ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ"

Transcript

1 ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η ανατομική οντότητα που οργανώνει την επικοινωνία και αλληλεπίδραση του πλήθους των αισθητικών και κινητικών νεύρων είναι το Κ.Ν.Σ. που αποτελείται από: τον εγκέφαλο (κρανιακή κοιλότητα) το νωτιαίο μυελό (σπονδυλικός σωλήνας) Περιβάλλονται από τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες, μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος που περιέχει το ΕΝΥ. Το ΕΝΥ έχει δύο βασικούς ρόλους: προστατεύει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό από τραυματισμούς από μηχανικές πιέσεις είναι άλλος ένας τρόπος επικοινωνίας και ρύθμισης του νευρικού συστήματος (μερικές χημικές ουσίες κινούνται από και προς το Κ.Ν.Σ. μέσω του ΕΝΥ). 1

2 Φλοιός: Το κύριο κέντρο ελέγχου του εγκεφάλου. Περίπου το 75% των σωμάτων των νευρικών κυττάρων όλου του νευρικού συστήματος. Οι διαδικασίες της σκέψης, της μνήμης και της μάθησης λαμβάνουν χώρα εδώ. Μεταιχμιακό σύστημα: Η συνάθροιση περιοχών του εγκεφάλου που ελέγχουν τη διάθεση, τα συναισθήματα και τις υποκινούμενες δραστηριότητες. Αποτελείται από τον ιππόκαμπο, την αμυγδαλή, τους διαφραγματικούς πυρήνες και τον οσφρητικό βολβό. Πυραμιδική οδός (οφείλει το όνομά της στο κωνικό σχήμα των κυττάρων): Η κύρια οδός μέσω της οποίας νευρικές ώσεις μεταφέρονται από κινητικές περιοχές του φλοιού του εγκεφάλου στο νωτιαίο μυελό. Εξωπυραμιδική οδός είναι όλες οι άλλες οδοί που μεταφέρουν κινητικά σήματα από το φλοιό στο νωτιαίο μυελό. Εμπλέκεται στο συντονισμό και την ολοκλήρωση λεπτών μυϊκών κινήσεων, στον έλεγχο της κίνησης και της στάσης του σώματος. Βλάβη της εξωπυραμιδικής περιοχής καταστέλλει την ικανότητα έναρξης ηθελημένων κινήσεων. Π.χ. ο μυϊκός τρόμος στη νόσο του Parkinson και οι ανεξέλεγκτες κινήσεις των άκρων στη χορεία του Huntington οφείλονται σε δυσλειτουργία της εξωπυραμιδικής περιοχής. 2

3 Παρεγκεφαλίδα: Συντονίζει ακούσιες κινήσεις. Γέφυρα: Αποτελείται από αισθητικά και κινητικά νεύρα που συνδέουν τον ανώτερο εγκέφαλο με την παρεγκεφαλίδα. Στον προμήκη μυελό εντοπίζεται το αναπνευστικό κέντρο, η λειτουργία του οποίου ελέγχεται από την ποσότητα όηα Ο 2 και CO 2 στο αίμα. α Βρίσκονται επίσης κέντρα που ελέγχουν τη διάμετρο των περιφερικών αγγείων και το ρυθμό λειτουργίας της καρδιάς, το βήχα, τον εμετό, την έκκριση σιέλου και το φτάρνισμα. Φαιά ουσία: Συναθροίσεις νευρικών κυττάρων. Λευκή ουσία: Νευρικές ίνες, οι οποίες περιβάλλονται από μυελίνη και φαίνονται υπόλευκες. ΝΕΥΡΟ ΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΟ Κ.Ν.Σ. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στους νευρώνες του Α.Ν.Σ. και αυτούς του Κ.Ν.Σ.: Τα κυκλώματα του Κ.Ν.Σ. είναι πολύ πιο σύνθετα και ο αριθμός των συνάψεων πολύ μεγαλύτερος. Ενώ το Α.Ν.Σ. χρησιμοποιεί μόνο δύο κύριους νευροδιαβιβαστές, την ακετυλοχολίνη και τη νορεπινεφρίνη, το Κ.Ν.Σ. μεταφέρει πληροφορίες μέσω περισσότερων από 10 μη πεπτιδικών νευροδιαβιβαστών και ενός μεγάλου αριθμού πεπτιδίων που δρουν ως νευροδιαβιβαστές. 3

4 Σεροτονίνη Από τους πιο σημαντικούς νευροδιαβιβαστές του Κ.Ν.Σ. Συμμετέχει στις φυσιολογικές διαδικασίες του ύπνου της θερμορρύθμισης του ελέγχου της όρεξης της σεξουαλικής συμπεριφοράς της καρδιαγγειακής λειτουργίας της ρύθμισης των ενδοκρινών αδένων της μυϊκής σύσπασης ιεγείρει κάποια νεύρα του Κ.Ν.Σ. και αναστέλλει κάποια άλλα. Προσυναπτικοί υποδοχείς σεροτονίνης αναστέλλουν την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών, όπως η ίδια η σεροτονίνη και η ακετυλοχολίνη, από κάποιες νευρικές απολήξεις. Ο ρόλος της σεροτονίνης στον εγκέφαλο είναι η ηρεμία του ατόμου, το οποίο μπορεί έτσι να ασχοληθεί με διάφορες δραστηριότητες. Η σεροτονίνη βιοσυντίθεται στο νευρικό ιστό από το αμινοξύ τρυπτοφάνη. Οι δράσεις της σεροτονίνης στους μετασυναπτικούς υποδοχείς τερματίζονται με επαναπρόσληψη στον προσυναπτικό νευρώνα. Μεταβολίζεται επίσης από ένζυμα που μεταβολίζουν τη νορεπινεφρίνη, όπως π.χ. η ΜΑΟ, και τα προϊόντα μεταβολισμού απεκκρίνονται στα νεφρά. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί 14 διαφορετικοί υποδοχείς σεροτονίνης, οι οποίοι εντοπίζονται προ- και μετασυναπτικά, στο κεντρικό (ελέγχουν διάθεση και συναισθήματα) και στο περιφερικό νευρικό σύστημα (ΓΕΣ). 4

5 γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA) Βρίσκεται στον εγκέφαλο, το νωτιαίο μυελό και σε διάφορα περιφερικά νεύρα. Εξωγενώς χορηγούμενο GABA δεν περνάει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Στο Κ.Ν.Σ. το GABA είναι ία ο κύριος ανασταλτικός α αλ μετασυναπτικός α νευροδιαβιβαστής δαββα στο 30% όλων των συνάψεων. Παίζει σημαντικό ρόλο σε μηχανισμούς που σχετίζονται με το άγχος. Το GABA συντίθεται στον οργανισμό με ενζυμική αποκαρβοξυλίωση του L- γλουταμινικού οξέος. Οι νευρικές ώσεις τερματίζονται με επαναπρόσληψη του GABA στον προσυναπτικό νευρώνα και στα συναπτικά κυστίδια. Το GABA επίσης μεταβολίζεται από την τρανσαμινάση του GABA, που είναι ευρέως κατανεμημένο ένζυμο. Το τελικό προϊόν του μεταβολισμού του GABA είναι το ηλεκτρικό οξύ. Οι υποδοχείς του είναι ετερογενείς: GABA-Α, μετασυναπτικοί δίαυλοι ιόντων που όταν ενεργοποιούνται επάγουν την είσοδο ιόντων Cl - μέσα στο κύτταρο και οδηγούν σε υπερπόλωση της κυτταρικής μεμβράνης. Πιθανά υπάρχουν και GABA-C υποδοχείς που επίσης είναι δίαυλοι Cl -. GABA-Β, προσυναπτικά και συνδέονται με G πρωτεΐνες που ρυθμίζουν τελικά διαύλους Κ + και Ca 2+. ιέγερση των υποδοχέων αυτών σε ορισμένες περιοχές του νωτιαίου μυελού προκαλεί χαλάρωση των σκελετικών μυών και αγωνιστές των GABA-Β υποδοχέων χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της σπαστικότητας των σκελετικών μυών. 5

6 L-Γλουταμινικό οξύ Το L-γλουταμινικό και το ασπαρτικό οξύ είναι διεγερτικοί νευροδιαβιβαστές στο Κ.Ν.Σ. Ο φυσιολογικός υποδοχέας του L- γλουταμινικού είναι ο υποδοχέας NMDA, του οποίου το όνομα προέρχεται από το Ν-μεθυλ-D-ασπαρτικό οξύ, που είναι ο κύριος αγωνιστής που τον διεγείρει. Ο υποδοχέας NMDA είναι ιοντικός δίαυλος και παίζει σημαντικό ρόλο σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, όπως η επιληψία, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η νόσος Alzheimer s και ίσως η χορεία του Huntington. ύο επιπλέον υποδοχείς του L- γλουταμινικού οξέος είναι οι υποδοχείς AMPA και οι υποδοχείς του καϊνικού οξέος. Είναι ιοντικοί δίαυλοι και τα ονόματα τους επίσης προέρχονται από εξωγενείς αγωνιστές με τη βοήθεια των οποίων ταυτοποιήθηκαν. Η δράση του L- γλουταμινικού στη συναπτική σχισμή τερματίζεται με επαναπρόσληψη στον προσυναπτικό νευρώνα, όμοια με τη νορεπινεφρίνη, το GABA και τη σεροτονίνη. Γλυκίνη Το αμινοξύ γλυκίνη δρα ως νευροδιαβιβαστής στους διάμεσους νευρώνες της φαιάς ουσίας του νωτιαίου μυελού. Ο υποδοχέας της γλυκίνης συνεργάζεται φυσιολογικά με τον υποδοχέα NMDA και η εξωγενώς χορηγούμενη γλυκίνη έχει ανασταλτική δράση. 6

7 Αδενοσίνη Οι υποδοχείς της αδενοσίνης (πουρινεργικοί υποδοχείς) κατανέμονται ευρέως στο Κ.Ν.Σ. και στην περιφέρεια. ιέγερσή τους οδηγεί σε ποικιλία δράσεων στο κεντρικό και περιφερικό νευρικό σύστημα. Ο φυσιολογικός ρόλος της αδενοσίνης στο νευρικό σύστημα δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρος: Στο Κ.Ν.Σ. η αδενοσίνη αναστέλλει την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών από τα συναπτικά κυστίδια ή αναστέλλει τη δράση τους μετασυναπτικά. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί υποδοχείς αδενοσίνης. Κάποιες από τις φαρμακολογικές δράσεις των αλκαλοειδών ξανθίνης (καφεΐνη, φ θεοφυλλίνη, θεοβρωμίνη) οφείλονται σε ανταγωνισμό των υποδοχέων αδενοσίνης στο Κ.Ν.Σ. και ίσως και περιφερικά. Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι και η ΑΤΡ είναι νευροδιαβιβαστής. Οι υποδοχείς του ΑΤΡ είναι ετερογενείς και χαρακτηρίζονται ως Ρ2Χ και P2Y, για τους οποίους έχουν αναφερθεί πολλοί υπότυποι. Ισταμίνη Προέρχεται από αποκαρβοξυλίωση του αμινοξέος ιστιδίνη. Αποθηκεύεται σε διάφορους ιστούς και απελευθερώνεται με επίδραση πολλών διαφορετικών παραγόντων. Παίζει σημαντικό ρόλο σε διάφορες βιολογικές διαδικασίες. Στον εγκέφαλο συμμετέχει στη ρύθμιση της εγκεφαλικής ροής του αίματος και στην αφύπνιση. Οι Η1 και Η2 υποδοχείς στο Κ.Ν.Σ. εντοπίζονται μετασυναπτικά. Η υπνηλία που προκαλούν τα αντιϊσταμινικά φάρμακα που χορηγούνται σε αλλεργίες οφείλεται στην αναστολή της δράσης της ισταμίνης στους Η1 υποδοχείς του εγκεφάλου. Οι Η2 υποδοχείς του Κ.Ν.Σ. συνδέονται με G πρωτεΐνες και διεγείρουν την αδενυλική κυκλάση. Παίζουν σημαντικό ρόλο στο φλοιό του εγκεφάλου και στον ιππόκαμπο, στα κέντρα που ελέγχουν τη διάθεση και τα συναισθήματα. Οι Η3 υποδοχείς βρίσκονται κύρια στο Κ.Ν.Σ. και είναι προσυναπτικοί. Οι υποδοχείς αυτοί, μαζί με τους α 2 αδρενεργικούς υποδοχείς θεωρούνται τα κύρια ανασταλτικά συστήματα νευροδιαβιβαστών στο Κ.Ν.Σ. 7

8 Μονοξείδιο του αζώτου Το μονοξείδιο του αζώτου (nitric oxide, NO) είναι αέριο που συντίθεται από το αμινοξύ L-αργινίνη με τη δράση μιας οικογένειας ενζύμων, των συνθασών του ΝΟ. Η ενεργοποίηση της νευρωνικής συνθάσης του ΝΟ εξαρτάται από ιόντα Ca 2+. Το ΝΟ δεν αποθηκεύεται σε συναπτικά κυστίδια, όπως οι άλλοι νευροδιαβιβαστές. ιαχέεται από τα κύτταρα που το βιοσυνθέτουν στα γειτονικά κύτταρα, όπου ασκεί την παρακρινή δράση του με διέγερση της διαλυτής γουανυλικής κυκλάσης. Το ΝΟ βρίσκεται σε τουλάχιστον δύο οξειδωτικές καταστάσεις: ως ουδέτερη ελεύθερη ρίζα (. ΝΟ) και ως κατιόν ΝΟ +. Το ΝΟ + αναστέλλει τους υποδοχείς του L-γλουταμινικού ύ και μειώνει την δίοδο δ των ιόντων Ca 2+ μέσα στο κύτταρο. Το ΝΟ ίσως παίζει ρόλο στις ημικρανίες και άλλους πονοκεφάλους που σχετίζονται με την κυκλοφορία του αίματος. Πεπτίδια-νευροδιαβιβαστές Υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός μικρών πεπτιδίων που δουν ως νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο και άλλα μέρη του Κ.Ν.Σ. Στο Κ.Ν.Σ. των θηλαστικών έχουν καταγραφεί 40 νευροπεπτίδια σε νεύρα και νευρικές απολήξεις, εκτός αυτών που συμμετέχουν σε ενδοκρινικές ή νευροενδοκρινικές λειτουργίες. Η ουσία Ρ συμμετέχει στην αντίληψη του πόνου περιφερικά και κεντρικά. Τα οπιοειδή αναστέλλουν την απελευθέρωση της ουσίας Ρ στο νωτιαίο μυελό κι έτσι ασκούν την αναλγητική τους δράση. Η ουσία Ρ στο Κ.Ν.Σ. ρυθμίζει την έκκριση και την επαναπρόσληψη των κατεχολαμινών (νορεπινεφρίνη, ντοπαμίνη και επινεφρίνη). Άλλα νευροπεπτίδια που δρουν στο Κ.Ν.Σ. είναι τα πεπτίδια των οικογενειών των ενδορφινών, των εγκεφαλινών και των δυνορφινών. Τα πεπτίδια αυτά δρουν στους υποδοχείς οπιοειδών κι έχουν αναλγητικές ιδιότητες. 8

9 Το νευροπεπτίδιο Y αποτελείται από 35 αμινοξέα και θεωρείται συνδιαβιβαστής με τη νορεπινεφρίνη στην περιφέρεια (όπου αποθηκεύονται και απελευθερώνονται μαζί). Παίζει ρόλο και ως αγγειοσυσταλτικό και ως αγγειοδιασταλτικό μόριο. Στο Κ.Ν.Σ. το νευροπεπτίδιο Y θεωρείται ότι συμμετέχει στην πρόσληψη νερού και τροφής, στη μνήμη, στη διάθεση και στο σύνδρομο του άγχους. Οι υποδοχείς του είναι ετερογενείς και έχουν χαρακτηριστεί τρεις τύποι, οι Y1, Y2 και Y3. Ντοπαμίνη Σημαντικός νευροδιαβιβαστής στο ντοπαμινεργικό νευρικό σύστημα. Η ανατομία και φυσιολογία των ντοπαμινεργικών προγαγγλιακών νευρικών απολήξεων είναι παρόμοια με αυτή των αδρενεργικών. Ετσι, η δράση της ντοπαμίνης στο μετασυναπτικό υποδοχέα τερματίζεται με μια σειρά μηχανισμών επαναπρόσληψης στον προσυναπτικό νευρώνα. Τα ένζυμα COMT και ΜΑΟ απενεργοποιούν τα λίγα μόρια της ντοπαμίνης που πιθανά διαφεύγουν την επαναπρόσληψη και τα τελικά προϊόντα του μεταβολισμού απεκκρίνονται στα ούρα. Η ντοπαμίνη δεσμεύεται σε ειδικούς υποδοχείς και μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί πέντε υπότυποι: D1, D2, D3, D4 και D5. Σε μεγάλες δόσεις, η ντοπαμίνη ενεργοποιεί τους α 1 αδρενεργικούς υποδοχείς στο τοίχωμα των αγγείων και προκαλεί αγγειοσυστολή και αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Μπορεί να χορηγηθεί ενδοφλέβια σε θεραπεία επείγουσας για τη ζωή του ασθενούς καταπληξίας και ο μικρός χρόνος ημιζωής της δίνει τη δυνατότητα ρύθμισης της ακριβούς δόσης. 9

10 Η ντοπαμίνη δρα σε πολλά σημεία του σώματος, αλλά είναι εξαιρετικά σημαντική στον εγκέφαλο. Η δραστηριότητα των νεύρων στη μελαινοραβδωτή οδό (το τμήμα του εγκεφάλου απ όπου ρυθμίζεται ο τόνος των σκελετικών μυών) ελέγχεται από την ντοπαμίνη. Ο υποθάλαμος στον εγκέφαλο εκκρίνει ντοπαμίνη ως ορμόνη, η οποία αναστέλλει τη σύνθεση και έκκριση της προλακτίνης από την υπόφυση. Η ντοπαμίνη ελέγχει επίσης το κέντρο του εμετού στον προμήκη μυελό και το μεταιχμιακό σύστημα, όπου ρυθμίζονται η διάθεση και τα συναισθήματα. Θεωρείται ότι κάποιοι τύποι σχιζοφρένειας οφείλονται σε παθολογική λειτουργία των ντοπαμινεργικών νευρώνων στα ανώτερα αυτά κέντρα του εγκεφάλου. Νόσος Alzheimer s 10

11 Η νόσος του Alzheimer s είναι μια μη αντιστρεπτή διαταραχή του εγκεφάλου που αναπτύσσεται διαδοχικά κι έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια μνήμης, αλλαγές στην προσωπικότητα και συμπεριφορά ενός ατόμου και μείωση σε γνωστικές ικανότητες, όπως η σκέψη, η λήψη αποφάσεων και γλωσσικές επιδεξιότητες. Ανήκει σε μια ομάδα διαταραχών, που καλούνται άνοιες, και χαρακτηρίζονται από γνωστικά και προβλήματα συμπεριφοράς. Εκδηλώνεται αρχικά με συμπτώματα λησμοσύνης και εξελίσσεται προοδευτικά έως την πλήρη απώλεια της νοητικής λειτουργίας. Ο ρυθμός εξέλιξης της νόσου διαφέρει σε κάθε άτομο. Τα πρώτα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως μετά την ηλικία των 60 ετών, αλλά ΕΝ ΕΙΝΑΙ μέρος της φυσιολογικής γήρανσης. Προκαλείται από ασθένειες που επηρεάζουν τον εγκέφαλο. Προβλήματα (συμπτώματα) Γνωστικά Απώλεια μνήμης Αποπροσανατολισμός Σύγχυση υσκολία λογικής σκέψης Συμπεριφοράς Ταραχή/ανησυχία Ψευδαισθήσεις/παραισθήσεις Κατάθλιψη Αϋπνία Αφηρημάδα Σχετίζεται με διακοπή των συνδέσεων μεταξύ συγκεκριμένων νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο και το θάνατο πολλών από αυτά τα κύτταρα νευροδιαβιβαστών της διανοητικής λειτουργίας 11

12 Αιτία της νόσου του Alzheimer s εν είναι γνωστή ούτε η αιτία που την προκαλεί ούτε οι παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόοδό της. Η νόσος διακρίνεται σε: Σποραδική Πλειοψηφία των περιπτώσεων ε φαίνεται να είναι κληρονομήσιμη Εκδήλωση συμπτωμάτων μετά τα 65 έτη Οικογενειακή Σπάνια (<10%) Αυτοσωματική επικρατούσα διαταραχή Εκδήλωση συμπτωμάτων σε ηλικίες ετών Εκδηλώνουν τις ίδιες χημικές, δομικές και κλινικές ανωμαλίες Στον εγκέφαλο εμφανίζονται δύο σημαντικά διαφορετικές δομές, που αποτελούνται κυρίως από πρωτεΐνη και επηρεάζουν τη λειτουργία του: Πλάκες αμυλοειδούς Μεταξύ των νευρικών κυττάρων Νευροϊνιδιακά τολύπια Μέσα στα νευρικά κύτταρα 12

13 Και οι δύο σχηματίζονται κατά τη φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης. Στη νόσο του Alzheimer s συγκεντρώνονται σε μεγάλες ποσότητες στον ιππόκαμπο και στο φλοιό του εγκεφάλου Οι πλάκες του αμυλοειδούς αποτελούνται από β-αμυλοειδές, το οποίο είναι τμήμα μιας > πρωτεΐνης, της amyloid precursor protein (APP). Η ΑΡΡ εντοπίζεται στις περισσότερες κυτταρικές μεμβράνες στο σώμα μας, αποτελείται από περίπου 765 αα και σε υγιείς εγκεφάλους φαίνεται να είναι σημαντική για την ανάπτυξη και επιβίωση των νευρώνων. Η συσσώρευση πλακών αμυλοειδούς φαίνεται να ευθύνεται για την εκδήλωση της νόσου του Alzheimer s, χωρίς να είναι σίγουρο ότι είναι η αιτία της. 13

14 14

15 Τα νευροϊνιδιακά τολύπια αποτελούνται από μια πρωτεΐνη, την tau, η οποία φυσιολογικά παίζει ρόλο στο σύστημα μεταφοράς θρεπτικών συστατικών μέσα στο νευρικό κύτταρο. Ρυθμίζει τον προσανατολισμό και τη σταθερότητα των μικροσωληνίσκων σε νευρικά κύτταρα, αστροκύτταρα και ολιγοδενδροκύτταρα. Στη νόσο Alzheimer s, η πρωτεΐνη tau φωσφορυλιώνεται. Τα διμερή της πρωτεΐνης tau σχηματίζουν τις ελικοειδείς δομές, οι οποίες συμπλέκονται και οδηγούν στην εμφάνιση των νευροϊνιδιακών τολυπίων καταρρέει το σύστημα μεταφοράς θρεπτικών συστατικών ανεπαρκής επικοινωνία μεταξύ νευρικών κυττάρων και θάνατος. 15

16 Νευροδιαβίβαση σε φυσιολογικούς νευρώνες Νευροδιαβίβαση σε νευρώνες ατόμων με νόσο Alzheimer s 16

17 ομικές + χημικές αλλαγές κυτταρικός θάνατος + συρρίκνωση εγκεφάλου κλινικά συμπτώματα Alzheimer s Σποραδική νόσος Alzheimer s Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του γονιδίου ΑΡΟΕ στο χρωμόσωμα 19 και της πιθανότητας εκδήλωσης της νόσου. Το γονίδιο ΑΡΟΕ κωδικοποιεί για μια πρωτεΐνη που συμμετέχει στη μεταφορά Το γονίδιο ΑΡΟΕ κωδικοποιεί για μια πρωτεΐνη που συμμετέχει στη μεταφορά χοληστερόλης στον οργανισμό αλλά δεν είναι γνωστό πως αυτή σχετίζεται με τη νόσο Alzheimer s. Ίσως αποτρέπει την απομάκρυνση του β-αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο. 17

18 Οικογενειακή νόσος Alzheimer s Μετάλλαξη σε οποιοδήποτε από αυτά τα γονίδια ποσότητα β-αμυλοειδούς. Οι μεταλλάξεις αυτές ευθύνονται μόνο για το 50% των περιπτώσεων με οικογενειακή μορφή της νόσου του Alzheimer s! ιάγνωση της νόσου Alzheimer s Η απόλυτη διάγνωση γίνεται με βιοψία μετά το θάνατο Για τη διάγνωση σε ασθενείς, αν αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες άνοιας, μπαίνει η διάγνωση πιθανής νόσου Alzheimer s. 1. Ιστορικό 2. Εξετάσεις αίματος, ούρων, ΕΝΥ κλπ 3. Απεικόνιση εγκεφάλου 4. Νευροψυχολογική και ψυχιατρική εκτίμηση μνήμης, λογικής και συναισθήματος 18

19 Θεραπεία της νόσου Alzheimer s ε θεραπεύεται η νόσος Αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα Αναστολείς χολινεστεράσης Η νευροδιαβίβαση από Ach είναι σημαντική για την προσοχή, τη μάθηση και τη μνήμη Αναστολείς χολινεστεράσης χρησιμοποιούνται ως φάρμακα για να διατηρήσουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Στα πρώτα στάδια της νόσου (3 6 χρόνια μετά τη διάγνωση), λιγότερο αποτελεσματικά σε προχωρημένο στάδιο (όταν πολλά κύτταρα που παράγουν Ach έχουν ήδη νεκρωθεί) Όλοι οι αναστολείς χολινεστεράσης επιβραδύνουν την ελάττωση των νοητικών ικανοτήτων των ασθενών. Υπάρχουν διαφορές ως προς τη χορήγηση των φαρμάκων αυτών. Τακρίνη (τετραϋδρο-αμινοακριδίνη, ΤΗΑ) Μακράς δράσης αναστολέας χολινεστεράσης (ακετυλο- και βουτυλο-) και τροποποιητής (αναστολέας) των μουσκαρινικών υποδοχέων (Μ1 και Μ2) Από το στόμα χορηγούμενη αμίνη περνάει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό δά διάρκεια δράσης 6-8 ώρες Αναστέλλει νικοτινικούς υποδοχείς Αυξάνει την έκκριση Ach στις νευρικές απολήξεις Πιθανά αναστέλλει τη ΜΑΟ Μειώνει την έκκριση GABA Αυξάνει την έκκριση νορεπινεφρίνης, ντοπαμίνης και σεροτονίνης στις νευρικές απολήξεις Σε μεγάλες συγκεντρώσεις δρα και σε άλλους υποδοχείς (ΝΜDΑ, αδενοσίνης, κλπ) Σοβαρές παρενέργειες, με κύρια την ηπατοτοξικότητα Σπάνια συνταγογράφηση 19

20 ονεπεζίλη (Donepezil) Ο πιο ευρέως συνταγογραφούμενος αναστολέας ακετυλοχολινεστεράσης για ελαφριά έως μέτριου βαθμού άνοια στη νόσο Alzheimer s. Βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία (μνήμη και λογικούς συνειρμούς) αλλά δεν επιβραδύνει την πορεία της νόσου. εν υπάρχουν καταληκτικά στοιχεία για τη δράση του στα συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα της άνοιας. Χορηγείται μία φορά ημερησίως (δισκία) με μέγιστη ημερήσια δόση τα 10 mg. Ανεπιθύμητες ενέργειες: Nαυτία, έμετοι, διάρροια. Mυϊκές κράμπες, μυϊκή κόπωση, σπασμοί. Bραδυκαρδία και διαταραχές αγωγιμότητας. Kεφαλαλγία, διαταραχές ουρήσεως. Στοιχεία από αρκετές μελέτες συνδέουν την αγωγή δονεπεζίλης με ένα ή περισσότερα από τα εξής συμπτώματα: ταραχή, επιθετικότητα και βίαιη συμπεριφορά. Ριβαστιγμίνη (Rivastigmine) Χορηγείται από το στόμα (κάψουλες ή διάλυμα) 2 φορές την ημέρα με μέγιστη ημερήσια δόση τα 12 mg. Αναστέλλει και την ακετυλο- και τη βουτυλο-χολινεστεράση λ με εκλεκτική δράση στον εγκεφαλικό φλοιό και τον ιππόκαμπο, εξαιτίας της εκλεκτικότητάς της για την ισομορφή G1 της ΑChΕ, που εκφράζεται κυρίως στον εγκεφαλικό φλοιό και τον ιππόκαμπο. Οι μορφές G1 της ΑChΕ και της BuChΕ έχουν συνδεθεί με την παρουσία νευριτικών πλακών. Στον εγκέφαλο ασθενών με ΝΑ η αναλογία της μορφής G1 της ΑChΕ αυξάνεται καθώς προχωρεί η νόσος, ενώ η μορφή G4 μειώνεται επιλεκτικά. Η δονεπεζίλη και η γκαλανθαμίνη δρουν και στην ισομορφή G4, η οποία απαντά σε υψηλή αναλογία στους κερκοφόρους και τους μισχογεφυρικούς πυρήνες του εγκεφαλικού στελέχους έλλειψη εκλεκτικότητας ως προς συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου ανεπιθύμητες ενέργειες όπως η διέγερση, οι διαταραχές του ύπνου, και οι εξωπυραμιδικές παρενέργειες. 20

21 Βελτιώνει τη νοητική λειτουργία, τη συμπεριφορά και τις καθημερινές δραστηριότητες. Φαίνεται να έχει θετική δράση στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών συμπτωμάτων της άνοιας. Ανεπιθύμητες ενέργειες: Εξασθένιση, ανορεξία, δυσπεψία, κοιλιακά άλγη, διάρροια, έμετοι Κεφαλαλγία, αϋπνία ή υπνηλία, σύγχυση Εφιδρώσεις, τρόμος, απώλεια βάρους. Σπανίως στηθάγχη, γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος, αιμορραγίες από το πεπτικό, συγκοπτικές κρίσεις, απόφραξη ουροφόρων οδών, σπασμοί. Γκαλανθαμίνη (Galantamine) Ο νεώτερος αναστολέας χολινεστεράσης στην αγορά. Η γκαλανθαμίνη ενεργεί ως αλλοστερικός διαμορφωτής των νικοτινικών υποδοχέων, και αυτός ο μηχανισμός θεωρείται ότι συνδέεται με την αντιμετώπιση της ΝΑ. Βελτιώνει τη μνήμη και την ικανότητα σκέψης ασθενών με νόσο Alzheimer's και μπορεί να μειώσει την ένταση συμπτωμάτων συμπεριφοράς, όπως ανησυχία ή επιθετικότητα. Εμφανίζονται μόνο ήπιες παρενέργεις. Χορηγείται 2 φορές ημερησίως μρ ς( (δισκία) με μγ μέγιστη ημερήσια μρ δόση 24 mg. 21

22 Παρενέργειες αναστολέων χολινεστεράσης Γενικά είναι ήπιες, με συχνότερα τα προβλήματα από το γαστρεντερικό σύστημα, όπως ναυτία, έμετο και διάρροια. Άλλες παρενέργειες: Πόνος στο στομάχι Ανορεξία Απώλεια βάρους Μυϊκή αδυναμία Αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης έλκους στομάχου (προσοχή σε συγχορήγηση με ΜΣΑΑΦ) Θεραπεία σε προχωρημένη νόσο Μεμαντίνη (memantine) Προστατεύει τα κύτταρα του εγκεφάλου από τη δράση του L-γλουταμινικού οξέος. Το L-γλουταμινικό οξύ δρα στον υποδοχέα NMDA (N-methyl-D- aspartate) και ρυθμίζει την είσοδο του ασβεστίου στα κύτταρα, παίζοντας σημαντικό ρόλο στις διαδικασίες μάθησης και μνήμης. Όταν μεγάλος αριθμός κυττάρων έχουν ήδη καταστραφεί σε προχωρημένο στάδιο, το L-γλουταμινικό υπερεκκρίνεται και υπερδιεγείρει τα κύτταρα που έχουν απομείνει μεγάλη αύξηση Ca 2+ κυτταρικός θάνατος. Η μεμαντίνη είναι ανταγωνιστής του υποδοχέα NMDA. Αναστέλλει την αύξηση της κυτταροπλασματικής συγκέντρωσης Ca 2 + που προκύπτει από την ανώμαλη ενεργοποίηση του NMDA στη ΝΑ, αλλά όχι τη φυσιολογική ενεργοποίηση του υποδοχέα, που υποστηρίζει τις διαδικασίες μνήμης και μάθησης. Επιβραδύνει αλλά δε θεραπεύει τη νόσο. 22

23 Η μεμαντίνη είναι το πρώτο φάρμακο που εγκρίνεται για την αντιμετώπιση περιπτώσεων ΝΑ μέτριας ή σοβαρής μορφής. Το νέο αυτό φάρμακο έχει εγκριθεί για τις εν λόγω ενδείξεις από τον αρμόδιο οργανισμό των Ηνωμένων Πολιτειών για τα φάρμακα (Food and Drug Administration). Ασθενείς που έπαιρναν συνδυασμό δονεπεζίλης και μεμαντίνης είχαν πολύ καλύτερη βαθμολογία στις νοητικές λειτουργίες, στις ικανότητες της καθημερινής ζωής και στη συμπεριφορά από αυτούς που έπαιρναν συνδυασμό δονεπεζίλης και placebo. Ο συνδυασμός των δύο φαρμάκων ήταν πολύ καλά ανεκτός χωρίς ιδιαίτερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Μία νέα εναλλακτική θεραπευτική επιλογή φαίνεται να υπάρχει λοιπόν γι' αυτή τη νόσο? Νόσος του Parkinson 23

24 Ο έλεγχος των αδρών εκούσιων κινήσεων του σώματος που φυσιολογικά γίνονται υποσυνείδητα, γίνεται σε μεγάλο βαθμό από το ραβδωτό σώμα του εγκεφάλου. Το ραβδωτό σώμα συνεργάζεται με την ωχρά σφαίρα και τη μέλαινα ουσία, μέσω των οποίων μεταβιβάζονται οι ώσεις στο νωτιαίο μυελό, για τον έλεγχο της ισορροπίας και του συντονισμού των κινήσεων. Βασικά γάγγλια: Φυσιολογική κίνηση και περπάτημα Μέλαινα ουσία: Τύπος βασικών γαγγλίων, παράγουν ντοπαμίνη, ελέγχουν την κίνηση των μυών Ωχρά σφαίρα: Συνδέεται με τη μέλαινα ουσία κι επηρεάζει την κίνηση, την ισορροπία και το περπάτημα Ο θάλαμος λειτουργεί ως αναμεταδότης νευρικών ώσεων Η παρεγκεφαλίδα επηρεάζει το συντονισμό των μυών Σημαντικός νευροδιαβιβαστής στη μέλαινα ουσία είναι η ντοπαμίνη, η οποία έχει ανασταλτική δράση. Η ντοπαμίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής που συμμετέχει στη μεταβίβαση ώσεων από τη μελαινοραβδωτή οδό στο ραβδωτό σώμα, τα οποία ελέγχουν την κίνηση και την ισορροπία είναι πολύ σημαντική για τη φυσιολογική ρύθμιση της λειτουργίας των σκελετικών μυών. 24

25 Ο άλλος νευροδιαβιβαστής που ελέγχει την κίνηση των μυών είναι η ακετυλοχολίνη. Κάποια νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου χρησιμοποιούν ντοπαμίνη ή ακετυλοχολίνη, ανάλογα με το ερέθισμα που θέλουν να μεταδώσουν. Στη νόσο του Parkinson, για λόγους που δεν είναι πλήρως διακριβωμένοι, τα κύτταρα της μέλαινας ουσίας που παράγουν ντοπαμίνη μειώνονται σε αριθμό μείωση της διαθέσιμης ντοπαμίνης διαταραχή της ισορροπίας ντοπαμίνης/ακετυλοχολίνης απώλεια συντονισμού κινήσεων, που εκδηλώνεται με τρόμο, μυϊκή δυσκαμψία, βραδυκινησία, ανωμαλίες της στάσης και της βάδισης PET scan 25

26 Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τρόπος να παρεμποδιστεί η απώλεια των νευρικών κυττάρων ή να αντικατασταθούν αυτά που έχουν ήδη καταστραφεί. Η θεραπευτική αγωγή στοχεύει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της καθημερινότητας των ασθενών. Εμφανίζεται στο 0,5-1% ατόμων > 65 ετών Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης: Ηλικία Φύλο (άνδρες) Οικογενειακό ιστορικό (15-25% ασθενών) Κατάθλιψη Περιβαλλοντικοί παράγοντες Μειωμένος κίνδυνος εμφάνισης: Καφεΐνη Κάπνισμα? ιατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά 26

27 Type OMIM Locus Details PARK1 OMIM # q21 caused by mutations in the SNCA gene, which codes for the protein alphasynuclein. PARK1 causes autosomal dominant Parkinson disease. So-called PARK4 (OMIM #605543) is probably caused by triplication of SNCA. [16] PARK2 OMIM * q25.2-q27 caused by mutations in protein parkin. Parkin mutations may be one of the most common known genetic causes of early-onset Parkinson disease. In one study, of patients with onset of Parkinson disease prior to age 40 (10% of all PD patients), 18% had parkin mutations, with 5% homozygous mutations. [17] Patients with an autosomal recessive family history of parkinsonism are much more likely to carry parkin mutations if age at onset is less than 20 (80% vs. 28% with onset over age 40). [18] Patients with parkin mutations (PARK2) do not have Lewy bodies. Such patients develop a syndrome that closely resembles the sporadic form of PD; however, they tend to develop symptoms at a much younger age. PARK3 OMIM % p13 autosomal dominant, only described in a few kindreds. PARK5 OMIM p14 caused by mutations in the UCHL1 gene which codes for the protein ubiquitin carboxy-terminal hydrolase L1 PARK6 OMIM # p36 caused by mutations in PINK1 (OMIM *608309) which codes for the protein PTEN-induced putative kinase 1. PARK7 OMIM # p36 caused by mutations in DJ-1 (OMIM ) PARK8 OMIM # q12 caused by mutations in LRRK2 which codes for the protein dardarin. In vitro, mutant LRRK2 causes protein aggregation and cell death, possibly through an interaction with parkin. [19] LRRK2 mutations, of which the most common is G2019S, cause autosomal dominant Parkinson disease, with a penetrance of nearly 100% by age 80. [20] G2019S is the most common known genetic cause of Parkinson disease, found in 1-6% of U.S. and European PD patients. [21] It is especially common in Ashkenazi Jewish patients, with a prevalence of 29.7% in familial cases and 13.3% in sporadic. [22] PARK9 OMIM # p36 Caused by mutations in the ATP13A2 gene, and also known as Kufor-Rakeb Syndrome. PARK9 may be allelic to PARK6. PARK10 OMIM % p - PARK11 OMIM % q36-37 However, this gene locus has conflicting data, and may not have significance. PARK12 OMIM % Xq21-q25 - PARK13 OMIM # p12 Caused by mutations in the HTRA2 (HtrA serine peptidase 2) gene. Φαρμακολογική θεραπεία της νόσου του Parkinson 27

28 Φαρμακοθεραπεία (συμπτωματική) Αμανταδίνη (απελευθερώνει ντοπαμίνη) Αντιχολινεργικά φάρμακα Αναστολείς ΜΑΟ-Β Αγωνιστές ντοπαμίνης Ενίσχυση ντοπαμινεργικού συστήματος (λεβοντόπα + καρβιντόπα) Αναστολείς COMT Αμανταδίνη Επάγει την απελευθέρωση ντοπαμίνης από τα συναπτικά κυστίδια Πιθανά αναστέλλει και την επαναπρόσληψή της. Αναστέλλει τον υποδοχέα NMDA. Είναι χρήσιμη για ασθενείς αμέσως μετά τη διάγνωση, με ήπια συμπτώματα. Σε κάποιες περιπτώσεις χορηγείται και σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο. Έχει μικρό θεραπευτικό αποτέλεσμα μειώνοντας τον τρόμο, τη μυϊκή δυσκαμψία και την ακινησία. Σπάνια είναι αποτελεσματική ως μονοθεραπεία για > χρόνια. Η χορήγησή της μπορεί να συνεχιστεί ως συμπληρωματική σε άλλα φάρμακα. Αποτελεσματική στη μυϊκή δυσκαμψία που προκαλείται από λεβοντόπα. Έχει αμφισβητήσιμες νευροπροστατευτικές ιδιότητες. 28

29 Αμανταδίνη - Παρενέργειες Όχι συχνές, ήπιες και αντιστρεπτές Αντιχολινεργικές δράσεις Σύγχυση, ψευδαισθήσεις, εφιάλτες, διαταραχές του ύπνου Ζαλάδα,, λήθαργο Ναυτία, έμετος Αντιχολινεργικά φάρμακα Τριεξυπεριδίνη, ρ βενζοτροπίνη, βιπεριδίνη, προκυκλιδίνη Χρησιμοποιούνται σε ασθενείς (<60 ετών), των οποίων το κύριο σύμπτωμα είναι τρόμος και υπερέκκριση σιέλου Οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιορίζουν τη χρήση τους: Απώλεια μνήμης Σύγχυση Παραισθήσεις 29

30 Αναστολείς της ΜΑΟ-Β Σελεγιλίνη ή δεπρενύλη Είναι μη αντιστρεπτός αναστολέας της ΜΑΟ-Β. Αναστέλλει το μεταβολισμό της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Εξετάζεται η πιθανή νευροπροστατευτική της δράση. Ανεπιθύμητες ενέργειες: Αϋπνία Παραισθήσεις Ναυτία (σπάνια) Ορθοστατική υπόταση Πιθανή αλληλεπίδραση με ΤΚΑ και SSRI Λεβοντόπα Το πιο αποτελεσματικό φάρμακο για τη νόσο Parkinson Τα θεραπευτικά του αποτελέσματα εμφανίζονται πολύ γρήγορα (μέσα σε μια εβδομάδα) Ρυθμίζεται εύκολα η δόση Μειώνει τη θνητότητα επιμηκύνει το χρόνο επιβίωσης Μακροχρόνια χρήση σχετίζεται με προβλήματα κινητικότητας (δυσκινησία) και την εμφάνιση του φαινομένου onoff 30

31 Χορηγείται αντί της ντοπαμίνης γιατί περνάει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Επειδή γρήγορα μεταβολίζεται σε ντοπαμίνη και στην περιφέρεια, και προκειμένου να αποφευχθούν οι πολύ μεγάλες δόσεις, συγχορηγείται με καρβιντόπα. Η καρβιντόπα αναστέλλει το μεταβολισμό της λεβοντόπα στην περιφέρεια ( μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών) ) και μειώνει την απαιτούμενη ποσότητα λεβοντόπα. Περίπου 80% των ασθενών παίρνουν το φάρμακο. Χρειάζεται προσαρμογή της δόσης σε κάθε ασθενή. Ανεπιθύμητες ενέργειες Οξείες: Ναυτία, έμετος Σύγχυση Ψυχώσεις Ζαλάδα Χρόνιες: υσκινησία (ακούσιες κινήσεις) Κινητικές αυξομειώσεις ( on on-off off ) Παραισθήσεις Παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη προβλημάτων κινητικότητας: Μεγάλη διάρκεια της ασθένειας ή της θεραπείας Μεγάλη διάρκεια της ασθένειας ή της θεραπείας Σοβαρότητα της ασθένειας Μικρή ηλικία έναρξης Μικρός χρόνος ημιζωής της ντοπαμίνης παλμική διέγερση των υποδοχέων Μεγάλη δόση λεβοντόπα 31

32 Τα προβλήματα κινητικότητας εμφανίζονται στο 80% περίπου των ασθενών που παίρνουν το φάρμακο: 1-3 χρόνια μετά την έναρξη της θεραπείας Ο χρόνος ανταπόκρισης (περίπου 4 ώρες) γίνεται μικρότερος Τα συμπτώματα μ επανεμφανίζονται 1-3 ώρες ρςμετά από κάθε δόση Οι δυσκινησίες εμφανίζονται στο μέσο της περιόδου «on», μήνες ή χρόνια μετά την έναρξη της θεραπείας με λεβοντόπα υσκινησίες από λεβοντόπα Πολύ κοινό σύμπτωμα εκδηλώνεται στο 30-80% των ασθενών, μέσα στα πρώτα 5 χρόνια θεραπείας «Ποσοτικά» χαρακτηρίζονται από αυξημένη κινητικότητα «Ποιοτικά» υπάρχει πρόβλημα στην επιλογή της κατάλληλης κίνησης Μπορεί να είναι ενοχλητική όσο και η ίδια η νόσος Τοξικότητα από λεβοντόπα? Σε κυτταρικές καλλιέργειες, αυξημένες δόσεις λεβοντόπα μειώνουν την επιβίωση των κυττάρων Παρουσία γλοίας δεν εμφανίζεται το φαινόμενο Σε in vivo μοντέλα επίμυων, η λεβοντόπα δεν είναι τοξική για τους εναπομείναντες νευρώνες ντοπαμίνης, αντίθετα έχει προστατευτική δράση Ασθενείς μετά από χρόνια θεραπεία με λεβοντόπα δε δείχνουν σημάδια απώλειας ντοπαμινεργικών κυττάρων (βιοψία) 32

33 Αναστολείς COMT Αναστέλλουν τον καταβολισμό της λεβοντόπα σε 3-Ο-μεθυλντόπα (3-OMD) αύξηση της βιοδιαθεσιμότητας της λεβοντόπα και της μεταφοράς της στον εγκέφαλο Επιμηκύνουν το χρόνο δράσης της λεβοντόπα Ενδείκνυνται για θεραπεία ασθενών που δεν ανταποκρίνονται στη λεβοντόπα ε χρησιμοποιούνται ως μονοθεραπεία αλλά μόνο σε συνδυασμό με λεβοντόπα ύο διαθέσιμα φάρμακα αυτής της κατηγορίας: Εντακαπόνη (entacapone) Τολκαπόνη (tolcapone), δε χορηγείται Επιμηκύνουν το χρόνο ημιζωής της λεβοντόπα κατά 85% (L-ντόπα 60 min, L- ντόπα/καρβιντόπα 90 min, L-ντόπα/καρβιντόπα + εντακαπόνη 2,25 h) Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες: υσκινησίες ιάρροια Ναυτίαί Κεραυνοβόλος ηπατίτιδα (tolcapone) σε 4 ασθενείς οδήγησε σε 3 θανάτους 33

34 Αγωνιστές ντοπαμίνης Βρωμοκρυπτίνη (bromocriptine) - περγολίδη (pergolide) - Ροπινιρόλη (ropinirole) - Πραμιπεξόλη (Pramipexole) - απομορφίνη Αποτελεσματικά Ενδείκνυνται για αρχική μονοθεραπεία Ενδείκνυνται σε συνδυασμό με λεβοντόπα για ομαλοποίηση της κλινικής αποτελεσματικότητας σε προχωρημένη νόσο και μείωση του κινδύνου εμφάνισης δυσκινησίας Άμεσα διεγείρουν μετασυναπτικούς υποδοχείς ντοπαμίνης Είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μ τρόμου,, βραδυκινησίας και μυϊκής δυσκαμψίας Ελέγχονται για πιθανή νευροπροστατευτική δράση Έχουν μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής από τη λεβοντόπα και δε μεταβολίζονται οξειδωτικά δεν παράγονται ROS και δεν επάγεται οξειδωτικό στρες Ανεπιθύμητες ενέργειες αγωνιστών ντοπαμίνης Ηρεμιστική δράση που εκδηλώνεται με υπνηλία (προσοχή σε χειρισμούς μηχανημάτων, οδήγηση και ταυτόχρονη λήψη άλλων κατασταλτικών του Κ.Ν.Σ.) Υπόταση Σύγχυση, Παραισθήσεις, Ψυχωσικά φαινόμενα υσκινησίες Ναυτία, έμετος, ξηροστομία Οίδημα στα πόδια 34

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΕΣ ΝΟΣΟΙ Αlzheimer Parkinson Huntington Πλάγια αμυοτροφική σκλήρυνση NΟΣΟΣ ΤΟΥ ALZHEIMER H απώλεια της διανοητικής λειτουργίας με την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Επίδραση Φαρµάκων στο ΚΝΣ Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Μετασυναπτικά: 7.σύνδεση µε τον υποδοχέα 8.µεταβολές διαπερατότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον

Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Φαρμακευτική Θεραπεία Νόσου του Πάρκινσον Η νόσος του Πάρκινσον είναι μία συχνή εκφυλιστική νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος η οποία εκδηλώνεται με κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα. Μέχρι σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΝΟΣΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΝΟΣΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΝΟΣΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ Η νόσος του Πάρκινσον είναι μία συχνή εκφυλιστική νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος η οποία εκδηλώνεται με κινητικά και μη κινητικά συμπτώματα. Μέχρι σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος του Πάρκινσον: Νεότερες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία

Νόσος του Πάρκινσον: Νεότερες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία ΙΔΡΥΜΑ ΙΑΤΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ (ΙΙΒΕΑΑ) Νόσος του Πάρκινσον: Νεότερες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία ΒΕΚΡΕΛΛΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, PhD Κέντρο Νευροεπιστημών ΙΙΒΕΑΑ Centre for Experimental Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./ / ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Νευρικό σύστημα (σύντομη θεωρία ερωτήσεις) ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των υπόλοιπων συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

Παρκινσονισµός, ακούσιες κινήσεις και αταξία

Παρκινσονισµός, ακούσιες κινήσεις και αταξία ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΣΜΟΣ, ΑΚΟΥΣΙΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΤΑΞΙΑ 67 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 5 Παρκινσονισµός, ακούσιες κινήσεις και αταξία Εισαγωγή Ένας ηλικιωµένος άνδρας έρχεται στο ιατρείο σας αναφέροντας ότι κατά τους τελευταίους

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο εγκέφαλος Ο εγκέφαλος µας επιτρέπει να αντιλαµβανόµαστε το περιβάλλον και τον εαυτό µας (Εικόνα 1). Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 3 Η φυσιολογία των γνωστικών διεργασιών Πέτρος Ρούσσος Η νευροψυχολογική βάση των γνωστικών διεργασιών Γνωστική νευροεπιστήμη: μελετάει τους τρόπους με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer Περιγραφή της περίπτωσης (Ι) Γυναίκα 43 ετών διακομίσθηκε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών από την οικογένειά της λόγω διαταραχών μνήμης. Η ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Ύπνος. Στάδια συνείδησης

Ύπνος. Στάδια συνείδησης Ύπνος Εγρήγορση Στάδια συνείδησης Ύπνος Τι συµβαίνει όταν κοιµόµαστε; (νευρώνες που αυξάνουν 5 µε 10 φορές τη συχνότητα δηµιουργίας δυναµικών ενεργείας κατά τη διάρκεια του ύπνου) Γιατί κοιµόµαστε; Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ & ΑΙΜΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ & ΑΙΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ & ΑΙΜΗ Ανασκόπηση μεταβολισμού πρωτεϊνών & αμινοξέων Ιστοί ΤΡΟΦΗ Αλανίνη & Γλουταμίνη Αμινοξέα Κυκλοφορία Πρωτεΐνες Αμινοξέα Βιοσύνθεση (Νουκλεοτίδια κλπ) ΝΗ 4 + + Κετοξέα ΗΠΑΡ Ακέτυλο-CoA

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ

+ - - εκπολώνεται. ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟMYΟΓΡΑΦΗΜΑ Στόχοι Κατανόησης: -Να σας είναι ξεκάθαρες οι έννοιες πόλωση, εκπόλωση, υπερπόλωση, διεγερτικό ερέθισμα, ανασταλτικό ερέθισμα, κατώφλιο δυναμικό, υποκατώφλιες εκπολώσεις, υπερκατώφλιες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας

Θέµατα διάλεξης ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ. Τρόποι µετάδοσης των νευρικών σηµάτων. υναµικό Ηρεµίας. Νευρώνας Θέµατα διάλεξης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ Τρόποι µετάδοσης νευρικών σηµάτων Ρόλος και λειτουργία των νευροδιαβιβαστών

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Τα Βασικά Γάγγλια Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ»

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο -«NΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» 1. Ανάμεσα στις λειτουργίες που φέρει σε πέρας ο εγκέφαλος μας περιλαμβάνονται οι ανώτερες πνευματικές λειτουργίες. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα. Έλλειψη αυθόρμητης κινητικότητας. Δυσκαμψία (αντίσταση που αισθάνεται ο. αρρώστου) Κυρτή στάση του κορμού, μικρά βήματα

Συμπτώματα. Έλλειψη αυθόρμητης κινητικότητας. Δυσκαμψία (αντίσταση που αισθάνεται ο. αρρώστου) Κυρτή στάση του κορμού, μικρά βήματα Νόσος του Πάρκινσον Η δεύτερη νευροεκφυλιστική νόσος Alzheimer (55-65 ετών). 1% του ηλικίας 65 ετών και άνω. James Parkinson, 1817 "An essay on Shaking Palsy". μετά την πληθυσμού Συμπτώματα μ Τρόμος ηρεμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΟΛΟΓΙA Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΚΝΣ: πολυσύνθετο σύστηµα πολλές από τις λειτουργίες του αδιευκρίνιστες Πρώτες ανατοµικές µελέτες Αριστοτέλης και Γαληνός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 Εισαγωγή Η χειρουργική της νόσου Πάρκινσον ξεκίνησε με τις τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών

Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών Η Φαρμακευτική θεραπεία των ανοιών 1 Σωκράτης Γ. Παπαγεωργίου Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Νοητικών και Εξωπυραμιδικών Διαταραχών 1 η Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛ.ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2013-2014 ΚΑΛΛΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΡΑΡΚΙΝSON ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΑLZHEIMER ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ GUILLIAN BARRE ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΔΑ ΝΩΤΙΑΙΑ ΜΥΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση. Α.Καραπέτσας 2015-2016

Κίνηση. Α.Καραπέτσας 2015-2016 Κίνηση Α.Καραπέτσας 2015-2016 Ο Ρόλος του νωτιαίου μυελού Ο νωτιαίος μυελός ελέγχει κατά μεγάλο μέρος το τρέξιμο και τη βάδιση. Επίσης, ο νωτιαίος και ο προμήκης μυελός έχουν αυτόνομα κινητικά προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος 1.1 Ονομασία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος TRIVASTAL 50 mg, δισκία παρατεταμένης αποδέσμευσης 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Πιριβεδίλη Έκδοχα: Πυρήνας: Πολυβιδόνη,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

ηδιεργασία µε την οποία αποκτούµε γνώσεις για τον κόσµο η οποία θα οδηγήσει στην τροποποίηση µιας συµπεριφοράς

ηδιεργασία µε την οποία αποκτούµε γνώσεις για τον κόσµο η οποία θα οδηγήσει στην τροποποίηση µιας συµπεριφοράς Μάθηση και Μνήµη Μάθηση Μνήµη Μάθηση: Μνήµη: ηδιεργασία µε την οποία αποκτούµε γνώσεις για τον κόσµο η οποία θα οδηγήσει στην τροποποίηση µιας συµπεριφοράς ηαποθήκευσητωνπληροφοριώναυτών η ικανότητα να

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο S2 Γενικά για τα Οιστρογόνα ιαφυλικές διαφορές σε γνωστικές λειτουργίες Χωρικές και ποσοτικές δοκιµασίες Λεκτικές ικανότητες, ταχύτητα αντίληψης Μεταβολές ς γνωστικών λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ:

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GLIATILIN (Choline alfoscerate) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: GLIATILIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Μαλακές Κάψουλες:

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Υποφλοιϊκοί και στελεχιαίοι πυρήνες

Υποφλοιϊκοί και στελεχιαίοι πυρήνες Υποφλοιϊκοί και στελεχιαίοι πυρήνες Σχεδιασµός κινήσεων Παρακολούθηση της κίνησης ηµιουργία κινητικών προγραµµάτων Εκµάθηση επιδέξιων κινήσεων Βασικά γάγγλια κέλυφος Κερκοφόρος πυρήνας Ωχρά σφαίρα Ωχρά

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι άδικη. Μερικοί είναι άρρωστοι, ενώ άλλοι είναι υγιείς John F. Kennedy, 1962 ΡΕΜΠΕΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΝΟΣΟΣ ADDISON Daniel Davies [Ιατρός] Ιατρός], 1947 Αυτός ο νεαρός φίλος σου δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα. Το κεντρικό τμήμα του νευρικού συστήματος ονομάζεται κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη COOH Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη HOOC COOH H 2 H 2 H 2 COOH Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη HOOC COOH HOOC COOH O H 2 Α-κετογλουταρικό

Διαβάστε περισσότερα