Φασκόμηλο και νόσος Alzheimer πρόσφατες έρευνες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φασκόμηλο και νόσος Alzheimer πρόσφατες έρευνες"

Transcript

1 Φασκόμηλο και νόσος Alzheimer πρόσφατες έρευνες Χαρά Οικονομίδη, Όλγα Τζάκου* Τομέας Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων, Τμήμα Φαρμακευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιόπολις, Ζωγράφου, Αθήνα [e mail: Cur moriatur homo cui Salvia crescit in horto? «Πώς γίνεται να πεθάνει κάποιος όταν έχει στον κήπο του φασκόμηλο;» Η ιστορική αυτή ρήση είναι ένα μόνο δείγμα της σημαντικής θέσης του φασκόμηλου στη θεραπευτική πολλών λαών ανά τους αιώνες. Εισαγωγή Το γένος Salvia είναι ένα από τα πολυπληθέστερα γένη της οικογένειας των Χειλανθών (Labiatae), με περίπου 900 είδη με σχεδόν παγκόσμια εξάπλωση και με πιθανή προέλευση από τη Νοτιοδυτική και κεντρική Ασία. Είναι γενικά μικροί θάμνοι που φθάνουν μέχρι 80 εκατοστά σε ύψος, πολυετείς ή και ετήσιοι, με ξυλώδη στελέχη κοντά στη βάση και φυλλώδη, διακλαδισμένα ψηλότερα. Τα άνθη, χρώματος συνήθως κόκκινου, μωβ ή μπλε, διατάσσονται σε μασχαλιαίους σπονδύλους ανά 3-6 και ανθίζουν τους μήνες Μάιο έως Ιούνιο. 1,2 Εκπρόσωποι του γένους χρησιμοποιούνται εδώ και χιλιάδες χρόνια στην παραδοσιακή ιατρική πολλών πολιτισμών με πιο γνωστή στη δυτικοευρωπαϊκή ιατρική τη Salvia officinalis. Η τελευταία θεωρείται ότι προέρχεται από τη Συρία και ότι εξαπλώθηκε μέσω της Μεσογείου στον υπόλοιπο κόσμο με το εμπόριο. Άλλα ευρέως γνωστά taxa είναι η S. officinalis subsp. lavandulifolia (ισπανικό φασκόμηλο), η S. miltiorrhiza γνωστή και ως dan shen, της οποίας η ρίζα χρησιμοποιείται ευρέως στην κινεζική ιατρική, η S. divinorum που φύεται στο Μεξικό και έχει παραισθησιογόνο δράση, καθώς και οι S. fruticosa (syn. S. triloba) και S. pomifera δύο είδη που απαντούν στην ελληνική χλωρίδα, κοινώς γνωστά ως φασκόμηλο. Η Salvia officinalis (φασκόμηλο) γνωστή επίσης στα αγγλικά ως sage ή garden sage, είναι ένα πολυετές φυτό με άνθη μπλε-βιολετί. 3 Φυσικές θέσεις εξάπλωσης του φυτού είναι η Β. και Κ. Ισπανία, Δ. Γαλλία, δυτικά τμήματα της Βαλκανικής χερσονήσου και έχει εγκλιματιστεί στη Δ.Κ. Ευρώπη καθώς και στην Μ. Ασία. 2, 4 Σήμερα, αν και καλλιεργείται σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Αλβανία, Βουλγαρία, Κροατία, Γερμανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία και Μαυροβούνιο, καθώς και Ισπανία) και τις Ηνωμένες Πολιτείες, περισσότερο από το ήμισυ της παγκόσμιας ζήτησης συλλέγεται ακόμα από αυτοφυείς πληθυσμούς (κυρίως σε Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κροατία, Σερβία και Μαυροβούνιο). 4-7 Στην Αίγυπτο πιθανολογείται ότι χρησιμοποιούσαν το φασκόμηλο από το π.χ. Αναφέρεται ότι είναι πιθανό να καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στην κεντρική Ευρώπη η Salvia officinalis καλλιεργείτο σε μοναστήρια και κήπους από τον 8 ο αιώνα. Στο 1

2 κυβερνητικό διάταγμα Capitulare de villis που εκδόθηκε περί το 795, η καλλιέργεια του φυτού ήταν υποχρεωτική. 6 Η καλλιέργεια της Salvia officinalis στη Β. Ευρώπη χρονολογείται από τον Μεσαίωνα, ενώ εισήχθη στην Αμερική κατά τη διάρκεια του 17 ου αιώνα. 4 Τα φύλλα φασκόμηλου χρησιμοποιούνται ολόκληρα, αποξηραμένα και κονιοποιημένα, ως ροώδες εκχύλισμα, βάμμα ή αιθέριο έλαιο, ή χρησιμοποιείται ο φρέσκος συμπιεσμένος χυμός. 4 Ιστορία και Πολιτιστική Σημασία Το όνομα του γένους Salvia προέρχεται από το λατινικό «salvere» που σημαίνει «θεραπεύω», γεγονός που αντανακλά τις πολυάριθμες θεραπευτικές ιδιότητές του. 4,8,11 Κάποιες φορές αναφέρεται και ως S. salvatrix, δηλαδή φασκόμηλο ο σωτήρας. 8 Η Salvia officinalis χρησιμοποιείτο θεραπευτικά από τους αρχαίους Αιγύπτιους, Έλληνες και Ρωμαίους. 4 Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τη χρησιμοποιούσαν για ενίσχυση της γυναικείας γονιμότητας. Οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν το φασκόμηλο για την περιποίηση πληγών (φρέσκα φύλλα σε μορφή "κομπρέσας"), την αντιμετώπιση δηγμάτων φιδιών, την αύξηση της γυναικείας γονιμότητας και σε πολλές ακόμη περιπτώσεις. Ο Διοσκουρίδης παρασκεύαζε υδατικό διάλυμα του φυτού και το χρησιμοποιούσε ως αιμοστατικό για τον καθαρισμό πληγών και ελκών. Επίσης χορηγούσε χυμό του φυτού σε θερμό νερό για τη βραχνάδα και το βήχα. 4 Ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος κατέγραψε τις ευεργετικές ιδιότητες που παρουσίαζε το φυτό στη λειτουργία της μνήμης, αλλά και στην αντιμετώπιση δηγμάτων φιδιών. Χορηγούσε αφεψήματα με βραστό νερό ή κρασί με φασκόμηλο, αγιόκλημα, δενδρολίβανο, πεντάνευρο (Plantago) και μέλι για γαργαρισμούς, για τη θεραπεία πληγών στο λαιμό και το στόμα. 4 Τόσο ο Διοσκουρίδης όσο και ο Γαληνός, χρησιμοποιούσαν παρασκευάσματα του φυτού ως αιμοστατικά, διουρητικά, τονωτικά και εμμηναγωγά. 8 Οι χρήσεις του φυτού στην παραδοσιακή αρχαία ελληνική ιατρική διαδόθηκαν και στην Ινδία, όπου χρησιμοποιούσαν τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού (Salbiasefakuss στα Ινδουϊστικά) και το ροώδες εκχύλισμά του στα παραδοσιακά ιατρικά συστήματά τους (Ayurvedic, Siddha, Unani). Στην Ινδία, τα φύλλα φασκόμηλου χρησιμοποιούντο επίσης ως άφυσο και σε λοιμώξεις του φάρυγγα και της στοματικής κοιλότητας. 4 Ιστορικά, το φασκόμηλο έχει χρησιμοποιηθεί για την ομαλοποίηση της κανονικότητας του γυναικείου έμμηνου κύκλου και για να μειωθεί η παραγωγή μητρικού γάλακτος, διευκολυνόμενου έτσι του απογαλακτισμού. 3 Η S. officinalis υπήρξε ένα από τα συστατικά του «Ξυδιού των τεσσάρων Ληστών», ένα μείγμα κυρίως από θυμάρι, φασκόμηλο, δενδρολίβανο και λεβάντα, που πίστευαν ότι θεράπευε από την πανώλη. Πιθανολογείται ότι φτιάχτηκε το 1630 από μία ομάδα ληστών από την Τουλούζη, οι οποίοι λήστευαν τα σπίτια όσων είχαν προσβληθεί και πεθάνει από την πανδημία. Όταν συνελήφθησαν, καταδικάστηκαν σε θάνατο, αλλά τελικά τους χάρισαν την ελευθερία τους, καθώς αποκάλυψαν τη συνταγή που πίστευαν ότι τους βοήθησε να αποφύγουν την ασθένεια. 8 Παραδοσιακά λοιπόν, χρησιμοποιήθηκε για την αύξηση της γονιμότητας, την αντιμετώπιση αιμορραγίας, στη θεραπεία μικρών πληγών του δέρματος, τη θεραπεία 2

3 βραχνάδας ή βήχα, και στη βελτίωση της μνήμης. 4,9,10 Ο Άγγλος βοτανοθεραπευτής John Gerard ( ) υποστήριζε ότι το φασκόμηλο (συνήθως ένα τσάι που φτιαχνόταν από τα φύλλα) ήταν καλό για το κεφάλι και ότι επιταχύνει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και της μνήμης, ενώ και ο ιατρός/βοτανικός Nicholas Culpeper ( ) πίστευε ότι βελτίωνε τη μνήμη. 8,12 Σε βιβλίο ενός Τούρκου βοτανοθεραπευτή-φυσικού στην περίοδο διακυβέρνησης του Σουλτάνου Μεχμέτ Δ' ( ), αναφέρεται ότι το φασκόμηλο χρησιμοποιούνταν μεταξύ άλλων φυτών για την ενίσχυση της μνήμης στην Ανατολία. 13 Επιπλέον από τους αρχαίους χρόνους στις περισσότερες μεσογειακές χώρες το φασκόμηλο υπήρξε δημοφιλές ως αρτυματικό βότανο στη μαγειρική για την ισχυρή και έντονη γεύση του, ειδικά σε κρέας και πουλερικά. 6,11 Στις χρήσεις του φασκόμηλου περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: δυσπεψία, θεραπεία φλεγμονών στόματος και λαιμού, υπερβολική εφίδρωση, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την εμμηνόπαυση και για αρωματισμό τροφίμων. 3,4,10,11,14 Το αιθέριο έλαιο φασκόμηλου έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως αρωματική ουσία σε σαπούνια και αρώματα. 4,5 Το 1985, η γερμανική επιτροπή Commission E ενέκρινε τη χρήση του φασκόμηλου εσωτερικά για δυσπεψία και υπερβολική εφίδρωση, και εξωτερικά σε φλεγμονή μύτης και λαιμού. 4 Ένα από τα συστατικά του φασκόμηλου, η σαλβίνη (salvin, φαινολικό οξύ), έχει αντιμικροβιακή δράση έναντι του Staphylococcus aureus, ένα κοινό βακτήριο που είναι υπεύθυνο για λοιμώξεις του δέρματος και της ανώτερης αναπνευστικής οδού. 12 Το φασκόμηλο έχει επίσης δείξει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. 3 Στη Γερμανία το έγχυμα φύλλων φασκόμηλου έχει έγκριση για χρήση σε φλεγμονή ούλων και βλεννογόνων στόματος και λαιμού, στα σημεία πίεσης που προκαλούνται από προσθετική οδοντιατρική, και στην υποστηρικτική θεραπεία γαστρεντερικής καταρροής (φλεγμονή βλεννογόνων). 3 Το 2009, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) εξέδωσε τη τελική μονογραφία, η οποία αντικαθιστά τις μονογραφίες των ευρωπαϊκών εθνικών αρχών για την εγγραφή παραδοσιακών φαρμακευτικών προϊόντων φυτικής προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα που περιέχουν φασκόμηλο ως δραστικό συστατικό. 15 Παραδοσιακές χρήσεις που εγκρίνονται για τα φύλλα φασκόμηλου (ξηρό εκχύλισμα, τσάι, υγρό εκχύλισμα και βάμμα) είναι (α) για τη συμπτωματική θεραπεία ήπιων προβλημάτων δυσπεψίας, όπως αίσθημα καύσου και φούσκωμα, (β) για την ανακούφιση από υπερβολική εφίδρωση, (γ) για τη συμπτωματική θεραπεία φλεγμονών στο λαιμό και το στόμα και (δ) για την ανακούφιση μικρών δερματικών φλεγμονών. 15 Προϋπόθεση καταχώρισης είναι ότι η ποιότητα είναι σύμφωνη με τις αντίστοιχες μονογραφίες προδιαγραφών ποιότητας της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας (π.χ. Φύλλο Sage PhEur ή Βάμμα Sage PhEur). 16 Όσον αφορά το αιθέριο έλαιο, η ΕΜΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κίνδυνοι δεν αντισταθμίζουν τα οφέλη και απαιτούνται νέα στοιχεία για τη κλινική ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. 17 Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα φύλλα φασκόμηλου καταχωρούνται ως συστατικό τροφίμων και ως συστατικό συμπληρωμάτων διατροφής. Τα φύλλα φασκόμηλου αναφέρεται ως GRAS (γενικά αναγνωρισμένο ως ασφαλές) για χρήση ως άρτυμα ή για φυσική γεύση, 18 ενώ το αιθέριο έλαιο φασκόμηλου είναι ένας GRAS αρωματικός 3

4 παράγοντας. 19 Για θεραπευτική χρήση, η υποεπιτροπή για την οδοντική πλάκα της Συμβουλευτικής Επιτροπής των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, ως τμήμα της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για τη συνεχή επανεξέταση των μη συνταγογραφούμενων φαρμακευτικών προϊόντων, αξιολόγησε σχετικά πρόσφατα την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα του αιθερίου έλαιου φασκόμηλου σε συνδυασμό με αιθέριο έλαιο μέντας (Mentha x piperita, Lamiaceae). Η υποεπιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το έλαιο φασκόμηλου είναι ασφαλές για την προοριζόμενη χρήση, συμπέραναν επίσης ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες που να επιτρέπουν την τελική κατάταξη της αποτελεσματικότητας των συνδυασμένων αιθερίων ελαίων μέντας και φασκόμηλου ως OTC δραστικά συστατικά για την μείωση της πλάκας και της ουλίτιδας. 20 Πρόσφατες έρευνες Η ανεξάρτητη χρήση φυτών του ίδιου γένους για τη βελτίωση της μνήμης και της μάθησης, από πολιτισμούς που διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ τους, όπως Ινδία, Κίνα και αναγεννησιακή Ευρώπη, είναι εντυπωσιακή. 21 Ήδη από το 1597 ο βοτανολόγος John Gerard είχε αναφέρει ότι το φασκόμηλο (S. officinalis) είναι μοναδικά καλό για το κεφάλι και το μυαλό και αναζωογονεί τα νεύρα και τη μνήμη, αλλά και ο John Hill το 1756 υποστήριζε ότι το φασκόμηλο θα επιβραδύνει την ταχεία πρόοδο της φθοράς που μας ακολουθεί τόσο γρήγορα τα τελευταία χρόνια της ζωής μας, θα διατηρήσει τις ικανότητες (να βλέπει, να ακούει, να κινείται, να σκέφτεται) και τη μνήμη ως πιο πολύτιμες για ένα ορθολογικό μυαλό, ακόμα και από την ίδια τη ζωή. 21 Η εμφάνιση άνοιας και διαταραχών του εγκεφάλου σχετιζόμενες με την ηλικία έχουν αυξηθεί δραματικά, καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται. 22 Η νόσος Alzheimer, μία πολύπλοκη, πολυπαραγοντική, προοδευτικά νευροεκφυλιστική ασθένεια που επηρεάζει πρωτίστως τους ηλικιωμένους, υπολογίζεται ότι αποτελεί το 50-60% των περιπτώσεων άνοιας σε άτομα άνω των 65 ετών. Ειδικότερα, εκτιμάται ότι σήμερα στην Αμερική 1 στα 8 άτομα ηλικίας άνω των 65 χρόνων, αλλά και το ήμισυ του πληθυσμού ηλικίας άνω των 85 χρόνων πάσχουν από αυτή τη νευροεκφυλιστική διαταραχή. 23 Σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, ο αριθμός των ασθενών ίσως φτάσει τα 16 εκατομμύρια το 2050, αυξάνοντας έτσι το κόστος του συστήματος υγείας το οποίο σήμερα αγγίζει τα δισ. δολάρια. Η έλλειψη χολινεργικών συνάψεων στον ιππόκαμπο και στο νευροφλοιό αποτελεί ένα σταθερό εύρημα στη νόσο αυτή, αναδεικνύοντας την ανάγκη να αναπτυχθεί μία ουσιώδης στρατηγική που θα ρυθμίζει τη λειτουργία της ακετυλοχολινεστεράσης (ΑchΕ) για την καταπολέμηση αυτής της έλλειψης. Λόγω της αποτυχίας των υπαρχόντων θεραπειών, σημειώνεται μία ολοένα και μεγαλύτερη στροφή στην Ιατρική διά των φυτών, καθώς στις δυτικές κοινωνίες υπάρχει ένα ολοένα και αυξανόμενο ενδιαφέρον για τα φάρμακα φυτικής προέλευσης, τα οποία συχνά θεωρούνται ως πιο φυσική και ήπια θεραπεία σε σχέση με τα συνθετικά φάρμακα. 22 Με βάση την παραδοσιακή χρήση του φασκόμηλου ως βοηθητικό για τη μνήμη, προκαταρκτικές φαρμακολογικές έρευνες διεξήχθησαν για τη βιοδραστικότητα τόσο 4

5 της S. officinalis, όσο και της S. lavandulifolia, σήμερα αναγνωρισμένου υποείδους της S. officinalis (Salvia officinalis subsp. lavandulifolia (Vahl) Gams). 24 Οι προκαταρκτικές έρευνες διεξήχθησαν στα Εργαστήρια Νευροχημείας του Ιατρικού Συμβουλίου Ερευνών στο Γενικό Νοσοκομείο του Newcastle στην Βορειοανατολική Αγγλία για τη βιολογική δράση του φασκόμηλου η οποία θα μπορούσε να σχετίζεται με τη φήμη του για την ενίσχυση της μνήμης. Αυτές οι αρχικές μελέτες απετέλεσαν τη βάση περισσότερο εις βάθος έρευνας στο King s College. 14 Η έρευνα οδήγησε σε πιο λεπτομερείς μελέτες in vitro σχετικά με τα χημικά συστατικά που μπορεί να ευθύνονται για την υποβοήθηση της εξασθενούσας μνήμης. 14 H αναστολή του ενζύμου ακετυλοχολινεστεράση (ΑchΕ) είναι η βάση των περισσότερων φαρμάκων που χρησιμοποιούνται κλινικά για την ανακούφιση των συμπτωμάτων των πρώιμων σταδίων της νόσου Alzheimer. Η αναστολή της ΑchE οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα ακετυλοχολίνης (Ach) στον εγκέφαλο, γεγονός που συνεπάγεται τη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης και της μνήμης. Προκαταρκτικές δοκιμές που χρησιμοποιήθηκαν για να ελέγξουν τη δράση της χολινεστεράσης έγιναν σε δείγματα 96% αιθανολικού εκχυλίσματος και αιθερίου ελαίου τριών δειγμάτων S. officinalis και τριών δειγμάτων ελαίου S. lavandulifolia. Διαπιστώθηκε ότι και τα 6 δείγματα προκάλεσαν αναστολή του ενζύμου σε σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις. Η δράση αυτή ήταν ενδιαφέρουσα καθώς όλοι οι γνωστοί αναστολείς της εστεράσης της χολίνης ήταν αμίνες (φυσικώς απαντώμενη χημική κατηγορία στα φυτά αποτελούν τα αλκαλοειδή) και αυτοί οι μεταβολίτες δεν είναι γνωστό ότι υπάρχουν στα είδη Salvia που ελέχθησαν. Το αιθέριο έλαιο της S. lavandulifolia επιλέχθηκε για περαιτέρω έλεγχο και όχι εκείνο της S. officinalis, καθώς το τελευταίο περιέχει σχετικά υψηλά ποσοστά του νευροτοξικού συστατικού θυιόνη (35-50%), το οποίο βρίσκεται μόνο σε πολύ μικρό ποσοστό στη S. lavandulifolia. Η ποσότητα αιθερίου ελαίου της S. lavandulifolia που μείωσε τη δράση του ενζύμου κατά 50% (IC 50 ) βρέθηκε να είναι 0,03μL/mL. 14 Το αιθέριο έλαιο της S. lavandulifolia κλασματοποιήθηκε με DCCC (Droplet Counter-Current Chromatography) και η χημική σύσταση των κλασμάτων αναλύθηκε με TLC (Thin-Layer Chromatography) και GC (Gas Chromatography). Επίσης μετρήθηκε η ανασταλτική δράση του κάθε κλάσματος επί της χολινεστεράσης και από τα δραστικά κλάσματα αρκετά κυκλικά μονοτερπένια προσδιορίστηκαν ως τα πιο δραστικά συστατικά. Συγκεκριμένα τα κυκλικά μονοτερπένια 1,8-κινεόλη και α- πινένιο, καθώς και η καμφορά, βρέθηκαν ότι ήταν υπεύθυνα για την αναστολή της χολινεστεράσης.. Προσπάθειες που συσχετίζουν τη χημική δομή των ενώσεων με την ένταση της ενζυμικής αναστολής αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς. Φαίνεται ότι από τα δραστικά συστατικά η 1,8-κινεόλη είναι πιθανό να συνεισφέρει περισσότερο στη δράση αυτή του ελαίου, καθώς βρίσκεται στη μεγαλύτερη συγκέντρωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η 1,8-κινεόλη είναι μία σχετικά κοινή ένωση σε αιθέρια έλαια και απαντάται σε αρκετά φυτά. Ωστόσο, η ανασταλτική δράση των κύριων τερπενικών συστατικών δεν ήταν εύκολο να δικαιολογήσουν την ανασταλτική δράση του ολικού αιθερίου ελαίου. Υπολογίστηκε ότι το 50% της ενζυμικής αναστολής του ελαίου θα προκύψει σε συγκέντρωση περίπου 160 mg/l, εάν οι τιμές των περιεχομένων τερπενίων ληφθούν μεμονωμένα υπόψη περίπου φορές δηλαδή της 5

6 συγκέντρωσης του αιθερίου ελαίου (0,03 mg/l) που δίνει το 50% της αναστολής. Αυτό υποδηλώνει είτε ότι υπήρχε υψηλός βαθμός συνέργειας στη συνδυασμένη δράση των τερπενίων ή λιγότερο πιθανό, ότι υπήρχε στο έλαιο ένα μη ταυτοποιημένο μέχρι τώρα δευτερεύον συστατικό με υψηλή δράση. Το επιχείρημα στη φυτοθεραπευτική για τη χρήση εκχυλισμάτων και όχι απομονωμένων ενώσεων, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην έννοια της συνέργειας (δηλαδή η δραστικότητα ενός εκχυλίσματος είναι πολύ μεγαλύτερη απ' ότι θα μπορούσε να αναμένεται από τη δράση των απομονωμένων συστατικών του). Τα στοιχεία για το αιθέριο έλαιο του φασκόμηλου φαίνεται πως υποστηρίζουν αυτό το γεγονός όσον αφορά την αντιχολινεστερασική δράση του. 25 Τα αποτελέσματα πρότειναν ότι τα κυκλικά μονοτερπένια 1,8-κινεόλη και α-πινένιο, καθώς και η καμφορά, ήταν υπεύθυνα για την αναστολή της χολινεστεράσης. Επιπρόσθετα, η 1,8-κινεόλη, τα α- και β-πινένιο εμφανίστηκαν εν μέρει υπεύθυνα για την αντιοξειδωτική δράση του φασκόμηλου. Καθώς η ασθένεια του Alzheimer (AD) πιστεύεται ότι οφείλεται, εν μέρει, στην φλεγμονή και βλάβη που προκαλείται από προ-οξειδωτικές ενώσεις που δρουν επί των κυττάρων του εγκεφάλου και δεδομένου ότι οι αναστολείς χολινεστεράσης είναι μία τυπική θεραπεία για ασθενείς με AD, επιπλέον κλινικές μελέτες στο φασκόμηλο χρειάστηκαν για να καθοριστεί αν θα μπορούσε να είναι η κατάλληλη θεραπεία για ασθενείς με AD. Στο ανθρώπινο ΚΝΣ απαντώνται δύο τύποι χολινεστεράσης: η ακέτυλοχολινεστεράση (AchE) που κωδικοποιείται από γονίδιο στο χρωμόσωμα 7 και η βουτύρυλο-χολινεστεράση (BuChE) που κωδικοποιείται από γονίδιο στο χρωμόσωμα 3. Τα δύο αυτά ένζυμα έχουν 65% όμοια ακολουθία αμινοξέων παρόλο που κωδικοποιούνται από διαφορετικά γονίδια. Τα αιθέρια έλαια των S. fruticosa και S. officinalis var. purpurea, είχαν διπλή αντιχολινεστερασική δράση και πιθανά να είναι κατάλληλα για τέτοιου τύπου ασθενείς όπου το επίπεδο της AchE δεν έχει μειωθεί σημαντικά, αλλά υπάρχει το ενδεχόμενο η BuChE να υδρολύσει την AchE. Τα έλαια των S. lavandulifolia και S. officinalis var. purpuea ίσως έχουν εν δυνάμει θεραπευτική χρήση για ασθενείς μέτριας μορφής άνοιας, όπου η Km (σταθερά κινητικής Michaelis-Menten) της AchE είναι αρκετά χαμηλή ώστε να διατηρήσει τη BuChE αδρανή. 26 Νωρίτερα το 2003, σε μελέτη χορήγησαν σταθερή δόση (60 σταγόνες/ημέρα) εκχυλίσματος S. officinalis σε ασθενείς ηλικίας ετών με ήπια έως μέτρια νόσο Alzheimer (AD) για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 4 μηνών, ενώ παράλληλα υπήρχε και δεύτερη ομάδα στην οποία χορηγούσαν εικονικό φάρμακο (placebo). Αυτή η έρευνα αποτέλεσε την πρώτη κλινική δοκιμή εκχυλίσματος S. officinalis στη θεραπεία νόσου Alzheimer και έδειξε ότι οι ασθενείς που λάμβαναν το εκχύλισμα παρουσίασαν στατιστικά σημαντικά οφέλη μετά από θεραπεία 16 εβδομάδων. Επιβεβαιώθηκε δηλαδή η δράση του στον υποδοχέα ακετυλοχολίνης στο ΚΝΣ, αλλά και η ρύθμιση της διάθεσης και της γνωστικής απόδοσης. Οι παρενέργειες από τη χορήγηση της δρόγης ήταν σε γενικές γραμμές αυτές που συνεπάγεται η χολινεργική διέγερση και παρόμοιες με αυτές που έχουν αναφερθεί από χολινεστερασικούς αναστολείς (έμετος, ζάλη, συριγμός, ανησυχία, κοιλιακός πόνος, ναυτία). Αν και η ανησυχία δε μπορεί να θεωρηθεί ως παρενέργεια, η συχνότητά της ήταν μεγαλύτερη 6

7 στην ομάδα του placebo, γεγονός που υποδεικνύει ένα πρόσθετο πλεονέκτημα στους ασθενείς που λάμβαναν εκχύλισμα φασκόμηλου ως προς τη διαχείριση της νόσου, καθώς φαίνεται ότι μειώνει την ανησυχία/ψυχική διέγερσή τους. 27 Το 2005 μία ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διπλή-τυφλή διασταυρούμενη μελέτη διερεύνησε την επίδραση της S. lavandulifolia στη διάθεση και γνωστική λειτουργία σε υγιείς νεαρούς εθελοντές (n= 24, 16 γυναίκες, 8 άνδρες, ετών). 28 Εφάπαξ δόσεις του εικονικού φαρμάκου, 25 ml και 50 ml τυποποιημένου αιθερίου ελαίου (Baldwins, Λονδίνο, UK) χορηγήθηκαν 4 φορές, επί 7 ημέρες ξεχωριστά. Οι συμμετέχοντες ελέγχθηκαν πριν από τη δόση και σε 1h, 2,5h, 4h και 6h μετά τη χορήγηση. Τα αποτελέσματα έδειξαν συνεχή βελτίωση στην ταχύτητα της μνήμης, την εγρήγορση, την ηρεμία και την ευχαρίστηση. Το 2006, σε μία διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διασταυρούμενη μελέτη, 30 υγιείς συμμετέχοντες έλαβαν-σε 3 ξεχωριστές ημέρες, με 7 ημέρες διαφορά-είτε 600 mg ή 300 mg αποξηραμένα φύλλα φασκόμηλου ή εικονικό φάρμακο. 29 Η διάθεση αξιολογήθηκε πριν από τη δόση και 1 και 4 ώρες μετά τη δόση. Βελτιωμένες αξιολογήσεις της διάθεσης σε απουσία του στρεσογόνου παράγοντα παρατηρήθηκαν και με τις δύο δόσεις, με τη δόση των 300 mg να μειώνει το άγχος και των 600 mg να οδηγεί σε εγρήγορση και ευχαρίστηση. Τα αποτελέσματα συμφωνούν με εκείνα άλλων δοσοεξαρτώμενων μελετών και οι συγγραφείς πρότειναν ότι περαιτέρω έρευνα απαιτείτο για την πιθανή χρήση του φασκόμηλου στη θεραπεία του AD και της φυσικής γήρανσης, καθώς και για τους υπεύθυνους για τα ευεργετικά αποτελέσματα μηχανισμούς. Οι dos Santos-Neto et al. αναφέρουν ότι η S. officinalis είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της γνωστικής διαταραχής της νόσου Alzheimer, ο μηχανισμός δράσης όμως δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητός. 30 Εκχύλισμα φύλλων της περιέχει μονοτερπενικές αλδεΰδες, φλαβονοειδή, ροσμαρινικό οξύ και μονοτερπενικούς γλυκοσίδες. Όλα αυτά τα συστατικά έχουν πολλές in vitro δράσεις, μεταξύ των οποίων ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και μία συγγένεια με τους νικοτινικούς και μουσκαρινικούς υποδοχείς στον ανθρώπινο εγκεφαλικό φλοιό. Το τελευταίο έχει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς η ρύθμιση του χολινεργικού συστήματος θα πρέπει να παίζει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας, ειδικά στη νόσο αυτή. 30 Μία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διπλή-τυφλή, διασταυρούμενη μελέτη το 2008 ερεύνησε τις οξείες επιδράσεις στη γνωστική απόδοση ενός τυποποιημένου εκχυλίσματος φασκόμηλου (167 ή 333 mg 70% ξηρού αιθανολικού εκχυλίσματος- Essential Nutrition, Brough, East Yorkshire, UK) σε υγιείς ενήλικες (n=20) ηλικίας μεταξύ Στη μελέτη διαπιστώθηκε ότι η χορήγηση ενός τυποποιημένου εκχυλίσματος φασκόμηλου μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία σε υγιείς ηλικιωμένους. Ειδικότερα στην έρευνα αποδείχθηκε βελτίωση της δευτερογενούς μνήμης με τη δόση των 333 mg. 31 Οι Orhan & Aslan το 2009 μεταξύ άλλων εκχυλισμάτων, εξέτασαν την επίδραση στην ενίσχυση της μνήμης αιθανολικού εκχυλίσματος Salvia triloba, το οποίο βρέθηκε να είναι δραστικό στις αντιχολινεστερασικές και αντι-αμνησιακές δοκιμές. Ειδικότερα, το α-πινένιο και η 1,8-κινεόλη, βρέθηκε ότι αναστέλλουν την ΑchΕ μη 7

8 ανταγωνιστικά και αναστρέψιμα, δρώντας συνεργιστικά, κι έτσι ευθύνονται για την ανασταλτική δράση του αιθερίου ελαίου ειδών Salvia. Σε προηγούμενη έρευνά τους μελετήθηκαν 14 είδη του γένους Salvia για την αντιχολινεστερασική και αντιοξειδωτική δράση τους σε συγκεντρώσεις 0,2 και 1,0 mg/ml και βρέθηκε ότι τα μη πολικά εκχυλίσματα τους (σε πετρελαϊκό αιθέρα και χλωροφόρμιο) ήταν πολύ πιο αποτελεσματικά απ' ότι τα εκχυλίσματα του οξικού αιθυλεστέρα και της μεθανόλης και στις δύο συγκεντρώσεις. Κατά συνέπεια, τα τερπένια και συγκεκριμένα τα μονοτερπένια οδηγούν πιθανά σε ενίσχυση της μνήμης στο αιθανολικό εκχύλισμα της S. triloba. Σε παλαιότερη έρευνα αναφέρουν ότι αιθέριο έλαιο S. triloba τουρκικής προέλευσης αναλύθηκε με αέρια χρωματογραφία και η ευκαλυπτόλη (1,8-κινεόλη) βρέθηκε να είναι το κύριο συστατικό. Αυτό το μονοτερπένιο θα μπορούσε επίσης να υπάρχει στο αιθανολικό εκχύλισμα του φυτού, το οποίο όπως είναι γνωστό έχει αντιχολινεστερασική δράση. 32 Το 2010 σε κλινική μελέτη διερευνήθηκε η επίδραση των αιθερίων ελαίων S. officinalis και άλλων ειδών στην γνωστική λειτουργία και διάθεση σε 135 υγιείς ενηλίκους (45 σε κάθε ομάδα των S. officinalis και S. lavandulifolia [5 σταγόνες από το κάθε αιθέριο έλαιο σε 5 ml νερό, ΝΗR Organic Essential Oils, Brighton, UK]). 12 Η ομάδα της S. officinalis απέδωσε σημαντικά καλύτερα από την αντίστοιχη της S. lavandulifolia και της ομάδας ελέγχου στην ποιότητα της μνήμης, ειδικότερα στη μακροπρόθεσμη ή δευτερογενή μνήμη χωρίς καμία επίπτωση στην απόδοση της μνήμης εργασίας. Παρόλο που στις φαρμακολογικές δράσεις του φασκόμηλου που συνεισφέρουν θεραπευτικά στη νόσο Alzheimer συμπεριλαμβάνονται η αντιοξειδωτική, η αντιφλεγμονώδης και η αντιχολινεστερασική δράση, εντούτοις είναι ασαφής ο τρόπος με τον οποίο δρα προστατευτικά. Η S. officinalis μπορεί να αποτελεί μία φυσική θεραπεία για τη νόσο αυτή, βελτιώνοντας τη γνωστική αντίληψη των ασθενών. Η S. officinalis διορθώνει δραστικά τη διάθεση και τη γνωστική ικανότητα κατά την χορήγηση σε υγιείς νέους εθελοντές και δεν έχει παρενέργειες ή συμπτώματα τοξικότητα. 23 Επιπλέον αναφέρεται ότι η S. triloba δρα επίσης αποτελεσματικά στη βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου. 23 Η αντιοξειδωτική δράση της S. officinalis, οφείλεται στο γεγονός ότι το εκχύλισμα των φύλλων της έχει ως κύριο συστατικό το ουρσολικό οξύ, ένα πεντακυκλικό τριτερπενικό καρβοξυλικό οξύ που μπορεί να μειώσει το επίπεδο λιπιδικής υπεροξείδωσης και να αντιστρέψει αποτελεσματικά την εξασθένιση της μνήμης και της μάθησης, η οποία προκαλείται από τη D-γαλακτόζη. Επιπλέον, το ουρσολικό οξύ αναστέλλει αποτελεσματικά τη δράση της ακετυλοχολινεστεράσης (AchE) in vitro. Με βάση αυτές οι δράσεις συνάγεται ότι τα εκχυλίσματα της S. officinalis μπορεί να είναι ωφέλιμα σε ασθενείς με Alzheimer μέσω της προστασίας των νευρώνων, γιατί αφενός μειώνουν το οξειδωτικό στρες που οδηγεί στον προοδευτικό κυτταρικό θάνατο και κατ' επέκταση σε νευροεκφυλιστικές διαταραχές, αφετέρου ενισχύουν τη μνήμη αναστέλλοντας τη δράση της AchE. 33 Παρομοίως, το ροσμαρινικό οξύ, ένα φαινολικό παράγωγο του καφεϊκού οξέος το οποίο επίσης βρίσκεται σε υδατικά εκχυλίσματα της S. officinalis, παρουσιάζει μία δοσοεξαρτώμενη αναστολή του σχηματισμού του Αβ ινιδίου (β-αμυλοειδές) από τα Αβ1-40 και Αβ1-42 (πρόδρομες 8

9 δομές β-αμυλοειδούς), όπως επίσης και της συσσώρευσης Αβ ινιδίων και μπορεί τέλος να αποσταθεροποιήσει την ακεραιότητά τους. 23 Το ροσμαρινικό οξύ που απομονώθηκε από τη S. officinalis εξασθενεί μία σειρά εκδηλώσεων που προκαλούνται από ελεύθερες ρίζες οξυγόνου τύπου β-αμυλοειδούς, όπως λιπιδική υπεροξείδωση, διάσπαση DNA, υπερφωσφορυλίωση της Τ-πρωτεΐνης (σταθεροποιητική πρωτεΐνη των μικροσωληνίσκων). 23 Επιπλέον κλινικές μελέτες έχουν διεξαχθεί για άλλες δράσεις του φασκόμηλου. Το 2009, σε μία μελέτη αξιολογήθηκε η σχετική αποτελεσματικότητα ενός σπρέι φασκόμηλου/εχινάκεας (SE) και χλωρεξιδίνης/λιδοκαΐνης (CL) στη θεραπεία πονόλαιμου. Η θεραπεία με το σπρέι φασκόμηλου/εχινάκεας ήταν λίγο καλύτερη στη μείωση των συμπτωμάτων πονόλαιμου απ ότι η θεραπεία με σπρέι CL κατά τη διάρκεια των 3 πρώτων ημερών (63,8% έναντι 57,8% στις 3 ημέρες). Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές σε δευτερογενείς παραμέτρους και οι δύο ήταν καλά ανεκτές. 34 Το 2007 σε μία τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη διερευνήθηκε η αντιφλεγμονώδης δράση εκχυλίσματος φασκόμηλου, χρησιμοποιώντας τη δοκιμασία υπεριώδους ερυθήματος. 35 Οι περιοχές δοκιμασίας στις πλάτες 40 υγιών εθελοντών ακτινοβολήθηκαν με την ελάχιστη δόση ερυθήματος και στη συνέχεια εφαρμόστηκε 2% w/w ενός εμπορικά διαθέσιμου εκχυλίσματος (Flavex GmbH, Rehlingen, Γερμανία) ή 1% υδροκορτιζόνης ή 0,1% βηταμεθαζόνης ή αλοιφή placebo ή δεν εφαρμόστηκε καμία αγωγή. Το εκχύλισμα φασκόμηλου μείωσε σημαντικά το προκληθέν ερύθημα από υπεριώδη ακτινοβολία σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο και σε παρόμοιο βαθμό όπως η υδροκορτιζόνη. Μία κλινική μελέτη από το 2001 έχει αποδείξει τα οφέλη κρέμας με φασκόμηλο και ραβέντι να μειώνει την διάρκεια των εξωτερικών εξανθημάτων στα χείλη που προκαλούνται από έρπητα (Η. labialis). 12 Στη μελέτη αυτή δείχθηκε επίσης ότι η κρέμα αυτή ήταν επίσης αποτελεσματική στην ανακούφιση από τον πόνο και το πρήξιμο που οι ασθενείς αισθάνονται. Συμπερασματικά από τις μέχρι τώρα έρευνες το φασκόμηλο δείχνει να είναι δραστικό στη νόσο Alzheimer. Απομένει να ολοκληρωθεί η έρευνα ώστε να κατανοηθεί πλήρως ο μηχανισμός δράσης και έτσι να προταθεί νέα, ασφαλής θεραπεία. Το φασκόμηλο ήταν και είναι ένα χρήσιμο στη θεραπευτική φυτό. Βιβλιογραφία 9

10 1. Mabberley D.J. The Plant-book, , Cambridge University Press, Cambridge (1997). 2. Hedge I.C., Salvia L. In: Flora Europaea, Tutin T.G., Heywood V.H., Burges N.A., Moore D.M., Valentine D.H, Walters S.M., Webb D.A. (eds), Vol. 3, , Cambridge University Press, Cambridge (1972). 3. Wichtl M., ed., Bisset N.G. transl. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals, , medpharm GmbH Scientific Publishers, Stuttgart (1994). 4. Blumenthal M ed., Sage leaf. Herbal Medicine expanded Commission E Monographs, , American Botanical Council, Austin (2000). 5. Foster S. Medicinal plants of Montenegro. HerbalGram, 72, (2006). 6. Teuscher E., Medicinal Spices, , medpharm GmbH Scientific Publishers, Stuttgart (2003). 7. Redzic S. Wild medicinal plants and their usage in traditional human therapy (Southern Bosnia and Herzegovina, W. Balkan). Journal of Medicinal Plants Research, 4, (2010). 8. Dweck A. The folklore and cosmetic use of various Salvia species. In: Sage the genus Salvia, Kintzios S. (ed), 1-25, Harwood Academic Publishers, The Netherlands (2000). 9. Leung A., Foster S. Encyclopedia of common natural ingredients used in food, drugs and cosmetics, , John Wiley & Sons, New York (1996). 10. Newall C., Anderson L., Phillipson D., Sage. In: Herbal Medicines a guide for Health-care Professionals, , Pharmaceutical Press, London (1996). 11. Katzer G. Sage Gernot Katzer s Spice Pages. Accessed April16, Engels G. Sage. HerbalGram, 89, 1-4 (2011). 13. Orhan I., Aslan M. Appraisal of scopolamine-induced antiamnesic effect in mice and in vitro antiacetylcholinesterase and antioxidant activities of some traditionally used Lamiaceae plants. Journal of Ethnopharmacology, 122, (2009). 14. Houghton P. Activity and constituents of Sage relevant to the potential treatment of symptoms of Alzheimer's disease, HerbalGram, 61, (2004). 15. European Medicines Agency (EMA). Community Herbal Monograph on Salvia officinalis L., Folium. London (2009). Available at: _Community_herbal_monograph/2010/02/WC pdf 16. European Pharmacopoeia Commission. Sage Leaf; Sage Tincture. In: European Pharmacopoeia, Seventh Edition (PhEur 7.0). Strasbourg, France: European Directorate for the Quality of Medicines (2010). 17. European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Salvia officinalis L., Folium and Salvia officinalis L., Aetheroleum. London (2009). Available at:http://www.ema.europa.eu/docs/en_gb/document_library/herbal_hmpc _assessment_report/2010/02/wc pdf. 18. United States Food and Drug Administration (FDA). 21 CFR Part Substances Generally Recognized as Safe. Spices and other natural seasoning and flavoring. Washington, National Archives and Records Administration (2014). Available at: vol6/pdf/cfr-2014-title21-vol6-sec pdf Accessed April 16, United States Food and Drug Administration (FDA). 21 CFR Part Substances Generally Recognized as Safe. Essential oils, oleoresins (solvent- 10

11 free) and natural extractives (including distillates). Washington National Archives and Records Administration (2014). Available at: vol6-sec pdf. Accessed April 16, United States Food and Drug Administration (FDA). 21 CFR Part 356. Oral Health Care Drug Products for Over-the-Counter Human Use; Antigingivitis/Antiplaque Drug Products; Establishment of a Monograph. Federal Register. 68(103), (2003). Available at: Accessed April 16, Perry Ε., Pickering Α., Wang W.W., Houghton P., Perry N. Medicinal Plants and Alzheimer's Disease: from Ethnobotany to Phytotherapy, Journal of Pharmacy and Pharmacology, 51, (1999). 22. Adams M., Gmünder F. Hamburger M. Plants traditiomally used in age related brain disorders-a survey of ethnobotanical literature, Journal of Ethnopharmacology, 113, (2007). 23. Obulesu M., Rao D.M. Effect of plant extracts on Alzheimer's Disease: An insight into therapeutic avenues. Journal of Neurosciences in Rural Practice, 2, (2011). 24. Salvia officinalis subsp. lavandulifolia (Vahl) Gams. The Plant List. Available at: Accessed April 16, Perry N.S.L., Houghton P.J., Theobald A.E., Jenner P., Perry E.K. In-vitro inhibition of human erythrocyte acetylcholine esterase by Salvia lavandulifolia essential oil and constituent terpenes. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 52, (2000). 26. Salevev S.U., Okello E.J., Perry E.K. Butyryl- and acetyl-cholinesterase inhibitory activities in essential oils of Salvia species and their constituents. Phytotherapy Research, 18, (2004). 27. Akhondzadeh S., Noroozian M., Mohammadi M., Ohadinia S., Jamshidit A. H., Khani M. Salvia officinalis extract in the treatment of patients with mild to moderate Alzheimer's Disease: a double blind, radomized and placebocontrolled trial, Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics, 28, (2003). 28. Tildesley N.T.J. Kennedy D.O., Perry E.K., Ballard C.G., Wesnes K.A., Scholey A.B. Positive modulation of mood and cognitive performance following administration of acute doses of Salvia lavandulaefolia essential oil to healthy young volunteers. Physiology and Behavior, 83, (2005). 29. Kennedy D.O., Pace S., Haskell C., Okello E.J., Milne A., Scholey A.B. Effects of cholinesterase inhibiting sage (Salvia officinalis) on mood, anxiety and performance on a phsycological stressor battery. Neuropsychopharmacology, 31, (2006). 30. dos Santos-Neto L.L., de Vilhena Toledo Μ.Α., Medeiros-Souza P., de Souza G.A. The Use of herbal Medicine in Alzheimer's Disease-A Systematic Review, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 3, (2006). 31. Scholey A.B., Tildesley N.T.J., Ballard C.G., et al. An extract of Salvia (sage) with anticholinesterase properties improves memory and attention in healthy volunteers. Psychopharmacology, 198, (2008). 32. Orhan I., Aslan M. Appraisal of scopolamine-induced antiamnesic effect in mice and in vitro antiacetylcholinesterase and antioxidant activities of some 11

12 traditiionally used Lamiaceae plants. Journal of Ethnopharmacology, 122, (2009). 33. Wu T.-Y., Chen C.-P., Jinn T.-Y. Τraditional Chinese medicines and Alzheimer's Disease, Taiwanese Journal of Obstetrics & Gynecology, 50, (2011.) 34. Schapowal A., Berger D., Klein P., Suter A. Echinacea/sage or chlohexidine/lidocaine for treating acute sore throats: a randomized doubleblind trial. European Journal of Medical Research 14, (2009). 35. Reuter J., Jocher A., Hornstein S. Mönting J.C., Schempp C.M. Sage extract rich in phenolic diterpenes inhibits ultraviolet-induced erythema in vivo. Planta Medica, 73, (2007). 12

[ ] COOH HOOC COOH COOH H2 N NH 2 COOH HOOC COOH HOOC COOH HOOC COOH. Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη. Πυρρολιζιδίνη.

[ ] COOH HOOC COOH COOH H2 N NH 2 COOH HOOC COOH HOOC COOH HOOC COOH. Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη. Πυρρολιζιδίνη. COOH Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Ινδολιζιδίνη HOOC COOH H 2 H 2 H 2 COOH Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη HOOC COOH HOOC COOH O H 2 Α-κετογλουταρικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Η μαστίχα Χίου Η μαστίχα Χίου, αποτελεί 100% φυσικό προϊόν, προέρχεται από τον κορμό και τα κλαδιά του μαστιχόδεντρου (Pistacia Lentiscus var. Chia), Το

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία

Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σύγχρονες εφαρμογές του αιθέριου ελαίου του θυμαριού στην Αρωματοθεραπεία Σεβαστή Μακροπούλου: Χημικός Senior Product Manager Apivita. Αρωματοθεραπεία Η θεραπεία μέσω του αρώματος Μια πανάρχαια μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν. ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΓΟΡΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Ο ρόλος των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην οικονομική ανάπτυξη του Ν. Καστοριάς Δρ. Δημήτρης Νάτος / Γεωπόνος Εξέλιξη διεθνούς αγοράς Θεραπευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» 31. Νομοθεσία της Χρήσης των

Διαβάστε περισσότερα

Η ευεργετική δράση των φυτών με αντισπασμωδικές ιδιότητες στις κινητικές διαταραχές του εντέρου Ειρήνη Πετροπούλου Φαρμακοποιός

Η ευεργετική δράση των φυτών με αντισπασμωδικές ιδιότητες στις κινητικές διαταραχές του εντέρου Ειρήνη Πετροπούλου Φαρμακοποιός Η ευεργετική δράση των φυτών με αντισπασμωδικές ιδιότητες στις κινητικές διαταραχές του εντέρου Ειρήνη Πετροπούλου Φαρμακοποιός 1.FOENICULUM VULGARE (Μάραθο), οικ. UMBELLIFERAE Είναι ποώδες και αρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα και Αρχαιότητα

Βότανα και Αρχαιότητα Θεραπευτικά Βότανα Γενικά για τα Βότανα «Βότανα είναι όλα τα χρήσιμα φυτά και αφορά τα φυτά των οποίων, οι ρίζες, τα άνθη χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία, χάρη στο άρωμά τους ή με κάποιον άλλο τρόπο» Τους

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο εγκέφαλος Ο εγκέφαλος µας επιτρέπει να αντιλαµβανόµαστε το περιβάλλον και τον εαυτό µας (Εικόνα 1). Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης

ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ Ασπασία Καρατζά Μαρία Μπεκιάρη Σαράντος Ανδριώτης Γιάννης Γιαννάκας Στρατής Βαμβουρέλλης H Μαστίχα Χίου είναι η φυσική ρητίνη που βγαίνει από τον κορμό & τα κλαδιά του σχίνου. Η έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr!

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! «Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! Όλοι γνωρίζουν την παροιμία»ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα». Πλέον έχει

Διαβάστε περισσότερα

Καραθανάση Ε. - Βερυκούκη Ε. - Τσολάκη Μ. Συνεργάτης στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ASPAD, Ψυχολόγος στην Ψυχιατρική Κλινική San Vitale

Καραθανάση Ε. - Βερυκούκη Ε. - Τσολάκη Μ. Συνεργάτης στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ASPAD, Ψυχολόγος στην Ψυχιατρική Κλινική San Vitale Καραθανάση Ε. - Βερυκούκη Ε. - Τσολάκη Μ. Συνεργάτης στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ASPAD, Ψυχολόγος στην Ψυχιατρική Κλινική San Vitale Σαφράν και ζαφορά Περιζήτητο προϊόν, που στην Ελλάδα καλλιεργείται αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ 2010-2011 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ 2010-2011 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ Κατά την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΜΥΡΩΝΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Μ.Sc. 2 ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...3 1. Τι είναι αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά...3 2. Παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοση της καλλιέργειας...3

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ.

Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer. Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. Νευροχειρουργική θεραπεία της νόσου Alzheimer Σάββας Γρηγοριάδης, MD, PhD, FICS Επ. Καθ. Νευροχειροργικής B Nευροχειρουργική Κλινική Α.Π.Θ. O κλασικός ρόλος της Νευροχειρουργικής είναι η διόρθωση δομικών

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ;

Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ; Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ; Τι θα δούμε σήμερα ;; Υπηρεσίες στα φαρμακεία Τι οφέλη έχουμε Πως μπορούμε να τις εφαρμόσουμε στην Ελλάδα Το φαρμακευτικό σύστημα της Αγγλίας ανακαινίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές σχεδιασμού των αστικών υπαίθριων χώρων για τους ηλικιωμένους που πάσχουν από άνοια και Alzheimer

Αρχές σχεδιασμού των αστικών υπαίθριων χώρων για τους ηλικιωμένους που πάσχουν από άνοια και Alzheimer 9th Pan-Hellenic Interdisciplinary Conference of Alzheimer's Disease and Related Disorders Αρχές σχεδιασμού των αστικών υπαίθριων χώρων για τους ηλικιωμένους που πάσχουν από άνοια και Alzheimer Πιπερίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Salvia (φασκόμηλο) και Sideritis (τσάι του βουνού) : φυσικές πηγές πιθανών φαρμάκων για τη θεραπεία της νόσου του Alzheimer

Salvia (φασκόμηλο) και Sideritis (τσάι του βουνού) : φυσικές πηγές πιθανών φαρμάκων για τη θεραπεία της νόσου του Alzheimer Salvia (φασκόμηλο) και Sideritis (τσάι του βουνού) : φυσικές πηγές πιθανών φαρμάκων για τη θεραπεία της νόσου του Alzheimer Διαμάντω Λάζαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟΥ

H ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟΥ H ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΣΚΟΜΗΛΟΥ Dr. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟ 2012 Salvia ssp. (Sage) Φασκόμηλο Οικογένεια: Lamiaceae Είδη: Πολλά είδη Salvia έχουν καταγραφεί από τα οποία κυριότερα είναι: Salvia

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορική Αξιοποίηση της Αρωματικής Βιοποικιλότητας των Ελληνικών Οικοσυστημάτων

Αειφορική Αξιοποίηση της Αρωματικής Βιοποικιλότητας των Ελληνικών Οικοσυστημάτων Αειφορική Αξιοποίηση της Αρωματικής Βιοποικιλότητας των Ελληνικών Οικοσυστημάτων Στέλλα Κοκκίνη Τμήμα Βιολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΑΡΤΥΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ THYMANAX Θέµατα ποιότητας Η ποιότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικά προγράμματα

Θεραπευτικά προγράμματα Η ευρωπαϊκή εικόνα σε ότι αφορά την πρόσφατη χρήση κοκαΐνης (τελευταίο έτος) στο γενικό πληθυσμό, κατατάσσει την Κύπρο ανάμεσα στις χαμηλές θέσεις της ευρωπαϊκής ένωσης (βλ. γράφημα 2). Γράφημα 2: Πρόσφατη

Διαβάστε περισσότερα

Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης των φαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν νιμεσουλίδη για συστημική χρήση (βλ.

Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης των φαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν νιμεσουλίδη για συστημική χρήση (βλ. Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον ΕΜΑ 41 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.0-Α Έκδοση η /.0.04 ΣΧΟΛΗ: ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ & ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία Αριθμός Φοιτητών Ανεπιθύμητες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση διαταραχών ύπνου με φυτικές δρόγες: έμφαση στην passiflora herba, melissa herba, kava και αιθέριο έλαιο λεβάντας

Αντιμετώπιση διαταραχών ύπνου με φυτικές δρόγες: έμφαση στην passiflora herba, melissa herba, kava και αιθέριο έλαιο λεβάντας Αντιμετώπιση διαταραχών ύπνου με φυτικές δρόγες: έμφαση στην passiflora herba, melissa herba, kava και αιθέριο έλαιο λεβάντας Νίκος Κονταξής, Φωτεινή Ν. Λάμαρη Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Από:

Από: Από: http://istath.blogspot.gr Το Agnus Castus (λυγαριά, Vitex agnus castus) αποτελεί μέλος της οικογένειας Verbenaceae (βερβένα) και προέρχεται από τη Μεσόγειο και την Ασία. Τα παρασκευάσματα με Agnus

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι.

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι. Γράφει: Δημήτρης Τσουκαλάς, Ιατρός Φυσικής Υγείας Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Γνωρίζετε ότι ένας στους

Διαβάστε περισσότερα

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά

Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν. Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά ΤΕΡΠΕΝΙΚΑ ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ Δεν προέρχονται από αμινοξέα - Σχηματίζονται κατά το μεταβολισμό των τερπενίων με ενσωμάτωση 1 Ν Μονοτερπενικά σεσκιτερπενικά C10 C15 2 ισοπρένια 3 ισοπρένια Προέλευση Nymphaea alba,

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Η Κορινθιακή σταφίδα είναι ένα μοναδικό προϊόν που παράγεται σχεδόν αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

«Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την στέβια», από την Κρήνη Κωνσταντίνου, Κλινική Διαιτολόγο -Διατροφολόγο και το Balancediet.gr!

«Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την στέβια», από την Κρήνη Κωνσταντίνου, Κλινική Διαιτολόγο -Διατροφολόγο και το Balancediet.gr! «Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την στέβια», από την Κρήνη Κωνσταντίνου, Κλινική Διαιτολόγο -Διατροφολόγο και το Balancediet.gr! Η Στέβια είναι ένα φυτό που είναι ευδοκιμεί στη Νότια Αμερική. Είναι γνωστή

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Ταξιδεύοντας με την Ελιά στο χρόνο και στην Ευρώπη» ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ «Η Ελιά στη μεσογειακή διατροφή»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Ταξιδεύοντας με την Ελιά στο χρόνο και στην Ευρώπη» ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ «Η Ελιά στη μεσογειακή διατροφή» ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Ταξιδεύοντας με την Ελιά στο χρόνο και στην Ευρώπη» ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ «Η Ελιά στη μεσογειακή διατροφή» Παπασταύρου Ζαμπέτα Πέτρου Γεωργία Πλατανίτης Τάκης Κιοφύρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΚ «ΕΡΕΥΝΩ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ»

ΕΤΑΚ «ΕΡΕΥΝΩ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ» Προτεραιότητες Πλατφόρμας «Υγεία & Φάρμακα» στο πλαίσιο επικείμενης προκήρυξης Ενιαίας Δράσης Κρατικών Ενισχύσεων ΕΤΑΚ «ΕΡΕΥΝΩ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ» της τρέχουσας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020» Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ROSELIA.GR / 17,SARANDA EKKLISION ST. PERISTERI,ATHENS /GREECE TEL: +30 210 5725000 www.roselia.gr

ROSELIA.GR / 17,SARANDA EKKLISION ST. PERISTERI,ATHENS /GREECE TEL: +30 210 5725000 www.roselia.gr THE ROSE OIL OF BULGARIA SUPER ANTI AGING LINE Η βιολογική ποικιλία Rosa Damascena Oil (Rose Otto),λαμβάνεται με απόσταξη σε πιστοποιημένα βιολογικά εργαστήρια, σύμφωνα με τα αυστηρά πρότυπα του National

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά, Κατευθυντήριες Γραμμές Γεωργικής Πρακτικής και Συγκομιδής, Α.Φ.Φ.

Λέξεις κλειδιά: Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά, Κατευθυντήριες Γραμμές Γεωργικής Πρακτικής και Συγκομιδής, Α.Φ.Φ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναντίρρητα στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά αποδίδεται τεράστια σημασία τόσο για το άρωμα τους όσο και για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες που προέρχονται είτε από ξηρά δρόγη είτε από τα αιθέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΒΕΡΓΑΝΕΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ APIVITA - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Β.ΕΛΛΑΔΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Αρωματοθεραπεία είναι μια πανάρχαια μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Πλεονεκτήματα Otikon:

Πλεονεκτήματα Otikon: Στους «απρόσκλητους» καλεσμένους... Πλεονεκτήματα Otikon: To μόνο απόλυτα φυτικό σκεύασμα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της μέσης & εξωτερικής ωτίτιδας. Το μόνο φυτικό σκεύασμα με τεκμηριωμένη δράση

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙII. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών

Παράρτημα ΙII. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών Παράρτημα ΙII Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών Σημείωση: Όπου εφαρμόζεται, η περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο!

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία, μορφή,

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 14 ο FDA approval

Μάθημα 14 ο FDA approval Μάθημα 14 ο FDA approval Περιεχόμενα Παρουσίασης Εισαγωγή Καθορισμός ιατρικής συσκευής Περιγραφή της ταξινόμησης της συσκευής Περιγραφή της διαδρομής που ακoλουθείτε για την είσοδο της συσκευής στην αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Το Αστέρι της Βραζιλίας. Τι είναι η πρόπολη;

Το Αστέρι της Βραζιλίας. Τι είναι η πρόπολη; Αλεξάνδρα Κουµπούρη Π Α Ζ Λ Η ΜΟΝΑ Ι ΚΗ Π Ρ Ο Π Ο ΛΗ Τ Η Σ Β Ρ ΑΖΙΛΙΑΣ Το Αστέρι της Βραζιλίας Σίγουρα έχετε ακούσει για την πρόπολη και τις θεραπευτικές δυνατότητές της. Ίσως να µην ξέρετε, ότι δεν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Ι Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 1 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών Γυμνάσιο Κερατέας Κόλλια Γεωργία Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών 1 Τι είναι το αντιβιοτικό; Αρχικά, ως Αντιβιοτικά ορίστηκαν τα Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που παράγονται με βιοσυνθετική μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΖΑΡΑΝΙΑΚΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΤΑΝΙΔΟΥ ΑΝΝΑ ΜΠΕΚΟΓΙΑΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ευεργετική δράση των βοτάνων και των φυτών στον κόσμο των καλλυντικών και της αρωματοποιίας

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΣΚΟΠΟ

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΣΚΟΠΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΣΚΟΠΟ Εισαγωγή Με το ερώτημα «Σε ποιο βαθμό είναι διαδεδομένη η παρασκευή και χρήση των αιθερίων ελαίων σήμερα, ποια προτιμώνται

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος.

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος. EMA/467814/2016 EMEA/H/C/001109 Περίληψη EPAR για το κοινό κανακινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 2760/ 29.05.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν.4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΜΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΜΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΜΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ 6 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Ethirfin και των λοιπών εμπορικών ονομασιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ

ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΟΣ ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΠΙΟΥΧΑ ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ Σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Η.Π.Α ( Centers for Disease Control and Prevention CDC), περίπου 40 Αμερικανοί

Διαβάστε περισσότερα