Review article Ανασκόπηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Review article Ανασκόπηση"

Transcript

1 : ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ EΛΛHNIKHΣ KTHNΙΑΤΡΙΚΗΣ ETAIPΕIAΣ 2010, 61(2): Review article Ανασκόπηση Pain assessment and treatment in equines Amaniti E. M., DVM, Savvas I. 1, DVM, PhD, Diakakis N. 2, DVM, PhD 1 Anaesthesia and Intensive Care Unit, 2 Equine Unit Companion Animal Clinic, Faculty of Veterinary Medicine, Aristotle University of Thessaloniki Αναγνώριση και αντιμετώπιση του πόνου στα ιπποειδή Ε. Μ. Αμανίτη, DVM, Ι. Σάββας 1, DVM, PhD, Ν. Διακάκης 2, DVM, PhD 1 Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας, 2 Μονάδα Ιπποειδών Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ABSTRACT. Current concepts in pain on animals suggest that -at least- mammals perceive and experience pain like humans do. Pain receptors are the free nerve endings. Qualitative analysis and interpretation is done in brain cortex (somatosensory area), while nociception may be done in lower centres. Pain may be physiological or clinical. In physiological pain, short acting noxious stimuli act on nociceptors and produce pain, but without any neurophysiological modification. In clinical pain, mostly intense noxious stimuli bring alterations in neuronal physiology, in central nervous system (central sensitization), as well as in peripheral nervous system (peripheral sensitization). Eventually, pain threshold is reduced and hyperalgesia is established. Clinical pain may be inflammatory or neuropathic. According to its origin, it may be somatic (skin, bones, joints, muscles), which is acute and may be accurately localized, or visceral (from the abdominal and thoracic organs), which is blunt and diffuse. Post-operative pain may prolong hospitalization and increase morbidity. Pain management is mandatory for humane, legal and medical reasons. The latter include elimination of side effects of catecholamine production, facilitation of healing and restoration of the animal s normal functions (diet, self-care, etc.), which in general reduce the response to stress. Moreover, organ function is improved and morbidity is reduced. As a result, peri-operative analgesia may improve health, as long as most analgesic techniques improve organ function post-operatively. The first indication of pain in animals is behavioural alteration. In chronic pain, metabolic disturbances may also occur. In normal equines, it seems that there are variations among individuals. In general, it is easier to diagnose an acute abdominal pain than a chronic pain in joints, tendons or bones. In acute pain, the horse develops special facial expression. The animal looks backwards and kicks the ground. Peripheral somatic pain may produce acute signs. Pain is definitely treated only after diagnosing its cause. However, it may also be treated symptomatically with analgesics and local denervations. Additionally, trans-cutaneous electrical nerve stimulation (TENS) of peripheral nerves or other sights of central nervous system may alleviate pain (electroanalgesia). Finally, acupuncture may be applied. Among the analgesic drugs, in equines, opioids (morphine, methadone, pethidine, butorphanile) produce very good analgesia and mild sedation. Respiratory and intestinal contractility depression is common side effect. Central nervous system excitations may be seen, especially after morphine administration. Local anaesthetics produce excellent analgesia and may be used pre- (pre-emptive analgesia), intra- (to reduce general anaesthetic dose rates) and post-operatively. α 2 -Adrenergic agonists produce analgesia, mainly visceral. They are very good analgesics in cases of colics, whereas their sedative effects reduce the incidence of self-trauma. Their major disadvantage is cardiovascular depression. Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) have very good anti-inflammatory properties. They are used in cases of acute pain, traumatic or surgical, as well as in chronic pain. Keywords: pain, recognition, analgesia, horse Correspondence: Savvas I. Companion Animal Clinic, Faculty of Veterinary Medicine, Aristotle University of Thessaloniki St. Voutyra 11, GR Thessaloniki, Greece, Αλληλογραφία: Ι. Σάββας Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Στ. Βουτυρά 11, Θεσσαλονίκη, Submission date: Approval date: Hμερομηνία υποβολής: Hμερομηνία εγκρίσεως:

2 Ε. Μ. ΑΜΑΝΙΤΗ, Ι. ΣΑΒΒΑΣ, Ν. ΔΙΑΚΑΚΗΣ 135 ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Οι σύγχρονες αντιλήψεις για τον πόνο στα ζώα δέχονται ότι αυτά (τουλάχιστον τα ανώτερα θηλαστικά) αντιλαμβάνονται και βιώνουν τον πόνο όπως και ο άνθρωπος. Οι υποδοχείς του πόνου (αλγοϋποδοχείς) είναι οι ελεύθερες νευρικές απολήξεις των αισθητικών νευρώνων. Η ποιοτική ανάλυση και η ερμηνεία του πόνου είναι έργο του φλοιού του εγκεφάλου (της σωματοαισθητικής περιοχής), ενώ η αίσθηση του πόνου μπορεί να γίνει και σε χαμηλότερα κέντρα. Ο πόνος διακρίνεται σε φυσιολογικό και κλινικό. Κατά τον φυσιολογικό πόνο, επώδυνα ερεθίσματα που δρουν για μικρό χρονικό διάστημα διεγείρουν αλγοϋποδοχείς, παράγοντας την αίσθηση του πόνου, χωρίς όμως άλλες νευροφυσιολογικές μεταβολές. Αντίθετα, στον κλινικό πόνο επώδυνα ερεθίσματα, συνήθως έντονα, προκαλούν αλλαγές στη λειτουργία των νευρώνων, τόσο στο κεντρικό (κεντρική ευαισθητοποίηση) όσο και στο περιφερικό νευρικό σύστημα (περιφερική ευαισθητοποίηση), με αποτέλεσμα τη μείωση του ουδού του πόνου (υπεραλγησία). Ο κλινικός πόνος μπορεί να είναι φλεγμονώδης ή νευροπαθητικός. Ανάλογα με την εντόπισή του διακρίνεται σε σωματικό, όταν προέρχεται από δέρμα, οστά, αρθρώσεις και μυς, ο οποίος συνήθως είναι οξύς και σαφώς εντοπιζόμενος, και σε σπλαχνικό, όταν προέρχεται από τα σπλαχνικά όργανα, ο οποίος είναι αμβλύς και διάχυτος. Ο πόνος κατά τη μετεγχειρητική περίοδο αποτελεί παράγοντα επιβράδυνσης της ανάρρωσης και αύξησης της νοσηρότητας. Έτσι, η αντιμετώπιση του πόνου επιβάλλεται για λόγους ανθρωπιστικούς, νομικούς, αλλά και ιατρικούς. Οι τελευταίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εξάλειψη των παρενεργειών της συνεχιζόμενης έκκρισης κατεχολαμινών, την επιτάχυνση της επούλωσης και την επάνοδο του ζώου σε φυσιολογική λειτουργία (διατροφή, αυτοπεριποίηση κ.λπ.), τα οποία συμβάλλουν συνολικά στην άμβλυνση της αντίδρασης του οργανισμού στο χειρουργικό στρες. Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζεται θετικά η λειτουργία των οργάνων και περιορίζεται η νοσηρότητα. Επομένως, η περιεγχειρητική αναλγησία θέτει τις προϋποθέσεις για βελτίωση της υγείας, δεδομένου ότι οι περισσότερες αναλγητικές τεχνικές έχουν ευεργετική επίδραση στη λειτουργία των διαφόρων οργάνων κατά τη μετεγχειρητική περίοδο. Οι πρώτες ενδείξεις ότι ένα ζώο υποφέρει από πόνο είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς του, σε σύγκριση με τη φυσιολογική. Σε περίπτωση χρόνιου πόνου υπάρχει και διαταραχή του μεταβολισμού. Στο φυσιολογικό ίππο φαίνεται πως υπάρχει διαφορετική συμπεριφορά μεταξύ των ατόμων. Γενικά, είναι εύκολο να διαγνωστεί ένας οξύς κοιλιακός πόνος αντίθετα με τον χρόνιο πόνο στις αρθρώσεις, τους τένοντες ή τα οστά. Σε οξύ πόνο ο ίππος αποκτά χαρακτηριστική έκφραση προσώπου. Το ζώο κοιτά προς τα πίσω και προσπαθεί να σκάψει το έδαφος. Ο περιφερικός σωματικός πόνος μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα. Ο πόνος αντιμετωπίζεται ριζικά μόνο μετά την ανεύρεση της αιτίας που τον προκαλεί. Μπορεί, όμως, να αντιμετωπιστεί συμπτωματικά με τη χρήση αναλγητικών φαρμάκων και με τοπικές απονευρώσεις. Επίσης, η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση των νεύρων του δέρματος (trans-cutaneous electrical nerve stimulation-tens), περιφερικών νεύρων ή διαφόρων περιοχών του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να επιφέρει ανακούφιση από τον πόνο (ηλεκτροαναλγησία). Τέλος, ο βελονισμός βρίσκει σήμερα εφαρμογές στην κτηνιατρική. Από τα αναλγητικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στα ιπποειδή, τα οπιοειδή (μορφίνη, μεθαδόνη, πεθιδίνη, βουτορφανόλη) προκαλούν ισχυρή αναλγησία και μικρής έντασης ηρέμηση. Η αναπνευστική καταστολή και η μείωση της συσπαστικότητας του εντέρου είναι συχνές παρενέργειες. Διέγερση μπορεί να παρατηρηθεί ιδιαίτερα ύστερα από τη χορήγηση μορφίνης. Το τοπικά αναισθητικά δίνουν εξαιρετική αναλγησία και μπορούν να χρησιμοποιηθούν προεγχειρητικά (προληπτική αναλγησία), διεγχειρητικά για τη μείωση της δόσης των γενικών αναισθητικών και μετεγχειρητικά. Οι α 2 -αδρενεργικοί αγωνιστές προκαλούν αναλγησία, κυρίως σπλαχνική. Είναι πολύ καλά αναλγητικά σε περιπτώσεις κολικού, ενώ οι ηρεμιστικές ιδιότητες που έχουν βοηθούν στην αποφυγή αυτοτραυματισμού. Το μεγαλύτερο μειονέκτημά τους είναι η καταστολή του κυκλοφορικού συστήματος. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Χρησιμοποιούνται τόσο σε περιπτώσεις οξέος πόνου, τραυματικού ή χειρουργικού, όσο και σε χρόνιο πόνο. Λέξεις ευρετηρίασης: πόνος, αναγνώριση, θεραπεία, ιπποειδή Εισαγωγή πόνος είναι μια δυσάρεστη αίσθηση που συνδέεται με πραγματική ή δυνητική βλάβη ιστών ή που περιγράφεται ως τέτοια (ορισμός που δίδεται από τη Διεθνή Ένωση για τη Μελέτη του Πόνου International Association for the Study of Pain IASP). Η αντίληψη του πόνου ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή του σώματος, στην οποία δρα το επώδυνο ερέθισμα, από την ένταση και τη διάρκεια του ερεθίσματος, και μπορεί να επηρεαστεί από την προηγούμενη εμπειρία και τη συγκινησιακή κατάσταση του οργανισμού, ενώ μπορεί να υπάρχουν και εγγενείς ατομικές διαφορές ως προς την αντίληψη του πόνου (Smokovitis 2004). Ο ουδός αντίληψης του πόνου και ο ουδός αντοχής ποικίλλουν από είδος σε είδος και ανάμεσα στα άτομα του ίδιου είδους, ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τη γενική κατάσταση του ζώου, τη φυλή κ.ά. (Smokovitis 1992, Smokovitis 2004). Η θεραπεία των επώδυνων καταστάσεων επιβάλλεται για λόγους ανθρωπιστικούς, νομικούς, αλλά και ιατρικούς. Οι τελευταίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εξάλειψη των παρενεργειών της συνεχιζόμενης έκκρισης κατεχολαμινών, την επιτάχυνση της επούλωσης και την επάνοδο του ζώου σε φυσιολογική λειτουργία (διατροφή, αυτοπεριποίηση κ.λπ.), τα οποία συμβάλλουν συνολικά στην άμβλυνση της αντίδρασης του οργανισμού στο χειρουργικό στρες. Με αυτόν τον

3 136 AMANITI E. M., SAVVAS I., DIAKAKIS N. τρόπο επηρεάζεται θετικά η λειτουργία των οργάνων και περιορίζεται η νοσηρότητα. Επομένως, η περιεγχειρητική αναλγησία θέτει τις προϋποθέσεις για βελτίωση της υγείας, δεδομένου ότι οι περισσότερες αναλγητικές τεχνικές έχουν ευεργετική επίδραση στη λειτουργία των διαφόρων οργάνων κατά τη μετεγχειρητική περίοδο. Επιπλέον, έχει γίνει αποδεκτό ότι η καταπολέμηση του πόνου είναι αποτελεσματική, όταν η αναλγησία προκληθεί πριν από τη δημιουργία του επώδυνου ερεθίσματος (προληπτική αναλγησία). Στη χειρουργική αυτό σημαίνει τη χορήγηση αναλγητικών προεγχειρητικά για την αποτελεσματικότερη πρόληψη του μετεγχειρητικού πόνου (Raptopoulos et al. 2002). Φυσιοπαθολογία του πόνου Οι υποδοχείς του πόνου (αλγοϋποδοχείς) είναι οι ελεύθερες νευρικές απολήξεις των αισθητικών νευρώνων. Αυτοί ενεργοποιούνται από μηχανικά, θερμικά (ψυχρά, θερμά) ή χημικά ερεθίσματα (βραδυκινίνη, ισταμίνη, σεροτονίνη, ακετυλοχολίνη, προσταγλανδίνες, Κ +, οξέα, κ.ά.). Παρ όλο που ορισμένοι αλγοϋποδοχείς είναι περισσότερο ευαίσθητοι μόνο σε μία ορισμένη κατηγορία από τα ερεθίσματα αυτά, οι περισσότεροι είναι ευαίσθητοι σε περισσότερα από ένα είδη ερεθισμάτων. Επίσης, μπορεί να υπάρχει και αλληλεπίδραση μεταξύ χημικών και μηχανικών ερεθισμάτων. Ένας χημικός παράγοντας, για παράδειγμα, μπορεί να αυξάνει την ευαισθησία των υποδοχέων σε ένα μηχανικό ερέθισμα. Σε περίπτωση ιστικής βλάβης, η ενεργοποίηση των αλγοϋποδοχέων μπορεί να οφείλεται στη σύνθεση ή ελευθέρωση διαφόρων χημικών ουσιών, σε ισχαιμία ή σε μυϊκό σπασμό (άμεση διέγερση μηχανοϋποδοχέων ή έμμεση επίδραση). Αλγοϋποδοχείς υπάρχουν στους σκελετικούς μυς, στο δέρμα, στις αρθρώσεις και στα εσωτερικά όργανα (Smokovitis 1992). Η ποιοτική ανάλυση και η ερμηνεία του πόνου είναι έργο του φλοιού του εγκεφάλου (της σωματοαισθητικής περιοχής), ενώ η αίσθηση του πόνου μπορεί να γίνει και σε χαμηλότερα κέντρα (θάλαμος, κ.ά.). Οι περισσότερες ίνες του πόνου ακολουθούν από τα σπλαχνικά όργανα τη συμπαθητική οδό. Έτσι εξηγείται και ο λόγος που η συμπαθεκτομή ανακουφίζει από τον πόνο που προέρχεται από την καρδιά, το στόμαχο και το έντερο (Smokovitis 1992). Ο πόνος διακρίνεται σε φυσιολογικό και κλινικό. Κατά το φυσιολογικό πόνο, επώδυνα ερεθίσματα που δρουν για μικρό χρονικό διάστημα διεγείρουν αλγοϋποδοχείς, παράγοντας την αίσθηση του πόνου, χωρίς όμως άλλες νευροφυσιολογικές μεταβολές. Αντίθετα, στον κλινικό πόνο επώδυνα ερεθίσματα, συνήθως έντονα (π.χ. ύστερα από έναν σοβαρό τραυματισμό ή μια χειρουργική επέμβαση), προκαλούν αλλαγές στη λειτουργία των νευρώνων, τόσο στο κεντρικό (κεντρική ευαισθητοποίηση) όσο και στο περιφερικό νευρικό σύστημα (περιφερική ευαισθητοποίηση), με αποτέλεσμα τη μείωση του ουδού του πόνου (υπεραλγησία). Ο κλινικός πόνος μπορεί να είναι φλεγμονώδης ή νευροπαθητικός. Ανάλογα με την εντόπισή του διακρίνεται σε σωματικό, όταν προέρχεται από δέρμα, οστά, αρθρώσεις και μυς, ο οποίος συνήθως είναι οξύς και σαφώς εντοπιζόμενος, και σε σπλαχνικό, όταν προέρχεται από τα σπλαχνικά όργανα, ο οποίος είναι αμβλύς και διάχυτος (Raptopoulos et al. 2002). Ο πόνος ενεργοποιεί διάφορα προστατευτικά αντανακλαστικά και πυροδοτεί διάφορες αντιδράσεις στον οργανισμό, ενώ έχει και σημαντική επίδραση στο αυτόνομο νευρικό σύστημα. Έτσι, μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, περιφερική αγγειοσύσπαση, υπέρταση, μεταβολές στη ροή του αίματος, στις αναπνευστικές κινήσεις και στη συγκέντρωση διαφόρων ορμονών στο αίμα, με χαρακτηριστική αύξηση της συγκέντρωσης της κορτιζόλης (Smokovitis 2004). Αναγνώριση του πόνου - συμπτώματα Γενικά Οι πρώτες ενδείξεις ότι ένα ζώο υποφέρει από πόνο είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς του σε σύγκριση με τη φυσιολογική (Mayhew et al. 1998, Smokovitis 2004). Μια αιφνίδια μεταβολή στη συμπεριφορά του ζώου, ενώ βρίσκεται στο φυσικό του περιβάλλον, είναι συχνά η πρώτη ένδειξη οξείας ιστικής βλάβης. Το ζώο, συνήθως, γλείφει, δαγκώνει ή ξύνει το σημείο, στο οποίο πονά. Ορισμένα ζώα όταν πονούν ξαπλώνουν, παραμένουν σιωπηλά ή ακίνητα. Τότε η διάγνωση δυσχεραίνεται. Μεταβολές στη στάση του σώματος, ανησυχία, αυξημένη κινητικότητα ή απροθυμία μετακίνησης κ.λπ. αποτελούν ενδείξεις οξέος πόνου (Smokovitis 2004). Επίσης, η εμφάνιση των οφθαλμών, η θέση των πτερυγίων των ώτων, η ανόρθωση ή η πτώση της κεφαλής, η υπερβολική παραγωγή δακρύων, η μυδρίαση, η θέση των βλεφάρων κ.λπ. είναι ενδεικτικά συμπτώματα πόνου (Mayhew et al. 1998, Smokovitis 2004). Σε όλα, γενικά, τα είδη των ζώων η εμφάνιση του τριχώματος αποτελεί ένδειξη πόνου και διαταραχής του μεταβολισμού. Σε περίπτωση πόνου η πρόσληψη τροφής και νερού μπορεί να μειωθεί και το ζώο να

4 Ε. Μ. ΑΜΑΝΙΤΗ, Ι. ΣΑΒΒΑΣ, Ν. ΔΙΑΚΑΚΗΣ 137 χάνει βάρος. Σε ορισμένα ζώα η μειωμένη κινητικότητα λόγω του πόνου μπορεί να συντελέσει σε κοπρόσταση και μειωμένη αποβολή ή κατακράτηση του ούρου. Ωστόσο, οι μεταβολές στη συμπεριφορά μπορεί να είναι πιο ειδικές και χαρακτηριστικές για κάθε είδος. Προσοχή πρέπει να δίνεται στη διάκριση του πόνου από άλλες στρεσικές καταστάσεις. Μεταβολές στο περιβάλλον (αυξημένοι θόρυβοι, κ.λπ.) μπορεί να προκαλέσουν μεταβολές στη συμπεριφορά του ζώου (δρώντας ως στρεσικοί παράγοντες), χωρίς να έχει προκληθεί πόνος από ιστικές βλάβες (Smokovitis 2004). Σε περίπτωση χρόνιου πόνου υπάρχει διαταραχή του μεταβολισμού, όπως απώλεια βάρους σε περίπτωση οδοντικών παθήσεων ή αύξηση του λιπώδους ιστού λόγω μείωσης της φυσικής δραστηριότητας (Smokovitis 2004). Προσπάθειες καταβάλλονται για να καθοριστούν υποκειμενικά και κυρίως αντικειμενικά κριτήρια για τη διάγνωση του πόνου (εντόπιση και έντασή του) με βάση μεταβολές στη συμπεριφορά και στις φυσιολογικές λειτουργίες του ζώου. Συνήθη συμπτώματα πόνου ανά σύστημα είναι τα εξής (Smokovitis 2004): Νευρικό σύστημα: Μυϊκές συσπάσεις, μυϊκός τρόμος, παράλυση, υπερευαισθησία, μυδρίαση, κ.ά. Κυκλοφορικό σύστημα: Μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό, στην περιφερική αντίσταση των αιμοφόρων αγγείων, στην αρτηριακή πίεση του αίματος, κ.ά. Αναπνευστικό σύστημα: Μεταβολές στην αναπνευστική συχνότητα, στα αέρια του αίματος, στο ph του αίματος, κ.ά. Πεπτικό σύστημα: Μεταβολή του όγκου και της χροιάς των κοπράνων, έμετος, αιμορραγία, απώλεια βάρους, επιβράδυνση της ανάπτυξης του σώματος στα νεαρά ζώα. Ουροποιητικό σύστημα: Κατακράτηση του ούρου, μείωση του όγκου και μεταβολή του ειδικού βάρους του ούρου. Ενδοκρινικό σύστημα: Επηρεασμός της έκκρισης διαφόρων ορμονών (κορτιζόλη, επινεφριδιοφλοιοτρόπος ορμόνη, κατεχολαμίνες, ενδογενή οπιοειδή, αυξητική ορμόνη, κ.ά.). Ερειστικό σύστημα: Χωλότητα, απροθυμία κίνησης, πάρεση, τετανική σύσπαση, ατροφία μυών. Διάφορα συμπτώματα: Μεταβολές της θερμοκρασίας του σώματος, αποχρωματισμός του δέρματος, κ.λπ. Ειδικά συμπτώματα στα ιπποειδή Στο φυσιολογικό ίππο ο πόνος εκφράζεται με πολλούς τρόπους, ανάλογα με το πού εντοπίζεται, την έντασή του και τον χαρακτήρα του ζώου. Οι «ψυχρόαιμοι» ίπποι φαίνεται να είναι λιγότερο ευαίσθητοι στον πόνο σε σχέση με τους «θερμόαιμους» (Schatzmann 2001). Επίσης, φαίνεται πως υπάρχει και διαφορετική συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Γενικά, είναι εύκολο να διαγνωστεί ένας οξύς κοιλιακός πόνος (κολικός), αντίθετα με τον χρόνιο πόνο στις αρθρώσεις, τους τένοντες ή τα οστά (Beard 1998, Schatzmann 2001). Σε οξύ πόνο ο ίππος αποκτά χαρακτηριστική έκφραση προσώπου. Τα μάτια εμφανίζονται μικρότερα, με το βλέμμα αγχώδες. Πυρετός, αυξημένη αρτηριακή πίεση, ιδρώτας και αυξημένος καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός οφείλονται σε διέγερση του συμπαθητικού (Beard 1998, Schatzmann 2001, Smokovitis 2004). Το ζώο κοιτά προς τα πίσω και προσπαθεί να σκάψει το έδαφος. Έντονος πόνος μπορεί να οδηγήσει σε πανικό και αυτοτραυματισμό. Ο περιφερικός σωματικός πόνος μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα. Μια φλεγμονώδης αντίδραση στην οπλή, ενδονυχίτιδα, σήψη της χελιδόνας ή νέκρωση του πλάγιου χόνδρου προκαλούν έντονο πόνο. Επίσης, μυΐτιδα μεγάλων μυϊκών μαζών, κατάγματα και τραύματα τενόντων και συνδέσμων προκαλούν πόνο. Τα ζώα αυτά αρνούνται να μετακινηθούν, χωλαίνουν και συχνά παραμένουν σε στερνική ή πλάγια κατάκλιση (Smokovitis 1992, Taylor and Clarke 1999, Schatzmann 2001). Κυρίως λόγω του μεγέθους τους και της δύναμής τους οι ίπποι αντέχουν καλύτερα τα χειρουργικά ερεθίσματα, ακόμα και χωρίς επαρκή δόση αναλγητικών (Taylor and Clarke 1999). Βέβαια, η σωστή μετεγχειρητική αναλγησία βελτιώνει την ανάνηψη. Ένας ίππος που πονάει είναι πολύ πιθανό να παρουσιάζει αστασία και να έχει τάσεις αυτοτραυματισμού ή να προσπαθεί να σηκωθεί πολύ γρήγορα κατά την ανάνηψη από τη γενική αναισθησία. Σε περίπτωση κατάγματος πρέπει να γίνεται σωστή επίδεση και υποστήριξη του καταγματικού άκρου. Καθώς η κίνηση του άκρου προκαλεί πόνο, αν το κάταγμα έχει σταθεροποιηθεί επαρκώς, η ένταση του πόνου κατά την κίνηση μειώνεται. Θεωρητικά είναι πιο αποτελεσματικό να χορηγούνται αναλγητικά πριν τη δράση του επώδυνου ερεθίσματος, ώστε να μειωθεί η ένταση του μετεγχειρητικού πόνου (προληπτική αναλγησία). Ωστόσο, είναι άγνωστο αν αυτό λειτουργεί πραγματικά στα ιπποειδή (Smokovitis 1992, Taylor and Clarke 1999, Smokovitis 2004).

5 138 AMANITI E. M., SAVVAS I., DIAKAKIS N. Σε γενικές γραμμές, τα τυπικά συμπτώματα πόνου για τα ιπποειδή είναι (Smokovitis 2004): στήριξη του σώματος στα τρία άκρα (αδυναμία στήριξης στο άκρο που πονάει) μη φυσιολογική θέση των άκρων κύρτωση της ράχης πτώση της κεφαλής πτώση των ώτων, κύλισμα του ζώου στο έδαφος λάκτισμα δάγκωμα επιθετικότητα τάση φυγής ή απροθυμία κίνησης αφύσικο βάδισμα/δυσκινησία χωλότητα αυτοτραυματισμός Τα παραπάνω συμπτώματα απαιτούν άμεσα τη χορήγηση αναλγητικών. Η αξιολόγησή τους κατά τη διάρκεια της εργασίας του ζώου ή στον χώρο παραμονής του (στάβλος, λιβάδι) είναι πιο δύσκολη (Ko and Pablo 1997, Schatzmann 2001). Ωστόσο, η αναγνώριση του χρόνιου πόνου αποτελεί πρόκληση, καθώς η συμπεριφορά του ζώου έχει μεταβληθεί, λιγότερο ή περισσότερο, και αντιδρά διαφορετικά στα εξωτερικά ερεθίσματα (Ko and Pablo 1997, Taylor and Clarke 1999). Στους ίππους αθλητές ο μικρός βαθμός πόνου είναι ανεκτός και τα συμπτώματα μπορούν να γίνουν αντιληπτά μόνο από έμπειρους κτηνιάτρους ή αναβάτες (Ko and Pablo 1997, Beard 1998). Αντιμετώπιση του πόνου Ενήλικα ιπποειδή Ο πόνος αντιμετωπίζεται ριζικά μόνο μετά την ανεύρεση της αιτίας που τον προκαλεί. Μπορεί, όμως, να αντιμετωπιστεί συμπτωματικά με τη χρήση αναλγητικών φαρμάκων (Πίνακας 1) και με τοπικές απονευρώσεις. Επίσης, η διαδερμική ηλεκτρική διέγερση των νεύρων του δέρματος (trans-cutaneous electrical nerve stimulation-tens), των περιφερικών νεύρων ή διαφόρων περιοχών του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να επιφέρει ανακούφιση από τον πόνο (ηλεκτροαναλγησία). Τέλος, ο βελονισμός βρίσκει σήμερα εφαρμογές στην κτηνιατρική. Οπιοειδή Τα οπιοειδή, όπως η μορφίνη, η μεθαδόνη, η πεθιδίνη και η βουτορφανόλη, επιδρούν σε ένα μεγάλο αριθμό υποδοχέων, από τους οποίους οι μ είναι υπεύθυνοι για τις αναλγητικές ιδιότητές τους, αλλά και για παρενέργειες, όπως η καταστολή του αναπνευστικού συστήματος και η διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Υπάρχουν βέβαια και άλλοι υποδοχείς π.χ. κ και δ, οι οποίοι ωστόσο προκαλούν μικρής έντασης αναλγησία (Taylor and Clarke 1999). Τα οπιοειδή προκαλούν μικρής έντασης ηρέμηση όταν χρησιμοποιούνται χωρίς συνδυασμό με άλλα ηρεμιστικά. Η αναπνευστική καταστολή και η μείωση της συσπαστικότητας του εντέρου είναι συχνές παρενέργειες στον ίππο, χωρίς, ωστόσο να αποτελούν πρόβλημα, αν οι δόσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα (Ko and Pablo 1997, Taylor and Clarke 1999). Διέγερση του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να παρατηρηθεί, ιδιαίτερα ύστερα από τη χορήγηση μορφίνης, και εμφανίζεται ως τονική σύσπαση των μυών (κυρίως των χειλέων), αταξία ή βίαιη αντίδραση. Οι παρενέργειες μπορούν να μειωθούν μειώνοντας τη δόση και χορηγώντας τα οπιοειδή ενδομυϊκά (η ενδοφλέβια έγχυση συνοδεύεται συχνότερα από διέγερση). Η δράση των οπιοειδών μπορεί να αναστραφεί χορηγώντας ναλοξόνη, ναλμεφένη ή ναλτρεξόνη (Taylor and Clarke 1999, Smokovitis 2004). Η πεθιδίνη (1-2 mg/kg) χορηγείται ενδομυϊκά και προκαλεί καλή αναλγησία και μερική ηρέμηση. Λόγω της σπασμολυτικής δράσης της στο έντερο, είναι φάρμακο επιλογής για τον σπασμωδικό κολικό (Taylor and Clarke 1999, Smokovitis 2004). Προκαλεί σπάνια αναφυλακτικό shock. Η μορφίνη (0,1 mg/kg) και η μεθαδόνη (0,1 mg/kg) λόγω της διέγερσης που προκαλούν δεν χρησιμοποιούνται μεμονωμένα. Μπορούν, ωστόσο, να χορηγηθούν ενδομυϊκά προεγχειρητικά και να δώσουν αναλγησία για 4 περίπου ώρες. Η βουτορφανόλη (0,05-0,1 mg/kg ενδομυϊκά ή ενδοφλέβια) προκαλεί αποτελεσματική αναλγησία και χρησιμοποιείται σε περίπτωση κολικού και για μετεγχειρητική αναλγησία (Taylor and Clarke 1999). Τοπικά αναισθητικά Το τοπικά αναισθητικά δίνουν εξαιρετική αναλγησία και μπορούν να χρησιμοποιηθούν προεγχειρητικά (προληπτική αναλγησία), διεγχειρητικά για τη μείωση της δόσης των γενικών αναισθητικών και μετεγχειρητικά (Taylor and Clarke 1999, Dobromylskyj et al. 2000). Αναστέλλουν τη μεταβίβαση των ώσεων στις νευρικές ίνες και τις νευρομυϊκές συνάψεις, με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό του αυτόνομου νευρικού συστήματος, την αναισθησία/αναλγησία ή τη μυϊκή παράλυση της περιοχής που νευρώνεται από τα συγκεκριμένα νεύρα

6 Ε. Μ. ΑΜΑΝΙΤΗ, Ι. ΣΑΒΒΑΣ, Ν. ΔΙΑΚΑΚΗΣ 139 (Dobromylskyj et al. 2000, Mama 2002). Οι αισθήσεις καταλύονται με την ακόλουθη σειρά: πόνος, θερμότητα, αφή, αίσθηση βαθιάς πίεσης, ενώ τελευταία καταλύεται η κινητική λειτουργία. Αυτή η επιλεκτικότητα των τοπικών αναισθητικών στην ένταση της αναισθητοποίησης των διαφόρων ινών κατέστησε δυνατή την αναστολή μεταβίβασης ώσεων στα αισθητικά νεύρα, χωρίς να επηρεάζονται τα κινητικά. Η αποτελεσματικότητα των τοπικών αναισθητικών εξαρτάται από τη δόση, το σημείο έγχυσης (πλούσια ή φτωχή αιμάτωση), την κατανομή τους στο σώμα, τον τρόπο αποβολής τους από τον οργανισμό και τη γενική κατάσταση του ζώου. Ο συνδυασμός του αναισθητικού με κάποια αγγειοσυσπαστική ουσία (αδρεναλίνη) μειώνει την ταχύτητα απορρόφησής του, μειώνοντας την αιμάτωση της περιοχής (Mama 2002). Τοξίκωση από τα τοπικά αναισθητικά δεν είναι απίθανο να εμφανιστεί και μπορεί να είναι τοπική (μύες, νευρικές ίνες) ή συστηματική (κεντρικό νευρικό σύστημα, κυκλοφορικό σύστημα). Μερικές φορές μπορεί να εμφανιστούν και άλλες παρενέργειες, όπως αλλεργίες, μεθαιμοσφαιριναιμία κ.ά. (Mama 2002). Η πιθανότητα τοξίκωσης μειώνεται και οι επιπλοκές μπορούν να αποφευχθούν (Papadopoulos 1993): 1. μειώνοντας την ποσότητα του αναισθητικού, 2. χρησιμοποιώντας αραιά διαλύματα, 3. καθυστερώντας την απορρόφηση με την προσθήκη αγγειοσυσπαστικού, 4. χορηγώντας προηγουμένως ένα κατασταλτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Τα τοπικά αναισθητικά μπορούν να χορηγηθούν για (Dobromylskyj et al. 2000, Mama 2002, Robinson and Natalini 2002): Τελική αναισθησία (επιφανείας, στους βλεννογόνους, ενδοαρθρικά, ενδοφλέβια, με διήθηση, κ.λπ.). Περιφερική (επιχώρια, στελεχιαία) αναισθησία. Ραχιαία αναισθησία (επισκληρίδια και υπαραχνοειδής). Λιδοκαΐνη Η λιδοκαΐνη είναι το πιο διαδεδομένο τοπικό αναισθητικό στην κτηνιατρική. Μετά την έγχυση η αναισθησία επέρχεται σε 5-10 min και διαρκεί min. Μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς αδρεναλίνη. Η λιδοκαΐνη μπορεί να χορηγηθεί από όλες τις οδούς που προαναφέρθηκαν, αλλά και διαδερμικά σε μορφή εμπλάστρου (patch), οπότε προκαλεί αποτελεσματική τοπική αναλγησία, με διάρκεια περίπου 24 ώρες (Mama 2002). Μεπιβακαΐνη Η μεπιβακαΐνη είναι το πιο διαδεδομένο τοπικό αναισθητικό στην κλινική πράξη στον ίππο. Η διάρκεια δράσης της είναι περίπου ίδια με αυτήν της λιδοκαΐνης. Χρησιμοποιείται σε στελεχιαία αναισθησία νεύρων, σε επισκληρίδια αναισθησία και ενδοαρθρικά (Baller and Hendrickson 2002). Μπουπιβακαΐνη Η μπουπιβακαΐνη είναι περίπου τέσσερις φορές πιο ισχυρή από τη λιδοκαΐνη. Η αναισθησία διαρκεί 3-10 ώρες, δηλαδή περισσότερο από κάθε άλλο τοπικό αναισθητικό, και μπορεί να αυξηθεί με την προσθήκη αδρεναλίνης (Papadopoulos 1993, Mama 2002). Χρησιμοποιείται για τοπικά, αλλά και επισκληριδίως. Ροπιβακαΐνη Η ροπιβακαΐνη χρησιμοποιείται όπως και η μπουπιβακαΐνη (Mama 2002). Σε μια μελέτη σε άλογα, έγινε σύγκριση της δράσης της λιδοκαΐνης σε σχέση με τη ροπιβακαΐνη κατά την επισκληρίδια αναισθησία, και η ροπιβακαΐνη (5,8 ml, 1% διάλυμα) σε συνδυασμό με αδρεναλίνη 1: έδωσε 285 λεπτά περινεϊκής αναλγησίας σε σύγκριση με τα 163 λεπτά της λιδοκαΐνης (5,8 ml, 2% διαλύματος). Η ροπιβακαΐνη προκαλεί στον άνθρωπο επιλεκτικό αποκλεισμό των αισθητικών νεύρων, χωρίς να επηρεάζει τα κινητικά. Ωστόσο, ανάλογη δράση δεν έχει διαπιστωθεί στα ιπποειδή (Robinson and Natalini 2002). Προκαΐνη Η προκαΐνη χρησιμοποιείται για αναλγησία με διήθηση και στελεχιαία αναισθησία. Στα ιπποειδή χρησιμοποιείται διάλυμα συγκέντρωσης 2%. Η αναισθησία διαρκεί λεπτά και μπορεί να επιμηκυνθεί αν συνδυαστεί με αδρεναλίνη. Η αποτελεσματικότητά της μειώνεται όταν χορηγείται για αναισθησία επιφανείας (Mama 2002). Tετρακαΐνη Η τετρακαΐνη είναι περίπου τέσσερις φορές ισχυρότερη από την προκαΐνη. Απορροφάται γρήγορα και η αναισθησία διαρκεί λεπτά. Εξαιτίας της γρήγορης απορρόφησης και του αργού μεταβολισμού από χολινεστεράσες υπάρχει αυξημένη πιθανότητα τοξίκωσης. Χρησιμοποιείται για την πρόκληση τοπικής αναισθησίας στους οφθαλμούς, στις ρινικές κοιλότητες, στο λάρυγγα και για υπαραχνοειδή αναισθησία, όταν απαιτείται αποκλεισμός των αισθητικών και των κινητικών νεύρων (Mama 2002).

7 140 AMANITI E. M., SAVVAS I., DIAKAKIS N. Βενζοκαΐνη Η βενζοκαΐνη χρησιμοποιείται στην οδοντιατρική για πρόκληση αναισθησίας των ούλων, του βλεννογόνου και του δέρματος του στόματος (Mama 2002). α 2 -Αδρενεργικοί αγωνιστές Οι α 2 -αδρενεργικοί αγωνιστές (ή απλά α 2 -αγωνιστές) διεγείρουν τους α 2 -αδρενεργικούς υποδοχείς του κεντρικού νευρικού συστήματος (κυρίως σε επίπεδο νωτιαίου μυελού) και προκαλούν αναλγησία, κυρίως σπλαχνική. Είναι πολύ καλά αναλγητικά σε περιπτώσεις κολικού, ενώ οι ηρεμιστικές ιδιότητες που έχουν βοηθούν στην αποφυγή αυτοτραυματισμού. Το μεγαλύτερο μειονέκτημά τους είναι η καταστολή του κυκλοφορικού συστήματος (βραδυκαρδία, κολποκοιλιακοί αποκλεισμοί), με αποτέλεσμα τη μείωση της καρδιακής παροχής. Οι α 2 -αγωνιστές χρησιμοποιούνται στον επισκληρίδιο χώρο, καθώς προκαλούν ισχυρή αναλγησία και έχουν μεγαλύτερη διάρκεια δράσης, σε σχέση με τα τοπικά αναισθητικά. Σε επισκληρίδια έγχυση, η κινητική λειτουργία δεν καταλύεται και τα ζώα παραμένουν όρθια, ακόμα και αν η αναλγησία φτάσει την οσφυϊκή ή θωρακική χώρα, εκτός και αν η δόση υπερβεί την προτεινόμενη. Ωστόσο, η αταξία, η κατάκλιση και η καταστολή του κυκλοφορικού είναι συχνές επιπλοκές. Τα φάρμακα που έχουν μελετηθεί είναι η ξυλαζίνη, η μεδετομιδίνη, η δετομιδίνη και η ρομιφιδίνη. Οι παρενέργειες (αλλά και η αναλγησία) μπορούν να αναστραφούν με τη χορήγηση α 2 -ανταγωνιστών, όπως η ατιπαμεζόλη (40 μg/kg iv) και η υοχιβίνη (50 μg/kg iv) (Dobromylskyj et al. 2000, Daunt and Steffey 2002, Robinson and Natalini 2002). Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ) Τα ΜΣΑΦ είναι φάρμακα, που παρ ότι δεν έχουν στεροειδή πυρήνα, έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Από χημικής απόψεως χωρίζονται σε παράγωγα του ενολικού οξέος και παράγωγα του καρβοξυλικού οξέος. Η δράση τους βασίζεται στην αναστολή της σύνθεσης της κυκλο-οξυγονάσης (COX) και κατά συνέπεια των προσταγλανδινών, οι οποίες συμμετέχουν στη φλεγμονώδη εξεργασία. Τα ΜΣΑΦ έχουν αντιπυρετική, αντιενδοτοξική, αντιπηκτική, αντιφλεγμονώδη και αναλγητική δράση (Budsberg 2002, Moses and Bertone 2002). H αποτελεσματικότητά τους φτάνει αυτή των οπιοειδών σε πολλές περιπτώσεις θεραπείας μυοσκελετικού και σπλαχνικού άλγους. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο σε περιπτώσεις οξέος πόνου, όπως στα κατάγματα. Τα ΜΣΑΦ μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε περιπτώσεις οξέος πόνου, τραυματικού ή χειρουργικού, όσο και σε χρόνιο πόνο, όπως στην οστεοαρθρίτιδα (Budsberg 2002). Γενικά, η χρήση των ΜΣΑΦ αντενδείκνυται στις παρακάτω περιπτώσεις, αν και με τα νεότερα φάρμακα οι παρενέργειες έχουν μειωθεί σημαντικά (Budsberg 2002): Αναπνευστική ή ηπατική ανεπάρκεια. Μείωση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος (shock, αφυδάτωση, υπόταση, ασκίτης). Ενεργή νόσος του πεπτικού συστήματος. Εγκυμοσύνη. Τα ΜΣΑΦ σε υψηλές δόσεις και συχνή χορήγηση προκαλούν τοξίκωση (Taylor and Clarke 1999, Dobromylskyj et al. 2000, Schatzmann 2001). Προκαλούνται αναπνευστικές και γαστρεντερικές δυσλειτουργίες, ενώ έχουν αναφερθεί θρομβοφλεβίτιδα και νέκρωση ιστών από ενδομυϊκές ή περιαγγειακές εγχύσεις, καθώς και ηπατοκυτταρική τοξίκωση από καρπροφαίνη σε σκύλους (Moses and Bertone 2002). Ωστόσο, αν και η αναστολή της σύνθεσης των προσταγλανδινών έχει συσχετιστεί με τη μετεγχειρητική αναπνευστική δυσλειτουργία στους σκύλους, ιδιαίτερα ύστερα από υποτασική αναισθησία, δεν ισχύει το ίδιο και στα ιπποειδή. Η αναστολή της κυκλο-οξυγονάσης περιορίζει τα συμπτώματα ενδοτοξιναιμίας με αποτέλεσμα τα ΜΣΑΦ να βρίσκουν συχνά εφαρμογή διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά σε επεμβάσεις κολικού (Dobromylskyj et al. 2000). Στα ιπποειδή, τα ΜΣΑΦ, εκτός από τη χρήση τους ως αντιφλεγμονώδη/αποιδηματικά/αντιπυρετικά, χρησιμοποιούνται σε μυοσκελετικές παθήσεις, καθώς και για τη μείωση του κοιλιακού πόνου. Η κετοπροφαίνη και η φαινυλοβουταζόνη μειώνουν την ένταση του χρόνιου πόνου στην οπλή, καθώς και τη χωλότητα εξαιτίας ενδονυχίτιδας (Moses and Bertone 2002). Χορηγούνται ενδοφλεβίως πριν ή κατά τη διάρκεια της αναισθησίας, ώστε η δράση τους να έχει επέλθει κατά την ανάνηψη. Η αποτελεσματικότητα των ΜΣΑΦ εξαρτάται από το σημείο εντόπισης του πόνου. Πειράματα έδειξαν ότι στους ίππους η ισχύς των ΜΣΑΦ έχει ως εξής (Ko and Pablo 1997): φλουνιξίνη > φαινυλοβουταζόνη > κετοπροφαίνη > ναπροξένη. Ασπιρίνη Η ασπιρίνη είναι το πιο γνωστό ΜΣΑΦ για ποικίλα προβλήματα. Ωστόσο, προκαλεί γαστρεντερικές διαταραχές και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων αυξάνεται, όσο αυξάνεται η δόση. Η ασπιρίνη έχει και

8 Ε. Μ. ΑΜΑΝΙΤΗ, Ι. ΣΑΒΒΑΣ, Ν. ΔΙΑΚΑΚΗΣ 141 ισχυρή αντιθρομβωτική δράση. Στην κλινική πράξη χρησιμοποιείται σπάνια στον ίππο (Dobromylskyj et al. 2000, Budsberg 2002). Φλουνιξίνη Η φλουνιξίνη είναι από τα αποτελεσματικότερα ΜΣΑΦ και έχει αντιενδοτοξικές ιδιότητες, σε δόσεις πολύ μικρότερες από αυτήν που προκαλεί αναλγησία. Θεωρείται ιδανικό για την πρόκληση αναλγησίας σε περιπτώσεις κοιλιακού, μητριαίου ή οφθαλμικού πόνου. Ενισχύει την καρδιαγγειακή λειτουργία (Dobromylskyj et al. 2000, Moses and Bertone 2002). Κετοπροφαίνη Η κετοπροφαίνη, ενώ προκαλεί εξαιρετική μετεγχειρητική αναλγησία, μπορεί να προκαλέσει αιμορραγίες κατά την περιεγχειρητική χορήγηση. Έρευνες που έχουν γίνει για τη μετεγχειρητική αναλγησία σε συγκεκριμένες ορθοπαιδικές επεμβάσεις σε σκύλους, έδειξαν ότι η κετοπροφαίνη σε συνδυασμό με οξυμορφόνη είχαν καλύτερο αποτέλεσμα από τη μεμονωμένη χρήση οξυμορφόνης. Παρόμοια αποτελέσματα υπάρχουν και στους ίππους (Dobromylskyj et al. 2000, Budsberg 2002, Moses and Bertone 2002). Καρπροφαίνη Η καρπροφαίνη χορηγείται σε περιπτώσεις χρόνιου πόνου. Δεν επηρεάζει την πηκτικότητα και δεν προκαλεί αιμορραγίες κατά τη χειρουργική επέμβαση. Σπάνια παρατηρούνται γαστρεντερικές διαταραχές, ενώ ηπατική δυσλειτουργία αναφέρεται σε ποσοστό μικρότερο του 0,06%. Συγκριτική έρευνα μεταξύ κετοπροφαίνης και καρπροφαίνης στο σκύλο έδειξε ότι η καρπροφαίνη προκαλεί καλύτερη αναλγησία. Ίδιες παρατηρήσεις έχουν γίνει και στα ιπποειδή (Dobromylskyj et al. 2000, Budsberg 2002, Moses and Bertone 2002). Φαινυλοβουταζόνη Η φαινυλοβουταζόνη χορηγείται σε περιπτώσεις μυοσκελετικού πόνου. Πρακτικά, μειώνει και το σπλαχνικό πόνο. Συγκριτική μελέτη για τη φαινυλοβουταζόνη, την κετοπροφαίνη και τη φλουνιξίνη έδειξε ότι η μακροχρόνια χρήση τους προκαλεί έλκη στον πεπτικό σωλήνα, ενώ το παχύ και το λεπτό έντερο επηρεάζονται περισσότερο από τη φαινυλοβουταζόνη (Ko and Pablo 1997, Mayhew et al. 1998, Dobromylskyj et al. 2000, Schatzmann 2001). Μελοξικάμη Η μελοξικάμη βρίσκεται ακόμα σε ερευνητικό στάδιο, αν και οι δόσεις είναι γνωστές. Οι παρενέργειες είναι ελάχιστες και κυρίως γαστρεντερικές (Budsberg 2002, Moses and Bertone 2002). Άλλες μέθοδοι Φυσικές μέθοδοι Τα κρύα επιθέματα χρησιμοποιούνται συχνά σε σοβαρά οιδήματα, κυρίως των άκρων, λόγω τενοντίτιδας, φλεγμονών ή αιματωμάτων (θερμοκρασία νερού 8-13 ο C). Η χρήση «μπότας», στην οποία τοποθετούνται εσωτερικά παγάκια ή κρύο νερό, χρησιμοποιείται συχνά. Τα spray μπορούν να ψυχράνουν τοπικά μια περιοχή, ώστε να γίνονται ανώδυνα καθετηριασμοί ή ενδοδερμικές ενέσεις (Taylor and Clarke 1999). Βελονισμός Ο βελονισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με αναλγητικές ουσίες σε μειωμένες δόσεις για να αποφευχθούν παρενέργειες σε ζώα που παρουσιάζουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτές. Κατά το βελονισμό η αγωγή των νευρικών ώσεων μετά τη διέγερση των αλγοϋποδοχέων (χειρουργικές επεμβάσεις κ.λπ.) προς ανώτερα κέντρα αναστέλλεται. Ο μηχανισμός αναστολής σχετίζεται με μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση κυρίως ενδορφινών, εγκεφαλινών, σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης και ουσίας Ρ, που ελευθερώνονται στο κεντρικό νευρικό σύστημα μετά την τοποθέτηση ειδικών βελονών (με ή χωρίς τη διοχέτευση ηλεκτρικού ρεύματος) σε συγκεκριμένα σημεία του δέρματος (Smokovitis 1992, Smokovitis 2004). Τα διάφορα ερεθίσματα που φθάνουν στο νωτιαίο μυελό υφίστανται και άλλων ειδών τροποποίηση (θεωρία της πύλης), όπως είναι για παράδειγμα η αναστολή των αλγοαισθητικών νευρώνων που προκαλείται από τη δραστηριότητα των χαμηλού ουδού μηχανοϋποδοχέων, κάτι που εξηγεί την ανακούφιση που αισθάνεται κανείς ύστερα από εντριβή περιοχής που υπέστη σοβαρό μηχανικό ερεθισμό, π.χ. δυνατό χτύπημα με σκληρό αντικείμενο (Raptopoulos et al. 2002, Smokovitis 2004). Νευρεκτομή Η διατομή ενός περιφερικού νεύρου έχει ως στόχο τη μείωση της έντασης του πόνου που προέρχεται κυρίως από το σησαμοειδοφαλαγγικό σύστημα. Ιστορικά, σε όλα τα άκρα έχει εφαρμοστεί η νευρεκτομή, όμως η μέθοδος δεν χρησιμοποιείται πλέον ευρέως. Σήμερα μόνο τα νεύρα κάτω από την καρπιαιομετακαρπική άρθρωση εκτέμνονται και συγκεκριμένα εφαρμόζεται μόνο η αμφοτερόπλευρη κάτω παλαμιαία

9 142 AMANITI E. M., SAVVAS I., DIAKAKIS N. Table 1. Dose rates of analgesic drugs in equines. Πίνακας 1. Δόσεις αναλγητικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στα ιπποειδή. Φάρμακο Οπιοειδή μορφίνη πεθιδίνη βουτορφανόλη μεθαδόνη Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ασπιρίνη φαινυλοβουταζόνη φλουνιξίνη κετοπροφαίνη μελοξικάμη καρπροφαίνη Τοπικά αναισθητικά λιδοκαΐνη μπουπιβακαΐνη ροπιβακαΐνη α 2 -Αδρενεργικοί αγωνιστές ξυλαζίνη δετομιδίνη ρομιφιδίνη μεδετομιδίνη Δόση 0,1 mg/kg κάθε 4 ώρες im 1-2 mg/kg κάθε 1-2 ώρες im 0,05-0,1 mg/kg iv/im κάθε 8 ώρες 0,1 mg/kg im κάθε 4 ώρες 25 mg/kg po κάθε 12 ώρες, μετά 10 mg/kg ημερησίως 2,2-4,4 mg/kg iv 4,4 mg/kg po κάθε 12 ώρες το πρώτο 24ωρο, μετά 2,2 mg/kg κάθε 12 ώρες για 2-4 ημέρες, μετά 2,2 mg/kg ημέρα παρά ημέρα 1,1 mg/kg po/iv ημερησίως για το πολύ 5 ημέρες 2,2 mg/kg iv ημερησίως για το πολύ 5 ημέρες 0,6 mg/kg iv μία ή δύο φορές την ημέρα 0,7 mg/kg iv ημερησίως (μέγιστο 2 δόσεις) ή 0,7 mg/kg po ημερησίως για 4-9 ημέρες 0,22-0,35 mg/kg διάλυμα 1-2% (επισκληρίδια έγχυση) 5-7 ml/450 kg διάλυμα 0,5% (επισκληρίδια έγχυση) 8 ml/500 kg διάλυμα 0,5% (επισκληρίδια έγχυση) 0,17-0,35 mg/kg (επισκληρίδια έγχυση) 0,2-1 mg/kg iv (επαναλαμβανόμενα αν χρειαστεί) μg/kg (επισκληρίδια έγχυση) 0,02-0,04 mg/kg iv/im 80 μg/kg (επισκληρίδια έγχυση) 0,08-0,12 mg/kg iv/im μg/kg (επισκληρίδια έγχυση) νευρεκτομή. Τα ζώα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε βαριές εργασίες ή να αγωνίζονται ύστερα από νευρεκτομή, καθώς η υποκείμενη νόσος δεν έχει εξαλειφθεί. Η αισθητικότητα της περιοχής ανακτάται σε ένα έτος περίπου (Ko and Pablo 1997, Schatzmann 2001). Πώλοι Οι οδηγίες για τη χρήση αναλγητικών στους πώλους είναι παρόμοιες με αυτές για τα ενήλικα ιπποειδή. Χορηγούνται σε περιπτώσεις κοιλιακού πόνου, οξείας πνευμονίας, τραυματισμού, νευρολογικών διαταραχών και πυρετού που σχετίζεται με διάφορα προβλήματα. Τα συνηθέστερα ΜΣΑΦ που χρησιμοποιούνται στους πώλους είναι η φλουνιξίνη, η φαινυλοβουταζόνη και η κετοπροφαίνη (Ko and Pablo 1997, Taylor and Clarke 1999). Οι παρενέργειες των ΜΣΑΦ στους πώλους δεν διαφέρουν από αυτές στα ενήλικα ζώα. Έχουν παρατηρηθεί γαστρεντερικά έλκη και κολίτιδα του δεξιού ραχιαίου και κοιλιακού κόλου, λόγω μείωσης της σύνθεσης των προσταγλανδίνων (Ko and Pablo 1997, Mayhew et al. 1998). Ως μέτρο προφύλαξης χορηγείται ρανιτιδίνη 6,6 mg/kg po κάθε 8 ώρες ή 2 mg/kg iv κάθε 6 ώρες και σιμετιδίνη mg/kg po κάθε 8 ώρες, στα ζώα που χρειάζεται να επαναληφθεί η χορήγηση ΜΣΑΦ. Αναφορικά με τα τελευταία, η φλουνιξίνη είναι περισσότερο τοξική από την κετοπροφαίνη και λιγότερο τοξική από την φαινυλοβουταζόνη. Η χρήση ΜΣΑΦ μπορεί να προκαλέσει ρινίτιδα και νεκρώσεις του ρινικού βλεννογόνου, καθώς προκαλεί μείωση της σύνθεσης των προσταγλανδίνων τοπικά (Ko and Pablo 1997, Mayhew et al. 1998, Taylor and Clarke 1999).

10 Ε. Μ. ΑΜΑΝΙΤΗ, Ι. ΣΑΒΒΑΣ, Ν. ΔΙΑΚΑΚΗΣ 143 REFERENCES - BIΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Baller LS, Hendrickson DA (2002) Management of equine orthopedic pain. Vet Clin North Am Equine Pract, 18: Beard LA (1998) Principles of Antimicrobial Therapy. In: Equine internal medicine. WB Saunders, Philadelphia, pp Budsberg S (2002) Nonsteroidal Anti-inflammatory drugs. In: Handbook of Veterinary Pain Management. Mosby, St. Louis, pp Daunt DA, Steffey EP (2002) Alpha-2 adrenergic agonists as analgesics in horses. Vet Clin North Am Equine Pract, 18: Dobromylskyj P, Flecknell PA, Lascelles BD, Pascoe PJ, Taylor P, Waterman-Pearson A (2000) Management of postoperative and other acute pain. In: Pain management in Animals. WB Saunders, Philadelphia, pp Ko JCH, Pablo LS (1997) The foal: Sedation and anaesthesia in foals. In: Current therapy in Equine medicine. 4 th ed, WB Saunders, Philadelphia, pp Mama K (2002) Local anaesthetics. In: Handbook of Veterinary Pain management. Mosby, St. Louis, pp Mayhew IG, Merritt MA, Moore NJ, Colahan TP (1998) Neonatal Evaluation and Management. In: Equine Medicine and Surgery. 5 th ed, Mosby, St. Louis, pp Moses VS, Bertone AL (2002) Nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Vet Clin North Am Equine Pract, 18: Papadopoulos Ph (1993) Domestic animal surgery. Vol. 1, Kyriakidis Bros., Thessaloniki (in Greek). Robinson PE, Natalini CC (2002) Epidural anaesthesia and analgesia in horses. Vet Clin North Am Equine Pract, 18: Raptopoulos D, Savvas I, Papazoglou L (2002) Pain management: from theory to practice. In: Proceedings of the Peri-operative analgesia seminar, (Thessaloniki) Greece, pp (in Greek). Smokovitis A (1992) Topics on pathophysiology. University Studio Press, Thessaloniki (in Greek). Smokovitis A (2004) Physiology. 4th ed, Kyriakidis Bros., Thessaloniki (in Greek). Schatzmann U (2001) Practical Analgesic Treatment in Horses. In: Animal Pain. Van der Wees Publisher, Utrecht, pp Taylor PM, Clarke KW (1999). Handbook of Equine Anaesthesia. WB Saunders, New York.

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

Metacam. μελοξικάμη. Τι είναι το Metacam; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Metacam; Περίληψη EPAR για το κοινό

Metacam. μελοξικάμη. Τι είναι το Metacam; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Metacam; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/CVMP/259397/2006 EMEA/V/C/000033 Περίληψη EPAR για το κοινό μελοξικάμη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR). Σκοπός του εγγράφου είναι να εξηγήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. v δεκαπέντε φορές περισσότερες περιεγχειρητικές επιπλοκές από σκύλο και γάτα v δυσκολότερος ο κλινικός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Sedator 1,0 mg/ml, ενέσιμο διάλυμα 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΠΑΡΤΙΔΩΝ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Metacam 5 mg/ml ενέσιμο διάλυμα για βοοειδή και χοίρους 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα ml περιέχει: Δραστικό συστατικό: Μελοξικάμη 5 mg Έκδοχο:

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ Παυλίδου Κυριακή Υποψ.Διδάκτορας Αναισθησιολογίας & Εντατικής Θεραπείας, Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Α.Π.Θ «Το δηλητήριο βρίσκεται σε καθετί και τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης 132 Σύνθεση: Zoletil 50 Zoletil 100 Τιλεταμίνη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Ζολαζεπάμη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Φαρμακοτεχνική μορφή: Λυόφιλη σκόνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ορισμός του πόνου (IASP)1979 Πόνος ορίζεται μια δυσάρεστη αισθητική και συναισθηματική εμπειρία που σχετίζεται με πραγματική η δυνητική βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος

Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα. Γ. Καζάκος Ενέσιμη αναισθησία στο σκύλο και τη γάτα Γ. Καζάκος Ιδιαιτερότητες γάτας σε αυτή την περίπτωση δεν ισχύει «η γάτα είναι εφτάψυχη» ακόμα και σε υγιή ζώα η θνησιμότητα δεν είναι αμελητέα (μεγαλύτερη απ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αναλγητικά - Αντιφλεγμονώδη Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος

ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ. Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Σταυρούλα Δικαίου Ρευµατολόγος Νευροπαθητικός πόνος Pain arising as a direct consequence of a lesion or disease affecting the somatosensory system (Special Interest Group on Neuropathic

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη ταξινόμιση της φυσικής κατάστασης Δύναμη Αντοχή φυσική κατάστασ η Ταχύτητα Ευλυγισία ποιοι ασχολούνται με την άσκηση με βάρη οι αθλητές της άρσης βαρών, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας στα ζώα συντροφιάς. Καζάκος ΓΜ Κλινική ζώων συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ.,

Διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας στα ζώα συντροφιάς. Καζάκος ΓΜ Κλινική ζώων συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ., Διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας στα ζώα συντροφιάς Καζάκος ΓΜ Κλινική ζώων συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ., Μη φαρμακευτική υποστήριξη Σωματικό βάρος Η πρόοδος της οστεοαρθρίτιδας είναι ανάλογη του

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία

Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Μετεγχειρητικός πόνος Τι νεότερο Πρόληψη - Θεραπεία Η αίσθηση του πόνου για τον άνθρωπο είναι ένα σύνηθες γεγονός στη ζωή του. Ο πόνος είναι χρήσιμος διότι κινητοποιεί τον άνθρωπο προς αναζήτηση της αιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΟΝΟ Χρήστος Ιατρού Καθηγητής Αναισθησιολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης I. ΟΡΙΣΜΟΣ Νευροπαθητικός πόνος (ΝΠ-Πόνος) - Παθολογικός πόνος Ο πόνος που προκαλείται από βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ.(ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ/ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ/ΑΥΧΕΝΑΛΓΙΑ) ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Pronilen Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης

Pronilen Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης Σύνθεση: Ανά ml: Λουπροστιόλη 7,50 mg Είδη ζώων: Αγελάδες, μοσχίδες, φοράδες, πρόβατα. Φαρμακολογικές ιδιότητες: Η λουπροστιόλη είναι ένα συνθετικό ανάλογο της προσταγλανδίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ

Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 113 Οπιοειδή ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΣΗ, ΕΛΕΝΗ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Το όπιο προέρχεται από την ελληνική λέξη οπός που σημαίνει γαλακτώδης χυμός των φυτών. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ 1 Στο φυλλάδιο αυτό, θα βρεις µερικές πληροφορίες για τον πόνο κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού, καθώς και πως µπορούµε να τον αντιµετωπίσουµε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Θωρακικό άλγος. Ενότητα 1: Εισαγωγή

Θωρακικό άλγος. Ενότητα 1: Εισαγωγή Θωρακικό άλγος Ενότητα 1: Εισαγωγή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Θωρακικό άλγος Το θωρακικό άλγος είναι συχνό σύμπτωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αντοχή Δύναμη Επιμέρους ικανότητες Φυσικής Κατάστασης Ευκαμψία Ευλυγισία Ταχύτητα Αντοχή Αντοχή είναι η ικανότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Έλλειψη ισορροπίας μεταξύ μυϊκών ομάδων που βρίσκονται σε λειτουργική συνάφεια (αγωνιστές ανταγωνιστές, π.χ. κοιλιακοί- ραχιαίοι) ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΗ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΔΙΑ ΒΊΟΥ ΒΙΟΕΠΙΣΤΉΜΕΣ Ώρα μαθήματος Αντικείμενο Τίτλος μαθήματος 14.00-18.00 Παθολογία (Χ. Κουτίνας, Ν. Σούµπασης) Παθολογία (Χ. Κουτίνας,

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc.

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. Πρόλογος - Εισαγωγή Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του ανθρωπίνου σώματος και αποτελεί περίπου το 16% του συνολικού βάρους του. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία.

Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία. Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία. KINETRAC KNX-7000 ρομποτικό σύστημα συνδυασμένης εφαρμογής για ξηρή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.

Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα. Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π. Φάρμακα και Τροχαία Ατυχήματα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Αναισθησιολόγος Καθ. Φαρμακολογίας Α Εργ. Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ Μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων Περίπου 20% των φαρμάκων που

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Αρθροσκοπική αντιμετώπιση της ασβεστοποιού τενοντίτιδας στον ώμο

Αρθροσκοπική αντιμετώπιση της ασβεστοποιού τενοντίτιδας στον ώμο Υπεύθυνος Ιατρείου Ώμου-Αγκώνα Ανδρέας Παναγόπουλος Λέκτορας Ορθοπαιδικής Τηλ 2613-603606, 2610-639639, 2613-603883, κιν. 6944363624 Email:andpan21@gmail.com Αρθροσκοπική αντιμετώπιση της ασβεστοποιού

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα