Η µη λεκτική επικοινωνία στην διαχείριση κρίσεων στην οµάδα. How can non-verbal communication prevent crisis in the team

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η µη λεκτική επικοινωνία στην διαχείριση κρίσεων στην οµάδα. How can non-verbal communication prevent crisis in the team"

Transcript

1 Η µη λεκτική επικοινωνία στην διαχείριση κρίσεων στην οµάδα How can non-verbal communication prevent crisis in the team Μαρία-Ελένη ΦΡΑΓΓΕ ΑΚΗ δασκάλα (ΠΕ70), MSc (c) ΕΚΠΑ, Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης,: Εκπαίδευση Ενηλίκων και δια βίου Μάθηση Abstract We can t do nothing, but communicate! Every aspect of our daily life is a form of a timeless communication with each other. Even if this type of communication does not include words, people can still achieve a form of communication, a non-verbal form. Non-verbal communication consists a special type of communication because expresses human feelings throughout our body. This can be extremely helpful for a teacher, so as to prevent and deal, in the right way, with a crisis between the members of his/her team. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η επικοινωνία ως διαδικασία είναι τόσο άρρηκτα δεµένη µε την ανθρώπινη ύπαρξη ώστε να γίνεται συνεχώς και ασταµάτητα. Ακόµα κι όταν δεν εµπερικλείει τον λόγο, οι άνθρωποι εξακολουθούν να επικοινωνούν µεταξύ τους. «εν µπορούµε παρά να επικοινωνούµε», αναφέρει ο Dance (Κοντάκος, 2008, σ. 53). Με την µηλεκτική επικοινωνία, η οποία περιλαµβάνει την συµµετοχή ολόκληρου του σώµατος στην έκφραση συναισθηµάτων και διαθέσεων, ο εκπαιδευτής είναι σε θέση να διαγνώσει, να προλάβει και, τελικά, να αντιµετωπίσει καίρια τυχόν κρίσεις µέσα στα πλαίσια της διδακτικής του οµάδας, ή της οµάδας εργασίας. Με την ευρεία έννοια ο όρος επικοινωνία έρχεται για να περιγράψει την ανταλλαγή µηνυµάτων, την µετάδοση σηµασιών µεταξύ ατόµων και οµάδων. Αυτή η ανταλλαγή µηνυµάτων εµπεριέχει και την αλληλεπίδραση του ενός ατόµου µε το άλλο, την κοινωνική αλληλεπίδραση ή την διαπροσωπική επικοινωνία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσεται τόσο η λεκτική, όσο και η µη λεκτική µορφή επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, αφού η ανθρώπινη επικοινωνία πραγµατοποιείται µε ψηφιακούς και µε αναλογικούς τρόπους (Κοντάκος, 2008, σ. 53). Για την επικοινωνιακή διαδικασία χρειάζεται µια σειρά από πολλά και πολυποίκιλα στοιχεία. Αυτά είναι: Ο ποµπός και ο δέκτης, οι οποίοι κατά την επικοινωνία και για την δηµιουργία ενός πλήρους κυκλώµατος χρειάζεται να «αλλάξουν ρόλους». Με τον τρόπο αυτό ο δέκτης της ερώτησης γίνεται τώρα ποµπός µιας απάντησης και αντιστρόφως. Παρατηρείται λοιπόν δράση και ανάδραση κατά την επικοινωνιακή διαδικασία. Το µήνυµα, το οποίο µπορεί να περιλαµβάνει πληροφορίες, ερωτήσεις, καταγραφή συναισθηµάτων, γενικά ένα σηµασιολογικό περιεχόµενο. 218

2 Τα µέσα έκφρασης και µετάδοσης του µηνύµατος, δηλαδή τα µη λεκτικά µέσα, ένα δίκτυο επικοινωνίας, διάφορους τεχνικούς τρόπους επικοινωνίας (γράµµα, τηλέφωνο, Η/Υ κ.τ.λ. Το περιβάλλον µέσα στο οποίο λαµβάνει χώρα η διαδικασία της επικοινωνίας. Η λεκτική επικοινωνία εντάσσεται στους ψηφιακούς τρόπους επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης. Αποτελείται από µια σειρά σηµείων τα οποία βρίσκονται σε δυναµική σχέση µεταξύ τους, συντίθενται, αποκόπτονται, ανασυντίθενται (γράµµατασηµεία, συλλαβές, λέξεις, φράσεις, κείµενα), ώστε όλα µαζί να αποτελούν ένα οργανωµένο σύνολο, έναν κώδικα επικοινωνίας. Με τον όρο λεκτική επικοινωνία εννοούµε όλα εκείνα τα µηνύµατα τα οποία χρησιµοποιούν την λεκτική οδό, τις λέξεις, τις προτάσεις, σε προφορικό (οπτικάακουστικά σήµατα) και σε γραπτό επίπεδο (γραφή-παραστάσεις εικόνων), ώστε να επιτευχθεί η επικοινωνία. Μιλώντας για µη λεκτική επικοινωνία εννοούµε την έκφραση συναισθηµάτων, διαθέσεων, στάσεων και γενικότερα του εσωτερικού κόσµου του ανθρώπου µέσω του σώµατος (Ι.Ε. Βρεττός, 2003, σ. 20). Είναι η έκφραση όλων εκείνων των στοιχείων τα οποία µοιάζουν να µην χωρούν µέσα στα λόγια µας. Με την µη λεκτική του επικοινωνία, µε την συµπεριφορά του, ένα άτοµο µπορεί να ασκήσει επιρροή στην νοητική κατάσταση ή στα συναισθήµατα του συνοµιλητή του, στοιχείο ιδιαίτερα σηµαντικό για την κοινωνική επιτυχία του ατόµου καθώς και για την επιτυχία των διαπροσωπικών του σχέσεων. Γενικά για την µη λεκτική επικοινωνία, µπορούµε να διακρίνουµε µια σειρά από χαρακτηριστικά (Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, 2008, σ ). Έτσι, η µη λεκτική επικοινωνία έχει, Φυλογενετική προτεραιότητα. Αυτό σηµαίνει ότι αυτή η µορφή επικοινωνίας προηγήθηκε της λεκτικής στην φυσική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Οντογενετική προτεραιότητα. Ο άνθρωπος στα πρώτα στάδια της ζωής του επικοινωνεί µε το περιβάλλον αποκλειστικά και µόνο µε την χρήση του µη λεκτικού καναλιού, για παράδειγµα η επικοινωνία της µητέρας και του νεογέννητου βρέφους. Αξία οικουµενική. Σε όλους τους πολιτισµούς και σε όλες τις κοινωνίες έχουν αναπτυχθεί µη λεκτικά σήµατα τα οποία έχουν καταρτίσει ένα ολόκληρο σύστηµα επικοινωνίας. Εδώ είναι σηµαντικό να αναφερθεί ότι δεν ισχύουν οι ίδιοι κανόνες µη λεκτικής συµπεριφοράς σε όλα το κοινωνικά συστήµατα. Στις µουσουλµανικές, για παράδειγµα, χώρες δεν είναι αποδεκτή κοινωνικά συµπεριφορά η βλεµµατική επαφή, το να κοιτά κανείς ευθέως στα µάτια τον συνοµιλητή του για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Χρήση παντού και πάντα. Χρησιµοποιούνται σε όλες τις µορφές αλληλεπιδράσεων, σε όλες τις µορφές επικοινωνίας, διαπροσωπικές, επαγγελµατικές, οµαδικές, δυαδικές. Πρωταρχικό ρόλο. Πάντα πριν «πάρει το λόγο» η λεκτική επικοινωνία, έστω και σε ασυνείδητο στάδιο, η µη λεκτική επικοινωνία έχει επιστρατευτεί για να συλλέξει και να αξιολογήσει όλες εκείνες τις πληροφορίες και τα στοιχεία τα οποία µαρτυρά η επίσης µη λεκτική συµπεριφορά του συνοµιλητή (εµφάνιση, στάση σώµατος, µορφασµοί προσώπου κ.τ.λ.) 219

3 Η σηµασία της µη λεκτικής επικοινωνίας είναι ευρέως αναγνωρισµένη και αποδεκτή αν σκεφτεί κανείς όλες εκείνες τις περιπτώσεις όπου µπορεί να βοηθήσει, να διευκολύνει, ρυθµίσει τον τύπο της σχέσης η οποία θα αναπτυχθεί, να συµπληρώσει την λεκτική συµπεριφορά ή ακόµα και να την υποκαταστήσει εντελώς. Ας αναλογιστεί κανείς τις περιπτώσεις του βωβού κινηµατογράφου, τις στιγµές όπου ένα µήνυµα πρέπει να µεταδοθεί «στα κρυφά», ή όπου τα άτοµα είναι επιτακτική ανάγκη να επικοινωνήσουν αλλά το περιβάλλον στο οποίο εκείνη τη στιγµή βρίσκονται δεν τους το επιτρέπει, για παράδειγµα µέσα σε έναν πολύβουο δρόµο, σε εργοστάσιο, στο χρηµατιστήριο. Τότε είναι που αµέσως και ασυνείδητα ξετυλίγεται το ρεπερτόριο της µη λεκτικής συµπεριφοράς για να επιτευχθεί µε κάθε δυνατό τρόπο η επικοινωνία. Η λεκτική και η µη λεκτική επικοινωνία αποτελούν τις δυο όψεις του ίδιου νοµίσµατος. Και οι δυο µαζί αλληλοσυµπληρώνονται και συναποτελούν το φαινόµενο της επικοινωνίας. Παρόλα αυτά, παρουσιάζουν και µια σειρά από διαφορές εξαιτίας της διαφορετικής τους φύσης και προέλευσης. Πιο συγκεκριµένα 1. Η µη λεκτική επικοινωνία αποτελεί βιολογική αναγκαιότητα, ενώ η µη λεκτική διέπεται από αρχές επινοηµένες από το άτοµο. Κατά συνέπεια, η µη λεκτική επικοινωνία διέπεται από διαφυλετικότητα και διαπολιτισµικότητα, ενώ η λεκτική είναι φυλετικά προσδιορισµένη. 2. Ως σύστηµα η µη λεκτική επικοινωνία κάνει χρήση των παλιών δοµών του κεντρικού νευρικού συστήµατος, σε αντίθεση µε την λεκτική η οποία χρησιµοποιεί τον εγκεφαλικό φλοιό. 3. Η µη λεκτική επικοινωνία είναι η πρώτη µορφή επικοινωνίας (νεογέννητο- µητέρα), ενώ η λεκτική έρχεται αρκετά αργότερα στην ζωή του ατόµου. 4. Τα δρώντα αντικείµενα αλλά και η ίδια η δράση τους υπάρχουν ανεξάρτητα από κοινωνικούς κανόνες, ενώ ο κώδικας επικοινωνίας είναι δηµιούργηµα του ατόµου και της κοινωνίας. 5. Η µη λεκτική επικοινωνία επηρεάζει την αντίληψη, το συντονισµό και την ενσωµάτωση και οδηγεί στην απόκτηση δεξιοτήτων. Αντίθετα, η λεκτική επηρεάζει τη σκέψη και οδηγεί στην απόκτηση πληροφοριών. (Κοντάκος, 2008, σ. 56) 6. Η µη λεκτική επικοινωνία εµπεριέχει συναισθήµατα, βασίζεται στην ενσυναισθηµατική αξιολόγηση, στην έµπρακτη συµµετοχή του ατόµου στην διαδικασία αλληλεπίδρασης, σε αντίθεση µε την λεκτική επικοινωνία η οποία είναι διανοητική διαδικασία και η κατανόηση κάθε λεκτικής έκφρασης εναπόκειται σε προηγούµενη λεκτική συµφωνία. 7. Τέλος, η µη λεκτική επικοινωνία αποτελεί ένα αυστηρά προσωπικό κόσµο για το κάθε άτοµο, µια γλώσσα προσωπική, ενώ η λεκτική επικοινωνία αντιπροσωπεύει µια γλώσσα διαµορφωµένη από κοινωνικούς κανόνες. Σε κάθε έκφανση της καθηµερινής µας ζωής βρισκόµαστε σε αλληλεπίδραση µε τους άλλους ανθρώπους, σε επίπεδο τυπικό όπου είναι µικρές οι συναισθηµατικές ανταλλαγές και τον πρώτο ρόλο έχουν η ανταλλαγή πληροφοριακών µηνυµάτων αλλά και σε διαπροσωπικό επίπεδο, όπου κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι ανταλλαγές συναισθηµάτων και η ικανοποίηση των αναγκών µας. Οι διαπροσωπικές είναι τόσο σηµαντικές διότι αποτελούν το µέσο για την ικανοποίηση των αναγκών µας σε λήψη και παροχή φροντίδας, σε αγάπη καταξίωση, αναγνώριση, επιβεβαίωση. Αν και δεν είναι όλες οι σχέσεις ίδιες, τέτοιες σχέσεις οδηγούν σε ηρεµία και ψυχική ισορροπία τον άνθρωπο. 220

4 Όπου όµως εµπλέκονται συναισθήµατα, κάνει την εµφάνισή της η µη λεκτική συµπεριφορά. Και στο σηµείο αυτό, η µη λεκτική συµπεριφορά ερµηνεύεται από την κατάλληλη χρήση των µη λεκτικών κοινωνικών δεξιοτήτων του ατόµου. Ο Kelly όρισε τις κοινωνικές δεξιότητες ως τα είδη της συµπεριφοράς τα οποία επιστρατεύουν οι άνθρωποι στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, έτσι ώστε να παίρνουν όσο το δυνατόν περισσότερες αµοιβές (Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, 2008, σ. 162). Όταν µιλάµε για κοινωνικές δεξιότητες, εννοούµε την έκφραση των προσωπικών µας συναισθηµάτων µε τον κατάλληλο τρόπο αλλά και την ορθή αποκωδικοποίηση των συναισθηµάτων των άλλων και στο σηµείο αυτό λαµβάνει χώρα η ορθή ερµηνεία των µη λεκτικών σηµάτων των ατόµων του περιβάλλοντος. Τα άτοµα τα οποία έχουν αναπτύξει αυτού του τύπου την δεξιότητα διακρίνονται από µεγαλύτερη εκφραστικότητα και εξωστρέφεια, στοιχεία τα οποία τα κάνουν περισσότερα αγαπητά και συµπαθή. Αυτό το γεγονός εύκολα µπορεί να εξηγηθεί διότι τα άτοµα αυτά ξεκινούν τις διαπροσωπικές τους σχέσεις πριν από τους υπόλοιπους µη λεκτικά, µε ένα ζεστό βλέµµα, ένα χαµόγελο, ένα νεύµα. Έτσι, κερδίζουν την προσοχή και δηµιουργούν ευνοϊκές αρχικές εντυπώσεις, οι οποίες δύσκολα καταρρίπτονται στο µέλλον. Τα άτοµα αυτά απολαµβάνουν την κοινωνική επιτυχία και για έναν ακόµα λόγο, διότι παρέχουν απλόχερα µε µη λεκτικό τρόπο πολλές αµοιβές στα άτοµα µε τα οποία συναναστρέφονται, κάτι που τα καθιστά πολύ δηµοφιλή. ίνουν, ουσιαστικά, στο περιβάλλον τους τα ερεθίσµατα εκείνα τα οποία ικανοποιούν τις ανάγκες των συνανθρώπων τους. Ακόµη, εννοούµε τις δεξιότητες οι οποίες και απαιτούνται για τον έλεγχο και την ρύθµιση των συναισθηµατικών µας εκδηλώσεων που περιλαµβάνουν τόσο την απόκρυψη της εκδήλωσης των πραγµατικών µας συναισθηµάτων, όσο και την υποκριτική έκφραση συναισθηµάτων τα οποία και δεν βιώθηκαν. Εδώ είναι ιδιαίτερης σηµασίας να αναφερθεί ότι ο έλεγχος της έκφρασης των πραγµατικών συναισθηµάτων είναι πολύ δύσκολος. Ακόµα και όταν γίνεται προσπάθεια γι αυτό, πολλές φορές η µη λεκτική συµπεριφορά προδίδει (συνεχές, νευρικό κούνηµα του ποδιού, κοκκίνισµα του προσώπου, εφίδρωση, κτλ). Αντίθετα, η υποκριτική έκφραση συναισθηµάτων ως κοινωνική συµπεριφορά διδάσκεται από πολύ µικρή ηλικία και αποτελεί µια φυσική και αποδεκτή κοινωνική συµπεριφορά. Στις βασικές µη λεκτικές κοινωνικές δεξιότητες περιλαµβάνονται εκείνες οι οποίες είναι ικανές να αλλάξουν τη σηµασία του λόγου, δηλαδή, τα παραγλωσσικά στοιχεία, η αλλαγή του τόνου και του ρυθµού της φωνής, οι παύσεις, είναι στοιχεία ικανά να δώσουν έµφαση ή να «αποσιωπήσουν» τµήµατα του λόγου. Τέλος, σε πολύ συγκεκριµένες και εξειδικευµένες περιπτώσεις, οι οποίες δεν αποτελούν αντικείµενο της παρούσας εργασίας, απαιτούνται ικανότητες συναισθηµατικής συµµετοχής στα ζητήµατα τα οποία απασχολούν τον συνάνθρωπο (empathy-ενσυναίσθηση) µε σκοπό την παροχή ψυχολογικής στήριξης. Γενικά, οι διαπροσωπικές σχέσεις παίζουν ιδιαίτερα σηµαντικό ρόλο στην ζωή ενός ανθρώπου και αποτελούν έναν ουσιαστικό παράγοντα ευτυχίας και ψυχικής ισορροπίας, από όπου το άτοµο αντλεί δύναµη και στήριξη τόσο για την ικανοποίηση βασικών του συναισθηµατικών αναγκών, όσο και για την επίτευξη των στόχων του. Η ΟΜΑ Α Οµάδα είναι η συνάντηση και αλληλεπίδραση µιας σειράς ατόµων σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Σηµαντικά στοιχεία αποτελούν ο αριθµός των ατόµων της οµάδας αλλά κυριότερα ο κοινός τους στόχος (εκτέλεση έργου), οι κοινοί κανόνες οι οποίοι διέπουν τις συναντήσεις των µελών της οµάδας, τα κοινά προβλήµατα, οι κοινωνικοί ρόλοι τους οποίους το κάθε µέλος της οµάδας επιτελεί και τέλος η 221

5 ικανοποίηση των κοινών συναισθηµατικών αναγκών των µελών της οµάδας. Έγινε τόσο συχνή χρήση του επιθέτου «κοινός», θέλοντας να καταστεί φανερό ότι πραγµατικά οµάδα δεν είναι η απλή συνάθροιση µιας σειράς ατόµων αλλά το πέρασµα από το προσωπικό στο συλλογικό, από το «εγώ» στο «εµείς». Κάθε οµάδα έχει µια σειρά από γνωρίσµατα διάρθρωσης (Τσιπλητάρης, 2004, σ. 54). Επικοινωνία και αλληλεπίδραση µεταξύ των µελών της. Συναίσθηµα οικειότητας µεταξύ των µελών. Ταύτιση του εαυτού τους µε την οµάδα (αίσθηση του ανήκειν) Κοινά ενδιαφέροντα και κοινοί στόχοι. Αλληλεξάρτηση και αλληλοσυµπλήρωση των ρόλων. Ταύτιση µεταξύ των µελών µε κοινά ιδεώδη. Αξίες. Συναίσθηµα συνύπαρξης από την οµοιότητα της συµπεριφοράς των µελών απέναντι στο περιβάλλον. Αλληλεγγύη και αλληλοϋποστήριξη µεταξύ των µελών της. Η δηµιουργία της οµάδας ξεκινά, κατά κανόνα, µε την κατανοµή των ρόλων στα µέλη της. Η ένταξη του κάθε ατόµου χωριστά στην οµάδα ή ακόµα και η δηµιουργία υποοµάδων δεν γίνεται αυθαίρετα αλλά επηρεάζεται από κάποιους παράγοντες. Κάποιοι από αυτούς εντάσσονται στο κοµµάτι της µη λεκτικής επικοινωνίας το οποίο και ενδιαφέρει περισσότερο την παρούσα εργασία. Η πρώτη εντύπωση την οποία δηµιουργεί το άτοµο µε το οποίο καλείται κάποιος να συνυπάρξει, είναι µέρος της µη λεκτικής επικοινωνίας. Η πρώτη εντύπωση εξαρτάται από παράγοντες όπως η εµφάνιση γενικά, οι εκφράσεις του προσώπου (π.χ. το χαµόγελο), στοιχεία της προσωπικότητας τα οποία αντικατοπτρίζονται στην µη λεκτική συµπεριφορά (κινήσεις των χεριών ή του κορµού προς την κατεύθυνση του συνοµιλητή οι οποίες συνοδεύουν τον λόγο φανερώνουν επικοινωνιακή διάθεση, ευχάριστη προσωπικότητα και δηµιουργούν θετικό κλίµα αλληλεπίδρασης). ΟΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΟΜΑ Α-ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΛΗΦΘΟΥΝ Γίνεται λόγος για την διαχείριση των κρίσεων οι οποίες προκύπτουν µέσα σε µια οµάδα. Μια τέτοια κατάσταση κρίνεται φυσιολογική ως προς την εµφάνισή της καθώς στο ανθρώπινο στοιχείο ενυπάρχουν τέτοιου είδους συµπεριφορές. Παρόλα αυτά, είναι προτιµότερο να προλαµβάνονται οι οποιεσδήποτε κρίσεις και συγκρούσεις µεταξύ των µελών παρά να αντιµετωπίζονται εκ των υστέρων (εµψύχωση). Τούτο είναι δυνατόν εάν ο εκπαιδευτής µεριµνήσει για την δηµιουργία ενός ευνοϊκού κλίµατος µέσα στην οµάδα. Είναι καλό τα µέλη της οµάδας να έχουν οπτική επαφή το ένα µε το άλλο, να µπορούν να επικοινωνούν πρόσωπο µε πρόσωπο, να συνάπτουν σχέσεις µε σκοπό την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση. Αυτό εξαρτάται από την διάρθρωση του χώρου µέσα στον οποίο γίνονται οι συναντήσεις της οµάδας, το εκπαιδευτικό στυλ του εκπαιδευτή, καθώς και από την ίδια την οµάδα. Ως προς την διάρθρωση του χώρου συναντήσεων προτιµάται η διάταξη σε σχήµα V ή U, καθώς κρίνεται η πιο ευχάριστη αλλά και αυτή η οποία ευνοεί την παιδαγωγική σχέση.( Courau, 2000 σ. 78) Σύµφωνα µε την διάταξη αυτή οι 222

6 εκπαιδευόµενοι έχουν την δυνατότητα να κοιτάζονται, να αναπτύσσουν δηλαδή αλλά και να αποκωδικοποιούν την λεκτική επικοινωνία των υπολοίπων µελών της οµάδας, να µιλούν για την επίτευξη του κοινού έργου το οποίο τους έχει ανατεθεί, να πλησιάζουν ο καθένας τους οικείους του ή και τους απέναντι αν το τραπέζι είναι σχετικά µικρό, χωρίς να χρειαστεί να σηκωθούν, ενώ τέλος µπορούν αµέσως να δηµιουργηθούν µικρές υποοµάδες όπου κριθεί αναγκαίο. Όσον αφορά το εκπαιδευτικό στυλ του εκπαιδευτή, αυτό που περισσότερο ευνοεί την ανάπτυξη σχέσεων και την αλληλεπίδραση των µελών της οµάδας είναι αυτό του δηµοκρατικού εκπαιδευτή. Κύρια χαρακτηριστικά του είναι ο προγραµµατισµός του έργου σε στενή συνεργασία µε την οµάδα και η εκχώρηση αρµοδιοτήτων στα µέλη της οµάδας (διαδικασία έργου και αποτέλεσµά του). Με τον τρόπο αυτό η οµάδα αποκτά γρήγορα αυτονοµία στην επίτευξη του στόχου αλλά κατά επέκταση και στην αντιµετώπιση κάθε κατάστασης η οποία µπορεί να προκύψει και να δηµιουργήσει αναταραχή (αυτοδιαχείριση της οµάδας). Τα µέλη της οµάδας αποφασίζουν από µόνα τους και δίνουν λύσεις, ενώ ο ρόλος του εκπαιδευτή είναι υποστηρικτικός. Αποτελεί και εκείνος ένα ισότιµο µέλος της οµάδας. Συµπληρωµατικά κρίνεται σηµαντικό να αναφερθεί το γεγονός ότι ο εκπαιδευτής αποτελεί πρότυπο συµπεριφοράς για την οµάδα των εκπαιδευόµενών του. «εν υπάρχουν κακές οµάδες αλλά µόνο κακοί εκπαιδευτές» (Courau, 2000, σ. 104) και αυτό φορτίζει τον εκπαιδευτή µε µεγάλες ευθύνες και απαιτήσεις. Πέρα όµως, από όλα εκείνα τα προσόντα τα οποία και καθιστούν τον εκπαιδευτή έναν καλό εκπαιδευτή, είναι απαραίτητα και άλλα εφόδια και εδώ η χρήση µη λεκτικών τεχνικών κάνει την εµφάνισή της. Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ- ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Στην βιβλιογραφία παρουσιάζεται πληθώρα τεχνικών µε την χρήση των οποίων είναι δυνατή η αποτροπή αλλά η αντιµετώπιση µιας κρίσης, µετά την εκδήλωσή της. Η παρούσα εργασία ασχολείται µε τις µη λεκτικές τεχνικές, οι οποίες εµπεριέχουν την χρήση της φωνής, του βλέµµατος και τις εκφράσεις του προσώπου γενικά καθώς και στις κινήσεις του σώµατος. Η φωνή είναι µια από τις εκφράσεις του σώµατος η οποία µπορεί να ασκήσει επιρροή και να επιφέρει σηµαντικές αλλαγές κατά την διάρκεια µιας κρίσης. Είναι πολύ σηµαντικό ο εκπαιδευτής να διατηρεί έναν ρυθµό οµιλίας τέτοιο ο οποίος να υποβοηθά την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση των µελών της οµάδας. Η χαµηλή, µάλλον, παρά δυνατή φωνή, ο σταθερός και αργός ρυθµός οµιλίας, οι περίοδοι σιωπής µέσα σε αυτήν, δηλώνουν αυτοπεποίθηση από µεριάς του εκπαιδευτή, ψυχραιµία, καλή προετοιµασία και αυτοέλεγχο ενώ βοηθούν στην δηµιουργία ενός κλίµατος ηρεµίας και ασφάλειας. Η αύξηση της έντασης της φωνής µπορεί να βοηθήσει σε στιγµές όπου οι ρυθµοί της οµάδας πέφτουν ενώ πρέπει να αποφεύγεται σε στιγµές έντονης κούρασης για να µην οδηγεί σε εκνευρισµό. Ας µην ξεχνάµε την τάση µιµητισµού της οµάδας σε σχέση µε τον εκπαιδευτή. Το να φωνάξει κανείς σε στιγµές κατά την διάρκεια των οποίων σηµειώνεται φασαρία, υπάρχει έντονη διένεξη µεταξύ των συµµετεχόντων, για να ακουστεί πιο δυνατά ώστε να κυριαρχήσει ή µε την ψευδαίσθηση ότι η δική του φωνή θα υπερτερήσει τελικά, οδηγεί στην δηµιουργία περισσότερου θορύβου, όξυνση της έντασης που ήδη υπάρχει και τελικά σε µεγαλύτερο εκνευρισµό. Η συνοχή της οµάδας έχει τότε διασπαστεί και ο εκπαιδευτής βρίσκεται σε δεινή θέση. 223

7 Αντίθετα, ο εκπαιδευτής µε µεγάλη ψυχραιµία οφείλει να χαµηλώσει προοδευτικά τη φωνή του, να µιλήσει µε αργό ρυθµό ή ακόµα και να σωπάσει µε σκοπό του να αυτορυθµιστεί η οµάδα και ο ίδιος να λειτουργήσει ως πρότυπο συµπεριφοράς (καθρεφτισµός). Η βλεµµατική επαφή και η επικοινωνία που επιτελείται µέσα από αυτήν κρίνονται εξίσου σηµαντικά. Η κατεύθυνση του βλέµµατος αποτελεί την απαρχή κάθε είδους αλληλεπίδρασης ενώ όταν το βλέµµα είναι αµοιβαίο είναι πιθανό να ξεκινήσει µια διαπροσωπική σχέση. Η οπτική επαφή, γενικά, δηµιουργεί καλή ατµόσφαιρα και θετικά συναισθήµατα, ενώ ευνοεί την αλληλεπίδραση. Ένας εκπαιδευτής ο οποίος κοιτά συχνά τους συµµετέχοντες στα µάτια, φανερώνει άτοµο µε αυτοπεποίθηση, καλή συναισθηµατική διάθεση και ζεστή προσωπικότητα, άτοµο το οποίο ενδιαφέρεται για την δηµιουργία κλίµατος οικειότητας στην οµάδα. Είναι αναγκαίο στοιχείο, λοιπόν, ο εκπαιδευτής να κοιτάζει τµηµατικά όλους τους εκπαιδευόµενους την ώρα που τους µιλά τόσο διότι µέληµά του είναι η µετάδοση του µηνύµατός του, όσο και η προσωπική εµπλοκή του καθενός συµµετέχοντα σε αυτό. Ο εκπαιδευόµενος, µε τον τρόπο αυτό, θεωρεί ότι ο εκπαιδευτής µιλά σε εκείνον προσωπικά, ότι βρίσκεται εκεί για αυτόν και θεωρεί το µήνυµά του δική του υπόθεση. Αυτό το στοιχείο δηµιουργεί θετικό κλίµα στην λειτουργία της οµάδας, αποφεύγοντας τυχόν συγκρούσεις. Το βλέµµα, ακόµα, εάν η χρήση του δεν είναι η κατάλληλη, µπορεί να προδώσει τις µύχιες σκέψεις του εκπαιδευτή για τους εκπαιδευόµενους ή να περάσει «διπλά µηνύµατα». Εάν ο εκπαιδευτής είναι εκνευρισµένος µε ένα µέλος της οµάδας, όσο γλυκά και ήρεµα αν του µιλήσει, το βλέµµα του θα τον προδώσει. Η καλύτερη τεχνική στον προφορικό λόγο δεν έχει κανένα αποτέλεσµα, εάν ένα οργισµένο ύφος διαψεύδει τα λόγια (Courau 2000, σ. 124). Τα «διπλά µηνύµατα» τα οποία δηµιουργούνται από την αντίφαση των λόγων και της έκφρασης του οµιλούντος η οποία υποκινείται από την συναισθηµατική του κατάσταση µπορούν να αποβούν καταστροφικά σε µια σχέση εµπιστοσύνης, αφού φανερώνουν διπροσωπία και δηµιουργούν συναισθήµατα εξαπάτησης. Όπως το βλέµµα και το πρόσωπο, οι κινήσεις του σώµατος και η µετακίνηση µπορούν είτε να ενισχύσουν, είτε να ακυρώσουν το αποτέλεσµα µιας λεκτικής παρέµβασης ( Courau 2000, σ. 125). Για την ενίσχυση του θετικού κλίµατος στην οµάδα και την ανάπτυξη σχέσεων εµπιστοσύνης και σεβασµού, ο εκπαιδευτής κάθε φορά που ο ίδιος µιλά ή κάθε φορά όπου ο εκπαιδευόµενος παίρνει τον λόγο οφείλει να στρέφει την προσοχή του σε αυτόν και να ενισχύει αυτή του την συµπεριφορά στρέφοντας και ολόκληρο το σώµα του προς την κατεύθυνση του εκπαιδευόµενου. Η µείωση της απόστασης των σωµάτων εκπαιδευτή και εκπαιδευοµένου εκδηλώνει συναισθήµατα ενδιαφέροντος, συµπάθειας, κατανόησης και διάθεσης για την παροχή βοήθειας. Το να µιλά ο εκπαιδευόµενος και ο εκπαιδευτής να σηµειώνει, να σβήνει τον πίνακα ή να επεξεργάζεται τις σηµειώσεις του περνά διπλά µηνύµατα στον εκπαιδευόµενο κλονίζοντας την σχέση τους και δηµιουργώντας άρνηση και δυσφορία. Η οµάδα συγκρατεί πιο συχνά το αρνητικό αποτέλεσµα της κίνησης του εκπαιδευτή παρά το θετικό της λεκτικής του έκφρασης. Επίσης, παρόµοια αποτελέσµατα έχει µια στάση µε σταυρωµένα χέρια και πόδια από πλευράς του εκπαιδευτή. Κάτι τέτοιο δηλώνει απροθυµία και «κλειστή» επικοινωνιακά διάθεση. Σε περιπτώσεις φασαρίας και έντονης οµιλίας από τους εκπαιδευόµενους, µια µετακίνηση του εκπαιδευτή προς το µέρος τους (σωµατική προσέγγιση στην προσωπική τους ζώνη), χωρίς να τους απευθύνει το λόγο (ανακοίνωση πράξης στην οµάδα) και χωρίς να αλλάξει την ροή του λόγου του (µη θετική ενίσχυση της πράξης) 224

8 αρκούν για να σταµατήσουν οι εκπαιδευόµενοι. Το φυσικό πλησίασµα θα τα αναγκάσει να σωπάσουν ( Courau 2000, σ. 125). Αντίθετα, σε περίπτωση κατά την οποία µια επιθετική στάση ενός εκπαιδευόµενου εκδηλωθεί η σωµατική προσέγγιση πρέπει να αποφεύγεται, διότι το πλησίασµα στην προσωπική του ζώνη ερµηνεύεται ως εισβολή. Γενικά, ο εκπαιδευτής µπορεί να βρίσκεται εναλλάξ πότε καθιστός και πότε όρθιος, αφενός για να µην κουράζει µε την µονοτονία της στάσης του, αφετέρου για να δηλώνει συµµετοχή στην οµάδα ως ισότιµο µέλος και µην κατευθυντική τάση καθώς και συντονισµό της οµάδας, προσφορά, διαιτησία. Κάθε φορά όµως, όπου η οµάδα βρίσκεται σε κατάσταση επαναπροσδιορισµού του ρόλου της, των σχέσεων που έχουν αναπτυχθεί ή του έργου το οποίο της έχει ανατεθεί κρίνεται θετικότερο ο εκπαιδευτής να διατηρεί όρθια θέση, µπροστά στην οµάδα, χωρίς να προσπαθεί να «κρυφτεί» πίσω από το τραπέζι, ευθυτενής, µε το κεφάλι ψηλά και το στήθος όρθιο, µε τους ώµους να τείνουν προς τους εκπαιδευόµενους, µε κυκλικό βλέµµα και µε τα χέρια ελαφρώς ανοιχτά, σαν να θέλει να τους αγκαλιάσει όλους. Με τον τρόπο αυτό εκφράζει αυτοπεποίθηση, νηφαλιότητα, προσπάθεια σύγκλισης, πλησιάσµατος και θετικής αναζήτησης λύσεων. Συµπερασµατικά, κάθε έκφραση κρίσης µέσα στην οµάδα είναι προτιµότερο να αποφεύγεται παρά να αντιµετωπίζεται εκ των υστέρων και αφού έχει πιάσει εξ απήνης τον εκπαιδευτή. Εφαρµόζοντας τις κατάλληλες µη λεκτικές τεχνικές διαχείρισης της οµάδας και αξιοποιώντας κάθε παρατήρηση και αποκωδικοποίηση της µη λεκτικής συµπεριφοράς των συµµετεχόντων, όχι µόνο δηµιουργείται το κατάλληλο «παιδαγωγικό κλίµα», αλλά εκτονώνεται η οποία ένταση δηµιουργείται προς όφελος ολόκληρης της οµάδας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Σακαλάκη Μαρία, Ψυχολογία της επικοινωνίας-θεωρητικά ρεύµατα και προοπτικές της έρευνας, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1994 Ιωάννης Ε. Βρεττός, Μη λεκτική συµπεριφορά εκπαιδευτικού µαθητή-άσκηση µε µικροδιδασκαλία, εκδόσεις Ατραπός, Αθήνα 2003 Ελένη Παπαδάκη-Μιχαηλίδη, Η σιωπηλή γλώσσα των συναισθηµάτων-η µη λεκτική επικοινωνία στις διαπροσωπικές σχέσεις, εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα 2008 Κοντάκος Αναστάσιος-Πολεµικός Νικήτας, Η µη λεκτική επικοινωνία στο νηπιαγωγείο, εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα 2008 Ι. Ε. Βρεττός, Κ. ηµουλάς, Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου, Ρ. Μέλλον, Α. Κοντάκος, Ε. Παπαδάκη- Μιχαηλίδη, Α. Παπαγιαννάκος, Χ. Παπαηλιού, Ν. Πολεµικός, Μ. Πουρκός, Ε.Σπόντα (επιστηµονική επιµέλεια: Ν. Πολεµικός-Α. Κοντάκος), Μη λεκτική επικοινωνία-σύγχρονες θεωρητικές και ερευνητικές προσεγγίσεις στην Ελλάδα, εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα 2002 Ηλίας Γ.Ματσγγούρας, Η σχολική τάξη, Χώρος-οµάδα-πειθαρχία-µέθοδος, (τόµος Α ), προσωπικές εκδόσεις, Αθήνα 2001 Αθανάσιος Φ. Τσιπλητάρης, Ψυχοκοινωνιολογία της σχολικής τάξης, προσωπικές εκδόσεις, Αθήνα 2004 ήµητρα Κατή, Γλώσσα και επικοινωνία στο παιδί, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα!992 Sophie Courau, Τα βασικά εργαλεία του εκπαιδευτή ενηλίκων, εκδόσεις Μεταίχµιο, Αθήνα 2000 Allan-Barbara Pease, Το απόλυτο βιβλίο για την γλώσσα του σώµατος, εκδόσεις Έσοπτρον, Αθήνα 2006 Burgoon, J.K., Buller, D.B., Woodall, W.G. onverbal communication: the unspoken dialogue, New York 1989, Harper and Row Jean Maisonneuve, Εισαγωγή στην ψυχοκοινωνιολογία, (µετάφραση Νικόλας Χρηστάκης), Εκδόσεις Τυπωθήτω, Αθήνα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων Σύνδεση με τα προηγούμενα Οι συμμετέχοντες είναι εξ ορισμού ενήλικες. Βρίσκονται σε εξελισσόμενη διεργασία ανάπτυξης, όχι στο ξεκίνημα της διεργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση κινδύνου, ασφάλεια, και νοµικές προεκτάσεις της διαδικασίας µετάβασης στο. Κεφάλαιο 5: Επικοινωνία και διαπροσωπικές σχέσεις

Ανάλυση κινδύνου, ασφάλεια, και νοµικές προεκτάσεις της διαδικασίας µετάβασης στο. Κεφάλαιο 5: Επικοινωνία και διαπροσωπικές σχέσεις Ανάλυση κινδύνου, ασφάλεια, και νοµικές προεκτάσεις της διαδικασίας µετάβασης στο cloud computing Κεφάλαιο 5: Επικοινωνία και διαπροσωπικές σχέσεις ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1.Προφορική επικοινωνία 2.Αποτελεσµατική επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµάτωση κοινωνικο-ηθικών στόχων στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Εισηγήτρια: ΜουρατίδουΚατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ Σερρών katemou@phed-sr.auth.gr Σύγχρονα φαινόµενα στις αυλές των σχολείων Επιθετικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΚΑΖΑΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΠΕ09 ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΚΑΖΑΚΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΠΕ09 ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων 2 3 Η επικοινωνία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη ζωή των ανθρώπων. Επικοινωνία Επικοινωνία Η αποτελεσματικότητα ομάδων και επιχειρήσεων στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ (http://edu.klimaka.gr)

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ (http://edu.klimaka.gr) Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ (http://edu.klimaka.gr) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 1: Επικοινωνία, Λόγος, Ομιλία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ Κέντρο Επαγγελματική Κατάρτισης ΣΕΚ Συνδικαλιστική Σχολή Μιχαλάκης Ιωάννου» Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ Επικοινωνία 1 Ορισμός «Επικοινωνία» θεωρείται η άμεση ή έμμεση, μονόπλευρη ή αμφίπλευρη, συνειδητή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΤΑΞΗ Β1

1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΤΑΞΗ Β1 Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ 1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ 2015-2016 ΤΑΞΗ Β1 ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΑ Ν ΑΓ ΑΑ ΑΔ ΑΧ ΑΕ AE ΑΜ ΑΕ ΑΣ ΒΕ ΒΔ ΒΓ ΒΓ ΒΕ ΒΙ Γ K ΓΕ ΓΝ ΓΓ ΓΙ ΓΧ - ΓΟ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου Χαλκίδα Τ: & F: W:

Περικλέους Σταύρου Χαλκίδα Τ: & F: W: & 6937016375 Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα γνωρίζετε, από τον Ιούνιο του 2010 ένα νέο «ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ» λειτουργεί και στη Χαλκίδα. Στο Φροντιστήριό μας, κάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013 Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα - Τεχνικές http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί δεν επιλέγουν τα προβλήµατα και τα ζητήµατα που επιλαµβάνονται στην καθηµερινή πρακτική. Ακόµη και εκείνοι που εργάζονται σε εξειδικευµένα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η διεργασία της ανταλλαγής ή μεταφοράς στους άλλους σκέψεων και αισθημάτων. Η πράξη του να δίνει και να παίρνει κάποιος πληροφορίες Η διεργασία μεταβίβασης πληροφοριών Μορφές επικοινωνίας Λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Επικοινωνία Κανένα άτομο, ομάδα ή οργανισμός δε υφίσταται χωρίς την επικοινωνία Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Η μη λεκτική επικοινωνία: Μια σημαντική παράμετρος στη μαθησιακή διαδικασία στο Νηπιαγωγείο

Η μη λεκτική επικοινωνία: Μια σημαντική παράμετρος στη μαθησιακή διαδικασία στο Νηπιαγωγείο Eπιστημονικό Bήμα, τ. 11, - Φεβρουάριος 2009 Η μη λεκτική επικοινωνία: Μια σημαντική παράμετρος στη μαθησιακή διαδικασία στο Νηπιαγωγείο Βαρβάρα Πρεβεζάνου Νηπιαγωγός, Master Πανεπιστημίου Αιγαίου Το αναλυτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Παρουσιάσεων. Διδάσκων:Τούντας Σ. Κανέλλος Εντεταλμένος Διδασκαλίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών MBA,Ph.

Τεχνικές Παρουσιάσεων. Διδάσκων:Τούντας Σ. Κανέλλος Εντεταλμένος Διδασκαλίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών MBA,Ph. Τεχνικές Παρουσιάσεων Διδάσκων:Τούντας Σ. Κανέλλος Εντεταλμένος Διδασκαλίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών MBA,Ph.D ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ορισμός Ένα ή περισσότερα άτομα παρουσιάζουν σε μια συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση

Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 8: Επικοινωνία στην οργάνωση Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

ιετές εκπαιδευτικό πρόγραµµα Θεατρικό παιχνίδι & εµψύχωση οµάδας

ιετές εκπαιδευτικό πρόγραµµα Θεατρικό παιχνίδι & εµψύχωση οµάδας ιετές εκπαιδευτικό πρόγραµµα Θεατρικό παιχνίδι & εµψύχωση οµάδας 2 0 1 6-2 0 1 7 ιάρκεια προγράµµατος : 240 ώρες (1 ΣΚ / µήνα στη διάρκεια δύο ετών) Κόστος : 700 / έτος (έως 10 δόσεις των 70 ) ηλώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO 2013-15 ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ Διευθυντής Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας Αθανάσιος Φαλούκας Συντονίστρια του Προγράμματος Comenius Regio Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

ΕΤΗΣΙΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΕΤΗΣΙΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ 2 0 1 5-2 0 1 6 ιάρκεια σεµιναρίου : 80 ώρες Κόστος : 700 (έως 10 δόσεις των 70 ) Απευθύνεται σε : εµψυχωτές, ηθοποιούς, παιδαγωγούς, θεατρολόγους, µουσειοπαιδαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων Σκοποί του προγράμματος 1. Γνωριμία με τα 5 έγγραφα του Europass Βιογραφικό Σημείωμα Europass Γλωσσικό Διαβατήριο Europass Κινητικότητα Europass Συμπλήρωμα Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Συναισθήματα Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50 «Πρόγραμμα εξειδικευμένης εκπαιδευτικής υποστήριξης για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό Τροκάνα Αρίστη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤHΓΙΚΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ)

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤHΓΙΚΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤHΓΙΚΗ ΣΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία - αλληλεπίδραση. - έννοια. - διαδροµή µηνυµάτων. - στοιχεία και ενέργειες. - λεκτική µη λεκτική. - προπονητής ποµπός. - ενεργητική ακρόαση

Επικοινωνία - αλληλεπίδραση. - έννοια. - διαδροµή µηνυµάτων. - στοιχεία και ενέργειες. - λεκτική µη λεκτική. - προπονητής ποµπός. - ενεργητική ακρόαση ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 8 Αρχές επικοινωνίας στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επικοινωνία - αλληλεπίδραση - έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Διευθυντικών Στελεχών στην Εκπαίδευση Το Έργο δύναται να συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 85% και από εθνικούς πόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 6: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα www.apotinarxi.gr Τ. 210 7211953, 6944841313, Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα Το σεµινάριο έχει βοηθήσει εκατοµµύρια γονείς να βελτιώσουν τη σχέση τους µε τα παιδιά τους. Το σεµινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ύπαρξη των παραγόντων «υγιεινής» ή «διατήρησης» (κατά τον Herzberg) δημιουργεί ευχαρίστηση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυ-Μέσα. Multi-Media

Πολυ-Μέσα. Multi-Media Μέσα (Media) Πολυ-Μέσα Multi-Media Μέσο (medium) Έννοια-κλειδί στη µελέτη της επικοινωνίας είναι η έννοια του µέσου. Ένα µέσο (medium) µπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωµένο σύστηµα (φυσικόήτεχνητό)

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 20/2/2013 1 Περιγραφή της έρευνας Ερευνητικό υπόβαθρο Επιτυχηµένη Οµάδα Τι σηµαίνει; Ερευνητική στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 1:Άμεση επικοινωνία. Σχήμα 2: Μοντέλο έμμεσης επικοινωνίας

Σχήμα 1:Άμεση επικοινωνία. Σχήμα 2: Μοντέλο έμμεσης επικοινωνίας ΜΟΡΦΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Καθορίζονται ανάλογα με το ποιο είναι το κρίσιμο, κατά περίπτωση, κριτήριο διαχωρισμού. Οι σημαντικότερες μορφές επικοινωνίας είναι: Άμεση και έμμεση επικοινωνία Λεκτική και μη λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 8: Ηγεσία στις ομάδες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Παιδαγωγικά παιχνίδια Ελεύθερος συνειρμός Το παιχνίδι ρόλων Οραματισμός Ζωγραφική / Σχέδιο Εργασία σε μικρές ομάδες Επισκέπτες ομιλητές Χρήση Βίντεο Ανάθεση εργασιών Τα παιδαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ; Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα συζητηθούν: Ποια είναι τα ερευνητικά δεδοµένα που δείχνουν ότι η προαγωγή της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Syllabus Certified Customer Service Executive (CCSE) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά

Διαβάστε περισσότερα