To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη"

Transcript

1 Damla Demirözü To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη Οί "Ελληνες λένε πώς οί Τούρκοι έκαψαν την Σμύρνη, Οί Τούρκοι λένε πώς οί "Ελληνες την κάψαν. Ποιος μπορεί νά ξέρει την άλήδεια. Δεν εχω κέφι yià συξητηση. Γ. Σεφέρης, Μέρες Ε',Ίούλιος 1950 ί σχέσεις Έλλάδας-Τουρκίας, άλλοτε φιλικές και άλλοτε έχδρικές, άποτέλεσαν ένα άπό τα πλέον επίμαχα ζητήματα τής πολιτικής και των δύο χωρών. Οί δεσμοί, δμως, πού άναπτύχδηκαν μεταξύ των πολιτών τους άκολούδησαν διαφορετική πορεία, ή όποια άποτυπώνεται κα\ στα λογοτεχνικά έργα. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, δπου οί όποιεσδήποτε διαφορές, γλωσσικές, δρησκευτικές ή έδνικές, δεν έμπόδισαν την προσέγγιση τών δύο λαών, κυρίως σέ επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ άπλών άνδρώπων. Αυτού τού είδους οί σχέσεις δέν έχουν έρευνηδεΐ έπαρκώς. Δέν ξέρουμε, για παράδειγμα, τί άκριβώς σκέφτεται ό μέσος πολίτης τής μιας χώρας για τον «άλλο», ή για κάποιο ιστορικό γεγονός, και αν αύτές οί σκέψεις διαφοροποιούνται μέ την πάροδο τού χρόνου καδώς καί σέ σχέση μέ την επίσημη άφήγηση.έάν δέλουμε πράγματι νά προσεγγίσουμε τη σκέψη τού άπλοΰ πολίτη, δά πρέπει νά την άναζητήσουμε σέ άλλα πεδία, πέρα άπο έπίσημα έγγραφα καί λόγους πολιτικών, ή δέσεις «έπίσημων» ιστορικών ή δημόσιων παραγόντων. Ένα άπό αυτά τά πεδία, ιδιαίτερα σημαντικό γιά τις άνδρωπιστικές σπουδές, είναι κα'ι ή λογοτεχνία. Μέσα άπά τά λογοτεχνικά κείμενα μπορούμε νά άνιχνεύσουμε τη σχέση τού «εγώ» μέ τον «άλλο»,1 μέ τά περι 1. «Το περιεχόμενο τής εικόνας τοϋ άλλου δέν είναι ούδέτερο. Δέν άντικαδίσταται μόνο ή σειρά για έναν μεγαλύτερο πλοϋτο, για μια μεγάλη άνατροπή τής πραγ

2 124 Damla Demirözü βάλλον του άλλα καί με την άφήγηση2 που τον περιβάλλει, κι αύτό για τους εξής λόγους: το λογοτεχνικό κείμενο γράφεται άπό ένα μέλος τής όμάδας, άπευδύνεται στο μεγαλύτερο κομμάτι τής κοινωνίας κα'ι άντικατοπτρίζει το σύνολο των άξιων της. Επίσης είναι γραμμένο στη γλώσσα τής όμάδας, ή όποια είναι φορέας του συνόλου των άξιων τής κοινωνίας, άρα το λογοτεχνικό κείμενο έχει σημειολογική άξια. Ακόμη έχει μεγαλύτερο όρίζοντα ζωής σε σύγκριση με τά προϊόντα πού εμφανίζονται στα μέσα μαζικής έπικοινωνίας, δπως είναι οί ποικίλες εκπομπές, οί ειδήσεις και οί διαφημίσεις, τά όποια άντανακλοΰν μεν την ψυχοσύνδεση τής κοινωνίας άλλα ή έπαφή τους με το κοινό σημαίνει κα'ι την κατανάλωσή τους.3 Ή λογοτεχνία, έπομένως, είναι ένας άπό τούς σημαντικότερους δεσμούς μιας κοινωνίας, δπου καταγράφεται, συζητεΐται κα'ι κατοχυρώνεται το σύνολο των άξιων της, δηλαδή ή ταυτότητά της. Ή μετάφραση των λογοτεχνικών κειμένων δεν είναι άπλή διαδικασία, άλλα άνοιγμα μιας κοινωνίας σέ μια άλλη. Αυτό το άνοιγμα άποκτά ιδιαίτερο ένδιαφέρον δταν πραγματοποιείται άνάμεσα σέ δύο κοινωνίες δπου ό «ένας» είναι ό «άλλος» τής άλλης «φαντασιακής κοινότητας»,4 δπως συμβαίνει με την Ελλάδα κα'ι την Τουρκία. Με άλλα ματικότητας. Δεν είναι μόνο μια άπλοποίηση. Είναι δλα αύτά και κάτι παραπάνω. Είναι ή έξασφάλιση του αύτοσεβασμοΰ μας. Είναι προβολή των δικών μας άξιων, τής δικής μας δέσης και των δικών μας δικαίων πάνω στον κόσμο. Γι αύτό οί εικόνες είναι φορτισμένες με αίσδήματα που είναι συνυφασμένα με αύτές. Αύτές οί εικόνες είναι το κάστρο τών παραδόσεων μας, και πίσω άπό αύτές τις άμυνες αίσδανόμαστε άσφαλεΐς για τή δέση πού κατέχουμε». Walter Lipmann, Public Opinion, New Jersey 1922, σ Σύμφωνα με τϊς Μ. Somers και G. Gibson, ή ταυτότητα τών άτόμων και τών κοινωνιών διαμορφώνεται μέσα άπό μια «ιστορική διήγηση». Οί σκέψεις κα'ι οί κοινωνικές άντιλήψεις δημιουργοϋνται άνάλογα μέ αύτήν τή «διήγηση», ή όποια παίξει καδοριστικό ρόλο στις συμπεριφορές τών άνδρώπων. Ή ιστορία, ή λογοτεχνία και οί καλλιτεχνικές δραστηριότητες είναι οί δεσμοί μέσα άπό τούς όποιους οί κοινωνίες συζητούν, συμφωνούν και κατοχυρώνουν τή δική τους διήγηση. Μ. Somers / G. Gibson, «Reclaiming the epistemological other. Narrative and social theory and the politics of identity», στο Craig Calhoun (έπιμ.), Social Theory and the Politics of Identity, Cambridge MA, Blackwell Publishers, 1994, σ Βλ. Αννα Τζούμα, Ή διπλή άνάγνωση τοϋ κειμένου, Άδήνα Ό δρος «φαντασιακή κοινότητα» χρησιμοποιείται έδώ μέ τήν έννοια πού τον χρησιμοποιεί ό Benedict Anderson, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, Νέα Ύόρκη / Λονδίνο, Verso, 1991 [έλληνική έκδοση: Φαντασιακες κοινότητες. Στοχασμοί γιά τις απαρχές κα'ι τή διάδοση τοϋ έδνικισμοϋ, μτφρ. Π. Χαντξαρούλα, Άδήνα, Νεφέλη, 1997].

3 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 125 λόγια, ή λογοτεχνική παραγωγή μιας κοινωνίας μαζί μέ τήν εικόνα του «άλλου» παρουσιάζουν πολλά στοιχεία ένδεικτικά τής κοινωνίας πού τά έχει δημιουργήσει. Στις σελίδες πού άκολουδοϋν 9ά έρευνηδεΐ ή άπεικόνιση τού 1922, τής άνταλλαγής των πληδυσμών και τής προσφυγιάς τόσο στήν έλληνική δσο κα'ι στήν τουρκική άφήγηση. Είναι γνωστό πώς άπύ το 1919 έως το 1922 οί Έλληνες κα'ι οί Τούρκοι συγκρούστηκαν στο έδαφος τής Μικρός Ασίας, σε έναν πόλεμο τού οποίου ή έκβαση δεν περιγράφεται άπλά κα'ι μόνο μέ τις λέξεις ήττα ή νίκη. Ονομάζεται Μικρασιατική Καταστροφή γιά τή μία πλευρά ή τουρκικός άπελευδερωτικάς άγώνας γιά τήν άλλη. Επίσης τά 1922 και ή ύπογραφή τής Συνδήκης τής Λωζάννης ένα χρόνο άργότερα σηματοδοτούν τήν άφετηρία μιας νέας περιόδου γιά ολόκληρη τήν περιοχή:5 ή Τουρκία άναγνωρίστηκε διεδνώς ώς έδνικά κράτος, τά όποιο έδεσε ώς στόχο νά άναδομήσει τή ζωή των πολιτών του κα'ι τή λειτουργία των δεσμών του σύμφωνα μέ τά κριτήρια ένάς νέου συστήματος, τού έδνικισμοΰ-μοντερνισμοΰ. Στή Λωζάννη ύπογράφηκε και ή πρώτη συμφωνία γιά τήν υποχρεωτική άνταλλαγή πληδυσμών άνάμεσα στήν Ελλάδα κα'ι τήν Τουρκία. Τά τέλος τού πολέμου, τά 1922, κα'ι ή άνταλλαγή τών πληδυσμών, αν και βιώδηκαν έντονα τόσο άπύ τούς Έλληνες δσο κα'ι άπά τούς Τούρκους, είχαν διαφορετική έπίδραση στήν έλληνική κα'ι τήν τουρκική άφήγηση. Στήν Ελλάδα, τά 1922 κα'ι ή προσφυγιά έγιναν κοινά σημείο άναφοράς τής συλλογικής μνήμης, ένώ στήν Τουρκία ή άνταλλαγή τών πληδυσμών κα'ι ή προσφυγιά, μέχρι τή δεκαετία τού 1980, άποσιωπήδηκαν. Μετά τά 1980 δχι μόνο «άποκαλύφδηκαν», άλλά κα'ι έγιναν μέσο έκφρασης άντιπαλότητας προς τήν επίσημη έδνική άφήγηση. Στή συνέχεια 9ά παρακολουθήσουμε τήν άπεικόνιση αυτού τού κοινού ιστορικού γεγονότος στήν έλληνική κα'ι τήν τουρκική άφήγηση μέ επίκεντρο τή λογοτεχνία. Θά διερευνήσουμε τούς πιδανούς λόγους τής διαφορετικής προσέγγισης τών δύο άφηγήσεων κα'ι 9ά έπισημάνουμε τις άλλαγές πού παρατηρούνται τά τελευταία χρόνια στήν τουρκική άφήγηση. 5. Ή συνθήκη τής Λωζάννης ύπογράφηκε στο τέλος τής «Συνδιάσκεψης για τά προβλήματα τής Εγγύς Ανατολής» (24 Ιουλίου 1923). Ή συνδιάσκεψη άρχισε στις , διέκοψε τις έργασίες της στις κα'ι τ'ις έπανέλαβε στις

4 126 Damla Demirözü Tò 1922 κα'ι ή προσφυγιά στην ελληνική άφήγηση Για την Ελλάδα, το 1922 είναι ή Μικρασιατική Καταστροφή και ή πρώτη σκηνή που συνδέεται με αύτήν είναι ή πυρκαγιά τής Σμύρνης κα'ι τά γυναικόπαιδα στις βάρκες πού άρμενίζουν στή δίνη των συγκυριών. Ή αποβίβαση τοΰ έλληνικοΰ στρατού στή Σμύρνη το 1919 είχε τερματιστεί με τον ξεριζωμό σχεδόν ένάμισι έκατομμυρίου όρδόδοξων χριστιανών άπό τή Μικρά Άσία. Είναι γνωστό ότι ή μετακίνηση τού χριστιανικού όρδόδοξου πληθυσμού άπό τή Μικρά Άσία στήν Ελλάδα είχε πραγματοποιηδετ σε δύο φάσεις καί κάτω άπό διαφορετικές συνθήκες. Τά πρώτο κύμα είχε άκολουθήσει τήν όπισθοχώρηση τού έλληνικοΰ στρατού. Πρόκειται γιά τούς χριστιανικούς πληθυσμούς πού ζοΰσαν στα δυτικά παράλια τής Μικρός Ασίας καί είχαν βιώσει τή σφοδρότητα τοΰ πολέμου. Ή ζωή τους βρισκόταν σε κίνδυνο μετά τά 1922, άλλα είχαν τή δυνατότητα τής φυγής. Αντίθετα, οί χριστιανοί πού κατοικούσαν στή μικρασιατική ένδοχώρα (περίπου πεντακόσιες χιλιάδες) και άποτελοΰν τή δεύτερη κατηγορία ύποχρεώθηκαν νά μετακινηθούν μετά τήν ύπογραφή τής Συνθήκης τής Λωζάννης κάτω άπό κάπως πιο όργανωμένες συνθήκες. Ή δυσκολία τής άπορρόφησης άπό τήν Ελλάδα ένάς κα'ι πλέον έκατομμυρίου προσφύγων έγινε άμέσως όρατή. Πήρε τή μορφή τών προσφυγικών συνοικισμών, τών σοβαρών οικονομικών καί κοινωνικών προβλημάτων. Τά 1922 άποτελεΐ ένα άπό τά σημαντικό κεφάλαια τής σύγχρονης έλληνικής ιστορίας. Ή εξ ιστόρησή του δεν περιορίστηκε μόνο σε ιστορικές μελέτες, άλλά βρήκε κεντρική θέση κα'ι στή λογοτεχνία. Ή πρώτη προσφυγική γενιά στήν Ελλάδα έκφράστηκε μέ ποικίλους τρόπους σέ σχέση μέ τά συγκλονιστικά γεγονότα πού είχε βιώσει στο πρόσφατο παρελθόν. Οί πρόσφυγες, σχεδόν άμέσως μετά τήν άφιξή τους στήν Ελλάδα, άρχίζουν νά γράφουν γιά τά βιώματά τους, δηλαδή γιά τον ξεριζωμό, τήν προσφυγιά, τον πόλεμο ή τά έργατικά τάγματα όπου είχαν ύπηρετήσει.ένας άπό αυτούς, ό Ήλίας Βενέζης, κάνοντας λόγο γιά τήν άφορμή πού τον ώθησε νά άρχίσει νά γράφει, άναφέρει τά έξής περιστατικό: Πριν άπό 45 χρόνια, δηλαδή το Ήταν ή μέρα πού γύριζα στή Μυτιλήνη άπό τά κάτεργα τής Ανατολής. Ή άποβάδρα ήταν γεμάτη κόσμο. Όλοι ήδελαν νά μου σφίξουν τά χέρι, νά μου μιλήσουν, νά μέ ρωτήσουν, γιά τούς δικούς τους πού είχαν μείνει άπέναντι στήν αιολική γή. Κάποια στιγμή μέ πλησίασε ένας άνθρωπος (ό Μυριβήλης) και μου είπε -«Τί σκοπεύεις νά κάνεις τώρα;» - «Νά ξεχάσω! είπα άπλά.» «Πρέπει νά τά γράψεις όλα.» «Όλα!; Ρώτησα

5 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 127 με άγωνία.» - «Όλα!» Δίσταζα, δεν ήδελα να γράψω, δεν μπορούσα να γράψω. «Άκου» μου λέει ό φίλος μου. «Είμαι και εγώ λίγο συγγραφέας. Δημοσιεύω ένα δικό μου μυθιστόρημα στην Καμπάνα. Είναι μία καλή εφημερίδα. Όταν τελειώσω το δικό μου, κοίτα να έχεις έτοιμο το δικό σου»... Ή Ζωη εν Τάφω τελείωσε σέ μερικές έβδομάδες.6 Επίσης ό Γιώργος Θεοτοκάς, στο δοκίμιό του μέ τίτλο Έλεύδερο πνεϋμα (1929),7 διατυπώνει μια πρώτη άποψη σχετικά μέ τις επιδράσεις τής Μικρασιατικής Καταστροφής στην πνευματική ζωή: Βαρύτατη υπήρξε κα'ι είναι άκόμα στον τόπο μας ή ήδική επίδραση τής ήττας.... Οί πρεσβύτεροί μας βούλιαξαν στο λιμάνι τής Σμύρνης όχι μόνο τις δυνάμεις τους, άλλα και τα Ιδανικά τους, και την αυτοπεποίθησή τους. Στα 1922 έπαυσαν να έχουν εμπιστοσύνη στην Ελλάδα. Άπό τότε ως σήμερα ό τόπος μας έξησε χωρίς γενναία κα'ι ευγενικά συναισθήματα, χωρ'ις την άνάγκη νά ξεπεράσει τον έαυτό του, χωρίς καμία έξαρση. Ή καταστροφή έπνιξε κάθε πνοή Ιδεαλισμού.... TÒ βέβαιο είναι πώς την έπομένη τού πολέμου, δταν όλόκληρη ή Ευρώπη άναθεωρούσε τις πνευματικές άξιες της, εμείς δέν άναθεωρήσαμε τίποτα γιατ'ι μάς έλειψαν οί δυνάμεις. Τά άφήκαμε δλα δπως ήταν κα'ι μπήκαμε στον εικοστό αιώνα μέ κλειστά μάτια....ή καταστροφή έπνιξε κάθε πνοή ιδεαλισμού.8 Θεωρεί, ειδικότερα, πως ή πεζογραφία τής εποχής του είχε επηρεαστεί άπό το γενικό κλίμα: Τέτοια είναι ή κατάσταση τής Ελληνικής πεζογραφίας, ύστερα άπά έναν αιώνα άνεξάρτητης ζωής. Άν έπρεπε νά χαρακτηρίσω αύτή την κατάσταση μέ μία λέξη θά έγραφα τήν λέξη άναιμία.9 Ακόμη, ευαγγελίζεται τον ερχομό μιας καινούριας γενιάς κα'ι πιστεύει ότι οί δυσκολίες πού είχε ζήσει κα'ι dà ζοϋσε αύτή ή νέα γενιά 9ά τήν έκαναν ικανότερη κα'ι δυνατότερη. Μόνο αύτή ή γενιά, έχοντας γνωρίσει τήν πραγματικότητα τής εποχής, 9ά μπορούσε νά προσφέρει τά έργα πού χρειαζόταν ή κοινωνία: Κρούει ή ώρα μίας νέας έλληνικής γενεάς, πιο ώριμης άπά τις προηγούμενες καί μπορούσαμε νά έλπίζουμε πιά δυνατής, γιατ'ι είναι μία γενεά σκληραγωγημένη, 6. Ήλίας Βενέζης, «Ό Μυριβήλης τής Μυτιλήνης», Νέα Εστία 1033 ( ), σ Τά έργο αύτό ό Θεοτοκάς τά είχε υπογράψει μέ τά συμβολικό ψευδώνυμο Όρέστης Διγενής. Εδώ χρησιμοποιούμε τήν έκδοση Γιώργος Θεοτοκάς, Έλεύδερο πνεϋμα, Άθήνα,Έρμής, Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ. 53.

6 128 Damla Demirözü που άνατράφηκε μέσ στην άτμόσφαιρα τοϋ πολέμου, της καταστροφής κα\ τής άναρχίας, που γνώρισε πολύ νωρ'ις τις πιο βαθιές συγκινήσεις, πού άρχισε πολύ νωρίς να σκέπτεται τα πιο φλογερά προβλήματα, πού κατάλαβε πολύ νωρίς, άπύ τα μικρά της χρόνια, πώς ή ζωή δεν είναι μία εύκολη ιστορία. Ή μεγάλη άξια αύτής τής γενιάς είναι δτι φέρνει ξανά στην νικημένη Ελλάδα μερικές πιθανότητες αύτοπεποίδησης καί έξύψωσης, μερικές ελπίδες κατάχτησης τής ζωής. Την άγαποΰμε την γενιά μας, παρ δλα τά έλαττώματά της, γιατί μοιάζει να είναι μία γενεά ζωντανών κα'ι τολμηρών άνδρώπων. 'Άμα το θελήσει 9ά καθαρίσει αύτά τά έλος πού μάς περιβάλλει καί θά δώσει στον τόπο τις ψυχικές δυνάμεις πού τοϋ λείπουν.10 Ή παραπάνω τοποθέτηση τοϋ Γιώργου Θεοτοκά θά θεωρηθεί άργότερα άπό τον Μάριο Βίττι ως «το πρώτο τεκμήριο τής αύτογνωσίας» τής Γενιάς τοϋ Ή κατάθεση τοϋ Θεοτοκά για τις επιδράσεις τοϋ 1922 στην πνευματική ζωή σχετίζεται άμεσα με τήν πορεία τής νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ό Λίνος Πολίτης, σχετικά με αύτή τή νέα γενιά, σημειώνει τά έξής: Ένα γεγονός άσκησε μεγάλη έπίδραση στούς λογοτέχνες τής γενιάς αύτής, γεγονός πού ρίχνει βαριά τή σκιά του σέ δλη τή μετέπειτα λογοτεχνική παραγωγή καί σέ δλη τήν πνευματική και τήν κοινωνική οργάνωση: ή Μικρασιατική Καταστροφή και ή Ανταλλαγή Πληθυσμών πού άκολούθησε. Ιδέες κα ι δνειρα πού έτρεφαν οί προηγούμενες γενιές γιά τήν άποκατάσταση τοϋ έλληνισμοϋ στά πρωτυτερινά δρια τοϋ βυζαντινοΰ κράτους, κατέρρευσαν μονομιάς τον Σεπτέμβριο τοϋ 1922, κα ι μία καινούρια πραγματικότητα κα'ι σοβαρότητα άντικατέστησαν τον προγενέστερο κάπως χιμαιρικά ρομαντισμό. Ή γενιά τοϋ 30 έκφράζει στή λογοτεχνία τήν καινούρια αύτή ώρίμανση.12 Στή νεοελληνική λογοτεχνία, μετά τή Μικρασιατική Καταστροφή και τον ξεριζωμό, έμφανίστηκαν γιά πρώτη φορά μυθιστορήματα, διηγήματα κα'ι άναμνήσεις πού είχαν πρόθεση νά κάνουν γνωστή στά άναγνωστικά κοινά τή μαρτυρία των αύτοπτών. Τά έργα αύτά εξιστορούσαν τά γεγονότα τοϋ πρόσφατου παρελθόντος, δηλαδή τή ζωή των άνθρώπων πριν κα'ι μετά τον πόλεμο, τον ξεριζωμό, τήν προσφυγιά, τον ίδιο τον πόλεμο, τά εργατικά τάγματα και τις δυσκολίες τής προσφυγικής ζωής. Επίσης γιά πρώτη φορά 10. Στο ίδιο, σ Mario Vitti, Ή γενιά τοϋ 30. Ιδεολογία κα'ι μορφή, Αθήνα,Έρμης, 1995, σ Λίνος Πολίτης, Ή Ιστορία τής νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα, ΜΙΕΤ, 1993, σ. 12.

7 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 129 έκδόδηκαν και bildungsroman.0 Σε αυτό το είδος μυδιστορήματος ή έξιστόρηση ταυτίζει τον τερματισμό των ευτυχισμένων παιδικών χρόνων με τον έρχομό μιας καταστροφής- με την άπώλεια της πατρίδας στην περίπτωση της Μικρός Ασίας. Ό Αεωνης (1940) του Γιώργου Θεοτοκά, το μυδιστόρημα Στοϋ Χατζηφράγκου (1963) τοΰ Κοσμά Πολίτη και ή Αιολική Γη (1943) τοϋ Ήλία Βενέζη ήταν τα πρώτα δείγματα τοΰ είδους αύτοΰ στην έλληνική λογοτεχνία. Στον κατάλογο που άκολουδετ περιλαμβάνονται τα πιο σημαντικά έργα της πρώτης προσφυγικης γενιάς που πραγματεύονται τά παραπάνω δέματα. Κάτω άπό το όνομα τοΰ συγγραφέα σημειώνονται οί τίτλοι τών έργων του κα'ι μέσα σε παρένδεση ό χρόνος τής πρώτης τους έκδοσης. Ήλίας Βενέζης Το Νούμερο (1931) Γαλήνη (1939) Αιγαίο (1941) Αιολική Γή (1943) Άκήφ (1944) Άνεμοι (1944) Ωκεανός (1956) Μικρασία, Χοίρε (1974) Στρατής Δούκας Ιστορία ένός αιχμαλώτου (1929) Γιώργος Θεοτοκάς Αργώ (1936) Εύριπίδης Πεντοζάλης καί άλλες ιστορίες (1937) Αεωνης (1940) Φώτης Κόντογλου TÒ Άιβαλί ή πατρίδα μου (1962) Στρατής Μυριβήλης Ή δασκάλα με τά χρυσά μάτια (1933) Ή Παναγιά ή Γοργόνα (1949) Μ. Η. Abrams, A Glossary of Literary Terms, Cornell University, Harcourt Brace College Publishers, 1985, σ. 193.

8 130 Damla Demirözü Κοσμάς Πολίτης Στοϋ Χατξηφράγκου (1963) Παντελής Πρεβελάκης Το χρονικό μιας πολιτείας (1938) Διδώ Σωτηρίου Ματωμένα χώματα (1962) Αυτή ή αναπαραγωγή τοΰ πρόσφατου η σχεδόν πρόσφατου παρελδόντος με την έκδοση των παραπάνω βιβλίων συνέβαλε, ώς έ'να βαδμό, στο να συμμεριστεί τα τραγικά γεγονότα τής έποχής όλόκληρη ή έλληνική κοινωνία. Δηλαδή, οί έρμηνετες και οί άναμνήσεις ενός σημαντικού ποσοστού τοϋ πληδυσμοΰ (περίπου το ένα τέταρτο) έγιναν κτήμα κα'ι τής ύπόλοιπης κοινωνίας. Οί πρόσφυγες ίδρυσαν, έπίσης, συλλόγους, που τούς βοηδοΰσαν στην καδημερινή τους ζωή στην Ελλάδα.Ή άνάμνηση τής πατρίδας και ένός πιο φωτεινού και ευτυχισμένου παρελδόντος ήταν ένας τρόπος να άντεπεξέλδει ή προσφυγική κοινωνία στις δυσκολίες τής καδημερινής ζωής. Παράλληλα, ό πολιτισμός των προσφύγων, τον όποιο διέσωζαν οί σύλλογοι, ήταν ένα στοιχείο πού μπορούσε μέ ύπερηφάνεια να προβάλλεται κα'ι προς τα έξω. Στην καταγραφή κα'ι τήν άναπαραγωγή τοΰ παρελδόντος ή συμβολή τοΰ Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών ύπήρξε καδοριστική. Ίο Κέντρο ίδρύδηκε το 1930 άπύ τή Μέλπω Λογοδέτη-Merlier καί τον Octave Merlier. Tò 1950 άρχισε συστηματικά νά έρευνα κα'ι να συλλέγει τις μαρτυρίες τών προσφύγων, οί οποίες ταξινομήδηκαν άνάλογα μέ τούς τόπους καταγωγής τους. Από τις μακροχρόνιες αύτές έρευνες δημιουργήδηκαν ένα σημαντικό αρχείο κα'ι μια μεγάλη βιβλιοδήκη. Σήμερα το 1922 εξακολουθεί νά είναι σημαντικό σημείο άναφοράς για τήν έλληνική άφήγηση και γενικά τήν έλληνική κοινωνία. Ή δεύτερη γενιά τών προσφύγων λογοτεχνών έξακολουδετ νά γράφει για τήν Καταστροφή κα'ι τήν προσφυγιά (X. Σαμουηλίδης, Θ. Άδανασιάδης, Α. Νενεδάκης, Γ Άνδρεάδης κ.ά.). Τά δέματα αύτά βρήκαν τή δέση τους κα'ι στον έλληνικά κινηματογράφο. Τουλάχιστον δύο ταινίες άναφέρονται στο Ή πρώτη ταινία είναι τά 1922 τού Νίκου Κούνδουρου, ή όποια γυρίστηκε το Αν κα'ι δεν

9 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 131 άναφέρεται στον τίτλο, έχει βασιστεί στο μυθιστόρημα τοϋ Ήλία Βενέξη Τò Νούμερο Ή δεύτερη ταινία είναι το Ταξίδι της Μαρίας Μαυρίκου. Ή Μαυρίκου έξιστορεΐ την έπίσκεψη δύο άδελφών στα πατρικά τους μέρη, στη Μικρά Άσία. Πρόκειται για ένα ταξίδι στο χρόνο κα'ι το χώρο. Το 2001 ή ταινία τιμήδηκε με το βραβείο Άμπντ'ι Ίπεκτσί. Το 1922 καί ή προσφυγιά στην τουρκική άφήγηση Ή συναισδηματική και ιστορική φόρτιση τοϋ 1922 στην τουρκική ιστορία βρίσκεται στον άντίποδα σχεδόν τής έλληνικής, όπως άλλωστε και τά συμφραξόμενά της. Το 1922 είναι γιά την Τουρκία σύμβολο νέας αρχής. Έχει άμεση σχέση με την ίδρυση τοϋ τουρκικοΰ έδνικοΰ κράτους και τη διεδνή άναγνώριση τής ανεξαρτησίας του. Ή άφιξη των προσφύγων στην Τουρκία δεν πραγματοποιήθηκε την έπαύριον τής λήξης τοϋ πολέμου, άλλα το Ό άριδμός των προσφύγων ύπολογίξεται σε περίπου τετρακόσιες πενήντα χιλιάδες. Βέβαια, ό χώρος τής Μικρός Ασίας δεν ερχόταν γιά πρώτη φορά άντιμέτωπος με τούς πρόσφυγες κα'ι τά προβλήματά τους. Άντίδετα, λόγω τής άνάπτυξης τών εθνικισμών στά Βαλκάνια, ήταν συνηθισμένο φαινόμενο ή περιοχή νά δέχεται μουσουλμανικούς πληθυσμούς ώς πρόσφυγες. Ή άπορρόφηση τών τετρακοσίων πενήντα χιλιάδων άνταλλαξίμων άπά εναν πληθυσμό δέκα έκατομμυρίων δεν είχε έκείνη τήν περίοδο τις ίδιες «όρατές» κα'ι συγκλονιστικές 'όσο κα'ι άνατρεπτικές πολλών Ισορροπιών συνέπειες, όπως είχε συμβετ στήν Ελλάδα. Παρ όλα αυτά, ούτε στήν Τουρκία ή έγκατάσταση τών προσφύγων ύπήρξε εύκολη. Ό Κεμάλ Άρ'ι (Kemal An) παραθέτει τήν έξής άναφορά τοϋ τότε ύπουργοϋ Οικοδόμησης κα'ι Εγκατάστασης Μαχμούτ Τξελάλ Βέι (Μπαγιάρ) (Mahmut Celai Bey [Bayar]) σχετικά με τις δυσκολίες τής εγκατάστασης τών προσφύγων: Δεν μπορούμε να τούς έγ καταστήσουμε οϋτε στο νησί οΰτε στήν καμένη γή. Μά όλόκληρη ή χώρα είναι καμένη και έρείπια άπό τή μιά άκρη ώς τήν άλλη. Που 9ά τούς έγκαταστήσουμε; Murat Çanli, «Yunanistan daki Türklerin Anadolu ya Nakledilmesi», Tarih ve Toplum 130 (1994), σ Kemal An, Büyük Mübadele, Türkiye ye Zorunlu Gôç ( ), Istanbul, Tarih Vakfi Yurt Yayinlari, 1995.

10 132 Damla Demirözü Ή άνταλλαγη των πληθυσμών και ή προσφυγιά είναι το έγγύς παρελθόν, το χτές, τής σύγχρονης τουρκικής ιστορίας. Ωστόσο, το παρελθόν αυτό δεν είχε, για μεγάλο διάστημα, καμία θέση στην έπίσημη άφήγηση τής χώρας. Μέχρι τη δεκαετία τοΰ 1980 ή άνταλλαγη των πληθυσμών κα'ι ή προσφυγιά δεν έμφανίζονται ως κύριο θέμα σε κανένα βιβλίο - άναφέρονται μόνο έμμεσα κα'ι σε έλάχιστες περιπτώσεις. Ό Άκά Γκιουντούζ, στο μυθιστόρημά του Αστέρι τοϋ Ντικμέν (Aka Gündüz, Dikmen Yildizi, 1928), χαίρεται γιά τον άφανισμό τών Ρωμιών, ένώ ό Ρεσάτ Νουρ'ι Γκιουντεκ'ιν κινείται σε εντελώς άντίθετη κατεύθυνση. Ίο μυθιστόρημά του Ή νύχτα της φωτιάς (Reçat Nuri Güntekin, Ate Gecesi, 1942) είναι γεμάτο άναφορές σε αυτούς πού έφυγαν και σε έκείνους πού ήρθαν. Ό κεντρικός χαρακτήρας τής διήγησης, ένας νεαρός ό όποιος νοσταλγεί τούς Ρωμιούς πού δεν βρίσκονται πια έκεΐ, άγαπάει μιά προσφυγόπουλα, τής όποιας ή οικογένεια καταγόταν άπό τη Ρόδο. Ό άφηγητής άπεικονίζει τούς άνταλλάξιμους με πολύ συμπαθητικά χρώματα διότι στον τρόπο ζωής μοιάζουν με τούς Ρωμιούς πού είχαν φύγει. Ό άναγνώστης συμμερίζεται τη θλίψη κα'ι τη νοσταλγία του. Ένας άλλος συγγραφέας, ό Σαμπαχαττ'ιν Αλή, στο διήγημά του Τσιρκιντξέ (Sabahattin Ali, Çirkince, 1947), διαμαρτύρεται γιά την άπάθεια τοϋ κράτους άπέναντι στούς άνταλλάξιμους πού είχαν έγκατασταθεΐ στην Ανατολή. Ό Γιακούπ Καντρί, στο μυθιστόρημά του Πανόραμα (Yakup Kadri, Panorama, 1953), δεν κάνει μεν λόγο γιά τούς Ρωμιούς πού ύποχρεώθηκαν νά έγκαταλείψουν τη Μικρά Ασία, άλλά άναφέρεται έμμεσα σε αυτούς μιλώντας γιά άνταλλάξιμους πού ήρθαν άπά τά Βαλκάνια κα'ι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή.16 Όπως βλέπουμε, λοιπόν, σέ πέντε συνολικά μυθιστορήματα μόνο δύο άναφέρονται ευθέως στην άπουσία τών Ρωμιών. Είναι δε χαρακτηριστικό δτι σέ αύτά οί έρμηνεΐες και τά συναισθήματα τών συγγραφέων είναι άντίθετα: τά ένα εκφράζει τη χαρά τοΰ έθνικιστή γιά την έθνοκάθαρση, δηλαδή γιά την άπομάκρυνση τοϋ διαφορετικού, τοϋ Ρωμιοΰ (Άκά Γκιουντούζ, Αστέρι τοϋ Ντικμέν), κα'ι τά άλλο τη θλίψη γιά την άπώλεια ένάς άμορφου κα'ι διαφορετικού παρελθόντος δπου οί Ρωμιο'ι ήταν συντοπίτες (Ρεσάτ Νουρ'ι Γκιουντεκίν, Ή νύχτα τής φωτιάς). Τά ύπόλοιπα τρία 16. Hercules Millas, «The exchange of populations in Turkish literature. The undertone of texts», στο Renée Hirschon (έπιμ.), Crossing the Aegean, Νέα Ύόρκη και Λονδίνο, Berghahn Books, 2003, σ

11 To 1922 και Η Προσφυγιά στην Εαληνικη και την Τουρκική Αφηγηςη 133 μυδιστορήματα άναφέρονται έμμεσα στον έρχομό των μουσουλμάνων προσφύγων χωρίς να κάνουν νύξη στους ρωμιούς άνταλλάξιμους. Είναι γεγονός δτι ή πρώτη προσφυγική γενιά στην Τουρκία δεν γράφει για τά βιώματά της. Μοναδική εξαίρεση ό Νετζατί Τζουμαλί, ό όποιος στά μυδιστορήματά του Βροχές καί χώματα κα'ι Μακεδονία (Necati Cumali, Yagmurlar ve Topraklar, 1973, Makedonya, 1976) διηγείται τον ξεριζωμό πού βίωσε ό ίδιος ώς μικρό παιδ'ι φεύγοντας άπό τη Μακεδονία πρ'ιν άπό την άνταλλαγη των πληδυσμών. Ή πρώτη προσφυγικη γενιά στην Τουρκία δεν έχει έκδώσει βιβλία κα'ι άναμνήσεις ούτε γιά τον ξεριζωμό της άπά την Ελλάδα ούτε γιά τις δυσκολίες ενός νέου ξεκινήματος σε έναν ξένο χώρο, γεγονός πού δημιουργεί άπορίες. Δεν είναι δυνατόν, σκέφτεται κανείς, ή εμπειρία τού ξεριζωμού κα'ι οί δυσκολίες στον τόπο έγκατάστασης νά μην ήταν τραυματικές γιά τούς πρόσφυγες πού ήρδαν στην Τουρκία. Υπάρχουν διάφορες ύποδέσεις πού μπορεί νά βοηδήσουν στην έρμηνεία αυτής τής σιωπής: α) Ή διαφορετική σημασία τού 1922 στις δύο χώρες: γιά τούς Τούρκους τά έτος αύτά συμβολίζει την άρχή μιας νέας περιόδου πού είναι συνυφασμένη με τις έννοιες τής άνεξαρτησίας κα'ι τής έλευδερίας. 6)Ή άνακατασκευή τής έπίσημης τουρκικής δέσης: ή τουρκική έπίσημη ιστορία άνακατασκευάστηκε με στόχο νά άποδειχτετ πώς οί Τούρκοι ζοΰσαν άνέκαδεν στή Μικρά Ασία και προσέφεραν στον πολιτισμό. Αρα δικαιούνται νά έχουν εκεί τά έδνικό τους κράτος. Σε μιά τέτοια περίοδο, λοιπόν, δημιουργίας τής γεωγραφικής έννοιας τής πατρίδας κα'ι τού έδνους δεν ήταν δυνατόν νά εύδοκιμήσουν οί πολλές άναφορές σέ άλλες πατρίδες έκτος Τουρκίας. γ) Τά βάρος τής έπίσημης προσέγγισης: στήν τουρκική περίπτωση ό ήρωας τού άπελευδερωτικοΰ άγώνα, ό ιδρυτής τού κράτους και ό δημιουργός τής μεγάλης ιστορικής στιγμής ήταν το ίδιο πρόσωπο, μέ αποτέλεσμα ή έπίσημη δέση νά μή συζητετται κάν, γιά πολλά χρόνια. Ό τότε κάτοικος τής Όδωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν ήδη ό «άλλος» τής έπίσημης δέσης. Αυτός ό «άλλος» έπρεπε κα'ι νά έκσυγχρονιστετ κα'ι νά γίνει μέλος τού τουρκικού έδνους μέσα σέ μικρά χρονικό διάστημα. Ένας άπά τούς σύγχρονους διανοούμενους τής Τουρκίας, ό Τανίλ Μπορά (Tarili Bora), ύποστηρίζει πώς έκείνη τήν περίοδο ό «άλλος» τής τουρκικής

12 134 Damla Demirözü κοινωνίας δεν ήταν οί Έλληνες/Ρωμιοι άλλα οί τότε μουσουλμάνοι/ Όδωμανοί. Την πρώτη δεκαετία τοΰ νεοϊδρυδέντος κράτους, δηλαδή τοΰ σύγχρονου τουρκικού κράτους, στην κατασκευή τής έδνικής ταυτότητας δεν παρατηρεΐται καμία έχδρότητα κατά των Ελλήνων. Οί Έλληνες, δταν άναφέρονται στον τουρκικό άπελευδερωτικό άγώνα, δεν χαρακτηρίζονται με άντιπάδεια ή έμπάδεια, δπως συνηδίζεται σήμερα, άλλα έχουν μια δέση μέσα στο γενικό πλαίσιο τής κατηγορίας έχδροί. Άν λάβουμε ύπόψη πώς ό άπελευδερωτικδς άγώνας ( ) ήταν αγώνας ζωής καί ύπαρξης για την τουρκική πλευρά, ίσως αύτό να άποτελετ άξιοπερίεργη άδιαφορία. Ή σημασία τής έλλειψης συγκεκριμένων άναφορών αυξάνεται Ιδιαίτερα δταν λαμβάνουμε ύπόψη τη σημασία τού «άλλου» στη δημιουργία τής έδνικής ταυτότητας.... Ό βασικότερος λόγος αυτής τής έλλειψης είναι το γεγονός δτι ό «άλλος» τής σύγχρονης τουρκικής κοινωνίας ήταν το παρελδόν το χτές της.17 Αυτός, λοιπόν, 9ά μπορούσε να είναι ένας άπά τούς λόγους πού ήταν δύσκολο να γραφτούν τότε βιβλία για τις «χαμένες πατρίδες», για τον πόνο τοΰ ξεριζωμού άπο το πατρογονικό σπίτι, για τον ερχομό των προσφύγων άπο τα Βαλκάνια στη Μικρά Ασία καί, το πιο σημαντικό, γιά τις άπορίες τους άπέναντι σε δλες αύτές τις μεγάλες άλλαγές. δ) Το διαφορετικό γλωσσικά όργανο: πιδανάν οί πρόσφυγες νά έγραψαν κάτι στά όδωμανικά ή στά έλληνικά (ιδιαίτερα στην περίπτωση εκείνων πού ήρδαν άπά την Κρήτη). Ή έπόμενη γενιά των προσφύγων, πού μεγάλωσε στην Τουρκία, είναι έξίσου πιδανά νά μην ήξερε νά διαβάζει τά γράμματα τοΰ έλληνικοΰ άλφάβητου ή τούς όδωμανικούς χαρακτήρες. Νά δυμίσουμε δτι τά 1928, στά νεοσύστατο κράτος, στά πλαίσιο τής «έπανάστασης των γραμματικών χαρακτήρων», είχε καταργηδετ κα'ι είχε άπαγορευτεΐ ή χρήση τοΰ όδωμανικοΰ άλφάβητου και είχε τεδεΐ σέ ισχύ τά λατινικό. Τά γεγονός αυτά δημιούργησε χάσμα με τά έγγύς παρελδόν τής κοινωνίας, με άποτέλεσμα τά χειρόγραφα, δσα τυχόν ύπήρχαν, τής πρώτης γενιάς των προσφύγων νά μην είναι εύκολο νά διαβαστούν άπά τούς έπόμενους. Βέβαια, άνεξαρτήτως άλφαβήτου, μπορεί στά χειρόγραφα αυτά νά έκδηλωνόταν μιά διαφορετική ταυτότητα, πράγμα πού έκανε δύσκολη την έκδοσή τους. 17. Tanti Bora, «Milli Kimligin Kuruluç Döneminde Resmi Metinlerde Yunan DüçmanligT Neden Eksikti, Nereye Gitmiçti?», Defter 32 (1998), σ

13 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 135 ε) Το μορφωτικό επίπεδο των προσφύγων: άκόμη και μια γρήγορη ματιά στη Γενιά τοΰ 30 στην Ελλάδα δείχνει πως οί Έλληνες πρόσφυγες, στην πλειονότητά τους, προέρχονταν άπά άστικές οικογένειες κα'ι άπά τά μεγάλα κέντρα τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πού βρίσκονταν στά δυτικό τμήμα της.18 Οί μουσουλμάνοι πρόσφυγες δεν ήταν τόσο έξαστισμένοι. Συνεπώς μπορεί νά μην είχαν νιώσει την άνάγκη νά γράψουν. στ) Οί σύλλογοι προσφύγων και τά ερευνητικά κέντρα: είναι χαρακτηριστικά δτι, στην τουρκική περίπτωση, δεν ύπήρχαν, μέχρι τά 2000, ούτε σύλλογοι προσφύγων ούτε έρευνητικά κέντρα, με άποτέλεσμα τά περισσότερα στοιχεία είτε προφορικές μαρτυρίες είτε έγγραφα νά χάνονται. Μόλις στις 30 Δεκεμβρίου τοΰ 2000 ιδρύεται τά 'Ίδρυμα Άνταλλαγέντων τής Λωζάννης (Lozan Mübadilleri Vakfi). Με τη λειτουργία τοΰ ιδρύματος ή κληρονομιά τής προσφυγικής γενιάς άρχίζει νά γίνεται άντικείμενο συστηματικής καταγραφής με έπιστημονικές μεθόδους.19 Τά προγραμματικά κείμενο με τούς στόχους τοΰ ιδρύματος δείχνει πως οί ιδρυτές του επιδιώκουν, με άφετηρία τούς άνταλλαγέντες, νά καλλιεργήσουν μιά κουλτούρα ειρήνης με δλες τις χώρες τοΰ κόσμου και ειδικότερα με τήνέλλάδα, πού είναι ό κατεξοχήν «εθνικός άλλος» τής επίσημης προσέγγισης. Τά 'ίδρυμα έχει όργανώσει συνέδρια στά όποτα πήραν μέρος Έλληνες κα'ι Τοΰρκοι έρευνητές. Κα'ι τά πιο σημαντικό είναι δτι τά ίδρυμα, δπως άκριβώς είχε κάνει παλαιότερα και τά Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, δημιουργεί άρχείο κα'ι βιβλιοθήκη. Εξακολουθεί βέβαια νά υπάρχει ή άρκετά μεγάλη χρονική διάφορα μεταξύ τής ίδρυσης τών δύο θεσμών κα'ι οί συνέπειές της. Ή άνακάλυψη τοϋ 1922 άπό την τουρκική άφήγηση Τή δεκαετία τοΰ 1980 ή σιωπή τής προηγουμένης περιόδου δσον άφορά τά θέμα τής προσφυγιάς άρχίζει νά «σπάει». Κυκλοφορούν διάφορα μυθιστορήματα και διηγήματα σχετικά με τήν άνταλλαγή τών πληθυσμών, τήν προσφυγιά κα'ι τις «χαμένες πατρίδες», με ενδεχόμενες προεκτάσεις κα'ι σέ έναν προβληματισμό γιά ζητήματα ταυτότητας. 18. Οί συγγραφείς τής Γενιάς τοϋ 30 ήλθαν άπό τα παράλια τής Μικρός Ασίας ή άπό τήν Κωνσταντινούπολη. Άνάμεσά τους δεν ύπάρχει ούτε ένας άπό τις έσωτερικές περιοχές τής Μικρός Ασίας. 19. Για περισσότερες πληροφορίες, 6λ.

14 136 Damla Demirözü Στο διάγραμμα 1 παρουσιάζεται ή έμφάνιση σχετικών βιβλίων στην τουρκική άγορά σύμφωνα με το χρόνο πρώτης έκδοσης τους άνά δεκαετία. Βλέπουμε πως το άφήγημα του ξεριζωμού πού ξεκινάει μέ τέσσερα βιβλία στη δεκαετία τού 1980 διπλασιάζεται σχεδόν κατά τη δεκαετία τού Κα'ι τα πρώτα τέσσερα χρόνια της άμέσως έπόμενης δεκαετίας ή σχετική βιβλιογραφία έχει ήδη προλάβει την άπότομη άνοδο της δεκαετίας τού Διάγραμμα 1: Έμφάνιση βιβλίων μέ δέμα τούς πρόσφυγες στην τουρκική άγορά σύμφωνα μέ το χρόνο πρώτης έκδοσής τους άνά δεκαετία, άπό το 1980 ως το Στον κατάλογο πού άκολουδεΐ παρατίδενται μέ χρονολογική σειρά τά πεζογραφικά έργα τής τουρκικής λογοτεχνίας μέ δέμα την προσφυγιά. Fikret Otyam (Φικρέτ Ότιάμ) Pavli Karde (Παυλη άδελφέ μου), 1985 Salim Çengül (Σαλίμ Σενγκιούλ) Savrulup Gidenler (Εκείνοι πού σκόρπισαν), 1987 Ahmet Yorulmaz (Άχμέτ Γιορουλμάζ) Ayvahk ta Ιζ Birakanlar (Αυτοί που άφησαν τά ίχνη τους στο Άιβαλί), 1988 Kemal Yalçin (Κεμάλ Γιαλτσιν) Emanet Çeyiz (Μιά προίκα άμανάτι, έλλ. μτφρ. Αγγέλα Φωτοπούλου), 1988 Mario Levi (Μάριο Λεβί) Madam Floridis Dönmeyebilir ( Ίσως ή μαντάμ Φλωρίδου να μην επιστρέφει), 1990

15 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 137 Feride Çiçekoglu (Φεριντέ Τσιτσέκογλου) Suyun Öte Yam (Η άλλη μεριά τοϋ νερού), 1992 Mario Levi (Μάριο Λεβί) En Güzel A k Hikayemiz (Η ωραιότερη ερωτική μας ιστορία), 1992 Ertugrul Aladag (Έρτουγρούλ Άλάνταγ) Andonia, Küçük Asya dan Gôç (Αντωνία. Ό ξεριζωμός άπό τη Μικρά Ασία), 1995 Yaçar Kemal (Γιασάρ Κεμάλ) Firat Suyu Kan Agliyor Baksana (Δες τον Εύφράτη που αίμορραγέϊ), 1998 Ahmet Yorulmaz (Άχμέτ Γιορουλμάζ) Kuÿaklar ya da Ayvalik Yaçantisi (Γενιές ή ή ζωή στο Άιβαλί), 1999 Ertugrul Aladag (Έρτουγρούλ Άλάνταγ) Maria, Gôç Acisi (Μαρία, ό πόνος της προσφυγιάς), 1999 Iskender Ozsoy (ΊσκεντέρΌζσοϋ) Iki Va tan Yorgunlari : Mübadele Acisim Ya ayanlar Anlatiyor (Οί καταπονημένοι των δύο πατρίδων: διηγούνται αυτοί που εζησαν τον πόνο τού ξεριζωμού), 2001 Yaçar Kemal (Γιασάρ Κεμάλ) Kanncanm Su Içtigi (Tò νερό που πίνει το μυρμήγκι), 2002 Yaçar Kemal (Γιασάρ Κεμάλ) Tanyeri Horozlari (Τα κοκόρια τής αυγής), 2003 Kemal Anadol (Κεμάλ Άναντάλ) Büyük Ayrilik (Ό μεγάλος χωρισμός), 2003 Ali Ezger Özyürek (ΆλήΈξγκέρ Όξγιουρέκ) Muhacirler: Bitmeyen Gôç (Οί πρόσφυγες, ό άτελείοπος ξεριζωμός), 2003 Mehmet Coral (Μεχμέτ Τξοράλ) 13 Eylül 1922 Izmir (13 Σεπτεμβρίου 1922 Σμύρνη), 2003 Στον παραπάνω κατάλογο, μεταξύ των συγγραφέων ξεχωρίζει ό Γιασάρ Κεμάλ. Μεγαλύτερος σέ ηλικία άπά τούς ύπόλοιπους κα'ι πολύ πιο γνωστός, ό Γιασάρ Κεμάλ έχει έπιλέξει νά είναι έκτος άπά μυάιστοριογράφος κα'ι εκφραστής πολιτικού λόγου. Δίνει συνεντεύξεις σχετικά με ευαίσθητα θέματα στην Τουρκία, δπως τά «πρόβλημα τής Ανατολής» κα'ι ό «εκδημοκρατισμός τής χώρας», κα'ι αγωνίζεται γιά την ελευθερία τής έκφρασης, γι αύτά καί

16 138 Damla Demirözü έχει πολλές φορές κατακεραυνωδετ άπό τους ύποστηρικτές τής «έπίσημης δέσης» και έχει αντιμετωπίσει πολλές μηνύσεις. Ό Γιασάρ Κεμάλ μέχρι πρόσφατα έπέλεγε οί ιστορίες του να διαδραματίζονται στον «έξωτικό» χώρο τής άνατολικής ή νοτιοανατολικής Τουρκίας.20 Ή διήγησή του έπικεντρωνόταν στον έσωτερικό και τον έξωτερικό κόσμο τοϋ κεντρικού του χαρακτήρα, ό όποιος άγωνιζόταν κατά τού φεουδαρχικοΰ κατεστημένου πού τον περιέβαλλε. Τα τελευταία τρία βιβλία του, όμως, τα όποια άποτελοΰν τριλογία, είναι πολύ διαφορετικά. Ό τόπος τής διήγησης έχει μεταφερδεΐ άπο τη μακρινή Ανατολή στα δυτικά παράλια τής Μικρασίας, δπως κα'ι οί ήρωές του. Ή άναζήτηση ένός διαφορετικού τρόπου ζωής διατυπώνεται τώρα μέσα άπο τά βιώματα των πρωταγωνιστών του, οί όποιοι βρίσκονται άντιμέτωποι μέ τις μεγάλες άνατροπές πού έπέφερε το 1922 και ή άνταλλαγή τών πληδυσμών. Ή διήγηση τού συγγραφέα σέ αυτήν τήν τριλογία περιέχει στοιχεία «αναχρονιστικά», καί ή προσπάδειά του να άναπλάσει ένα μάλλον έξιδανικευμένο παρελδόν κάνει τά τελευταία έργα του να μήν είναι τόσο γοητευτικά, δσο τά προγενέστερα ήταν εξωτικά. Άπό τούς υπόλοιπους συγγραφείς ξεχωρίζουν ό Κεμάλ Γιαλτσίν (Μιά προίκα αμανάτι),21 ή Φεριντέ Τσιτσέκογλου (Ή άλλη μεριά τοϋ νεροΰ)22 κα'ι ό Μάριο Λεβί (Ή ώραιότερη ερωτική μας ιστορία κα'ι τά Ίσως ή μαντάμ Φλωρίδου να μήν επιστρέφει). Τά βιβλία αύτά κινούνται σέ άλλο επίπεδο. Δέν ύπάρχει προσπάδειά έξωραϊσμοΰ τής μίας πλευράς, τού «εγώ», σέ άντιδιαστολή μέ τον «άλλον». Ή άνάγνωσή τους πείδει για τήν άλήδεια τής ιστορίας κα'ι τών χαρακτήρων της καδώς κα'ι γιά τήν ψυχική κατάσταση τής κοινωνία τήν περίοδο στήν όποια άναφέρονται- και υπάρχουν λόγοι γι αυτό. 20. Τα έξης έργα του συγγραφέα κυκλοφορούν καί στα έλληνικά: Ίντξε Μεμέτ, μτφρ. Έρμος ΆργαΤος, Ά9ήνα, Κέδρος, 1981" Ό Θρύλος των χιλίων ταύρων, μτφρ. Πέτρος Μάρκαρης, Άδήνα, Κέδρος, 1981 Ό Μεσόστυλος, μτφρ. Αλίκη Τάσσιου, Άδήνα, Κέδρος, 1981 Ή Θυμωμένη Θάλασσα, μτφρ. Παναγιώτης Άμπατζής, Άδήνα, Θεμέλιο, 1994 Φύγανε καί τά πουλιά, μτφρ. Παναγιώτης Άμπατζής, Άδήνα, Θεμέλιο, 1995 Χρώματα τής ζωής καί τής γραφής, μτφρ. Μαρία Κουρούκλη, Άδήνα, Θεμέλιο, 1994 Οί άγάδες τοϋ Άκτσάσαξ, μτφρ. Παναγιώτης Άμπατζής, Άδήνα, Θεμέλιο, 1998 Ιστορία ένός νησιού, μτφρ. Παναγιώτης Άμπατζής, Άδήνα, Θεμέλιο, Κυκλοφορεί σέ έλληνική μετάφραση άπο τις έκδόσεις Αιβάνη. 22. Κυκλοφορεί σέ έλληνική μετάφραση άπο τις έκδόσεις Καστανιώτη.

17 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 139 Ό Μάριο Λεβ'ι είναι πολίτης της Τουρκίας που δεν έχει ξεριζωδεΐ. Θεωρεί, όμως, αύτούς που ξεριζώδηκαν συνανδρώπους του. Νιώδει ελλιπής λόγω της άπουσίας τους κα'ι ή διήγησή του είναι γεμάτη άπό μελαγχολία δχι μόνο για το χαμένο παρελδόν άλλα κα'ι για ένα χαμένο παρόν κα'ι μέλλον. Ή Φεριντέ Τσιτσέκογλου κα'ι ό Κεμάλ Γιαλτσ'ιν έχουν άπόψεις πού έχουν χαρακτηριστεί ώς άριστερές. Ή Τσιτσέκογλου μάλιστα έχει φυλακιστεί γι αυτές τις απόψεις της.έννοιες όπως ή έδνική κα'ι κοινωνική ένότητα, το μέλλον κα'ι το συμφέρον τοΰ κράτους δεν τούς ενδιαφέρουν κατά προτεραιότητα. Γι αύτούς ό άνδρωπος, άνεξάρτητα άπό την έδνότητα κα'ι τη δρησκεία στις όποιες ανήκει, είναι πιο σημαντικός. Τοποδετοϋν στο έπίκεντρο τής διήγησής τους τα βιώματα τοΰ άπλοϋ άνδρώπου. Στα έργα τους όχι μόνο δεν καταβάλλεται προσπάδεια να δικαιολογηδεί ή «επίσημη δέση», άλλα άντίδετα ή δέση αύτή επικρίνεται έντονα, με τό να παρουσιάζονται τα παδήματα κα'ι οί δυστυχίες των άπλών άνδρώπων ώς άποτέλεσμα αύτής άκριβώς τής «έπίσημης δέσης». Ό Κεμάλ Γιαλτσ'ιν είναι πρόσφυγας μιας διαφορετικής έποχής. Μετά τό πραξικόπημα τοΰ 1980 άναγκάστηκε νά ξεριζωδεΐ άπό τη γή του και νά ζητήσει πολιτικά άσυλο στην Ευρώπη, μακριά άπό την οίκογένειά του. Στη Γερμανία, όπου ζεΐ, άναζητώντας την ιδιοκτήτρια μιας προίκας, άναζητεΐ ούσιαστικά τό δικό του χαμένο παρελδόν, στην Ελλάδα άνάμεσα σε άλλους πρόσφυγες. Στην έξιστόρησή του άναφέρει τά λόγια ένάς άπά αύτούς, ένάς ήλικιωμένου ό όποιος παρομοιάζει τις κοινωνίες με κήπους. Δεν μπορεί νά ύπάρχει κήπος, λέει ό γέρος πρόσφυγας, μόνο με ένάς τύπου βλάστηση ή ένάς είδους όπωροφόρα δένδρα. Ή όμορφιά κα'ι ή άξια τοΰ κήπου προέρχεται άπά τον πλοΰτο κα'ι την ποικιλία των φυτών κα'ι των δέντρων πού εμπεριέχει.ένας κήπος γιά νά ονομάζεται κήπος πρέπει νά διαδέτει αύτήν την ποικιλία. Φαίνεται πώς ό συγγραφέας άρνεΐται εδώ την έδνική κα'ι πολιτισμική «ένότητα» πού νιώδει ότι τοΰ έπιβάλλεται. Τήν άλληγορία τοΰ κήπου με τά πολλά κα'ι διάφορα δέντρα τή χρησιμοποιεί κα'ι στις συνεντεύξεις του. Νοσταλγεί αύτόν τον κήπο κα'ι τοΰ λείπει μιά κοινωνία με διαφορετικά στοιχεία. Κα'ι τά Μια προίκα άμανάτι τοΰ Γιαλτσ'ιν άντιμετώπισε μηνύσεις, άλλά κα'ι βραβεύτηκε τά 1998 με τά βραβείο Λμπντ'ι Ίπεκτσί.

18 140 Damla Demirözü Ίο μυθιστόρημα Ή άλλη μεριά τοϋ νερούτής Τσιτσέκογλου ένσωματώνει όλες τις προσεγγίσεις που άναφέρθηκαν παραπάνω. Στο βιβλίο της ύπάρχουν πρόσφυγες που έχουν έρθει άπό την άπέναντι πλευρά στο Αιβαλί, κα'ι αύτο'ι πού έφυγαν άπό το Άιβαλ'ι άπέναντι στην Ελλάδα. Πρόκειται για δύο σύγχρονους πρόσφυγες, έναν Έλληνα πού καταδιώκεται άπό τη χούντα των συνταγματαρχών κα'ι έχει βρει καταφύγιο στην Τουρκία, κα'ι έναν Τούρκο, ύποψήφιο πρόσφυγα, άριστερό, «έπαναστάτη», ό όποιος προσπαθεί να φύγει στην Ελλάδα για να σωθεί άπό το μετά το 1980 τουρκικό καθεστώς. Ή συγγραφέας, μέσα άπό τα βιώματα των χαρακτήρων της, θέλει να δείξει πώς δλοι οί πρόσφυγες ύποφέρουν. Ό άναγνώστης άντιλαμβάνεται δτι ή έξορία είναι ή έκφανση τής έλλειψης σεβασμού στον διαφορετικό τρόπο ζωής κα'ι σκέψης τού «άλλου». Άνθρωποι έπέλεξαν τη λύση τής αυτοεξορίας κα'ι τής προσφυγιάς εϊτε διότι είχαν διαφορετική γλώσσα κα'ι θρησκεία είτε διότι είχαν διαφορετική ιδεολογία. Ό κήπος μέ τα διαφορετικά δέντρα τού Γιαλτσ'ιν μοιάζει, δυστυχώς, να έχει βρε! τρόπο ύπαρξης στ'ις έξορίες πού διηγείται ή Τσιτσέκογλου στο βιβλίο της. Αύτή ή έμφαση στο σεβασμό τής διαφορετικότητας τού εξόριστου κα'ι τού άνθρωπιστή δίνει τή δυνατότητα στούς δύο αυτούς συγγραφείς να ταυτίζονται συναισθηματικά μέ δλους τούς πρόσφυγες κα'ι νά είναι σε θέση νά άπεικονίζουν μέ πειστικότητα τον εσωτερικό κόσμο κα'ι τά δεινά τών προσφύγων πού πρωταγωνιστούν στά βιβλία τους. Ή παραπάνω προσέγγιση πάντως δέν ισχύει γιά πολλά άλλα έργα. Ό Ηρακλής Μήλλας, στά άρθρο του «Ή άνταλλαγή τών πληθυσμών στήν τουρκική λογοτεχνία»,23 ύποστηρίζει δτι τά περισσότερα τουρκικά βιβλία πού έχουν ώς θέμα τους τον ξεριζωμό κα'ι τήν άνταλλαγή τών πληθυσμών άναπαράγουν έθνικά στερεότυπα κα'ι άνησυχίες. Εμφανίζονται δηλαδή νά υιοθετούν τά κριτήρια τού εθνικισμού. Ή διήγηση περιορίζεται στις δυστυχίες και τις άδικίες πού ύπέστη μόνο ή «δική μας πλευρά», ένώ ό «άλλος» έμφανίζεται ώς ή κατεξοχήν αιτία τών συμφορών «μας». Κοντολογίς, οί περισσότεροι συγγραφείς, μέσω τών χαρακτήρων πού πλάθουν, άρθρώνουν τά έπιχειρήματα τού εθνικισμού. Ό άνθρωπος χάνει τή σημασία του στά βιβλία αύτά, τά όποια μπορεί νά ένοχλήσουν τούς άναγνώστες μέ άνθρωπιστικές ευαισθησίες. 23. Millas, δ.π.

19 To 1922 και η Προσφυγιά στην Ελληνική και την Τουρκική Αφηγηςη 141 Επομένως υπάρχουν δύο κατηγορίες συγγραφέων. Στην πρώτη κατηγορία άνήκουν έκεΐνοι πού είναι υπέρ της άποδοχής τού διαφορετικού. Δεν είναι ευχαριστημένοι άπά την έπίσημη προσέγγιση ούτε για το παρελθόν ούτε για το παρόν, και ένδεχομένως ούτε για το μέλλον τής Τουρκίας. Έχουν έ'να διαφορετικό όραμα, το όποιο δεν έντάσσεται στο πλαίσιο τού εθνικισμού και τής «έπίσημης θέσης». Γιά το λόγο αυτό έχουν πολλές φορές άντιμετωπίσει δικαστικές διώξεις κα"ι έξορίες. Γράφοντας γιά την άνταλλαγή των πληθυσμών καί την προσφυγιά ουσιαστικά διαμαρτύρονται γιά τον τρόπο ζωής πού τούς επιβάλλεται καί τούς περιβάλλει. Εκφράξουν την προτίμησή τους γιά έναν άλλο τρόπο ζωής, δπου κα'ι οί «διαφορετικοί» δικαιούνται νά ζούν. Ή κατηγορία αυτή των συγγραφέων, πάντως, είναι και ή ίδια μιά «μειονότητα», μέ κοινά παρονομαστή τή στάση τους άπέναντι στήν «έπίσημη θέση». Τήν πλειοψηφούσα κατηγορία τήν αποτελούν οί συγγραφείς πού άναπαράγουν τον ξεριζωμό κα'ι τήν άνταλλαγή των πληθυσμών μέσα άπά τά άξιώματα κα'ι τά στερεότυπα τού εθνικισμού κα'ι τού εθνικού κράτους. Οί μεταφράσεις νεοελληνικών έργων (λογοτεχνικών κα'ι μή) στα τουρκικά πού έχουν ως θέμα τή διαφορετικότητα κα'ι τον πολυεθνικό τρόπο συνύπαρξης, ό όποιος θά τελειώσει μέ τά 1922 κα'ι τήν άνταλλαγή τών πληθυσμών, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ένδιαφέρον. Συνολικά, δεκαέξι διαφορετικά βιβλία έχουν μεταφραστεί στά τουρκικά. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει νά κάνουμε στή μετάφραση τού μυθιστορήματος Ματωμένα χώματα τής Διδώς Σωτηρίου. Ή πρώτη έκδοση τού βιβλίου στα τουρκικά πραγματοποιήθηκε τά 1970 άπά τον εκδοτικά οίκο Σάντερ (Sander Yaymlari) κα'ι ήταν ή πρώτη μετάφραση έλληνικού λογοτεχνικού βιβλίου στά τουρκικά μέ θέμα τήν πρά τού 1922 συνύπαρξη. Ό τίτλος τού μυθιστορήματος στήν τουρκική έκδοση είναι Πες χαιρετίσματα στη Μικρά Άσία άπο μένα (Benden Sei am Söyle Anadolu ya)24 κα'ι φαίνεται πώς είναι έμπνευσμένος άπά τις τελευταίες φράσεις του: «Αντάρτη τού Κιάρ Μεμέτ χαιρέτα μου τή γή δπου μάς γέννησε, Σελάμ Σοϊλέ.,.Άς μή μάς κρατάει κακία πού τήν ποτίσαμε μ αίμα. Κάχρ όλσούν σεμπέπ όλανλάρ! Ανάθεμα στούς αίτιους!» (340/22925). Ό έλληνικάς 24. Μεταξύ του πρωτοτύπου κα'ι της μετάφρασης ύπάρχουν και άλλες άλλαγές, οί όποιες δεν έχουν άμεση σχέση μέ το δέμα μας κα'ι δεν δα άναφερδοϋν έδώ. 25. Ό πρώτος άριδμός παραπέμπει σε σελίδα της έλληνικής έκδοσης κα'ι ό δεύτερος τής τουρκικής.

20 142 Damla Demirözü τίτλος δίνει μεγαλύτερη έμφαση στα τραγικά συμβάντα πού έλαβαν χώρα στη Μικρά Ασία, ένώ ό τουρκικός έκφράξει περισσότερο τον άποχαιρετισμά ένάς Μικρασιάτη πρόσφυγα. Βέβαια, ή δεύτερη έπιλογη κάνει τον τίτλο (κα'ι το έργο) πιο άποδεκτά άπά το τουρκικό κοινό. Επιπλέον, ή τουρκική έκδοση δεν τελειώνει με την άπλη κατάρα «στους αίτιους», άλλα ώς έξης: «χίλιες κατάρες στους δήμιους πού έκαναν άδελφούς νά σκοτώσουν άδελφούς» (340/229). Διακηρύσσεται δηλαδή ή γεωγραφική συγγένεια των λαών τής Μικρός Ασίας και εννοείται πώς οί «άδελφοι» δεν ήταν έχδροί. Οί έχδροι ήρδαν άπό έξω, ώς «δήμιοι». Το 1982 τά Ματωμένα χώματα έπανεκδόδηκαν άπό τις έκδόσεις Άλάν (Alan Yaymlari). Παρά τά γεγονός δτι τά έργο ήδη κυκλοφορούσε για δώδεκα χρόνια, ό μεταφραστής και ό εκδοτικός οίκος δικάστηκαν στο Στρατοδικείο. Nò ύπενδυμίσουμε δτι είχε μεσολαβήσει τά πραξικόπημα τού Ή μήνυση κατά τού βιβλίου βασίστηκε σε ένα νόμο πού προβλέπει επιβολή ποινών σε δσους έχει κριδετ δτι βλάπτουν τήν ταυτότητα, τά ήδος καΐ τις άξιες τού τουρκικού έδνους κα'ι τού τουρκικού στρατού. Αρκετά ειρωνικά, τήν ίδια χρόνια τής δίκης, τά 1982, ή Διδώ Σωτηρίου βραβεύτηκε με τά βραβείο Άμπντ'ι Ίπεκτσί. Άδωώδηκε και τά βιβλίο, πού πραγματοποίησε άπά τότε παραπάνω άπά δεκαπέντε έκδόσεις. Σήμερα τά πνευματικά δικαιώματα τού μυδιστορήματος άνήκουν στον εκδοτικά οίκο Τξάν (Can Yayinlari). Ή έπανέκδοση πάντως τού έργου τής Διδώς Σωτηρίου άπά τρεις διαφορετικούς έκδοτικούς οίκους κα'ι ή συνεχής παρουσία του στήν τουρκική βιβλιαγορά άναδεικνύουν τά Ματωμένα χώματα27 σε διαχρονικό εύπώλητο τής μεταφρασμένης νεοελληνικής λογοτεχνίας στά τουρκικά. 26. Με το πραξικόπημα πολλά βιβλία άπαγορεύτηκαν, οί συγγραφείς τους άλλα και άλλοι πνευματικοί άνδρωποι σύρδηκαν στα δικαστήρια καί φυλακίστηκαν, ένώ ούτε ό κινηματογράφος δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Οί ταινίες πού άφοροϋσαν τη ξωή καί τα καδημερινά προβλήματα τοϋ πολίτη δεωρήδηκαν έπικίνδυνες. Αύτή ή περίοδος τοϋ κινηματογράφου χαρακτηρίζεται ώς ή περίοδος τής πορνογραφίας για τον τουρκικό κινηματογράφο. 27. Σύμφωνα με τον Ραγκίπ Ζαρακολού (Ragip Zarakolu).O Ζαρακολού είχε έργαστεΐ στον έκδοτικό οίκο Αλάν (Alan), πού το 1982 έξέδωσε τά Ματωμένα χώματα. Σήμερα είναι ιδιοκτήτης του έκδοτικοϋ οίκου Μπελγκέ (Belge). Τον ευχαριστώ για τις πληροφορίες πού μοϋ έδωσε μέ το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τήν περιπέτεια του μυδιστορήματος τής Αιδώς Σωτηρίου, βλ. το άρδρο «Mubadiller Sempozyumu nun Ammsattiklan» [«Όσα μάς δυμίξει το Συνέδριο τής Ανταλλαγής των Πληδυσμών»], έφ. Yeniden Özgür Gündem, 12 Νοεμβρίου 2003, σ. 5.

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ 1922 ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ

ΤΟ 1922 ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ Recibido: 11.03.2010 Aceptado: 25.05.2010 ΤΟ 1922 ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ «Οι Έλληνες λένε πως οι Τούρκοι έκαψαν την Σμύρνη, Οι Τούρκοι λένε πως οι Έλληνες την κάψαν. Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919.

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Η πρώτη του ουσιαστική εμφάνιση στον λογοτεχνικό χώρο γίνεται το 1954 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων Ζητείται ελπίς. Πρόκειται για έναν από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics)

Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι της μνήμης στο οποίο χάνουμε συνεχώς» (pics) Πολιτισμός 26/07/2016-08:56 Ο Δημήτρης Στεφανάκης στο CretePlus.gr: «Ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Στην αρχή είχαμε κάποια ερωτήματα... έργο; Πώς διαβάζει κανείς ένα ολόκληρο λογοτεχνικό Ποιο βιβλίο θα μας δημιουργούσε την ανάγκη να το επεξεργαστούμε να στοχαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία:

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία: Εκθέσεις και προφορική ιστορία Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές Τα μουσεία: ακολουθούν το ρεύμα για μια ιστορία «από τα κάτω» εμπλέκονται ολοένα και περισσότερο στην αναπαράσταση «δύσκολων» θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

2 η τηλεδιάσκεψη (Εικονική Τάξη) Σχέδιο µαθήµατος Α) Γενικά Στοιχεία 1. άσκαλοι(ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2. Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο ιδακτική Ώρα Τάξη/ Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης Κώστια Κοντολέων - «Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης» Ο πολιτιστικός ιστότοπος Πολιτιστική Ατζέντα, διοργανώνει μια σειρά δημοσιεύσεων σε ζητήματα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη"

Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη: "Θέλω κάποια στιγμή να γράψω ένα μυθιστόρημα που να έχει όλα τα είδη" Στο βιβλίο χρησιμοποιείτε πολυπρόσωπες αφηγήσεις μέσα στην κεντρική πλοκή ώστε να μιλήσετε για την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι είναι οι συγγραφείς;

Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Ποιοι είναι οι συγγραφείς; Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα και πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια στη Σάμο. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Αθηνών, στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και σεναριογραφία στο Κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί συνάδελφοι Δήμαρχοι, εταίροι στο πρόγραμμα

Αγαπητοί συνάδελφοι Δήμαρχοι, εταίροι στο πρόγραμμα 1 Χαιρετισμός του Δημάρχου Λεμεσού, κ. Ανδρέα Χρίστου, στη δημοσιογραφική διάσκεψη του προγράμματος ένταξης από Τοπικές Αρχές με θέμα Λεμεσός: Μια πόλη, ο κόσμος όλος!, τη Δευτέρα, 22 Φεβρουαρίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016

Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016 Λένα Μαντά: Εξηγεί γιατί αναθεώρησε και δίνει βιβλίο της να μεταφερθεί στην τηλεόραση Ημερομηνία: 16/05/2016 Λίγες μέρες πριν την παρουσίαση του νέου της βιβλίου στην Κύπρο, η συγγραφέας των Best Seller

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία The Whole Cow Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία Σοφία Βόικου: Θέλω να δώσω στη γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αρμόζει μέσα από τα βιβλία μου Οι ήρωες της Σοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>>

<<Γυναίκες στην ρομαντική εποχή της λογοτεχνίας>> Οι γυναίκες της ρομαντικής περιόδου οι οποίες άρχισαν να γράφουν ποίηση, μυθιστορήματα και άλλα λογοτεχνικά έργα. Η ρομαντική περίοδος ήταν μια εποχή μεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις 219 ημέρες βροχής 07 Νοεμβρίου Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου Την Αφροδίτη Βακάλη την γνωρίσαμε πριν από έναν χρόνο, όταν κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το πρώτο της βιβλίο με τίτλο, "Και

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος

Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος Σουμελίδου Παναγιώτα Α4 7 ο Λύκειο Καλλιθέας Μπαλικτσής Λάζαρος ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ!!! Θα ήθελα να ευχαριστήσω εγκάρδια την οικογένειά μου για την πολύτιμη βοήθειά τους και θα ήθελα να αφιερώσω την εργασία μου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα

Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα Home / Το εργαστήρι του συγγραφέα / Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα 27 VIEWS Ο Μανώλης Ανδριωτάκης στο Εργαστήρι του συγγραφέα Το πρώτο μου μυθιστόρημα ξεκίνησε να γράφεται στην εφηβεία

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ»

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» 12 ΣΕΠ 2016 10:30 πμ 3 ημέρες πριν Ακούστε το κείμενο της είδησης ΜΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα Η συγγραφή της «Σιωπής της Σεχραζάτ» είναι μυθιστόρημα

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια Εκθέσεων Τάσεις της επιμέλειας ΙΙΙ: Δίνοντας φωνή σε εκθέματα και κοινωνικά υποκείμεν Διδάσκουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια Εσθήρ Σ. Σολομών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr

Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr συνέντευξη πωλίνα_ταϊγανίδου Με αφορμή την παρουσίαση του νέου της βιβλίου, Στεφάνι από ασπάλαθο Λίγα λόγια για το έργο: Μια όμορφη καλοκαιρινή μέρα του 1939, η Κασσιανή

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης

Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης Ο Πέτρος Γαλιατσάτος στο Manslife.gr: Το πρώτο του βιβλίο, τα λάθη του παρελθόντος και η Ελλάδα της Κρίσης 17/03/17 Μπορεί το βιβλίο "Άσπρα Γάντια" να είναι η πρώτη του συγγραφική απόπειρα, όμως όπως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

"Καλησπέρα σας ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Καλησπέρα σας ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ-ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση : Δεκελείας 97 Νέα Φιλαδέλφεια Τ.Κ. 14341 Τηλ.: 213 2049012 fax. 213 2049006

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη PROJECT Β 1 ΓΕΛ Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση ονομάζεται η γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες. Υπάρχουν δυο είδη μετανάστευσης : 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 14 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 1. Λίγα λόγια για το αρχοντικό 2 2. Το παραμύθι της τοιχογραφίας! (Πρόταση) 3 3. Βρες τη λέξη! (Λύση) 9 4. Ζήσε στον 18 ο αιώνα..

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα