Bέβαια, από τη μια, έχουμε τη μακρινή και απομονωμένη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Bέβαια, από τη μια, έχουμε τη μακρινή και απομονωμένη"

Transcript

1 H προσφορά της Kινέζικης Παραδοσιακής Iατρικής στην Eλλάδα Mιλτιάδης Γ. Kαράβης Iατρός Φυσικής Iατρικής και Aποκατάστασης Ίσως ν αποτελεί αίνιγμα το γεγονός ότι ένα τόσο παλιό, αλλά πλήρες και ζωντανό θεραπευτικό σύστημα, όπως είναι η παραδοσιακή κινέζικη ιατρική και ο βελονισμός, παρέμενε άγνωστο για αιώνες και μόνο τα τελευταία τριάντα χρόνια κάποιοι ιατροί, σε διάφορα μέρη της Δύσης, τόλμησαν να μιλήσουν, να γράψουν και να εφαρμόσουν τις ιατρικές προτάσεις των Κινέζων. Bέβαια, από τη μια, έχουμε τη μακρινή και απομονωμένη Κίνα, μια χώρα τεράστια σε έκταση και πληθυσμό, η οποία περιβάλλεται από ψηλές οροσειρές και ωκεανό, με μεγάλη έρημο και αφιλόξενο κλίμα. Σ αυτά τα φυσικά σύνορα, ήρθαν να προστεθούν αυτοκράτορες, που έθεσαν επιπλέον όρια στο χώρο και το χρόνο χτίζοντας μακρά τείχη (Σινικό Τείχος) και καίγοντας βιβλιοθήκες, μνημεία και κτίρια. Από την άλλη, η Ανατολή πάντα φάνταζε στα μάτια του δυτικού νου σαν η αντίπερα όχθη, όπου ζούσαν λαοί που μιλούσαν μια γλώσσα δυσνόητη, γεμάτη συμβολισμούς και είχαν πολιτισμό που στηριζόταν σε τόσο ξένες και διαφορετικές αξίες και αρχές. Όσο ίσχυε ότι «οι διαφορές χωρίζουν», Ανατολή και Δύση σε ό,τι αφορά στην ανταλλαγή γνώσεων στον τομέα της ιατρικής, απλά αγνοούσαν η μία την άλλη. Μόνο η άνθηση των εμπορικών συναλλαγών της Ευρώπης με την Άπω Ανατολή, κατά τον 17ο αιώνα, στάθηκε η αιτία της αργής, αλλά και πάλι αποσπασματικής, εισαγωγής του βελονισμού στη Δύση. Η ιατρική και ο βελονισμός στην Κίνα Λογικά, η ανακάλυψη τρόπων και μεθόδων για την αντιμετώπιση της αρρώστιας, προηγείται ιστορικά από την ανακάλυψη της γραφής. Έτσι, μέχρι να καταγραφεί το πρώτο κείμενο που αναφέρεται στην ιατρική και ειδικότερα στη βελονοθεραπεία, ο μύθος ήταν αυτός που μετέφερε τη γνώση. Όπως όλοι οι λαοί, έτσι και οι Κινέζοι, διαθέτουν πλούσιους μύθους. Ένας τέτοιος μύθος, του 5ου αιώνα μ.χ., περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ένας φημισμένος ιατρός της αρχαίας Κίνας, ο Ζεν Γκουάν, θεράπευσε τον ώμο του αυτοκράτορα της επαρχίας Λου Τζου. O Ζεν Γκουάν προσκλήθηκε στα ανάκτορα επειδή τον τελευταίο καιρό ο αυτοκράτορας αντιμετώπιζε έντονο άλγος στον ώμο με συνέπεια να μην μπορεί να ασκεί τα διοικητικά και στρατιωτικά του καθήκοντα. O ιατρός που έπρεπε οπωσδήποτε να διασώσει τη φήμη του ύστερα από προσεκτική εξέταση, παρήγγειλε στον αυτοκράτορα να σημαδέψει με το τόξο του το κέντρο 1. Ζωγραφική απεικόνιση Κινέζου στο σώμα του οποίου σημειώνονται τα 42 βασικά σημεία βελονισμού. 26 τχ. 105 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

2 2. Η θεραπεία με μόξα (Artemisia Vulgaris) θεωρείται μια πρωτόγονη μορφή διαθερμίας (επιφανειακής δερμοθεραπείας), με την οποία οι Κινέζοι θεραπεύουν ασθένειες που προέρχονται από υπερβολή του Γιν. Η μόξα παρασκευάζεται από αποξηραμένα φύλλα Αρτεμισίας σε διάφορες μορφές, πούρα ή κόκκους, τα οποία πλησιάζουμε αναμμένα σε σημεία βελονισμού. ενός στόχου, ενώ ο ίδιος στήθηκε πίσω του. Τη στιγμή που ο αυτοκράτορας σήκωσε το χέρι του για να στοχεύσει, ο ιατρός έβαλε ταχύτατα και με περίσσια δύναμη και δεξιοτεχνία μια βελόνα σε ένα σημείο βελονισμού της περιοχής του ώμου. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο και εντυπωσιακό: ο πόνος υποχώρησε αμέσως και το βέλος βρήκε το κέντρο του στόχου. Η φήμη του Ζεν Γκουάν διασώθηκε. Η ιστορία του βελονισμού είναι γεμάτη με παρόμοιες ανεκδοτολογικού χαρακτήρα ιστορίες που γεννούν στον αναγνώστη πολλά ερωτηματικά: πώς ήξερε ο ιατρός που εφάρμοσε το βελονισμό ποιο σημείο να επιλέξει; O αυτοκράτορας βελτιώθηκε λόγω της ειδικής δράσης της βελόνας, του σημείου βελονισμού που ορθά επιλέχθηκε, λόγω της υποβολής από τη φήμη του ιατρού ή απλώς ήταν μια αιφνίδια ίαση, μια φυσική εξέλιξη της πορείας της αρρώστιας του αυτοκράτορα; Αν όντως ο βελονισμός θεράπευσε τον αυτοκράτορα, μέσω ποιου μηχανισμού επέδρασε; Με ποια συχνότητα ο Ζεν Γκουάν κάνει παρόμοια θαύματα; Τι παρενέργειες μπορεί να είχε ο συγκεκριμένος χειρισμός στον αυτοκράτορα; Πριν από τον επιστημονικό, συστηματικό λόγο, η συνείδηση διαθέτει απορία, έκπληξη, δέος και την περιορισμένη πείρα των μικρών και καθημερινών γεγονότων. Σε αναλογία μ αυτά, πάει να εξηγήσει και τα μεγάλα και τα εξαιρετικά. Έτσι, πριν από την ύπαρξη των γιατρών, άνθρωποι, που 3. Αρχαίες βελόνες όπως απεικονίζονται στο Βιβλίο Ιατρικής Νέι Κινγκ. ξεχώριζαν για τη θεραπευτική δύναμη και τη δημιουργική τους φαντασία, ανέλαβαν να εξηγήσουν το φαινόμενο της ασθένειας και την αντιμετώπισή της. Αυτό που χαρακτήριζε, και ακόμα χαρακτηρίζει, τους ανατολικούς λαούς είναι η προσκόλλησή τους στην αξία της εμπειρίας και στην «όραση» της πραγματικότητας. «Έβλεπαν», δηλαδή παρατηρούσαν και επαλήθευαν, ότι η φυσική ροή της ζωής εξασφαλίζει την ισορροπία, ότι η φύση είναι ο μεγάλος δάσκαλος και ότι καλά θα έκαναν να τη μελετήσουν και να προσπαθήσουν να τη μιμηθούν. Μ αυτές τις αρχές σαν οδηγούς, οι πρώτοι θεραπευτές στράφηκαν στα φυτά (τα οποία δοκίμαζαν οι ίδιοι και οι βοηθοί τους πριν τα δώσουν στους ασθενείς), στα αφεψήματα, στα έμπλαστρα και γενικά σε μια πρωτόλεια φαρμακοποιία για την καταπολέμηση των ασθενειών, που προέρχονται κυρίως από αρνητικές φυσικές επιδράσεις, όπως ο άνεμος, οι πλημμύρες, η φωτιά, η ξηρασία, το κρύο. Oι επιδράσεις αυτές ονομάσθηκαν εξωγενείς βλαπτικές ενέργειες, καταπονούν το σώμα και όταν το καταβάλουν (το εξασθενήσουν) εισβάλλουν σε αυτό προκαλώντας βλάβες σε ιστούς και όργανα. Η απαίτηση για καλύτερη θεραπευτική ώθησε τους «σοφούς» στην εμβάθυνση και των φαινομενικά «τυχαίων» περιστατικών. Παρατήρησαν ότι τα τσιμπήματα των εντόμων, οι μικροτραυματισμοί κυρίως στα χέρια και στα πόδια πάνω στη δουλειά, στο κυνήγι ή στη μάχη, πέρα από τον πόνο ή την αιμορραγία, σε δεύτερη φάση προκαλούσαν τη μείωση ή και την εξαφάνιση άλλων προβλημάτων, που προϋπήρχαν. Έχοντας πίστη στη ζωή και στους μηχανισμούς αυτορρύθμισης, άρχισαν να μιμούνται το όχι και τόσο «τυχαίο» γεγονός, δηλαδή, άρχισαν να τρυπούν, να κεντρίζουν τα επώδυνα σημεία των ασθενών, έχοντας καλά αποτελέσματα, όπως APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

3 επίσης καλά αποτελέσματα είχε και η μάλαξη ή η πίεση των σημείων αυτών. Oι κλασικοί του βελονισμού αναφέρουν τα πρώτα δεκατρία σημεία βελονισμού τα οποία καλούνται Χουέ, που σημαίνει εντύπωμα, βαθούλωμα, εσοχή. Έτσι, λέει ο μύθος, υποθέτουμε ότι ανακαλύφθηκε η «τεχνική των θεραπευτικών τραυματισμών». Απ αυτό το σημείο και μετά, μπορούμε να μιλήσουμε για ιατρική στην Κίνα. Oι Κινέζοι ιατροί, στον αγώνα τους κατά της ασθένειας, δεν διανοήθηκαν ποτέ να εξουδετερώσουν τις εξωτερικές αιτίες (π.χ. μικρόβια) που την προκαλούσαν. Η οποιαδήποτε επέμβασή τους προσανατολιζόταν στην ενίσχυση του πάσχοντος οργανισμού (αύξηση της αυτοάμυνας, θα το λέγαμε σήμερα), με διάφορα μέσα, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης. Όταν οι ασθενείς ζητούσαν βοήθεια από τους θεραπευτές σε προχωρημένα στάδια, όπως πλήρη εξάντληση ή παράλυση, υπέθεταν ότι οι εξωγενείς βλαπτικές ενέργειες είχαν εισβάλει στο σύστημα των μεσημβρινών, είχαν παραμείνει επί μακρόν στο σώμα και αφού τράφηκαν απ αυτό, στη συνέχεια το εγκατέλειψαν σε κακή κατάσταση και τότε ήταν δύσκολο να διορθωθούν αυτές οι ζημιές. Η αναζήτηση θεραπείας τέτοιων περιστατικών συναντήθηκε με τις μαρτυρίες κάποιων πασχόντων ότι, ενώ ζέσταιναν το παραλυμένο χέρι ή πόδι τους κοντά στη φωτιά, ένα «τυχαίο» μικρό έγκαυμα από αναμμένο ξύλο προκάλεσε ένα αργό αλλά προοδευτικό ζωντάνεμα της πάσχουσας περιοχής. Τότε οι θεραπευτές άρχισαν να βάζουν συστηματικά, στην αρχή αναμμένα ξύλα και μετά διάφορα φυτά, σε περιπτώσεις αδυναμίας ή παράλυσης με καλά αποτελέσματα. Η καινούρια αυτή θεραπευτική μέθοδος δοκιμάσθηκε, εξελίχθηκε και εμφανίστηκε η έννοια της «αργής καυτηρίασης». Αφού πειραματίστηκαν με διάφορα φυτά, κατέληξαν εμπειρικά ότι το φυτό Αρτεμισία είναι το μόνο που δημιουργεί, στο υπό θεραπεία σημείο, την καλύτερη ανεκτή θερμοκρασία και έχει την καλύτερη ταχύτητα καύσης. Oι πρώτες βελόνες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν φτιαγμένες από πέτρα που ονομαζόταν «πιέν», λέξη η οποία σύμφωνα με ένα λεξικό ιδεογραμμάτων (Τσου Βεν Τσιέ Τσε) της περιόδου της δυναστείας των Χαν ( π.χ.) σημαίνει «θεραπεύω μια αρρώστια τσιμπώντας με μια πέτρα». Αργότερα κατασκευάστηκαν βελόνες από μπαμπού ή από κόκαλο, επεξεργασμένες ώστε να είναι λείες, οξύαιχμες και λεπτές. Με την ανακάλυψη της μεταλλουργίας, αντικαταστάθηκαν από χάλκινες, χρυσές ή ασημένιες. Η μέθοδος αυτή κατευνάζει μια σειρά από πόνους, όπως πονόδοντο, πόνο στα αυτιά, την πλάτη, το στομάχι, την κοιλιά, τις αρθρώσεις. Με το συνθετικό πνεύμα τους, για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα, ένωσαν το βελονισμό με την καυτηρίαση, δηλαδή τρυπούσαν τα σημεία βελονισμού και πάνω στη βελόνα έκαιγαν το φυτό Αρτεμισία. Αυτή η τεχνική καλείται μόξα και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στην Κίνα και αλλού. Βέβαια, πολύ γρήγορα κατάλαβαν ότι τα πρώτα 13 σημεία βελονισμού ήταν ανεπαρκή. Η συστηματική εξερεύνηση της επιφάνειας 4. Oι λεγόμενοι αυτοκράτορες της κινεζικής ιατρικής. Αριστερά ο Xουανγκ Tι, στον οποίο αποδίδεται η συγγραφή του αρχαίου Βιβλίου Ιατρικής Νέι Κινγκ, στο κέντρο o Φου Xσι, που ανακάλυψε τα βασικά στοιχεία του κόσμου, και δεξιά ο Σεν Nουνγκ, που θεωρείται ο εισηγητής των ιατρικών ιδιοτήτων των φυτών. του δέρματος οδήγησε στην ανακάλυψη πολλών άλλων σημείων, ώσπου έφτασαν τον αριθμό 365, που συμπίπτει (τυχαία;) με τον αριθμό των ημερών ενός έτους. Η σκέψη προχωράει, τα φαινόμενα εξηγούνται και η αρρώστια βρίσκεται μέσα στα φαινόμενα. O πόθος για το ανέφικτο ωθεί τους ανθρώπους στη δράση, αισθάνονται όμως το περιορισμένο των δυνάμεών τους, λαχταρούν περισσότερη δύναμη, την οραματίζονται και την ενσαρκώνουν σε κάποια δυνατότερα πλάσματα. Έτσι γεννήθηκε και ο αυτοκράτορας Χουάνγκ Τι, που βασίλεψε, όπως λέγεται, από το 2696 μέχρι το 2598 π.χ. (κατ άλλους το 1852 π.χ.). Το προστατευτικό στοιχείο του ήταν η Γη (σύμφωνα με τη θεωρία των πέντε στοιχείων), γι αυτό έγινε γνωστός ως Κίτρινος Αυτοκράτωρ (από το χρώμα του στοιχείου «Γη» που είναι το κίτρινο). Λέγεται ότι η σοφία του και η δίψα για μάθηση ήταν μεγάλες. Μια μέρα, εμπνευσμένος από το σχήμα της Μεγάλης Άρκτου στον ουρανό, σχεδίασε ένα χάρτη με την εικόνα της και τον τοποθέτησε πάνω σε τροχούς (του αποδίδεται η εφεύρεση της άμαξας με τροχούς). Αν και δεν έχει ξεκαθαριστεί από τους ιστορικούς αν πρόκειται για υπαρκτό ή μυθικό πρόσωπο, θεωρείται ότι κατασκεύασε το πρώτο πλανητάριο, μελέτησε πλήθος μουσικών οργάνων και επινόησε χορδές και ήχους, ενώ εισήγαγε το νομισματικό σύστημα στην Κίνα. Κατά τη βασιλεία του η Κίνα απέκτησε υπόσταση «κράτους», διότι επεξέτεινε τα όρια της αυτοκρατορίας και συνένωσε τις διάφορες φυλές που κατοικούσαν στην περιοχή του Κίτρινου Ποταμού. Έφτιαξε οργανωμένους οικισμούς στους οποίους συνέρρεαν άνθρωποι μετακινούμενοι από την πρωτόγονη διαμονή τους σε πιο οργανωμένες κοι- 28 τχ. 105 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

4 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 105 νωνίες, σε χωριά και πόλεις, καθώς συνέλαβε την ιδέα της οικοδόμησης κατοικιών. O Ι. Δημητριάδης, στο έργο του Αρχαίος κινέζικος πολιτισμός και τέχνη, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Η πόλη υψώθηκε σαν σύμβολο ελπίδας του ανθρώπου για την απαλλαγή από πολλά δεινά της φύσης, αλλά και σαν αφετηρία της απομάκρυνσής του από αυτήν. Στην πόλη θα έρθουν από τα χωριά για να βρουν δουλειές, να προβούν σε αγορές, να χαζέψουν, να διασκεδάσουν και να αναζητήσουν πνευματικές απολαύσεις. Η πόλη έδωσε και το όνομα στον πολιτισμό». O Χουάνγκ Τι, έχοντας πάθος με την επιστήμη, εξερεύνησε όλες τις όψεις της τότε ιατρικής. Με τον υπουργό Yγείας Τσι Πο (ή Κι Πα) έκαναν φλογερές συζητήσεις που περιστρέφονταν γύρω από την τέχνη του βελονισμού (Chen-Chiu βελονισμός και μόξα) και τις επιρροές των εξωγενών βλαπτικών ενεργειών (ανέμου, θερμότητας, κρύου, υγρασίας) στο ανθρώπινο σώμα. Τα δύο αυτά σοφά πρόσωπα συζητούν για πολύπλοκα ιατρικά θέματα με τρόπο επιστημονικό και πρακτικό, εκφράζουν τις απόψεις και εκθέτουν τις γνώσεις τους, σε μια πορεία από την αμφιβολία στη βεβαιότητα και από την ασάφεια στη σαφήνεια. Αυτές οι συζητήσεις, σε μορφή διαλόγου, καταγράφηκαν στο βιβλίο Νέι Κινγκ (μεταφράζεται ως «βιβλίο ιατρικής»). Θεωρείται το αρχαιότερο ιατρικό βιβλίο στον κόσμο. Πολλοί σχολιαστές υποστηρίζουν ότι πιθανόν να μη γράφηκε σε χαρτί πριν από το τέλος της Δυναστείας των Τσου ( π.χ.). Το σύγγραμμα αυτό δεν αποτελεί ιστορικό κειμήλιο, αλλά ένα ζωντανό ιατρικό κείμενο, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα ως οδηγός μύησης στη φιλοσοφία αλλά και στην πρακτική εφαρμογή της παραδοσιακής κινέζικης ιατρικής (ιδιαίτερα του βελονισμού). Διδάσκεται σελίδα σελίδα σε όλες τις σχολές Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής στην Κίνα, αλλά και σε άλλες χώρες του κόσμου. Ιστορικά, ο πρώτος γνωστός Κινέζος γιατρός είναι ο Πιεν- Τσιάο ( π.χ.), που χαρακτηρίζεται σαν ο Ιπποκράτης της αρχαίας Κίνας. Ακολουθεί, ο εξίσου σημαντικός γιατρός και περίφημος χειρουργός Χουά Το ( π.χ.), ο οποίος παρασκεύασε ένα ισχυρό αναισθητικό συνδυάζοντας κρασί με ινδική κάνναβη και έτσι μπορούσε να κάνει χειρουργικές επεμβάσεις, να διανοίγει αποστήματα και να περιποιείται τραύματα σχεδόν ανώδυνα. Θα μπορούσαμε να παρουσιάσουμε έναν μακρύ κατάλογο φημισμένων γιατρών με θεραπευτικό και συγγραφικό έργο. Ενδεικτικά μόνο, αναφέρουμε τον Λι Τσε Τεν ( μ.χ.), ο οποίος έγραψε την πληρέστερη φαρμακολογία της Κίνας, ένα έργο ζωής σε πενήντα τόμους. Μαρτυρίες για την πλήρη ένταξη του βελονισμού στο ιατρικό σύστημα της Κίνας έχουμε από την εποχή της δυναστείας των Τσιν (περίπου το μ.χ.). Στο κλασικό σύγγραμμα «Τσεν Κιέου Κία Γι Κίνγκ» («Εισαγωγή στο βελονισμό και στη μόξα») για πρώτη φορά καθορίζονται επακριβώς 349 βασικά σημεία βελονισμού. Το έργο πραγματεύεται τη θεωρία του βελονισμού, τον καθορισμό των σημείων βελονισμού στο σώμα, το χειρισμό των βελονών και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνει ο θεραπευτής για την αποφυγή ατυχημάτων και μολύνσεων. Το έργο αυτό μελετήθηκε, εμπλουτίστηκε και παρέμεινε το βασικό σύγγραμμα ιατρικής για περισσότερο από δέκα αιώνες. Την εποχή της δυναστείας των Τανγκ ( μ.χ.) ιδρύθηκε στο Αυτοκρατορικό Κολέγιο Ιατρικής η πρώτη Ιατρική Σχολή της Κίνας, με ξεχωριστό τμήμα βελονισμού. Επί δυναστείας των Σονγκ ( μ.χ.), ο βελονισμός εφαρμόζεται και από μεγάλο μέρος των ιατρών, ενώ συστηματικά καταγράφονται τα αποτελέσματα των θεραπειών και οι τεχνικές βελονισμού. Στα μουσεία Κινεζικής Παραδοσιακής Ιατρικής εκτίθεται ένα εικονογραφημένο εγχειρίδιο σημείων βελονισμού και μόξας (ονομάζεται «Τονγκ Ζεν Σου Σιονέ Τσεν Κιέου Τον Κινγκ»), που κυκλοφόρησε το 1206 μ.χ. Στο σύγγραμμα περιγράφεται η ανατομία και η λειτουργία των 354 σημείων βελονισμού. Ένα χρόνο αργότερα (το έτος 1207 μ.χ.), με βάση πληροφορίες που δίνονται στο βιβλίο, κατασκευάσθηκαν δύο μπρούτζινα αγαλματίδια που είχαν επάνω τους τα σημεία βελονισμού και τους μεσημβρινούς που χρησιμοποιήθηκαν έκτοτε στη διδασκαλία του βελονισμού και στις εξετάσεις των φοιτητών. Τα αγαλματίδια (περίπου 1,5 μέτρο ύψος το καθένα) ήταν κούφια και στα σημεία βελονισμού είχαν τρύπες που επικοινωνούσαν με το κούφιο εσωτερικό. Oι Κινέζοι καθηγητές κάλυπταν το άγαλμα με κερί, βουλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις τρύπες που υπήρχαν στα σημεία βελονισμού και το γέμιζαν με νερό. Oι σπουδαστές προσπαθούσαν να εντοπίσουν τη σωστή θέση των σημείων βελονισμού και όταν αυτό συνέβαινε τότε έτρεχε νερό από το σημείο. Στην εποχή της δυναστείας των Μινγκ ( μ.χ.), ένα βιβλίο («Τσεν Τσιέου Τα Τσενγκ», δηλαδή «Σύνοψη του βελονισμού και της μόξας») περιέγραφε, από τις πολυάριθμες θεραπείες της εποχής, τις πιο αξιόλογες και αποτελεσματικές. Ανάμεσα σε αυτές αναφέρεται αναλυτικά ο βελονισμός και η θεραπεία με μόξα (θερμοκαυτηριασμό), ενώ για άλλη μια φορά περιγράφεται η ανατομική θέση των σημείων βελονισμού με αναλυτικούς χάρτες. Εδώ τελειώνει και η χρυσή περίοδος του βελονισμού. Για άγνωστους μέχρι σήμερα λόγους, από το 1600 και μετά (δυναστεία των Τσινγκ, ) απαγορεύθηκε αρχικά η διδασκαλία και αργότερα η εφαρμογή του βελονισμού. Η κυβέρνηση των Τσινγκ ανανέωσε την απαγόρευση και το 1822 έβγαλε ένα διάταγμα που απαγόρευε πλήρως την πρακτική εφαρμογή του βελονισμού, ενώ το 1929 η κυβέρνηση του Κουομιντάνγκ απαγόρεψε την εφαρμογή της Κινέζικης Παραδοσιακής Ιατρικής στο σύνολό της (βελονισμό, θεραπεία με μόξα, βότανα). Μελετητές του βελονισμού, όπως ο Φου Βέι Κανγκ (η μελέτη του Η ανάπτυξη του βελονισμού στην Κίνα εκδόθηκε στο Πεκίνο το 1972), αναφέρουν ότι η απαγόρευση αυτή υπήρξε σοβαρό πλήγμα για την εξέλιξη του βελονισμού, αφού για περίπου 300 χρόνια 29

5 η μέθοδος αυτή έμεινε στο περιθώριο της επιστημονικής εξέλιξης. O Μάο Τσε Τουνγκ ( ) ακολούθησε ακριβώς αντίθετη πορεία. Ήταν ένθερμος υποστηρικτής των παραδοσιακών ιατρικών μεθόδων και η πολιτική του θέση για το ζήτημα αυτό διακρίνεται καθαρά στο εξής μήνυμά του: «Η Κινέζικη Παραδοσιακή Ιατρική και Φαρμακολογία αποτελούν πολύτιμη κληρονομιά. Πρέπει να προσπαθήσουμε να τις διευρύνουμε και να τις αναπτύξουμε σε νέα ανώτερα επίπεδα». Συμβούλευε τα νοσοκομεία του Κόκκινου Σταυρού να νοσηλεύουν τους ασθενείς σύμφωνα με τους κανόνες της κινέζικης αλλά και της δυτικής Ιατρικής. Τον Απρίλιο του 1945, χρονιά κατά την οποία ανακηρύχθηκε Πρόεδρος του Κομουνιστικού Κόμματος της Κίνας, ιδρύθηκε στο νοσοκομείο Ειρήνης του Γενάν τμήμα Βελονισμού, ενώ σε πολυάριθμους δήμους και επαρχίες ιδρύθηκαν πολλά Ινστιτούτα Ερευνών Βελονισμού. O λόγος ήταν απλός. O βελονισμός ήταν φθηνός, εύκολος, προσιτός, μερικές φορές ήταν η μοναδική ιατρική βοήθεια που διέθεταν οι ιατροί του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. Είναι χαρακτηριστικό ότι εφάρμοζαν βελονισμό στην ελονοσία, τη δυσεντερία, την εντερίτιδα, τις μολύνσεις κ.α. Την εποχή που ονομάσθηκε εποχή της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης ιδρύθηκε ένα σώμα, που ονομάσθηκε «ξυπόλυτοι γιατροί». Oνομάσθηκαν έτσι, γιατί στη Νότια Κίνα συμμετείχαν ξυπόλυτοι στην καλλιέργεια του ρυζιού. Για πολλά χρόνια, ιδίως τα χρόνια της μεγάλης φτώχειας, αποτελούσαν τη βάση του υγειονομικού συστήματος της Κίνας. Ως πρακτικοί γιατροί στρατολογούνται για τις ανάγκες της επανάστασης μέσα από τις τάξεις των εργατών, των αγροτών και των στρατιωτών και καταρτίζονται με ταχύρρυθμα σεμινάρια πάνω σε βασικά ζητήματα της ιατρικής. Oνομάσθηκαν «λαμπαδηφόροι της λαϊκής υγείας». Μετά τον πόλεμο, κάποιοι από αυτούς (οι ικανότεροι) επιλέχθηκαν για να ακολουθήσουν ανώτερες σπουδές ιατρικής στα πανεπιστήμια και από το 1949 (έτος ίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας) αποτελούν μέρος του Ιατρικού Συστήματος της Σοσιαλιστικής Κίνας. O βελονισμός και η Κινέζικη Παραδοσιακή Ιατρική συνδέθηκαν άρρηκτα με την πολιτισμική επανάσταση στην Κίνα και το 1958, στη διάρκεια του «Μεγάλου Άλματος» η Κινέζικη Παραδοσιακή Ιατρική τονώθηκε ακόμη περισσότερο, ενώ ο βελονισμός διαδόθηκε σχεδόν σε όλη την Κίνα. Oι πολιτικές συνθήκες της εποχής εκείνης δεν επέτρεπαν στους μελετητές και τους γιατρούς να αξιολογήσουν επιστημονικά τα επιτεύγματα του βελονισμού. Το κλίμα της εποχής μάς το μεταφέρει μια εντυπωσιακή (και σπάνια) μονογραφία (Exploring the Secrets of Treating Deaf-mutes, Foreign Languages Press, Peking 1972), που περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τα ιατρικά επιτεύγματα και την ιστορία ενός νέου ιατρού, του Τσάο Που-Γιου, μέλους του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας από την άνοιξη του Τον Μάρτιο του 1968, ο Μάο διατάσσει μια ομάδα ιατρών του 5. Αγαλματίδιο, στην επιφάνεια του οποίου διακρίνονται 365 σημεία βελονισμού. Κατασκευασμένα είτε από χαλκό είτε από ξύλο αυτού του είδους τα αγαλματίδια χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των νέων θεραπευτών «στην τέχνη του βελονισμού», ώστε να μάθουν να εντοπίζουν με ακρίβεια τα σημεία βελονισμού, να γνωρίζουν το όνομά τους και τη θεραπευτική τους ιδιότητα. Στρατού να πάνε σε ένα σχολείο κωφαλάλων στην πόλη Λιαογιουάν της επαρχίας Κιρίν για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Η ομάδα αποτελείται από τρεις «ιατρούς» και πέντε «νοσηλευτές-βοηθούς», με επικεφαλής τον Που-Γιου. Αν και κανείς δεν είχε ιατρική εκπαίδευση, ούτε προηγούμενη εμπειρία από θεραπεία κωφαλάλων και φυσικά δεν υπήρχαν στοιχεία για το αν και με ποιο τρόπο ο βελονισμός βοηθά τους κωφάλαλους (!!!), άρχισαν να πειραματίζονται, αρχικά βάζοντας βελόνες στον εαυτό τους και αργότερα στα παιδιά του σχολείου. Στόχος τους, η θεραπεία της συγκεκριμένης πάθησης. Έμειναν στο σχολείο 17 χρόνια κάνοντας βελονισμό στα παιδιά μέρα παρά μέρα, ενώ ο ιατρός έστελνε συνεχείς αναφορές στον Πρόεδρο Μάο. Με επιστολή του στον Μάο Τσε Τουνγκ ανακοινώνουν ότι από τα 168 παιδιά, τα 157 άρχισαν να ακούν και τα 149 να ομιλούν. Θεώρησαν την επιτυχία των ιατρών επιτυχία της πολιτικής του Μάο, του οποίου το όνομα αναφέρεται πάνω από 60 φορές στις 35 σελίδες του μικρού αυτού βιβλίου που εκδόθηκε στο Πεκίνο το1972 με την υποστήριξη της κυβέρνησης. Από το 1959 οι Κινέζοι άρχισαν να χρησιμοποιούν την αναισθησία με βελονισμό στις χειρουργικές ιατρικές και οδοντιατρικές επεμβάσεις, ενώ κατασκεύαζαν το πρώτο μηχάνημα ηλεκτροβελονισμού και την πρώτη συσκευή ανίχνευσης σημείων βελονισμού. Το 1970, οι ξυπόλυτοι γιατροί ξεπέρασαν το σε όλη την Κίνα (Σύνδεσμος Γάλλο- Κινεζικής Φιλίας, Παρίσι 1972, αναφορά στην Ιστορία της Σύγχρονης Κίνας), ενώ δεκάδες ήρθαν στην Ευρώπη και την Αμερική για να διδάξουν το βελονισμό. 30 τχ. 105 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

6 O λαός της Κίνας αγάπησε και εμπιστεύτηκε στο βελονισμό την υγεία και την ασθένειά του, ακόμα κι όταν ο βελονισμός κινδύνεψε να χαθεί, μετά την κομουνιστική επανάσταση. Η επέμβαση του Κινέζου ηγέτη Μάο Τσε Τουνγκ με το γνωστό διάγγελμα του «Αφήστε όλα τα λουλούδια ν ανθίσουν», επέτρεψε τη νόμιμη άσκηση του βελονισμού από τους παραδοσιακούς γιατρούς στο πλάι της ήδη διδασκόμενης και εφαρμοζόμενης δυτικής ιατρικής. Έτσι, μέχρι σήμερα, ο παραδοσιακός βελονισμός διδάσκεται στα πανεπιστήμια και χαίρει της αποδοχής από το 1/3 του πληθυσμού της γης. O βελονισμός στην Ευρώπη Για την Κίνα ο βελονισμός είναι μια βαριά κληρονομιά. Πρόκειται για μια πολιτισμική συνέχεια που από μια μεριά πρέπει να διατηρηθεί (ως ιστορικό στοιχείο-κειμήλιο), ενώ από την άλλη, για να ενταχθεί στο σύγχρονο σύστημα υγείας, πρέπει να προσαρμοσθεί, να ενταχθεί στο σημερινό σύστημα υγείας της Κίνας και να διαφοροποιηθεί από το αρχικό, πρωτόλειο παρελθόν του. Για τον δυτικό ιατρό και για τις δυτικές κοινωνίες τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. O βελονισμός είναι ξένος προς τη δυτική κουλτούρα και παιδεία, άγνωστος στον πολύ κόσμο, απών από τα ιατρικά βιβλία, μακριά από βιβλιογραφικές αναφορές δυτικών περιοδικών. Παρ όλα αυτά είχε μια πολύ ενδιαφέρουσα πορεία στις δυτικές κοινωνίες, όπου αναπτύχθηκε και έγινε αποδεκτός ως ιατρικό θεραπευτικό σύστημα. Αναφέρεται ότι ο βελονισμός έγινε γνωστός στην Ευρώπη τον 17ο αιώνα, όταν Ιησουίτες ιερωμένοι τον γνώρισαν και τον μετέφεραν από τα βάθη της Ασίας. Η εφαρμογή του ήταν πολύ περιορισμένη, κυρίως σε μοναστήρια, διότι ούτε συγγράμματα υπήρχαν, ούτε ειδική μελέτη, ούτε φυσικά διδασκαλία που θα επέτρεπε την κανονική εφαρμογή του. Εξάλλου, η Ευρώπη του 16ου-17ου αιώνα συγκλονιζόταν από την έκρηξη των γνώσεων που αφορούσαν την ανατομική, την ιστολογία, τη βοτανική, την επιδημιολογία, τη φυσική, τα μαθηματικά, την αστρονομία και από την παρουσία σημαντικών φιλοσόφωνμαθηματικών, όπως ο Καρτέσιος, ο Λάιμπνιτς, ο Πασκάλ, ο Νιούτον, ο Κέπλερ, ο Γαλιλαίος κ.ά. Oι γνώσεις αυτές θα αποκτήσουν οντότητα πρακτική και θα εξελιχθούν σε εφαρμοσμένη ιατρική κυρίως στον 19ο αιώνα. Μέχρι τότε, η ιατρική θα καθοδηγείται, όπως αναφέρει ο Χ. Μάρτης στο βιβλίο του Η ιατρική από τον Ιπποκράτη στο DNA (εκδόσεις Νέα Σύνορα) από «δεισιδαιμονίες, προλήψεις και διαγνωστική άγνοια». Η ιστορία του βελονισμού φαίνεται ότι συμπίπτει με την περίοδο της αναγέννησης στην Ευρώπη, όπου η φυσικοχημεία και οι άλλες επιστήμες βρίσκονται στο ζενίθ της δόξας τους. Η κινέζικη ιατρική, εμπειρική μέθοδος που εφαρμόζεται από λίγους, ημιμαθείς θεραπευτές καλόγερους, δεν άφηνε περιθώρια σε σοβαρούς ερευνητές, φιλοσόφους και επιστήμονες ή σε πανεπιστημιακά ιδρύματα να ασχοληθούν με αυτήν, τη στιγμή μάλιστα που όλοι περίμεναν θαύματα από την πρόοδο των θεωρητικών επιστημών. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 105 Η πρώτη χώρα στην οποία μελετήθηκε ο βελονισμός θεωρείται η Γαλλία. O Γάλλος σινολόγος Σουλιέ ντε Μοράν, πρόξενος στο Πεκίνο το 1960, διαπίστωσε ότι οι Κινέζοι ιατροί αντιμετώπισαν με επιτυχία (μέσω του βελονισμού) μια μεγάλης έκτασης επιδημία χολέρας που έπληξε την Κίνα. Μελέτησε τη μέθοδο του βελονισμού και μετέφρασε στα γαλλικά τα σπουδαιότερα έργα (τα πέντε κλασικά βιβλία) του βελονισμού. Αποτέλεσμα της δραστηριότητάς του ήταν η έκδοση του πρώτου ευρωπαϊκού συγγράμματος περί βελονοθεραπείας, στο οποίο εξηγούνται αναλυτικά στους Ευρωπαίους οι βάσεις του βελονισμού. O βελονισμός στην Ελλάδα Σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ευρώπης, ο βελονισμός άργησε να έρθει στην Ελλάδα. Oι πρώτοι γιατροί, πριν από το 1970, που ασχολήθηκαν και εφάρμοσαν το βελονισμό στα ιατρεία τους, ήταν οι Κωνσταντίνος Τράγκας και Γεώργιος Βουλπιώτης. Η συντονισμένη, όμως, προσπάθεια για τη διάδοση του βελονισμού άρχισε το 1971, στο Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογής Βελονισμού (που λειτουργεί μέχρι σήμερα) και συνεχίστηκε με την ίδρυση της Ελληνικής Εταιρείας Βελονοθεραπείας από τον Κύπριο παθολόγο Γιάγκο Καράβη ( ). Το 1977, άρχισε η συστηματική διδασκαλία του βελονισμού σε γιατρούς με τριετή κύκλο σπουδών και με την καθοδήγηση του Βιετναμέζου ιατρού Νguyen Van Vghi. Από τα σεμινάρια που πραγματοποιήθηκαν προέκυψε η πρώτη ομάδα Ελλήνων ιατρών εκπαιδευμένων στο βελονισμό. O Γιάγκος Καράβης, πρωτοπόρος, ανήσυχος, μαχητικός και υπέρμαχος της φυσικής θεραπευτικής και της ιατρικής χωρίς φάρμακα, υπήρξε Πρόεδρος των ελληνικών εταιρειών βελονισμού της Ελλάδας για περισσότερα από 20 χρόνια και μέλος του διοικητικού συμβουλίου των διεθνών εταιρειών βελονισμού SIA (Soci t International d Acupuncture) και ICMART (International Council of Medical Acupuncture & Related Techniques). Ασχολήθηκε με τη διάδοση και την εφαρμογή του βελονισμού μέχρι το τέλος της ζωής του και πρόσφερε γόνιμο έργο εδραιώνοντας την ιδέα του βελονισμού, τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στον ιατρικό κόσμο. Ίδρυσε, το 1973, το Kέντρο Έρευνας και Εφαρμογής Βελονισμού, δημοσίευσε το 1973 την πραγματεία O βελονισμός στο πλαίσιο της όλης ιατρικής και ίδρυσε το 1975 επιστημονικό σωματείο με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Βελονοθεραπείας» (αρ. Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών: 1149/ ) με σκοπό την επιστημονική διάδοση της θεραπευτικής του βελονισμού στον ιατρικό κόσμο. Έτσι, δημιουργήθηκε ο πυρήνας απ όπου διαδόθηκε ο βελονισμός σε όλη την Ελλάδα με διαλέξεις, σεμινάρια, συνέδρια, συνεργασίες με κέντρα του εξωτερικού και εκπόνηση προγραμμάτων συστηματικής εκπαίδευσης. Η Ελληνική Εταιρεία Βελονοθεραπείας αποτέλεσε τον πρόδρομο της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας Βελονισμού. Η τελευταία ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1992 (αρ. πρωτοδικείου 2204/1992) και παραμένει ενεργός μέχρι σήμερα. 31

7 Τα ιστορικά στοιχεία που παρατέθηκαν είναι μόνο η αφορμή για να απαντηθεί το δύσκολο ερώτημα του τίτλου: ποια ακριβώς στοιχεία πρόσθεσε στην ελληνική κοινωνία η «εισβολή» της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής και του βελονισμού σε ιδιωτικά ιατρεία, ιατρεία πόνου και νοσοκομεία; Γιατί να μελετούμε τα γνωσιολογικά, παραδοσιακά συστήματα άλλων χωρών αντί για τις μοντέρνες, υπερσύγχρονες επιστήμες και τεχνολογίες; Η απάντηση είναι θεωρητική και περισσότερο κοινωνιολογική. O David Hess υποστηρίζει ότι, μελετώντας τα συστήματα γνώσης άλλων πολιτισμών, είναι ευκολότερο να δούμε και να μελετήσουμε τον τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο μυαλό οργανώνει τον κόσμο. Η μελέτη της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής και του βελονισμού είναι ένα είδος ιστορικής και κοινωνιολογικής μελέτης του ανθρώπου. Αυτό το πεδίο μελέτης έχει ονομαστεί «εθνοεπιστήμη», όρος που χρησιμοποιείται ευρύτατα από τους ανθρωπολόγους. Στο γνωστικό αντικείμενο των εθνοεπιστημών συμπεριλαμβάνεται η εθνοφαρμακολογία, η εθνοβιολογία, η εθνοψυχιατρική και η εθνοϊατρική. Εξάλλου, δεν είναι αμελητέος ο πλούτος των γνώσεων που προέρχεται από τη μελέτη άλλων πολιτισμών, ιδιαίτερα όταν αυτές εμπεριέχουν και μια αξιοσημείωτη πρακτική «υπόσχεση» που αφορά την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας. Παραδείγματος χάριν, ως αποτέλεσμα εθνοφαρμακολογικών ερευνών, ιδιαίτερα αυτών που αφορούν τα φυτά των τροπικών δασών, νέα φάρμακα έχουν αναπτυχθεί, ενώ τεράστιες πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες πλησιάζουν συχνότατα την τοπική γνώση των φαρμακευτικών αξιών σε φυτά και ζώα που διατίθεται από γηγενείς πληθυσμούς. Το κέρδος για τη φαρμακοβιομηχανία (νέα φάρμακα) είναι τεράστιο. Το κέρδος για την επιστήμη της φαρμακολογίας (νέες δραστικές ουσίες) είναι επίσης μεγάλο. Το κέρδος για τον μελετητή είναι η γοητεία της γνώσης. Το κέρδος για τον ασθενή και τον ιατρό είναι ο πλουραλισμός στην υγεία και η αύξηση των θεραπευτικών δυνατοτήτων. Αντίστοιχο είναι το κέρδος από την τριαντακονταετή εφαρμογή του βελονισμού στην Ελλάδα σε κοινωνικό, οικονομικό και βιο-ψυχολογικό επίπεδο. Πιο αναλυτικά, το όφελος μιας κοινωνίας να αποδεχθεί (αρχικά) και να εντάξει (αργότερα) μια «μη φαρμακευτική» μέθοδο θεραπείας, όπως είναι ο βελονισμός, είναι τεράστιο και αφορά τόσο την οικονομία της υγείας, όσο και την προστασία των ασθενών από την πολυφαρμακία και τις συνέπειές της. Η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και η προστασία που παρέχει η ιατρική στον πληθυσμό οδήγησαν στην αύξηση του μέσου όρου ζωής και του προσδόκιμου επιβίωσης, με αποτέλεσμα γήρανση των πληθυσμών των ανεπτυγμένων χωρών και αύξηση των εκφυλιστικών νοσημάτων. Έχει αποδειχθεί ότι μετά την ηλικία των ετών, η κατανάλωση φαρμάκων αυξάνει σημαντικά ενώ η χρόνια λήψη φαρμάκων έχει οικονομικές αλλά κυρίως βιολογικές παρενέργειες που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Oι μέθοδοι αποκατάστασης με φυσικά μέσα, τα ιαματικά λουτρά, τα SPA, οι τεχνικές αντιμετώπισης του πόνου με βελονισμό, ηλεκτροθεραπεία και φυσικοθεραπευτικές τεχνικές (μασάζ, ρεφλεξοθεραπεία, γιόγκα, πιλάτες κ.λπ.), αντιμετωπίζουν βασανιστικά συμπτώματα ασθενειών και τον πόνο των ασθενών με τρόπο αποτελεσματικό και μη-φαρμακευτικό. Η διάδοση του βελονισμού στα ιατρεία πόνου 6. Απεικόνιση του αυτοκράτορα Xουάνγκ Tι ( π.χ.). και στα ιατρεία κεφαλαλγίας της Ελλάδας έδωσε την ευκαιρία σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να θεραπεύσει τα προβλήματα υγείας του ή να μειώσει τα συμπτώματα της νόσου του με απλό, ασφαλή, οικονομικό και φυσικό (μη φαρμακευτικό) τρόπο. Θυμίζω επίσης το φαινόμενο του «ιατρικού τουρισμού». Η μείωση των αποστάσεων μεταξύ χωρών και πολιτισμών αλλά και η επέκταση της αγοράς της υγείας, οδηγεί τους ασθενείς να αναζητούν λύσεις για τα προβλήματα υγείας τους σε άλλες χώρες. Αν ο Έλληνας ασθενής δεν είχε πρόσβαση στο βελονισμό, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι θα προσπαθούσε να εξασφαλίσει μια άλλη, διαφορετική, πολλά υποσχόμενη θεραπευτική αγωγή (όπως ο βελονισμός) σε άλλες χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής ή της Άπω Aνατολής (Κίνα, Κορέα, Βιετνάμ). Η εφαρμογή του βελονισμού στην Ελλάδα δίνει τη δυνατότητα στον ιατρό μιας πιο ψύχραιμης διερεύνησης των αποτελεσμάτων της μεθόδου του βελονισμού (για κάθε σύμπτωμα ή κάθε αρρώστια ξεχωριστά) και τη δυνατότητα στον χρόνια πάσχοντα, τον απελπισμένο ή τον απογοητευμένο ασθενή να δοκιμάσει (συμπληρωματικά ή εναλλακτικά) να θεραπευθεί με άλλον τρόπο από αυτόν που του προσφέρει η βιοϊατρική επιστήμη. Όσον αφορά την ψυχολογική επίδραση και υποστήριξη που παρέχει ο βελονισμός μέσω του θεραπευτή-ιατρού στον ασθενή (έχει σχέση και με το φαινόμενο placebo ή nocebo), υπάρχει χώρος για μεγάλη συζήτηση και προβληματισμό. Πολλοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να διαχωρίσουμε οποιαδήποτε ιατρική παρέμβαση (άρα και του βελονισμού) σε «θεραπεία» (healing), ως παρέμβαση που προκαλεί αλλαγές σε συγκινησιακό, κοινωνικό, πολιτισμικό ή πνευματικό επίπεδο, και σε «ίαση» (curing), ως παρέμβαση στο σωματικό (βιολογικό) κομμάτι του ατόμου. Άλλοι επιστήμονες, οπαδοί μιας πιο ολιστικής προσέγγισης, υποστηρίζουν ότι όλες οι θεραπείες αποσκοπούν στο να ρυθμίζουν συνολικά «το σώμα και 32 τχ. 105 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

8 την ψυχή» των ασθενών, άσχετα με την προέλευση της ασθένειας, η οποία μπορεί να προέρχεται είτε από το σώμα, είτε από την ψυχή του αρρώστου, σίγουρα όμως στο τέλος επηρεάζει όλο τον οργανισμό, σαν σύνολο, αλλά και τον κοινωνικό περίγυρο του ασθενούς (οικογένεια, εργασία, ασφαλιστικά ταμεία). Τέλος, είναι σωστό να επισημανθεί ότι η μελέτη ενός αντικειμένου δεν σημαίνει απαραίτητα και πίστη ή ταύτιση. Το ότι μελετούμε την ενέργεια, τους μεσημβρινούς και τα σημεία βελονισμού, γνωρίζουμε τη θεωρία γιν-γιανγκ ή τη θεωρία των πέντε στοιχείων της Κινέζικης Παραδοσιακής Ιατρικής, δεν σημαίνει ότι ασπαζόμαστε τις θεωρίες αυτές ή ότι ταυτιζόμαστε με τον πολιτισμό που τις παρήγαγε. Τις εξετάζουμε ως μέρος της ιστορίας του ανθρώπου, ως πηγές γνώσης ή και έμπνευσης, σαν στοιχεία που μας δείχνουν τη δύναμη φαντασίας και αντίληψης, τα όρια στα οποία στοχάζεται η ανθρώπινη νόηση. ΒΙΒΛΙOΓΡΑΦΙA ΒΕΛΙΣΣΑΡOΠOΥΛOΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ, Ιστορία της κινεζικής φιλοσοφίας, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα ΒΕΝΑΡΔOΣ ΧΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, 215 Extra Points στην Κινέζικη Παραδοσιακή Ιατρική, Βελονισμό, εκδ. Βαρβαρήγου, Αθήνα ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΙOΡΔΑΝΗΣ, Αρχαίος κινέζικος πολιτισμός και τέχνη, Αθήνα ERNST EDZARD, The Desktop Guide to Complementary and Alternative Medicine, Mosby, London FUGH-BERMAN ADRIANNE, Εναλλακτική ιατρική. Ποιες μέθοδοι είναι αποτελεσματικές, εκδ. Αρχιπέλαγος, Αθήνα GUILLAUME MADELEINE / JEAN CLAUDE DE TYMOWSKI / MADELEINE FIEVET-IZARD, L Acupuncture, Presses Universitaires de France, ΚΑΡΑΒΗΣ ΓΙΑΓΚOΣ / ΚΑΡΑΒΗΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ, O βελονισμός στην Ελλάδα, , Αθήνα ΚΑΡΑΒΗΣ ΓΙΑΓΚOΣ, Βελονισμός (Α. Skokljev), εκδ. Β.Λ. Γεωργιάδης, Αθήνα ΚΑΡΑΒΗΣ Γ. ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ, Παθολογία του μυός και βελονισμός, Αθήνα 2002., Παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος και βελονισμός, Αθήνα 2006., Φυσιολογία του βελονισμού, εκδ. Χ. Ζεβελεκάκη, Αθήνα ΚOΥΡOΠOΥΛOΣ ΠΕΤΡOΣ, Ταο Τε Κινγκ, εκδ. Κέδρος, Αθήνα ΚOΥΡΙΓΙΑΜΑ ΣΙΓΚΕΧΙΖΑ, Η εκφραστικότητα του σώματος, μτφρ. Βασίλης Πασχάλης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα ΚΡΙΤΙΔOΥ ΘΑΛΕΙΑ, Ωτοβελονισμός-Ωτοθεραπεία, έκδ. ιδίας, Θεσσαλονίκη KROPEJ HELMUT, The Fundamentals of Ear Acupuncture, Haug Publishers, MANN FELIX, Acupuncture. Cure for Many Diseases, Pan Books, London NGUYEN VAN NGHI / MAI VAN DONG, S miologie et Th rapeutique en m dicine nerg tique orientale, NIBOYET J.E.H, L anesth sie par l acupuncture, Maisonneuve, NOGIER PMF, L Auriculoth rapie, Maisonneuve, Paris ROGER DE LA FUYE, Trait d acupuncture. L Acupuncture chinoise sans myst re, Librairie E. Le Fran ois, Paris ΡΩΣΣΗΣ Π. ΦΙΛΗΜΩΝ, Χοανγκ Τι Νέι Κινγκ Σο Oυενν. Τα κλασικά κείμενα του Κίτρινου Αυτοκράτορα, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα ΣΑΡΛΕ ΜΑΡΙΑ, Σιάτσου. Φιλοσοφία και πράξη, εκδ. Πύρινος Κόσμος, Αθήνα SCHNORRENBERGER CLAUS, Chen-Chiu, The Original Acupuncture, Wisdom Publications, Boston ΣΕΦΕΡΙΑΔΗ ΜΑΝΙΑ, Λαο Τσου, Ταο Τε Κινγκ, εκδ. Ερμής, Αθήνα , Τσουάνγκ Τσου, Ερμής, Αθήνα SHAO NIAN FENG, Diagnostics of Traditional Chinese Medicine, Shandong Science and Technology Press, People s Republic of China STATE STANDARD OF THE PEOPLE S REPUBLIC OF CHINA, The Locations of Acupoints, Foreign Languages Press, Beijing ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ Ι. ΑΛΕΞΑΝΔΡOΣ, Η βασική θεωρία της παραδοσιακής κινέζικης Ιατρικής, ΚΜ Press, Αθήνα IONESCU-TA^ RGOVIS, TE C., Teoria S,i Practica Acupuncturii Moderne, Editura Academiei Romane, Bucures, ti ΤΣΑΚΑΛΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ, Ι Τσινγκ, το βιβλίο των αλλαγών, εκδ. Πύρινος Κόσμος, Αθήνα VEITH ILZA, The Yellow Emperor s Classic of Internal Medicine, University of California Press, London, Chinese Traditional Medicine in Greece Miltiadis Y. Karavis China is considered to be the birthplace of acupuncture, one of the oldest healing practices on earth. From the so far archaeological finds emerges that an important civilization flourished between 2698 and 2599 BC in the area of the Yellow River, which contributed to humanity great inventions in letters, arts and science. A significant medical treatise was compiled at the same period, the so-called Book of Medicine, in which the basic theoretical background of acupuncture is thoroughly presented for the first time in a medical text. The later editions of the work supply valuable information on its content: the Chinese medicine of that period is founded on pharmacology about 2000 recipes for preparing herbal drugs are listed, surgery and acupuncture, its fundamental traditional doctrines are described as well as the meridians, the areas of acupuncture, the types of needles and their use, the healing regulations, and a variety of diagnostic methods, comprising pulse detection, tongue inspection and medical history of the patient. Information of priceless historic value are lined up in the pages of the book, concerning the then known data on the anatomy and physiology of the organs, which are illustrated with drawings and detailed accounts on the cordial, pulmonary and hepatic function. The therapeutic system of acupuncture has remained unaltered to date, although it passed through periods of prime (Ming Dynasty AD) and decadence (Dao Guang Dynasty ). Over 5,000 articles on acupuncture have been published in western medical journals and hundreds of books have dealt with its enigmatic nature in the last twenty years. The first scientific society of acupuncture in Greece was founded in Athens in 1973, thanks to the initiative of the pediatrician Yagos Karavis, and continues since then to carry on successfully its scientific, educational and training work. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Α' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013-2014 Πληροφορίες Εγγραφές Πυλαίας 27, 54454 Θεσσαλονίκη, Δευτέρα έως Παρασκευή 10.00-18.00. Τηλ.: 2310868117

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα

TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα Oriental Medicine & Shiatsu Training Centre Έναρξη Mαθηµάτων 21 Ιανουαρίου & 9 Φεβρουαρίου 2016 Διετής Εκπαίδευση Κινέζικης και Ανατολικής Ιατρικής Σύνολο ωρών εκπαίδευσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Α' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΘΗΝΑ 2013-2014 Πληροφορίες Εγγραφές Πυλαίας 27, 54454 Θεσσαλονίκη, Δευτέρα έως Παρασκευή 10.00-18.00. Τηλ.: 2310868117

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Α' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 2011-2012

Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Α' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 2011-2012 Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Α' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 2011-2012 1ο Σεµινάριο Εισηγητής: Χαρίσιος Καρανικιώτης Σάββατο 1 Οκτωβρίου 2011 10.00-14.00: Ζωτική ενέργεια Αίµα - Σωµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα

TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα TCM Level 2 Ύλη & Πρόγραμμα Oriental Medicine & Shiatsu Training Centre Εισαγωγικό Διαδικτυακό Μάθηµα Διετούς Εκπαίδευσης Κινέζικης Ιατρικής Level-2 & Ολοκληρωµένης Εκπαίδευσης Βελονισµού Δωρεάν Webinar

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Μπρέγκελ ( ):

Πέτερ Μπρέγκελ ( ): ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569) Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569): Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Ολλανδούς ζωγράφους και χαράκτες της εποχής του, πρωτοπόρος της Βορειοευρωαπαϊκής Αναγέννησης. Ασχολήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

"Μάθηση της επιστήμης του πόνου"

Μάθηση της επιστήμης του πόνου "Μάθηση της επιστήμης του πόνου" Η μάθηση της επιστήμης του πόνου, μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο ή ακόμα και να μας κάνει να τον αποφύγουμε, αναφέρουν σε άρθρο τους οι Lorimer Moseley, Professor of Clinical

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ Ακαδημία Θησείο 27, 28/04/2013 ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ: ΚΟΣΤΟΣ : 380 Μαίρη ΒΑΝΔΩΡΟΥ - Μαρίνα ΕΦΡΑΙΜΟΓΛΟΥ ΩΡΕΣ : 10.30-20.00 Το ταξίδι...

Διαβάστε περισσότερα

Άµεση Ανακούφιση χωρίς παρενέργειες

Άµεση Ανακούφιση χωρίς παρενέργειες Χαλαρώστε & Ανανεωθείτε Άµεση Ανακούφιση χωρίς παρενέργειες Κατάλογος Υπηρεσιών Κούραση και ατονία Πόνοι διαφόρων αιτιών Μυοσκελετικά Σφιξίµατα και εντάσεις Άγχος, κατάθλιψη, αϋπνία Γυναικολογικά Άσθµα

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα Αποκτήστε πιστοποιημένο δίπλωμα με το πιο έγκυρο πρόγραμμα σπουδών Satelitte School of Penny Price Academy IFPA CERTIFIED H πρώτη Ακαδημία Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Β' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013-2014 Πληροφορίες Εγγραφές Πυλαίας 27, 54454 Θεσσαλονίκη, Δευτέρα έως Παρασκευή 10.00-18.00. Τηλ.: 2310868117

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Της Αθανασίας Κωνσταντίνου Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Με δεδομένες τις αρχές στις οποίες στηρίχτηκε η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΙΑΤΣΟΥ 1 ο Έτος

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΙΑΤΣΟΥ 1 ο Έτος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 1 ο Έτος ΘΕΩΡΙΑ Εισαγωγή στην Παραδ. Κινέζικη Ιατρική YIN/YANG Πέντε στοιχεία Zang Fu (το σύστημα των οργάνων, οι λειτουργίες τους) Κατανοώντας τους Μεσημβρινούς και τα Τσούμπο Τα μέρη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βότανα και Αρχαιότητα

Βότανα και Αρχαιότητα Θεραπευτικά Βότανα Γενικά για τα Βότανα «Βότανα είναι όλα τα χρήσιμα φυτά και αφορά τα φυτά των οποίων, οι ρίζες, τα άνθη χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία, χάρη στο άρωμά τους ή με κάποιον άλλο τρόπο» Τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τηλ.: (2310) 999136 Fax: (2310) 999139 E-mail: ealetra@hotmail.com ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

Στους Δελφούς το 1900 π.χ. νευροχειρουργική επέμβαση στην Ελλάδα Παρασκευή, 15 Φεβρουάριος 2013 23:40

Στους Δελφούς το 1900 π.χ. νευροχειρουργική επέμβαση στην Ελλάδα Παρασκευή, 15 Φεβρουάριος 2013 23:40 Η πρώτη γνωστή μέχρι σήμερα νευροχειρουργική επέμβαση στην Ελλάδα, έγινε γύρω στο 1900 π.χ. στην περιοχή των Δελφών. Την ανακάλυψη αυτή έκαναν έλληνες επιστήμονες που μελέτησαν το κρανίο ενός άντρα από

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Μελίτα Λαζαράτου MSc Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς και ευημερίας ζώων melitalazaratou@gmail.com sumvionometazoa.wordpress.com Γιατί να ασχοληθούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Β' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΘΗΝΑ 2013-2014 Πληροφορίες Εγγραφές Πυλαίας 27, 54454 Θεσσαλονίκη, Δευτέρα έως Παρασκευή 10.00-18.00. Τηλ.: 2310868117

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αγιουρβέδα. Αγιουρβέδα. Συμβουλές και μυστικά

Αγιουρβέδα. Αγιουρβέδα. Συμβουλές και μυστικά Άλλα βιβλία της σειράς Συμβουλές και μυστικά των Εκδόσεων Κλειδάριθμος: Αρωματοθεραπεία Γιόγκα Όνειρα Ρέικι Σιάτσου Τσι Γκονγκ Το βιβλίο Αγιουρβέδα Συμβουλές και μυστικά: I I I Εξετάζει το ολοκληρωμένο

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ»

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» «ΙΑΤΡΙΚΗ & ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» Εισηγήτριες ΒΟΥΛΙΓΕΑ ΕΛΕΝΗ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων ΣΙΤΑΡΑ ΜΑΡΙΑ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Β' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Β' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Βελονισµού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ Β' ΕΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2011-2012 1ο Σεµινάριο Εισηγητής: Χαρίσιος Καρανικιώτης Σάββατο 24 Σεπτεµβρίου 2011 10.00-14.00: Κλινική εφαρµογή της

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστες: φτώχια, συνθήκες ζωής και εργασίας παράγοντες που καθορίζουν την υγεία τους. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Μέλος του ΔΣ του ΠΙΣ

Μετανάστες: φτώχια, συνθήκες ζωής και εργασίας παράγοντες που καθορίζουν την υγεία τους. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Μέλος του ΔΣ του ΠΙΣ Μετανάστες: φτώχια, συνθήκες ζωής και εργασίας παράγοντες που καθορίζουν την υγεία τους ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Μέλος του ΔΣ του ΠΙΣ Τι είναι η «υγεία»; Η κατάσταση πλήρους σωματικής, πνευματικής,

Διαβάστε περισσότερα

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014 Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013 - Wine Friends Ο μαγικός κόσμος του κρασιού περιμένει να τον ανακαλύψετε. Αρώματα, χρώματα και γεύσεις κρασιών από την

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μετεωρολογία. Δρ. Χαράλαμπος Φείδας. Ανα[ληρωτής Καθηγητής Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ. Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας

Γενική Μετεωρολογία. Δρ. Χαράλαμπος Φείδας. Ανα[ληρωτής Καθηγητής Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ. Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας Γενική Μετεωρολογία Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Δρ. Χαράλαμπος Φείδας Ανα[ληρωτής Καθηγητής Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας Θεσσαλονίκη 2013 Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος είναι: η μελέτη του καιρού και

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά»

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Τα αίτια και κίνητρα των ανακαλύψεων Η αναζήτηση νέων εμπορικών δρόμων προς την Ανατολή Επιθυμία για τα αγαθά της Ανατολής (μεταξωτά

Διαβάστε περισσότερα

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους.

Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι βρισκόταν στην κορυφή ενός βουνού και είχε λογής λογής κατοίκους. Μέρος Α: Μια φορά και ένα καιρό ζούσε στην εξοχή, ένας κύριος κοντός, με μικρά χέρια και πόδια, ο κύριος Λαιμός. Είμαι ο Κύριος Λαιμός Ζούσε στην άκρη ενός χωριού που το έλεγαν Κεφαλοχώρι. Το Κεφαλοχώρι

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΙΑΤΣΟΥ 1 ο Έτος

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΙΑΤΣΟΥ 1 ο Έτος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 1 ο Έτος ΘΕΩΡΙΑ Εισαγωγή στην Παραδ. Κινέζικη Ιατρική YIN/YANG Πέντε στοιχεία Zang Fu (το σύστημα των οργάνων, οι λειτουργίες τους) Κατανοώντας τους Μεσημβρινούς και τα Τσούμπο Τα μέρη

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΕΛΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ - ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΕΛΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ - ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΕΛΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ - ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ από το BEIJING INTERNATIONAL ACUPUNCTURE TRAINING CENTER OF TRADITIONAL CHINESE MEDICINE το 1991 και από το INTERNATIONAL TRAINING CENTER BEIJING COLLEGE

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο πόνος είναι στο μυαλό μας!

Ο πόνος είναι στο μυαλό μας! Ο πόνος είναι στο μυαλό μας! Ο ΠΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΟΥΜΕ! Όλοι νιώθουν πόνο, αλλά δεν συνεχίζουν να πονάνε όλοι. Οι λίγοι άτυχοι που συνεχίζουν να πονάνε αποκτούν οικονομικό,

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

συμβάλουν στην μείωση των μετεγχειρητικών λοιμώξεων οι οποίες σήμερα ακόμη αποτελούν απειλή για την ανθρώπινη ζωή.

συμβάλουν στην μείωση των μετεγχειρητικών λοιμώξεων οι οποίες σήμερα ακόμη αποτελούν απειλή για την ανθρώπινη ζωή. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα οι λοιμώξεις του χειρουργικού τραύματος απειλούν σοβαρά την ανθρώπινη ζωή. Ο Anderson et all (2008) αναφέρει ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που

Διαβάστε περισσότερα

COSMIC ENERGY HEALING ΚΟΜΟΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

COSMIC ENERGY HEALING ΚΟΜΟΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ COSMIC ENERGY HEALING ΚΟΜΟΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Κοσμοενεργειακή θεραπεία είναι μια ενεργειακή θεραπευτική μέθοδος, σχετικά άγνωστη ακόμα στον Δυτικό κόσμο. Η καταγωγή της έρχεται από τα μοναστήρια του

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ Τ4Ε 2013-2014 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΠΟΛΥΔΕΝΔΡΙΟΥ ΤΑΞΗ : Δ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ :2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ:

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Τ Ο Α Ρ Ω Μ Α Ερευνητική Εργασία του Ε5 Τμήματος της Α Λυκείου του 3 ου ΓΕΛ Αλεξανδρούπολης Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗς ΓΟΗΤΕΙΑς: ΤΟ ΑΡΩΜΑ Παλιές και νέες μέθοδοι παρασκευής αρωμάτων Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα