζος Όπος Φςζικήρ Γπαζηηπιόηηηαρ και ηος κοπ Φςζικήρ Γπαζηηπιόηηηαρ Δλεύθεπος Χπόνος Μέζνο Όξνο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο θφξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ Πιήζνο Απαληήζεσλ/Ν Αξηζκεηηθφο Μέζνο/Μ.Ο. Σππηθή Απφθιηζε/ +S.D 139 2,28 0, ,81 22,56 Γηάγξακκα 13: Ηζηφγξακκα γηα ην Μέζν Όξν Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο 70

71 Γηάγξακκα 14: Ηζηφγξακκα γηα ην θνξ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Διεχζεξνπ Υξφλνπ Όζνλ αθνξά ζηηο πνηνηηθέο κεηαβιεηέο, μεθηλάκε κε ηελ έληαζε ηεο δξαζηεξηφηεηαο. ην ζεκείν απηφ ζα πξέπεη λα αλαθεξζεί φηη ε ζπγθεθξηκέλε θαηεγνξηθή κεηαβιεηή, πξνέθπςε απφ θσδηθνπνίεζε ησλ απνηειεζκάησλ ηνπ Μέζνπ Όξνπ Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο. πγθεθξηκέλα, ππνινγίζηεθαλ ην πξψην θαη ην ηξίην ηεηαξηεκφξηα ηεο ζπγθεθξηκέλεο κεηαβιεηήο, ηα νπνία αλήιζαλ ζε 23 θαη 43,34 αληηζηνίρσο. Με βάζε απηέο ηηο ηηκέο, φπνην θνξίηζη είρε ηηκή κέζνπ φξνπ δξαζηεξηφηεηαο ρακειφηεξν απφ 23, ζεσξήζεθε ήπηαο, φπνηα έθεβε είρε αληίζηνηρε ηηκή κεηαμχ ησλ δχν ηεηαξηεκφξησλ ζεσξήζεθε κέηξηαο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο, ελψ ηα ππφινηπα έληνλεο δξαζηεξηφηεηαο. Δμαηηίαο απηήο ηεο παξαδνρήο, ηα πνζνζηά πνπ εκθαλίδνληαη ζηνλ Πίλαθα 5 παξαθάησ είλαη πιήξσο θαηαλνεηά. Πίλαθαο 5: Η Ένηαζη ηηρ Φςζικήρ Γπαζηηπιόηηηαρ Έληαζε πρλφηεηα Πνζνζηφ % Ήπηα 47 33,8 Μέηξηα 46 33,1 Έληνλε 46 33,1 χλνιν ,0 71

72 Ζ ζπκκεηνρή ησλ εθήβσλ ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο Αγσγήο θαηά ηελ ηειεπηαία εβδνκάδα παξνπζηάδεηαη ζηνλ Πίλαθα 6 παξαθάησ. Έηζη, παξαηεξείηαη φηη ζην ζχλνιν ησλ 139 θνξηηζηψλ, ηα 13 (9,4%) δε ζπκκεηέρνπλ ζην ζπγθεθξηκέλν κάζεκα, νη 30 (21,6%) ζπκκεηείραλ ζην κάζεκα κία θνξά, νη 92 (66,2%) ζπκκεηείραλ ζην κάζεκα κεξηθέο θνξέο θαη κφιηο νη 4 (2,9%) ζρεδφλ πάληα. Σν Γηάγξακκα 15 παξνπζηάδεη ην ζρεηηθφ δηάγξακκα πίηαο. Πίλαθαο 6: ςμμεηοσή ζηο Μάθημα ηηρ Φςζικήρ Αγυγήρ ηος ζσολείος πρλφηεηα Πνζνζηφ % Γε ζπκκεηέρσ ζην κάζεκα ηεο γπκλαζηηθήο 13 9,4 Μία θνξά 30 21,6 Μεξηθέο Φνξέο 92 66,2 ρεδφλ πάληα 4 2,9 χλνιν ,0 Γηάγξακκα 15: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηε πκκεηνρή ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο Αγσγήο 72

73 Ζ ζπρλφηεηα ελαζρφιεζεο κε αζιήκαηα θαη ινηπέο θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαηά ηηο ηειεπηαίεο 7 εκέξεο παξαηίζεηαη ζηνλ Πίλαθα 7 πνπ αθνινπζεί. Απφ ηνλ πίλαθα απηφ, παξαηεξείηαη φηη ε πιεηνλφηεηα ηνπ δείγκαηνο αζρνιείηαη κέγηζηα κία θνξά ηελ εβδνκάδα κε θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο. πγθεθξηκέλα, 31 (22,3%) έθεβεο απνθξίλνληαη φηη θαηά ην ηειεπηαίν επηαήκεξν δελ αζρνιήζεθαλ θαζφινπ, 50 (36%) κία θνξά, 46 (33,1%) δχν κε ηξεηο θνξέο θαη 12 (8,6%) πεξηζζφηεξεο απφ 4 εκέξεο. Πίλαθαο 7: ςσνόηηηα εναζσόληζηρ με αθλήμαηα και λοιπέρ θςζικέρ δπαζηηπιόηηηερ καηά ηιρ ηελεςηαίερ 7 ημέπερ πρλφηεηα Πνζνζηφ % Καζφινπ 31 22,3 Μία θνξά 50 36,0 2-3 θνξέο 46 33,1 4 θαη πεξηζζφηεξεο 12 8,6 χλνιν ,0 Ζ επίδξαζε ηεο αζζέλεηαο ζηελ ελαζρφιεζε κε θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο εκθαλίδεηαη ζηνλ Πίλαθα 8 θαη δηαγξακκαηηθά ζην Γηάγξακκα 16. Παξαηεξείηαη φηη, ζε γεληθέο γξακκέο, ε αζζέλεηα εκπνδίδεη ηελ ελαζρφιεζε κε ηε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα. πγθεθξηκέλα, 17 (12,2%) έθεβεο δειψλνπλ φηη ήηαλ αζζελήο θαη δελ αζρνιήζεθαλ, έλαληη ηνπ κφιηο 1 (0,7%), ην νπνίν δειψλεη φηη ελψ ήηαλ αζζελήο αζρνιήζεθε κε θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο. Ζ πιεηνλφηεηα ηνπ δείγκαηνο, πάλησο, ζπγθεθξηκέλα 86 (61,9%) έθεβεο, δελ ήηαλ αζζελήο θαη αζρνιήζεθαλ κε θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο. Πίλαθαο 8: Αζθένεια και Φςζική Γπαζηηπιόηηηα πρλφηεηα Πνζνζηφ Ήκνπλ άξξσζηε θαη δελ αζρνιήζεθα 17 12,2 Γελ ήκνπλ άξξσζηε αιιά δελ αζρνιήζεθα 35 25,2 Γελ ήκνπλ άξξσζηε θαη αζρνιήζεθα 86 61,9 Ήκνπλ άξξσζηε θαη αζρνιήζεθα 1 0,7 χλνιν ,0 73

74 Γηάγξακκα 16: Γηάγξακκα Πίηαο γηα ηελ επίδξαζε ηεο Αζζέλεηαο ζηε Φπζ. Γξαζηεξηφηεηα Ζ ζπζηεκαηηθή θπζηθή δξαζηεξηφηεηα είλαη ην αληηθείκελν κειέηεο ηνπ Πίλαθα 9 θαη ηνπ Γηαγξάκκαηνο 17 πνπ αθνινπζνχλ. Απφ ηνλ πίλαθα απηφ, παξαηεξείηαη φηη ην δείγκα είλαη ζρεδφλ κνηξαζκέλν ζηα δχν, εθφζνλ ηα 65 (46,8%) απφ ην ζχλνιν ησλ 139 δελ αζθνχληαη ζπζηεκαηηθά, ελψ ηα 72 (51,8%) αζθνχληαη ζπζηεκαηηθά. Αμίδεη, ηέινο, λα ζεκεησζεί φηη ππάξρνπλ δχν έθεβεο νη νπνίεο δελ απνθξίλνληαη ζην ζπγθεθξηκέλν εξψηεκα. Πίλαθαο 9: ςζηημαηική Φςζική Γπαζηηπιόηηηα πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη 65 46,8 Ναη 72 51,8 χλνιν ,6 2 1, ,0 74

75 Γηάγξακκα 17: Γηάγξακκα Πίηαο ηεο απηφ-αλαθνξάο ηεο ζπζηεκαηηθήο Φπζηθήο Γξαζηεξηφηεηαο Ο Πίλαθαο 10 παξνπζηάδεη ηηο απνθξίζεηο ηνπ δείγκαηνο ζηελ εξψηεζε ζρεηηθά κε ηε ζπρλφηεηα ελαζρφιεζεο ηνπ θάζε θνξηηζηνχ κε ζπγθεθξηκέλεο θπζηθέο δξαζηεξηφηεηεο. Κξίλνληαο απφ ηελ πνζνζηηαία ζπρλφηεηα ηεο απάληεζεο «Πνηέ», πξνθχπηεη σο ε πεξηζζφηεξν ζπρλή θπζηθή δξαζηεξηφηεηα φ,ηη είλαη νη δνπιεηέο ηνπ ζπηηηνχ (35,3%). Αθνινπζνχλ ζε θαηάηαμε θζίλνπζαο ζπρλφηεηαο, ην ππαίζξην πεξπάηεκα (37,4%), νη άιιεο δξαζηεξηφηεηεο (38,1%), ν ρνξφο (38,8%), ε θαιαζνζθαίξηζε (47,5%), ε πεηνζθαίξηζε (50,4%), ε άζθεζε ζην ζπίηη (58,3%), ην πνδήιαην (63,3%), ην γπκλαζηήξην (64,7%), ν θιαζηθφο αζιεηηζκφο (65,5%), ηα αζιήκαηα κε ξαθέηεο (71,9%), ην πνδφζθαηξν (79,1%), νη πνιεκηθέο ηέρλεο (86,3%), ε θνιχκβεζε θαη ε ελφξγαλε γπκλαζηηθή (απφ 87,8%) θαη ηα παηίληα ηειεπηαία (97,5%). 75

76 Πίλαθαο 10: Φςζικέρ Γπαζηηπιόηηηερ και ςσνόηηηα Δναζσόληζηρ Πνδήιαην Παηίληα, θείηκπνξλη Κνιχκβεζε (θ.α. παξεκθεξή αζιήκαηα) Καιαζνζθαίξηζε, Υεηξνζθαίξηζε Πνδφζθαηξν Πεηνζθαίξηζε, «Beach volley» Αζιήκαηα κε ξαθέηεο π.ρ.(αληηζθαίξηζε, επηηξαπέδηα αληηζθαίξηζε) Κιαζηθφο αζιεηηζκφο Πνιεκηθέο ηέρλεο Πνζνζηφ πρλφηεηα % Πνηέ 88 63,3% ,3% ,0% ,4% ,9% Πνηέ ,7% ,9% ,7% ,0% ,7% Πνηέ ,8% ,0% ,6% ,2% ,4% Πνηέ 66 47,5% ,1% ,1% ,6% ,7% Πνηέ ,1% ,5% ,9% ,7% ,7% Πνηέ 70 50,4% ,6% ,1% ,6% ,3% Πνηέ ,9% ,9% ,0% ,4% ,7% Πνηέ 91 65,5% ,0% ,8% ,6% ,2% Πνηέ ,3% ,9% ,0% ,3% ,4% 76

77 Γπκλαζηήξην Δλφξγαλε-Ρπζκηθή γπκλαζηηθή Υνξφο (φια ηα είδε) Τπαίζξην πεξπάηεκα Άζθεζε ζην ζπίηη Γνπιεηέο ζπηηηνχ Άιιεο δξαζηεξηφηεηεο, π.ρ. ζθάιεο γηα λα αλέβσ ζην ζπίηη, βγάδσ ην ζθχιν βφιηα Πνζνζηφ πρλφηεηα % Πνηέ 90 64,7% ,4% ,8% ,2% ,9% Πνηέ ,8% ,9% ,9% ,0% ,4% Πνηέ 54 38,8% ,3% ,1% ,9% ,9% Πνηέ 52 37,4% ,3% ,8% ,6% ,9% Πνηέ 81 58,3% Πνηέ 35 25,2% ,8% ,6% ,2% Πνηέ 49 35,3% ,1% ,7% ,9% ,1% Πνηέ 53 38,1% ,5% ,1% ,1% ,2% 3. Πεξηγξαθηθή αλάιπζε ηνπ Γείγκαηνο σο πξνο ηηο ηάζεηο ησλ Γηαηξνθηθψλ Γηαηαξαρψλ ηελ παξνχζα ελφηεηα πξαγκαηνπνηνχληαη ηα αληίζηνηρα κε ηελ πξνεγνχκελε κε ηε δηαθνξά φηη εδψ εμεηάδνληαη νη εξσηήζεηο πνπ αθνξνχλ ηηο ηάζεηο ησλ Γηαηξνθηθψλ Γηαηαξαρψλ ησλ ζπκκεηερφλησλ ζηελ έξεπλα ησλ εθήβσλ. πγθεθξηκέλα, απφ ην ζχλνιν ησλ 29 εξσηήζεσλ παξνπζηάδνληαη ηέζζεξηο κεηαβιεηέο νη νπνίεο ζπλνςίδνπλ ηηο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο θαζψο θαη ηηο φπνηεο δηαηαξαρέο πξνθχπηνπλ ζηε δηαηξνθή. Οη 77

78 κεηαβιεηέο πνπ επηιέρζεθαλ λα παξνπζηαζηνχλ ηαμηλνκνχληαη ζε πνζνηηθέο θαη πνηνηηθέο θαη εκθαλίδνληαη ακέζσο παξαθάησ: Πνζνηηθέο o «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο». o «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην θαγεηφ». o Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ "Σξψγεηλ". Πνηνηηθέο o Ζ χπαξμε ή φρη ηάζεσλ γηα δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο. Σν ζχλνιν ησλ εξσηήζεσλ απηψλ ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ θαη γηα ηελ αλαδήηεζε ηεο αιιειεπίδξαζεο ησλ ηάζεσλ ησλ δηαηαξαρψλ δηαηξνθήο κε ηελ έκκελν ξχζε θαη ηε θπζηθή δξαζηεξηφηεηα. Ξεθηλψληαο κε ηηο πνζνηηθέο κεηαβιεηέο, ζα πξέπεη λα αλαθεξζεί ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν απηέο ππνινγίζηεθαλ. Ζ κεηαβιεηή «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο» απνηειεί ηνλ κέζν φξν ησλ απνθξίζεσλ ησλ εθήβσλ ζηηο εξσηήζεηο 1, 6, 7, 10, 11, 12, 16, 17, 22, 23, 24 θαη 25 ηεο δεχηεξεο ελφηεηαο ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ, θαζψο θξίζεθε φηη ε θαζεκία απφ απηέο εθθξάδνπλ κία μερσξηζηή πηπρή ηεο ζπγθεθξηκέλεο ελαζρφιεζεο. Αληηζηνίρσο, ε κεηαβιεηή «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην Φαγεηφ» απνηειεί ην κέζν φξν ησλ εξσηήζεσλ 2, 5, 8, 13, 15, 19 θαη 20 ηεο ίδηαο ελφηεηαο, θαζψο ζεσξήζεθε φηη ζρεηίδνληαη κε ηε βνπιηκία. Σέινο, ε κεηαβιεηή «Έιεγρνο ηεο πξάμεο ηνπ «Σξψγεηλ» απνηειεί ην κέζν φξν ησλ ππνινίπσλ εξσηήζεσλ κε ην ζθεπηηθφ φηη εθθξάδνπλ δηαθνξεηηθέο πηπρέο απηνχ ηνπ ειέγρνπ. Σα πεξηγξαθηθά ζηαηηζηηθά ησλ ηξηψλ απηψλ κεηαβιεηψλ εκθαλίδνληαη ζηνλ Πίλαθα 11 παξαθάησ, ελψ ηα ηζηνγξάκκαηά ηνπο αθνινπζνχλ ζηα Γηαγξάκκαηα 18 έσο 20. Απφ ηνλ πίλαθα 11, παξαηεξείηαη ν πνιχ ρακειφο κέζνο φξνο ηνπ δείγκαηνο θαη ζηηο ηξεηο πεξηπηψζεηο. πγθεθξηκέλα, ε κέζε ηηκή ηεο «Δλαζρφιεζεο κε ηηο δίαηηεο» θπκαίλεηαη πεξίπνπ ζην 1,59 (±0,87), ηεο «Βνπιηκίαο θαη Δλαζρφιεζεο κε ην Φαγεηφ» ζην 1,44 (±0,75) θαη ηνπ «Διέγρνπ ηεο Πξάμεο ηνπ «Σξψγεηλ» ζην 0,87 (±0,74). 78

79 Πίλαθαο 11: Μέζη Σιμή και Σςπική Απόκλιζη ηηρ «Δναζσόληζηρ με ηιρ Γίαιηερ», ηηρ «Βοςλιμίαρ και Δναζσόληζηρ με ηο θαγηηό» και ηος «Δλέγσος ηηρ ππάξηρ ηος «Σπώγειν» Πιήζνο Απαληήζεσλ/Ν Αξηζκεηηθφο Μέζνο/Μ.Ο. Σππηθή Απφθιηζε/ +S.D. «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο» 139 1,59 0,87 «Βνπιηκία θαη Δλαζρφιεζε κε ην Φαγεηφ» 139 1,44 0,75 «Έιεγρνο ηεο Πξάμεο ηνπ «Σξψγεηλ» 139 0,87 0,74 Γηάγξακκα 18: Ηζηφγξακκα γηα ηελ «Δλαζρφιεζε κε ηηο Γίαηηεο» 79

80 Γηάγξακκα 19: Ηζηφγξακκα γηα ηε «Βνπιηκία θαη ηελ Δλαζρφιεζε κε ην Φαγεηφ» Γηάγξακκα 20: Ηζηφγξακκα γηα ηνλ «Έιεγρν ηεο Πξάμεο ηνπ Σξψγεηλ» 80

81 Όζνλ αθνξά ηηο ηάζεηο γηα δηαηξνθηθέο δηαηαξαρέο, απνηεινχλ αληηθείκελν ηνπ Πίλαθα 12 πνπ παξνπζηάδεηαη παξαθάησ. Ζ ζπγθεθξηκέλε κεηαβιεηή πξνέθπςε απφ επηπιένλ επεμεξγαζία ησλ ίδησλ εξσηήζεσλ πνπ αλαθέξζεθαλ θαη παξαπάλσ. χκθσλα, ινηπφλ, κε ηνλ Πίλαθα 12 ε ζπληξηπηηθή πιεηνλφηεηα ηνπ δείγκαηνο εκθαλίδνπλ ηάζεηο γηα δηαηαξαρέο ζηε δηαηξνθή. πγθεθξηκέλα, ζην ζχλνιν ησλ 139 αηφκσλ, νη 59 (42,45%) έθεβεο εκθαλίδνπλ θπζηνινγηθή δηαηξνθή, ελψ νη 79,9 (57,55%) εκθαλίδνπλ ηάζεηο γηα δηαηαξαρή ζηε δηαηξνθή. Σν ζρεηηθφ δηάγξακκα πίηαο εκθαλίδεηαη ζην Γηάγξακκα 21 πνπ αθνινπζεί. Πίλαθαο 12: Σάζη για Γιαηαπασέρ ζηην Γιαηποθή πρλφηεηα Πνζνζηφ % Φπζηνινγηθφ 59,00 42,45 Σάζεηο γηα Γηαηαξαρή ζηε δηαηξνθή 79,99 57,55 χλνιν ,0 Γηάγξακκα 21: Σάζεηο γηα «Γηαηαξαρέο ζηε Γηαηξνθή» 81

82 4. Πεξηγξαθηθή αλάιπζε ηνπ Γείγκαηνο σο πξνο ηελ Έκκελν Ρχζε ηα πιαίζηα ηεο παξνχζαο ελφηεηαο εμεηάδνληαη νη κεηαβιεηέο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ έκκελν ξχζε ησλ εθήβσλ. πγθεθξηκέλα, απφ ην ζχλνιν ησλ εξσηήζεσλ θαη πάιη, επηιέγνληαη λα παξνπζηαζηνχλ νη 14 πεξηζζφηεξν αληηπξνζσπεπηηθέο ηεο θαηάζηαζεο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο. Οη κεηαβιεηέο απηέο, ηαμηλνκεκέλεο ζε πνζνηηθέο θαη πνηνηηθέο είλαη: Πνζνηηθέο o Ζ εκκελαξρή ησλ εθήβσλ. o Ζ δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ζε εκέξεο. o Ζ χπαξμε πξνεκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.). Πνηνηηθέο o Ο αξηζκφο ησλ θχθισλ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. o Καηά πφζνλ έρεη πεξάζεη δηάζηεκα ηξηψλ κελψλ ρσξίο λα εθδεισζεί έκκελνο ξχζε. o Καηά πφζν νη έθεβεο παξνπζηάδνπλ πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν (p.m.s.). o Ζ πνζφηεηα ηνπ αίκαηνο θαηά ηελ έκκελν ξχζε. o Ζ χπαξμε άιγνπο θαη γεληθφηεξσλ ελνριήζεσλ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. o Ζ θνηλσληθφηεηα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. o Ζ ρξήζε ή κε αληηζπιιεπηηθψλ. o Ζ χπαξμε παξειζνληηθήο ελδνθξηληθήο δηαηαξαρήο. o Ζ ιήςε νξκνληθήο ζεξαπείαο γηα ηελ έιεπζε ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. o Ζ αίζζεζε «πξεμίκαηνο» θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. o Ζ ελαιιαγέο ζηε δηάζεζε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. 82

83 Απφ ην ζχλνιν ησλ εξσηήζεσλ απηψλ, νη πεξηζζφηεξν αληηπξνζσπεπηηθέο ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ γηα ηελ αλαδήηεζε ηεο αιιειεπίδξαζεο κεηαμχ ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θαη ησλ ηάζεσλ ηεο δηαηαξαρήο δηαηξνθήο θαη ηεο θπζηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Οη κεηαβιεηέο απηέο είλαη ην ζχλνιν ησλ πνζνηηθψλ κεηαβιεηψλ θαη απφ ηηο πνηνηηθέο είλαη ν αξηζκφο ησλ θχθισλ, ε χπαξμε ηξηκήλνπ ρσξίο έκκελν ξχζε, ε παξνπζίαζε πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ, ε πνζφηεηα αίκαηνο, ην άιγνο θαη ε θνηλσληθφηεηα. ην ηέινο δε ηεο παξνχζεο ελφηεηαο παξνπζηάδνληαη θαη θάπνηα ζηνηρεία γηα ηηο κεηέξεο ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο. Σα ζηνηρεία πνπ παξνπζηάδνληαη είλαη ε ειηθία ηεο εκκελαξρήο, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ηνπο (δηάξθεηα, πνζφηεηα, ζπρλφηεηα) θαη θαηά πφζνλ έρνπλ εηζέιζεη ζηελ εκκελφπαπζε. ηε ζπλέρεηα παξνπζηάδνληαη ηα πεξηγξαθηθά ζηαηηζηηθά κέηξα ησλ πνζνηηθψλ κεηαβιεηψλ. Έηζη, ζχκθσλα κε ηνλ Πίλαθα 13, ε εκκελαξρή ηνπ δείγκαηνο ζεκεηψζεθε ζηελ ειηθία ησλ 12,32 (±1,29) έηε, γεγνλφο πνπ θαηαδεηθλχεη ηε κάιινλ ζπάληα εκθάληζε πξσηνπαζνχο ακελφξξνηαο. Δπηπιένλ, ε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο θπκαίλεηαη γχξσ ζηηο 5,86 (±1,68) εκέξεο, ελψ ε ηηκή ηνπ δείθηε ηνπ πξν-εκκελνξξπζηαθνχ ζπλδξφκνπ (p.m.s.) θπκαίλεηαη πεξίπνπ ζην 67,17 (±22,15). Οιφθιεξεο νη θαηαλνκέο ησλ ζπγθεθξηκέλσλ κεηαβιεηψλ εκθαλίδνληαη ζηα ηζηνγξάκκαηα πνπ αθνινπζνχλ (Γηαγξάκκαηα 22 έσο 24). Πίλαθαο 13: Απιθμηηικόρ Μέζορ και Σςπική Απόκλιζη ηηρ εμμηναπσήρ, ηηρ διάπκειαρ ηηρ εμμήνος πύζευρ και ηος δείκηη ηος ππο-εμμηνοππςζιακού ζςνδπόμος (p.m.s.) ην βαζκφ πνπ κπνξείο αλέζπξε απφ ηε κλήκε ζνπ θαη θαηέγξαςε ηελ ειηθία πνπ είρεο ηελ πξψηε ζνπ πεξίνδν (αξρή εκκήλνπ ξήζεσο) Πιήζνο Απαληήζεσλ/N Αξηζκεηηθφο Μέζνο/M.O. Σππηθή Απφθιηζε/ +S.D ,32 1,29 Πφζεο εκέξεο έρεηο θαηά κέζν φξν πεξίνδν; 131 5,86 1,68 Έλδεημε Πξν-εκκελνξξπζηαθνχ (p.m.s.) ,17 22,15 83

84 Γηάγξακκα 22: Ηζηφγξακκα γηα ηελ Δκκελαξρή Γηάγξακκα 23: Ηζηφγξακκα γηα ηε κέζε δηάξθεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο 84

85 Γηάγξακκα 24: Ηζηφγξακκα γηα ην δείθηε ηνπ Πξν-εκκελνξξπζηαθνχ πλδξφκνπ (P.M.S.) Ο αξηζκφο ησλ θχθισλ ηνπ ηειεπηαίνπ ρξφλνπ απνηειεί ην αληηθείκελν κειέηεο ηνπ Πίλαθα 14 θαη ηνπ Γηαγξάκκαηνο 25 πνπ αθνινπζνχλ. χκθσλα κε απηφλ, θπζηνινγηθή εκκελφξξνηα παξνπζηάδεη ε νξηαθή πιεηνςεθία ηνπ δείγκαηνο. πγθεθξηκέλα, 73 (52,5%) έθεβεο παξνπζηάδνπλ θπζηνινγηθή εκκελφξξνηα, εθφζνλ θαηά ηνλ ηειεπηαίν ρξφλν είραλ 9-13 θχθινπο, 47 (33,8%) έθεβεο παξνπζηάδνπλ αξαηνκελφξξνηα, εθφζνλ είραλ απφ 3 έσο 9 θχθινπο, ελψ κφιηο 10 (7,2%) έθεβεο είλαη πηζαλφλ λα παξνπζηάδνπλ δεπηεξνπαζή ακελφξξνηα, θαζψο δειψλνπλ φηη είραλ έσο 3 θχθινπο θαηά ην ηειεπηαίν έηνο. Πίλαθαο 14: Απιθμόρ ηυν Κύκλυν καηά ηο ηελεςηαίο έηορ πρλφηεηα Πνζνζηφ % 0-3 θχθινη 10 7,2 3-6 θχθινη 19 13,7 6-9 θχθινη 28 20, θχθινη 73 52,5 χλνιν ,5 Γελ Απάληεζαλ 9 6,5 χλνιν ,0 85

86 Γηάγξακκα 25: Αξηζκφο Κχθισλ θαηά ην ηειεπηαίν Έηνο Ζ επφκελε εξψηεζε πνπ παξαηίζεηαη έρεη λα θάλεη κε ην θαηά πφζνλ έρεη πεξάζεη θάπνηα έθεβε δηάζηεκα 3 κελψλ ρσξίο ηελ έιεπζε ηεο έκκελνπ ξχζεο. Οη απνθξίζεηο ησλ εθήβσλ παξνπζηάδνληαη ζηνλ Πίλαθα 15 θαη ην Γηάγξακκα 26. Απφ ην ζχλνιν ησλ εθήβσλ, ηα 102 (73,4%) δειψλνπλ φηη δελ έρεη ππάξμεη ηφζν κεγάιε ρξνληθή δηάξθεηα ρσξίο έκκελν ξχζε, ελψ ηα ππφινηπα 30 (21,6%) ηζρπξίδνληαη φηη έρεη ππάξμεη. Σέινο, 7 (5%) δελ απνθξίλνληαη θαζφινπ ζηε ζπγθεθξηκέλε εξψηεζε. Πίλαθαο 15: Ύπαπξη ηπιμήνος συπίρ έμμηνο πύζη πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη ,4 Ναη 30 21,6 χλνιν ,0 Γελ Απάληεζαλ 7 5,0 χλνιν ,0 86

87 Γηάγξακκα 26: Ύπαξμε ηξηκήλνπ ρσξίο Έκκελν Ρχζε Ζ ρξήζε εθ κέξνπο ησλ εθήβσλ αληηζπιιεπηηθψλ θαη παξεκθεξψλ ζθεπαζκάησλ εμεηάδεηαη ζηνλ Πίλαθα 16. Απφ απηφλ, γίλεηαη αληηιεπηφ φηη ε ζπληξηπηηθή πιεηνλφηεηα ησλ εμεηαδφκελσλ εθήβσλ δελ θάλεη ρξήζε ηέηνηνπ είδνπο ζθεπαζκάησλ, εθφζνλ 128 (92,1%) απαληνχλ αξλεηηθά ζηε ζπγθεθξηκέλε εξψηεζε θαη κφιηο 3 (2,2%) απαληνχλ ζεηηθά. Σν ζρεηηθφ δηάγξακκα πίηαο εκθαλίδεηαη ζην Γηάγξακκα 27. Πίλαθαο 16: Χπήζη ανηιζςλληπηικών και άλλυν παπεμθεπών ζκεςαζμάηυν πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη ,1 Ναη 3 2,2 χλνιν ,2 Γελ Απάληεζαλ 8 5,8 χλνιν ,0 87

88 Γηάγξακκα 27: Υξήζε αληηζπιιεπηηθψλ θαη άιισλ παξεκθεξψλ ζθεπαζκάησλ Ζ άπνςε ησλ εθήβσλ ζρεηηθά κε ην θαηά πφζν παξνπζηάδνπλ πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν (p.m.s.) εκθαλίδεηαη ζηνλ Πίλαθα 17. Ζ πιεηνςεθία ηνπ δείγκαηνο θαη ζπγθεθξηκέλα νη 102 (73,4%) έθεβεο εκθαλίδνπλ πξν-εκκελνξξπζηαθφ ζχλδξνκν (p.m.s.), εθφζνλ απαληνχλ ζεηηθά ζηε ζρεηηθή εξψηεζε, ελψ κφιηο 28 (20,1%) δελ εκθαλίδνπλ. Σν ζρεηηθφ δηάγξακκα παξαηίζεηαη ακέζσο κεηά ηνλ Πίλαθα 17 (Γηάγξακκα 28). Πίλαθαο 17: Δκθάληζε Πξνεκκελνξξπζηαθνχ πλδξφκνπ (P.M.S.) πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη 28 20,1 Ναη ,4 χλνιν ,5 Γελ Απάληεζαλ 9 6,5 χλνιν ,0 88

89 Γηάγξακκα 28: Δκθάληζε Πξνεκκελνξξπζηαθνχ πλδξφκνπ (P.M.S.) Ο Πίλαθαο 18 θαη ην Γηάγξακκα 29 εκθαλίδνπλ ηηο απνθξίζεηο ηνπ δείγκαηνο ζρεηηθά κε ην θαηά πφζν έρεη ππάξμεη ζην παξειζφλ θάπνηα δηάγλσζε γηα ελδνθξηληθή δηαηαξαρή ή άιιεο παξφκνηεο νξκνληθέο δηαηαξαρέο. Απφ ην ζχλνιν ησλ 139 εθήβσλ, νη 116 (83,5%) απαληνχλ αξλεηηθά, νη 13 (9,4%) ζεηηθά, ελψ 10 (7,2%) δελ απάληεζαλ θαζφινπ. Πίλαθαο 18: Ύπαπξη ενδοκπινικήρ διαηαπασήρ πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη ,5 Ναη 13 9,4 χλνιν ,8 Γελ Απάληεζαλ 10 7,2 χλνιν ,0 89

90 Γηάγξακκα 29: Ύπαξμε ελδνθξηληθήο δηαηαξαρήο Ο Πίλαθαο 19 θαη ην Γηάγξακκα 30 εκθαλίδνπλ ηηο απνθξίζεηο ηνπ δείγκαηνο ζρεηηθά κε ην θαηά πφζν έρνπλ ιάβεη νξκνληθή ζεξαπεία πνπ λα ζπλδέεηαη κε ηελ έιεπζε ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ή κε δηαηαξαρέο ζαλ θαη απηήλ. Απφ ην ζχλνιν ησλ 139 εθήβσλ, νη 124 (89,2%) απαληνχλ αξλεηηθά, κφλν 3 (2,2%) ζεηηθά, ελψ 12 (8,6%) δελ απάληεζαλ θαζφινπ. Πίλαθαο 19: Λήτη οπμονικήρ θεπαπείαρ για ηην έλεςζη ηηρ εμμήνος πύζευρ πρλφηεηα Πνζνζηφ % Όρη ,2 Ναη 3 2,2 χλνιν ,4 Γελ Απάληεζαλ 12 8,6 χλνιν ,0 90

91 Γηάγξακκα 30: Λήςε νξκνληθήο ζεξαπείαο γηα ηελ έιεπζε ηεο εκκήλνπ ξχζεσο Ζ επφκελε εξψηεζε πνπ παξαηίζεηαη έρεη λα θάλεη κε ηελ πνζφηεηα ηεο εκκήλνπ ξχζεσο. Οη απνθξίζεηο ησλ εθήβσλ παξνπζηάδνληαη ζηνλ Πίλαθα 20 θαη ην Γηάγξακκα 31. Απφ ην ζχλνιν ησλ εθήβσλ, νη 10 (7,2%) δειψλνπλ ιίγε πνζφηεηα αίκαηνο, 91 (65,5%) αξθεηή, νη 27 (19,4%) πνιχ, θαη νη ππφινηπεο 2 (1,4%) ηζρπξίδνληαη πάξα πνιχ. Σέινο, 9 (6,5%) δελ απνθξίλνληαη θαζφινπ ζηε ζπγθεθξηκέλε εξψηεζε. Δπνκέλσο, ζχκθσλα κε ην ζπγθεθξηκέλν πίλαθα, ην 7,2% ηνπ δείγκαηνο παξνπζηάδεη νιηγνκελφξξνηα, 84,9% θπζηνινγηθά επίπεδα αίκαηνο, ελψ κφιηο 1,4% πνιπκελφξξνηα. Πίλαθαο 20: Ποζόηηηα Αίμαηορ καηά ηην Έμμηνο Ρύζη πρλφηεηα Πνζνζηφ % Λίγε 10 7,2 Αξθεηή 91 65,5 Πνιχ 27 19,4 Πάξα πνιχ 2 1,4 χλνιν ,5 Γελ Απάληεζαλ 9 6,5 χλνιν ,0 91

92 Γηάγξακκα 31: Πνζφηεηα Αίκαηνο θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε Σν άιγνο θαηά ηελ έκκελν ξχζε εμεηάδεηαη ζηνλ Πίλαθα 21. Απφ απηφλ, γίλεηαη αληηιεπηφ φηη ην δείγκα καο είλαη ρσξηζκέλν ζρεδφλ ζηα πέληε. πγθεθξηκέλα, 31 (22,3%) δηαθσλνχλ απφιπηα κε ηελ χπαξμε άιγνπο θαη ελνριήζεσλ, 24 (17,3%) κάιινλ δηαθσλνχλ, 20 (14,4%) νχηε ζπκθσλνχλ νχηε δηαθσλνχλ, νη 32 (23%) κάιινλ ζπκθσλνχλ θαη άιια 32 (23%) ζπκθσλνχλ απφιπηα. Σν ζρεηηθφ δηάγξακκα πίηαο εκθαλίδεηαη ζην Γηάγξακκα 32. Πίλαθαο 21: Σο άλγορ καηά ηην έμμηνο πύζη πρλφηεηα Πνζνζηφ % Γηαθσλψ απφιπηα 31 22,3 Μάιινλ Γηαθσλψ 24 17,3 Οχηε πκθσλψ νχηε Γηαθσλψ 20 14,4 Μάιινλ πκθσλψ 32 23,0 πκθσλψ Απφιπηα 32 23,0 χλνιν ,0 92

93 Γηάγξακκα 32: Άιγνο θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε Ζ άπνςε ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο ζρεηηθά κε ηελ θνηλσληθφηεηά ηνπο, έηζη φπσο απηήλ εθθξάδεηαη απφ ηελ επηζπκία ηνπο λα κείλνπλ ζπίηη, θαηά ηελ έκκελν ξχζε ηνπο εκθαλίδεηαη ζηνλ Πίλαθα 22. Έηζη, 44 (31,7%) έθεβεο δειψλνπλ φηη δηαθσλνχλ απφιπηα κε ηελ πξφηαζε λα κείλνπλ ζπίηη, 20 (14,4%) δειψλνπλ φηη κάιινλ δηαθσλνχλ, 28 (20,1%) φηη νχηε ζπκθσλνχλ νχηε δηαθσλνχλ, 27 (19,4%) φηη κάιινλ ζπκθσλνχλ θαη 20 (14,4%) φηη ζπκθσλνχλ απφιπηα. Σν ζρεηηθφ δηάγξακκα παξαηίζεηαη ακέζσο κεηά ηνλ Πίλαθα 33 (Γηάγξακκα 33). Πίλαθαο 22: Κοινυνικόηηηα καηά ηη διάπκεια ηηρ Δμμήνος Ρύζευρ πρλφηεηα Πνζνζηφ% Γηαθσλψ απφιπηα 44 31,7 Μάιινλ Γηαθσλψ 20 14,4 Οχηε πκθσλψ νχηε Γηαθσλψ 28 20,1 Μάιινλ πκθσλψ 27 19,4 πκθσλψ Απφιπηα 20 14,4 χλνιν ,0 93

94 Γηάγξακκα 33: Κνηλσληθφηεηα θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε Ο Πίλαθαο 23 θαη ην Γηάγξακκα 34 εκθαλίδνπλ ηηο απνθξίζεηο ηνπ δείγκαηνο ζρεηηθά κε ην θαηά πφζν αηζζάλνληαη «πξήμηκν» θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο έκκελνπ ξχζεο. Απφ ην ζχλνιν ησλ 139 εθήβσλ, νη 43 (30,9%) δηαθσλνχλ απφιπηα κε ηελ χπαξμε «πξεμίκαηνο», νη 26 (18,7%) κάιινλ δηαθσλνχλ, νη 19 (13,7%) νχηε ζπκθσλνχλ νχηε δηαθσλνχλ, νη 31 (22,3%) ζπκθσλνχλ θαη νη 20 (14,4%) ζπκθσλνχλ απφιπηα. Πίλαθαο 22: Ππήξιμο καηά ηη διάπκεια ηηρ Δμμήνος Ρύζευρ πρλφηεηα Πνζνζηφ % Γηαθσλψ απφιπηα 43 30,9 Μάιινλ Γηαθσλψ 26 18,7 Οχηε πκθσλψ νχηε Γηαθσλψ 19 13,7 Μάιινλ πκθσλψ 31 22,3 πκθσλψ Απφιπηα 20 14,4 χλνιν ,0 94

95 Γηάγξακκα 34: «Πξήμηκν» θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε Σειεπηαία εξψηεζε απηήο ηεο ελφηεηαο ζε ζρέζε κε ηηο έθεβεο ηνπ δείγκαηνο, είλαη ην θαηά πφζνλ παξνπζηάδνπλ ελαιιαγέο ζηε δηάζεζε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο έκκελνπ ξχζεο. Απφ ηνλ Πίλαθα 24, ινηπφλ, παξαηεξείηαη φηη κε ηε ζπγθεθξηκέλε πξφηαζε δηαθσλνχλ απφιπηα 34 (24,5%) άηνκα, κάιινλ δηαθσλνχλ 28 (20,1%), νχηε ζπκθσλνχλ νχηε δηαθσλνχλ 20 (14,4%), κάιινλ ζπκθσλνχλ 29 (20,9%) θαη ζπκθσλνχλ απφιπηα 28 (20,1%). Ζ ζπγθεθξηκέλε θαηαλνκή παξνπζηάδεηαη δηαγξακκαηηθά θαη ζην Γηάγξακκα 35. Πίλαθαο 24: Δναλλαγέρ ζηη Γιάθεζη καηά ηη διάπκεια ηηρ Δμμήνος πύζευρ πρλφηεηα Πνζνζηφ % Γηαθσλψ απφιπηα 34 24,5 Μάιινλ Γηαθσλψ 28 20,1 Οχηε πκθσλψ νχηε Γηαθσλψ 20 14,4 Μάιινλ πκθσλψ 29 20,9 πκθσλψ Απφιπηα 28 20,1 χλνιν ,0 95

96 Γηάγξακκα 35: Δλαιιαγέο ζηε Γηάζεζε θαηά ηελ Έκκελν Ρχζε ηελ ππφινηπε ελφηεηα παξνπζηάδνληαη ηα ζηνηρεία ησλ κεηέξσλ ησλ εθήβσλ ηνπ δείγκαηνο. πγθεθξηκέλα, ν Πίλαθαο 25 παξνπζηάδεη ηε κέζε ηηκή θαη ηελ ηππηθή απφθιηζε ηεο ειηθίαο εκκελαξρήο θαη ηεο δηάξθεηαο ηεο έκκελνπ ξχζεσο ηνπο. Απφ ηνλ πίλαθα απηφ, παξαηεξείηαη φηη ε κέζε ειηθία εκκελαξρήο γηα ηηο κεηέξεο θπκαίλεηαη ζηα 12,66 (±1,42) έηε, ελψ ε κέζε δηάξθεηα εκκήλνπ ξχζεσο ζηηο 5,30 (±2,52) εκέξεο. Οη ζρεηηθέο θαηαλνκέο απεηθνλίδνληαη δηαγξακκαηηθά ζηα Γηαγξάκκαηα 36 θαη 37 αληηζηνίρσο. Πίλαθαο 23: Απιθμηηικόρ Μέζορ και Σςπική Απόκλιζη Ηλικίαρ Δμμηναπσήρ και Γιάπκειαρ Δμμήνος Ρύζευρ ηυν Μηηέπυν Πιήζνο Απαληήζεσλ/Ν Αξηζκεηηθφο Μέζνο/Μ.Ο. Σππηθή Απφθιηζε/ +S.D. Δκκελαξρή Μεηέξαο ,66 1,42 Μέξεο έκκελνπ ξχζεσο ησλ κεηέξσλ θαηά κέζν φξν 96 5,30 2,52 96

97 Γηάγξακκα 36: Ηζηφγξακκα ηεο ειηθίαο εκκελαξρήο ησλ κεηέξσλ Γηάγξακκα 37: Ηζηφγξακκα ηεο κέζεο δηάξθεηαο ηεο εκκήλνπ ξχζεσο ησλ κεηέξσλ 97

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Βαζίιεο Μνύγηνο Καζεγεηήο βηνρεκείαο ηεο άζθεζεο ΤΔΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Η άζθεζε κεηώλεη ηνπο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΒΟΛΙΚΔ ΠΑΘΗΔΙ ΣΩΝ ΟΣΩΝ

ΜΔΣΑΒΟΛΙΚΔ ΠΑΘΗΔΙ ΣΩΝ ΟΣΩΝ ΜΔΣΑΒΟΛΙΚΔ ΠΑΘΗΔΙ ΣΩΝ ΟΣΩΝ Prince MJA 2004 Current Definition of Osteoporosis Osteoporosis is defined as a skeletal disorder characterized by compromised bone strength predisposing a person to an increased

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Απνηειέζκαηα Ψεθνθνξίαο ηα ζέκαηα ηεο B Επαλαιεπηηθήο Γεληθήο πλέιεπζεο ηωλ Μεηόρωλ ηεο Εζληθήο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο ηεο 23/11/2012 (άξζξν 32 παξ. 1 θ.λ. 2190/1920, παξ. 4.1.3.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΤΜΑ ΣΔΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΑΠΘ. Γεπηεξνπαζήο ππέξηαζε

ΓΟΤΜΑ ΣΔΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΑΠΘ. Γεπηεξνπαζήο ππέξηαζε ΓΟΤΜΑ ΣΔΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟ Γ ΠΑΘΟΛΟΓΗΚΖ ΚΛΗΝΗΚΖ ΑΠΘ Γεπηεξνπαζήο ππέξηαζε ΚΤΡΗΑ ΑΗΣΗΑ ΓΔΤΣΔΡΟΠΑΘΟΤ ΤΠΔΡΣΑΖ Υξφληα λεθξηθή βιάβε Γηαηαξαρέο λεθξηθήο αηκάησζεο Νεθποπαπεγσςμαηική νόζορ Νεθπαγγειακή ςπέπηαζη Ιζθμική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΣΞΛ-4ΔΡ. D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022

ΑΔΑ: Β4ΣΞΛ-4ΔΡ. D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022 D:\backup2\ETAP-MME\EgikliosETAPn4093.doc Γηαηεξεηέν κέρξη 31-12-2022 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ Αζήλα, 21-11- 2012 ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ Αξηζ.Πξ.Φ 10070/νηθ. 27043 /1799 ΚΟΙΝ. ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΚΟΙΝ.ΑΦΑΛΙΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΣΡΟΦΗ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ & ΦΤΙΚΗ ΓΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ

ΓΙΑΣΡΟΦΗ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ & ΦΤΙΚΗ ΓΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ ΑΡΙΣΟΣΔΛΔΙΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΗ ΦΤΙΚΗ ΑΓΧΓΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΙΜΟΤ ΔΡΓΑΣΗΡΙΟ ΤΓΙΔΙΝΗ ΚΑΙ ΓΙΑΣΡΟΦΗ ΑΘΛΟΤΜΔΝΧΝ ΓΙΑΣΡΟΦΗ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ & ΦΤΙΚΗ ΓΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ Άλλα Σζηιηγθίξνγινπ-Φαραληίδνπ Δηξήλε Αξγπξηάδνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205

ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ. Μάθημα 2ο-PSY 205 ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΧΤΦ 205 ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΠΟΤΛΛΗ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΑ 1 2 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΣΟ Ορισμοί και θεωρίες Προσωπικότητας Παράγοντες που επηρεάζουν την προσωπικότητα Αξιολόγηση προσωπικότητας Οι έννοιες του φυσιολογικού και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ

RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ RND: παξνπζίαζε πεξηζηαηηθνύ Αλαζηαζία Γακέινπ Καξδηνιόγνο Παλεπηζηεκηαθό Ννζνθνκείν Πάηξαο Conflicts of interest: no conflict Patras University Hospital Ιζηνξηθό αζζελνύο, 71 εηώλ, 95 kg Σαθραξώδεο δηαβήηεο/

Διαβάστε περισσότερα

Άζθεζε θαη Γηαηξνθή ζηελ Δθεβηθή Ηιηθία

Άζθεζε θαη Γηαηξνθή ζηελ Δθεβηθή Ηιηθία 2 ν ΛΤΚΔΙΟ ΚΑΜΑΣΔΡΟΤ ΔΡΔΤΝΗΣΙΚΗ ΔΚΘΔΗ Άζθεζε θαη Γηαηξνθή ζηελ Δθεβηθή Ηιηθία πγγξαθηθή Οκάδα ΚΗΔΕΟΤ ΟΦΗΑ ΕΟΤΚΑ ΓΔΧΡΓΗΟ ΚΟΤΚΑ ΜΑΡΗΑ ΛΗΟΤΚΑ ΥΡΗΣΗΝΑ ΜΠΑΛΑΚΑ ΗΧΑΝΝΑ ΚΑΡΑΘΑΝΟΤ ΔΛΠΗΓΑ ΚΟΤΣΟΚΧΣΑ ΝΗΚΟΛΔΣΑ ΛΗΧΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα

ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα ΚΡΑΣ ΙΚΟ ΠΙΣ ΟΠΟΙ ΗΣΙΚ Ο ΓΛΩ ΟΜΑΘΔΙΑ ΔΠΙΜΟΡΦΩΣΙΚΟ ΔΜΙΝΑΡΙΟ ΔΞΔΣΑΣΩΝ ΣΟΤΡΚΙΚΗ ΓΛΩΑ ΔΞΔΣΑΗ ΣΟ ΓΙΑΒΑΘΜΙΜΔΝΟ ΔΠΙΠΔΓΟ Β (Β1 & Β2) άββατο 3 Μαρτίου 2012 Αθήνα τόχοι του σεμιναρίου Με ην παξόλ ζεκηλάξην απνζθνπνύκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Σερληθή Έθζεζε 2. Σερληθέο Πξνδηαγξαθέο 3. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 4. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα ζάθ σλ α π ν ξ- Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ

ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ (Τπεύζπλνο Ιαηξόο : Α. Παπαβαζηιείνπ) (Τπεύζπλνη Φπζ/ηέο: Ισαθεηκίδεο ηαύξνο θηλ. 6977223666, Καξακέξε Καηεξίλα θηλ. 6944701324)

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΘΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΚΟ ΘΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΘΚΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΑ ΓΕΩΠΟΝΘΑ ΣΜΗΜΑ ΖΩΘΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ. Πηστιακή Εργαζία :

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΘΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΚΟ ΘΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΘΚΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΑ ΓΕΩΠΟΝΘΑ ΣΜΗΜΑ ΖΩΘΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ. Πηστιακή Εργαζία : ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΘΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΚΟ ΘΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΘΚΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΘΑ ΓΕΩΠΟΝΘΑ ΣΜΗΜΑ ΖΩΘΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Πηστιακή Εργαζία : Τοσ φοιτητή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

9 ε ΔΝΟΤΗΤΑ: Σηεξενηππηθή Απεηιή (Stereotype Threat) Πεγέο:

9 ε ΔΝΟΤΗΤΑ: Σηεξενηππηθή Απεηιή (Stereotype Threat) Πεγέο: 96 9 ε ΔΝΟΤΗΤΑ: Σηεξενηππηθή Απεηιή (Stereotype Threat) Πεγέο: Aronson, J., Jannone, S., McGlone, M., & Johnson-Cambell, T. (2009). The Obama effect: An experimental test. Journal of Experimental Social

Διαβάστε περισσότερα

Η εγθπκνζύλε είλαη κία πεξίνδνο πνπ ζρεηίδεηαη κε ζεκαληηθέο θπζηνινγηθέο ελδνθξηληθέο κεηαβνιέο

Η εγθπκνζύλε είλαη κία πεξίνδνο πνπ ζρεηίδεηαη κε ζεκαληηθέο θπζηνινγηθέο ελδνθξηληθέο κεηαβνιέο Η εγθπκνζύλε είλαη κία πεξίνδνο πνπ ζρεηίδεηαη κε ζεκαληηθέο θπζηνινγηθέο ελδνθξηληθέο κεηαβνιέο Οη πξνζαξκνγέο ηεο κέιινπζαο κεηέξαο Η αλάπηπμε ηεο εκβξπνπιαθνπληηαθήο κνλάδαο Παξαγωγή νξκνλώλ από ηνλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Η εξγαζία απηή έρεη σο ζθνπό ηελ ελεκέξσζε γηα ηεο ακβιώζεηο. Δελ έρνπκε σο ζηόρν λα επεξεάζνπκε ηελ γλώκε ζαο νύηε λα θαηεγνξήζνπκε ηηο επηινγέο

Η εξγαζία απηή έρεη σο ζθνπό ηελ ελεκέξσζε γηα ηεο ακβιώζεηο. Δελ έρνπκε σο ζηόρν λα επεξεάζνπκε ηελ γλώκε ζαο νύηε λα θαηεγνξήζνπκε ηηο επηινγέο Η εξγαζία απηή έρεη σο ζθνπό ηελ ελεκέξσζε γηα ηεο ακβιώζεηο. Δελ έρνπκε σο ζηόρν λα επεξεάζνπκε ηελ γλώκε ζαο νύηε λα θαηεγνξήζνπκε ηηο επηινγέο ζαο. Απηό πνπ ζέινπκε είλαη λα γλσξίδνπκε... Η έκηρωζη

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη ΛΤΜΔΝΔ ΑΚΖΔΗ ΣΖΝ ΔΤΡΔΖ ΑΡΥΗΚΖ ΦΑΖ 1. Η αιή αξκνληθή ηαιάλησζε ν εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη ιάηνο Α = cm θαη ζρλόηεηα f = 5 Hz. Τε ρξνληθή ζηηγκή = ην κηθξό ζώκα δηέξρεηαη αό ηε ζέζε ανκάθξλζεο

Διαβάστε περισσότερα

Μητπώο Εσωτεπικών και Εξωτεπικών Μελών Ε.Π. τος Τμήματορ Φςσικοθεπαπείαρ ανά γνωστικό αντικείμενο

Μητπώο Εσωτεπικών και Εξωτεπικών Μελών Ε.Π. τος Τμήματορ Φςσικοθεπαπείαρ ανά γνωστικό αντικείμενο Μητπώο Εσωτεπικών και Εξωτεπικών Μελών Ε.Π. τος Τμήματορ Φςσικοθεπαπείαρ ανά γνωστικό αντικείμενο Ι. Φσσικοθεραπεία Εσωτεπικά Μέλη 1. Βαξζακίδεο Κωλζηαληίλνο, Καζεγεηήο, ηνπ Σκήκαηνο Φπζηθνζεξαπείαο κε

Διαβάστε περισσότερα

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ 1 ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάημε θηλεηηθώλ δεμηηήησλ θαη ηθαληεηηθή εθηέιεζε ξηζκέλσλ α αηέ Σηχ :1 και 4 Γλώζε ηε άζα κε δάηια ζηελ εηζθαίξηζε. Ειδιώξει Πειεχμεα Χ 1. Τα αηδηά λα κάζλ ηελ άζα κε δάηια. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

O Παηδίαηξνο αληηκέησπνο κε ην θνληό αλάζηεκα

O Παηδίαηξνο αληηκέησπνο κε ην θνληό αλάζηεκα O Παηδίαηξνο αληηκέησπνο κε ην θνληό αλάζηεκα ΓΗΜΗΣΡΗ Θ. ΠΑΠΑΓΗΜΗΣΡΙΟΤ Οη κεηξήζεηο κε ηηο νπνίεο ειέγρνληαη ε αχμεζε θαη ν ξπζκφο ηεο ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ παξαθνινχζεζε ηεο αλάπηπμεο ησλ δεπηεξνγελψλ ραξαθηεξηζηηθψλ

Διαβάστε περισσότερα